1883.03.23

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 86

τῆς 23 Μαρτίου 1883.

Ὥρᾳ 4 μ. μ.

(Ἀπαρτίας γενομένης, ἀνεγνώσθησαν καὶ ἐνεκρίθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προτεραίας).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ δημοδιδάσκαλοι τῆς ἐπαρχίας Τήνου ζητοῦσι ν’ ἀφομοιωθῇ ἡ μισθοδοσία τῶν δημοδιδασκάλων τῆς παλαιᾶς μεθόδου μὲ τὴν τῶν δημοδιδασκάλων τῆς νέας μεθόδου.—Ἀναφορὰ περὶ χορηγήσεως συντάξεως ἢ περιθάλψεως ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου καὶ πρὸς τὸν ἀρχαῖον δημόσιον ὑπάλληλον Ἀναστάσιον Βέῤῥοιον, κάτοικον Πύλου.

§2Π. ΤΡΙΓΓΕΤΑΣ. Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, νὰ σταλῇ ἡ παροῦσα ἀναφορὰ εἰς τὸ ἁρμόδιον ὑπουργεῖον διὰ νὰ λάβῃ πρόνοιαν περὶ τοῦ συμπατριώτου μου κ. Ἀναστ. Βεῤῥοίου, διότι ὑπηρέτησεν ὡς δημόσιος ὑπάλληλος ἐντιμότατα· τῷ λείπουσι μόνον πεντήκοντα ἡμέραι διὰ νὰ συμπληρώσῃ τὸ χρονικὸν διάστημα, τὸ ἀπαιτούμενον πρὸς σύνταξιν. Εἶναι δίκαιον ν’ ἀμειφθῇ ὁ ἀρχαῖος οὗτος ὑπάλληλος καὶ νὰ τῷ δοθῇ ἀναλογός τις σύνταξις σύμφωνα μὲ τὴν ἀναφοράν του.

§3Δ. ΤΡΙΓΓΕΤΑΣ. Καὶ ἐγὼ, κύριε Πρόεδρε, ὑποστηρίζων τὴν ἀναφορὰν τοῦ κ. Βεῤῥοίου, παρακαλῶ δὲ ν’ ἀποσταλῇ αὕτη εἰς τὸ ὑπουργεῖον, ἵνα δικαιωθῇ σύμφωνα μὲ ὅσα ἀναφέρει· εἶναι δικαιότατον.

§4ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Συνιστῶ καὶ ἐγὼ, κύριε Πρόεδρε, τὸν ἱεροσπουδαστὴν Ῥόκκον, ὅστις ἀνεκάλυψε τὰ συγγράμματα τοῦ Πατριάρχου Φωτίου, καὶ πρέπει νὰ ἐκδοθοῦν. Πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ τὸν συνδράμῃ εἰς τὴν ἔκδοσιν τῶν συγγραμμάτων τούτων.

§5Κ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Μετὰ βαθείας λύπης ἀναγγέλλω, κύριοι, εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι ἕνεκα τῶν ἐπικειμένων δημοτικῶν ἐκλογῶν ἤρχισε νὰ ῥέῃ δυστυχῶς καὶ αἷμα. Προχθὲς, γενομένης συγκρούσεως ἐν Τριπόλει, ἐφονεύθη εἷς πολίτης ὀνομαζόμενος Χρῆστος Γεωργίου. Ἐνδιαφερόμενος πρὸ παντὸς ἄλλου ὑπὲρ τῆς τηρήσεως τῆς δημοσίας τάξεως καὶ τῆς προλήψεως ἐν τῷ μέλλοντι τοιούτων αἱματηρῶν σκηνῶν, δὲν ἐπιχειρῶ νὰ ἐπιῤῥίψω τὴν εὐθύνην τῶν γενομένων εἰς τὴν Κυβέρνησιν, περιοριζόμενος μόνον νὰ ὑποβάλλω εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὅτι, καθ’ ἃς ἔχω πληροφορίας, ἐν Τριπόλει ἐπικρατεῖ μεγίστη ἔξαψις πνευμάτων, καὶ ἀπειλοῦνται εἰς τὸ μέλλον πολλῷ μεγαλείτερα δυστυχήματα. Ἕνεκα τούτου, παρακαλῶ καὶ ἱκετεύω θερμῶς τὴν Κυβέρνησιν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ ἐξετάσῃ ἐπισταμένως ποῖα τὰ αἴτια τῆς ἐκρύθμου ταύτης καταστάσεως καὶ νὰ μεριμνήσῃ περὶ τῆς ταχείας θεραπείας διὰ τῶν προσηκόντων μέσων. Ἐν τῷ τηλεγραφήματι περὶ τοῦ δυστυχήματος τούτου ἀναφέρονται καὶ αἰτιάσεις κατὰ τῆς ἐν Τριπόλει συγκεντρώσεως ἐντοπίων χωροφυλάκων. Φρονῶ ἀληθῶς, ὅτι ἐπικειμένων δημοτικῶν ἐκλογῶν, καλὸν εἶναι ἡ Κυβέρνησις νὰ λάβῃ τὸ μέτρον τῆς ἐκτοπίσεως πάντων τῶν ἐντοπίων στρατιωτικῶν, διότι εἶναι ἀδύνατον νὰ περιμένῃ τις τάξιν καὶ ἀσφάλειαν ἀπὸ ἀνθρώπους, ἔχοντας ἄμεσον συμφέρον καὶ συνδεομένους πρὸς τὰ ἀνταγωνιζόμενα μέρη. Παρακαλῶ καὶ πάλιν τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ πᾶσαν σύντονον πρόνοιαν πρὸς πρόληψιν μεγαλειτέρων δυστυχημάτων.

§6ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Περὶ τοῦ γενομένου φόνου ἐν Τριπόλει ἐλάβομεν πληροφορίας ἀπὸ τῆς προχθὲς, ὅτε ἐγένετο, καὶ ἰδοὺ τηλεγράφημα χθὲς ληφθέν· εἶναι τηλεγράφημα τοῦ Νομάρχου, τοῦ Ἀντεισαγγελέως καὶ τοῦ Μοιράρχου. «Ταύτῃ τῇ στιγμῇ, 4 ὥρᾳ μ. μ. ἐφονεύθη εἰς συμπλοκὴν μεταξὺ φίλων Πετροπούλου δημάρχου, καὶ Πετρινοῦ ὑποψηφίου δημάρχου, ὁ Χρ. Γεωργίου, κάτοικος Τριπόλεως. Μετὰ γενόμενον φόνον τοῦ πολίτου τούτου τάξις καὶ ἡσυχία πόλεως ἀπεκατέστη, διαταραχθεῖσα ὡς ἐκ τούτου. Ἀλλὰ πρὸς ἀποσόβησιν εἰς τὸ μέλλον λυπηροτέρων σκηνῶν κρίνομεν ἐπάναγκες, ἵνα ἐνισχυθῇ Μοιραρχία δι’ Ἀντιμοιράρχου καὶ εἴκοσιν ἱππέων ὑπὸ ἀξιωματικόν.....» Κατόπιν τῶν τηλεγραφημάτων, τὰ ὁποῖα ἐλάβομεν, διετάξαμεν ἵνα ἀποσταλῇ ἐξ Ἄργους ἱππικὸν ἐκεῖ, τὸ ὁποῖον νομίζομεν, ὅτι θὰ ἦναι ἡ καταλληλοτέρα δύναμις ἐν τῇ παρούσῃ ὥρᾳ. Τὰ δὲ τηλεγραφήματα, τὰ κατόπιν ληφθέντα, ἐπιβεβαιοῦσιν, ὅτι ἀποκατασταθεῖσα ἡ τάξις ἐξακολουθεῖ παγία.

§7ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Καὶ ἐγὼ, κύριοι, ἐνδιαφέρομαι σπουδαίως καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἰδιαιτέραν μου Ἐπαρχίαν. Εἶχον τηλεγράφημα καὶ ἐγὼ, ἀναγγέλλον τὸ δυστυχὲς αὐτὸ συμβὰν, εἶχε δὲ ὅμοιον καὶ ὁ ἔντιμος φίλος μου καὶ συνάδελφός μου, τὸν ὁποῖον ὅμως δὲν βλέπω ἐνταῦθα, ὁ κ. Βάρβογλης. Καὶ ἐγὼ τῷ ὄντι ὑποστηρίζω, ὅτι ὑπὸ τῶν Ἀρχῶν πρέπει νὰ ληφθῇ πᾶσα φροντὶς πρὸς διατήρησιν τῆς ἡσυχίας καὶ τάξεως· εὐχαριστῶ δὲ τὴν Κυβέρνησιν, διότι ἔλαβε πάντα τὰ δυνατὰ μέτρα πρὸς ἀποκατάστασιν τῆς τάξεως, καθόσον, ὡς γράφουσι καὶ εἰς ἐμὲ, διεσαλεύθη καὶ αὐτὴ ἡ τάξις τῆς πόλεως. Ἀλλ’ ἀγνοῶ ἐὰν γράφουν εἰς τὸν ἔντιμον κ. Κωνσταντόπουλον, ὅ,τι γράφουσι καὶ εἰς ἐμὲ, ὅτι τουτέστι δυστυχῶς, τὰ λυπηρὰ ταῦτα συμβάντα καὶ τὸ ἔτι λυπηρότερον γεγονὸς τοῦ φόνου αὐτοῦ τοῦ ἀτυχοῦς ἀνθρώπου, δὲν προῆλθον ἀπὸ τοὺς πολίτας, ἢ ἀπὸ τὰ ὄργανα τῆς δημοτικῆς ἐξουσίας. Πιστεύω, ὡς ἀνηγγέλθη εἰς ἐμὲ, ὅτι προῆλθον ἀπὸ τὰ ὄργανα, τῆς δημοτικῆς ἐξουσίας. Καὶ δύναμαι νὰ σᾶς διαβεβαιώσω καὶ δὲν πιστεύω ν’ ἀμφισβητήσῃ τοῦτο ὁ κ. Κωνσταντόπουλος, ὅτι κλητὴρ τῆς δημοτικῆς ἐξουσίας εἶναι ὁ αἴτιος, καὶ μετ’ αὐτοῦ ἐπετέθησαν κατὰ τῶν πολιτῶν. Βεβαίως δὲν εἶμαι ὁ ἁρμόδιος νὰ κρίνω καὶ ἔτι μᾶλλον νὰ βεβαιώσω τὴν Βουλὴν περὶ τοῦ τὶς ἐφόνευσε τὸν ἀτυχῆ ἐκεῖνον, ἀλλὰ καὶ ὁ κ. Βάρβογλης ἂν ἦτο παρὼν, ἠδύνατο νὰ βεβαιώσῃ ὅτι τὸ πρᾶγμα ἔχει ὡς λέγω. Ὁ κ. Κωνσταντόπουλος δὲν ἀγνοεῖ τὴν ἰδιότητα τοῦ ἀνθρώπου· κατὰ δυστυχίαν δ’ ἐπιθυμῶ νὰ βεβαιώσω καὶ τὸ βεβαιῶ ἐγὼ αὐτὸς, ὅτι ὁ φονευθεὶς ἦτον ἄνθρωπος λίαν ἐπιθετικός, εἶχε καταδικασθῆ ἐπὶ φόνῳ καὶ εἶχε τοιαύτην διαγωγήν.

§8ΠΟΛΛΟΙ. Εἶναι περιττὰ αὐτά. Ἀρκετά.

§9ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Βεβαιῶ ἐπίσης, ὡς μὲ πληροφοροῦσιν, ὅτι αἱ στρατιωτικαὶ Ἀρχαὶ οὐδὲν ἔλαβον μέρος εἰς τὴν τοιαύτην συμπλοκήν, ἀλλὰ κατέβαλον πάντα ζῆλον πρὸς πρόληψιν μειζόνων ἀτυχημάτων καὶ ἀπεκατέστησαν τὴν ἡσυχίαν καὶ τάξιν.

§10ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, ἀπέφυγα ἐξεπίτηδες νὰ κάμω λόγον περὶ τῶν αἰτίων, ἀλλ’ ἀφοῦ ὁ συνάδελφός μου ἔρχεται ν’ ἀποδώσῃ τὸν φόνον εἰς ἄλλα αἴτια, εἰς ἄλλους λόγους, ἐπιτρέψατέ μοι ν’ ἀναγνώσω τὸ τηλεγράφημα (ἀναγινώσκει). Παρακαλῶ καὶ πάλιν τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ, ὡς εἶπον, πρόνοιαν, διότι ἐνδεχόμενον, ὡς εἶπον, νὰ συμβῶσι μεγαλεῖτερα δυστυχήματα.

§11ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετά.

§12ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Κύριοι, εἰς μίαν ἄλλην συζήτησιν εἶπον ὅτι ἦτο σκανδαλῶδες καὶ κακὸν προηγούμενον ἂν ἐπιτρέψωμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ δίδῃ τὸ δικαίωμα εἰς τὰς Στρατιωτικὰς Διοικητικὰς καὶ Εἰσαγγελικὰς Ἀρχὰς νὰ ἐξακριβώσωσιν ἐν ἰδιωτικαῖς διενέξεσιν εἰς ποῖον ἀνήκει ἡ ἰδιοκτησία. Ὅταν ἔγεινεν ὁ λόγος περὶ τῶν νέων Ἐπαρχιῶν, ἡ Κυβέρνησις διετείνετο ὅτι εἶναι ἐκεῖ ἄλλη τις κατηγορία...

§13Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε Δημητρακάκη, δὲν ἐτελείωσε ἀκόμη τὸ ζήτημα περὶ τοῦ ἐν Τριπόλει φόνου.

§14ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ἂν θέλετε νὰ ὁμιλήσητε, ὁρίσατε.

§15Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἔχω νὰ παρατηρήσω καὶ ἐγὼ εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. Πρωθυπουργὸν καὶ ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν ὅτι ἡ ἀρχή, τὴν ὁποίαν ἠκολούθησεν, ἐπιτρέπων εἰς ἐντοπίους χωροφύλακας νὰ ὑπηρετῶσιν ἐν ταῖς ἰδίαις ἐπαρχίαις, ὅπως ἐφελκύσῃ τὴν κατάταξιν αὐτῶν, εἶναι κακή, πρὸ πάντων δὲ κατὰ τὴν ἐνέργειαν καὶ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν, καὶ ὄχι μόνον χωροφυλάκων, ἀλλὰ καὶ ὑπαξιωματικῶν τοῦ τακτικοῦ στρατοῦ ἐντοπίων, ἀκολουθούντων κομματάρχας ἐντοπίους πρὸς φατριαστικοὺς σκοποὺς, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον εἶναι κάκιστον. Δὲν παραπονοῦμαι οὔτε θὰ παραπονεθῶ, νὰ ἦναι βέβαιος ὁ κ. Πρωθυπουργός· γνωρίζει ὅτι οὐδέποτε παρεπονέθην, ὅτι πάντοτε ὑπῆρξα ἀντιπολιτευόμενος κατὰ τὰς ἐκλογάς, καὶ οὐδέποτε παρεπονέθην· ἀλλὰ νομίζω, ὅτι δὲν περιποιεῖ τιμὴν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ διαπράττῃ τοιαῦτα κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν. Θὰ ἔχω τὸ θάῤῥος νὰ ἀντιταχθῶ, καθὼς ἀντετάχθην πάντοτε, καὶ εἰς αὐτὴν τὴν Κυβέρνησιν.

§16ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Εἶπον, κύριοι, πόσον κακὸν εἶναι νὰ ἀναθέσῃ ἡ Κυβέρνησις εἴτε εἰς τὴν διοικητικὴν εἴτε εἰς τὴν στρατιωτικὴν Ἀρχὴν νὰ δικάζωσι περὶ τῶν ἰδιοκτησιῶν. Ἰδοὺ ὅτι ἡ αὐθαιρεσία αὕτη ἐξετάθη καὶ εἰς μίαν τῶν παλαιῶν ἐπαρχιῶν. Εἰς τὴν Κόρινθον πλησίον τοῦ σταθμοῦ τοῦ Ἰσθμοῦ εἰς ἀπόστασιν 700 περίπου μέτρων ἀπὸ τοῦ τελευταίου σημείου, τὸ ὁποῖον ἐχορηγήθη εἰς τὴν Ἑταιρίαν διὰ τὴν διάτρησιν τοῦ Ἰσθμοῦ, ὑπῆρχον δύω μικραὶ πηγαί, ἃς κατεῖχε χωρικὸς καὶ ἄλλοι τινὲς γείτονές του ὄντες κύριοι ὀλίγων στρεμμάτων γῆς, ἣν ἐνέμοντο ἀνενοχλήτως ἀπὸ ἐτῶν ὡς ἰδιοκτῆται. Τὸ μέρος αὐτὸ ἐζήτησε νὰ τὸ ἀγοράσῃ ἡ ἐπὶ τῆς διατρήσεως ῥηθεῖσα Ἑταιρία, ἀλλὰ δὲν κατώρθωσε νὰ ἔλθῃ εἰς συμφωνίαν μὲ τοὺς διαληφθέντας κατόχους. Προχθὲς μετέβησαν αἱ δημόσιαι Ἀρχαὶ καὶ ἀποβαλοῦσαι τοὺς κατόχους κατέλαβον αὐταὶ τὸ μέρος ἐκεῖνο ὡς ἐθνικὸν, καὶ κατόπιν τὸ παρέδωκαν εἰς τὴν Ἑταιρίαν, ἐνῷ οὐδεὶς ἄνευ δικαστικῆς παρεμβάσεως ἔχει τὸ δικαίωμα ν’ ἀποβάλῃ τινὰ τῆς κατοχῆς κτήματος, ὅπερ κατέχει, μάλιστα πλέον τοῦ ἔτους· πολὺ δὲ περισσότερον δὲν εἶχον τὸ δικαίωμα τοῦτο αἱ Ἀρχαὶ νὰ τὸ ἀφαιρέσωσι καὶ τὸ παραδώσωσιν εἰς τὴν Ἑταιρίαν. Δύω τινὰ πρέπει νὰ ὑποπτεύσῃ τις ἐκ τῶν τοιούτων ἐνεργειῶν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις χάριν τοῦ δεῖνος προσώπου ἢ τῆς δεῖνος Ἑταιρίας περιφρονεῖ τὰ δικαιώματα τῶν πτωχῶν πολιτῶν, ἢ ὅτι αἱ Ἀρχαὶ διεφθάρησαν καὶ πληρωνόμεναι χαρίζονται εἰς τοὺς δίδοντας αὐταῖς χρήματα. Βεβαίως μία Ἑταιρία ἔχει περισσότερα χρήματα ἀπὸ ἕνα χωρικόν ἰδιοκτήτην· ἄλλως, διατί ἔσχον τόσην προθυμίαν αἱ Ἀρχαὶ νὰ ἀφαιρέσουν τὰ ὕδατα καὶ τὴν γῆν ἀπὸ τοὺς ἰδιώτας καὶ νὰ τὰ παραδώσουν εἰς τὴν Ἑταιρίαν; Ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου καθιστῶ προσεκτικὴν τὴν Κυβέρνησιν, διότι θὰ ἔχῃ περιπλοκὰς τὸ Δημόσιον καὶ θὰ ὑποστῇ δίκας, δι’ ἃς θὰ πληρώσῃ ἀκριβά.

§17ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (πρωθυπουργός). Περὶ τούτου τὸ Ὑπουργεῖον ἔστειλε νὰ ζητήσῃ πληροφορίας· εὐθὺς ὡς λάβῃ πληροφορίας, θὰ ἐνεργήσῃ τὰ δέοντα.

§18ΠΟΛΛΟΙ. Πολὺ καλά.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν εἰς βʹ. συζήτησιν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὸ νομοσχέδιον περὶ συντάξεως τῶν μελῶν τοῦ Ἀρείου Πάγου καὶ τῶν Ἐφετείων μετὰ ὑπηρεσίαν τεσσαράκοντα ἐτῶν).

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τῶν ἀδικημάτων κατὰ τῆς ἀσφαλείας τῶν σιδηροδρόμων.

§21ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἔχω τροπολογίας, κ. Πρόεδρε, ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, αἵτινες παρακαλῶ νὰ τυπωθῶσι καὶ διανεμηθῶσιν ἐγκαίρως.

§22ΡΑΛΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§23ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐνθυμεῖται ἡ Βουλὴ ὅτι κατὰ τὴν πρώτην καὶ δευτέραν ἀνάγνωσιν τοῦ πρώτου νομοσχεδίου, ὅπερ ὑπεβλήθη περὶ ἀδικημάτων κατὰ τῆς ἀσφαλείας τῶν σιδηροδρόμων....

§24ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν ἔγεινε καμμία ἀνάγνωσις τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου· τότε τὸ ἀπέσυρα.

§25ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁμιλῶ περὶ τοῦ πρώτου νομοσχεδίου.

§26ΡΑΛΛΗΣ. Περὶ αὐτοῦ σᾶς λέγω καὶ ἐγὼ ὅτι δὲν ἦλθε διόλου εἰς συζήτησιν.

§27ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀπατᾶται, διότι τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο ἐψηφίσθη ἅπαξ, καὶ ἀπεσύρθη εἰς τὴν βʹ. συζήτησιν. Ὅθεν ἐνθυμεῖται, λέγω, ἡ Βουλὴ ὅτι κατὰ τὴν ά ἢ βʹ συζήτησιν τοῦ περὶ ἀδικημάτων κατὰ τῆς ἀσφαλείας τῶν σιδηροδρόμων νομοσχεδίου ἐκείνου, ὑπεβλήθησαν παρὰ διαφόρων βουλευτῶν διάφοραι παρατηρήσεις, αἵτινες ὅμως δὲν γνωρίζω ἂν ἔσχον ὡς συνέπειαν τὴν μετ’ ὀργῆς ἀνάκλησιν τοῦ νομοσχεδίου ὑπὸ τοῦ κ. ὑπουργοῦ. Εὐτυχῶς βλέπω ἤδη, ὅτι ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης ὑπουργὸς παρέσχε πλήρη ἱκανοποίησιν πρὸς τοὺς ὑποβαλόντας τότε τὰς παρατηρήσεις ἐκείνας, διότι εἰς τὸ νέον παρ’ αὐτοῦ εἰσαχθὲν νομοσχέδιον περιέλαβεν ἁπάσας σχεδὸν τὰς παρατηρήσεις ἐκείνας, ἀναγνωρίσας τὴν ὀρθότητα αὐτῶν. Οὐχ ἧττον νομίζω, ὅτι δυνάμεθα νὰ ἐπενέγκωμεν εἰσέτι διορθώσεις τινάς, αἵτινες κυρίως θέλουν συντελέσει εἰς τὴν ἀσφαλεστέραν ἐπιτυχίαν τοῦ σκοποῦ, ὃν ἐπιδιώκομεν, δηλ. τὴν ἐξασφάλισιν τῆς σιδηροδρομικῆς συγκοινωνίας. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν λέξιν ἐπίτηδες, περὶ ἧς ὡμίλησεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἐπιδαύρου βουλευτής, φρονῶ ὅτι ἡ ἔννοια τῆς λέξεως ἐπίτηδες δὲν εἶναι καμμία ἄλλη παρὰ ἡ ἑκουσιότης, τὸ ἀντίθετον τῆς ἀμελείας, καὶ διὰ τοῦτο τὸ Γαλλικὸν κείμενον ἔχει τὴν λέξιν volontairement. Λέγω τοῦτο, ἵνα μὴ τυχὸν ὑποτεθῇ ὅτι ἡ λέξις ἐπίτηδες περιέχῃ βαρυτέραν τινὰ δολίαν προαίρεσιν. Ὡς πρὸς τὰς ποινάς, τὰς ἐπιβαλλομένας διὰ τοῦ πρώτου ἄρθρου, ἔχω νὰ ὑποβάλω τὰς ἑξῆς παρατηρήσεις. Τὸ πρῶτον νομοσχέδιον τὰς πράξεις, τὰς ὑπαγομένας εἰς τὸ πρῶτον ἐδάφιον, ἐτιμώρει μὲ φυλάκισιν τουλάχιστον ἑνὸς ἔτους. Ἀγορεύων ἐπ’ αὐτῶν ἔκαμα ἁπλῶς τὴν παρατήρησιν, ὅτι ἡ ποινὴ αὕτη εἶναι ἐλαφροτέρα τῇ: ἐν τῷ Γαλλικῷ κειμένῳ περιεχομένας· δὲν ἐπέμεινα ὅμως εἰς τὴν παρατήρησιν αὐτὴν, ἀλλὰ τοὐναντίον ἐδήλωσα ὅτι ὑπάρχουν λόγοι νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον ὡς εἶχε. Τοὐναντίον, ὁ ἔντιμος ἐξ Εὐρυτανίας βουλευτὴς ἀνελθὼν τὸ βῆμα κατέκρινε τὴν ποινὴν ὡς λίαν ἐλαφράν. Ἐστηρίχθη δὲ εἰς δήλωσίν τινα τοῦ κ. ὑπουργοῦ, ὅστις ἀπαντῶν εἰς ἐμὴν παρατήρησιν περὶ τοῦ μὴ ὀρθοῦ τῆς λέξεως βλάπτει, ἐδήλωσεν ὅτι τὸ ἄρθρον προβλέπει περὶ τῶν βλαπτόντων πρὸς σκοπὸν ἀνατροπῆς. Ὁπωσδήποτε φρονῶ, ὅτι ἡ ποινὴ τῆς εἱρκτῆς, ἥτις ἐπιβάλλεται ἤδη ὑπὸ τοῦ ἄρθρου πρώτου, εἶναι βαρεῖα, καὶ ὅτι προτιμότερον εἶναι εἰς τὸ πρῶτον ἐδάφιον αὐτοῦ νὰ ἐπιβάλωμεν ποινὴν φυλακίσεως μόνον ὅπως εἶχε τὸ πρῶτον νομοσχέδιον, ἀλλ’ ἐπηυξημένην ἀπὸ τριῶν μέχρι πέντε ἐτῶν. Φρονῶ, ὅτι δὲν εἶναι μόνον ἡ μεγάλη ποινή, ἥτις δύναται νὰ προλάβῃ τὰ ἀδικήματα ταῦτα, καὶ ὅτι ἀσφαλέστερον μέσον εἶναι ἡ ταχύτης καὶ ἡ ἐξασφάλισις τῆς ἐπιβολῆς τῆς ποινῆς, ἀμφότερα δὲ ταῦτα ὑπάρχουσιν, ὅταν δικάζωσι τὰ Πλημμελειοδικεῖα, διότι τότε καὶ ταχύτερον εἰσάγεται ἡ ὑπόθεσις καὶ ἀσφάλεια τῆς τιμωρίας ὑπάρχει πληρεστέρα. Τοσούτῳ δὲ μᾶλλον ἐπιμένω εἰς τὴν ἐπιβολὴν φυλακίσεως τριῶν μέχρι πέντε ἐτῶν, καθόσον τὸ ἑπόμενον ἐδάφιον αὐξάνει τὴν ποινήν, καὶ ἐπὶ μὲν ἐκτροχιασμοῦ ἐπιβάλλει δεσμά, ἐπὶ δὲ τραυμάτων ἐπιβάλλει ἰσόβια δεσμὰ καὶ ἐπὶ θανάτου ἐπιβάλλει τὴν ποινὴν τοῦ θανάτου. Τὸ Γαλλικὸν ὅμως κείμενον ἐπιβάλλει δεσμὰ ἐπὶ τραυμάτων, καὶ θάνατον, ἂν ἐπέλθῃ θάνατος, οὐδόλως δὲ λαμβάνει ὑπ’ ὄψιν τὴν περίστασιν τῆς ἐκτροχιάσεως. Ἀφοῦ ἡμεῖς λαμβάνωμεν ὑπ’ ὄψιν τὴν περίστασιν τῆς ἐκτροχιάσεως, δυνάμεθα νὰ ἐπιβάλλωμεν φυλάκισιν 3– 5 ἐτῶν, ἂν οὐδὲν ἐπέλθῃ ἀποτέλεσμα· εἱρκτήν, ἂν ἐπέλθῃ ἐκτροχίασις· δεσμά, ἂν ἐπέλθωσι τραύματα, καὶ θάνατον ἂν ἀποθάνῃ τις τῶν παθόντων. Ὑπὲρ τῆς γνώμης μου ταύτης ἐπικαλοῦμαι ὅλα τὰ ἐπιχειρήματα, ὅσα ὁ κ. ὑπουργὸς ἐπεκαλέσθη ὑπὲρ τῶν τότε ἐπιβαλλομένων φυλακίσεων.

§28ΡΑΛΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§29ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Δύω λέξεις, κύριε Πρόεδρε.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τὸν λόγον ὁ κ. βουλευτὴς Εὐρυτανίας κ. Χατζόπουλος.

§31ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Παρακαλῶ· ἡ ποινὴ τῆς προφυλακίσεως εἶναι μεγαλειτέρα τῆς κοινωνίας (Θόρυβος καὶ Διάφοροι διάλογοι μεταξὺ τῶν βουλευτῶν)· ἐντὸς ἓξ μηνῶν πρέπει νὰ δικάζωνται, διότι ἡ ταχύτης τῆς Ποιν. Δικονομίας εἶναι ἡ μόνη θεραπεία εἰς τὴν κοινωνίαν. Τὸ ἐκαταλάβατε, ἢ ὄχι;

§32Δ. ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως, κύριοι, εἶμαι σύμφωνος πρὸς τὴν μεταβολήν, ἥτις ἐγένετο εἰς τὸ πρῶτον ἄρθρον διὰ τῆς αὐξήσεως τῆς ποινῆς τῆς φυλακίσεως εἰς εἱρκτήν· ἀλλὰ διαφωνῶ πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς δικαιολογήσεως, ἣν ἐπέφερεν εἰπών, ὅτι μετέβαλεν εἰς εἱρκτὴν τὴν φυλάκισιν διὰ νὰ γίνεται προφυλάκισις, ἥτις πολλάκις θὰ ἦναι ἀρκετὴ ποινή. Ἐγὼ φρονῶ, κύριοι, ὅτι οὐδεμία ἄλλη σκέψις ἐπιτρέπεται ὡς πρὸς τὴν ἐν τῷ νόμῳ ἐπιμέτρησιν τῆς ποινῆς εἰμὴ ἡ σκέψις περὶ ἀναλογίας ποινῆς καὶ ἐγκλήματος, ἡ δὲ ἰδέα τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης δὲν συμβιβάζεται μὲ θεμελιώδεις Ἀρχὰς τοῦ δικαίου. Ὁ κ. Ὑπουργός, ἀναδραμὼν καὶ εἰς τὴν προηγηθεῖσαν συζήτησιν, ἠθέλησε νὰ ἐξελέγξῃ τὰς τότε παρατηρήσεις μας, μολονότι ἐσυμφώνησεν ἤδη ὡς πρὸς τὴν ποινήν. Παρετήρησε δὲ, ὅτι δῆθεν ἐγὼ τότε σφαλερῶς ἔλεγον, ὅτι τὸ πρῶτον ἄρθρον τιμωρεῖ ἐν πράγματι ἀπόπειραν φόνου μὲ φυλάκισιν ἑνὸς ἔτους, θέλων νὰ παραστήσῃ οὕτω, ὅτι διαφωνοῦμεν ὡς πρὸς τὸ αἰτιολογικόν. Ἀλλ’ ἐγὼ τότε ἐνθυμοῦμαι καλῶς, ὅτι λαβὼν τὸν λόγον μετὰ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ὅστις ἀντέκρουε τὸν κ. Κωνσταντόπουλον καὶ ἔλεγεν, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ τοῦ φθείροντος ἁπλῶς τὰς σιδηρᾶς ῥάβδους, ἀλλὰ περὶ τοῦ σκοποῦντος ν’ ἀνατρέψῃ ἁμαξοστοιχίαν πλήρη ἀνθρώπων πολλάκις, εἶπον, ὅτι δὲν θὰ ἐλάμβανον τὸν λόγον, ἂν δὲν ἐπέμενεν ὁ κ. Ὑπουργὸς εἰς τὴν μικρὰν ἐκείνην ποινὴν, ἐνῷ κατὰ τὴν ἰδίαν του ἑρμηνείαν εἴχομεν ὑπ’ ὄψιν πλέον τίποτε ὀλιγώτερον εἰμὴ ἀπόπειραν φόνου, καὶ φόνου μάλιστα πολλῶν ἀνθρώπων, καὶ ὁπωσδήποτε διετελοῦμεν ἀπέναντι στυγεροῦ ἐγκλήματος, καὶ ἂν ὑποτεθῇ, ὅτι ὁ ἐπιδιώξας τὴν ἀνατροπὴν τῆς ἁμαξοστοιχίας ἐπεθύμει μόνον νὰ διασκεδάσῃ, βλέπων τὸ θέαμα τοῦτο. Λοιπὸν, ὅταν θέλετε νὰ συμφωνήσητε, συμφωνήσατε εἰλικρινῶς καὶ καθολοκληρίαν.

§33ΡΑΛΛΗΣ. Ἐὰν ἕκαστος θέλῃ νὰ ὁμιλήσῃ καὶ νὰ δικαιολογηθῇ, τὸ ἀποσύρω.

§34ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶμαι ὑπὲρ τῆς τροποποιήσεως, ἣν ἔκαμεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης.

§35ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ ἀποσύρω.

§36ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε μὴν ὁμιλεῖτε...... (διάλογοι). Ὅταν συμφωνεῖτε, νὰ συμφωνῆτε καθ’ ὅλα.

§37ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης εἶναι κύριος ν’ ἀποσύρῃ ἢ μὴ τὸ Νομοσχέδιόν του. Ἀλλ’ ὅταν ἀναβαίνει εἰς τὸ βῆμα καὶ δικαιολογεῖ τὴν προφυλάκισιν ὡς ποινὴν, δὲν πρέπει νὰ ἔχῃ τὴν ἀξίωσιν νὰ σιωπήσῃ ἡ Βουλή. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἐννοεῖ νὰ ψηφισθῶσι τὰ Νομοσχέδιά του ἄνευ τῆς ἐλαχίστης παρατηρήσεως, διότι τὰ θεωρεῖ τέλεια. Ἀλλ’ ὅταν ἡ ποινικὴ δικαιοσύνη ᾖναι τοιαύτη, ὥστε κατὰ τὰς διαβεβαιώσεις του ν’ ἀπαιτῆται διετία μέχρις ὅτου εἰσαχθῇ πλημμέλημα εἰς τὸ ἀκροατήριον, νομίζετε, ὅτι δύναται νὰ παρέλθῃ τὸ Νομοσχέδιόν του ἄνευ συζητήσεως; Καὶ δὲν πρέπει νὰ ζητηθῇ ἡ ταχεῖα ἐκδίκασις τῶν πλημμελημάτων ἐν σιδηροδρόμοις;

§38ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ 1 ἄρθρον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Κατόπιν γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιολογίας τὰ ἄρθρα 2, 3 καὶ 4, ἀναγινώσκεται δὲ τὸ 5 ἄρθρον).

§40Κ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, φρονῶ, ὅτι ὁσάκις ὑποβάλλονται εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τῆς Βουλῆς σπουδαῖα νομοσχέδια, καὶ ἰδίως νομοσχέδια ἐπιβάλλοντα βαρείας καὶ μεγάλας ποινὰς, δικαίωμα καὶ καθῆκον τῆς Βουλῆς εἶναι οὐ μόνον νὰ ἐκτιμᾷ ἐν συνόλῳ τὴν ὀρθότητα καὶ νομιμότητα αὐτῶν, ἀλλὰ καὶ νὰ προβαίνῃ εἰς τὴν λεπτομερῆ ἐξέλεγξιν μιᾶς ἑκάστης τῶν ἐν αὐτοῖς περιεχομένων διατάξεων. Ἀπορῶ δὲ καὶ δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω πῶς ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἀντιτάσσεται εἰς τὴν ἐξάσκησιν τοῦ τοιούτου δικαιώματος καὶ καθήκοντος τῆς Βουλῆς, κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου. Ἐμελέτησα τὰς περὶ τοῦ ἀντιστοίχου Γαλλικοῦ νόμου γενομένας ἐν ταῖς Γαλλικαῖς Βουλαῖς συζητήσεις καὶ παρετήρησα, ὅτι πολλαὶ καὶ λεπτόταται εἶχον προταθῆ καὶ ἐγένοντο ἐν μέρει δεκταὶ τροπολογίαι, καὶ ἐδέησεν ἕνεκεν αὐτῶν νὰ ἐπιστραφῇ τὸ νομοσχέδιον ἀπὸ τὴν Γερουσίαν εἰς τὴν Βουλήν. Καὶ ἐν τούτοις παρ’ ἡμῖν ὁ κ. ὑπουργὸς ἐξοργίζεται εἰς πᾶσαν παρατήρησιν.

§41ΡΑΛΛΗΣ. Προσβάλλετε τὸ σύνολον;

§42ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι’ ἀλλὰ προσβάλλω τὸν τρόπον, καθ’ ὃν διεξάγεται ἡ συζήτησις, προτίθεμαι δὲ νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 5. Τὸ ἄρθρον τοῦτο περιέχει διατάξεις ποινικὰς, ἑπομένως πρέπει νὰ γνωρίζωμεν εἰς τίνας περιστάσεις δύνανται νὰ ἐφαρμοσθῶσιν αὗται. Εἶπον καὶ κατὰ τὴν προηγουμένην συζήτησιν καὶ ἐπαναλαμβάνω καὶ τώρα, ὅτι τὸ ἀντίστοιχον ἄρθρον τοῦ Γαλλικοῦ νόμου ἐσκόπει ν’ ἀναθέσῃ εἰς τὴν Ἐκτελεστικὴν Ἐξουσίαν τὸν προσδιορισμὸν τῶν περιπτώσεων, καθ’ ἃς δέον νὰ ἐπιβληθῇ τιμωρία, καὶ διὰ τοῦτο δὲν τιμωρεῖ εἰμὴ τὰς παραβάσεις τῶν Β. Διαταγμάτων περὶ ἀστυνομίας, ἀσφαλείας καὶ χρήσεως τῶν σιδηροδρόμων. Καὶ ὀρθῶς ἀνετέθη εἰς τὴν Ἐκτελεστικὴν Ἐξουσίαν ὁ προσδιορισμὸς οὗτος, διότι ἐξαρτᾶται ἐκ διαφόρων τοπικῶν καὶ χρονικῶν περιστάσεων, περὶ ὧν δὲν ἠδύνατο νὰ προβλέψῃ ἡ Νομοθετικὴ Ἐξουσία, καὶ αἵτινες ὑπόκεινται εἰς συνεχεῖς μεταβολάς. Πῶς δυνάμεθα ἐκ τῶν προτέρων νὰ ἐπιβάλωμεν ποινὰς εἰς ὅλας τὰς τοιαύτας περιστάσεις; Εἶπον καὶ τὸ ἐπαλαμβάνω καὶ τώρα, ὅτι οὐχὶ ὀρθῶς περιελήφθη εἰς τὸ ἄρθρον καὶ ἡ παράβασις τῶν νόμων· διότι, ἂν ὑπάρχῃ περίπτωσις ποινικῆς τιμωρίας, δύναται νὰ τὴν διατάξῃ αὐτὴ ἡ Νομοθετικὴ Ἐξουσία, ἥτις ἐψήφισε τοὺς νόμους ἐκείνους. Ἐκτὸς ὅμως τούτου, καὶ ἂν θεωρηθῇ ἀναγκαῖον νὰ τιμωρήσωμεν καὶ παράβασίν τινα προεκδοθέντων νόμων, δύναται νὰ περιλάβῃ καὶ τὴν περίπτωσιν ταύτην εἰς τὸ ἐκδοθησόμενον Διάταγμα ἡ Κυβέρνησις, εἰς ἣν ἀνεθέσαμεν τὸν ἐν γένει προσδιορισμὸν τῶν ἀξιοποίνων περιπτώσεων. Ὑπέβαλον καὶ τότε, ὑποβάλλω καὶ τώρα εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τιμωρήσωμεν μὲ τὴν ἐν τῷ ἄρθρῳ 5 βαρεῖαν ποινὴν τοὺς παραβαίνοντας τοὺς ἐν γένει ἀστυνομικοὺς καὶ διοικητικοὺς κανονισμούς, διότι πρέπει νὰ γνωρίζωμεν τίς ὁ δικαιούμενος νὰ ἐκδίδῃ τοιούτους· ἄλλως, δυνάμεθα νὰ δώσωμεν ποινικὴν ἐξουσίαν εἰς πᾶσαν Ἀρχὴν, καὶ ἴσως καὶ εἰς αὐτοὺς τοὺς ὑπαλλήλους τοῦ σιδηροδρόμου. Διὰ τοῦτο ἠρώτησα τὸν κ. ὑπουργὸν τίνες οἱ ὑπάλληλοι οἱ δυνάμενοι νὰ ἐκδώσωσιν ἀστυνομικὸν κανονισμόν, ἀλλὰ δὲν μοὶ ἀπήντησε. Παρατηρῶ προσέτι, ὅτι οἱ ἀστυνομικοὶ καὶ διοικητικοὶ ὑπάλληλοι ἔχουσι μικρὰν περιφέρειαν, ἐνῷ ὁ σιδηρόδρομος ἐκτείνεται καθ’ ὅλον τὸ Κράτος· ἑπομένως, ἵνα ἦναι ὁμοιόμορφοι οἱ περὶ τῶν σιδηροδρόμων κανονισμοὶ πρέπει νὰ ἐκδίδωνται ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως. Ἕνεκα τούτου φρονῶ, ὅτι τὸ προκείμενον ἄρθρον πρέπει νὰ γείνῃ πιστὴ καὶ κατὰ λέξιν μετάφρασις τοῦ Γαλλικοῦ νόμου.

§43ΡΑΛΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§44ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα). (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 5 καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου).

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ κανονισμοῦ θέσεως γραμματέως τοῦ Ἰατροσυνεδρίου. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν εἰς βʹ. συζήτησιν).

§46ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ὁρίου ἡλικίας τῶν ἐν τῷ πολεμικῷ ναυτικῷ ἐθελουσίως κατατασσομένων ναυτῶν καὶ θερμαστῶν. (Ὁμοίως γίνεται δεκτὸν εἰς γʹ, ἀνάγνωσιν τὸ περὶ ὁρίου ἡλικίας τῶν ἐν τῷ πολεμικῷ ναυτικῷ ἐθελουσίως κατατασσομένων ναυτῶν καὶ θερμαστῶν).

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ περὶ ὑπαγωγῆς τῆς ἐπαρχίας Αἰγίνης καὶ οἰκονομικῶς εἰς τὴν ἐπαρχίαν Ἀττικῆς καὶ περὶ αὐξήσεως τοῦ μισθοῦ τοῦ παρὰ τῇ οἰκονομικῇ ἐφορίᾳ Ἀττικῆς δικαστικοῦ ἀντιπροσώπου καὶ τῶν κλητήρων τῶν οἰκονομικῶν ἐφοριῶν.

§48ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Τὸ πρῶτον ἄρθρον νὰ ἀπαλειφθῇ, καὶ τῆς ἐπιγραφῆς τὸ μέρος, τὸ σχετιζόμενον πρὸς αὐτό.

§49ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ θέσις τοῦ παρὰ τῇ ἐφορίᾳ Ἀττικῆς δικαστικοῦ ἀντιπροσώπου ἐνομοθετήθη κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος, καὶ ὡρίσθη ὁ μισθὸς αὐτοῦ εἰς 300 δραχμάς. Ἐρωτῶ, τίνος ἕνεκα ὕστερον ἀπὸ ἓν ἔτο; ζητεῖται ἡ αὔξησις τῆς μισθοδοσίας του;

§50ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἀπὸ δέκα μῆνας.

§51ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ ζητῆται αὔξησις τῆς μισθοδοσίας κατὰ 100 δραχμὰς, ἢ 150, ἐὰν ἦναι εἰς νέας δραχμὰς ἡ μισθοδοσία.

§52ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Εἰς παλαιὰς δραχμὰς γίνονται ὅλαι αἱ ἐνταῦθα ἀναφερόμεναι μισθοδοσίαι. Ἡ αὔξησις τῆς μισθοδοσίας γίνεται, διότι μετὰ δυσκολίας εὕρομεν τὸ κατάλληλον πρόσωπον, τὸ ὁποῖον δὲν εὐχαριστεῖται νὰ ἐξακολουθήσῃ ἐργαζόμενον ἐπὶ τῷ μισθῷ τῶν 300 δραχμῶν.

§53ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν τούτοις εὕρετε πρόσωπον μὲ 300 δραχμάς.

§54ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Εὕρομεν, ἀλλὰ προσωρινῶς, εἶναι δὲ βέβαιον, ὅτι ἐκ τῆς ὑπηρεσίας, ἀνατεθείσης νῦν εἰς τὸν δικαστικὸν ἀντιπρόσωπον, ἐπῆλθε μεγίστη οἰκονομία.

§55ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐὰν τὰς αὐξήσητε εἰς 600 δραχμὰς, θὰ εὕρητε καλλίτερον· τὸ πρᾶγμα βαίνει ἀναλόγως.

§56ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Παλαιὰς νὰ εἰπῆτε τώρα.

§57ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Παλαιὰς μάλιστα, καὶ τοῦ βοηθοῦ εἰς παλαιὰς, ὅλων εἰς παλαιάς. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον ὡς ἐτροπολογήθη ὑπὸ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Ὁμοίως γίνεται δεκτὸν εἰς γʹ. συζήτησιν τὸ περὶ ἐπιμισθίων).

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ περὶ τοῦ προσωπικοῦ τῆς ὑπηρεσίας τῶν φυλακῶν.

§59ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Ἔχω ἀντίῤῥησιν, κ. Πρόεδρε. Συμφώνως μὲ τὸν Κανονισμὸν τῆς Βουλῆς, πρέπει νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν, ἵνα γνωμοδοτήσῃ ἐπ’ αὐτοῦ καὶ μετὰ ταῦτα ἔλθῃ εἰς συζήτησιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἂν ὅμως ἡ Κυβέρνησις δὲν σεβασθῇ τὸν διέποντα ἡμᾶς Κανονισμὸν, ἐγὼ δηλῶ εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι θέλω φέρει ἀνὰ πέντε λεπτὰ ἔνστασιν περὶ μὴ ἀπαρτίας, ἵνα παρακωλύσω τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς, ἀπασχολουμένης εἰς τὴν κατ’ ἐπανάληψιν ἀνάγνωσιν τοῦ καταλόγου.

§60ΡΑΛΛΗΣ. Πάντες, κύριοι, γνωρίζομεν τὴν κατάστασιν τῶν φυλακῶν καὶ τὴν ἀνάγκην τὴν ἀπόλυτον τῆς βελτιώσεως αὐτῶν. Δὲν εἶναι οὐδεὶς ἐδῶ ἐκτὸς τοῦ Σταμούλη, ὁ ὁποῖος θέλει νὰ ἐμποδίσῃ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου δι’ οὗ εἰσάγεται κάποια βελτίωσις εἰς τὸ προσωπικὸν τῆς ὑπηρεσίας τῶν φυλακῶν.

§61ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Δὲν εἶναι ἀπαρτία. Καὶ ἔπειτα ἀπὸ 5 λεπτὰ θὰ φέρω καὶ ἄλλην, καὶ ἄλλην. Ἂν ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐπιμένῃ εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, τὴν ἀνακαλῶ. (Ἀναγνωσθέντος τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου, εὑρέθησαν παρόντες 137).

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἴμεθα ἐν ἀπαρτίᾳ.

§63ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Νομίζω προτιμότερον νὰ προβῶμεν εἰς τὰ ἄλλα ἀντικείμενα τῆς ἡμερησίας διατάξεως, εἰς δὲ τὸ περὶ φυλακῶν κατόπιν.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Πρώτη συζήτησις τοῦ περὶ ἀτελείας τῶν εἰσαγομένων μεταλλευμάτων.

§65ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Περὶ τίνος πρόκειται ἐδῶ;

§66ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Πρόκειται περὶ ἀτελείας τῶν εἰσαγομένων μεταλλευμάτων χάριν τῶν μεταλλουργικῶν ἑταιριῶν. Τὰ μεταλλεύματα δὲ, τὰ ὁποῖα θ’ ἀπαλλάσσωνται τοῦ φόρου, εἶναι εἴτε τὰ ἐν τῇ φυσικῇ αὐτῶν καταστάσει εἰσαγόμενα, εἴτε τὰ εἰσαγόμενα κατόπιν διαλογῆς, πλύσεως ἢ φρύξεως. Ἡ φρύξις δὲ εἶναι ἡ ἐν τῇ καμίνῳ ἀποξήρανσις. Μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου θέλομεν ἐπιληφθῆ τῶν ἄλλων νομοσχεδίων, ὧν ἐγένετο χθὲς ἔναρξις συζητήσεως. Δὲν ἐσημειώσαμεν πρὸ τῶν νομοσχεδίων ἐκείνων ἄλλα τινὰ, τὰ ὁποῖα εἶναι καὶ ταῦτα λίαν ἀναγκαῖα, ἀλλὰ δὲν τὰ ἐσημειώσαμεν, διότι ἦσαν εἰς πρώτην συζήτησιν, καὶ ἐθεωρήσαμεν, ὅτι ματαία ἤθελεν εἶσθαι ἡ ἀναγραφὴ αὐτῶν. Οὐχ ἧττον μεταξὺ τῶν εἰς πρώτην συζήτησιν εἶναι τρία, τὰ ὁποῖα νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἀναγνωσθῶσιν. Εἶναι τὸ περὶ βελτιώσεως τοῦ γεωμετρικοῦ κλάδου, καὶ τοῦτο, διότι, ἂν δὲν ἴδωσιν οἱ ὑπάλληλοι οὗτοι, ὅτι ὑπάρχει διάθεσις ἐν τῇ Βουλῇ πρὸς βελτίωσιν τῆς θέσεως αὐτῶν, εἶναι κίνδυνος μὴ ἀποσυρθῶσι τῆς ὑπηρεσίας. Θὰ ἦτο εὐκταῖον νὰ ἐγίνοντο δύω ἔτι συνεδριάσεις, ὅπως δυνηθῶμεν νὰ ψηφίσωμεν ὁριστικῶς τὸ νομοσχέδιον, καὶ ἂν τοῦτο συμβῇ θέλομεν προτείνει τροποποιήσεις τινὰς, ἐλάττωσιν τοὐτέστι τῆς προτεινομένης μισθοδοσίας· ἀλλὰ καὶ μετὰ τὴν ἐλάττωσιν ταύτην θέλει ἐπέλθει τοιαύτη βελτίωσις τῆς θέσεως, ὥστε πιστεύομεν, ὅτι οἱ ἀνήκοντες εἰς τὸν κλάδον, πειθόμενοι, ὅτι ἡ Βουλὴ κήδεται περὶ αὐτῶν —τοῦτο δὲ θέλει ἀποδειχθῆ ἐκ τῆς μιᾶς ἢ τῶν δύω ἀναγνώσεων τοῦ νομοσχεδίου—θέλουσι μείνει ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ. Νομίζω ἐπίσης, ὅτι θὰ ἦτο καλὸν νὰ ψηφίσωμεν τοὐλάχιστον εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν τὸ νομοσχέδιον περὶ Ἐφόρου τῶν ἐν Ἀθήναις Μουσείων, διότι ἡ ἔλλειψις ἐπαρκοῦς προνοίας περὶ τῶν ἀρχαιολογικῶν ἡμῶν πραγμάτων ἔδωκεν ἀφορμὴν εἰς πολλὰς παρεξηγήσεις. Ὑπάρχει καὶ νομοσχέδιον τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν, ἀφορῶν εἰς τὰ τῆς ναυτικῆς στρατολογίας, τοὐτέστιν εἰς ἀμοιβὴν διδομένην πρὸς τοὺς στρατολογουμένους κατόπιν ὑπηρεσίας 3 ἢ 4 ἐτῶν. Τὰ τρία ταῦτα προτείνω ὅπως ἀναγνωσθῶσιν ἤδη καὶ κατόπιν μεταβαίνομεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν ὡς ἔχει.

§67ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Καὶ τὸ περὶ Ἀπομαχικοῦ Ταμείου.

§68ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εἶμαι σύμφωνος, ἀλλ’ εἶναι τόσῳ μακρὸν, ὥστε θ’ ἀπασχολήσῃ τὴν Βουλὴν ἐπὶ πολὺν χρόνον. (Ψηφίζεται εἰς πρώτην συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀτελείας τῶν εἰσαγομένων μεταλλευμάτων. Εἶτα ψηφίζονται εἰς πρώτην συζήτησιν τὰ παρὰ τοῦ κυρίου πρωθυπουργοῦ προταθέντα, ἤτοι τὸ περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 32 τοῦ ΠΝΒʹ. νόμου τῆς 13 Μαΐου 1882 περὶ ναυτικῆς στρατολογίας· ὁμοίως εἰς πρώτην τὸ περὶ βελτιώσεως τοῦ γεωμετρικοῦ κλάδου, ὡς καὶ τὸ περὶ διορισμοῦ Ἐφόρου τῶν ἐν Ἀθήναις Μουσείων).

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐξακολούθησις τῆς τρίτης συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ τῶν μέχρι τέλους τοῦ ἔτους 1876 καθυστερούντων εἰς τὸ Δημόσιον ταμεῖον.

§70ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Εἴχομεν φθάσει χθὲς μέχρι τῆς τροπολογίας τῆς προταθείσης παρὰ τοῦ ἐντίμου βουλευτοῦ Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς, καὶ ἀνεβλήθη νὰ γείνῃ σκέψις ὡριμωτέρα. Λυποῦμαι, ὅτι δὲν δύναμαι νὰ παραδεχθῶ αὐτὴν τὴν τροπολογίαν, διὰ τῆς ὁποίας προστίθεται ἀκόμη τὸ ἔτος 1877. Ὁ λόγος, τὸν ὁποῖον φέρει ὁ κ. Παπαμιχαλόπουλος, ὅτι μέχρι τοῦ 1877 ἐξηκολούθη τὸ αὐτὸ σύστημα φορολογικὸν τῆς εἰς εἶδος εἰσπράξεως, δὲν ἀρκεῖ νὰ μὲ πείσῃ, διότι μοὶ φαίνεται, ὅτι ἐνισχύομεν τοιουτοτρόπως τὴν καθυστέρησιν, ὅταν προσθέτωμεν ἑκάστοτε, ὁσάκις γίνεται παράτασις, ἐπὶ πλέον ἓν ἔτος· καὶ δι’ ἄλλον λόγον δὲν ἀποδέχομαι αὐτὴν, διότι πρέπει νὰ μετασκευάσωμεν ὁλόκληρον τὸ νομοσχέδιον. Τὸ νομοσχέδιον λέγει, ὅτι ὅλα τὰ προηγούμενα καθυστεροῦντα μεταφέρονται εἰς τὴν χρῆσιν τοῦ 1876· εἶναι παράδοξον ὅμως νὰ μεταφέρωμεν τὰ τοῦ 1877 εἰς τὴν χρῆσιν τοῦ 1876· οὐχ ἧττον, ἐπειδὴ παρῆλθεν ἀπὸ τῆς χθὲς ἕως σήμερον καιρὸς, μοὶ ἐδόθη ἀφορμὴ νὰ προσέξω εἰς τὸ ἑξῆς, ὅτι ἐθέσαμεν πολὺ σύντομον προθεσμίαν. Ὅτε ὑπέβαλον τὸ νομοσχέδιον, ὥριζον ὁλόκληρον ἔτος, ἀλλ’ ἔκτοτε παρῆλθε πολὺς καιρὸς, καὶ ἂν περιορισθῶμεν εἰς τοὺς ὀλίγους μῆνας οἵ τινες ὑπολείπονται, τότε εἶναι μάταιον τὸ ἔργον. Διὰ τοῦτο προτείνω εἰς τὸ ἄρθρον 2 ἀντὶ τοῦ «μέχρι τέλους τοῦ 1883» νὰ τεθῇ «μέχρι 30 Ἰουνίου 1884»· ἐπίσης ἡ αὐτὴ διόρθωσις πρέπει νὰ γείνῃ καὶ εἰς τὸ ἄρθρον 4 ἀντὶ «τοῦ ἔτους 1883», τεθῇ «μέχρι 30 Ἰουνίου 1884.»

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἶχεν ἀναγνωσθῆ ὁλόκληρον χθές, ὥστε εἶναι περιττὸν νὰ τὸ συζητήσωμεν σήμερον· οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν, (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§72ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μοὶ δώσῃ μίαν διασάφησιν, ὡς πρὸς τὰ χρέη τὰ ὀφειλόμενα ἐκ τῆς ἐνοικιάσεως ἰχθυοτροφείων, διότι ἡ ὑπηρεσία τῶν ταμείων προβάλλει δισταγμούς, ἂν καὶ φρονῶ, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀμφισβήτησις. Καὶ τῳόντι, ἀφοῦ τὰ χρέη τὰ πρὸ τοῦ 1851 ἅπαντα ὡς παραγεγραμμένα ἀπηλείφθησαν, εἶναι ἄδικον νὰ νομίζουν, ὅτι δύνανται νὰ καταδιώκωνται οἱ συγγενεῖς, οἱ υἱοὶ, ἔγγονοι καὶ οἱ δυσέγγονοι τῶν ὀφειλετῶν ἐπὶ τῶν κτημάτων, τῶν ὁποίων εἰσὶν ἐγγεγραμμέναι καὶ ὑποθῆκαι, διὰ τοιαῦτα πεπαλαιωμένα χρέη. Ἠδύνατο λοιπὸν νὰ προστεθῇ ἐν τῷ Νόμῳ ἑρμηνευτικῶς τοὐλάχιστον πρὸς ἄρσιν πάσης ἀμφισβητήσεως, ὅτι εἰς τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 2ου τοῦ νόμου τοῦ 1881 ὑπάγονται καὶ τὰ ὀφειλόμενα ἐξ ἐνοικιάσεως ἰχθυοτροφείων.

§73ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Δὲν γνωρίζω τοιαύτην ἀμφισβήτησιν, οὐδὲ ὑπάρχει λόγος νὰ ἐξαιρεθοῦν· μόνην ἀμφισβήτησιν γνωρίζω, περὶ τῶν ἐξ ἐνοικιάσεως ἐπικαρπίας ἐθνικῶν κτημάτων (θόρυβος). Δὲν ὑπάρχει αἰτία νὰ γείνῃ τοιαύτη προσθήκη.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ Νομοσχεδίου περὶ μεταῤῥυθμίσεως τῶν περὶ ἐκλογῆς Βουλευτῶν καὶ δημαιρεσιῶν νόμων.

§75ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὀλίγα θέλω νὰ εἴπω ἐπὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν Νομοσχεδίου, μάλιστα μετὰ τὴν ἀπάλειψιν τοῦ ἄρθρου 9 τοῦ ἀφορῶντος εἰς τὰς ἐκλογὰς τῶν Παρέδρων, καὶ τοῦτο ἀποδεικνύει περισσότερον, ὅτι καὶ ὅταν συνεζητεῖτο τὸ Σύνταγμα ὑπῆρχε μεγάλη ἀνωμαλία ἐντὸς τῆς Συνελεύσεως, ὡς καὶ σήμερον ἐντὸς τῆς Βουλῆς, διότι καὶ τότε δὲν ἠρκέσθημεν εἰς τὸν διπλάσιον ἀριθμὸν τῶν Βουλευτῶν, ἀλλ’ ἐκαλέσαμεν ἀπὸ τὰ πέρατα τῆς Οἰκουμένης καὶ τῆς Τιβεριάδος θαλάσσης πληρεξουσίους καὶ ἐπρόσθετον ὅ,τι ἤθελον, καὶ διὰ τοῦτο ἔχομεν ἐν τῷ Συντάγματι διατάξεις, αἵτινες εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐφαρμοσθῶσι, καθὼς ἡ διάταξις περὶ ἀναθεωρήσεως τοῦ Συντάγματος οὐδέποτε δύναται νὰ πραγματοποιηθῇ. Ἔρχομαι ἤδη εἰς τὴν ἐξέτασιν τοῦ Νομοσχεδίου, καὶ δὲν ἤθελον δυσκολευθῆ νὰ παραδεχθῶ τὴν ἀναβολὴν εἰς περίστασιν, καθ’ ἣν τὸ Ὑπουργεῖον ἤθελε συμφωνήσει νὰ παραδεχθῇ τὸ σύγχρονον τῆς ἐνεργείας τῶν Δημοτικῶν ἐκλογῶν καθ’ ἅπαν τὸ Κράτος. Δὲν ὑπάρχει λόγος σήμερον, ὁ ὁποῖος νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν διχοτόμησιν τῆς ἐνεργείας τῶν ἐκλογῶν καὶ ἀπόδειξις εἶναι, ὅτι ὅ,τι προχθὲς ἰσχυρίσθην ἦτο ἀληθές. Ἡ διάταξις, τὴν ὁποίαν φέρει τὸ ὑποβληθὲν Νομοσχέδιον, ὁρίζει τὴν 29 Μαΐου ὡς ἡμέραν ἐκλογῶν διὰ τὰς νέας Ἐπαρχίας. Τὸ σύγχρονον τῶν ἐκλογῶν ἐθεωρήθη ἀπὸ τοῦ 1862 καὶ ἐντεῦθεν, ὡς ἡ πρωτίστη ἐγγύησις τοῦ ἀνεπηρεάστου τῆς ἐνεργείας αὐτῶν ἐκ μέρους τῆς Ἐκτελεστικῆς Ἐξουσίας, διότι καὶ τότε ὑπῆρχεν ὑποψία, ὅτι ἡ Ἐκτελεστικὴ Ἐξουσία κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῶν ἐκλογῶν ἐπεμβαίνει· ἑπομένως ἔθεσε τὴν διάταξιν τοῦ συγχρόνου τῆς ἐνεργείας τῶν ἐκλογῶν ἐφ’ ὅλου τοῦ Κράτους, οὕτω δὲ ἐξησθένησεν ἡ ἰσχὺς καὶ ἡ δύναμις τῶν μέσων, ἃ εἶχε νὰ διαθέσῃ, ὅταν αἱ ἐκλογαὶ ἐγίνοντο κατὰ τμήματα. Ἀλλ’ ἀφοῦ τέλος πάντων αἱ ἐκλογαὶ τῶν νέων Ἐπαρχιῶν δι’ οἱονδήποτε λόγον παρετάθησαν μέχρι τῆς 29 ἐλευσομένου Μαΐου, δὲν βλέπω τὸν λόγον, διατὶ ἡ παράτασις αὕτη νὰ μὴ προβῇ μέχρι τῆς 3 Ἰουλίου, τὴν ὁποίαν τὸ νομοσχέδιον παραδέχεται διὰ τὴν ἐνέργειαν τῶν ἐκλογῶν τοῦ λοιποῦ Κράτους· εἶναι ἀναγκαῖον μάλιστα τοῦτο, καὶ δὲν πιστεύω ἡ Κυβέρνησις ν’ ἀντιτάξῃ τι, καθόσον τὸ διάστημα εἶναι τόσον μικρὸν μεταξὺ τῆς 29 Μαΐου καὶ τῆς 3 Ἰουλίου. Εἰς τὸ 1 ἄρθρον θὰ παρακαλέσω νὰ γείνῃ διόρθωσίς τις. Τὸ 1 ἄρθρον λέγει, ὅτι αἱ ἐνστάσεις, τὰς ὁποίας ἀπαιτοῦν τὰ ἄρθρα 23 καὶ 24 τοῦ ΧΜΗʹ Νόμου, τοὐτέστι τ’ ἀναφερόμενα εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἀπέκτησαν τὸ δικαίωμα τοῦ νὰ ἐγγραφῶσιν εἰς τὸν κατάλογον, πρέπει νὰ γίνωνται κατὰ τὸν Ἰανουάριον μῆνα, καθὼς καὶ τὸ ἀναφερόμενον εἰς τὴν διαγραφὴν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἀπέθανον, καὶ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἀπώλεσαν τὰ δικαιώματά των δυνάμει δικαστικῆς ἀποφάσεως, καθ’ ἃ ὁρίζει ὁ ἴδιος νόμος. Εἴς τινας τῶν Ἐπαρχιῶν, κατὰ τὴν ἐποχὴν τοῦ Ἰανουαρίου, Δῆμοι ὁλόκληροι δὲν ἔχουν κανένα κάτοικον, παρὰ ἕνα μόνον οἰκοφύλακα, ὅστις φυλάττει τοὺς οἴκους καὶ τὰ ἀγροκήπια. Πῶς εἶναι δυνατὸν λοιπὸν νὰ ἐξασκηθῇ ἓν τόσον σπουδαῖον δικαίωμα εἰς ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν κατοικοῦν ἐντὸς τοῦ Δήμου, εἰς τὸν ὁποῖον εἶναι ἐγγεγραμμένοι οἱ δημόται; Καὶ ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν τοῦ κ. Σολιώτη διὰ τὸν δῆμον Νωνάκριδος, τοῦ ὁποίου οἱ κάτοικοι ἔχουν κτήματα ἀπὸ τῆς Κορίνθου μέχρι τῆς Ἡλείας καὶ ἀποδημοῦν καθ’ ὅλον τὸν χειμῶνα. Δὲν εἶναι δυνατὸν αὐτὸ τὸ δικαίωμα, ἂν τῷ ὄντι εἶναι δικαίωμα, ὁποῖον τὸ θεωροῦμεν, νὰ τὸ ἐνασκήσουν οἱ ἄνθρωποι κατὰ τὸν χρόνον ἐκεῖνον εἰς τὰ μέρη τὰ ἰδικά μας, διότι οἱ Δῆμοι ἐκεῖνοι πρὸς τοῖς ἄλλοις μένουν ἐντελῶς ἀποκλεισμένοι ὑπὸ τῆς χιόνος. Ἠξεύρετε δὲ ὁποία ἀμέλεια ὑπάρχει καὶ ἀδιαφορία εἰς τὸ νὰ ἐγγραφῶσι καὶ ἐνασκήσωσι αὐτὸ τὸ δικαίωμα ἐν γένει, πολὺ δὲ περισσότερον εἰς περίστασιν κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ἀπέχουν 21 καὶ 30 ὥρας μακρὰν τοῦ Δήμου, εἰς τὸν ὁποῖον ἔχουν νὰ ἐξασκήσουν τὸ δικαίωμά των. Ἀλλ’ ὁ λόγος, τὸν ὁποῖον φέρει ἡ ἔκθεσις ἢ τὸν ὁποῖον ὑπεστήριξεν ὁ κ. Πρωθυπουργός, ὅτι οἱ ἀποκτήσαντες τὸ δικαίωμα κατὰ τὴν 31 Δεκεμβρίου νὰ ἐγγραφῶσι, μοὶ φαίνεται, ὅτι δύναται νὰ μετατεθῇ εἰς ἄλλην ἐποχὴν, ἀφοῦ μάλιστα τώρα ἐνεργοῦμεν τὰς ἐκλογὰς κατὰ τὴν 3 Ἰουλίου, δύναται αὐτὸ τὸ δικαίωμα νὰ ἐνασκηθῇ ἔστω κατὰ τὸν Σεπτέμβριον, καὶ ὁ κατάλογος νὰ γείνῃ ὁριστικὸς διὰ πᾶσαν ἐπελευσομένην ἐκλογήν. Τώρα εἶναι ἐνδεχόμενον ν’ ἀποκλεισθῶσι καί τινες· ἀλλὰ μήπως δι’ αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου καὶ δι’ αὐτῆς τῆς διατάξεως δὲν εὑρισκόμεθα εἰς τὸ ἴδιον σημεῖον; Ὁ σκοπὸς εἶναι νὰ νομοθετήσωμεν ἕνα νόμον, τοῦ ὁποίου ἡ διάταξις νὰ ᾖναι προσιτὴ εἰς ὅλους τοὺς ἐνδιαφερομένους· διότι τί θὰ γείνῃ; οἱ πονηρότεροι, διὰ πλαστῶν ὅλως διόλου ἐνστάσεων, θὰ ἐγγράφωσιν ἐκείνους ὑπὲρ τῶν ὁποίων ἐνδιαφέρονται, καὶ οἱ πράγματι ἀποκτήσαντες τὸ δικαίωμα θὰ στεροῦνται τοῦ δικαιώματος αὐτοῦ. Ἤκουσα προσέτι, ὅτι κατὰ τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου πρόκειται νὰ προταθῇ ἡ ἀναβολὴ τῆς ἐνεργείας τῶν ἐκλογῶν κατὰ τὴν πρώτην Κυριακὴν τοῦ μηνὸς Σεπτεμβρίου. Ἐὰν τοῦτο εἶναι ἀληθὲς, ὅπερ δὲν πιστεύω—διότι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὑπεστήριξε τὸ ἄρθρον ὅπως ἔχει διὰ λόγου, τοὐλάχιστον ὡς πρὸς τὴν προθεσμίαν, ἰσχυροῦ· διότι πρέπει νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι τῷ ὄντι τὰ Δικαστήριά μας εὑρίσκονται πολὺ ὀπίσω· καὶ εἷς ἀπὸ τοὺς λόγους εἶναι ὅτι ἐπεβάλαμεν εἰς αὐτὰ πολλὰ καθήκοντα καὶ φροντίδας ἀλλοτρίας τῶν δικαστικῶν καθηκόντων· ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον ὁ λόγος οὗτος, εἶναι ὅτι καὶ πλεῖστοι δικασταὶ εἶναι φυγόπονοι, τοὺς κατέστησε δὲ τοιούτους ἡ ἰσοβιότης, καὶ αὕτη πρὸ πάντων ὑπερησπίσθη τὴν ἀνικανότητα καὶ φυγοπονίαν· οὐχ ἧττον ὅμως πρέπει νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι ὁ λόγος, ὃν ὑπεστήριξεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἔχει ὑπόστασιν· διότι, ἂν αἱ ἐκλογαὶ ἐνεργηθῶσι κατὰ τὸν μῆνα Μάϊον, εἶμαι βέβαιος, ἀφοῦ μάλιστα ἤδη ἀνεθέσαμεν καὶ τὴν ἐκδίκασιν τῶν ἐκλογῶν εἰς τὰ πρωτοδικεῖα, εἶμαι βέβαιος ὅτι ὅλος ὁ Μάϊος θὰ ἐπασχολήσῃ τὰ Δικαστήρια μὲ τὰς ἐκλογάς, καὶ ὑπὸ ταύτην τὴν αἵρεσιν οὐδεμία ἀντίῤῥησις πρέπει νὰ ἐπέλθῃ κατὰ τοῦ νομοσχεδίου, διότι καὶ ἡ παράτασις δὲν εἶναι μεγάλη — εἰς περίστασιν, λέγω, κατὰ τὴν ὁποίαν ἀναβληθῇ ἡ ἐκλογὴ κατὰ τὸ πρῶτον δεκαήμερον ἢ ὀκταήμερον τοῦ Σεπτεμβρίου, εἶμαι ἐναντίος, διότι ἐκεῖ ὁ λόγος, ὁ ὁποῖος ὑποστηρίζει τὴν ἀναβολὴν τῆς παραλυσίας τῶν Δικαστηρίων, δὲν ὑφίσταται· διότι τότε τὰ Δικαστήρια ἀπὸ τῆς ά. Σεπτεμβρίου ἐργάζονται, καὶ ἂν θελήσωμεν νὰ παραδεχθῶμεν τὸ πρῶτον ὀκταήμερον τοῦ μηνὸς Σεπτεμβρίου, τότε ὅλα τὰ κακὰ θὰ ἐπέλθουν· ἂν δὲ ἡ διακοπὴ γείνῃ τὸν Μάϊον, ἐπίσης εἶναι ἓν καὶ τὸ αὐτό· διότι τὰ Δικαστήρια θ’ ἐπασχοληθῶσιν εἰς ἀλλότρια τῶν καθηκόντων των ἔργα. Αὐτὰς τὰς παρατηρήσεις εἶχον νὰ ὑποβάλω εἰς ὑμᾶς.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν μοὶ ἐπεδόθη τὸ ἑξῆς τηλεγράφημα ὑπογεγραμμένον παρὰ πολλῶν δικηγόρων ἐξ Αἰγίου (ἀναγινώσκει).

§77ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Εἰς τὸ πρῶτον ἄρθρον πιστεύω ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ μὴ ἀντιτείνῃ νὰ γείνῃ μία προσθήκη· ὅτι ὁ δήμαρχος ἐπὶ πειθαρχικῇ ποινῇ ὀφείλει νὰ ἐγγράφῃ αὐτεπαγγέλτως εἰς τὸν ἐκλογικὸν κατάλογον πάντα ἀποκτήσαντα τὴν νόμιμον ἡλικίαν καὶ καταταττόμενον εἰς τὸν στρατὸν, χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ ἡ ἀνάγκη ἵνα ὁ ἴδιος ἢ συγγενής του δίδῃ τὸν ὅρκον τῆς ἐγγραφῆς, καθόσον εἶναι πολὺ σκανδαλῶδες ὅτι πολλοὶ δὲν εἶναι ἐγγεγραμμένοι, ἐνῷ ὑπηρετοῦσιν ὡς στρατιῶται καὶ ἔδωσαν τὸν ὅρκον τῆς ὑπηρεσίας ταύτης, καὶ ὅμως δὲν ἔχουν ψῆφον.

§78ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ παραδεχθῇ ἡ πρότασις αὕτη.

§79ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Συζητοῦμεν τὰ κατ’ αὐτὴν εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν. Περὶ τούτου ὑπέβαλε κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Μεγαρίδος ἰδίαν πρότασιν, ἡ ὁποία θὰ ἠδύνατο νὰ περιληφθῇ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ἂν θεωρήσωμεν ὅτι ἁρμόζει ἐν αὐτῷ. Ἀλλὰ περὶ τούτου συζητοῦμεν αὔριον.

§80Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὅ,τι ὑποστηρίζει ὁ κ. Δημητρακάκης εἶναι ὀρθόν· ἀλλ’ αὐτὴ ἡ τροπολογία δὲν δύναται νὰ ἔλθῃ εἰς αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον, διότι αὐτὴ κανονίζει μᾶλλον τὸν τρόπον τῆς συντάξεως τῶν καταλόγων. Ἔχομεν δὲ τόσους πολλοὺς νόμους περὶ δημαιρεσιῶν, ὥστε ἂν εἰς ἕκαστον αὐτῶν, ἀφορῶντα εἰς ἰδιαίτερα ἀντικείμενα, προσθέσωμεν καὶ τοιαύτας τροπολογίας, θέλομεν ἔχει ἀληθῆ κυκεῶνα, ἀπὸ τοῦ ὁποίου δὲν θὰ ἐξέλθωμεν ποτέ.

§81ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Ἤθελον εἶσθαι καλὸν, ἂν ἡ Κυβέρνησις ἐξεύρισκεν ἓν μέτρον ἵνα μὴ οἱ δήμαρχοι παρατείνουν τὴν ἐξουσίαν των μέχρι τῆς ἐποχῆς τῆς ἐκλογῆς, διότι οἱ δήμαρχοι, ὡς ὑποψήφιοι, αὖθις ἔχουσιν εἰς χεῖράς των ὅλα τὰ μέσα καὶ χρονικὸν διάστημα μακρὸν ὅπως ἐργασθῶσιν, ἐνῷ ὁ πάρεδρος δὲν ἔχει κανὲν συμφέρον.

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη εἰς βʹ. συζήτησιν τὴν ἀρχήν. (Γίνονται κατόπιν δεκτὰ τὰ ἄρθρα 1, 2, 3, 4 καὶ 5 τοῦ νομοσχεδίου ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 6 (ἀναγινώσκεται).

§84Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ μᾶς εἰπῇ ποίαν ἰδέαν ἔχει περὶ τοῦ ζητήματος τῆς συγχρόνου ἐκλογῆς.

§85ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Νομοθετικὴ Ἐξουσία ἐξεφράσθησαν περὶ τούτου, ὅτι δὲν πρέπει ν’ ἀναβληθῶσι πέραν τοῦ ἀπολύτως ἀναγκαίου αἱ ἐκλογαὶ ἐν ταῖς νέαις ἐπαρχίαις, ὅτι πρέπει ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον νὰ ἐκδοθῇ τὸ Διάταγμα τὸ σχηματίζον τοὺς δήμους, καὶ εὐθὺς μετὰ τὴν ἔκδοσιν τοῦ Διατάγματος, ἀδιαφόρως ὡς πρὸς τὴν ἐποχὴν, καθ’ ἣν ἤθελον ἐνεργηθῆ ἐν τῷ λοιπῷ Κράτει αἱ ἐκλογαὶ, πρέπει ἐκεῖ νὰ ἐνεργηθῶσιν, ἵνα μὴ μένωσι πλέον ἐν τῇ ἐκρύθμῳ καταστάσει, ἐν ᾗ διατελοῦσιν. Ἐγὼ δὲν ἔχω λόγον ἵνα μὴ φρονῶ ὅ,τι ἐφρόνουν κατὰ τὴν ἐποχὴν, καθ’ ἣν μετὰ τῶν συναδέλφων ὑπέβαλον εἰς τὴν Βουλὴν τὸ νομοσχέδιον, ὅπερ καὶ ἐψηφίσθη καὶ ἐγένετο νόμος τοῦ Κράτους, τὸ περὶ ἀφομοιώσεως, καὶ καθ’ ὃ ἡ ἀρχὴ τοῦ ἀδιαιρέτου ὑπεχώρησε πρὸ τῆς μερίμνης, ἣν ὤφειλε νὰ λάβῃ ἡ Νομοθετικὴ Ἐξουσία περὶ τῆς διοικήσεως τῶν νέων ἐπαρχιῶν.

§86ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Βεβαίως νέα πράγματα δὲν ἔχω νὰ εἴπω, καὶ ἠξεύρω, ὅτι ἡ πλειοψηφία θὰ ὑποστηρίξῃ τὰς ἰδέας τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ· ἀλλὰ δὲν δύναμαι ν’ ἀφήσω ἀπαρατήρητον, ὅτι τὸ διαιρετὸν τῶν ἐκλογῶν φέρει τὸ σημερινὸν Νομοσχέδιον καὶ οὐχὶ τὸ Νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἐψηφίσαμεν πέρυσι περὶ ἀφομοιώσεως, διότι εἰς τὸ Νομοσχέδιον ἐκεῖνο τῳόντι ὑπῆρχεν ὁ λόγος, καθόσον καὶ ἐν τῷ νῷ τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐν τῷ νῷ τῆς Βουλῆς, καὶ ἐν τῷ γράμματι τοῦ νόμου ὑπῆρχε ῥητὴ διάταξις, ὅτι αἱ ἐκλογαὶ αἱ Δημοτικαὶ ἤθελον ἐνεργηθῆ ἐκεῖ πολὺ πρὸ τῶν ἐκλογῶν τοῦ λοιποῦ Κράτους. Σήμερον ὅμως ἐπιψηφίζοντες τὴν διάταξιν τῆς δευτέρας παραγράφου τοῦ ἄρθρου 6, καθιεροῦμεν τὴν παραδοχὴν τῆς διχοτομήσεως τῶν Δημοτικῶν ἐκλογῶν, καθόσον ἡ 29 Μαΐου εἶναι πολὺ πέραν τῆς ἡμέρας, κατὰ τὴν ὁποίαν ἔπρεπε, κατὰ τὸν νόμον, τὸν ὁποῖον εἴχομεν πρότερον ὑπ’ ὄψιν, νὰ ἐνεργηθοῦν ἐκλογαὶ εἰς τὰς παλαιὰς ἐπαρχίας. Χαίρω πολὺ, διότι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐπισπεύδει νὰ φέρῃ τὴν ἁρμονίαν διὰ τῆς πλήρους ἀφομοιώσεως εἰς τὰς νέας ἐπαρχίας· ἀλλὰ μοὶ φαίνεται, ὅτι αὐτὴ ἡ μέριμνα, ἡ σήμερον ἐρχομένη, κάθε ἄλλο σκοπεῖ, παρὰ τὸν ἀληθῆ λόγον, διὰ τὸν ὁποῖον θὰ ἐνεργηθοῦν αἱ ἐκλογαί. Ἐν τῷ Νομοσχεδίῳ αὐτῷ ἔχομεν ἐν ἄρθρῳ 2ῳ τὸ ἑξῆς «Τῶν Δημοτικῶν Ἀρχῶν αἱ περίοδοι λήγουσι τὴν 30 7βρίου, κατὰ πᾶν 4ον ἔτος, αἱ δὲ νέαι δημαιρεσίαι ἐνεργοῦνται τῇ πρώτῃ Κυριακῇ τοῦ Ἰουλίου τοῦ αὐτοῦ ἔτους». Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι ἐν τῷ Νομοσχεδίῳ αὐτῷ καθιεροῦται ἡ ἀρχὴ τῆς διχοτομήσεως τῶν ἐκλογῶν· ἡ ἐγκαθίδρυσις δὲ τῶν Δημοτικῶν Ἀρχῶν καὶ ἐν ταῖς νέαις ἐπαρχίαις δὲν δύναται παρὰ νὰ γείνῃ τὴν 30 Σεπτεμβρίου.

§87ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Διόλου.

§88Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν δύναται, τὸ Νομοσχέδιόν σας νὰ ὁρίζῃ τὴν 29ην, καὶ ἐν τῷ αὐτῷ Νομοσχεδίῳ νὰ ἔχητε ῥήτραν νὰ λέγητε πότε ἐγκαθιδρύονται αἱ Ἀρχαὶ, νὰ ἐννοῇ ἄλλο. Ἀλλ’ ἐρωτῶ, κύριοι, ἀφοῦ ἐπὶ ἓν καὶ ἥμισυ ἔτος αἱ ἐπαρχίαι αἱ νέαι εὑρέθησαν ἄνευ Δημοτικῶν Ἀρχῶν — καὶ δὲν θέλω νὰ ἐξετάσω τὸν λόγον, ὅλος ὁ κόσμος τὸν γνωρίζει διατὶ δὲν ἐνεργήθησαν Δημοτικαὶ ἐκλογαὶ — ἀφοῦ εὑρέθησαν εἰς αὐτὴν τὴν ἔκρυθμον κατάστασιν, νομίζετε, ὅτι ὁ λόγος αὐτὸς εἶναι σπουδαιότερος τῆς ἀρχῆς τοῦ ἀδιαιρέτου τῆς ἐνεργείας τῶν ἐκλογῶν, μιᾶς κατακτήσεως, τὴν ὁποίαν ἀπέκτησεν ὁ Τόπος διὰ μιᾶς ἐπαναστάσεως, ὅπως ἐξασφαλίσωμεν τὴν ἐλευθερίαν τῶν ἐκλογῶν. Μοὶ φαίνεται, ὅτι ὁ λόγος αὐτὸς δὲν εἶναι σπουδαῖος, διότι ἡ διαφορὰ μεταξὺ τῆς 3 Ἰουλίου καὶ τῆς 29 Μαΐου δὲν εἶναι ἢ 35 ἡμερῶν· τοιαύτη ἐπιμονὴ καὶ τοιοῦτον πεῖσμα δὲν δικαιολογοῦνται καθόλου. Σήμερον εἴχομεν τηλεγραφήματα περὶ φόνων, προερχομένων ἐκ τῆς ἑτοιμασίας τῶν ἐκλογῶν· πολλὰ παρετηρήθησαν περὶ ἐντοπίων ὑπαξιωματικῶν καὶ χωροφυλάκων, διευθυνομένων εἰς τὴν ἐνέργειαν τῆς ὑπηρεσίας των κατὰ τὰς διαφόρους ἐπαρχίας ἀπὸ ἐντοπίους ἐνωμοτάρχας. Καὶ ἄλλος λόγος λέγεται, τὸν ὁποῖον δὲν θὰ ἀποκρύψω, ὅτι καὶ Ὑπουργοὶ προετοιμάζονται νὰ ἐπισκεφθῶσι κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν τὰς ἐπαρχίας των, ὅπως διὰ τῆς προσωπικῆς των παρουσίας μεταβάλλωσι τὰ ἀληθῆ ἀποτελέσματα τῶν ἐκλογῶν· τοῦτο εἶναι πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον οὐδέποτε συνέβη οὔτε ἐπὶ τῆς ἐποχῆς τοῦ Ὄθωνος· οὐδέποτε ἐπέτρεψαν εἰς Ὑπουργὸν μεθ’ ὅλην τὴν ἐπέμβασιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμαν αἱ τότε Κυβερνήσεις, νὰ μεταβῇ κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν εἰς τὴν ἐπαρχίαν του καὶ προσωπικῶς νὰ ἐπηρεάσῃ τοὺς δημότας· διότι, κύριοι, ἡ παρουσία ἑνὸς Ὑπουργοῦ, κρατοῦντος εἰς τὰς χεῖράς του τόσα μέσα, δύναται φοβερὰ νὰ ἐπιδράσῃ παντοειδῶς. Μὴ κάμνετε τὴν ἔναρξιν τῆς διχοτομήσεως τῶν ἐκλογῶν· διότι, ἂν σήμερον ἔχετε σεῖς τὴν πλειονοψηφίαν, αὔριον θὰ τὴν ἔχωσιν ἄλλοι καὶ θὰ ἐφεύρωσι λόγον τινὰ, ὃν θὰ ὑποστηρίξῃ ἡ πλειονοψηφία, π. χ, ἐπειδὴ ὑπάρχει ἀνάγκη νὰ ἐνεργηθῶσιν αἱ ἐκλογαὶ, ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις γνωρίζει, ὅτι ἡ ἀντιπολίτευσις προετοιμάζει νὰ διαταράξῃ τὴν κοινὴν ἀσφάλειαν, ἡ πλειοιοψηφία ἀποφασίζει, ὅπως αἱ ἐκλογαὶ ἐνεργηθῶσι τμηματικῶς χάριν τῆς δημοσίας τάξεως καὶ ἀσφαλείας, καὶ οὕτως ἀρχίζομεν νὰ προσβάλλωμεν αὐτοὺς τοὺς θεσμοὺς, οἱ ὁποῖοι κἄπως ἐξησφάλισαν ἐλευθερίαν τινὰ εἰς τὸν Τόπον. Νομίζω λοιπὸν, κύριοι, ὅτι δὲν πρέπει χάριν αὐτῆς τῆς ἀρχῆς ἡ Κυβέρνησις προεδρευομένη, καὶ ἔχω τὸ θάῤῥος νὰ τὸ εἴπω, ἀπὸ τὸν κ. Τρικούπην, νὰ δώσῃ πρώτη τὸ παράδειγμα τῆς διχοτομήσεως καὶ διαιρέσεως κατὰ τμήματα τῶν ἐκλογῶν. Αὐτὴ ἡ ἀρχὴ εἶναι μεγίστη, ὁ λόγος δι’ ὃν προτείνεται ἡ παραβίασις αὐτῆς δὲν εἶναι σπουδαῖος, διότι ἐπὶ 13 μῆνας ἐργασθέντες ἐκρατήσατε τὴν ἀνώμαλον ταύτην κατάστασιν, σήμερον δὲ σπεύδετε νὰ ἐνεργήσητε 30 ἡμέρας πρότερον τὰς ἐκλογὰς εἰς τὰς νέας Ἐπαρχίας, διὰ νὰ καθιερώσητε μίαν ἀρχὴν, ἣν κατόπιν δὲν θὰ ἦσθε εἰς κατάστασιν, ὅταν ἄλλοι θελήσωσι νὰ κάμωσιν ἐπιδρομὴν κατὰ τῶν ἐλευθεριῶν τοῦ Τόπου, νὰ τὴν ἀναχαιτίσητε, διότι θὰ ἐπικαλοῦνται ἐκεῖνο τὸ προηγούμενον, τὸ ὁποῖον σεῖς σήμερον καθιεροῖτε διὰ τοῦ νόμου αὐτοῦ. Αὐτὰς τὰς παρατηρήσεις εἶχον νὰ κάμω, ἀδιαφορῶ δὲ ὁποία θὰ ἦναι ἡ ἀπόφασις τῆς πλειονοψηφίας τῆς Βουλῆς. Ἂς ἐνθυμηθῶσιν ὅμως ὅλοι ὅτι ὑπάρχουσι προηγούμενα εἰς αὐτὸν τὸν τόπον· ἐνθυμοῦμαι ὅτι ὁ στρατηγὸς Μήλιος ἄλλοτε ἔφερε νόμον ὡς ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν δι’ οὗ τῷ ἐπετρέπετο νὰ ἐξορίζῃ τοὺς στρατιωτικούς· εἰς μάτην ἀντετάχθησαν πολλοὶ ἐναντίον τοῦ νόμου αὐτοῦ· ὁ ὑπουργὸς ἐκεῖνος ἐνόμιζεν, ὅτι θὰ ἦναι πάντοτε κύριος τῶν περιστάσεων καὶ ὅτι ὁ νόμος οὗτος ἤθελε χρησιμεύσει εἰς αὐτὸν ὡς μέσον ὅπως κρατεῖ ἐπὶ τοῦ στρατοῦ. Ἀλλὰ μόλις παρῆλθον δύω ἔτη καὶ ἦλθεν ὁ ἄλλος μακαρίτης, ὁ ἀείμνηστος Καλέργης, ἔπιασε τὸ Μήλιον ἀπὸ τ’ αὐτὶ καὶ τὸν ἔστειλεν εἰς τὸ φρούριον τῆς Μονεμβασίας. Πρέπει νὰ ἐνθυμηθῆτε, ὅτι τοιαῦτα παραδείγματα ἔχομεν ἄπειρα εἰς τὴν νεωτέραν ἱστορίαν τῆς πατρίδος μας, καὶ ὅτι δὲν πρέπει μετὰ τόσου θάῤῥους, οὔτε ἡ Κυβέρνησις, οὔτε ἡ πλειονοψηφία νὰ καθιερώσῃ τοιαύτας ἀρχὰς, αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ ἔχωσι φοβερὰς συνεπείας διὰ τὸν Τόπον.

§89Δ. ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Λυποῦμαι, κύριοι, καὶ ἐγώ, διότι διὰ τοῦ μέτρου, περὶ οὗ πρόκειται, νομίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις δίδει πρόσθετον σάρκα εἰς τὰς ὑπονοίας ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι ἐξηνέχθησαν περὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Καὶ λίαν εὔλογον θεωρῶ ὅτι ὁ ἀξιότιμος ἐκ Καλαβρύτων βουλευτὴς συνέδεσε πρὸς τὸ ζήτημα τοῦ συγχρόνου τῶν ἐκλογῶν, τὸ ζήτημα τῆς ἀναβολῆς αὐτῶν· διότι τῷ ὄντι ἐκ τῆς διαιρέσεως, ἣν ἐπιφέρει τὸ νομοσχέδιον εἰς τὴν ἐνέργειαν τῶν ἐκλογῶν, δύναταί τις νὰ ὑποθέσῃ ὅτι οὐχὶ οἱ λόγοι, οἱ ἀναγραφόμενοι ἐν τῇ ἐκθέσει, ἀλλ’ ἄλλοι, εἰ καὶ ἴσως ὅπως δήποτε ἀνεκτοί, ὑπηγόρευσαν τὴν ἀναβολὴν τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν. Ἀλλ’ ὁμοῦ μὲ αὐτοὺς συνδέεται ἤδη καὶ ἡ διαίρεσις τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν, δηλ. ἡ παραβίασις μιᾶς ἀρχῆς καθιερωμένης καὶ ἐν τῷ Συντάγματι, προκειμένου περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν, καὶ ἐν τῷ δημοτικῷ νόμῳ, προκειμένου περὶ δημαιρεσιῶν. Οὕτω τῷ ὄντι αἱ ὑπόνοιαι, αἱ ἐξενεχθεῖσαι ἐναντίον τῆς ἀναβολῆς, ὡς σκοπούσης εἰς τὴν ἀνωτέραν χρῆσιν τῶν κυβερνητικῶν μέσων, λαμβάνουσι πλήρη σάρκα. Ἠδύνατο νὰ ὑποθέσῃ τις, κύριοι, ὅτι τὴν ἀναβολὴν τῶν ἐκλογῶν ὑπηγόρευσε λόγος πολιτικώτερος βέβαια ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἀναφέρονται ἐν τῇ ἐκθέσει, ἀλλ’ ὅπως δήποτε ἀνεκτός· ἐκεῖνος δηλ. ὃν ἀνέφερεν ὁ κ. πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅταν ἔλεγε περὶ τῶν φορολογικῶν νομοσχεδίων, ὅτι ναὶ μὲν θὰ προξενηθῶσι κακαὶ ἐντυπώσεις εἰς τὴν κοινωνίαν κατὰ πρῶτον ἐκ τῆς ἐπιβολῆς τῶν φόρων, τῶν ὁριζομένων διὰ τῶν νέων φορολογικῶν νόμων, ἀλλὰ θὰ παρέλθωσιν αὗται αἱ ἐντυπώσεις μετ’ ὀλίγον· καὶ ὅτι, ἂν ὑπέθετεν ὅτι αἱ ἐντυπώσεις αὗται ἤθελον διαρκέσει, ἤθελε συμβουλεύσει τοὺς φίλους του νὰ μὴ ψηφίσωσι τὰ φορολογικὰ νομοσχέδια, διότι λαὸς, ὁ ὁποῖος ἤθελε διατηρήσει κακὰς ἐντυπώσεις διὰ τοὺς ἐπιβαλλομένους φόρους, εἶναι ἀνάξιος τοιαύτης Κυβερνήσεως. Λοιπὸν ἠδύνατο νὰ εἴπῃ τις ὅτι ἐκεῖ εὑρίσκεται ὁ ἀληθέστερος λόγος καὶ ὁ σχετικῶς θεμιτώτερος καὶ ἀνεκτώτερος, δηλ. ἡ ἰδέα, ὅτι διατελεῖ σήμερον ὁ Τόπος ὑπὸ τὴν ἐπίδρασιν τῶν φορολογικῶν νομοσχεδίων. Καὶ ἠδυνάμην ἴσως νὰ θεωρήσω τὸν πολιτικὸν τοῦτον λόγον θεμιτόν· ἀλλ’ ὅταν βλέπω τὴν Κυβέρνησιν ἐπιμένουσαν καὶ εἰς τὸν διχασμὸν τῶν ἐκλογῶν, νομίζω, ὅτι δὲν ὑπάρχει ὁ μόνος ἀληθὴς λόγος εἰς τὰς παρατηρήσεις ἐκείνας τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Ὁ κυριώτερος λόγος ὑπάρχει μᾶλλον εἰς μίαν ἄλλην παρατήρησιν, ἣν ἔκαμε προχθὲς ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅταν παρεπονεῖτο ὅτι συκοφαντία ἐξηνέχθη κατ’ αὐτοῦ, θεωρηθέντος ὅτι ἐξήντλησε πάντα τὰ μέσα, τῶν ὁποίων ἠδύνατο νὰ κάμῃ χρῆσιν ὑπὲρ τῶν φίλων του. Τοῦτο δικαίως ἐθεώρησεν ὡς μίαν προσβολὴν κατὰ τῆς γονιμότητος τοῦ πνεύματός του, τὸ νὰ θεωρῇ δηλαδή τις, ὅτι εἶναι ἐξηντλημένος πρὸς εὕρεσιν νέων μέσων, τὰ ὁποῖα ἠδύνατο νὰ διαθέσῃ ὑπὲρ ἑαυτοῦ καὶ τῶν φίλων του. Ἡ ἐπιμονὴ λοιπὸν εἰς τὴν διαίρεσιν τῶν ἐκλογῶν ἐνισχύει τὴν ἰδέαν, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς αἰσθάνεται, ὅτι δὲν ἐξηντλήθη, καὶ ὅτι τὸν ἐσυκοφάντησαν παραστήσαντες ὅτι ἐξηντλήθη. Ἀλλὰ, κύριοι, ἔτι μᾶλλον καθίσταται πιστευτὴ ἡ ὑπόνοια τῆς θελήσεως τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἐπιδράσῃ ἀθεμίτως εἰς τὰς ἐκλογὰς, ὅταν ἀκούῃ τις νὰ λέγωσιν, ὅτι ἐπιθυμοῦσι τὴν ταχυτέραν ἐνέργειαν τῶν ἐκλογῶν ἐν ταῖς νέαις ἐπαρχίαις, ἵνα μὴ μένωσιν αὗται ἄνευ δημοτικῶν ἀρχόντων τῆς ἐκλογῆς τοῦ λαοῦ καὶ νὰ μὴ ἐξακολουθήσῃ ὑπάρχουσα ἡ ἐξουσία τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῆς διοικήσεως αὐτῶν. Ἐνῷ λέγεται ἀπὸ τὴν ἀντιπολίτευσιν, ὅτι ἡμεῖς ἀποδεχόμεθα καὶ προτιμῶμεν νὰ παραταθῇ ἀκόμη καὶ ἕνα μῆνα ἡ μεγάλη αὐτὴ ἐξουσία, ἣν ἔχετε, ὅτι τοῦτο θεωροῦμεν ὀλιγώτερον κακὸν, ὅσην δήποτε δυσπιστίαν καὶ ἂν ἔχωμεν πρὸς ὑμᾶς, ἀπέναντι τοῦ κακοῦ τῆς παραβιάσεως μιᾶς ἀρχῆς, τῆς ἀρχῆς τοῦ συγχρόνου τῶν ἐκλογῶν, τεθειμένης ὑπὲρ τῆς ἐλευθερίας αὐτῶν, ὁ κ. Πρωθυπουργὸς λέγει, ὅτι εἶναι τόσον μέγα κακὸν τὸ νὰ ἀφήσητε νὰ διοικῶνται ἀκόμη οἱ δῆμοι οὐχὶ ὑπὸ τῶν δημάρχων τοῦ λαοῦ, ἀλλ’ ὑπ’ αὐτοῦ, ὥστε, διὰ νὰ ἀποφύγητε τὸ ταχύτερον αὐτὸ τὸ κακὸν, πρέπει νὰ παραβιάσητε τὴν ἀρχὴν τοῦ συγχρόνου τῶν ἐκλογῶν. Ἠδύνατο ἡ ἀντιπολίτευσις νὰ προτείνῃ τὸ τοιοῦτον, οὐδέποτε ὅμως ἤλπιζέ τις νὰ τὸ προτείνῃ ἡ Κυβέρνησις. Τὰ τοιαῦτα, κύριοι, δὲν λέγονται σπουδαίως· ἐπὶ ἓν ὁλόκληρον ἔτος διοικοῦνται αἱ νέαι ἐπαρχίαι ὡς διοικοῦνται κατὰ θέλησιν τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὑπὸ τῶν ὀργάνων αὐτῆς. Ἐὰν προστεθῇ ἀκόμη εἷς μὴν, δὲν εἶναι τόσον μέγα τὸ κακὸν, ἐνῶ τὸ κακὸν τῆς παραβιάσεως τῆς ἀρχῆς, τῆς τεθειμένης ὑπὲρ τῆς ἐλευθερίας τῶν ἐκλογῶν, εἶναι κακὸν μέγα, οὐδὲ χωρεῖ σύγκρισις μεταξὺ τῶν δύω τούτων. Ἀλλ’ ἐπαναλέγω ὅτι, ἂν ἡ Κυβέρνησις ἐπιμένῃ εἰς τὴν διαίρεσιν τῆς ἐνεργείας τῶν ἐκλογῶν, δὲν θὰ κάμῃ τίποτε ἄλλο ἢ νὰ προσθέσῃ πληρεστάτην τὴν ἀπόδειξιν τῶν αἰτίων τῆς ἀναβολῆς τῶν ἐκλογῶν. Ἐὰν θέλῃ, ἂς ἀφαιρέσῃ τὴν ἀπόδειξιν ταύτην· ἐὰν δὲν θέλῃ, ἂς προσθέσῃ καὶ αὐτὸ τὸ στοιχεῖον εἰς τὴν ὕλην τὴν ἐπισεσωρευμένην κατ’ αὐτῆς, ἀλλ’ ἂς μὴ νομίσῃ ὅτι ἡ τοιαύτη συσσώρευσις τῆς ὕλης εἶναι ὅλως διόλου ἀκίνδυνος. Ἐνδεχόμενον ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ μὴ φοβῆται σήμερον τὴν ἀντιπολίτευσιν, νὰ μὴ φοβῆται τὴν πτέρυγα ταύτην (δεικνύει τὴν ἀριστεράν), πρὸς τῆς ὁποίας τὰς τάξεις στρέφει ἐνίοτε καὶ ἀντλεῖ θάῤῥος, διότι τὰς βλέπει ἀραιάς· ἀλλ’ ἐὰν δὲν φοβῆται τὴν ἀντιπολίτευσιν ταύτην, ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ τῷ εἴπω, ὅτι πρέπει νὰ φοβηθῇ τοὐλάχιστον ἐκείνην τὴν ἀντιπολίτευσιν (δεικνύει τὴν δεξιὰν) καὶ τὴν ἐν τῷ ἐγγὺς μέλλοντι ἀντιπολίτευσιν τῶν πραγμάτων!

§90Ι. ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ὀλίγα θὰ εἴπω, καὶ τοῦτο ἵνα μὴ παρεξηγηθῇ ἡ σιωπή μου. Ὁ λόγος, ὃν προέταξεν ὁ κ. πρωθυπουργὸς πρὸς δικαιολογίαν τοῦ διαιρετοῦ τῶν ἐκλογῶν, δὲν φαίνεται καὶ εἰς ἐμὲ σπουδαῖος, ἔχει μάλιστα καί τι τὸ ἐμπαικτικὸν, διότι ζητεῖ, ὡς λέγει, τὴν διαίρεσιν τῶν ἐκλογῶν, ὅπως ἐκτελέσῃ νόμον, ὃν δὲν ἐξετέλεσε, ὅταν ἠδύνατο καὶ ὤφειλε νὰ ἐκτελέσῃ αὐτόν. Ζητεῖ τὴν διαίρεσιν τῶν ἐκλογῶν ἤδη ὅτε εἶναι ἐφικτὴ ἡ ἐνέργεια ὅλων τῶν ἐκλογῶν συγχρόνως. Καὶ ἵνα ἐπιτρέψωμεν τὴν ἀναβολὴν τῶν ἐκλογῶν, ὡς πρὸς τὰς παλαιὰς ἐπαρχίας ἰσχυρίζεται, ὅτι προέρχεται εἰς τὴν τοιαύτην πρότασιν, ὅπως μὴ ἐκτεθῶμεν εἰς δικαιοστάσιον, ὅπως μὴ τὰ Δικαστήρια ἀπασχολῶνται εἰς ἀντικείμενα ἀλλότρια τῶν δικαστικῶν αὑτῶν καθηκόντων, καὶ οὕτω ἐπέρχεται ἀργία περὶ τὴν ἀπονομὴν τῆς δικαιοσύνης. Ἀλ’ ἀπορῶ, κύριοι, καὶ πᾶς βεβαίως λογικῶς σκεπτόμενος θὰ ἀπορήσῃ μετ’ ἐμοῦ, πῶς ὁ λόγος αὐτὸν, ὅστις θεωρεῖται καὶ παρ’ αὐτῆς τῆς ἀντιπολιτεύσεως, τοὐλάχιστον ἀπὸ μέρους τῆς ἀντιπολιτεύσεως, δεδικαιολογημένος, πῶς ὁ λόγος αὐτὸς δὲν ἰσχύει καὶ διὰ τὰς νέας ἐπαρχίας. Εἰς τὰς νέας ἐπαρχίας δὲν ὑπάρχουσι Δικαστήρια, δὲν ὑπάρχουσιν ἄνθρωποι συμφέρον ἔχοντες, ὅπως μὴ ἀργῶσι ταῦτα, εἰς ἐποχὴν, καθ’ ἣν ὀφείλουσι ν’ ἀπασχολῶνται περὶ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν δικαστικῶν αὑτῶν καθηκόντων! Νομίζω, ὅτι ὁ αὐτὸς λόγος, ὁ ὁποῖος δύναται νὰ δικαιολογήσῃ τὴν ἐνέργειαν τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν εἰς τὰς παλαιὰς ἐπαρχίας κατὰ τὸν Ἰούλιον, ὁ αὐτὸς λόγος ὑπαγορεύει νὰ μὴ διαιρέσωμεν τὴν ἐνέργειαν τῶν ἐκλογῶν, ὅπως καὶ τῶν νέων ἐπαρχιῶν αἱ ἐκλογαὶ ἐνεργηθῶσιν ἐπίσης κατὰ τὸν Ἰούλιον, καὶ οὕτω μὴ παύσωσι λειτουργοῦντα εἰς τὰς νέας ἐπαρχίας, αἱ ὁποῖαι ἔχουσι μείζονα ἀνάγκην δικαιοσύνης, τὰ Δικαστήρια καὶ ὑπάρξῃ δικαιοστάσιον ἐπὶ ἕνα καὶ πλέον μῆνα. Διὰ τοῦτο φρονῶ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θέλει πράξει ἔργον, ἀποδεικνῦον, ὅτι σέβεται τοὺς νόμους, καὶ ὅτι δὲν πρόκειται πραγματικῶς νὰ μεταχειρισθῇ τὸ τῆς διαιρέσεως τῶν ἐκλογῶν μέτρον ὡς μέσον, ὅπως παρέμβῃ κατὰ τὰς ἐκλογὰς, πράττουσα οὕτω πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον οὐδεὶς ἀμφιβάλει καὶ ὅτι θὰ ἔχῃ λυπηρὰς διὰ τὸν Τόπον συνεπείας, καὶ δέον ἑπομένως νὰ ἀποφασίσῃ ἡ συμπολίτευσις νὰ τροποποιήσῃ τὸ νομοσχέδιον καὶ παραδεχθῇ τὴν πρότασιν τῆς ἀντιπολιτεύσεως, ἵνα αἱ ἐκλογαὶ ἐνεργηθῶσι συγχρόνως καθ’ ὅλον τὸ Κράτος.

§91ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (πρωθυπουργός). Ὁ κ. βουλευτὴς ἐξ Εὐρυτανίας ἐδήλωσεν, ὅτι ἂν δὲν παραδεχθῶμεν τὴν γνώμην του, αὐτὸς δεδικαιολογημένως θέλει ὑπονοεῖ, ὅτι ὅσα εἶπεν εἶναι ἀκριβῆ. Ὑποθέτω, ὅτι πάντοτε πρέπει νὰ φρονῇ, ὅτι ὅσα λέγει εἶναι ἀκριβῆ, ἄλλως, δὲν ἔπρεπε νὰ τὰ λέγῃ, καὶ ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐξαρτᾶται ἡ ἀκρίβεια τῶν λόγων του ἐκ τῶν ἡμετέρων πράξεων· ἡμεῖς τοὐλάχιστον δὲν ἐξαρτῶμεν ποτὲ τὰς πράξεις ἡμῶν ἐκ τῆς καλῆς ἢ κακῆς ἐντυπώσεως, τὴν ὁποίαν δύνανται αὗται νὰ προξενήσωσιν ἐπὶ τὸ πνεῦμα τοῦ κ. βουλευτοῦ ἐξ Εὐρυτανίας. Ἡμεῖς ἀποφασίζομεν νὰ προτείνωμεν ὅ,τι κατὰ καθῆκον νομίζομεν, ὅτι πρέπει νὰ προτείνωμεν εἰς τὴν Βουλήν. Κατὰ τὴν περίστασιν ταύτην ἐνομίσαμεν, ὅτι ἀφοῦ ἐθεωρήθη, καὶ δικαίως, ὑπὸ τῆς Νομοθετικῆς Ἐξουσίας, ὅτι οὐδ’ ἐπὶ μίαν ἡμέραν πρέπει ν’ ἀναβληθῶσιν αἱ ἐκλογαί, κατόπιν τοῦ καταρτισμοῦ τῶν δήμων ἐν ταῖς νέαις ἐπαρχίαις, καὶ ὅτι ὁ καταρτισμὸς οὗτος πρέπει ὅσον τάχιον νὰ ἐπιτελεσθῇ, δὲν ὑπάρχει λόγος, ὅπως, χάριν τῆς ἀρχῆς τοῦ συγχρόνου τῶν ἐκλογῶν, παραβιάσωμεν τὴν ἑτέραν ἀρχὴν, τὴν καθιερωθεῖσαν ὑπὸ νόμου. Τὸ σύγχρονον τῶν ἐκλογῶν δὲν εἶναι Συνταγματικὴ ἀρχὴ, οὐδὲ θεμελιώδης. Ἐθεωρήθη ἐν ἄλλοις χρόνοις πρὸς πρόληψιν τῶν ἐν τῷ μέλλοντι καταχρήσεων, τῶν ὁποίων εἶχε λάβει πεῖραν ἡ Νομοθετικὴ Ἐξουσία, ὅτι τὸ σύγχρονον τῶν ἐκλογῶν ἔπρεπε νὰ καθιερωθῇ ὑπὸ νόμου· ἀλλὰ νομίζω, ὅτι σήμερον ἱκανῶς προωδεύσαμεν, ὥστε οὐδὲ νὰ ἔχωμεν ἀνάγκην τοῦ συγχρόνου πρὸς ἐξασφάλισιν τῆς ἐλευθερίας τῶν ἐκλογῶν. Ἐγὼ τῇ ἀληθείᾳ δὲν δύναμαι νὰ διαγνώσω λόγον ἀνάγκης τοῦ συγχρόνου τῶν ἐκλογῶν. Ἐῤῥέθη, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὑποκρύπτει σχέδια. Τίνα σχέδια ὑποκρύπτει; Ἐὰν γείνωσι κεχωρισμένως αἱ ἐκλογαί, τί δύναται νὰ πράξῃ, τὸ ὁποῖον δὲν δύναται νὰ πράξῃ, ἐὰν γείνωσι συγχρόνως; Ὡς πρὸς τὰς παλαιὰς ἐπαρχίας δὲν προτείνεταί τι νέον, δὲν μεταβάλλεται ἡ προϋπάρχουσα κατάστασις· ὡς πρὸς τὰς νέας δ’ ἐπαρχίας ἡ περιφέρεια αὐτῶν εἶναι ἱκανῶς εὐρεῖα, ὥστε νὰ μὴ φοβώμεθα συγκέντρωσιν ἐν αὐταῖς Κυβερνητικῶν δυνάμεων ἱκανῶν πρὸς ἐπηρεασμὸν τοῦ ἀποτελέσματος τῶν ἐκλογῶν. Καὶ τίνες δυνάμεις εἶναι αὗται; Περὶ στρατοῦ πρόκειται; Περὶ βίας; Ὡς πρὸς τοῦτο οὐδεὶς δύναται νὰ ὑπάρχῃ κίνδυνος. Ἡμεῖς ἀποσύρομεν καθ’ ἑκάστην στρατὸν ἐκ τῶν νέων ἐπαρχιῶν· οὐδὲ νομίζω, ὅτι ὑπάρχει τις ἀφορμὴ ἵνα ὑπονοηθῇ, ὅτι πρόκειται σήμερον περὶ ὑλικῆς ἐπεμβάσεως. Περὶ Συνταγματικῆς λοιπὸν ἀρχῆς δὲν πρόκειται, περὶ ἀρχῆς, ἡ ὁποία δύναται νὰ θεωρηθῇ ἐν τῇ περιστάσει ταύτῃ ὡς λυσιτελὴς, δὲν βλέπω νὰ πρόκηται, βλέπω ὅμως, ὅτι ἡ ἀναβολὴ τῶν ἐκλογῶν ἐν ταῖς νέαις ἐπαρχίαις δύναται νὰ ἐπενέγκῃ ζημίαν. Τούτων οὕτως ἐχόντων καὶ ἀφοῦ ὑπάρχει ἀπόφασις τῆς Νομοθετικῆς Ἐξουσίας, ἐπιβάλλουσα τὴν ταχυτέραν ἐνέργειαν τῶν ἐκλογῶν ἐν ταῖς νέαις ἐπαρχίαις, δὲν βλέπω λόγον, ἵνα ἐπιμένητε εἰς παράβασιν τῶν ἀποφασισθέντων. Πρέπει δὲ νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι, ἐὰν ἐδεχώμεθα τὴν νέαν ταύτην τροπολογίαν, θὰ ἐξετιθέμεθα εἰς ζημίαν· διότι ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ εἴχομεν πρὸ ὀφθαλμῶν, ὅτι οἱ νέοι δῆμοι θὰ κατηρτίζοντο ταχέως, καὶ περιελάβομεν περὶ Ἀστυνομίας ἐν ταῖς νέαις ἐπαρχίαις πίστωσιν λίαν περιωρισμένην, ἥτις μόλις θὰ ἀρκέσῃ ἢ μᾶλλον δὲν θὰ ἀρκέσῃ μέχρι τῆς 29 Μαΐου. Ἀλλ’ ἐὰν ἀναγκασθῶμεν νὰ παύσωμεν τοὺς ἀστυνόμους ὀλίγας ἡμέρας πρὸ τῶν ἐκλογῶν, τοῦτο ἴσως δὲν θὰ ἦναι κακὸν, διότι μάλιστα θὰ ἐκλείψῃ οὕτω καὶ πᾶσα ἀφορμὴ παραπόνων κατ’ ὀργάνων διορισθέντων ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ἄνευ ὑποδείξεως τοῦ δήμου· ἀλλ’ ἡ παράτασις ἐπὶ μακρότερον χρόνον τοιαύτης καταστάσεως δύναται νὰ περιαγάγῃ εἰς κίνδυνον τὴν δημοσίαν τάξιν. Ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Καλαβρύτων εἶπε προσέτι, ὅτι ἀπόδειξις τῆς ἀνειλικρινείας τῆς Κυβερνήσεως ἐν τῇ περιστάσει ταύτῃ εἶναι, ὅτι ἡ ἐπίσπευσις τῶν ἐκλογῶν ἐν ταῖς νέαις ἐπαρχίαις δὲν ἐπάγεται τὴν ταχυτέραν αὐτόθι ἐγκατάστασιν τῶν Δημοτικῶν Ἀρχῶν. Κατ’ αὐτὸν, τὸ νομοσχέδιον δὲν διακρίνει τὰς νέας ἐπαρχίας ἀπὸ τῶν παλαιῶν ὡς πρὸς τὴν ἐφαρμογὴν τῶν διατάξεων, τῶν ἀφορωσῶν εἰς τὴν ἔναρξιν τῆς προσεχοῦς δημοτικῆς περιόδου. Ἀλλ’ ἡ τοιαύτη ἑρμηνεία τοῦ νομοσχεδίου οὔτε πρὸς τὸ γράμμα, οὔτε πρὸς τὸ πνεῦμα αὐτοῦ συνάδει. Ἡμεῖς ἐννοοῦμεν καὶ ὀφείλομεν νὰ ἐννοῶμεν, ὅτι ὁ νόμος περὶ ἀφομοιώσεως ἐξακολουθεῖ ἰσχύων καὶ ἑπομένως, ὅτι ἐξακολουθεῖ ἰσχύουσα ἡ διάταξις τοῦ νόμου ἐκείνου, καθ’ ἣν ἡ δημοτικὴ περίοδος ἐν ταῖς νέαις ἐπαρχίαις ἄρχεται εὐθὺς κατόπιν τῶν ἐκλογῶν, περιλαμβάνει δὲ καὶ ὁλόκληρον τὴν τετραετίαν τῆς μετὰ τὰς ἐκλογὰς ἐκείνας ἀρξομένης δημοτικῆς περιόδου ἐν τῷ παλαιῷ Βασιλείῳ. Καίτοι δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ ὡς πρὸς τοῦτο ἡ ἐλαχίστη ἀμφιβολία, ὀφείλομεν διὰ νομοθετικῆς διασαφήσεως νὰ προλάβωμεν πᾶσαν παρεξήγησιν. Τὸ ἄρθρον 6 ἔχει οὕτω· «Ἐν τοῖς νομοῖς Λαρίσης, Τρικκάλων καὶ Ἄρτης αἱ πρῶται δημαιρεσίαι ἐνεργηθήσονται τὴν 29 Μαΐου ἐνεστῶτος ἔτους, ἐν δὲ τοῖς λοιποῖς δήμοις ἡ ἐκλογὴ τῶν Ἀρχῶν τῆς αὐτῆς περιόδου γενήσεται κατὰ τὰ ἐν τῷ ἄρθρῳ 2 ὁριζόμενα.» Ἐνταῦθα δυνάμεθα νὰ προσθέσωμεν: «ἰσχύουσι δὲ τὰ περὶ τῆς λήξεως τῆς πρώτης περιόδου διατεταγμένα ὑπὸ τοῦ νόμου ΠΜʹ. τῆς 9 Μαρτίου 1882.» Ὥστε κατὰ τὸ νομοσχέδιον, ὡς ἔχει, θὰ ἐνεργηθῶσι τὰ τῆς ἐγκαταστάσεως τῶν Δημοτικῶν Ἀρχῶν ἐν ταῖς νέαις ἐπαρχίαις εὐθὺς κατόπιν τῆς ὁριστικότητος τῶν ἐκλογῶν· γινώσκετε δ’ ὅτι κατὰ τὸν νόμον περὶ ἀφομοιώσεως ἡ ὁριστικότης τῶν ἐκλογῶν ἐπέρχεται ταχύτερον ἐν ταῖς νέαις ἐπαρχίαις ἢ ἐν ταῖς παλαιαῖς. Φρονῶ λοιπόν, ὅτι πρέπει ν’ ἀποβλέψωμεν εἰς τὰς ἀνάγκας τῆς διοικήσεως τῶν νέων ἐπαρχιῶν, καὶ ὅτι δὲν πρέπει χάριν ἀρχῆς, ἥτις εὐτυχῶς κατέστη διὰ τῆς προόδου τῆς χώρας ἀνάγκη θεωρητικὴ μᾶλλον ἢ πραγματικὴ, νὰ θυσιάσωμεν τ’ ἀληθῶς σπουδαῖα συμφέροντα τῶν ἐπαρχιῶν ἐκείνων.

§92Δ. ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. πρωθυπουργὸς, νομίζω, ὅτι σαφῶς ἤδη ὑπέδειξε τὸν λόγον, ὑπὸ τοῦ ὁποίου ὑπηγορεύθη ἡ διαίρεσις τῶν ἐκλογῶν. Ὁ κ. πρωθυπουργὸς εἶπεν, ὅτι διὰ τῆς συγχρόνου ἐνεργείας τῶν ἐκλογῶν δὲν πρόκειται νὰ ἀποτρέψητε ὑλικήν τινα ἐπέμβασιν, καὶ ἐσταμάτησεν εἰς αὐτό. Τοιουτοτρόπως, νομίζω, ὑπέδειξε περὶ τίνων μέτρων πρόκειται καὶ περὶ τίνων κινδύνων πρέπει νὰ φοβώμεθα ἕνεκα τῆς διαιρέσεως τῆς ἐνεργείας τῶν ἐκλογῶν. Δὲν πρόκειται τῷ ὄντι περὶ ἀποφυγῆς ὑλικῶν ἐπεμβάσεων, καὶ δύναμαι νὰ συμφωνήσω ὅτι σήμερον δὲν διατρέχομεν κατὰ τὰς ἐκλογὰς τὸν κίνδυνον ὑλικῶν ἐπεμβάσεων, ἀλλὰ πρόκειται περὶ τοῦ ἀποσιωπηθέντος ὑπὸ τοῦ κ. πρωθυπουργοῦ, πρόκειται περὶ τῶν λεγομένων ἠθικῶν ἐπεμβάσεων, πράγματι δὲ ἀνηθικωτάτων. Μᾶς παρέστησεν ὁ κ. πρωθυπουργὸς ὡς μόνον κίνδυνον τὴν τοποθέτησιν στρατιωτικῶν δυνάμεων. Ἐθεώρησε, φαίνεται, ὅτι ἠδυνάμεθα νὰ φαντασθῶμεν, ὅτι σήμερον διατρέχομεν τὸν κίνδυνον νὰ ἴδωμεν Κυβέρνησιν ἐπεμβαίνουσαν διὰ στρατιωτικῆς δυνάμεως εἰς τὴν ἐνέργειαν τῶν ἐκλογῶν. Ἀλλὰ δύναμαι νὰ τῷ εἴπω, ὅτι θὰ ηὐχόμην νὰ ἐβλέπομεν τὸ γεγονὸς τοῦτο· διότι, ὡς εἶπε, νομίζω, ἄλλοτε καὶ ἕτερος βουλευτής, δὲν πρέπει νὰ φοβῆταί τις ἐν Ἑλλάδι τὴν χρῆσιν τῆς βίας τῆς ὑλικῆς δυνάμεως. Ἡ ὑλικὴ δύναμις διεγείρει τὴν ἀντίστασιν, καὶ ἐὰν δὲν τὴν διεγείρῃ κατὰ τὴν ἰδίαν στιγμὴν, θέλει βεβαίως ἐπιφέρει αὐτὴν μετ’ ὀλίγον. Ἀλλὰ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ φοβῆται τις ἐν Ἑλλάδι, εἶναι τὰ λεγόμενα ἠθικὰ μέσα. Τοιοῦτον κίνδυνον πρέπει νὰ φοβῆται ὁ Τόπος· ἡμεῖς καὶ ἐν τούτῳ τῷ ζητήματι καὶ ἐν γένει ἐν τῇ καταστάσει ἡμῶν τῇ πολιτικῇ τοὺς κινδύνους τῆς λεγομένης ἠθικῆς ἐπιδράσεως φοβούμεθα, δηλαδὴ τὰς διαφθορὰς, καὶ εἶναι περίεργον νὰ ἐρωτᾶτε περὶ τούτων, νομίζοντες ὅτι ὁμιλεῖτε πρὸς λίαν ἁπλοϊκοὺς, εἴτε βουλευτὰς εἴτε πολίτας.

§93ΡΑΛΛΗΣ (ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ποίαν σχέσιν ἔχει αὐτὸ μὲ τὴν διαίρεσιν τῶν ἐκλογῶν;

§94ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἆρά γε δύσκολον νὰ ἐννοήσῃ τις ὅτι, ἂν αἱ ἐκλογαὶ ἐνεργηθῶσι διῃρημένως, θὰ ἔχωμεν πρὸς τοῖς ἄλλοις ἀμέσως μίαν μετάγγισιν, οὕτως εἰπεῖν, τῶν παροχῶν λαφύρων τῆς Ἐξουσίας ἀπὸ τὰς νέας ἐπαρχίας εἰς τὰς παλαιάς· διότι βεβαίως, ὅταν πρόκηται τὸ αὐτὸ ἀντικείμενον νὰ διαιρέσωμεν εἰς πολλὰ μέρη, δὲν ἐπαρκεῖ δι’ ὅλα, καὶ γεννᾶται ἀνάγκη περισσοτέρων ἐκ τῶν μέσων τούτων, ἐνῷ ἡ διαδοχικὴ χρῆσις διευκολύνει. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος, δι’ ὃν γίνεται ἡ διχοτόμησις. Σεῖς βεβαίως θὰ εἴπητε, ὅτι τὰς θέσεις τὰς δημοσίας δὲν διανέμετε κατὰ τὰς συστάσεις τῶν φίλων σας, ἀλλ’ ἀπόκειται καὶ εἰς τοὺς ἀκούοντας νὰ εἴπωσιν ἂν τοῦτο εἶναι ἀκριβές. Ἐνθυμοῦμαι ἄλλοτε τὸν ἀξιότιμον ἐκ Ζακύνθου βουλευτὴν καὶ Ὑπουργὸν ἤδη ποίους μύδρους ἐξέπεμψεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου κατὰ τοῦ διορισμοῦ τῶν ὑπαλλήλων τῇ συστάσει τῶν φίλων τῆς Κυβερνήσεως. Ἀνῆλθεν ἐπὶ τοῦ βήματος τούτου καὶ ἐξέπεμψε μύδρους, παριστῶν ὅτι οὐδὲν ἄλλο ἀποτελεσματικώτερον μέσον ὑπάρχει ἀπὸ τοὺς διορισμοὺς καὶ τὰς παύσεις τῶν ὑπαλλήλων, τὸ ὁποῖον νὰ ἐπηρεάσῃ τὰς ἐκλογὰς, καὶ μάλιστα ὅταν γίνωνται ταῦτα ἐγγὺς καὶ χάριν αὐτῶν τούτων τῶν ἐκλογῶν· ἀλλὰ φαίνεται ὅτι ἦσαν ἄλλαι αἱ περιστάσεις, φαίνεται, ὅτι τὰ τοιαῦτα δὲν ἔχουσι τώρα ἐπιῤῥοήν.

§95ΡΑΛΛΗΣ. Ποῖος θὰ θελήσῃ τοὺς φίλους, οὓς διώρισε, νὰ τοὺς παύσῃ τὴν ἐπιοῦσαν; Ποῖος τὸ δέχεται τοῦτο;

§96ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ δέχεται, διότι θὰ ὠφεληθῇ κατόπιν δεκαπλασίως· αὐτὰ εἶναι πράγματα λίαν καταληπτά.

§97ΡΑΛΛΗΣ. Τὰ ἀκατάληπτα δὲν εἶναι καταληπτά.

§98ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν δύναμαι δὲ νὰ παραδεχθῶ, ὅτι ἐπισπεύδετε τὰς ἐν ταῖς νέαις ἐπαρχίαις ἐκλογὰς, διότι φοβεῖσθε, ὡς εἶπεν ὁ κ. πρωθυπουργὸς, μήπως ἐξοδεύσητε δέκα ἢ εἴκοσι χιλιάδας δραχμὰς ἀκόμη. Λέγετε τοῦτο σεῖς, οἵτινες δὲν παρεδέχθητε οὐδεμίαν οἰκονομίαν; Ἔρχεσθε τώρα καὶ λέγετε, ὅτι θέλομεν νὰ κάμωμεν οἰκονομίαν ὀλίγων χιλιάδων δραχμῶν διὰ τῆς ἐπισπεύσεως τῶν ἐκλογῶν, σεῖς οἵτινες ἐῤῥίπτετε βλέμμα ἐσχάτης ὀλιγωρίας πρὸς οἰκονομίας ἑκατομμυρίων! Σεῖς λέγετε, ὅτι, ἐὰν παρατείνωμεν τὰς ἐκλογὰς τῶν νέων ἐπαρχιῶν ἐπὶ ἕνα μῆνα, τρέχομεν τὸν κίνδυνον νὰ ἐξοδεύσωμεν δέκα, εἴκοσι χιλιάδας διὰ τὴν ἐπὶ ἕνα ἀκόμη μῆνα διατήρησιν τῶν ἀστυνόμων; Εἰς τὴν οἰκονομίαν αὐτοῦ τοῦ εὐτελεστάτου ποσοῦ δὲν δύναταί τις νὰ παραδεχθῇ ὅτι ἔγκειται ὁ λόγος ἕνεκα τοῦ ὁποίου δὲν θέλετε νὰ ἀναβάλετε τὰς ἐκλογὰς τῶν νέων ἐπαρχιῶν, ἀλλ’ ἐν τῇ τοιαύτῃ δικαιολογίᾳ ὑπάρχει πρόφασις καὶ πρόφασις ἐξευτελιστική.

§99ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (πρωθυπουργός). Πρόκειται περὶ δαπάνης καὶ δὲν ἔχομεν πίστωσιν.

§100ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ εἶναι δύσκολον νὰ λάβητε πίστωσιν διὰ τὴν ἔκτακτον αὐτὴν ἀνάγκην, τὴν σχετιζομένην μὲ τὴν ἐλευθερίαν τῶν ἐκλογῶν; Καὶ διστάζετε ὑμεῖς νὰ ἀναλάβητε τὴν εὐθύνην τοιαύτης δαπάνης, ἀφοῦ ἡ Βουλὴ θέλει σᾶς χορηγήσει τὴν ἄδειαν νὰ παρατείνηται τὴν κατάστασιν, ἥτις ὑπάρχει εἰς τὰς ἐπαρχίας αὐτάς; Καὶ τὸ λέγετε τὸ τοιοῦτον; Ἀλλ’ ἀρκεῖ, κύριοι, αὐτὸ καὶ μόνον διὰ νὰ καταδείξῃ, ὅτι ὁ κ. πρωθυπουργὸς ἤρχισεν ἀπό τινος χρόνου νὰ παίζῃ! Διότι τῷ ὄντι τώρα προώδευσαν ἀρκετὰ αἱ μέχρι τοῦδε γενόμεναι καταχρήσεις τῶν κοινοβουλευτικῶν θεσμῶν καὶ τοῦ Συνταγματικοῦ πολιτεύματος καὶ ἔπρεπε πλέον νὰ προβῶμεν καὶ εἰς τὴν πλήρη αὐτῶν διακωμῴδησιν! Ὁ κ. πρωθυπουργὸς παρουσιάζετο ἐνώπιον ἡμῶν καὶ ἔλεγεν ὅτι εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ ἐνεργήσῃ διαίρεσιν τῶν δήμων ἐντὸς τριῶν μηνῶν, καὶ παρῆλθεν ἔτος ὁλόκληρον καὶ οὐδὲν ἐντὸς αὐτοῦ τοῦ χρονικοῦ διαστήματος ἔπραξεν, ἤδη δὲ τὴν τελευταίαν στιγμήν, ὅταν πρόκηται περὶ μικροῦ χρονικοῦ διαστήματος, σᾶς λέγει, ὅτι δὲν δύναται νὰ παρατείνῃ τὸν χρόνον. Ἀλλὰ νομίζω, κύριοι, ἐκ τῶν τελευταίων αὐτοῦ ἐπιχειρημάτων, ἐνῷ καταφαίνεται ὁ σκοπὸς ὃν ἐπιδιώκει, διακωμῳδεῖ πλέον τοὺς κοινοβουλευτικοὺς θεσμοὺς διαπράττων ἀληθῶς ὅ,τι ἡ τελευταία καὶ ἐσχάτη κατ’ αὐτῶν προσβολή. Ἐὰν μέχρι τοῦδε παρεβιάζοντο κατά τι ἢ ὑπενομεύοντο βαθμηδὸν οἱ κοινοβουλευτικοὶ θεσμοὶ σήμερον προσετέθη καὶ τὸ ὅτι διακωμῳδοῦνται πλέον καθ’ ὁλοκληρίαν! Ἀλλὰ μὴ νομίζετε, ὅτι ἐὰν ἦσθε ἐφωδιασμένοι μέ τινα ἱκανότητα, ἢ ἐὰν συνετέλεσαν ὑπὲρ ὑμῶν αἱ περιστάσεις, μὴ νομίζετε, ὅτι θέλετε κατορθώσει νὰ παραδεχθῶμεν τὴν διακωμῴδησιν, ἐπαναλέγω, τῶν συνταγματικῶν ἐλευθεριῶν. Ἐδοκιμάσατε, οὐχὶ μόνον ἤδη, ἀλλὰ καὶ ἄλλοτε ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ σᾶς ἀφήσωμεν ἀνεξελέγκτους, ὅταν προτείνετε σοφίσματα ἀνάξια τῆς ὑποτιθεμένης ὑμῶν ἱκανότητος, σοφίσματα, ἅτινα δὲν ἀναφέρονται οὔτε ἐνώπιον τῶν τελευταίων εἰρηνοδικείων. Καὶ οὐχί, κύριοι, καθ’ ὑμῶν ἀλλ’ ὑπὲρ ὑμῶν μᾶλλον ἀγωνιζόμενος, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ συνηγορήσω ὑπὲρ τοῦ συγχρόνου τῆς ἐκλογῆς. Συγχωρήσατέ μοι νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι σεῖς θέλετε ὑποστῆ ἐπὶ τέλους ζημίαν μείζονα ἐκ τῆς διχοτομήσεως τῶν ἐκλογῶν, παρ’ ὅση εἶναι ἡ ἐλεεινὴ ἐκείνη ἄμεσος ὠφέλεια, τὴν ὁποίαν ἐπιδιώκετε. Ἡ ἠθικὴ βλάβη, τὴν ὁποίαν προσθέτετε καθ’ ὑμῶν αὐτῶν θὰ ἔχῃ ταχέως πολλῷ μείζονα ἀποτελέσματα ἢ τὰ κέρδη, ἅτινα θέλετε νὰ ἀντλήσητε ἐκ τῆς παραβιάσεως τῆς ἀρχῆς τοῦ συγχρόνου τῶν ἐκλογῶν. Μὴ νομίσετε, ὅτι φοβεῖται ὁ Τόπος, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ μεταχειρισθῇ καὶ τὴν ὑλικὴν βίαν, καὶ διὰ τοῦτο συνηγοροῦμεν ὑπὲρ τοῦ συγχρόνου τῶν ἐκλογῶν, ἵνα ἀφαιρέσωμεν τὰ μέσα ταῦτα τῆς Κυβερνήσεως. Ἄλλους λόγους ἔχομεν ὑπ’ ὄψιν, οὐχὶ τὴν ἀποφυγὴν τῶν ὑλικῶν ἐπεμβάσεων, σκοποῦμεν καὶ τὴν ἀποφυγὴν τῶν μέσων ἐκείνων τῆς Κυβερνήσεως, τὰ ὁποῖα εἶναι πασίγνωστον ποίαν ἐπιῤῥοὴν ἐξασκοῦσιν ἐπὶ τῶν ἐκλογῶν. Ὅταν μία Κυβέρνησις θέλει νὰ ἐνεργήσῃ τὰς ἐκλογὰς συγχρόνως, δὲν θέλει δυνηθῆ νὰ ἐκτελέσῃ τὰς συστάσεις ὅλων τῶν φίλων αὐτῆς, καὶ ὅσον περιστέλλονται αἱ τοιαῦται παροχαί, τόσον ὀλιγωτέρα εἶναι ἡ ἐπίδρασις τῶν μέσων τούτων εἰς τὰς ἐκλογάς. Ποία ὅμως εἶναι ἡ ἐπίδρασις τῶν μέσων τούτων, ὅταν διαιρετῶς γίνονται αἱ ἐκλογαί; Καὶ ἐὰν ἀντὶ δύω τμημάτων τῆς Ἐπικρατείας διαιρέσητε εἰς πλειότερα τὴν ἐνέργειαν τῶν ἐκλογῶν, δύναταί τις νὰ εἴπῃ ὅτι ἔχετε ἀπέναντι τῶν Κυβερνητικῶν μέσων ἐλευθερίαν ἐκλογικήν; Καὶ δὲν θὰ κατωρθοῦται διαδοχικῶς φοβερὰ ἐπίδρασις τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῶν ἐκλογῶν; Δυνάμει τῆς τοιαύτης ἐπιδράσεως δὲν δύναται παρὰ νὰ ὠφελῆται πολλαχοῦ μεγάλως ἡ Κυβέρνησις, ἥτις θὰ διευθύνῃ τὰς ἐκλογὰς, διαθέτουσα ἀπειρίαν μέσων. Εἶναι λοιπὸν τοιουτοτρόπως, κύριοι, ἀναντίῤῥητος ὁ σκοπὸς ὑμῶν καὶ δὲν δύναται νὰ καλυφθῇ διὰ τῶν σοφισμάτων, τὰ ὁποῖα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἐξεθέσατε. Ἡ δαπάνη ὀλίγων χιλιάδων δραχμῶν δὲν εἶναι σπουδαία δικαιολόγησις. Ἐὰν θέλετε, ἀφαιρέσατε αὐτὴν τὴν πρόσθετον καθ’ ὑμῶν ἀφορμὴν, μὴ ἐπιμένετε καὶ εἰς τὸν διχασμὸν τῶν ἐκλογῶν. Τοῦτο δὲ λέγω οὐχὶ ἐναντίον ὑμῶν, τὸ λέγω καὶ ὑπὲρ ὑμῶν.

§101Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἐὰν ἡ Βουλὴ δὲν εὐχαριστεῖται παρατείνουσα τὰς συζητήσεις κατ’ αὐτὰς ταύτας τὰς παραμονὰς τῆς λήξεως τῆς Συνόδου, οὔτε ἐγὼ αἰσθάνομαι εὐχαρίστησιν νὰ λάβω τὸν λόγον, διότι φοβοῦμαι, ὅτι πολὺ συχνὰ ἀπησχόλησα τὴν Βουλὴν. Ἀλλ’ ἄς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις καὶ ἐπὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, διότι ἐφ’ ὅσον εὑρίσκεται τις ἐπὶ τῶν ἐπάλξεων τοῦ καθήκοντος ὀφείλει νὰ ἐκπληροῖ αὐτό. Ἡ Βουλὴ γινώσκει ἐκ προηγουμένων ὁμιλιῶν μου ποίαν γνώμην ἔχω ἐπὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν θέματος. Δὲν προτίθεμαι λοιπὸν νὰ ἐπαναλάβω ὅσα εἶπον, ἀλλ’ ὀλίγας λέξεις θὰ εἴπω πρὸς ἀντίκρουσιν τῶν ὅσων ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλήν. Τὸ ζήτημα δύναται νὰ διαιρεθῇ εἰς δύω: εἰς ζήτημα ἀναβολῆς τῶν δημαιρεσιῶν καὶ εἰς ζήτημα τῆς συγχρόνου ἐνεργείας αὐτῶν. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς ἀναβολῆς ἐῤῥέθησαν πολλὰ, ὑπεστηρίχθη δὲ παρὰ πολλῶν, κατ’ ἐμὲ οὐχὶ κακῶς, ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Νομοθετικὴν Ἐξουσίαν νὰ παρατείνῃ τὸν χρόνον τῶν δημοτικῶν ἀρχόντων πέραν ἐκείνου, ὃν δυνάμει τῶν ἐν ἰσχύϊ νόμων εἶχον ὑπ’ ὄψιν οἱ ἐκλογεῖς, ὅταν ἐψηφοφόρουν. Ἀλλ’ ἀφοῦ ἡ Βουλευτικὴ πλειονοψηφία φαίνεται διατεθειμένη ν’ ἀπομακρυνθῇ τῆς ὀρθῆς ταύτης ἀρχῆς, πρέπει τοὐλάχιστον νὰ σταματήσῃ πλειότερον ἐπὶ τοῦ ἑτέρου ζητήματος, τοῦ ζητήματος, ὅ, ὡς ἄλλοι ἱκανώτεροι ἐμοῦ ἀνέπτυξαν, εἶναι πολὺ σπουδαιότερον, τὸ περὶ τῆς συγχρόνου ἐνεργείας τῶν ἐκλογῶν καθ’ ἅπαν τὸ Κράτος. Ὡς γινώσκετε, τὸ ἄρθρον 45 τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου ἀναγράφει ῥητῶς καὶ ὡρισμένως τὸ σύγχρονον, ὅπερ διὰ τὰς βουλευτικὰς ἐκλογὰς ἐπιβάλλεται καὶ ὑπ’ αὐτοῦ τοῦ ἄρθρου 66 τοῦ Συντάγματος. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νομίζει, ὅτι διὰ τῆς εὐγλωττίας του δύναται νὰ ὑπερισχύσῃ, τὰ ἐναντία ὑποστηρίζων καὶ εἰς τὰ πλέον καταφανῆ ζητήματα. Ἐνόμισεν, ὅτι δύναται νὰ ἰσχυρισθῇ καὶ πιστευθῇ, ὅτι εἶναι δεδικαιολογημένη ἡ διχοτόμησις ἐκ τοῦ νόμου τῆς ἀφομοιώσεως· τὸ εἶπε καὶ τὸ ἐπανέλαβε πολλάκις· ἀλλ’ ἄς μοι ἐπιτρέψῃ νὰ τῷ εἴπω, ὅτι δὲν πιστεύει ὁ ἴδιος ὡς ὀρθὴν τοιαύτην ἑρμηνείαν· τὸ εἶπεν, ἀλλὰ πάντοτε λίαν ἀορίστως, ἐνῷ ἀπέναντι τῶν ἀορίστων αὐτοῦ ἀπαντήσεων τῷ εἶχον γείνει ῥηταὶ καὶ σαφεῖς παρατηρήσεις. Ἐννοῶ, ὅτι μὴ ἐνεργηθεισῶν τῶν ἐκλογῶν ἐν ταῖς νέαις ἐπαρχίαις πρὸ τῆς 8ης Μαΐου, εἶναι ἐν ἰσχύϊ τὸ ἄρθρον 1 τοῦ νόμου τῆς ἀφομοιώσεως, καθ’ ὃ ὑπάρχει ἡ πλήρης ἀφομοίωσις εἰς πάντας τοὺς νόμους, καὶ ἑπομένως καὶ εἰς τὸν ἐκλογικόν. Δὲν ἔχω ἀνάγκην νὰ ἐπαναλάβω, ὅσα κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Πέμπτην εἶπον· ἀλλ’ ἐρωτῶ καὶ πάλιν τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, διατί δὲν εἶπεν οὐδὲν περὶ τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ νόμου περὶ ἀφομοιώσεως; Ἂς ἀφήσωμεν ἐν τούτοις τὸ νομικὸν ζήτημα, ὃ ἐγὼ τοὐλάχιστον θεωρῶ πλέον ἢ ἐξηντλημένον — καὶ δύναται ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ ἐπιμένῃ ὅσον θέλει, τὸ μέλλον θ’ ἀποδείξῃ, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εὑρέθη εἰς ἀτυχῆ στιγμὴν θελήσεως νὰ ὑποστηρίξῃ τοιαῦτα — καὶ ἂς ἐξετάσωμεν τὸ ζήτημα ὑπὸ τὴν οὐσιαστικὴν αὐτοῦ ἔποψιν. Εἰς τὴν ἀναβολὴν τῶν ἐκλογῶν προέβη, ὡς εἶπεν ἡ Κυβέρνησις, μόνον καὶ μόνον, ὅπως λάβῃ πρόνοιαν ὑπὲρ τῶν Δικαστηρίων. Διατί λοιπὸν δὲν ἔλαβε τὴν αὐτὴν πρόνοιαν καὶ περὶ τῶν νέων ἐπαρχιῶν; διότι μᾶς εἶπεν, ὅτι ἐπεθύμει νὰ ἐνεργηθῶσιν αἱ ἐκλογαὶ ὅσον οἷόν τε τάχιον εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα! Βεβαιωθῆτε, κύριοι, ὅτι δὲν ἤθελον λάβει τὸν λόγον, ἐὰν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δὶς δὲν ἐλάμβανε τὸν λόγον, ὅπως ὑποστηρίξῃ τοῦτο. Ἀκούων δὲ τοιαῦτα τινὰ λεγόμενα ἐν τῇ Βουλῇ, ἐδίστασα νὰ πιστεύσω, ὅτι λέγονται παρὰ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, καὶ ὅταν ἐβεβαιώθην τοῦτο, ἔῤῥιψα τοὺς ὀφθαλμούς μου εἰς τὸ ἀκροατήριόν του μὴ τυχὸν τὰ ἔλεγε πρὸς Αὐστραλιανοὺς βουλευτάς· ἀλλ’ ἀντὶ τοιούτων εἶδον ἀντιπροσώπους τῶν νέων ἐπαρχιῶν καὶ ἄλλους πολιτευτὰς καλῶς τὰ τοῦ τόπου ἡμῶν γνωρίζοντας. Ἐθαύμασα δὲ πῶς ὁ κ. Τρικούπης πρὸς τοιούτους ἀκροατὰς τοιαύτας ἀνακριβείας ἐτόλμησε νὰ εἴπῃ. Δὲν εἶναι λοιπὸν ἀληθὲς τὸ ὅτι ἡ Κυβέρνησις προέβη εἰς τὴν διχοτόμησιν μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ ἐπισπεύσῃ τὰς ἐν ταῖς νέαις ἐπαρχίαις δημαιρεσίας. Καὶ εἶναι ποτὲ δυνατόν, κύριοι, νὰ στηριχθῇ ἡ διχοτόμησις τῶν ἐκλογῶν εἰς τοιοῦτον ἐπιχείρημα; Ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ τῷ εἴπω, ὅτι τὸ ἐπιχείρημα τοῦτο δὲν τὸ πιστεύει οὔτε ὁ ἴδιος. Δὲν εἶμαι εἰς θέσιν ἐγὼ νὰ εὕρω τὸν λόγον, ὅστις ὑπηγόρευσε τὴν διχοτόμησιν τῶν ἐκλογῶν εἰς τὸν κ. Τρικούπην· δὲν ἔχω ἐγὼ ἀνάγκην νὰ ἐξετάσω περὶ αὐτοῦ, ἀλλ’ ἔχω καθῆκον, ἀντιπροσωπεύων μίαν ἐκ τῶν νέων ἐπαρχιῶν, καὶ καθὼς ἀντιλαμβάνομαι τὰ πράγματα, ἔχω καθῆκον, λέγω, νὰ διαψεύσω τὰς τοιαύτας τοῦ κ. Τρικούπη διαβεβαιώσεις. Αἱ νέαι ἐπαρχίαι ἐζήτησαν πρὸ πολλοῦ χρόνου καὶ ἐπανειλημμένως ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἀπὸ τὸν κ. Τρικούπην νὰ ἐνεργήσῃ ὡς οἷόν τε τάχιστα τὰς ἐκλογάς· καὶ ἠδύναντο νὰ ἐνεργηθῶσιν αὗται πρὸ πολλοῦ χρόνου· ἀλλὰ δὲν ἐφρόντισαν περὶ τούτου. Ἀφοῦ δὲ ἐκώφευσαν ἐπὶ 12 ὅλους μῆνας, ὑποσχόμενοι μόνον μὲ τὸ σήμερον καὶ μὲ τὸ αὔριον, ὅτι θέλει ἐνεργήσει τὰς ἐκλογάς, ὅταν παρῆλθεν ὅλον αὐτὸ τὸ διάστημα, ἔρχονται νὰ ἐπιδείξωσιν, ὅτι ἡ ἐπιθυμία τοῦ νὰ ἐνεργήσωσι τὰς ἐκλογὰς 34 ἡμέρας ταχύτερον, τοὺς ἀναγκάζει ν’ ἀπομακρυνθῶσιν ἀπὸ τὸ σύγχρονον τῶν ἐκλογῶν. Εἶναι δυνατὸν νὰ πιστεύσωμεν ἡμεῖς καὶ νὰ πιστεύῃ καὶ ὁ ἴδιος, ὅτι αὐτὸς εἶναι λόγος, ἕνεκα τοῦ ὁποίου πρέπει νὰ ὑποστηρίξωμεν τὴν διχοτόμησιν τῶν ἐκλογῶν; Λυποῦμαι, κύριοι, καὶ λυποῦμαι διὰ λογαριασμὸν τοῦ κ. Τρικούπη, διότι δι’ αὐτοῦ τοῦ ἐπιχειρήματος ᾠκοδόμησεν οἰκοδομὴν ἐπὶ σαθροτάτων βάσεων. Ἀλλ’ ὡς μαχητὴς ἐπιτήδειος βλέπει, ὅτι ἤρξατο νὰ γίνηται κατάδηλον τὸ σαθρὸν τοῦ ἐπιχειρήματος, ὅτι δὲν εἶναι αὐτὸς ὁ πραγματικὸς σκοπός, ὅστις τὸν ὡδήγησεν εἰς τοῦτο, καὶ διὰ τοῦτο παρουσίασε νέον ἐπιχείρημα, τὴν φειδὼ πρὸς τὰ δημόσια χρήματα, τὴν φειδὼ καὶ οἰκονομίαν 10 χιλ. δραχμῶν. Ἀλλ’ ὅταν, κ. Τρικούπη, πολλοί, ἐν οἷς καὶ ἐγώ, ἠθελήσαμεν νὰ θέσητε τὴν ψαλίδα τῶν οἰκονομιῶν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐξόδων, διατί ἐθέσατε ζήτημα ἐμπιστοσύνης καὶ τὸ τελευταῖον πεντάλεπτον; Ἀληθῶς, κύριοι, οἱ λόγοι ὑμῶν οἱ προταθέντες δὲν εἶναι σπουδαῖοι· ἀφοῦ δὲ πρόκηται ν’ ἀποφασισθῇ ἡ ἀναβολὴ οὐχὶ ὀρθῶς, κατ’ ἐμὲ τοὐλάχιστον, πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ σκεφθῇ πρὶν ἢ ἀποφασίσει τὴν διχοτόμησιν τῶν ἐκλογῶν, νὰ μὴ ἀπομακρυνθῇ τοῦ συγχρόνου, καὶ νὰ δεχθῇ, ὅπως αἱ ἐκλογαὶ γείνωσι καθ’ ἅπαν τὸ Κράτος τὴν 3 Ἰουλίου ἢ καὶ ταχύτερον. Ὁ κ. Τρικούπης ὡμίλησε καὶ περὶ τῶν βλαβῶν, αἵτινες θὰ ἐπέλθωσιν, ἐὰν δὲν ἀναβληθῶσιν αἱ ἐκλογαὶ καὶ γείνωσι τὸν Μάϊον· ὅταν δὲ τῷ ἐγένετο ἡ παρατήρησις ὅτι αἱ αὐταὶ βλάβαι θὰ ἐπέλθωσι καὶ διὰ τὰς νέας ἐπαρχίας, ἐδικαιολογήθη καὶ εἶπεν, ὅτι αἱ ἐργασίαι τῶν νέων ἐπαρχιῶν δὲν εἶναι τόσον, ὅσον τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν. Ἀλλὰ τὶς δύναται νὰ εἴπῃ, ὅτι ἡ ἐνέργεια τῶν ἐκλογῶν κατὰ τὴν 29 Μαΐου δὲν θέλει διακόψει τὰς ἐργασίας τῶν Δικαστηρίων μέχρι τέλους Αὐγούστου, ἤτοι ἐπὶ 3 μῆνας; Ἀλλὰ πρὸ πάντων, κύριοι, παρατηρῶ, εἰς τὸν κ. Τρικούπην, ὅτι δὲν ἠδυνήθην νὰ πιστεύσω, ὅτι μόνη ἐπιθυμία τῆς δικαιοσύνης εἶναι ἡ ὑπαγορεύσασα τὴν τοιαύτην διάταξιν, διότι δὲν λαμβάνει πρόνοιαν καὶ περὶ τῶν νέων ἐπαρχιῶν, καὶ διότι ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῆς παρούσης Κυβερνήσεως δὲν εἶδον καμμίαν ἐνέργειαν πρὸς βελτίωσιν τῆς δικαιοσύνης, τοὐλάχιστον κατ’ αὐτὴν τὴν Σύνοδον. Ἠκούσατε τὸν κ. Ῥάλλην λέγοντα, ὅτι ἀπαιτοῦνται δύω ἔτη, ὅπως εἰσαχθῇ ἓν πλημμέλημα.

§102ΡΑΛΛΗΣ. Καὶ δὲν τὸ γνωρίζετε καὶ σεῖς;

§103ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἀκριβῶς διότι τὸ γνωρίζω, ἀκριβῶς διότι γνωρίζων τὰ ἄτοπα, τὰ ὁποῖα συμβαίνουσι πολλάκις, ἠθέλησα νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς νὰ λάβῃ μέτρα κατάλληλα, καὶ μαρτυρικῶς, δύναμαι εἰπεῖν, πρὸς τοῦτο ἠγωνίσθην, διότι καθ’ ἑκάστην ἐξετιθέμην εἰς τὰς ἀτόπους διακοπὰς ἐκείνων, οἵτινες δὲν ᾐσθάνθησαν ἔτι τὴν ἀνάγκην τῆς βελτιώσεως τῆς δικαιοσύνης. Δι’ ὅλους λοιπὸν τοὺς λόγους, οὓς ἐν συντόμῳ ἀνέπτυξα, φρονῶ, ὅτι ἡ Βουλὴ πρέπει ν’ ἀποκρούσῃ τὴν ἀναβολὴν τῶν ἐκλογῶν διὰ τὴν ἐνεστῶσαν δημοτικὴν περίοδον, δεχθῇ δὲ τὴν πρώτην Κυριακὴν τοῦ Ἰουλίου διὰ τὸ μέλλον. Ἐὰν δὲ ταῦτα δὲν δεχθῇ, τοὐλάχιστον νὰ δεχθῇ τὸ σύστημα τῆς συγχρόνου ἐνεργείας τῶν ἐκλογῶν κατὰ τὴν 3 Ἰουλίου. (Κατόπιν γίνονται δεκτὰ τὰ ἐπίλοιπα ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου ὡς καὶ τὸ σύνολον αὐτοῦ εἰς δευτέραν συζήτησιν)

§104ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Νομίζω, ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο τὸ σπουδαιότατον, τὸ ἀφορῶν τοὺς κινδυνεύοντας ἐν τῇ θαλάσσῃ (θόρυβος). Κύριοι, οἱ πλεῖστοι ἐξ ὑμῶν εἶναι νησιῶται, ἢ κατοικοῦν εἰς παραλίους πόλεις, καὶ ὅλοι ἔχομεν συμφέρον νὰ ψηφισθῇ αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον τὸ ἀφορῶν τὸ Ναυτικὸν ἀπομαχικὸν ταμεῖον. Συνιστῶ λοιπὸν ν’ ἀναγνωσθῇ τὸ νομοσχέδιον αὐτό.

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ προσωπικοῦ τῶν φυλακῶν.

§106ΤΙΝΕΣ. Αὐτὸ ἔμεινε.

§107ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εἶναι εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ περὶ προσόντων τῶν δημοσίων λειτουργῶν θέλετε;

§109ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Δὲν ἐτυπώθησαν αἱ τροπολογίαι (θόρυβος).

§110ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἔχει δίκαιον.

§111ΤΙΝΕΣ. Τὸ περὶ προσόντων νὰ ψηφισθῇ.

§112ΡΑΛΛΗΣ. Ἐτυπώθησαν καὶ διενεμήθησαν αἱ τροπολογίαι. Κύριε πρόεδρε, τὸ περὶ φυλακῶν εὑρίσκεται εἰς βʹ. ἀνάγνωσιν· ἂς περάσῃ ἀπόψε εἰς βʹ ἀνάγνωσιν.

§113ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισε νὰ συζητηθῇ αὔριον.

§114ΡΑΛΛΗΣ. Ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισε δι’ αὔριον· ὁ κ. πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν ὅτι ἀμέσως μετὰ τὸ νομοσχέδιον περὶ δημαιρεσιῶν θὰ γείνῃ ἡ συζήτησις αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου. Πρόκειται, κύριοι, περὶ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἐλπίζομεν νὰ βελτιώσῃ τὸ προσωπικὸν τῶν φυλακῶν, νομίζω ὅτι εἶναι ἄτοπον νὰ πολεμηθῇ τὸ νομοσχέδιον.

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις κατὰ τῆς ἀρχῆς;

§116ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§117ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ἐγὼ θὰ ὁμιλήσω. Νομίζω, ὅτι....

§118ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ (προσερχόμενος). Δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία.

§119ΡΑΛΛΗΣ. Αὐτὸ ἤθελον ν’ ἀποδειχθῇ, ὅτι δὲν ἐννοοῦν ἐδῶ νὰ θέσωμεν οὐδένα φραγμὸν· εἶσθε κύριοι, προχωρήσατε. Φωνάζουν περὶ προσόντων, καὶ ὅταν ἔρχεται, τὸ ἀποκρούουν. Αὐτὸ ἠθέλομεν νὰ ἀποδειχθῇ, ὅτι ἡμεῖς ἐπιμένομεν εἰς τὸ περὶ προσόντων. Ἔχω εἰς χεῖράς μου τοὺς διορισμοὺς καὶ τὰς παύσεις, καὶ ἐν τούτοις θέλω τὸν περιορισμὸν, καὶ αὐτοὶ δὲν θέλουν. (Ἀναγνωσθέντος τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου, εὑρέθη ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία). (Λύεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 8 παρὰ ¼ π. μ).