1883.03.24

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 87

Τῆς 24 Μαρτίου 1883.

Ὥρα 4 μ. μ.

(Ἀπαρτίας γενομένης, ἀνεγνώσθησαν καὶ ἐπεκυρώθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προτεραίας).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ ἕνα τῶν κ. ἀντιπροέδρων νὰ ἐνεργήσῃ τὴν κλήρωσιν τῆς δεκαμελοῦς πρεσβείας, ἥτις αὔριον θέλει παρασταθῆ ἐν τῇ δοξολογίᾳ, τῇ τελεσθησομένῃ ἐν τῷ Μητροπολιτικῷ ναῷ ἐπὶ τῇ ἐθνικῇ ἑορτῇ τῆς 25 Μαρτίου. (Γενομένης τῆς κληρώσεως ὑπὸ τῶν ἀντιπροέδρων κ. Μπούτου καὶ Βουδούρη, ἔλαχον οἱ βουλευταὶ Ν. Ζῶτος, Χαραλ. Χρηστόπουλος, Α. Πρεζάνης, Ι. Καρτάλης, Θ. Κανάρης, Ι. Γρυπάρης, Π. Μωραϊτίνης, Α. Λούντζης, Ἰω. Μεσσηνέζης καὶ Γ. Φιλάρετος).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ χορηγήσῃ ἓν μικρὸν ποσὸν, 250 δραχμῶν, τῶν ὁποίων ἔχω ἀνάγκην πρὸς συμπλήρωσιν μερικῶν ἔργων τῆς Βουλῆς ἐκτάκτων.

§3ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐξ Αἰγίου ἔλαβον χθὲς τὸ ἑσπέρας λίαν ἀργὰ ἕτερον τηλεγράφημα παρὰ τῶν ἐκεῖ δικηγόρων, δι’ οὗ λέγουσι «διαβεβαιοῦμεν Σεβαστὴν Ἐθνικήν. Ἀντιπροσωπείαν κλπ. (ἀναγινώσκει).

§5ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε πρόεδρε, εἶχον καὶ ἐγὼ ὅμοιον τηλεγράφημα· βεβαίως δὲν δύναμαι νὰ κρίνω ἂν οἱ δικηγόροι εὑρίσκονται ἐν τῷ δικαίῳ των, ἀλλ’ οἱ δικηγόροι οὗτοι, οἵτινες εἶναι ἐπιστήμονες, παραπονοῦνται ὅτι ὁ ἀντεισαγγελεὺς δὲν ἐνήργησε καμμίαν ἀνάκρισιν, δὲν ἐξήτασεν αὐστηρῶς καὶ ἐπισταμένως τὰ μεταξὺ τῶν δικηγόρων καὶ τοῦ εἰρηνοδίκου λαβόντα χώραν. Ἤθελον νὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸν νὰ διατάξῃ νὰ ἐξετασθῇ αὐστηρότερον καὶ καλλίτερον ἡ ὑπόθεσις· διότι τῳόντι εἶναι ἄδικον νὰ διασύρηται ἡ ὑπόληψις δύω νέων, οὓς γνωρίζω, καὶ οἵτινες δὲν ἔχω καμμίαν ἀφορμὴν νὰ πιστεύσω ὅτι δὲν ἐξεπλήρωσαν τὸ καθῆκόν των καὶ εὐόρκως καὶ τιμίως.

§6ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ὀφείλω νὰ κάμω, κ. πρόεδρε, τὴν ἑξῆς δήλωσιν εἰς τὴν Βουλὴν, διὰ νὰ γνωσθῇ ὁποία εἶναι ἡ διοίκησις τοῦ Τόπου. Ὁ εἰρηνοδίκης αὐτὸς εἶχε διορισθῆ ἐν τῇ Αἰγιαλείᾳ ὑπὸ τοῦ κ. Ῥικάκη, ὅστις δὲν ἦτο φιλικῶς πρός με διατεθειμένος. Ἔχω δὲ τὸ σύστημα ποτὲ νὰ μὴ ἐπεμβαίνω εἰς τὸ προσωπικὸν τῆς ὑπαλληλίας, ἐκτὸς ἂν ἡ πολιτεία αὐτῆς εἶναι τοιαύτη, ὥστε νὰ μὴ ἦναι ἐπιτετραμμένον εἰς ἕνα ἀντιπρόσωπον μιᾶς ἐπαρχίας ν’ ἀνέχηται αὐτῶν, ἐὰν οἱ ὑπάλληλοι παραβιάζουσι τὸ καθῆκον αὐτῶν. Διὰ τοῦτο ὁ εἰρηνοδίκης οὗτος ἔμεινεν ἐν Αἰγίῳ ἐπὶ ἓν ὅλον ἔτος, οὐδενὸς γενομένου κατ’ αὐτοῦ παραπόνου. Δὲν ἐζητήθη ἡ μετάθεσις αὐτοῦ, καίτοι εἰς φιλικὰς διετέλουν κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον σχέσεις μετὰ τῆς Κυβερνήσεως. Μετὰ τὴν λῆξιν τῆς παρελθούσης Συνόδου, μετέβην εἰς τὴν Αἰγιαλείαν καὶ μοὶ ἐγένοντο τότε ὑπὸ πολλῶν παραστάσεις, ὅτι ὁ εἰρηνοδίκης ἔχει ἐλαττώματα καθιστῶντα αὐτὸν ἀνίκανον νὰ διευθύνῃ εἰρηνοδικεῖον πόλεως, ἥτις ἔχει πολλὰς ὑποθέσεις, καὶ δύναται νὰ δίδῃ τροφὴν καὶ εἰς Πρωτοδικεῖον ὁλόκληρον. Ἔγραψα τότε—καὶ εἶναι δευτέρα ἐπιστολὴ, ἣν ἔγραψα πρὸς ὑπουργὸν ἀφ’ ἧς πολιτεύομαι—ἔγραψα πρὸς τὸ κ. Ράλλην μίαν ἐπιστολὴν, καὶ τῷ παρέστησα ὅτι καθ’ ἃς ἔλαβον πληροφορίας παρ’ ἀξιοπίστων ἀνθρώπων, νομίζω ὅτι ὁ Εἰρηνοδίκης αὐτὸς πρέπει νὰ σταλῇ εἰς ἄλλην Ἐπαρχίαν, μὴ ἔχων τὰ προσόντα ὅπως ἀπονέμῃ δικαιοσύνην εἰς πόλιν, οἵα τὸ Αἴγιον. Ὁ κ. Ῥάλλης τότε εὐηρεστήθη καὶ μετέθεσεν αὐτόν. Ἔρχομαι εἰς Ἀθήνας· λόγοι πολλοὶ μὲ ἔπεισαν ὅτι δὲν ἠδυνάμην πλέον νὰ παρέχω συνδρομὴν εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Δὲν προῆλθε μία ἑβδομὰς καὶ ὁ εἰρηνοδίκης αὐτὸς ἐπανῆλθεν εἰς Αἴγιον. Δὲν γνωρίζω τὰ μεταξὺ αὐτοῦ καὶ τῶν δικηγόρων· δὲν δύναμαι νὰ ἐκφράσω καμμίαν γνώμην καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ περιεχόμενον τοῦ τηλεγραφήματος τῶν δικηγόρων, ἀλλὰ γνωστοποιῶ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ εἰς τὴν κοινωνίαν, ὅτι τοιαύτη πολιτεία ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως εἶναι πολιτεία, ἀποδεικνύουσα ὅτι θέλει καὶ αὐτὴ τὴν δικαιοσύνην ὄργανον πολιτικῶν σκοπῶν· καὶ ὅταν ἄνθρωποι, ὁποῖος δυστυχῶς εἶναι ὁ ἐν λόγῳ εἰρηνοδίκης, καλοῦνται ὅπως ὑπηρετήσωσι πολιτικοὺς σκοπούς, ἀπορίας ἄξιον εἶναι πῶς δὲν διαδραματίζονται ἔτι μεγαλείτερα σκάνδαλα ἐκείνων, ἅτινα παρουσιάζονται μεταξὺ τοῦ εἰρηνοδίκου αὐτοῦ καὶ τῶν δικηγόρων.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βαλέττας ἔχει τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§8ΒΑΛΕΤΤΑΣ. Μεταξὺ τῶν νομοσχεδίων, κύριοι, ἅτινα πρόκεινται εἰς συζήτησιν, εἶναι καὶ τὸ περὶ προσόντων τῶν δημοσίων λειτουργῶν. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἔτυχεν ἤδη δύω συζητήσεων, καὶ ἑπομένως εἶναι ὥριμον ὅπως καὶ τὴν τρίτην ὑποστῇ. Τὴν χρησιμότητα τοῦ νομοσχεσίου τούτου καὶ τὰ ἐξ αὐτοῦ ἐλπιζόμενα καλὰ δὲν εἶναι ἀνάγκη ἐγὼ ἤδη νὰ ἐκθέσω, διότι πρὸ πολλῶν ἐτῶν καὶ ὑπὸ πολλῶν ἐθεωρήθη ὡς ἓν ἐκ τῶν μέτρων ἐκείνων, ἅτινα δύνανται νὰ βελτιώσωσι παντοιοτρόπως τὴν ὑπηρεσίαν. Ἐπειδὴ ἡ Βουλὴ εὑρίσκεται ἤδη εἰς τὸ τέρμα τῶν ἐργασιῶν της, δὲν ἤθελον ζητήσει τὴν κατὰ προτίμησιν συζήτησιν αὐτοῦ, ἂν δὲν εἶχον τὴν πεποίθησιν, ὅτι ὀλίγος χρόνος ἀρκεῖ πρὸς τοῦτο. Τὴν πεποίθησιν δὲ ταύτην ἀρύομαι καὶ ἐκ τοῦ γεγονότος ὅτι, ἐνῷ πρὸ πολλοῦ χρόνου εὑρίσκεται ὑπὸ τὴν σκέψιν ἡμῶν, δύω μόνον ἐκ συναδέλφων μας, πολλὴν τὴν πεῖραν ἔχοντες, ὑπέβαλον τροπολογίας, κατ’ ἐλάχιστον διαφερούσας τοῦ νομοσχεδίου, καὶ αἵτινες φρονῶ, ὅτι δύνανται νὰ γείνωσι δεκταὶ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως. Διὰ τοὺς λόγους τούτους παρακαλῶ τὴν Βουλὴν, ὅπως κατὰ προτίμησιν γείνῃ ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου τούτου.

§9ΠΟΛΛΟΙ. Μετὰ τὸ νομοσχέδιον περὶ δημοτικῶν ἐκλογῶν.

§10ΠΕΤΣΑΛΗΣ. (Ὅρα παράρτημα).

§11Δ. ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Συμφωνῶν, κ. πρόεδρε, καθ’ ὁλοκληρίαν μετὰ τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Θήρας βουλευτοῦ, ἐπαναλαμβάνω ὅ,τι καὶ ἄλλοτε εἶπα περὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ὅτι νομίζω δηλαδὴ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἂν εἶναι νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ θεωρήσῃ ὅτι πρὸ παντὸς πρέπει νὰ προταχθῇ καὶ νὰ χαρακτηρίσῃ ὡς στοιχεῖον τῆς πολιτικῆς της εἶναι τὸ νομοσχέδιον περὶ προσόντων τῶν δημοσίων λειτουργῶν. Ἐὰν, κύριοι, πρεσβεύομεν καὶ ἡ Κυβέρνησις πρεσβεύει ὅτι ὁ νόμος περὶ προσόντων τῶν δημοσίων λειτουργῶν ὄχι μόνον τὴν ὑπηρεσίαν θὰ βελτιώσῃ, ἀλλὰ θέλει συντελέσει καὶ εἰς τὴν ἀληθῆ λειτουργίαν τῶν κοινοβουλευτικῶν θεσμῶν, νομίζω ὅτι πρὸ παντὸς ἄλλου νομοσχεδίου, τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου πρέπει νὰ ἐπιζητήσῃ ἡ Κυβέρνησις. Τὰ πλεῖστα ἄλλα νομοσχέδια, ὅσον καὶ ἄν ἦναι κατεπείγοντα, ὅσον καὶ ἄν ἀφωρῶσιν ἀντικείμενα ἄξια προσοχῆς, δὲν ἔχουν τὴν σπουδαιότητα. αὐτοῦ Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ πρέπει νὰ συζητηθῇ κατὰ προτίμησιν.

§12ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ. Εἶναι εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν ἀπὸ τὰ πρῶτα.

§13Θ. ΦΛΟΓΑΪΤΗΣ. Ἡ Βουλὴ, κύριοι, βεβαίως εἶναι κυρία νὰ πράξῃ ὅ,τι θέλει. Τὸ ἐπ’ ἐμοὶ ὅμως νομίζω, ὅτι ἔχω χρέος νὰ δηλώσω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι τὴν ὁπωσδήποτε ἀναβολὴν τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ προσόντων τῶν δημοσίων λειτουργῶν θεωρῶ ἀντισυνταγματικὴν καὶ ἀντικοινοβουλευτικήν· ἀντικοινοβουλευτικὴν κατ’ οὐσίαν καὶ κατὰ τύπον, ἀντισυνταγματικὴν κατὰ τὸ πνεῦμα τοῦ Συντάγματος, ἀντισυνταγματικὴν κατὰ τὸ γράμμα τοῦ Συντάγματος. Τὸ Σύνταγμα, κύριοι, καθιεροῖ.....

§14ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Καὶ λειτουργεῖ τὸ Σύνταγμα;

§15ΦΛΟΓΑΪΤΗΣ. Ἀκριβῶς περὶ τούτου πρόκειται. Τὸ Σύνταγμα, κύριοι, κατὰ τὰ ἄλλα φιλελεύθερα Συντάγματα τοῦ πεπολιτισμένου κόσμου, καθιεροῖ καὶ παρ’ ἡμῖν τὴν πολιτειακὴν ἀποκέντρωσιν, ἤτοι τὸν καταμερισμὸν τῆς ὅλης πολιτειακῆς ἐξουσίας, ἀλλὰ πρὸς πραγματικὴν τῆς ἀποκεντρώσεως ἐπιτυχίαν καὶ ἀσφάλισιν τῆς εὐνομίας, ἥτις εἶναι ὁ σκοπὸς τῶν ἐλευθέρων Πολιτευμάτων, ἀπαιτεῖται ἡ ἀρχὴ τοῦ καταμερισμοῦ νὰ ἐπικρατῇ καὶ ἐν τῇ διαῤῥυθμίσει ἑκάστης τῶν Ἐξουσιῶν.

§16Χ. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Δὲν ἔχομεν καιρὸν νὰ τὸ συζητήσωμεν.

§17ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ἐὰν ὁ κ. βουλευτὴς ἐξ Ὀλυμπίας ἔχῃ ἐναντίαν γνώμην, ἡμεῖς συμφωνοῦμεν πρὸς τὸν ἀγορεύοντα.

§18ΦΛΟΓΑΪΤΗΣ. Ἐγὼ ὀφείλω νὰ ἐκφράσω τὸ φρόνημά μου περὶ τῆς ἀνάγκης τῆς κατὰ προτίμησιν συζητήσεως τοῦ περὶ προσόντων θεσμοῦ, διότι πολλάκις ἐξεφράσθην περὶ τούτου, καὶ ἀπὸ πολυετίας ἀγωνίζομαι ὑπὲρ τῆς κατισχύσεως τῆς ἰδέας ταύτης. Ὁ σκοπὸς τῶν ἐλευθέρων Πολιτευμάτων δὲν δύναται νὰ ἐπιτευχθῇ ἀποτελεσματικῶς, ἂν πρόκειται μόνον δι’ ὀλίγων ἄρθρων, τὰ ὁποῖα περιλαμβάνουσι τὰ Πολιτεύματα, οἱ Συνταγματικοὶ Χάρται, νὰ ἐπιδιωχθῇ ὁ καταμερισμὸς· πρὸς εὐδοκίμησιν τῶν συνταγματικῶν Πολιτευμάτων ἀπαιτεῖται ὁπωσδήποτε μετὰ τοῦ Συντάγματος νὰ συλλειτουργῶσι καὶ νόμοι ὀργανικοὶ τῶν διαφόρων ὑπηρεσιῶν, καὶ νόμοι ἐξασφαλιστικοὶ τῶν διαφόρων ἀτομικῶν δικαιωμάτων τῶν πολιτῶν, στηριζόμενοι εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς ἀποκεντρώσεως καὶ καθιεροῦντες ἐν τοῖς καθέκαστον τὴν ἀποκέντρωσιν. Δὲν ἀρκεῖ νὰ ἦναι τρεῖς Ἐξουσίαι, ὅπως ὑπάρχῃ ἐλεύθερον Πολίτευμα πράγματι. Ὑποθέσατε, ὅτι ὑπάρχει εἷς μόνος νομοθέτης ἢ καὶ Νομοθετικὸν Σῶμα ἐξ ὀλιγαρίθμων μελῶν συγκείμενον· ὑποθέσατε, ὅτι ὑπάρχει εἷς καὶ μόνος δικαστὴς, ὅστις δικάζει ἀπ’ εὐθείας ἢ δι’ ὀργάνων αὑτοῦ, ἀποκλειστικῶς ἀπ’ αὐτοῦ ἐξαρτωμένων, ὅλας τὰς δικαστικὰς ὑποθέσεις. Φρονεῖτε ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ὅτι ἔχετε ἐλεύθερον Πολίτευμα; ἔχετε τυραννίαν, διότι τυραννία εἶναι ἡ νομοθετικὴ συγκέντρωσις ἢ ἡ δικαστικὴ συγκέντρωσις, ὡς τυραννία εἶναι καὶ ἡ ἐν τῇ Ἐκτελεστικῇ Ἐξουσίᾳ συγκέντρωσις, ἢ ἄλλως καλουμένη Διοικητική. Ὅπως ὑπάρχῃ ὄντως ἐλεύθερον Πολίτευμα, ἀπαιτεῖται ἁρμονικὴ πρὸς ἐλεύθερον Πολίτευμα ῥύθμισις τῶν δημοσίων ἐν γένει λειτουργιῶν, ἀπαιτεῖται οὐχὶ μόνον βεβαίως εἷς μόνον νόμος περὶ προσόντων τῶν ὑπαλλήλων, ἀλλὰ καὶ ἄλλα νομοθετικὰ ἔργα, ἀφορῶντα εἰς τὴν ἐξασφάλισιν τῆς προσωπικῆς ἐλευθερίας, τῆς λελογισμένης ἀνεξαρτησίας τῶν δήμων καὶ τῶν οἰκονομικῶν καὶ φορολογικῶν συμφερόντων τῶν πολιτῶν, ἀπαιτεῖται ὑγιὴς τῆς πολιτικῆς ἐξουσίας καταμερισμὸς, ἀφαιρῶν διὰ τῆς δεούσης τῶν δημοσίων καθηκόντων διανομῆς τὴν διάθεσιν τῶν προσωπικῶν συμφερόντων ἀπὸ τοῦ κέντρου. Ἀλλὰ περὶ τούτων θεωρῶ ἤδη περιττὸν νὰ διαλάβω, διότι δὲν θέλω ν’ ἀπασχολήσω τὴν Βουλήν. Ὁπωσδήποτε ὅμως ἓν τῶν σπουδαιοτέρων μέτρων εἶναι καὶ τὸ περὶ προσόντων καὶ μονιμότητος τῶν δημοσίων λειτουργῶν. Τί ὑπαγορεύει τὸν χωρισμὸν τῶν Ἐξουσιῶν; Κατὰ τί ὁ χωρισμὸς τῶν Ἐξουσιῶν εἶναι ὠφέλιμος εἰς τὴν Πολιτείαν; ὅτι δι’ αὐτοῦ κατορθοῦται ἡ εὐθύνη ἀκριβῶς καὶ μετ’ αὐτῆς προσέτι ἡ ἀνεξαρτησία τῶν δημοσίων λειτουργῶν, οἱοιδήποτε καὶ ἂν ἦναι οὗτοι. Σήμερον ὅμως δὲν ἔχομεν εὐθύνην ἐξ ἑνὸς ἐπὶ τῇ παρεκτροπῇ ἐκ τῆς ὁδοῦ τοῦ καθήκοντος, καὶ δὲν ἔχομεν ἐξ ἄλλου ἀνεξαρτησίαν περὶ τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν δημοσίων καθηκόντων. Δὲν ἔχουσιν εὐθύνην, δὲν ἔχουσιν ἀνεξαρτησίαν καὶ ἡ Βουλὴ καὶ οἱ Ὑπουργοὶ καὶ οἱ ἄλλοι δημόσιοι λειτουργοί. Τοῦτο δὲ δύναται μόνον νὰ ἐπιτευχθῇ διὰ νόμου, ἐξασφαλίζοντος πρὸ πάντων καὶ κυρίως τὴν περὶ τὴν ἐκπλήρωσιν τοῦ δημοσίου καθήκοντος ἀνεξαρτησίαν τῶν δημοσίων λειτουργῶν, καὶ ἐξασφαλίζοντος καὶ τὴν εὐθύνην αὐτῶν διὰ τοῦ προσήκοντος ἐλέγχου περὶ τῆς γνησίας τοῦ καθήκοντος διεξαγωγῆς. Οἱασδήποτε ἰδέας καὶ ἂν ἔχῃ τις περὶ τοῦ μεγέθους τοῦ αἰσθήματος τῆς τιμῆς καὶ τοῦ καθήκοντος, περὶ τοῦ βαθμοῦ τῆς δυνατῆς ἀρετῆς ἐν τῷ κόσμῳ, εἶναι ἀδύνατον νὰ μὴ συνομολογήσῃ τὴν πρακτικὴν ὀρθότητα τοῦ δόγματος, ὅτι ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ δύναται νὰ λειτουργήσῃ εὐδοκίμως τὸ καθῆκον, ὅτε τοῦτο εὑρίσκεται εἰς προφανῆ ἀντίθεσιν πρὸς τὸ προσωπικὸν συμφέρον, καὶ εἰς προφανῆ ἀντίθεσιν εὑρίσκεται τὸ συμφέρον τὸ προσωπικόν, ὅταν ὁ ὑπουργὸς ἦναι ἠναγκασμένος νὰ διορίζῃ πιεζόμενος, διότι τοῦτο ἐπιτάσσει τὸ συμφέρον τῆς αὐτοσυντηρήσεως αὐτοῦ, ὅταν ὁ βουλευτὴς ἦναι ἠναγκασμένος νὰ ἦναι ὑπόδουλος τῶν προσωπικῶν ἀξιώσεων τῶν ἀπαιτητῶν ἐκλογέων αὐτοῦ, διότι τοῦτο ἐπιτάσσει τὸ προσωπικὸν αὐτοῦ συμφέρον, ὅταν ὁ ὑπάλληλος ἦναι ἠναγκασμένος νὰ παραβιάζῃ τὸ καθῆκον αὑτοῦ κατὰ τὴν παραγγελίαν τοῦ ἰσχυροῦ, διότι ἄλλως κρέμαται ἐπὶ τοῦ τραχήλου του ἡ σπάθη τοῦ Δαμοκλέους. Εἶναι δυνατὸν τότε νὰ ἔχητε δημόσιον λειτουργὸν οἱουδήποτε βαθμοῦ καὶ εἴδους ἐκπληροῦντα τὸ καθῆκόν του καλῶς καὶ ἀκριβῶς;

§19Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Αὐτὰ εἶναι ἐκτὸς τοῦ θέματος.

§20Χ. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν θὰ συζητηθῇ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου, τότε τὰ λέγετε αὐτὰ, κ. Φλογαΐτη.

§21ΦΛΟΓΑΪΤΗΣ. Εἶναι ἀδύνατον ὁ δημόσιος λειτουργὸς νὰ ἐκπληρώσῃ τὸ καθῆκον αὑτοῦ πιστῶς καὶ ἀκριβῶς, ὅταν ἐξ ἑνὸς μὲν πιέζηται καὶ εἶναι βέβαιος, ὅτι ὀφείλει νὰ κύψῃ εἰς τὴν πίεσιν, διότι δὲν δύναται νὰ διατηρηθῇ ἄλλως, ὅταν ἐξ ἄλλου δ’ εἶναι βέβαιος, ὅτι δύναται παρεκτρεπόμενος νὰ ἦναι πάντη ἀνεύθυνος, ἂν ἔχῃ τὴν προστασίαν τοῦ ἰσχυροῦ. Πρέπει λοιπὸν νὰ συνδυάσωμεν ἐν τῇ λειτουργίᾳ τοῦ προσωπικοῦ τῆς ὑπηρεσίας τὰς δύω ἀρχὰς, τὴν ἀρχὴν τῆς ἀνεξαρτησίας περὶ τὴν ἐκπλήρωσιν τοῦ καθήκοντος, καὶ τὴν ἀρχὴν τοῦ προσήκοντος ἐλέγχου περὶ τῆς δεούσης τοῦ καθήκοντος διεξαγωγῆς. Καὶ εὐτυχῶς αἱ ἀρχαὶ αὗται συναντῶνται ἐν τῷ προκειμένῳ νομοσχεδίῳ· ἂν δὲ δυστυχῶς ὑπάρχωσι καὶ ἀτέλειαι, ταύτας δυνάμεθα νὰ θεραπεύσωμεν, τροπολογοῦντες τὸ νομοσχέδιον.

§22ΤΙΝΕΣ. Κατὰ τὴν συζήτησιν τὰ λέγετε αὐτά.

§23ΦΛΟΓΑΪΤΗΣ. Εἶπον λοιπόν, ὅτι κατ’ οὐσίαν εἶναι ἀντικοινοβουλευτικὴ ἡ καὶ ἐπὶ στιγμὴν ἀναβολὴ τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου τούτου, κρηπῖδος ἀσφαλοῦς καὶ ἀναγκαίας ἐλευθέρας Πολιτείας· ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον κατ’ οὐσίαν. Ἐνῷ καθ’ ἑκάστην ἰσχυριζόμεθα, ὅτι τὸ δεῖνα ἢ δεῖνα νομοσχέδιον εἶναι ἀντικείμενον, ἔστω καὶ πόῤῥωθεν, εἰς τοῦτο ἢ ἐκεῖνο τὸ ἄρθρον τοῦ Συντάγματος, ἐνῷ πολλάκις ὠθοῦμεν τὰ πράγματα μέχρις ἐπαναστάσεως διὰ τὴν ἔστω καὶ ἐπ’ ἐλάχιστον καὶ πολλάκις ἀμφισβητουμένην τυπικὴν παραβίασιν τοῦ Συντάγματος, οὐχ ἧττον ἀνεχόμεθα παραβίασιν σκανδαλωδεστάτην διατάξεως σαφεστάτης καὶ ῥητοτάτης τοῦ Συντάγματος ἢ μᾶλλον ἐνεχόμεθα εἰς αὐτήν. Παραβιάζομεν ῥητὸν ἄρθρον τοῦ Συντάγματος καὶ αἱ Βουλαὶ καὶ αἱ Κυβερνήσεις. Τί λέγει τὸ Σύνταγμα; Ἀναγινώσκω τὸ ἄρθρον 102: «Δι’ ἰδιαιτέρων νόμων καὶ ἐντὸς τῆς πρώτης Βουλευτικῆς Περιόδου θέλει ληφθῆ πρόνοια α) περὶ συντάξεως νόμου, κανονίζοντος τὰ προσόντα ἐν γένει τῶν ὑπαλλήλων κτλ.»· καὶ μολοντοῦτο παρῆλθεν ὄχι μόνον ἡ πρώτη Περίοδος, ἀλλὰ καὶ ἡ δευτέρα καὶ ἡ τρίτη, καὶ ὁλόκληρος εἰκοσαετία, καὶ δὲν ἐψηφίσθη ὁ νόμος οὗτος, ὁ τοσοῦτον ῥητῶς ἐπιτασσόμενος. Ὅθεν πᾶσαι αἱ Κυβερνήσεις παρεβίασαν ἀσυστόλως μέχρι τοῦδε τὸ Σύνταγμα, ἀλλὰ προφανῶς τὸ παρεβίασαν καὶ πᾶσαι αἱ Βουλαί.

§24ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Ἄξια λέγεις.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν μεταβολὴν τῆς ἡμερησίας διατάξεως, ὅπως προταχθῇ τὸ Νομοσχέδιον περὶ προσόντων, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι) Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη.

§26ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, διὰ νὰ ἀποδείξωμεν τίνες παραβιάζουν ῥητὰ ἄρθρα τοῦ Συντάγματος.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶσθε 15; (ἐγείρονται ὑπὲρ τοὺς 15 Βουλευτὰς) (θόρυβος).

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχία, κύριοι, ἄρχεται ἡ ψηφοφορία.

§29ΠΕΤΡΙΤΣΗΣ (ἐπὶ τοῦ βήματος). Κύριοι, ὀλίγας λέξεις διὰ νὰ δικαιολογήσω τὴν ψῆφόν μου (θόρυβος).

§30ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Δὲν ἐπιτρέπεται συζήτησις, διότι ἤρχισεν ἡ ψηφοφορία.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν μεταβολὴν τῆς ἡμερησίας διατάξεως λέγουν ναί, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουν ὄχι.

§32ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Δὲν εἶναι αὐτὸ τὸ ζήτημα (θόρυβος).

§33ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν πρότασις περὶ μεταβολῆς τῆς ἡμερησίας διατάξεως χωρὶς νὰ ὁρίζηται καὶ ὁ σκοπός, διὰ τὸν ὁποῖον γίνεται (θόρυβος).

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπόν, κύριοι, ἠκούσατε τὸ θέμα, οἱ παραδεχόμενοι τὴν μεταβολὴν τῆς ἡμερησίας διατάξεως λέγουν Ναί, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουν Ὄχι. (Γίνεται ἡ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον).

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψήφισαν 144. 114 εἶπον Ὄχι, 30 μόνον Ναί.

§36Χ. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀξιότιμοι συνάδελφοι. Κατὰ πᾶσαν πιθανότητα ἡ σημερινὴ συνεδρίασις θὰ ἦναι ἡ τελευταία, κατὰ τὴν ὁποίαν συνεδριάζομεν ἐνταῦθα καὶ ἀπὸ κοινοῦ συμπράττοντες μετὰ τῆς Κυβερνήσεως βουλευόμεθα καὶ νομοθετοῦμεν περὶ τῶν κοινῶν· ἀπὸ τῆς αὔριον τὸ βῆμα τοῦτο θὰ μένῃ ἀργὸν ἐπὶ μῆνας πολλούς, καὶ οὕτω θὰ στερηθῶμεν τοῦ μέσου καὶ τῆς εὐκαιρίας νὰ ποιώμεθα χρῆσιν τοῦ δικαιώματος τῆς ἐπερωτήσεως καὶ νὰ ἀνακοινῶμεν τὰ παράπονα, τὰ ὁποῖα ἔχομεν κατὰ τῆς διοικήσεως, καὶ τὰ ὁποῖα θὰ προέρχωνται ἀπὸ αὐτοὺς τοὺς ἐντολεῖς, τοὺς ὁποίους ἀντιπροσωπεύομεν. Τούτου δοθέντος, νομίζω, ὅτι δὲν μοὶ εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ χάσω σήμερον τὴν εὐκαιρίαν τοῦ νὰ ὑπομνήσω ὑμῖν πάνθ’ ὅσα καὶ κατὰ δύω προηγουμένας συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς ἐξέθηκα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅπως ἐφελκύσω, οὐ μόνον τὴν προσοχὴν ὑμῶν, ἀλλὰ καὶ τῆς Κυβερνήσεως, διότι φοβοῦμαι, ἂν ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα πρὸ ἡμερῶν ἐξέθηκα, καὶ τὰ ὁποῖα κατὰ τὴν πεποίθησίν μου ὑπῆρξαν αὐταπόδεικτα, δὲν ἐφείλκυσαν τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἂν συνεπῶς δὲν ἐπέλθῃ ἡ δέουσα θεραπεία, πολὺ φοβοῦμαι, ὅτι, ἂν ζήσω κατὰ τὴν προσεχῆ Σύνοδον, θὰ εὑρεθῶ εἰς τὴν λυπηρὰν θέσιν νὰ ἐκτραγῳδήσω συμβεβηκότα λίαν δυσάρεστα, τὰ ὁποῖα ἀφεύκτως θέλουσιν ἐπακολουθήσει ἐκ τῆς ἀσυγγνώστου ἀδιαφορίας τῆς Κυβερνήσεως. Κατὰ μίαν τῶν προλαβουσῶν συνεδριάσεων τῆς Βουλῆς παρεπονέθην πικρῶς κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἐπιμένει διατηροῦσα ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ μου ἔπαρχον, τοῦ ὁποίου τὴν ποιότητα ἐξεικόνισα διὰ τόσων ζωηρῶν χρωμάτων, καὶ ἔφερον τοιαύτας ἀποδείξεις, ὥστε δὲν ἐπετρέπετο πλέον εἰς τὴν Κυβέρνησιν μήτε ἐπὶ στιγμὴν νὰ τὸν ἀφήσῃ νὰ διοικῇ τὸν λαὸν τῆς ἐπαρχίας, ἣν ἔχω τὴν τιμὴν ν’ ἀντιπροσωπεύω πρὸ εἰκοσαετίας. Δὲν ἠθέλησα κατ’ ἐκείνην τὴν ἡμέραν νὰ προσθέσω καὶ ἄλλα, τὰ ὁποῖα ἠδύναντο ἀκριβέστερον νὰ εἰκονίσωσι τὸν ὑπάλληλον τοῦτον, διότι δὲν εἶχον προχείρους τὰς ἀποδείξεις, ἃς εἶχον διὰ τὴν πρᾶξιν ἐκείνην, τὴν ὁποίαν τότε κατήγγειλα. Σήμερον ἀναγκάζομαι νὰ προσθέσω, ὅτι ὁ ἔπαρχος οὗτος δὲν εἶναι ἄγνωστος καὶ εἰς αὐτὴν τὴν κεντρικὴν ὑπηρεσίαν, διότι χθὲς ἀκόμη ὁ κ. Βαρελίδης, τμηματάρχης τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, μοὶ ἀνεκοίνωσε, ὅτι αὐτὸς διέπραξε παρόμοια ἐγκλήματα καὶ κατὰ τοῦ γαμβροῦ του, οὗ τὸ ὄνομα δὲν ἐνθυμοῦμαι.

§37ΑΣΗΜ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὡς ἔπαρχος;

§38ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ὡς ἔπαρχος καὶ ὡς Κωτσάκης εἶναι ὁ ἴδιος. Προχθὲς εἶπον ὅτι εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου διατηρεῖται εἷς ἐνωμοτάρχης, ὁ ὁποῖος σκανδαλωδῶς φερόμενος καὶ οὐδόλως σεβόμενος τὴν ἰδίαν αὐτοῦ ἀξιοπρέπειαν, τὴν εἰς τὴν στρατιωτικήν του θέσιν ἁρμόζουσαν καὶ παρορῶν τὸ καθῆκον, τὸ ὁποῖον εἶναι εἰς αὐτὸν ἀνατεθειμένον, ἔμενε καὶ ἐσιτίζετο εἰς ἰδιωτικὴν οἰκίαν ἑνὸς βουλευτοῦ καὶ ἐκεῖθεν ἐδιεύθυνεν ὅλην τὴν ὑπηρεσίαν κατὰ τὴν ἐπιθυμίαν τοῦ βουλευτοῦ τούτου καὶ πρὸς βλάβην τῶν ἐχθρῶν τῆς οἰκίας ἐκείνης· αὐτὸς οὗτος ὁ ἐνωμοτάρχης μεθ’ ὅλα ταῦτα διατηρεῖται ἀκόμη εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου, ἐν τῇ ὁποίᾳ ἐξακολουθεῖ, ἐπαναλαμβάνω, νὰ φατριάζῃ. Μεθ’ ὅσα δὲ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου εἶπον κατ’ αὐτοῦ, ὁ ἄνθρωπος οὗτος, ὡς ἐκ τοῦ χαρακτῆρός του διεφθάρη εἰς τοιοῦτον βαθμόν, ὥστε ἐνόμισεν, ὅτι αὐτὰ τὰ ὁποῖα κατήγγειλα ἦσαν ἱκανά, ὅπως τῷ χορηγήσωσι νέας ἀφορμὰς πρὸς διάπραξιν νέων ἐγκλημάτων καὶ νέων καταθλίψεων. Ἰδοὺ δέ τι μοὶ ἀναγγέλλει συμπολίτης μου τις, ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι φίλος μου, ἀπεναντίας τυγχάνει φίλος τοῦ κ. Παπαλέξη πολιτικοῦ ἀντιπάλου μου· ἡ ἐπιστολὴ εἶναι σύντομος καὶ εὐαρεστηθῆτε παρακαλῶ νὰ ἀκούσητε τὸ περιεχόμενον αὐτῆς διὰ νὰ ἐκτιμήσητε τὴν ἀξίαν τῶν παραπόνων τοῦ συμπολίτου μου τούτου καὶ τῶν ἰδικῶν μου παραστάσεων. «.... Κ, Κανελλόπουλε. Ἀνεγνώσαμεν ἐν τῷ «Ἐθν. Πνεύματι» τὸν ἐκφωνηθέντα εἰς τὴν Βουλὴν λόγον σας, δι’ οὗ παρεστήσατε τὴν φατριαστικὴν διοίκησιν τῶν ὀργάνων τῆς Κυβερνήσεως ἐν τῇ δυστυχῇ ἡμῶν ἐπαρχίᾳ. Ὡς γνωρίζετε δὲν ἀνήκω εἰς τὴν φιλίαν σας, ἀλλ’ ἐκείνην τοῦ Παπαλέξη, ἀλλ’ οὐχ ἧττον, ἀφοῦ ἡ ἐπαρχία σᾶς ἀπέστειλε βουλευτὴν, εἶσθε καὶ ἀντιπρόσωπος καὶ ἡμῶν, οἱ ὁποῖοι δὲν σᾶς ἐψηφοφόρησαν, καὶ κατὰ συνέπειαν σᾶς λέγω, ὅτι δι’ ὅσων ἐν τῇ Βουλῇ εἴπατε δὲν ἐκτραγωδοῦνται ἀκριβῶς τὰ βάσανα, οἱ δαρμοὶ, αἱ καταπιέσεις καὶ αἱ φυλακίσεις καὶ πολλὰ ἄλλα, τὰ ὁποῖα οἱ πολῖται ὑφίστανται παρὰ τῆς χωροφυλακῆς· καὶ ἵνα μάθητε εἰς ποῖον σημεῖον παραλυσίας εὑρισκόμεθα, σᾶς γνωστοποιῶ, ὅτι ὁ ἐνωμοτάρχης Τ. Μπαζοῦρας καὶ ὁ ὑπενωμοτάρχης Ἀπόστ. Παππαϊωάννου ἐκάλεσαν ἐν τῇ οἰκίᾳ των τὸν δεκαεπταετῆ υἱόν μου, ὅπως τῷ δώσωσιν ἐνδύματα πρὸς διόρθωσιν καὶ ἐπὶ τῇ προφάσει, ὅτι ἡ προηγουμένη ἐργασία αὐτοῦ δὲν ἦτο στερεὰ, ἐπετέθησαν κατ’ αὐτοῦ καὶ διὰ βουνεύρων καὶ ἄλλων ῥαβδισμῶν τὸν κατέστησαν ἐλεεινὸν καὶ μόλις ἐσώθη ἐκ τῶν φωνῶν, εἰς τὸ ἄκουσμα τῶν ὁποίων ἔσπευσαν ὑπενωμοτάρχης τις καὶ ἄλλοι πολῖται καὶ ἔσωσαν τὸν υἱόν μου, ὁ ὁποῖος ἤδη εὑρίσκεται κλινήρης.» Λοιπὸν τοιοῦτος ὑπαξιωματικὸς, ὁ ὁποῖος τοιαῦτα εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου διέπραξε καὶ διαπράττει, καὶ ὁ ὁποῖος ὁπωσδήποτε διότι κατέλυσεν ἐπὶ 3 μῆνας εἰς οἰκίαν πολιτευτοῦ, δι’ ὅπερ καὶ ἐκατηγορήθη ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ διατηρεῖται καὶ νὰ παραμένῃ ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ ἐκείνῃ χωρὶς καθ’ ἡμέραν νὰ μὴ ἀναζητῇ πᾶν μέσον καὶ πᾶσαν ἀφορμὴν ὅπως ἐκδικηθῇ τοὺς φίλους μου; ἀπόδειξις ἡ ἐπιστολὴ αὕτη· καὶ ἂν ἡ Κυβέρνησις ἀμφιβάλλῃ περὶ τῆς ἀκριβείας τοῦ περιεχομένου αὐτῆς, ἂς ζητήσῃ πληροφορίας καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἐξ αὐτῶν θὰ μάθῃ, ὅτι πᾶν ὅ,τι λέγω εἶναι ἀκριβέστατον. Ὁ γράφων εἶναι ἀξιότιμος ἄνθρωπος καὶ ἔχω πλήρη πίστιν εἰς τὰ γραφόμενά του· ἀλλ’ ἐκτὸς τῆς ἐπιστολῆς ταύτης ἔχω καὶ τηλεγραφήματα παρὰ τῶν φίλων μου ἐπιβεβαιοῦντα τὴν διαγωγὴν τοῦ ὑπαλλήλου τούτου, καὶ μόλα ταῦτα ὁ στρατιωτικὸς οὗτος ὑπάλληλος καὶ ὁ ἔπαρχος καὶ ὁ ταχυδρομικὸς ἐπιστάτης, ὧν παρέστησα τὴν ποιότητα καὶ τὴν ἐν γένει διαγωγὴν, εἰς τὸ πεῖσμα τῆς κοινωνίας καὶ ἐναντίον τῆς δημοσίου ἠθικῆς μένουσι καὶ διατηροῦνται ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ καὶ ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ μου. Ἐπίστευον, κύριοι βουλευταὶ, ὅτι ἂν οὐχὶ δι’ ἕτερον λόγον τουλάχιστον διὰ παρηγορίαν καὶ ἱκανοποίησιν τῶν παθόντων ἀπὸ τὰ δημόσια ταῦτα ὄργανα, ἤθελεν ἡ Κυβέρνησις δώσει ὅπως δήποτε μίαν ἀπάντησιν, ἀλλὰ περιεφρόνησεν αὐτοὺς ἐν τῷ προσώπῳ μου. Καὶ δὲν ἔδωκεν οὐδεμίαν ἀπάντησιν καὶ διὰ τῆς μέχρι τοῦδε ἐνόχου σιωπῆς της ἐνθαῤῥύνει τὰ ὄργανα αὐτῆς, ὅπως ἐξακολουθήσωσι τὸ ἔργον των, αὐτὴ τουλάχιστον εἶναι ἡ πεποίθησις, τὴν ὁποίαν ἐσχημάτισαν πάντες οἱ ὀρθῶς κρίνοντες ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ μου. Οἱ ἄνθρωποι οὗτοι εἶναι τοσοῦτον προσηλωμένοι εἰς μίαν τῶν διαμαχομένων πολιτικῶν μερίδων, τὴν ὑπουργικὴν, καὶ τόσον κακῶς διατεθειμένοι ἐναντίον μου, ὥστε δὲν ἐννοοῦσι νὰ παραλείψωσί τι, τὸ ὁποῖον νὰ δύναται ὁπωσδήποτε νὰ βλάψῃ τοὺς φίλους μου. Πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν εἰς τὸ χωρίον Μπάρτζελι τοῦ δήμου Ἀλιφείρας παρακολουθοῦσα ἡ στρατιωτικὴ ἐκ χωροφυλάκων δύναμις τὸν δημόσιον εἰσπράκτορα καὶ αὐτὸν βοηθήσασα, ὅπως συνειθίζουσι νὰ βοηθῶσιν οἱ χωροφύλακες τοὺς εἰσπράκτορας, ἐπανῆλθεν μετ’ αὐτοῦ εἰς τὴν πρωτεύουσαν, καὶ ἀφοῦ παρέδωκε τὴν διαχείρισίν του ὁ εἰσπράκτωρ οὗτος ἀπῄτησε παρὰ τοῦ εἰρημένου ἐνωμοτάρχου νὰ χορηγηθῶσιν εἰς αὐτὸν δύω χωροφύλακες διὰ νὰ τὸν συνδράμωσιν εἰς τὴν εἴσπραξιν τῶν ὀφειλομένων εἰς αὐτὸν ἰδιαιτέρως καὶ ἀτομικῶς παρὰ τῶν συμπολιτῶν του καὶ τῶν συνδημοτῶν του. Μετέβη κατὰ συνέπειαν μετὰ τῶν χωροφυλάκων καὶ μὲ τὸν τίτλον τοῦ εἰσπράκτορος ὁ ἰδιώτης πλέον οὗτος καὶ φοβερὸς τύραννος, καὶ ἐπεζήτει διὰ τῶν μέσων τῆς Ἐξουσίας καὶ διὰ τῆς συνδρομῆς τῶν χωροφυλάκων νὰ εἰσπράξῃ πάνθ’ ὅσα τῷ ὀφείλοντο ἰδιαιτέρως, ἀλλ’ οἱ καταζητηθέντες οὗτοι πολῖται δὲν τῷ ὤφειλον τίποτε, διότι αἱ ἀπαιτήσεις του ἐστηρίζοντο εἰς εἰκονικὰ διπλότυπα, συνήθη εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα, ὡς γνωρίζουσι καὶ ὁ κ. Παπαμιχαλόπουλος καὶ ὁ κ. Σωτηρόπουλος, ἢ καὶ εἰς ἄλλους ψευδεῖς τίτλους, καὶ ὡς ἦτον ἑπόμενον οἱ ἄνθρωποι ἐκεῖνοι ἠρνήθησαν νὰ πληρώσωσιν, ἰσχυρισθέντες, ὅτι ὅσα ὤφειλαν πρὸς τὸ Δημόσιον τὰ ἐπλήρωσαν, ἐὰν δὲ νομίζῃ ὅτι τοῦ ὀφείλουν τι ἂς ἐνάξῃ αὐτοὺς ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων· ἀλλ’ ἀντὶ τούτων ὁ δημόσιος οὗτος εἰσπράκτωρ ἐποιήσατο χρῆσιν τῆς Ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας· εἷς ὀφειλέτης ἀντέστη, καὶ διὰ νὰ τὸν τιμωρήσῃ τὸν προσέδεσεν εἰς τὴν οὐρὰν ἑνὸς γαϊδάρου, τὸν μετέφεραν εἰς ἀπόστασιν, δὲν εἰξεύρω πόσην, ἐνώπιον ὅλου τοῦ κόσμου, τὸν ἐξηυτέλησε καὶ τὸν ἐτυράννησε δι’ ὅλων τῶν μέσων, καὶ ἀφοῦ οὕτω παντοειδῶς ἐβασανίσθη καὶ ἀπὸ αὐτὰ τὰ ὀπίσθια τοῦ γαϊδάρου, τὸν ἐξηνάγκασαν ἑκόντα ἄκοντα καὶ ἐπλήρωσε χρέος, τὸ ὁποῖον δὲν ὤφειλε. Τοῦτο, καίτοι τὸ ἐγνώριζον κατὰ τὴν παρελθοῦσαν συνεδρίασιν, δὲν τὸ ἀνέφερον, διότι δὲν εἶχον τὴν ἀπόδειξιν, ἀλλ’ ἤδη τὸ στηρίζω εἰς ἐπιστολὰς καὶ εἰς θετικὰς πληροφορίας ἀξιοτίμου συμπολίτου μου ἐκεῖθεν ἐσχάτως ἐλθόντος (θόρυβος). Ὁ κύριος ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως μοὶ ὑπομιμνήσκει ὅτι ἡ ὥρα εἶναι 5½· ἀλλ’ ὅταν αὐτὸς ἐτυραννεῖτο ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ του ἄλλοτε, ὅπως τώρα οἱ ἰδικοί μου φίλοι, ἐτυράννει τὴν Βουλὴν ἐπὶ ὥρας ἐντεῦθεν διὰ παρατεταμένων παραστάσεων, εἴτε δικαίων εἴτε μὴ, μοὶ εἶναι τοῦτο ἀδιάφορον, ἀρκεῖ ὅτι ᾐσθάνετο πόνον, καὶ ἐζήτει τὴν συνδρομὴν τῆς Βουλῆς πρὸς ἱκανοποίησίν του. Ἂς ἦναι λοιπὸν δίκαιος καὶ εἰς ἐμὲ ἤδη καὶ ἂς δώσῃ προσοχὴν, διότι ὅπως ὁ κ. Λομβάρδος ἔχει ἐπιῤῥοὴν ἐν τῷ τόπῳ του ἀρχαίαν καὶ σταθερὰν, τοιαύτην εἶχον καὶ ἔχω καὶ ἐγὼ σήμερον, ἀλλὰ διὰ παρανομιῶν, διὰ βιαιοπραγιῶν, διὰ καταθλίψεων, διὰ τυραννίας, καὶ δι’ ὅλων τῶν μέσων ἀγωνίζονται ματαίως νὰ ἐλαττώσωσιν ἢ νὰ καταθλίψωσιν αὐτήν. Ἐκ πάντων τούτων, κύριοι βουλευταὶ, ἐννοεῖτε κατὰ πόσον τὰ πάθη ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ μου ἐξήφθησαν, ἂν καὶ ὁ λαὸς ἐκεῖ εἶναι εὐάγωγος καὶ φιλόνομος, καὶ πάντες ἐπιθυμοῦσι τὴν τάξιν, διότι ὅλοι εἶναι κατὰ τὸ δὴ λεγόμενον οἰκοκυραῖοι. Ἀλλ’ ὅταν ἡ πίεσις προέρχεται παρὰ τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐξ ἀφορμῶν ὅλως διόλου ἀδίκων, δὲν δύνανται καὶ αὐτοὶ παρὰ καὶ τὴν ζωήν των ἀκόμη θυσιάζοντες, οὐ μόνον νὰ ὑψώσωσι φωνὴν, ἀλλὰ νὰ προχωρήσωσι καὶ παρέκει. Τὴν φωνὴν ταύτην ἐγείρουσι δι’ ἐμοῦ, καὶ τὴν ἐγείρουσι τὴν τελευταίαν ἡμέραν ἐντεῦθεν, διότι ἴσως αὔριον δὲν θὰ ἔχωμεν τὸ μέσον ν’ ἀπευθύνωμεν ἐπερώτησιν διὰ τὰ ἀδικήματα ταῦτα καὶ τὰ μέλλοντα, καὶ ὅταν μετὰ παρέλευσιν μηνῶν ἐπανέλθωμεν ἐνταῦθα, ἐνδέχεται τότε πλέον νὰ μὴ περιορισθῶμεν εἰς ἁπλᾶς ἐπερωτήσεις, ἀλλ’ εἰς θρήνους καὶ ἐκτραγῳδήσεις σοβαρῶν συμβεβηκότων, ὅπερ ἀπεύχομαι. Ἀπῃτήσατε, κύριοι ὑπουργοὶ, παρὰ τοῦ λαοῦ φόρους καὶ ἐψηφίσαμεν τοιούτους, ἢ μᾶλλον ἐπεβάλετε σεῖς τοιούτους. Τί δίδετε, κύριοι, ὡς ἀντάλλαγμα ἀντὶ τῶν φόρων τούτων; Δυστυχῶς τὸ ἀντάλλαγμά σας εἶναι πᾶν ὅ,τι ἐντεῦθεν σᾶς ἀνέφερον. Καὶ νομίζετε, ὅτι ἂν ἀποδειχθῶσιν ἀληθῆ ὅσα εἶπον, καὶ ὅσα σήμερον λέγω, δι’ ὅπερ δὲν πιστεύω νὰ ἀμφιβάλητε, δικαιολογοῦνται τὰ νέα βάρη μὲ τὰ ὁποῖα ἐπεφορτίσατε τὸν λαόν; Ὁ λαὸς πληρόνει φόρους βαρεῖς, καὶ δὲν ἀρκεῖ τοῦτο, ἀλλὰ προσεθέσατε εἰς αὐτὸν καὶ ἕτερον βάρος φοβερὸν, τὸ τῆς ὑπερτιμήσεως τοῦ νομίσματος, ἕνεκα τῆς ὁποίας ἐπιβαρύνεται ἀκόμη μὲ 12%. Ὑπολογίσατε λοιπὸν, κύριοι, τὰ δυσβάστακτα ταῦτα βάρη μὲ τὰ ὁποῖα ἐπιβαρύνετε αὐτὸν καὶ θὰ ἀναγνωρίσητε, ὅτι πάσχει δεινῶς, καὶ ἡ κατάστασίς του εἶναι ἤδη ἀξιοθρήνητος μ’ ὅλην τὴν προθυμίαν, ἣν ἔχει νὰ ἀνταποκρίνηται εἰς ὅλας σας τὰς ἀπαιτήσεις· ἐστὲ ὅμως βέβαιοι, ὅτι ἐὰν δὲν μεριμνήσητε, νὰ ἐξασφαλίσητε αὐτὸν κατὰ τῶν ἀληθῶν συμφορῶν, ἃς ὑφίσταται ὡς ἐκ τῆς διοικήσεώς σας, θὰ εὑρεθῇ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ σᾶς ἀρνηθῇ πάντα φόρον. Κύριοι Ὑπουργοὶ, αἱ ἕδραι, ἐφ’ ὧν ἀναπαύεσθε, εἶναι ἕδραι θλίψεως καὶ πικρίας καὶ ὑπὸ ταύτας κεῖται κρατὴρ ἕτοιμος νὰ ἐκραγῇ εἰς περίστασιν κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν θελήσητε νὰ ἐφαρμόσητε τὴν ἀγαθὴν διοίκησιν, τὴν ὁποίαν ἀπηγγέλθητε πολλάκις καὶ πομπωδῶς, καὶ δὲν στηρίζετε τὸ κράτος τῶν νόμων. Μὴ νομίσητε, ὅτι ἀτιμωρητὶ δύνασθε νὰ τυραννῆτε ἢ νὰ ἐπιτρέπετε εἰς τοὺς φίλους σας νὰ τυραννῶσι τὸν λαόν. Ὑπήρξαμεν καὶ ἡμεῖς εἰς ἐποχὴν, καθ’ ἣν ἡ εὔνοια τῶν φίλων μας ἐπεδαψιλεύετο ἀφθόνως ἡμῖν· φέρω ἓν παράδειγμα· ἐστάλησαν εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου ὡς ὑπάλληλοι, πρόσωπα τὰ ὁποῖα ἐγνώριζον, ὅτι ἰδιαζόντως ἠγαπώμην παρὰ τοῦ τότε κυβερνῶντος· ἀλλ’ ὅταν ἐζήτησα κἄτι τι μικρὸν ἀπὸ αὐτὰ, μοὶ ἀπήντησαν: σοὶ ἀρνούμεθα πᾶσαν ἔκνομον εὐκολίαν, διότι ἡ διαταγὴ τὴν ὁποίαν ἔχομεν ἀπὸ τὸν πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως εἶναι, ὅπως ἠθικῶς μόνον σᾶς βοηθήσωμεν, ἑπομένως δὲν δυνάμεθα νὰ πράξωμεν ἄλλως. Ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν τοῦ λοχαγοῦ κ. Ἀξελοῦ, ὁ ὁποῖος ἐστάλη ἐπίτηδες ὅπως καταδιώξῃ τὴν ζωοκλοπὴν κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην· εὑρέθην εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ τῷ ζητήσω τι καὶ μοὶ εἶπε ῥητῶς «ἀπεστάλην ἐνταῦθα μὲ τὴν ῥητὴν ἐντολὴν νὰ μὴ ἀκούσω κανένα, οὔτε σὲ ἀκόμη»· καὶ οὕτω εἰς μόνον τὴν τοῦ καθήκοντος ἐκπλήρωσιν προσέχων κατώρθωσε ν’ ἀποκαταστήσῃ τὴν τάξιν καὶ τὴν ἀσφάλειαν καὶ νὰ ἐξαλείψῃ τὴν ζωοκλοπὴν· καὶ ἀληθῶς ἀποκατέστη τότε διοίκησις, τὴν ὁποίαν ἔκτοτε δὲν εἴδομεν πλέον. Προσπαθήσατε λοιπὸν, κύριοι ὑπουργοὶ, νὰ πράξητε τὸ ἴδιον καὶ σεῖς, ἀπομιμούμενοι τὸ παράδειγμα τῆς ὄντως πατριωτικῆς Κυβερνήσεως. Σᾶς εἶπον προχθὲς, ἐπαναλαμβάνω καὶ σήμερον νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι πρέπει νὰ φροντίσητε, κύριοι ὑπουργοὶ, καὶ εἰ δυνατὸν ἀπὸ τῆς αὔριον, νὰ ῥυθμίσητε τὰ τῆς διοικήσεως ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ μου καὶ νὰ ἄρητε πᾶν σκάνδαλον, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει ἐν τῷ τόπῳ ἐκείνῳ, νὰ μεριμνήσητε σπουδαίως περὶ τῆς ὁδοποιΐας, νὰ ἐκλέξητε σεῖς τὰ ὄργανά σας καὶ μὴ ἀφήσητε τὴν ἐκλογὴν αὐτῶν εἰς ἄλλους, νὰ φροντίσητε περὶ τῆς καταδιώξεως τῆς ζωοκλοπῆς, ἡ ὁποία κατήντησεν ἡ ἀληθὴς μάστιγξ τοῦ τόπου καὶ πλησιάζει ἐν αὐτῷ νὰ καθιερωθῇ ὡς θεσμὸς, οὗ ἕνεκα προκύπτουσι πολλὰ ἄλλα κακά. Δὲν ἐννοῶ δὲ νὰ χρησιμεύσῃ ἡ καταδίωξις τῆς ζωοκλοπῆς ὡς ἀφορμὴ νὰ ἀποστείλετε πάλιν ὄργανα τῆς ἐκλογῆς τῶν φίλων σας, τὰ ὁποῖα ἀντὶ νὰ φροντίσωσι διὰ τὴν καταδίωξιν τῆς ζωοκλοπῆς θὰ χρησιμεύσωσι πράγματι πρὸς διάπραξιν ἐγκλημάτων πολὺ χειροτέρων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα διαπράττονται ἤδη. Σᾶς ἐπαναλέγω, κύριοι ὑπουργοί, ὅτι τὸ ἄδικόν σας συνίσταται ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον εἰς τὸ ὅτι δὲν φροντίζετε νὰ ἐκλέγητε σεῖς τὰ ὄργανά σας, δὲν φροντίζετε νὰ κατανοῆτε ποῖοι εἶναι οἱ ἀληθῶς φίλοι σας· σᾶς τὸ εἶπον, κύριε πρωθυπουργέ, ὅταν κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον αἱ περιστάσεις καὶ τὸ καθῆκον μοὶ ἐπέτρεπον νὰ σᾶς ὑποστηρίξω ὡς βουλευτὴς, ὅτι, οὐδεμίαν ἀξίωσιν εἶχον, ἀλλὰ μόνον νὰ φροντίσητε νὰ ἐκλέξητε τὰ ὄργανά σας καὶ νὰ ἀποκαταστήσητε διοίκησιν καλήν. Τότε μοὶ ἐξεφράσατε τὴν εὐχαρίστησίν σας, ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον ὁ καιρὸς παρήρχετο, ἐπὶ τοσοῦτον ἐλησμονεῖτε ὅτι εἴχετε καθῆκον νὰ προσέξητε εἰς τὰς παρατηρήσεις μου ταύτας τὰς εἰλικρινεῖς. Σήμερον δὲ τί βλέπομεν; Βλέπομεν δημοσίους λειτουργοὺς, οἱ ὁποῖοι πᾶν ἄλλο δύνανται νὰ ὀνομασθῶσι καὶ νὰ ἦναι ἢ δημόσιοι λειτουργοί· βλέπομεν διευθυνομένην καὶ διαχειριζομένην τὴν δημοσίαν ὑπηρεσίαν ὑπὸ ἀληθῶν τεράτων ἀνθρωπομόρφων (θόρυβος). Ἐπειδὴ τέλος δὲν ἐπιθυμῶ, κύριοι συνάδελφοι, νὰ σᾶς ἀπασχολήσω πλειότερον, ἐνδίδω εὐχαρίστως εἰς τὰς ὑποκώφως ἐγειρομένας διαμαρτυρήσεις τινῶν ἐξ ὑμῶν κατὰ τῆς καταναλώσεως τοῦ χρόνου, καίτοι ἐπεθύμουν ν’ ἀκουσθῶσιν οἱ λόγοι μου μετὰ περισσοτέρας ἀνοχῆς καὶ προσοχῆς, ὅπως ἐκτιμηθῶσι δεόντως, καὶ συγχρόνως κατανοήσῃ καὶ ἡ Κυβέρνησις τὸ σημεῖον, εἰς ὃ ἐξωθοῦνται τὰ πράγματα διὰ τῆς ἀδιαφορίας της. Ἀποτεινόμενος ἐν τούτοις πρὸς τὴν πλευρὰν ταύτην, λέγω πρὸς τοὺς φίλους τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι δὲν τοὺς ἀδικῶ πολὺ διὰ τὴν ἀδιαφορίαν, ἣν δεικνύουσι περὶ τῆς ὑπολήψεως τῆς Κυβερνήσεως, ἣν καταστρέφουσι διὰ τῆς διαγωγῆς των, διότι δὲν εἶναι πραγματικοὶ καὶ εἰλικρινεῖς φίλοι αὐτῆς, καὶ διὰ τοῦτο καὶ αὕτη δὲν δύναται ν’ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς ἐπαγγελίας μὲ τὰς ὁποίας εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς ἀπὸ τῆς ἀναῤῥήσεώς της εἰς τὴν ἐξουσίαν ἐπαρουσιάσθη. Ἀλλὰ δὲν δύναμαι παρὰ νὰ ἀποδώσω τὸ ἄδικον καὶ εἰς αὐτὴν, διότι ὡς Κυβέρνησις, ὑποτίθεται ὅτι γνωρίζει τὸν Τόπον, ἔχει φίλους καὶ δύναται, ἂν θέλῃ, νὰ μανθάνῃ καὶ νὰ ἐκτιμᾷ ὅλας τὰς συστάσεις, αἱ ὁποῖαι γίνονται πρὸς αὐτὴν περὶ τῶν διορισμῶν τοῦ δεῖνα ἢ τοῦ δεῖνα ὡς ὑπαλλήλου· καὶ ἂν εἶχε τὴν θέλησιν, εἶμαι βέβαιος ὅτι ἐδύνατο εὐκόλως νὰ πραγματοποιήσῃ τὴν περιλάλητον ἀναμόρφωσιν, τὴν ὁποίαν ἐπαγγέλλεται. Δίδων ὅθεν πέρας εἰς τὴν ὁμιλίαν μου, παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ πιστεύσῃ ὅτι ἐντεῦθεν ὁμιλῶ καλῇ τῇ πίστει, καὶ καὶ ὅτι ἡ ἀγανάκτησις, τὴν ὁποίαν δεικνύω, προέρχεται ἐξ ἀφορμῶν δικαιοτάτων καὶ εἶναι δικαία. Παρακαλῶ δὲ περιπλέον τὸν κ. Τρικούπην νὰ πιστεύσῃ ὅτι μετὰ τὰς συμφοράς, αἱ ὁποῖαι ἐπῆλθον εἰς τὸν Τόπον διὰ τῆς ἐκλείψεως τοῦ ἑνὸς κατόπιν τοῦ ἄλλου ὅλων τῶν ἐπισήμων ἐκείνων ἀνδρῶν τοὺς ὁποίους ἐθρήνησεν ἡ Ἑλλὰς, ἐνόμιζον ὅτι ἤθελε φιλοτιμηθῆ καὶ ἤθελε δυνηθῆ ν’ ἀναπληρώσῃ τὸ κενὸν, τὸ ὁποῖον ὁ θάνατος ὅλων αὐτῶν ἀφῆκεν, ἀλλ’ ἐκ πραγμάτων ἐπείσθην, ὅτι, ὄχι μόνον δὲν ἀνεπλήρωσε τὸ κενὸν τοῦτο, ἀλλ’ ἀπεναντίας ἐδημιούργησε πολλὰ τοιαῦτα, ἐντὸς τῶν ὁποίων ἤνοιξε νεώτερα, εἰς ἃ πολὺ πιθανὸν εἶναι νὰ ταφῇ καὶ αὐτὸς ὁ ἴδιος.

§39Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εὑρισκόμεθα, κ. Πρόεδρε, εἰς τὰς τελευταίας στιγμὰς τῆς Συνόδου καὶ μετά τινας ὥρας ἡ Βουλὴ ἀποπερατώνει τὰς ἐργασίας της. Δὲν ἐπιθυμῶ λοιπόν ν’ ἀπασχολήσω αὐτὴν ἐπὶ μακρὸν, καὶ τοσούτῳ μᾶλλον, καθ’ ὅσον πρόκεινται εἰς τὴν ψῆφόν μας νομοσχέδια εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν, ὧν τὴν χρησιμότητα θεωρῶ μεγίστην ὑπό τε τὴν γενικὴν, καὶ ὑπὸ τὴν τοπικὴν ἔποψιν, ὡς π. χ. στρατιωτικά τινα νομοσχέδια, τὸ περὶ παρατάσεως τῆς προθεσμίας τῆς δηλώσεως τῶν χρεῶν, τὸ περὶ γαιῶν καὶ φυτειῶν καὶ ἄλλα. Ἕνεκα λοιπὸν τούτου θὰ εἴπω ὀλίγα τινὰ, εἰς ἀναίρεσιν τῶν ὑπὸ τοῦ κ. Κανελλοπούλου ἀνακριβῶς λεχθέντων. Ἡ Κυβέρνησις, κ. Πρόεδρε, καθ’ ἃς ἔχω πληροφορίας, διέταξε τὴν ἐξέτασιν τῶν κατὰ τῶν ὑπαλλήλων κατηγοριῶν τοῦ συναδέλφου, καὶ ὡς δὲν ἀμφιβάλλω δὲν θέλει λείψει τοῦ νὰ λάβῃ πάντα ἐκεῖνα τὰ μέτρα, ὅσα συντελοῦσι πρὸς ἀποσόβησιν τῶν ἐπικειμένων δεινῶν, ἅτινα ἡ μετὰ τὸ γεῦμα κεφαλὴ τοῦ συναδέλφου μου ἔπλασε. Καὶ ἐνῷ μὲν λέγω ταῦτα, δὲν θέλω ἀφήσει ἀπαρατήρητον τὴν κατὰ τῶν ἀξιοτίμων ἐπάρχου κ. Κωτσάκη, τοῦ Ταχ. ἐπιστάτου κ. Μαλάμη, καὶ τοῦ ἐνωμοτάρχου κ. Παντζούρου κατηγορίαν, ἣν ἀνέπτυξεν ἀπὸ τοῦ βήματος ἐκείνου εἰς μίαν τῶν παρελθουσῶν συνεδριάσεων, καθ’ ἣν δὲν ἤμην παρών. Ὁ ἔντιμος συνάδελφός μου, ἀπορῶν ἐπιχειρημάτων σπουδαίων, κατέφυγον εἰς τὸ δικολαβικὸν ἐπιχείρημα, ὅτι ὁ κ. Κωτσάκης ἀπὸ δικολάβου ἐγένετο ἔπαρχος.

§40ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι, εἶπον δάσκαλος.

§41ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τόσον καλλίτερον, διότι ἡ παρατήρησίς σας προδίδει ὁποίαν ἀμυδρὰν ἰδέαν ἔχετε περὶ ἐκπαιδεύσεως καὶ περὶ τῶν λειτουργῶν αὐτῆς. Ἀλλ’ εἶναι σπουδαῖός τις καὶ συνεπὴς πρὸς ἑαυτὸν, ὅταν ὁμιλεῖ περὶ τοιαύτης φύσεως ἀνικανότητος, παρακωλυούσης τὴν ἀνάληψιν ἀνωτέρας δημοσίας λειτουργίας; Ἐγὼ, κ. Πρόεδρε, ἂν καὶ δὲν εἶμαι δικολάβος, ἔχω πολλὴν εὐλάβειαν πρὸς τὸ ἐπάγγελμα τοῦτο, ὅταν ἐξασκεῖται ἐντίμως, καὶ λυποῦμαι πολὺ, διότι ὁ συνάδελφός μου ἔχει τοιαύτην περὶ τῶν δικολάβων ἰδέαν, ἀφοῦ αὐτὸς οὗτος εἶναι ἐκ τῶν σπλάγχνων των, ἐξασκῶν τὸ ἐπάγγελμά των πάντοτε μὲν, ἰδίᾳ ὅμως εἰς τὰς πολιτικὰς δυστυχίας του. Ὁ ἔπαρχος Ὀλυμπίας, κ. Πρόεδρε, καὶ ἱκανότητα, καὶ νοημοσύνην, καὶ πολυετῆ ὑπηρεσίαν ἔχει. Καὶ ὅτι κέκτηται τὰ προσόντα ταῦτα, ἀποδεικνύει αὐτὴ αὕτη ἡ ὁμιλία τοῦ συναδέλφου μου, καταφυγόντος εἰς τὸ ἀτυχὲς περὶ δικολάβων, ἢ διὰ νὰ τὸν εὐχαριστήσω εἰς τὸ περὶ διδασκάλων ἐπιχείρημά του. Ὁ ἔντιμος συνάδελφός μου δὲν ἐλησμόνησε καὶ τὸν ἐνωμοτάρχην Παντζοῦρον, καὶ ἔπρεπε νὰ τὸν ἐνθυμηθῇ, ἀφοῦ ὑπηρετεῖ εἰς Ὀλυμπίαν. Καὶ ἀφοῦ ἅπασαν τὴν κατ’ αὐτοῦ καταφορὰν ἐστήριξεν ἐπί τινος ἐπιστολῆς, αὐτὸς ὁ ἴδιος ἐκήρυξεν ἀνεπισήμους τὰς πληροφορίας του. Τοιαύτην λογικὴν ἀφίνω εἰς τὴν Βουλὴν νὰ τὴν χαρακτηρίσῃ προσηκόντως. Δὲν θ’ ἀφήσω συνάμα ἀπαρατηρήτους, κ. Πρόεδρε, τὰς κατὰ Ταχ. ἐπιστάτου Ἀνδριτσαίνης μομφὰς τοῦ ἐξαδέλφου του κ. Κανελλοπούλου, τοσούτῳ μᾶλλο, καθ’ ὅσον οὗτος ἐκθάψας ἐκ τῶν ἀρχείων τῶν Δικαστηρίων μίαν ἀπόφασιν, καὶ σήμερον καὶ κατά τινα παρωχημένην συνεδρίασιν περιήγαγεν ταύτην ἐν θριάμβῳ, νομίσας, ὅτι δύναται δι’ αὐτῆς νὰ θέση εἰς ἀμφισβήτησιν τὴν τιμὴν χρηστοῦ πολίτου, καὶ ἐντίμου ὑπαλλήλου. Δὲν ἀρνοῦμαι, κ. Πρόεδρε, ὅτι ὁ κ. Μαλάμης κατεδικάσθη πρὸ 35 ἐτῶν διὰ πρᾶξιν, ἣν ὡς ἐκ καὶ ἡλικίας του, ἦτο ζήτημα ἐὰν ἐνήργησε μετὰ διακρίσεως καὶ ἥτις ἦτο προϊόν παιδικῆς παρεκτροπῆς. Ἀλλὰ τί πρὸς τοῦτο, ἀφοῦ ὁ περὶ οὗ πρόκειται πρὸ δωδεκαετίας ἀπεκατέστη διὰ τῆς βασιλικῆς ὑπογραφῆς, καὶ ἀφοῦ ἡ παρέλευσις τοῦ χρόνου ἐξήλειψε πᾶν ἴχνος τῆς ποινῆς, ἐκτὸς ἐὰν ὁ προλαλήσας νομίζει, ὅτι ἡ παρέλευσις τριακονταετίας ἀπὸ τῆς πράξεως, ἡ ἀποκατάστασις καὶ ἡ παρέλευσις δωδεκαετίας ἀπὸ ταύτης δὲν εἶναι ἀρκετὰ ὅπως δικαιολογήσωσι τὴν ἀνάληψιν δημοσίας ὑπηρεσίας. Ἀλλὰ, κ. Πρόεδρε, δὲν ἔχω δυσκολίαν νὰ δεχθῶ τὴν αὐστηρὰν θεωρίαν τοῦ συναδέλφου μου, ὑπὸ τὸν ὅρον ὅμως, ὅπως αὕτη ἐφαρμοσθῇ εἰς πάντας. Ἐὰν ὁ κ. Μαλάμης δὲν δύναται νὰ κατέχῃ δημοσίαν θέσιν, εἶναι πρέπον νὰ κατέχῃ ἕδραν ἐντὸς τοῦ περιβόλου τούτου βουλευτὴς, ὅστις τὴν στιγμὴν, καθ’ ἣν ὁμιλῶ, κατηγορεῖται ἐπὶ ψευδορκίᾳ; Τὴν λύσιν τοῦ προβλήματος τούτου ἀφίνω εἰς τὸν ἔντιμον συνάδελφόν μου.

§42Χ. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ ἔντιμος συνάδελφός μου ἰσχυρίσθη, ὅτι εἶναι ἀνυπόστατοι αἱ κατηγορίαι μου κατὰ τῶν ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Ὀλυμπίας δημοσίων ὀργάνων, καὶ ἰδίως ἡ κατὰ τοῦ ταχυδρ. ἐπιστάτου Ἀνδριτσαίνης.

§43ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ δὲν εἶπον διὰ σᾶς.

§44ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ ταχυδρομικὸς οὗτος ἐπιστάτης γνωρίζετε διατί κατεδικάσθη; κατὰ τὴν παρελθοῦσαν ὁμιλίαν μου ἀπέσχον καὶ δὲν ἠθέλησα νὰ τὸ ἀναφέρω, σήμερον ὅμως μὲ ἀναγκάζει ὁ ἔντιμος συνάδελφός μου νὰ τὸ εἴπω. Κατεδικάσθη ἐπὶ......

§45Α. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Μὴν τὸ λέγεις, διότι εἰς τὸ θεωρεῖον εἶναι πολλαὶ κυρίαι.

§46ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὰ ἐννοοῦμεν, εἶναι περιττὸν νὰ τὸ εἴπητε.

§47ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κατεδικάσθη λοιπὸν εἰς εἱρκτὴν καὶ ἐξέτισε τὴν ποινήν του, καὶ ἀπεκατεστάθη μὲν βραδύτερον εἰς τὰ πολιτικὰ αὐτοῦ δικαιώματα, ἀλλὰ τίς σπουδαίως ἠμπορεῖ νὰ ἰσχυρισθῇ, ὅτι δύναται εἷς ὑπουργὸς νὰ διορίσῃ εἰς δημόσιον ὑπηρεσίαν ἄνθρωπον καταδικασθέντα ἐπὶ τοιούτῳ ἐγκλήματι, καίτοι ἀποκατασταθέντα εἰς τὰ πολιτικά του δικαιώματα; Ἡ εἰς τὰ πολιτικὰ δικαιώματα ἀποκατάστασις ὠφελεῖ ἐκείνους, ὧν αἱ ἐγκληματικαὶ πράξεις, δι’ ἃς κατεδικάσθησαν, εἶναι ἠθικῶς συγγνωσταὶ, οὐδέποτε ὅμως ἀποκατάστασις τοιαύτη δύναται νὰ δικαιολογήσῃ τὸν διορισμὸν εἰς δημοσίαν ὑπηρεσίαν ἀνθρώπων, καταδικασθέντων δι’ ἐγκλήματα ἀτιμωτικά, εἰς οὓς ἡ ἀποκατάστασις γίνεται μόνον, ὅπως ἀπολαύσωσι τῶν ἀστικῶν δικαιωμάτων των, καὶ δυνηθῶσι νὰ ζήσωσιν ἐν τῇ κοινωνίᾳ. Ὡμίλησε καὶ περὶ τοῦ Ἐπάρχου. Περὶ τῆς διαγωγῆς αὐτοῦ ποίας ἄλλας ἀποδείξεις θέλει ἀπὸ ἐκείνας, ἃς ἀνέφερον ἄλλοτε; Ἐπεκαλέσθην ἀκόμη καὶ τὴν μαρτυρίαν τοῦ, κατὰ τὴν εὐφυᾶ ἔκφρασιν τοῦ κ. Πετμεζᾶ, πιστοῦ μουσουλμάνου, τοῦ κ. Κοσσονάκου, ὡς καὶ ἐκείνην τῶν χριστιανῶν κ. Κατριβάνου καὶ Βούτουνα, ἐπεκαλέσθην καὶ αὐτὴν τὴν εἰσαγγελίαν, καὶ ἐναντίον ὅλων αὐτῶν τί ἀντέταξεν ὁ ἔντιμος συνάδελφός μας, ὅπως μειώσῃ τὴν ἀξίαν τῆς κατηγορίας μου, καὶ ὅπως, δι’ ἀτυχοῦς καὶ ἀπρεποῦς ὑπαινιγμοῦ, θέσῃ εἰς ἀμφιβολίαν τὴν ἰδικήν μου ὑπόληψιν; Εἶπεν ὅτι «τί πρὸς τοῦτο, ἀφοῦ καὶ μέλος τοῦ Κοινοβουλίου κατηγορεῖται ἐπὶ ψευδορκίᾳ». Ὑπαινίχθητε βεβαίως ἐμὲ μετὰ πονηρίας ἀξίας πάσης κατακρίσεως.

§48ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ δὲν ὠνόμασα πρόσωπον.

§49ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ὀνομάζω ἐγὼ πρὸς τιμήν μου καὶ ἐπειδὴ ἐμὲ ἐννοεῖτε, ἀπαντῶ, ὅτι ὡς κηδεμὼν πτωχῆς καὶ ἀσημάντου ὀρφανικῆς περιουσίας—καὶ τοῦτο γνωρίζετε σεῖς κάλλιστα κ. Χρηστόπουλε—ἤγειρα ὑπὸ τὴν ἰδιότητα τοῦ κηδεμόνος ἀγωγὴν κατὰ ἑνὸς φίλου σας, ὁ ὁποῖος λάθρα ἥρπασε τὴν κινητὴν περιουσίαν τῶν παρ’ ἐμοῦ κηδεμονευομένων ὀρφανῶν· μοὶ ἐπεβλήθη ὅρκος τρίτου, ἵνα δι’ αὐτοῦ βεβαιώσω ἐπὶ τῇ βάσει τῶν πληροφοριῶν ἃς εἶχον, οὐχὶ ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως, ἀλλ’ ὡς τρίτος, ὅτι ἡ τῶν ὀρφανῶν ζημία ἀνήρχετο εἰς 80 ἢ 100 δραχ., καὶ ἔδωκα τὸν ὅρκον τοῦτον, ὅπως εὐσυνειδήτως καὶ ἐντὸς τοῦ δικαίου καὶ τῆς ἀληστείας προστατεύσω τὰ ὀρφανά, καὶ καυχῶμαι διὰ τοῦτο. Σεῖς δὲ ὑπεκινήσατε τὸν φίλον σας καὶ μὲ κατήγγειλεν. Αὐτὴ εἶναι ἡ ὑπαινισσομένη κατ’ ἐμοῦ κατηγορία, ἣν φέρετε πρὸς ἀναίρεσιν τῶν κατηγοριῶν μου καὶ τῶν κατὰ τῆς διαγωγῆς σας ἐπικρίσεών μου, διαγωγῆς, ἥτις ἔβλαψε οὐσιωδῶς τὴν ἀξιοπρέπειαν τῆς Κυβερνήσεως, ἣν ὑποστηρίζετε, καὶ λυποῦμαι διότι αὕτη δὲν θέλει νὰ πεισθῇ ἀκόμη, ὅτι ἔχει φίλους, οἱ ὁποῖοι ἦτο προτιμότερον νὰ ἦσαν ἐχθροί της. Ἂν σεῖς νομίζητε, κ. Χριστόπουλε, ὅτι διὰ τοιούτων ψευδῶν καὶ γελοίων κατηγοριῶν δύνασθε νὰ μειώσητε τὴν περὶ ἐμοῦ καλὴν ἰδέαν τοῦ Κοινοβουλίου, ἀπατᾶσθε. Ἡ ὑπόληψίς μου εἶναι ἱστορικὴ καὶ γνωστὴ ἀπὸ τοῦ ἔτους 1862, ἀφ’ ὅτου ἔχω τὴν τιμὴν σχεδὸν διαρκῶς ἕως τώρα καὶ πάντοτε ἐντίμως ν’ ἀντιπροσωπεύω τὴν ἐπαρχίαν Ὀλυμπίας, καὶ νὰ ἀγαπῶμαι παρ’ αὐτῆς εἰλικρινῶς. Ταῦτα εἰς ἀπάντησιν τῶν ἀξιοθρηνήτων κατ’ ἐμοῦ ὑπαινιγμῶν σας.

§50ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Δὲν θὰ καταγγείλω, κύριοι, τὴν διοίκησιν, μήτε θὰ παραπονεθῶ κατὰ τῶν Ἀρχῶν διὰ τὸν φατριασμὸν αὐτῶν, ἀλλὰ μήτε πράξεις μαρτυρούσας σκοπὸν ἐπεμβάσεως ἐν ταῖς ἐκλογαῖς θὰ ἀναφέρω, διότι ὡς πάντοτε ἀντιπολιτευόμενος ἐν ταῖς ἐκλογαῖς ἐσυνείθισα νὰ παλαίω πρὸς τὰς ἐπεμβάσεις καὶ δὲν μοὶ κάμνουσι πλέον οὐδεμίαν αὗται αἴσθησιν. Ἔχω ὅμως νὰ εἴπω δύω λέξεις ἐπὶ ἄλλου ἀντικειμένου, περὶ τοῦ ὁποίου ἔχω καθῆκον ν’ ἐρωτήσω τὸν ἔντιμον κ. πρωθυπουργόν. Ἐρωτῶ ὅθεν ἂν ἡ διάταξις τοῦ Συντάγματος, κατὰ τὴν ὁποίαν οὐδεὶς στερεῖται τῆς ἰδιοκτησίας του ἄνευ ἀποζημιώσεως, ἔχῃ ἐφαρμογὴν ἢ περιέπεσεν εἰς ἀχρηστίαν. Ἐὰν ἔχῃ ἐφαρμογὴν, ἐρωτῶ τὸν κ. πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ὡς ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, διατί, ἐνῷ ἀπὸ τριῶν ἐτῶν ἐπεραιώθη τὸ τμῆμα τῆς ἐθνικῆς ὁδοῦ ἀπὸ τῆς παραλίας τῆς Κύμης μέχρι τῆς πόλεως, οὐδεὶς τῶν ἰδιοκτητῶν ἀπεζημιώθη, ὧν τὰς ἰδιοκτησίας κατέλαβεν ἡ ὁδός; Ἐὰν δὲν περιῆλθεν εἰς ἀχρηστίαν ἡ διάταξις αὕτη, παρακαλῶ τὸν κ. πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ διατάξῃ ὅπως οἱ δυστυχεῖς οὗτοι ἀποζημιωθῶσι, διότι τί ὄντως ἀδικώτερον ἢ νὰ ὑποχρεωθῶσιν αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι νὰ τρέχουν εἰς τὰ δικαστήρια, ὅπως εὕρωσι τὸ δίκαιόν των;

§51Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Πρὸ ἡμερῶν πολλῶν, κύριοι, εἶχον παρακαλέσει τὸν κύριον Πρωθυπουργὸν νὰ μᾶς πληροφορήσῃ, δυνάμει τίνος Νόμου προσεκάλεσε 1000 ἐπιστράτους ἐκ τῆς ἐπαρχίας τῆς Ἀττικῆς. Ὅλαι αἱ ἐπαρχίαι εὑρίσκονται ἐν ἡσυχίᾳ, ἡ πόλις ὅμως τῶν Ἀθηνῶν εὑρίσκεται ὡς ἐν ἐπιστρατεύσει. Συνεπείᾳ τῶν παρατηρήσεών μου ὅτι ἡ πρόσκλησις εἶναι παράνομος, καὶ συνεπείᾳ παραστάσεων τῶν ἁρμοδίων Ἀρχῶν, ἡ Κυβέρνησις ἀνέστειλε τότε πᾶσαν σύλληψιν, ἀλλ’ ἤδη μανθάνω, ὅτι πρὸ ἡμερῶν ἤρχισαν πάλιν συλλαμβάνοντες τοὺς ἐπιστράτους τούτους. Ἡ Κυβέρνησις ὑπεσχέθη νὰ δώσῃ τὰς πληροφορίας ταύτας, ἀλλ’ ἤδη εὑρισκόμεθα εἰς τὴν τελευταίαν συνεδρίασιν, καὶ πληροφορίαι δὲν ἐδόθησαν. Παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ μᾶς φωτίσῃ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου.

§52ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (πρωθυπουργὸς). Ἀγνοῶ ἐὰν εἶναι 1000 οἱ ἐπίστρατοι, περὶ ὧν ἐπερωτᾷ ὁ κ. βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς, βέβαιον ὅμως εἶναι, ὅτι οὐδεμία διαταγὴ περὶ ἀναστολῆς ἐδόθη κατόπιν τῆς ἐπερωτήσεως αὐτοῦ· ἐξ ἐναντίας, ἡ ἐπερώτησίς του νέαν ἔδωκεν ἀφορμὴν εἰς τὴν Κυβέρνησιν πρὸς ἐνέργειαν· ἔδωκεν ἀφορμὴν, ὅπως ἐντείνῃ τὴν ἐνέργειάν της, διότι κατόπιν τῆς ἐπερωτήσεως ἐμελετήσαμεν ἐκ νέου τὸ ζήτημα καὶ ἐπείσθημεν, ὅτι οἱ ἐπίστρατοι, περὶ ὧν ἐνδιαφέρεται ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς, εἶναι πρόσωπα, τὰ ὁποῖα προσεπάθησαν ν’ ἀποφύγωσι τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ὑποχρεώσεών των, εἶναι πρόσωπα, τὰ ὁποῖα δὲν ἐνεγράφησαν ἐν τῷ μητρώῳ τῶν ἀῤῥένων, ἐνῷ καθῆκον εἶχον νὰ φροντίσωσιν, ὅπως ὦσιν ἐγγεγραμμένα ἐν αὐτῷ. Κατὰ νόμον δὲ, τὸν ὁποῖον ἐψηφίσαμεν τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον, πάντες οἱ ἐγγραφόμενοι ἐν τῷ μητρώῳ τῶν ἀῤῥένων, ὅσοι εἶχον ἀποφύγει νὰ ἐγγραφῶσιν ἐν αὐτῷ ἐγκαίρως, καὶ ὡς ἐκ τούτου εἶχον ἀποφύγει νὰ ἐπιστρατευθῶσι, θέλουσι κατόπιν τῆς ἐγγραφῆς τῶν ὑπαχθῆ εἰς ἁπάσας τὰς ὑποχρεώσεις, τὰς ὁποίας κατώρθωσαν οὕτω νὰ ἀποφύγωσι.

§53ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Περὶ τίνος νόμου ὁμιλεῖτε;

§54ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Περὶ τοῦ νόμου, τὸν ὁποῖον ἐψηφίσαμεν κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον, τροποποιοῦντες τὸν νόμον περὶ στρατολογίας. Ἐγὼ μάλιστα εἶχον ἀκούσει, ὅτι ὁ κ. Ζυγομαλᾶς, ὁ ὁποῖος καθ’ ἑκάστην ἐπισκέπτεται, ὡς μανθάνω, τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, εἶχε λάβει ἀνακοίνωσιν περὶ τοῦ ἄρθρου τοῦ νόμου τούτου, τὸ ὁποῖον ῥητῶς λέγει, ὅτι οἱ ἐγγραφόμενοι ἐν τῷ μητρῴῳ τῶν ἀῤῥένων, ὅσοι ὤφειλον νὰ ὦσιν ἐγγεγραμμένοι, καθ’ ἣν ἐποχὴν ἐγένετο ἡ ἐπιστράτευσις, καὶ ὡς ἐκ τῆς μὴ ἐγγραφῆς των ἀπέφυγον τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν ὑποχρεώσεων αὑτῶν, θέλουσι ὑπαχθῆ κατόπιν τῆς ἐγγραφῆς των εἰς ἁπάσας τὰς ὑποχρεώσεις, ὡσανεὶ ἦσαν ἐγγεγραμμένοι ἀρχῆθεν. Οἱ μόνοι, εἰς οὓς δὲν ἐφαρμόζεται ἡ διάταξις αὕτη, εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἀποκτῶσι τὴν Ἑλληνικὴν ἰθαγένειαν ἤδη καὶ ἐγγράφονται εἰς τὰ μητρῷα τῶν ἀῤῥένων· οὗτοι βεβαίως δὲν ἀπέφυγον οὐδεμίαν ὑποχρέωσιν κατὰ τὸν χρόνον τῆς ἐπιστρατεύσεως· οἱ ἄλλοι ὅμως κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου ὀφείλουσι νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς τὰς ὑποχρεώσεις ἐκείνας· ἂν δ’ ἀποβλέψωμεν οὐχὶ μόνον εἰς τὸ γράμμα τοῦ νόμου, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν ἀπόλυτον δικαιοσύνην, οὗτοι ἔπρεπε νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς ὑποχρεώσεις βαρυτέρας. Ἐν τούτοις ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου ὑπῆρξε λίαν ἐπιεικὴς πρὸς αὐτοὺς, διότι ἐγεννήθη τὸ ζήτημα, ἐὰν ἔπρεπε νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς πρόσθετον ὑπηρεσίαν, ἀλλὰ ταύτην ἐθεωρήσαμεν, ὅτι ἕνεκα τοῦ γράμματος τοῦ νόμου δὲν ἠδυνάμεθα νὰ ἐπιβάλωμεν εἰς αὐτοὺς, μὴ λαβόντας φύλλον πορείας. Οὕτως ἀδικοῦμεν ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ὑπηρέτησαν, διότι ἐπέρχεται ἀνισότης· ἀλλ’ ἐκ τοῦ γράμματος τοῦ νόμου κωλυόμεθα νὰ φανῶμεν ὡς ἔπρεπεν αὐστηροὶ, διότι οὗτοι εἶναι πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ἀπέδειξαν, ὅτι δὲν εἶχον ἐπαρκῆ συνείδησιν τῶν πρὸς τὸ ἔθνος ὑποχρεώσεων αὑτῶν. Ἡ Κυβέρνησις ὡς πρὸς τὰ πρόσωπα ταῦτα καὶ πρὸς ἅπασαν τὴν κατηγορίαν τῶν προσώπων τούτων δείκνυται, ὅσον δύναται, αὐστηρά, διότι θεωρεῖ, ὅτι δὲν πρέπει ἐν τῷ μέλλοντι νὰ πιστευθῇ, ὅτι ἐάν ποτε καὶ πάλιν κληθῇ τὸ ἔθνος εἰς γενικὴν στράτευσιν, θὰ δυνηθῶσι ν’ ἀποφύγωσι τὴν ὑπηρεσίαν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δὲν θὰ ἐκπληρώσωσιν ἐγκαίρως τὰς διατάξεις τοῦ νόμου. Πρέπει νὰ γνωρίζωσι πάντες οὗτοι, ὅτι οἱ νόμοι θὰ καταδιώξωσιν αὐτοὺς καὶ δὲν θὰ παύσωσι καταδιώκοντες αὐτοὺς, ἐὰν δὲν ἐκπληρώσωσι τὰς ὑποχρεώσεις των. Ἐὰν ἤδη, ὅτε παρῆλθεν ἡ ἀνάγκη, λέγωμεν, ὅτι πρέπει νὰ μετέλθωμεν ἐπιείκειαν, θὰ χρησιμεύσῃ τοῦτο ὡς κανὼν εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι τοιαύτας διαθέσεις, ὅπως καὶ ἐν τῷ μέλλοντι ἐπιχειρῶσι ν’ ἀποφεύγωσι τὰς ὑποχρεώσεις αὑτῶν. Πρέπει νὰ μάθωσιν οὗτοι, ὅτι μετὰ τὴν παρέλευσιν τῆς ἀνάγκης δὲν δύνανται ν’ ἀπολαύωσιν ἐν ἀνέσει τῶν ὠφελειῶν τῆς ὑπηρεσίας ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐξεπλήρωσαν τὰς ἑαυτῶν ὑποχρεώσεις. Οὐδεὶς δύναται ν’ ἀμφισβητήσῃ ὅτι τοῦτο πρέπει νὰ αἰσθανθῶσι καὶ οἱ νῦν παραπονούμενοι, καὶ δὲν ἐννοῶ ποῦ ὁ κ. βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς ἠθέλησε νὰ στηρίξῃ τὴν ἀξίωσιν αὑτοῦ, ὅπως ἀπαλλάξῃ τὰ πρόσωπα ταῦτα ἀπὸ τῆς ὑπηρεσίας.

§55Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἐγὼ, κύριοι, δὲν ὑπερεμάχησα ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι θέλουσι ν’ ἀποφύγωσι τὰς στρατιωτικὰς αὐτῶν ὑποχρεώσεις· ἐξ ἐναντίας μάλιστα, θὰ ἐνθυμεῖσθε πάντες, ὅτι ἀντέστην, ὅταν ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς ἔφερε Νόμον ἐπιεικῆ δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐφυγοστράτησαν ὡς προϋπηρετήσαντες. Ἐγὼ εἶχον τὴν δύναμιν νὰ εἴπω, ὅτι ἐπίστρατοι, κληθέντες καὶ μὴ προσελθόντες, δὲν ἦτο δίκαιον ν’ ἀπαλλαχθῶσι τῶν ὑποχρεώσεων αὐτῶν· ἐξ ἐναντίας μάλιστα ἔπρεπε νὰ τιμωρηθῶσι περισσότερον, διότι ἔπρεπεν ὡς προϋπηρετήσαντες νὰ πειθαρχῶσιν. Ἀλλ’ ἡ μερὶς αὐτὴ καὶ ὁ κύριος Μαυρομιχάλης ἐξ ἐκείνης τῆς μερίδος ἀντέστησαν κατὰ τῆς γνώμης μου καὶ ἐπὶ τέλους ἔμεινα μόνος. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ τούτου—χαίρω, ὅτι ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς ἔλαβεν ἀρχὴν νὰ ἀναγκάζῃ πάντας εἰς τὸ καθῆκον—ἐπρόκειτο περὶ μιᾶς ἐξαιρέσεως. Σᾶς λέγω, ὅτι οἱ κληθέντες 1008 ἐπίστρατοι, δὲν ἐκλήθησαν δικαίως καὶ νομίμως, διότι ὁ Νόμος περὶ ἐπιστρατείας ΠΜΑʹ ἰδοὺ τί λέγει (ἀναγινώσκει). Ὥστε ἐκοινοποιήθη εἰς αὐτοὺς τότε φύλλον πορείας; ὄχι· πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν μόνον ἐκοινοποιήθη. Ἀλλὰ παραιτοῦμαι καὶ τῆς ἐνστάσεως ταύτης· ἐγὼ δὲν θέλω τὸ τυπικῶς νόμιμον, ἀλλὰ λέγω, ὅτι οἱ πλεῖστοι τῶν προσκληθέντων καὶ ἤδη συλλαμβανομένων εἶναι ἑτεροδημόται, οἵτινες ἔχουν μεταφέρει ἐνταῦθα τὰ πολιτικά των δικαιώματα. Ἐνεγράφησαν εἰς τὰ μητρῷα τῶν ἀῤῥένων τοῦ Δήμου Ἀθηναίων, ἀλλὰ συγχρόνως εἶναι ἐγγεγραμμένοι εἰς τὰ μητρῷα τῶν οἰκείων Δήμων.

§56ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἐὰν ὑπηρέτησαν, θ’ ἀπαλλαγῶσιν.

§57ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ὁ Νόμος ᾼΛΓʹ, ὃν ἐπεκαλέσθη ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς, ἀφορᾷ κυρίως εἰς τοὺς κληρωτοὺς, καὶ ἐκείνους, οἵτινες δὲν εἶναι ἐγγεγραμμένοι ὡς συμπληρώσαντες τὸ 21 ἔτος τῆς ἡλικίας των, καὶ δύναται ὁ Νομάρχης νὰ ἐγγράψῃ αὐτοὺς καὶ νὰ τοὺς συλλάβῃ καὶ κατατάξῃ. Περὶ τούτων εἴμεθα σύμφωνοι, διότι τοῦτο εἶναι ἐντὸς τοῦ Νόμου, καὶ δὲν ἔχομεν ἀντίῤῥησιν. Ἀλλὰ σήμερον προσκαλεῖτε 1008 ἄνδρας, ὧν οἱ πλεῖστοι μὲν ἐξῃρέθησαν, ἄλλοι δὲ ὑπηρέτησαν. Σᾶς εἶπον δὲ, ὅτι εἶναι ὑποχρεωμένοι αὐτοὶ οἱ 1008 νὰ μεταβῶσιν εἰς τὰς Ἐπαρχίας των καὶ νὰ ζητήσωσι πιστοποιητικὰ, νὰ μεταβῶσιν εἰς τὰ τάγματα, ἅτινα εἶναι εἰς διαφόρους ἐπαρχίας καὶ δήμους τοῦ Κράτους, διὰ νὰ λάβωσι πιστοποιητικὰ, ὅτι ὑπηρέτησαν, ἢ νὰ μεταβῶσιν εἰς τὰ στρατολογικὰ γραφεῖα ἢ τὰς οἰκείας Νομαρχίας νὰ λάβωσιν ἀντίγραφα τῶν ἀπαλλακτικῶν ἀποφάσεων. Ὅλα αὐτὰ κύριοι, εἶναι ἐνοχλήσεις, εἶναι ἀδικίαι, εἶναι ἀπώλεια πολυτίμου χρόνου διὰ τοὺς πολίτας, καὶ διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν...

§58ΧΑΛΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν δὲν ὑπάρχουν αὐτὰ τὰ πιστοποιητικά, πῶς θὰ γνωρίζῃ ἡ ὑπηρεσία, ὅτι ὑπηρέτησαν, διὰ νὰ τοὺς ἀπαλλάξῃ;

§59ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἔχετε ὀλίγην ὑπομονὴν, κύριε Χαλκιόπουλε, καὶ θὰ τὸ ἀκούσητε. Εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν εὑρίσκονται τὰ μητρῷα πασῶν τῶν ἐπαρχιῶν καὶ τῶν δήμων τοῦ Κράτους, ὑπάρχει καὶ ἁρμόδιος ὑπάλληλος, ὅστις δύναται ἐντὸς 10 ἢ 15 ἡμερῶν νὰ κάμῃ αὐτὴν τὴν ἐργασίαν· πᾶς δὲ ἐγγεγραμμένος ἐν τῷ μητρῴῳ τῆς οἰκείας ἐπαρχίας καὶ δήμου, ὅστις μετέφερε τὰ δικαιώματά του εἰς τὰς Ἀθήνας, νὰ μὴ καταζητῆται ἤδη, καὶ ἑπομένως νὰ μὴ ἦναι ὑποχρεωμένος νὰ μεταβαίνῃ καὶ ζητῇ τόσα πιστοποιητικὰ πρὸς ἀπαλλαγήν του.

§60ΣΤΟΥΡΝΑΡΑΣ. Ὅσοι δὲν παρουσιάσθησαν;

§61ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Αὐτοὶ τιμωροῦνται μὲ ἑνὸς ἔτους ἐπὶ πλέον ὑπηρεσίαν, ὅπως εἶπεν ὁ κύριος Πρωθυπουργός. Ὥστε παρακαλῶ τὸν κύριον Ὑπουργὸν νὰ διατάξῃ νὰ γείνῃ αὐτὴ ἡ ἐργασία πρὸς εὐκολίαν.

§62ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Περὶ τούτων δὲν ὑπάρχει δυσκολία· ἐγὼ δὲν ἀπήντησα ὡς πρὸς ἐκείνους, οἵτινες ὑπηρέτησαν κληθέντες ἐκ τῶν οἰκείων Δήμων.

§63ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Χθὲς συνέλαβον ἕνα μεγαλέμπορον, ἀπὸ ἑτέρους ζητοῦν χρήματα, καὶ γίνεται μία γενικὴ φιλονεικία καὶ πολλαὶ ἀσχημίαι. Οἱ χωροφύλακες ἐκτελοῦσι τὸ καθῆκόν των, ἀλλ’ ἡ σύλληψις εἶναι παράνομος καὶ ἄδικος. Λοιπὸν παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐξελέγξῃ αὐτὸν τὸν κατάλογον καὶ νὰ περιορισθῇ ἡ σύλληψις μόνον εἰς ἐκείνους, οἵτινες ἠθέλησαν ν’ ἀποφύγωσιν αὐτὴν τὴν ὑποχρέωσιν ὡς κληρωτοί.

§64ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Αὐτὸ θὰ γείνῃ, κύριε Ζυγομαλᾶ.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. (Ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον τὰ ἑπόμενα Νομοσχέδια). 1) (Εἰς βʹ. συζήτησιν τὸ Νομοσχέδιον περὶ ἀτελείας τῶν εἰσαγομένων μεταλλευμάτων). 2) (Εἰς βʹ. συζήτησιν τὸ Νομοσχέδιον περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 32 τοῦ ΠΝΒʹ. νόμου τῆς 13 Μαΐου 1882 περὶ ναυτικῆς στρατολογίας). 3) (Εἰς βʹ. συζήτησιν τὸ Νομοσχέδιον περὶ βελτιώσεως τοῦ Γεωμετρικοῦ κλάδου). 4) (Εἰς βʹ. συζήτησιν τὸ Νομοσχέδιον περὶ διορισμοῦ Ἐφόρου τῶν ἐν Ἀθήναις Μουσείων). 5) (Εἰς γʹ. συζήτησιν τὸ Νομοσχέδιον περὶ κανονισμοῦ θέσεως Γραμματέως τοῦ Ἰατροσυνεδρίου).

§66ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). Τρίτη συζήτησις τοῦ Νομοσχεδίου περὶ συντάξεως τῶν μελῶν τοῦ Ἀρείου Πάγου καὶ τῶν Ἐφετείων μετὰ ὑπηρεσίαν τεσσαράκοντα ἐτῶν. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ Νομοσχεδίου).

§67ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει τὸ ἄρθρον 1).

§68ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ ἐξηγήσῃ, ἂν συμπεριλαμβάνωνται οἱ Εἰσαγγελεῖς καὶ Ἀντισαγγελεῖς.

§69ΡΑΛΛΗΣ. Τὸ ἄρθρον 3 λέγει τὰ ἑξῆς. (τὸ ἀναγινώσκει)· ἀλλ’ οὐχ ἧττον πρὸς περισσοτέραν σαφήνειαν δυνάμεθα νὰ περιλάβωμεν «καὶ οἱ παρ’ αὐτοῖς Εἰσαγγελεῖς ἢ Ἀντισαγγελεῖς». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1 μὲ τὴν προσθήκην, ὡς καὶ τὰ ἐπίλοιπα ἄρθρα τοῦ Νομοσχεδίου καὶ τὸ σύνολον αὐτοῦ).

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ Νομοσχεδίου περὶ τῶν ἀδικημάτων κατὰ τῆς ἀσφαλείας τῶν σιδηροδρόμων. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ Νομοσχεδίου, ὡς καὶ τὰ ἄρθρα 1 καὶ 2).

§71ΡΑΛΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§72Κ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, κηρύττομαι ἐναντίον τῆς τροπολογίας, ἣν προέτεινεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Μεσολογγίου βουλευτὴς, καὶ τὴν ὁποίαν ἀπεδέχθη ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης. Ὁ Γαλλικὸς νόμος, οὗ τὴν ἀπομίμησιν ἐνταῦθα ἐπιχειροῦμεν, ἐξεδόθη κατὰ τὸ 1815, καὶ μέχρι τοῦ 1863 οὐδεμία παρέστη ἀνάγκη τροποποιήσεως αὐτοῦ καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἀδίκημα τοῦ ἐμπρησμοῦ. Πρῶτον κατὰ τὸ 1863 ἐγένετο τοιαύτη τροποποίησις, τοῦτο δὲ διότι κατὰ τὸ 1863 ἡ Νομοθετικὴ ἐν Γαλλίᾳ ἐξουσία καὶ ἡ Κυβέρνησις ἐνόμισαν ἀναγκαῖον νὰ ἐπιχειρήσωσιν ἀναθεώρησίν τινα πλείστων διατάξεων τοῦ Ποινικοῦ νόμου. Μεταξὺ δὲ τῶν διατάξεων, τὰς ὁποίας ἐθεώρησαν καλὸν νὰ βελτιώσωσιν, εἶναι καὶ ἐκεῖναι αἱ ὁποῖαι ἀφορῶσιν εἰς τὸ ἀδίκημα τοῦ ἐμπρησμοῦ καὶ ἐν αἷς περιέλαβον καὶ τοὺς ἐμπρησμοὺς τῶν σιδηροδρόμων. Ἡ αἰτιολογικὴ μάλιστα ἔκθεσις, δι’ ἧς ὑπεβλήθη τὸ νομοσχέδιον, λέγει ῥητῶς, ὁ νόμος ὁ Γαλλικὸς ὁ ποινικὸς προβλέπει περὶ ἐμπρησμῶν εἰς πλοῖα καὶ διάφορα ἄλλα ἀντικείμενα, ἐν οἷς ἠδύναντο νὰ ὑπαχθῶσι καὶ οἱ σιδηρόδρομοι, ἀλλ’ ἐπειδὴ καλὸν εἶναι, προκειμένου περὶ Ποινικοῦ νόμου, νὰ ὁρίζωνται ἀκριβῶς ὅλαι οἱ ἀξιόποινοι περιστάσεις, περιελήφθησαν εἰς τὰς περὶ ἐμπρησμοῦ διατάξεις καὶ ῥηταὶ διατάξεις ἀναγόμεναι εἰς τοὺς ἐμπρησμοὺς τῶν σιδηροδρόμων. Ἡμεῖς πρόκειται σήμερον νὰ νομοθετήσωμεν οὐχὶ περὶ τροποποιήσεως τοῦ ποινικοῦ ἡμῶν νόμου, ἀλλὰ περὶ τῶν ἰδιαιτέρων κατὰ τὴν σιδηροδρομικὴν συγκοινωνίαν διαπραττομένων ἀδικημάτων, ὧν ἡ ἐπὶ ποινῇ ἀπαγόρευσις ἐπείγει, ἵνα μὴ τυχὸν ἐκτεθῇ εἰς κίνδυνον ἡ διὰ τῶν σιδηροδρόμων κυκλοφορία· ἕνεκα τούτου φρονῶ, ὅτι καλὸν εἶναι νὰ περιορισθῶμεν εἰδικῶς εἰς τὸ ἀντικείμενον τοῦτο καὶ νὰ παραλείψωμεν πᾶσαν ἄλλην διάταξιν, ἀναγομένην εἰς τὸν ἐμπρησμόν· διότι, ὅπως καὶ ἐκ τῆς ἀγορεύσεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης προέκυψεν, αἱ διατάξεις αὗται συνδέονται στενῶς μὲ τὰς περὶ ἐμπρησμοῦ διατάξεις τοῦ Ποινικοῦ νόμου καὶ ἀποτελοῦσιν ἓν σύνολον, ὥστε ἄτοπον εἶναι νὰ περιλάβωμεν αὐτὰς ἐντὸς εἰδικοῦ νομοσχεδίου. Περὶ ἐμπρησμοῦ τῶν σιδηροδρόμων δυνάμεθα νὰ μεριμνήσωμεν καὶ βραδύτερον, προβαίνοντες εἰς ἀναθεώρησιν τῶν σχετικῶν διατάξεων τοῦ Ποινικοῦ ἡμῶν νόμου, ἐν αἷς δύναται νὰ ὑποστηριχθῇ ὅτι ὑπάγονται καὶ οἱ ἐμπρησμοὶ τῶν σιδηροδρόμων. Πράττοντες τοῦτο ἐνταῦθα καὶ μάλιστα τοσοῦτον αἰφνιδίως, ἐνδέχεται νὰ ὑποπέσωμεν εἰς ἄλλας ἐλλείψεις, τὰς ὁποίας δυνάμεθα νὰ ἀποφύγωμεν, ἐὰν ἐξετάσωμεν τὸ ἀντικείμενον ἐν συνόλῳ. Ἵνα ὑποβληθῇ ἀπὸ τοῦδε ἀντίῤῥησις κατὰ τῆς τροπολογίας αὐτῆς, ἀνάγκη νὰ μελετηθῇ αὕτη παράγραφον πρὸς παράγραφον καὶ λέξιν πρὸς λέξιν, ἵνα δυνηθῇ τις νὰ ἀνεύρῃ ἔλλειψίν τινα ἢ ἀντίφασιν πρὸς τὴν κειμένην νομοθεσίαν. Ἐπὶ τοῦ παρόντος ἐγὼ τοὐλάχιστον σᾶς βεβαιῶ ὅτι δὲν δύναμαι νὰ κάμω οὐδεμίαν παρατήρησιν. Παρατηρῶ μόνον ὅτι, ἐὰν ἐπιμένωμεν νὰ τιμωρήσωμεν καὶ τὸν ἐμπρησμὸν τῶν ἁμαξῶν τοῦ σιδηροδρόμου, περιττὸν νομίζω εἶναι νὰ περιλάβωμεν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τὰς σχετικὰς διατάξεις τοῦ Ποινικοῦ νόμου, ἐνῷ δυνάμεθα νὰ παραπέμψωμεν ἁπλῶς εἰς τὰς διατάξεις ἐκείνων, ὅπερ δύναται νὰ γείνῃ δι’ ἑνὸς καὶ μόνου ἄρθρου. Τί ἐλλείπει ἀπὸ τὸ ἄρθρον 408 τοῦ ἡμετέρου Ποινικοῦ νόμου, καθόσον ἀφορᾷ τὴν τιμωρίαν τῶν ἐμπρησμῶν τῶν σιδηροδρόμων; Ἐλλείπει μόνον ἡ ῥητὴ μνεία τῶν ἁμαξῶν τῶν σιδηροδρόμων, καὶ αὕτη μάλιστα δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς περιεχομένη εἰς τὰ ἐν αὐτῷ ἀπαριθμούμενα ἀντικείμενα καὶ ἰδίως εἰς τὰς «ἄλλας κατασκηνώσεις ἀνθρώπων.» Δυνάμεθα λοιπὸν νὰ προσθέσωμεν αὐτὴν τὴν ἔλλειψιν τῶν ἁμαξῶν σιδηροδρόμων. Τοῦτο δύναται νὰ ἐπιτευχθῇ διὰ τῆς ἑξῆς τροπολογίας «Ὅστις ἔθεσε πῦρ εἰς σιδηροδρομικὰς ἁμάξας, περιεχούσας πρόσωπα (καὶ οὐχὶ ἐπιβάτας), ἢ ἀποτελούσας μέρος ἁμαξοστοιχίας περιεχούσης τοιαῦτα, τιμωρεῖται κατὰ τοὺς ὅρους τοῦ ἄρθρου 408 καὶ ἑπομ. τοῦ Ποινικοῦ νόμου». Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει περιττὴ εἶναι πᾶσα ἄλλη μνεία τῶν ποινῶν καὶ τῶν ἐπιβαρυντικῶν περιπτώσεων.

§73ΡΑΛΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§74Δ. ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Χωρίς, κύριοι, νὰ ἐπέμβω εἰς τὸ ζήτημα, ἐὰν κακῶς ἢ καλῶς τοποθετοῦνται αἱ διατάξεις αὗται, ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ διαφωνήσω μόνον ὡς πρὸς τὴν ποινὴν τοῦ θανάτου καὶ πρὸς τὸν κ. Δεληγεώργην καὶ πρὸς τὸν κ. Ῥάλλην. Παρετηρήσατε, κύριοι, ὅτι κατὰ τὸν ποινικὸν νόμον προστίθενται καί τινες ἐπιβαρυντικαὶ περιστάσεις εἰς τὸν ἐμπρησμὸν διὰ νὰ ἐπιβάλληται ἡ ποινὴ τοῦ θανάτου. Νομίζω, κύριοι, ὅτι οὔτε ὑπὸ τὴν ἔποψιν τοῦ κοινωνικοῦ συμφέροντος πρέπει νὰ φθάσωμεν μέχρι τοῦ ὅρου αὐτοῦ τῆς αὐστηρότητος· διότι ὑπὸ τὴν ἔποψιν τοῦ κοινωνικοῦ συμφέροντος ποῖον θὰ ἦναι τὸ ἀποτέλεσμα; ἡ ἀτιμωρησία. Θὰ εἶναι πολὺ σπάνιον νὰ ἐπέλθῃ τιμώρησις διὰ θανάτου δι’ ἐμπρησμόν, ὁ ὁποῖος ἐπέφερεν ἁπλῶς τὴν ἔκρηξιν τοῦ πυρός. Ἔθεσέ τις εἰς ἓν μέρος τῆς ἁμάξης πῦρ, ἤναψεν ὀλίγον καὶ ἐσβέσθη χωρὶς νὰ φέρῃ οὐδὲν ἀποτέλεσμα· διὰ τοῦτο τὸν φέρετε εἰς τὸ δικαστήριον καὶ ζητεῖ ἡ κατηγορία νὰ τῷ ἐπιβληθῇ ἡ ποινὴ τοῦ θανάτου! Εἶναι ἀδύνατον τοῦτο, διότι, κύριοι, μὴ λησμονῶμεν ὅτι ἀπέναντι τῆς ποινῆς τοῦ θανάτου φρικιᾷ ὁ δικαστής. Καὶ δὲν ὁμιλῶ, κύριοι, κατὰ θεωρίαν ἢ κατὰ λογικόν τινα ἁπλῶς κανόνα, καθ’ ὃν δύναται πᾶς τις νὰ κρίνῃ, ὁμιλῶ ἐκ πείρας, ἣν ἀπέκτησα ἐπὶ πολλὰ ἔτη μετερχόμενος τὸν δικηγόρον, διότι δὲν εὑρίσκει ὁ δικάζων καὶ διέξοδόν τινα ἐλαφρυντικῶν περιστάσεων. Λοιπὸν ἐγὼ προτείνω ἡ ποινὴ τοῦ θανάτου νὰ μεταβληθῇ εἰς ἰσόβια δεσμά.

§75ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὡς πρὸς τὸ πρῶτον μέρος τῆς ὁμιλίας τοῦ ἐντίμου βουλευτοῦ Τριπόλεως, τὸ νὰ μὴ ψηφισθῇ ἡ τροπολογία, τὴν ὁποίαν ἔφερον, δύσκολον εἶναι ν’ ἀπαντήσω, διότι ὁ μόνος λόγος, τὸν ὁποῖον ὑπὲρ τῆς γνώμης του ἔφερεν, εἶναι ἡ ἐπιθυμία του, ὅπως μὴ ψηφισθῇ· νομίζω δ’ ὅτι ἐνώπιον τῆς Βουλῆς αἱ ἐπιθυμίαι δὲν εἶναι ἐπιχειρήματα. Ἀνέφερεν ὅμως, ὅτι ἐν Γαλλίᾳ ἀπὸ τοῦ 1808 μέχρι τοῦ 1845 οὐδὲν ἐξ ἐμπρησμοῦ δυστύχημα συνέβη. Ποῦ ἐβεβαιώθη τοῦτο ὁ κ. βουλευτὴς Τριπόλεως; Ἐξ ἐναντίας, ἀπὸ τοῦ 1840, ὅτε εἰσήχθησαν οἱ σιδηρόδρομοι, δυστυχήματα πολλὰ συνέβησαν ἐν Γαλλίᾳ, προελθόντα ἐξ ἐμπρησμῶν, καὶ τὰ δικαστήρια πολλάκις εὑρέθησαν εἰς στενοχωρίαν νὰ ἐφαρμόσωσι τὰς διατάξεις τοῦ ποινικοῦ νόμου περὶ ἐμπρησμῶν εἰς τοὺς ἐμπρησμοὺς τοὺς συμβάντας ἐν σιδηροδρόμοις, ἰδίως δὲ εἰς τοὺς ἐξ ἀμελείας. Ὁπωσδήποτε δύναται νὰ συμβῇ τοιοῦτον δυστύχημα εἰς σιδηροδρόμους, καὶ οὐ μόνον πρέπει νὰ ἦναι σαφὴς ὁ νόμος, ἀλλὰ πρέπει καὶ αὐστηρότατα νὰ τιμωρῇ. Ἀλλ’ ἂν ἡ Βουλὴ ἀποφασίσῃ νὰ νομοθετήσῃ περὶ αὐτῶν, ἐπιθυμεῖ ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Μαντινείας νὰ δεχθῇ ἡ Βουλὴ τὴν ἐδικήν του πρότασιν. Δι’ αὐτῆς τῆς προτάσεως τί θέλει; θέλει νὰ νομοθετήσῃ ἀτελὲς ὅ,τι ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης θέλει νὰ νομοθετήσῃ πλῆρες, διότι τὸ προτεινόμενον ὑπ’ αὐτοῦ δὲν ἀρκεῖ, καὶ δὲν ἀρκεῖ, διότι αἱ περιστάσεις, περὶ ὧν πρόκειται, δὲν εὑρίσκονται εἰς τὰ ἄρθρα τοῦ ποινικοῦ νόμου. Ὁ κύριος ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης θέλων νὰ φέρῃ πλῆρες νομοθέτημα, ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ τῆς τροποποιήσεως, ἣν εἰσήγαγον, ὑπὲρ τῆς ἀσφαλείας τῶν σιδηροδρόμων, τὴν ὁποίαν ἀσφάλειαν δύνανται ν’ ἀπειλήσουν αἱ πυρπολήσεις, περιέλαβεν ὅλας τὰς περιπτώσεις, ἔπρεπε δὲ νὰ προΐδῃ δι’ ἰδιαιτέρων ἄρθρων περὶ αὐτῶν· διότι, ἂν ἔπραττεν, ὡς συνεβούλευσεν ὁ κ. βουλευτὴς Τριπόλεως, ἠθέλετε καταστήσει ἀνεφαρμόστους τὰς διατάξεις τοῦ ποινικοῦ νόμου εἰς τοὺς ἐμπρησμοὺς τῶν σιδηροδρόμων. Τί ὠφελεῖ νὰ εἴπητε, ὅτι μεταξὺ τῶν περιπτώσεων τοῦ ἐμπρησμοῦ, τὰς ὁποίας τιμωρεῖ τὸ Κεφ. 25 τοῦ ποινικοῦ νόμου, εἶναι καὶ ὁ ἐμπρησμὸς τῶν ἁμαξοστοιχιῶν τοῦ σιδηροδρόμου; πρέπει νὰ περιλάβητε ὅλας τὰς διακρίσεις, τὰς ὁποίας περιλαμβάνει τὸ νομοσχέδιον, δηλ. ὅταν τίθηται πῦρ εἰς ἁμαξοστοιχίαν περιέχουσαν ἐπιβάτας, εἰς ἁμαξοστοιχίαν περιέχουσαν ἐμπορεύματα, εἰς ἁμαξοστοιχίαν κενὴν κτλ. ἅμα δὲ μίαν ἐξ αὐτῶν παρελείψατε, ἀφήσατε κενόν. Ὁ κ. βουλευτὴς Τριπόλεως προέτεινε τὴν ἑξῆς ἁπλουστάτην λύσιν· σᾶς εἶπε, πρέπει νὰ ὁρίσητε, ὅτι εἰς τὸ ἄρθρον 408 τοῦ Ποινικοῦ Νόμου περιλαμβάνονται καὶ οἱ σιδηρόδρομοι, ν’ ἀφήσητε δὲ ὅλας τὰς ἄλλας διατυπώσεις τοῦ Ποινικοῦ Νόμου νὰ ἐφαρμοσθῶσι καὶ ἐπ’ αὐτῶν. Ἀλλὰ δὲν ἀρκεῖ τοῦτο· πρέπει νὰ ἐπιβάλητε βαρυτέρας ποινάς, αἱ δὲ ποιναὶ, τὰς ὁποίας ἐπιβάλλει τὸ ἄρθρον 409, καίτοι βαρεῖαι, δὲν δύνανται νὰ ἐφαρμοσθῶσι πᾶσαι ἐπὶ τῶν ἁμαξῶν τῶν σιδηροδρόμων. Αἱ τροποποιήσεις, ὡς σήμερον ὑπεβλήθησαν ὑπὸ τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, περιέχουσιν εὐκρινέστερον πᾶν ὅ,τι δύναται νὰ συμβῇ εἰς τοὺς σιδηροδρόμους, εἴτε ὑπάρχουν εἴτε μὴ ἐν τῷ Ποινικῷ ἡμῶν Νόμῳ. Ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Μαντινείας ἔκαμε καὶ ἄλλην παρατήρησιν· ἐμέμφθη τὴν τροποποίησιν, ὅτι ποιεῖται διάκρισιν ἁμαξοστοιχιῶν ἐπιβατῶν καὶ ὅτι ἔπρεπε νὰ τεθῇ γενικῶς προσώπων. Ἡ διάκρισις ἐκείνη εἶναι λογικὴ, διότι αἱ ἁμαξοστοιχίαι ταξειδιωτῶν, ἐπιβατῶν, διατρέχουν μεγαλειτέρους κινδύνους, ἂν τεθῇ πῦρ εἰς αὐτὰς, διότι φέρουν μεγαλείτερον ἀριθμὸν ἀνθρώπων, διότι τὸ πῦρ δύναται νὰ ἐκραγῇ καθ’ ἣν στιγμὴν ἡ ἁμαξοστοιχία εἶναι ἐν πορείᾳ, ὅτε ἕνεκα τοῦ ἀνέμου, ὃν προκαλεῖ ἡ ταχύτης, τὸ πῦρ μεταδίδεται μετὰ μεγαλειτέρας ταχύτητος, διότι ἡ ἁμαξοστοιχία ἠμπορεῖ νὰ εὑρεθῇ εἰς μέρος ἔρημον, ὅπου νὰ μὴ δύνανται νὰ ἔχωσιν οὐδεμίαν βοήθειαν, διότι ἠμπορεῖ νὰ συμβῇ νύκτα· ὅλα ταῦτα εἶναι μεγαλείτεροι κίνδυνοι καὶ ἐπιβάλλουν μεγαλειτέραν τιμωρίαν· τὰ ἀποτελέσματα δύνανται νὰ ἦναι φοβερά. Διὰ τοῦτο ὁ Γαλλικὸς νόμος τιμωρεῖ βαρύτερον τὸν ἐμπρησμὸν τῆς ἁμαξοστοιχίας τῶν ἐπιβατῶν. Ἀλλ’ ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Εὐρυτανίας εὗρε τοῦτο σκληρὸν, ἐζήτησε δὲ νὰ κινήσῃ τὸν ἔλεον ὑπὲρ τοῦ ἐμπρηστοῦ, ἐνῷ κατὰ τὸν Ἑλληνικὸν Ποινικὸν Νόμον πολλάκις ἧττον ἐπικίνδυνοι ἐμπρησμοὶ τιμωροῦνται διὰ βαρυτάτων ποινῶν· π. χ. ὁ Ποινικὸς Νόμος τιμωρεῖ μὲ θάνατον «ἂν τὸ πῦρ οὐχὶ ἐφόνευσεν, ἀλλ’ ἐπικινδύνως ἔβλαψέ τινα· ἂν τὸ πῦρ ἐξεῤῥάγη καθ’ ὃν χρόνον οἱ κάτοικοι μιᾶς οἰκίας ὑπνώττουσιν, ἂν καὶ δὲν ἐφονεύθη κανείς· ἂν ὁ ἐμπρησμὸς συμβῇ εἰς πόλεις ἢ χωρία εἰς καιρὸν, καθ’ ὃν τὸ πλεῖστον τῶν κατοίκων εὑρίσκετο ἐκτὸς αὐτῶν, τοῦτο δὲν ἦτο γνωστὸν εἰς τὸν ἐμπρηστήν. Αὐταὶ καὶ ἄλλαι βαρύτεραι ἀκόμη ποιναὶ ὑπάρχουν ἐν τῷ Ποινικῷ Νόμῳ. Ὅταν τις νομοθετῇ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ Ποινικοῦ Νόμου καὶ ὄχι ὅπως μεταβάλῃ τὸν Ποινικὸν Νόμον, νομίζω, ὅτι εἶναι ὑποχρεωμένος ν’ ἀκολουθήσῃ τοὺς βαθμοὺς τῶν ποινῶν, τοὺς ὁποίους ὁ Ποινικὸς Νόμος ὁρίζει καὶ ἂν ἦναι βαρεῖαι. Ἐγένετο πρὸς τούτοις ἡ παρατήρησις, ὅτι καὶ εἰς τὴν ἁμαξοστοιχίαν τῶν ἐμπορευμάτων ὑπάρχουν ἄνθρωποι, καὶ διατί ὅταν τὸ πῦρ ἐκρήγνυται εἰς ἁμαξοστοιχίας ἐμπορευμάτων νὰ θέτωμεν ἐλαφροτέραν ποινὴν καὶ μεγαλειτέραν ὅταν ἐκρήγνυται εἰς ἁμαξοστοιχίαν ἐπιβατῶν. Δὲν εἶναι ὅμως ὅμοιαι αἱ περιπτώσεις· εἰς τὴν ἁμαξοστοιχίαν τῶν ἐμπορευμάτων δὲν εἶναι συνήθως παρὰ ὁ μηχανικὸς, ὁ ὁδηγὸς καὶ ὁ θερμαστής· οἱ δύω πρῶτοι εὑρίσκονται συνήθως ἐν τῇ ἀτμομηχανῇ καὶ εἶναι εὐκολώτατον νὰ σωθοῦν· ὁ ὁδηγὸς βεβαίως θὰ διατρέξῃ κίνδυνον, ἀλλὰ δὲν εἶναι ὁ κίνδυνος ὁ αὐτὸς μὲ τὸν κίνδυνον ὁλοκλήρου ἁμαξοστοιχίας ἐπιβατῶν ἐντὸς τῶν ὁποίων δύνανται νὰ εὑρίσκωνται 100 καὶ 200 ἄνθρωποι. Λοιπὸν ἀπαιτεῖται βαρυτέρα ποινὴ καὶ πρέπει νὰ ἐπιβάλληται βαρεῖα ποινὴ καὶ ἂν δὲν ἐπῆλθε θάνατος οὐδενός. Ἐννοεῖται, ὅτι ἂν συμβῇ θάνατός τινος ἐπὶ ἐμπρησμοῦ ἁμαξοστοιχίας ἐμπορευμάτων, ὁ ἔνοχος βεβαίως θὰ τιμωρηθῇ διὰ θανάτου. Τὸ νομοσχέδιον θεωρῶ σύμφωνον καὶ πρὸς τὴν κειμένην νομοθεσίαν ἡμῶν καὶ πρὸς τὴν Γαλλικὴν, τὴν ὁποίαν ὁ ἔντιμος κ. βουλευτὴς Τριπόλεως πρό τινων ἡμερῶν ἐζήτει κατὰ γράμμα νὰ μεταφράσωμεν, παραπονούμενος κατὰ τοῦ κυρίου ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, διατί δὲν τὴν μεταφράζει κατὰ λέξιν. Αἱ κατὰ τοῦ νομοσχεδίου γενόμεναι ἐπικρίσεις εὑρίσκω ὅτι εἶναι ἐντελῶς ἄδικαι.

§76Κ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν δύναται, κύριοι, νὰ ἐννοήσω πόθεν ἐξήγαγεν ὁ προαγορεύσας τὸ συμπέρασμα, ὅτι ἐγὼ ἀντετάχθην κατὰ τῆς τροπολογίας τοῦ ἁπλῶς μόνον, διότι δὲν εἶχον τὴν διάθεσιν νὰ γείνῃ δεκτή. Ἐγὼ ἀντετάχθην εἰς τὴν τροπολογίαν ταύτην, διότι ἐνόμισα, ὅτι πᾶσα μεταβολὴ τῶν διατάξεων τοῦ ποινικοῦ νόμου καὶ μάλιστα οὐχὶ μιᾶς, ἀλλὰ πολλῶν, προτιμότερον ἦτο νὰ γίνεται ἐν εἰδικῇ μελέτῃ τροποποιήσεως αὐτοῦ τοῦ ποινικοῦ νόμου, ἵνα μὴ τυχὸν ἐκ τῆς ἐσπευσμένης ἐν ἄλλοις νόμοις εἰσαγωγῆς τοιούτων μεταβολῶν ἐπέλθῃ παρεκτροπὴ τις ἀπὸ τῶν ἐν τῷ ποινικῷ νόμῳ καθιερουμένων ἀρχῶν καὶ βάσεων, ἣν δὲν εἴμεθα ἤδη εἰς θέσιν νὰ προλάβωμεν, μὴ ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν τὸ σύνολον τῶν διατάξεων αὐτοῦ. Καὶ τὴν γνώμην μάλιστα ταύτην ἐδιδάχθην παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ, ὅστις, συζητουμένων Νομοσχεδίων ἀναγομένων εἰς τὴν περὶ συντάξεων διαδικασίαν, ἠρνήθη νὰ δεχθῇ τὴν τροπολογίαν μου, ὡς ἀφορῶσαν εἰς τὸν οὐσιαστικὸν περὶ συντάξεων νόμον καὶ ὄχι εἰς τὸ περὶ διαδικασίας Νομοσχέδιον, ὅπερ ἐπρόκειτο νὰ ψηφισφῇ. Τὴν γνώμην μου ἐστήριξα καὶ εἰς τὸν ἰσχυρισμὸν, ὅτι ἐν Γαλλίᾳ ἐν διαστήματι 20 ἐτῶν οὐδέποτε ἀνεφύη περίπτωσις ἐφαρμογῆς τῶν περὶ ἐμπρησμοῦ τῶν σιδηροδρόμων διατάξεων. Ὁ κ. Βουλευτὴς Μεσολογγίου ἀντέκρουσε καὶ τὸν ἰσχυρισμὸν τοῦτον καὶ μὲ ἠρώτησε πόθεν ἐπορίσθην τὰ περὶ αὐτοῦ· ἐπιχειρῶ νὰ εὐχαριστήσω τὴν περιέργειαν τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ. Ἀκούσας χθὲς ὅτι ὑπεβλήθη τροπολογία, ἀναγομένη εἰς τὸν ἐμπρησμὸν συμφώνως πρὸς τὰ ἐν Γαλλίᾳ κατὰ τὸ 1863 ψηφισθέντα, διενοήθην νὰ ἐξετάσω τί ἐγένετο ἐν Γαλλίᾳ ἀπὸ τοῦ 1845 καὶ πρότερον ἀκόμη, ἀφ’ ὅτου δηλαδὴ εἰσήχθησαν οἱ σιδηρόδρομοι, μέχρι τοῦ 1863 ὅτε ἐψηφίσθη ὁ νόμος περὶ μεταῤῥυθμίσεως τοῦ ποινικοῦ νόμου. Σκεφθεὶς ὅτι ἐὰν ἤθελε συμβῆ τοιοῦτον ἀδίκημα, ἤθελεν προκαλέσει συζητήσεις περὶ τοῦ πρακτέου, ἀνεζήτησα τὰ περὶ τούτου εἰς Γάλλους συγγραφεῖς, ἀλλὰ δὲν εὗρον τοιαύτην περίπτωσιν, ἀνεῦρον μόνον ἐμπρησμοὺς τελεσθέντας ἐξ ἀμελείας, ἀλλὰ οὐχὶ καὶ πράξεις ἐμπρησμοῦ ἐκ προθέσεως γενομένας. Ἀνέτρεξα εἰς τὰς αἰτιολογικὰς ἐκθέσεις τοῦ Γαλλικοῦ νομοσχεδίου, ἵνα ἴδω μὴ τυχὸν ἐν αὐταῖς γίνεται μνεία περὶ δυσχερειῶν ἀναφυεισῶν ὡς ἐκ τῆς ἐλλείψεως νόμου περὶ ἐμπρησμοῦ τῶν σιδηροδρόμων, ἀλλ’ οὐδὲν τοιοῦτον ἀνέγνωσα, καὶ ἐντεῦθεν ἐξήγαγον τὸ συμπέρασμα ὅτι οὐδεμία ἀνάγκη εἰδικοῦ περὶ ἐμπρησμῶν τῶν σιδηροδρόμων νόμου παρουσιάσθη. Ἄν ὁ κ. Βουλευτὴς Μεσολογγίου συνέλεξεν ἀντιθέτους πληροφορίας, παρακαλῶ αὐτὸν νὰ μοὶ τὰς διαβιβάσῃ (θόρυβος). Ταῦτα, κύριοι, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τοὺς λόγους ἕνεκα τῶν ὁποίων ἐφρόνουν, ὅτι δυνάμεθα νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου χωρὶς νὰ ἀπασχολώμεθα εἰς τὴν περὶ ἐμπρησμῶν τροπολογίαν. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ αὐτὴν ταύτην τὴν τροπολογίαν κατ’ οὐσίαν, οὐχὶ ὀρθῶς ὁ ἀξιότιμος προαγορεύσας ἐθεώρησε τὰς κατ’ αὐτῆς παρατηρήσεις μου ἀσυμβιβάστου, μὲ τὴν παρατήρησιν, ἣν ἀπηύθυνα εἰς τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης ὅτι ὤφειλε νὰ περιορισθῇ νὰ μεταφράσῃ τοὺς Γαλλικοὺς νόμους. Ὁμολογῶ ὅτι εὐχερῶς ἀποδέχομαι μετάφρασιν Γαλλικοῦ νόμου, διότι γνωρίζω ὅτι οἱ τοιοῦτοι ἐπιψηφίζονται μετ’ ἐμβριθοῦς μελέτης, διὰ τοῦτο ἀπευθύνω καὶ ἐγὼ τὴν ἐρώτησιν εἰς τὸν προαγορεύσαντα, ἀφοῦ εἶχε τὴν τιμὴν νὰ συμπράξῃ μετὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ εἰς τὴν ἀνασκευὴν τῆς περὶ ἐμπρησμῶν τροπολογίας, διατί τὴν ἐν τῷ Γαλλικῷ κειμένῳ ἔκφρασιν «ἁμάξας περιεχούσας πρόσωπα» μετέβαλεν «εἰς ἁμάξας περιεχούσας ἐπιβάτας.» Ἕνεκα τῶν τοιούτων μεταβολῶν, προκειμένου περὶ τροπολογιῶν, αἱ ὁποῖαι εἰσάγονται τόσον ἐσπευσμένως ἐνώπιον τῆς Βουλῆς κατὰ τὴν ὥραν τῆς ψηφοφορίας, ἔχω πάντοτε δισταγμὸν εἰς παραδοχὴν αὐτῶν. Τώρα καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐμὴν τροπολογίαν ἐπιμένω φρονῶν, ὅτι αὕτη ἐκπληροῖ πληρέστατα τὸν σκοπὸν, ὃν ἐπιδιώκομεν. Ἔχει ὡς ἑξῆς· «Ὅστις θέσει πῦρ εἰς ὀχήματα ἢ εἰς σιδηροδρομικὰς ἁμάξας περιεχούσας πρόσωπα ἢ ἀποτελούσας μέρος ἁμαξοστοιχίας, ἐν ᾗ εὑρίσκονται πρόσωπα, τιμωρεῖται κατὰ τὸ ἄρθρον 408 καὶ ἑπόμενα τοῦ ποινικοῦ νόμου.» Τίνες εἶναι αἱ ποιναὶ αὗται, ἀνεκοίνωσεν ὑμῖν ὁ κ. βουλευτὴς Μεσολογγίου. Εἶναι δὲ ἀρκούντως αὐστηραὶ, διότι μεταξὺ τῶν ἐγκλημάτων, τὰ ὁποῖα αὐστηρότατα τιμωρεῖ ὁ νόμος, εἶναι καὶ ὁ ἐμπρησμός. Κατὰ τὸ ἄρθρον 408 Ποιν. νόμου, ὅστις βάλλει πῦρ τιμωρεῖται μὲ πρόσκαιρα δεσμά· ἐὰν τὸ πῦρ ἐκραγῇ, τιμωρεῖται μὲ ἰσόβια δεσμά· ἐὰν ἐπέλθῃ θάνατος, μὲ θάνατον. Ὑπάρχουσι δὲ καὶ ἐπιβαρυντικαὶ περιστάσεις, καθ’ ἃς ἡ ποινὴ τοῦ θανάτου ἐπιβάλλεται καὶ ἂν δὲν ἐπέλθῃ ἐκ τοῦ ἐμπρησμοῦ θάνατος. Ἀφοῦ λοιπὸν ἔχωμεν τοιαύτας δρακοντείους διατάξεις, δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ μεταβάλωμεν αὐτὰς ἀπὸ τοῦδε. Δυνάμεθα νὰ ἐπιφυλαχθῶμεν νὰ πράξωμεν τοῦτο κατὰ τὴν ἀναθεώρησιν τοῦ Ποινικοῦ νόμου. Μὲ ἀπορίαν μου δὲ ἤκουσα τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης ὑπουργὸν, εἰπόντα ὅτι αἱ διατάξεις τοῦ Ποινικοῦ νόμου, εἰς ἃς παραπέμπω, δὲν ἐφαρμόζονται εἰς τοὺς ἐμπρησμοὺς τῶν σιδηροδρόμων.

§77ΡΑΛΛΗΣ. Εἰς τὰς πλείστας περιπτώσεις.

§78ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν παραπέμπωμεν εἰς τὰς διατάξεις τοῦ νόμου, δὲν ὑποθέτομεν ὅτι εἶναί ποτε δυνατὸν πᾶσαι νὰ ἐφαρμοσθῶσι· παραπέμπομεν καθ’ ὅσον ἐφαρμόζονται. Κατὰ συνέπειαν, κύριοι, ἐπιμένω εἰς τὴν ἀπόριψιν τῆς περὶ ἐμπρησμοῦ τροπολογίας· ἄλλως, ἐπιμένω εἰς τὴν παραδοχὴν τῆς ἐμῆς τροπολογίας.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχομεν, κύριοι, τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Κωνσταντοπούλου, «ὅστις θέτει πῦρ εἰς ὀχήματα ἢ εἰς σιδηροδρομικὰς ἁμάξας περιεχούσας πρόσωπα ἢ ἀποτελούσας μέρος ἁμαξοστοιχίας, ἐν ᾗ εὑρίσκονται πρόσωπα, τιμωρεῖται κατὰ τὸ ἄρθρον 408 καὶ ἑπόμενα τοῦ Ποινικοῦ νόμου». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Κωνσταντοπούλου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη.

§80Ν. ΖΩΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία.

§81ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Γίνεται ἔνστασις καὶ πρέπει νὰ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος. (Ἀναγινώσκεται ὁ ὀνομαστικὸς κατάλογος).

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρόντες 113. Ἐξακολουθεῖ ἡ συνεδρίασις. Ὡς ἄρθρον 3 προτείνεται ὑπὸ τοῦ κ. ὑπουργοῦ ἡ ἑξῆς τροπολογία (ἀναγινώσκει). Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Τὸ ἄρθρον 3 γίνεται 4.

§83ΡΑΛΛΗΣ. Τὸ ἄρθρον 4, τὸ 3 τοῦ νομοσχεδίου, θὰ ὑποστῇ τὴν ἑξῆς τροποποίησιν, «ἐν ταῖς περιπτώσεσι τῶν ἄρθρων 1, 2 καὶ 3». (Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὰ ἄρθρα 3, 4 καὶ 5 ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 6, τὸ 5 τοῦ νομοσχεδίου.

§85ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ὀλίγας λέξεις θέλω νὰ εἴπω ἐπὶ τῆς τροπολογίας, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον· δὲν εἶναι ἡ κατάλληλος στιγμὴ νὰ ὁμιλήσω διὰ μακρῶν. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης φρονεῖ φαίνεται, ὅτι διὰ τῶν ἐκτελεστικῶν Διαταγμάτων θὰ συμπληρώσῃ τὰ κενὰ καὶ παρέλειψε νὰ προΐδῃ περιπτώσεις τινάς, αἵτινες δὲν δύνανται νὰ ὁρισθῶσι διὰ Διατάγματος, αἵτινες ἀφορῶσιν εἰς δουλείαν ἐπὶ ἀκινήτων, καὶ διότι εἶναι ζήτημα, ἂν δύναται νὰ ἐπιβληθῇ ποινὴ, ἂν ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν τὸ ἄρθρον 7 τοῦ Συντάγματος. Νομίζει, ὅτι πρέπει νὰ ἀπαγορευθῇ νὰ ἐγείρωνται οἰκοδομαὶ πλησίον τῶν γραμμῶν, διότι εἰς τὰ ἀπόκεντρα μέρη αἱ οἰκοδομαὶ δὲν γίνονται στερεαὶ καὶ διὰ τῆς κινήσεως τῶν ἁμαξοστοιχιῶν εἶναι ἐπικίνδυνος ἡ κατάπτωσίς των, ἥτις ἔσεται πρόξενος δυστυχημάτων· τοῦτο ἀναφέρει καὶ ὁ Γαλλικὸς νόμος. Ἡ δευτέρα περίπτωσις εἶναι, ὅτι δὲν πρέπει νὰ γίνεται ἀνασκαφὴ καὶ καλλιέργεια πλησίον μέχρις ὡρισμένης ἀποστάσεως· τὸ σπουδαιότερον ὅμως πάντων εἶναι νὰ μὴ τοποθετῶνται πλησίον ἐμπρηστικαὶ ὗλαι. Γνωρίζω ἐκ πείρας, ὅτι πολλάκις συνέβησαν ἐμπρησμοὶ ἐκ τῶν σπινθήρων ἢ ἀνθράκων τῆς μηχανῆς· τοῦτο δὲ εἶναι σπουδαῖον διὰ τὴν Θεσσαλίαν ἰδίως· διότι, ἂν συμβῇ τοιοῦτον δυστύχημα, δύνανται νὰ κινδυνεύσωσι τὰ σπαρτὰ ὅλης ἴσως τῆς Θεσσαλικῆς πεδιάδος. Διὰ τοῦτο ὑπέβαλον τὴν τροπολογίαν τοῦ ἄρθρου 5. Ἡ τροπολογία τοῦ ἄρθρου 6 προβλέπει περίπτωσιν, ἡ ὁποία νὰ γείνῃ δεκτὴ διὰ νόμου καὶ οὐχὶ διὰ Διατάγματο πρόκειται περὶ τῶν ἀπερχομένων, ἢ ἐξερχομένων σιδηροδρομικῆς ἁμάξης κινουμένης. Περὶ τοῦ 7ου ἄρθρου κρίνω περιττὸν νὰ κάμω λόγον μετὰ τὰς ἐξηγήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο χθές· εἶναι αὐτὸ τὸ ἄρθρον 5ον τοῦ ὑπουργικοῦ νομοσχεδίου μὲ τὴν τροποποίησιν, ὅτι θέλει τὸν ἐλάχιστον τῆς χρηματικῆς ποινῆς ὅρον, ἀντὶ δραχμῶν ἑκατὸν εἰς δέκα πέντε μόνον, καὶ νομίζω, ὅτι ὁ κ. πρωθυπουργὸς δύναται νὰ δεχθῇ τὸ τοιοῦτον. Τὸ ἄρθρον 8ον ὑπηγορεύθη ἐκ τῆς καταστάσεως, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται ἡ ποινικὴ δικαιοσύνη· διότι, ὅταν δὲν ἐπέλθῃ ἡ ποινὴ ταχέως, δὲν ἐπέρχεται τὸ προσδοκώμενον ἀποτέλεσμα. Τὰ ἄρθρα 9, 10 καὶ 11 εἶναι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα περιεῖχε ἡ πρότασις τοῦ κ. βουλευτοῦ Μεγαρίδος, τὴν ὁποίαν υἱοθέτησα μὲ μικρὰς τροπολογίας. Αὐτὰ εἶναι λίαν σπουδαῖα, διότι τὰ ἀδικήματα κατὰ τῆς ἀσφαλείας τῶν σιδηροδρόμων, ὡς ἐκ τῆς φύσεως αὐτῶν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ βεβαιωθῶσιν ἐπακριβῶς, ἂν οἱ ὑπάλληλοι τοῦ σιδηροδρόμου δὲν ἔχωσι τὸ δικαίωμα νὰ βεβαιώνωσιν αὐτὰ ὡς ἀστυνομικοὶ ὑπάλληλοι. Καὶ ἀπορῶ πῶς ἡ Κυβέρνησις δὲν περιέλαβε τοιαύτην διάταξιν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἴσως διότι νομίζει, ὅτι δὲν δύναται νὰ παύσῃ αὐτούς· ἀλλὰ νομίζω, ὅτι περὶ τούτου προεῖδεν ὁ πρῶτος νόμος περὶ τοῦ σιδηροδρόμου Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς.

§86ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν ἔχει ἰσχύν.

§87ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ὁ νόμος ΤΖʹ. τοῦ 1855 ἐτροποποιήθη διὰ τοῦ νόμου τοῦ 1857 ἀλλ’ οὐχὶ ὡς πρὸς τοῦτο, εἰς τὸ ἄρθρον 14 λέγει· (Ἀναγινώσκει τὸ ἄρθρον). Ἡ διάταξις αὕτη εἶναι ὀρθή· ὁ φόβος, ὅτι δὲν δύνανται νὰ ἀναγνωρισθῶσιν ὡς ἀστυνομικὰ ὄργανα οἱ μὴ παυόμενοι ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ὑπάλληλοι, προλαμβάνεται, διότι ὑπάρχει διάταξις, δι’ ἧς ἐπιτρέπεται διὰ δικαστικῆς ἀποφάσεως νὰ παύωνται. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ δεχθῇ τὰς τροπολογίας αὐτάς.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλήν, ἐὰν δέχηται τὰς τροπολογίας τοῦ κ. Φιλαρέτου.

§89ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Τί λέγει ἡ Κυβέρνησις; Δέχεται τούτας ἢ τὰς περιφρονεῖ; Ἐὰν σιωπήσῃ, ἂς μάθῃ, ὅτι περιφρονεῖ τὰς νομοθεσίας εὐνομουμένων Κρατῶν, διότι σχεδὸν ὅλαι αἱ τροπολογίαι μου ἐκεῖθεν ἐλήφθησαν.

§90ΡΑΛΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα). (Κατόπιν ἡ Βουλὴ δι’ εἰδικῆς ψηφοφορίας ἀπέῤῥιψε τὰ ἄρθρα 8, 9, 10 καὶ 11 τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Φιλαρέτου).

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ μεταῤῥυθμίσεως τῶν περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν καὶ δημαιρεσιῶν νόμων.

§92Γ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Κύριοι βουλευταί, αἰσθάνομαι, ὅτι εἶναι λίαν ἀκατάλληλος ἡ στιγμὴ διὰ νὰ λάβω τὸν λόγον, ἀλλ’ εἶμαι ὑποχρεωμένος εἰς τοῦτο, προκειμένου νὰ ψηφισθῇ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον πρόκειται ν’ ἀδικήσῃ πολλὰς μυριάδας λαοῦ, καὶ ἰδίως πάντας τοὺς ὑποψηφίους δημάρχους τῶν παλαιῶν ἐπαρχιῶν, περὶ τοὺς 1000, οἵτινες πρὸ μικροῦ, ἅμα τῇ δημοσιεύσει τοῦ Διατάγματος περὶ τῆς ἐνεργείας τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν, ἤρξαντο ἐργαζόμενοι καὶ παρασκευαζόμενοι δι’ αὐτάς. Γνωρίζετε, κύριοι, ὅτι, σεβόμενος ἐμαυτὸν, ἐσυνείθισα νὰ σέβωμαι καὶ τοὺς ἄλλους καὶ πρὸ πάντων δὲν ἠθέλησα ποτὲ νὰ ἐξαντλήσω τὴν ὑπομονὴν τῆς Βουλῆς. Ἐψηφίσθησαν πολλὰ νομοσχέδια, κατὰ τῶν ὁποίων ἐκηρύχθην, ψηφοφορῶν μόνον κατ’ αὐτῶν· διότι ἐθεώρησα ματαιοπονίαν νὰ λαμβάνω τὸν λόγον, συζητῶν ἐπὶ θεμάτων, ἅτινα πολλάκις ἐπανελήφθησαν, ἀφοῦ ἐγνώριζον ἐκ τῶν προτέρων, ὅτι ἡ πλειονοψηφία ἤθελεν ἐπιψηφίσει τὰ νομοσχέδια τῆς Κυβερνήσεως. Νομίζω λοιπὸν, κύριοι, ὅτι, ἂν ἀναλαμβάνω τὴν στιγμὴν ταύτην, νὰ σᾶς ἀπασχολήσω, ἔχω καὶ καθῆκον καὶ δικαίωμα νὰ πράξω τοῦτο. Περὶ τίνος, κύριοι, πρόκειται σήμερον; Πρόκειται περὶ τῆς ἀναβολῆς τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν· φέρουν νομοσχέδιον κατὰ τὴν τελευταίαν στιγμὴν, κατὰ τὴν ὁποίαν πάντες γνωρίζομεν, ὅτι μέλλει νὰ λήξῃ ἡ Σύνοδος αὕτη. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο πραγματεύεται τίποτε ὀλιγώτερον, τίποτε περισσότερον, τὴν ἀναβολὴν τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν· διατί; πολλοὶ ἐκ τῶν ἀξιοτίμων ῥητόρων τῆς ἀντιπολιτεύσεως εἶπον πολλὰ καὶ κατέδειξαν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον εἶναι καὶ ἄδικον καὶ ἀντισυνταγματικόν. Δὲν πρόκειται, κύριοι, νὰ ἐπαναλάβω τὰ ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα παρ’ ἄλλων ἤκουσα, διότι δὲν συνειθίζω νὰ ἐπαναλαμβάνω ὅσα οἱ ἄλλοι λέγουσιν. Εἶναι καὶ ἀντισυνταγματικὸν τὸ νομοσχέδιον καὶ καταθλιπτικὸν καὶ καταστρεπτικὸν διὰ τὸν λαὸν, πρὸ πάντων δὲ δι’ ἡμᾶς τοὺς πολιτευομένους, οἵτινες εἴμεθα ἠναγκασμένοι καὶ ἡμεῖς καὶ οἱ φίλοι μας ὑποψήφιοι δήμαρχοι ν’ ἀσχολώμεθα, νὰ κοπιάζωμεν, νὰ δαπανῶμεν, διότι ἡ ἐκλογικὴ πάλη ἤρξατο. Ὁ κ. πρωθυπουργὸς εἶπε προχθὲς, ὅτι δὲν ἤρξατο· ἀλλά, ἐὰν ἐπισκεφθῇ μετ’ ὀλίγον τὸν κ. Σοῦτσον κατ’ οἶκον ἢ τὸν κ. Μελᾶν ἢ τὸν κ. Φρεαρίτην καὶ λοιποὺς, θέλει πεισθῆ, ὅτι ἤρξατο. Ἔλαβον σήμερον ἐπιστολὴν ἐξ Ἠλείας καὶ μοὶ λέγουσιν, ὅτι ὄχι μόνον ἡ ἐκλογικὴ πάλη ἤρξατο, ὅτε πρὸ μικροῦ ἐκοινοποιήθη τὸ Διάταγμα, ἀλλ’ ὅτι «ἐπειδὴ πάντες ἤλπιζον, ὅτι ἦτο ἀδύνατον ὁ κ. πρωθυπουργὸς, διακρινόμενος διὰ τὰς γνώσεις καὶ τὴν πεῖράν του, νὰ ὑποβάλῃ κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν νομοσχέδιον περὶ ἀναβολῆς αὐτῶν, ἤρξατο πρὸ πολλοῦ». Ἀπὸ τοῦ Ὀκτωβρίου, ὅτε συνήλθομεν ἐνταῦθα, εἶχε τὴν πλειονοψηφίαν, καὶ ἑπομένως εἶχε τὴν δύναμιν ν’ ἀναβάλῃ αὐτάς· τότε τοὐλάχιστον θὰ εἶχε μίαν ὑπὲρ αὐτοῦ δικαιολογίαν, ὅτι δὲν ἤθελε νὰ ἐπέλθῃ τὸ δικαιοστάσιον καὶ θὰ κατώρθου νὰ μὴ ἐκθέσῃ τοὺς πολιτευομένους πάντας καὶ τοὺς ὑποψηφίους πρὸ πάντων δημάρχους εἰς προφανῆ καταστροφήν. Ὡς πρὸς τὸν διχασμὸν, κύριοι, τῶν ἐκλογῶν, πολλὰ ἐλέχθησαν· βεβαίως καταστρέφεται δι’ αὐτοῦ τὸ Σύνταγμα, καθότι ὅταν ἐνεργῶνται αἱ ἐκλογαὶ μονομερῶς γίνεται δῆλον, ὅτι ἡ Κυβέρνησις σκοπεῖ νὰ ἐπεμβῇ κατὰ τὴν ἐνέργειαν αὐτῶν. Διατί, ἀφοῦ ὑποβάλλει νομοσχέδιον τοιοῦτο, δὲν ἐνεργεῖ τὰς ἐκλογὰς ταυτοχρόνως; ἀλλὰ τοῦτο δὲν μὲ ἀφορᾷ· ἐγὼ κηρύσσομαι κατὰ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, κατὰ τῆς ἀναβολῆς τῶν ἐκλογῶν· διότι οὐδεὶς δύναται νὰ εἴπῃ, ὅτι ἡ Βουλὴ ἢ ἡ Κυβέρνησις ἢ ὁ Βασιλεὺς αὐτὸς ἔχουσι τὸ δικαίωμα νὰ ψηφίζωσι καὶ κυρώνωσι τοιοῦτον νόμον. Ὁ ἐκλογικὸς νόμος λέγει, ὅτι ἐπὶ τετραετίαν ἔχει τὸ δικαίωμα ὁ ἐκλεγόμενος νὰ ἦναι δήμαρχος. Δυνάμεθα ἡμεῖς νὰ διεκδικήσωμεν κυριαρχικὰ δικαιώματα, δυνάμεθα νὰ ἐπιψηφίζωμεν νόμους ἀντισυνταγματικοὺς ἀντιστρατευομένους πρὸς τὸ Σύνταγμα, νὰ ψηφίσωμεν νόμον διὰ τοῦ ὁποίου θὰ ἐνεργήσωμεν τὴν μεγαλειτέραν καὶ καταστρεπτικωτέραν ἐπιῤῥοὴν ἐπὶ τῶν πολιτευομένων καὶ ἐπὶ τοῦ λαοῦ; Τὸ μεγαλείτερον τῶν ἐπιχειρημάτων τοῦ κ. πρωθυπουργοῦ ποῖον εἶναι; εἶναι τὸ δικαιοστάσιον· δικαιοστάσιον, ἔστω, παραδέχομαι τοῦτο· γνωρίζετε πάντες ὅτι κατὰ τὸν Σεπτέμβριον, ὅτε μετατίθενται οἱ δικασταὶ, ἐπέρχεται δικαιοστάσιον ἐπὶ δύω καὶ πλέον μῆνας, καθότι οἱ μετατιθέμενοι ἐρχόμενοι εἰς Ἀθήνας ζητοῦσι νὰ μετατεθῶσιν ἀλλαχοῦ· ἀλλὰ δὲν καταστρέφεται τὸ Κράτος. Δὲν θὰ καταστραφῇ πολλῷ περισσότερον τὸ Κράτος, ἐὰν ἤθελεν ἐπέλθει δικαιοστάσιον κατὰ τὸν Μάϊον ἑκάστης τετραετίας, ὅτε πρόκειται νὰ ἐνεργηθῶσιν αἱ δημοτικαὶ ἐκλογαί· καὶ τὸ δικαιοστάσιον ἂν ἐπέλθῃ, αἱ ἐκλογαὶ πρέπει νὰ ἐνεργηθῶσι κατὰ τὴν 8ην Μαΐου καὶ τὴν 25ην Ἰουλίου πρέπει ν’ ἀναλάβωσι τὴν ἀρχὴν οἱ νέοι δήμαρχοι, οὓς ὁ λαὸς ἤθελεν ἐκλέξει. Ἐρωτῶ τὸν ἀξιότιμον βουλευτὴν ἐξ Αἰγιαλείας, ὅστις προχθὲς παρετήρησεν ὅτι δὲν πρέπει ὁ ἡγεμὼν ν’ ἀπουσιάζῃ τοῦ Κράτους του, νομίζει ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Αἰγιαλείας, ὅτι ὁ ἡγεμὼν θὰ ᾖναι ἐνταῦθα κατὰ τὴν 3ην Ἰουλίου; Οἱ γνωρίζοντες διατὶ ὁ ἡγεμὼν πρόκειται νὰ ἐξέλθῃ τοῦ Κράτους, δὲν ἀμφιβάλλουσιν ὅτι πρόκειται νὰ μεταβῇ πιθανῶς εἰς τὰ λουτρά. Ἀφοῦ θὰ ᾖ αἱ ἀπών, τίς θὰ ἐνεργήσῃ τὰς δημοτικὰς ἐκλογάς; ἡ Κυβέρνησις· ἀλλ’ ἐὰν ὑπάρχῃ λόγος νὰ ᾖναι παρὼν ὁ ἡγεμὼν, ὑπάρχει ὁ λόγος οὗτος διότι κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν ὁ τόπος εἶναι ἀνάστατος. Γνωρίζετε πάντες ὅτι κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῶν βουλευτικῶν ἐκλογῶν, πολὺ πλειότερον κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῶν δημοτικῶν, ὁ τόπος εἶναι ἀνάστατος, καὶ ἐν τούτοις φέρουσι νόμον, ὅστις ἐπιψηφίζεται, περὶ ἀντιβασιλείας καὶ ταυτοχρόνως φέρουσιν ἕτερον περὶ ἀναβολῆς τῶν βουλευτικῶν ἐκλογῶν. Ἐὰν π. χ. ἐν Ἠλείᾳ λάβωσι χώραν ὅ,τι κατὰ τὴν τελευταίαν βουλευτικὴν, ἐὰν φυγόδικοι καὶ φυγόποινοι, παρίστανται ὡς ἀντιπρόσωποι τῶν ὑποψηφίων, ἐὰν φυγόδικοι καὶ φυγόποινοι προσέρχωνται καὶ ψηφοφορῶσιν ὡς ἀπεδείχθη ὑπὸ τῶν ἰδίων ὑπουργῶν διαψευσάντων τὸν κ. πρωθυπουργὸν, ἐὰν φυγόδικοι καὶ φυγόποινοι ἐνεργήσωσι τὰς ἐκλογὰς μὲ τὰ στρατιωτικὰ ἀποσπάσματα καὶ θελήσω νὰ παραπονεθῶ, πρὸς ποῖον θὰ τηλεγραφήσω, ἀφοῦ ἐκ τῶν προτέρων γνωρίζω ὅ,τι ὁ κ. πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν ἀπὸ τοῦ βήματος ὅτι δὲν ἔλαβεν οὐδὲν τηλεγράφημα, ἐνῷ ἐγὼ ἐτηλεγράφησα πρὸς αὐτὸν πολλάκις; Βλέπετε λοιπὸν, κύριοι, ὅτι πρὸ πάντων ἀπόντος τοῦ ἡγεμόνος δὲν πρέπει νὰ ἐνεργοῦνται αἱ ἐκλογαί.

§93ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ἐγὼ συμφωνῶ μεθ’ ὑμῶν.

§94ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς, βουλευτὴς κ. Παππαμιχαλόπουλος, προχθὲς μὲ διέκοψεν, εἰπὼν ὅτι ἡ γνώμη μου εἶναι ἀτομική.

§95ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κατ’ ἐκείνην τὴν ὥραν ἐνόουν.

§96ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ἐγὼ παραδέχομαι, ὅτι εἶχον καὶ ἔχω γνώμην ἀτομικήν· ἤμην ἄλλοτε φίλος τοῦ κ. Τρικούπη, προκαλῶ αὐτὸν νὰ μὲ διαψεύσῃ, ἂν πάντοτε ἀπέδειξα ὅτι εἶχον γνώμην ἀτομικήν, καὶ δὲν ἐννοῶ ὅτι δύναται νὰ ᾖναί τις βουλευτής, ἐὰν δὲν ἔχῃ γνώμην καὶ γνώμην ἀτομικὴν (εὖγε, εὖγε). Δὲν λέγω ὅτι, ἐγὼ ἀντιπροσωπεύω κόμμα, δὲν ἐσυνείθισα νὰ ἔχω ἀξιώσεις, αἵτινες δύνανται νὰ θεωρηθῶσι γελοῖαι· εἶμαι βουλευτής, ἀνήκω εἰς κόμμα, ἀλλὰ δὲν ἐννοῶ ποτὲ ὁ κομματάρχης μου νὰ μὲ σύρῃ ἀπὸ τὴν μύτην. Ἐννοῶ νὰ ψηφοφορῶ εἰς τὰ πολιτικὰ μόνον ζητήματα, συμφώνως μὲ τὴν γνώμην αὐτοῦ, ἀλλ’ εἰς τὰ ἄλλα δὲν ἐννοῶ νὰ ἀκολουθῶ αὐτὸν τυφλῶς· καὶ γνωρίζει τοῦτο κάλλιον παντὸς ἄλλου ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, διότι ὑπῆρξα φίλος του καὶ διεφώνησα πολλάκις, ὡς καὶ ἐκ τῶν πρακτικῶν τῆς Βουλῆς γίνεται δῆλον. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλὴν, νὰ σκεφθῇ, καὶ ἀκριβῶς διὰ τοῦτο ἤργησα νὰ λάβω τὸν λόγον διότι ἤλπιζα ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἤθελεν ἀποσύρει τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, νὰ σκεφθῇ εἰς ποίαν καταστροφὴν θέλει ἐμβάλει τοὺς ὑποψηφίους δημάρχους καὶ τὸν λαόν, οἵτινες ἀπὸ σήμερον μέχρι τοῦ Ἰουλίου θὰ εὑρίσκωνται εἰς ἀένναον ἐκλογικὴν πάλην. Ὑπάρχουσι, κύριοι, πολλοὶ βουλευταί, οἵτινες καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τῆς Συνόδου ἀπουσίαζον τῶν συνεδριάσεων, ἤδη δὲ διὰ τῆς μεγαλειτέρας ἐπιμονῆς παρίστανται ἐνταῦθα, πρὸς τὸν σκοπὸν νὰ ἀναβληθῶσιν αἱ ἐκλογαί. Δὲν ἀγνοῶ ὅτι δι’ αὐτοὺς ἡ ἀναβολὴ τῶν ἐκλογῶν εἶναι τὸ μεγαλείτερον ρουσφέτι· δὲν τὸ ἀγνοῶ, διότι ἂν τῳόντι ὁ δήμαρχος ἔτυχε νὰ ἦναι φίλος των καὶ κινδυνεύει νὰ χάσῃ τὴν δημαρχίαν, δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι θὰ παραμείνωσιν ἐνταῦθα καὶ μέχρι τοῦ μεσονυκτίου, ὅπως ψηφίσωσιν ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἀκριβῶς ὑπεβλήθη τὸ μεσονύκτιον.

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ Νομοσχεδίου, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 1.

§98ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει).

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ 1 ἄρθρον, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν.

§100Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν ὑπάρχει, κ. Πρόεδρε, καμμία τροπολογία διὰ τὴν ἐποχὴν τῶν ἐνστάσεων;

§101ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν βλέπω λόγον τινὰ, ἵνα μεταβάλλωμεν τὴν διορίαν ἐν τῷ ἄρθρῳ τούτῳ. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Καλαβρύτων εἶχεν εἰπεῖ, ὅτι ἐν τοῖς ὀρεινοῖς δήμοις, κατὰ τὴν ἐποχὴν ταύτην, δὲν ὑπάρχουσι παρόντες οἱ κάτοικοι, ἵνα δυνηθῶσι νὰ χρησιμοποιήσωσι τὴν γενομένην δημοσίευσιν κατὰ τὴν ἀναθεώρησιν τῶν καταλόγων. Ἀλλὰ εἰς ὅλας τὰς ἐποχὰς τοῦ ἔτους ἐν Ἑλλάδι ὑπάρχουσι μέρη, ἄλλοτε τὰ ὀρεινὰ καὶ ἄλλοτε τὰ πεδινά, καὶ ἄλλοτε πάλιν τὰ παραθαλάσσια, εἰς τὰ ὁποῖα δὲν ὑπάρχουσι κάτοικοι· ὥστε, ἐὰν ἄλλην ἐποχὴν ὁρίσωμεν, θὰ εὑρεθῶσι ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι δὲν θὰ δύνανται νὰ χρησιμοποιήσωσι τὴν δημοσίευσιν ταύτην. Ἡ δὲ ἐποχὴ τοῦ νόμου μοὶ φαίνεται κατάλληλος, διότι πρῶτον συμπίπτει μὲ τὴν ἀρχὴν καὶ τὸ τέλος τοῦ ἔτους, καὶ δεύτερον ἀπέχει ὅσον τὸ δυνατὸν ὀλιγώτερον ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τῶν ἐκλογῶν. Αἱ ἀναθεωρήσεις ἀπαιτοῦσι 2½ μῆνας· εἰς τὸν χρόνον δὲ τοῦτον πρέπει νὰ προστεθῇ ὁ χρόνος, ὁ ἀπαιτούμενος εἰς δημοσίευσιν τῶν καταλόγων, ἀπαιτεῖται δὲ πολὺς χρόνος, διότι ἐν ταῖς ἐπαρχίαις ἀπεδείχθη, ὅτι δυσκόλως δύνανται νὰ τυπωθῶσιν οἱ κατάλογοι, ἢ τυποῦνται πλήρεις σφαλμάτων, καὶ πολλάκις ἐνῷ ἀναδέχονται τὴν τύπωσιν οἱ ἐργολάβοι, δὲν δύνανται νὰ ἐκπληρώσωσι τὰς ὑποχρεώσεις των, καὶ ἀναγκάζονται νὰ στέλλωσιν ἐνταῦθα τοὺς καταλόγους, ἵνα γείνῃ ἡ τύπωσις ἐν τοῖς τυπογραφείοις τῶν Ἀθηνῶν· ἕνεκα δὲ τούτων ὅλων, ἀπαιτοῦνται πρὸς τὴν τύπωσιν 2 καὶ πλέον μῆνες. Ὅταν προσθέσωμεν τοὺς 2 τούτους μῆνας, εἰς τοὺς 2½ τοὺς ἀπαιτουμένους διὰ τὴν ἐξέλεγξιν τῶν καταλόγων, φθάνομεν περίπου εἰς τὴν καθοριζομένην ἐν τῷ Νομοσχεδίῳ ἡμέραν τῶν ἐκλογῶν. Δὲν λέγω, ὅτι ὡς πρὸς τὴν διορίαν τοῦ ἄρθρου δύναται νὰ φθάσῃ τις εἰς τελείαν ἀκρίβειαν· δυνάμεθα καὶ κατὰ 2 καὶ κατὰ 3 ἔτι μῆνας ν’ ἀπομακρύνωμεν τὴν διορίαν ἀπὸ τῆς ἡμέρας τῆς ἐκλογῆς, ἀλλ’ αὐτὸ τοῦτο, ὅτι συμπίπτει ἡ διορία μετὰ τῆς ἀρχῆς τοῦ ἔτους, ἔχει πολλὰ τὰ καλά. Οὐχ ἧττον, δὲν θεωρῶ τοῦτο σπουδαῖον ζήτημα. Ἐὰν ἡ Βουλὴ ἀποκλίνῃ μᾶλλον ὑπὲρ ἄλλης τινὸς διορίας, δὲν δυσκολευόμεθα νὰ δεχθῶμεν ταύτην, ἀμφιβάλλω ὅμως ἐὰν δυνηθῇ ἡ Βουλὴ νὰ ὁμοφωνήσῃ ὑπὲρ ἄλλης οἱασδήποτε.

§102ΤΡΑΚΑΣ. Ἡ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ὁριζομένη ἐποχὴ εἶναι ἡ ἀκαταλληλοτέρα, ὄχι μόνον διότι εἰς τὰ πλεῖστα ὀρεινὰ μέρη τῆς Ἑλλάδος, ἀλλὰ καὶ εἰς τὰ πεδινὰ ἀκόμη δὲν εἶναι δυνατὸν κατὰ τὴν τρίτην Ἰανουαρίου νὰ εὑρεθῶσιν οἱ ψηφοφόροι νὰ κάμωσι τὰς ἐνστάσεις των, διότι εὑρίσκονται πάντες εἰς τὰ ποίμνιά των· πολὺ καταλληλότερος εἶναι ὁ Μάϊος, ὅπως ὁρίζει ὁ παλαιὸς νόμος, ὅτε οἱ ἄνθρωποι εὑρίσκονται εἰς τὰς πατρίδας των, καὶ δὲν ἔχουσιν οὐδεμίαν ἐργασίαν, οὔτε οἱ ὀρεινοὶ οὔτε οἱ πεδινοί.

§103ΠΟΛΛΟΙ. Ὂχι, ὄχι.

§104ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Καὶ ἡ Συνέλευσις τῆς 3 Σεπτεμβρίου καὶ ἡ τοῦ 1862, ὅπου ἦσαν ἄνθρωποι ὅλοι ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν καὶ ἐγνώριζον τὰς καταλληλοτέρας ἐποχὰς, προσδιώρισαν τὸν Ἀπρίλιον διὰ τὴν ἐξέλεγξιν τῶν καταλόγων. Διατί θέλετε νὰ καταστρέψωμεν ὅ,τι τόσοι πεπειραμένοι ἄνθρωποι ἀντελήφθησαν, καὶ νὰ ἀρκεσθῶμεν εἰς ὅ,τι ἀντελήφθη εἷς Τμηματάρχης τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν;

§105ΒΑΛΑΒΑΝΗΣ. Εἶναι ἀποδεδειγμένον, ὅτι ἡ καταλληλοτέρα ἐποχὴ διὰ τὴν ἔκθεσιν τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων εἶναι ἡ 1 Μαΐου, καὶ διὰ τοῦτο, ὅταν κατὰ τὸ 1875 συνετάξαμεν τὸ νομοσχέδιον περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἰσχύοντος τότε νόμου περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν, προσδιωρίσαμεν τὴν 1 Μαΐου ἑκάστου ἔτους πρὸς ἔναρξιν τῶν ἐργασιῶν τῆς ἀναθεωρήσεως· ἐπειδὴ δὲ ἀναγνωρίζω, ὅτι τὸ ἀπὸ τῆς λήξεως τῆς προθεσμίας τῶν ἐνστάσεων καὶ ἀντιῤῥήσεων μεσολαβοῦν χρονικὸν διάστημα μέχρι τῆς πρώτης Κυριακῆς τοῦ Ἰουλίου, καθ’ ἣν κατὰ πᾶσαν τετραετίαν θὰ γίνωνται τοῦ λοιποῦ αἱ ἐκλογαὶ τῶν Δημοτικῶν Ἀρχῶν, κατὰ τὸ ἄρθρον 2 τοῦ νομοσχεδίου, δὲν εἶναι ἐπαρκὲς, ὅπως οἱ ἐκλογικοὶ κατάλογοι καθίστανται ὁριστικοὶ καὶ ἀνατυπῶνται, νομίζω, ὅτι θέλομεν συμβιβάσει τὰ πράγματα, ἂν ἀντὶ τῆς πρώτης Ἰανουαρίου, τὴν ὁποίαν ὁρίζει τὸ νομοσχέδιον πρὸς ἔναρξιν τῶν ἐργασιῶν τῆς ἀναθεωρήσεως τῶν καταλόγων, ὁρίσωμεν τὴν 1 Σεπτεμβρίου, ὅτε, ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον, οἱ ἐκλογεῖς εὑρίσκονται ὡς καὶ κατὰ τὴν 1 Μαΐου, εἰς ὃν ἐξασκοῦσι τὸ δικαίωμα τοῦ ψηφοφορεῖν δῆμον, διότι καὶ τότε θὰ δύνανται νὰ ὑποβάλλωσι τὰς περὶ ἐγγραφῆς καὶ διαγραφῆς ἐνστάσεις των.

§106ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν ἤξιζε τὸν κόπον νὰ γείνῃ τόσῳ μακρὰ συζήτησις περὶ τούτου· ἀλλ’ ἐὰν ἀληθῶς κηδώμεθα περὶ ἐνασκήσεως ἑνὸς δικαιώματος τοῦ δημότου, πρέπει αὐτὸ τὸ δικαίωμα νὰ τὸ καταστήσωμεν εἰς αὐτὸν προσιτὸν ἵνα τὸ ἐνασκήσῃ ἐλευθέρως. Τὰ πλεῖστα μέρη τῆς Πελοποννήσου καὶ τῆς Στερεᾶς Ἑλλάδος κατὰ τὴν ἐποχὴν, τὴν ὁποίαν τάσσει τὸ 1 ἄρθρον τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, εἶναι ἔρημα· αὐτὸ εἶναι πανθομολογούμενον, καὶ δὲν βλέπω τὸν λόγον, διατί νὰ φέρωμεν τροποποίησιν εἰς νόμον, τὸν ὁποῖον ἐψηφίσαμεν, ὡς εἶπε καὶ ὁ κ. Δημητρακάκης, κατ’ ἐπανάληψιν. Τώρα ἴσως τὸ ἐπιχείρημα τοῦ κυρίου Πρωθυπουργοῦ θεωρηθῆ σπουδαῖον, ἀλλὰ τότε ἡ πρότασις τοῦ κ. Βαλαβάνη εἶναι ὀρθή. Δὲν βλέπω κατὰ τί ἤθελεν ἐπέλθει ζημία, ἐὰν αἱ ἐκλογαὶ ἐνηργοῦντο τὸν Ἰούλιον μὲ τοὺς καταλόγους τοῦ παρελθόντος ἔτους. Καὶ ἂν τὴν ὁριζομένην ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἐποχὴν δεχθῶμεν, καθίσταται ἀδύνατος ἡ ἐνάσκησις τοῦ δικαιώματος τῶν δημοτῶν ὡρισμένων δήμων· ἂς μείνῃ λοιπὸν ἡ διάταξις ὡς ἔχει ἐν τῷ νόμῳ τοῦ 1878, αἱ δὲ ἐκλογαὶ ἂς γίνωνται διὰ τῶν καταλόγων τοῦ παρελθόντος ἔτους. Κοινὴ εἶναι καὶ ἡ ὠφέλεια καὶ ἡ ζημία.

§107Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἄν ἦναι ἄδικον νὰ προσδιορισθῇ ἡ 1 Ἰανουαρίου διὰ τὴν ἀναθεώρησιν τῶν καταλόγων, διότι τότε, ὡς εἶπεν ὁ προαγορεύσας, δὲν θὰ δύνανται πολλοὶ ἄνθρωποι νὰ ἐνασκήσωσι τὰ δικαιώματά των, εἶναι ἔτι μᾶλλον ἄδικον νὰ ἐνεργηθῶσιν αἱ ἐκλογαὶ μὲ τοὺς καταλόγους τοῦ παρελθόντος ἔτους, διότι ὅλοι οἱ ἀποκτήσαντες δικαίωμα, δυνάμει τοῦ νόμου, ἀποκλείονται νὰ τὸ ἐνασκήσωσι· διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι αἱ ἐκλογαὶ πρέπει νὰ γίνωνται μὲ τοὺς καταλόγους τοῦ......

§108ΜΙΛΗΣΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§109ΒΑΛΑΒΑΝΗΣ. Ἐὰν ἀπαλειφθῇ τὸ 1 ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου, διὰ τοῦ ὁποίου ὁρίζεται ἡ 1 Ἰανουαρίου ἑκάστου ἔτους πρὸς ἔναρξιν τῶν ἐργασιῶν τῆς ἀναθεωρήσεως τῶν καταλόγων, ἐκτίθενται δὲ καὶ ἐφεξῆς οἱ κατάλογοι, ὡς καὶ μέχρι τοῦδε, τὴν 1 Μαΐου ἑκάστου ἔτους, προτείνω, ἵνα αἱ ἐκλογαὶ τῶν Δημοτικῶν Ἀρχῶν γίνωνται κατὰ τετραετίαν τὴν πρώτην Κυριακὴν τοῦ Σεπτεμβρίου.

§110ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἡμεῖς ἔχομεν νόμον περὶ ἀναθεωρήσεως τῶν καταλόγων τὸν τοῦ 1878, καὶ ἐν τῷ ἰδίῳ τούτῳ νόμῳ ὁρίζεται ἡ ἡμέρα τῆς ἐνεργείας τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν, τὸ πρῶτον δεκαήμερον τοῦ Μαΐου. Κατὰ τί ἐζημιώθησαν οἱ δημόται, ὅσοι δὲν ἐπρόφθασαν νὰ ἐγγραφῶσι, συμπληρώσαντες τὸ 21 ἔτος τῆς ἡλικίας των; Ἡ διάταξις λοιπὸν αὕτη ἐλειτούργησε χωρὶς νὰ ἐγερθῇ οὐδὲν παράπονον μέχρι σήμερον· διατί θέλομεν νὰ νεωτερίσωμεν;

§111ΜΙΛΗΣΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§112Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Θὰ ἀπαντήσω δύω λέξεις εἰς τὸν προλαλήσαντα, διότι δὲν θέλω νὰ κάμω κατάχρησιν· τῳόντι τὸ ὀλιγώτερον κακὸν ἐπιδιώκει καὶ τὸ ὀλιγώτερον κακὸν εἶναι, ἐὰν δὲν πάθουν τὰ συμφέροντα τοῦ κ. Μίληση· ἐκεῖ εὑρίσκει τὸ ὀλιγώτερον κακόν.

§113ΜΙΛΗΣΗΣ. Αὐτὸ δὲν εἶναι συζήτησις.

§114ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Εἶναι συζήτησις, ὅταν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι ὑπάρχουν δῆμοι ὁλόκληροι εἰς τὴν ἐπαρχίαν Καλαβρύτων, εἰς τὴν ἐπαρχίαν Γορτυνίας, εἰς τὴν ἐπαρχίαν Τριπόλεως, εἰς τὴν ἐπαρχίαν Εὐρυτανίας καὶ εἰς ὅλας τὰς ἄλλας ἐπαρχίας τοῦ Κράτους, ὅπου δὲν εὑρίσκονται ἄνθρωποι ἐντὸς τῶν δήμων των, παρά τινες, οἱ ὁποῖοι φυλάττουν τὰς οἰκίας, οὓς ἀγροφύλακας ὀνομάζουν, ἀλλ’ εἶναι μᾶλλον οἰκοφύλακες· Εἶναι συζήτησις. Ὁ κ. Μίλητης ἰσχυρίζεται ὅτι εἶναι ὀλιγώτερον τὸ κακὸν, ὅταν δὲν δύναταί τις νὰ ἀσκήσῃ τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἀπέκτησεν ἐντὸς μικροτέρου διαστήματος, διότι τὸ μικρότερον διάστημα θὰ συντελέσῃ νὰ ἀποκτήσωσί τινες τὴν ἀπαιτουμένην παρὰ τοῦ νόμου ἡλικίαν. Τάξετε ὁποιανδήποτε θέλετε προθεσμίαν, ὁρίσετε ὁποιονδήποτε θέλετε μῆνα, μοὶ εἶναι ἐντελῶς ἀδιάφορον, ἐκτὸς τῶν μηνῶν τῆς ἀποδημίας τῶν ὀρεινῶν κατὰ χειμῶνα, ὅτε δὲν ὑπάρχει οὐδὲ ψυχὴ ζῶσα ἐκεῖ· διότι ἄλλως θὰ ἀποκλείσητε ἐντελῶς ὁμάδας ἀνθρώπων ἀπὸ τοῦ νὰ ἀσκήσωσι τὸ δικαίωμά των.

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, ἐπειδὴ ἐγένετο ἀρκετὴ συζήτησις ἐπὶ τοῦ πρώτου ἄρθρου, θὰ θέσω εἰς ψηφοφορίαν τὰς τροπολογίας.

§116Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἀποσύρω τὴν τροπολογίαν μου· νὰ περάσῃ ὅπως εἶναι.

§117ΤΙΝΕΣ. Τὰς ἀποσύρομεν καὶ ἡμεῖς.

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ 1 ἄρθρον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§119ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει τὸ ἄρθρον 2).

§120ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ὑποστηρίζω τὴν πρότασιν τοῦ κ. Βαλαβάνη (θόρυβος).

§121ΒΑΛΑΒΑΝΗΣ. Τὴν πρότασιν τὴν ἔκαμα ὑπὸ ἕνα ὅρον, ἐὰν πρόκηται νὰ μετατεθῇ ὁ χρόνος τῆς ἀναθεωρήσεως τῶν καταλόγων, ἀλλ’ ἀφοῦ δὲν μεταβάλλεται ὁ χρόνος....

§122Π. ΤΡΙΓΓΕΤΑΣ. Ἀντὶ τὴν πρώτην Κυριακὴν τοῦ Ἰουλίου νὰ γείνῃ τὴν πρώτην Κυριακὴν τοῦ Αὐγούστου· κάμω αὐτὴν πρότασιν.

§123ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κυρίου Τριγγέτα παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι).

§124ΤΙΝΕΣ. Ἀπεῤῥίφθη.

§125ΕΤΕΡΟΙ. Παρεδέχθη.

§126ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, ἐπειδὴ γίνεται ἔνστασις, θὰ ἐρωτήσω ἀντιστρόφως τὴν Βουλήν.

§127Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐπὶ τῆς προτάσεως, τὴν ὁποίαν ἔφερεν ὁ κύριος Τριγγέτας, θὰ συζητήσωμεν, διότι ἡ πρότασις αὕτη εἶναι τὸ κύριον ζήτημα τοῦ Νομοσχεδίου.

§128ΤΙΝΕΣ. Ἀπεῤῥίφθη (θόρυβος).

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ ἠρώτησα τὴν Βουλήν, ἄλλοι ἠγέρθησαν, ἄλλοι ὕψωσαν τὰς χεῖρας (θόρυβος).

§130Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐρωτήσατε τὴν Βουλὴν καὶ ἡ Βουλὴ θὰ ἀποφανθῇ.

§131Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε. Δὲν δύνανται αἱ προτάσεις κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον νὰ ὑποβάλλωνται. Αἱ προτάσεις εἶναι ἀποτέλεσμα τῆς συζητήσεως.

§132ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ἀθ. Πετιμεζᾶ, θὰ θέσω εἰς ψηφοφορίαν τὸ 2 ἄρθρον ὅπως ἔχει.

§133ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§134ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ ἐὰν ἡ Βουλὴ δὲν δεχθῇ τὸ ἄρθρον ὅπως ἔχει, θὰ εἰπῇ ὅτι θέλει μεταβολήν· ἐὰν ἡ Βουλὴ δεχθῇ τὸ ἄρθρον ὅπως ἔχει, ἐννοεῖ νὰ γίνουν τὸν Ἰούλιον αἱ ἐκλογαί.

§135ΤΙΝΕΣ. Ἐὰν δὲν δεχθῇ τὸ ἄρθρον, θὰ κάμωμεν συζήτησιν.

§136ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Κατὰ τὸν Κανονισμὸν τίθενται εἰς ψηφοφορίαν πρῶτον αἱ τροπολογίαι, καὶ τοῦτο ἔχει τὸν λόγον του· διότι, ἐὰν τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν τὸ ἄρθρον καὶ ἀποῤῥιφθῇ, θὰ εὑρεθῶμεν εἰς ἀμηχανίαν. Τροπολογία ἐπροτάθη ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐκ Πυλίας· ὡς ἐγὼ ἀντελήφθην, ἡ τροπολογία αὕτη ἀπεῤῥίφθη, ἀλλ’ ἐὰν ὑπάρχῃ ἀμφιβολία περὶ τούτου, δύναται νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ καὶ ἀντιστρόφως. Ἐὰν ὑπάρχωσι καὶ ἄλλαι τροπολογίαι, δύνανται νὰ προταθῶσιν, ἀλλ’ ἐννοεῖται ὅτι πάντοτε αἱ τροπολογίαι πρέπει νὰ προτάσσωνται εἰς ψηφοφορίαν, καὶ ἀφοῦ ἀποῤῥιφθῶσι, τίθεται εἰς ψηφοφορίαν τὸ ἄρθρον.

§137ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι Βουλευταί, ὁ κύριος Βουλευτὴς Πυλίας ἔκαμε τὴν πρότασιν, ἀντὶ τῆς πρώτης Κυριακῆς τοῦ Ἰουλίου νὰ τεθῇ ἡ πρώτη Κυριακὴ τοῦ Σεπτεμβρίου Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν αὐτὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. (Γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 2, 3 καὶ 4).

§138ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει τὸ ἄρθρον 5).

§139ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Τὸ ἄρθρον 5 ἀπαγορεύει εἰς τοὺς Δημάρχους νὰ παρίστανται αὐτοπροσώπως· φρονῶ, ὅτι ἢ πρέπει νὰ ἀπαγορευθῇ καὶ εἰς τοὺς Βουλευτὰς ἢ πρέπει νὰ ἐπιτραπῇ καὶ εἰς τοὺς Δημάρχους.

§140ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κυρίου Δουζίνα παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη.

§141ΜΑΝΕΤΑΣ. Προτείνω τὴν ἀπάλειψιν τοῦ ἄρθρου.

§142ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀπάλειψιν νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 5).

§143ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει τὸ ἄρθρον 6).

§144ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 6, ὡς ἐνθυμεῖσθε, ἐλέχθη χθὲς, ἀλλ’ ἀνακριβῶς, ὅτι ἐν τοῖς νομοῖς Λαρίσσης, Τρικκάλων καὶ Ἄρτης, ἐνῶ αἱ ἐκλογαὶ ἐνεργηθήσονται τὴν 29 Μαΐου, ἡ περίοδος ἡ δημοτικὴ θέλει συγχρόνως ἀρχίσει μὲ τὴν προσεχῆ τῆς παλαιᾶς Ἑλλάδος. Ἵνα μὴ ὑπάρχῃ μηδεμία ἀμφιβολία περὶ τῆς ἀληθοῦς ἐννοίας τοῦ Νόμου, καὶ ἵνα γείνῃ ἀκριβεστέρα ἡ σύνταξις τοῦ ἄρθρου, προτείνω ὅπως προστεθῇ εἰς τὸ δεύτερον ἐδάφιον ἡ ἑξῆς φράσις: «Ἰσχύουσι δὲ τὰ περὶ τῆς λήξεως τῆς πρώτης περιόδου διατεταγμένα ὑπὸ τοῦ Νόμου ΠΜʹ τῆς 9 Μαρτίου 1882». Καὶ ἐὰν μὴ προστεθῇ ἡ φράσις, τοιαύτη εἶναι ἡ ἔννοια τοῦ Νόμου· ἀλλ’ ἐπειδὴ ἐξεφράσθη ἐναντία γνώμη, εἶναι καλὸν νὰ ἄρωμεν πᾶσαν ἀμφιβολίαν διὰ ῥητῆς διατάξεως.

§145Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μακρὰ ἐγένετο ἡ συζήτησις καὶ κρίνω περιττὸν νὰ ἐπαναφέρω τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς διχοτομήσεως τῶν ἐκλογῶν. Θέλω προτείνει εἰς τὴν Βουλὴν, ὅπως ἡ δευτέρα παράγραφος τοῦ ἄρθρου 6 ἀπαλειφθῇ, διὰ νὰ ἐνεργηθῶσιν αἱ ἐκλογαὶ συγχρόνως καθ’ ἅπαν τὸ Κράτος. Δὲν ἔχω ἀμφιβολίαν ὅτι ἡ πρότασίς μου θὰ ἀποῤῥιφθῇ, ἀλλ’ ἐπειδὴ θεωρῶ τὸ ζήτημα τῆς διχοτομήσεως τῶν ἐκλογῶν λίαν σπουδαῖον, ἐὰν καὶ ἄλλοι 14 συμφωνοῦσι μετ’ ἐμοῦ ζητῶ τὴν ὀνομαστικὴν κλῆσιν (ἐγείρονται πλέον τῶν 15).

§146ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προτείνεται ἡ ἀπάλειψις τῆς δευτέρας παραγράφου τοῦ ἄρθρου 6. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν λέγουσι ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν ὄχι. (Γίνεται δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τοῦ Βουλευτοῦ Σταμούλη κατὰ τὸ ἑπόμενον Πρωτόκολλον).

§147ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψήφισαν ἐν ὅλῳ 153. 109 εἶπον ὄχι, 44 ναί. Ἑπομένως ἀπεῤῥίφθη ἡ πρότασις τοῦ κ. Α. Πετιμεζᾶ. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 6 τοῦ Νομοσχεδίου μὲ τὴν προσθήκην τῆς Κυβερνήσεως· ὁμοίως τὸ ἄρθρον 7, 8, τὸ 10 ὅπερ γίνεται 9, τοῦ 9 ἀπαλειφθέντος, τὸ 11, ὅπερ γίνεται 10, καὶ τὸ σύνολον.

§148ΠΟΛΛΟΙ. Τὰ πρακτικά. Τὰ πρακτικά.

§149ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Πρὸ τῆς ἀναγνώσεως τῶν πρακτικῶν, νομίζω καλὸν νὰ συνέλθῃ ἡ Βουλὴ καὶ τὸ Σάββατον νὰ ψηφίσωμεν τὸ Νομοσχέδιον περὶ ἀπαγορεύσεως βοσκῆς, κατόπιν δὲ τούτου τὸ Νομοσχέδιον περὶ παραχωρήσεως ἐθνικῶν καὶ ἰδιωτικῶν οἰκοπέδων.

§150ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ ἀναγνωσθοῦν τὰ πρακτικά. (Τὰ πρακτικὰ ἀναγινώσκονται καὶ ἐγκρίνονται παρὰ τῆς Βουλῆς). Διαλύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρᾳ 8 Μ. Μ.)