1883.03.11

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 76

Τῆς 11 Μαρτίου 1883.

(Παρασκευὴ)

(Ὥρα 5 Μ. Μ.)

(Ἀπαρτίας γενομένης, ἀνεγνώσθησαν καὶ ἐνεκρίθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Φλωρὴ χήρα Π. Φαβιοπούλου, Ἄννα Π. Φαβιοπούλου καὶ Ἀστράκα Π. Φαβιοπούλου ζητοῦσι νὰ τοῖς χορηγηθῇ ἀνάλογος σύνταξις δραχμῶν 150 κατὰ μῆνα ἀπέναντι τῶν μεγάλων πρὸς τὸ Ἔθνος ἐκδουλεύσεων τοῦ ἀποβιώσαντος συζύγου καὶ πατρός των, ὅστις καὶ ὡς μέλος τῆς Φιλικῆς Ἑταιρίας καὶ ὡς ὁπλαρχηγὸς καὶ ὡς ὑπάλληλος ὑπηρέτησε τὸ Ἔθνος, ἐδαπάνησε πολλὰ κατὰ τὸν ἀγῶνα καὶ τῷ ὀφείλονται 2,265 φοίνικες ὡς Διοικητῇ Ὕδρας. Ὁ Παναγιώτης Παπατσώνης ἀναφέρων τὰς ὑπὲρ τοῦ ἀγῶνος θυσίας του, παραπονεῖται ὅτι καὶ τὸ διδόμενον αὐτῷ χορήγημα δραχ. 150 τοῦ ἀπεκόπη καὶ ὁ ἐν τοῖς μητρῴοις ἀναγραφεὶς βαθμός του καθυστερεῖται εἰσέτι, καὶ ζητεῖ νὰ ληφθῇ ὑπὲρ αὐτοῦ ἡ δέουσα πρόνοια κατὰ τὰς τελευταίας στιγμὰς τοῦ βίου του. Στρατιωτικοὶ συνταξιοῦχοι παραπονοῦνται ὅτι ἀδικοῦνται διὰ τοῦ νέου νομισματικοῦ συστήματος καὶ ἐξαιτοῦνται νὰ πληρώνωνται κατὰ τὸ παλαιόν. Ἐξ Ἄρτης τηλεγραφικῶς οἱ κάτοικοι τοῦ Κομποτίου καὶ τοῦ Πέτα παραπονοῦνται κατὰ τῶν βιαιοπραγιῶν τῶν ἀγροφυλάκων, χωροφυλάκων καὶ κλητήρων, παρεμποδιζόντων αὐτοὺς νὰ καλλιεργήσωσι τοὺς ἀγρούς των καὶ ἐξαιτοῦνται ἢ θεραπείαν τοῦ κακοῦ ἢ ἄδειαν πρὸς μετανάστευσιν.

§2ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Νὰ τυπωθῇ, κύριε Πρόεδρε, τὸ τηλεγράφημα τοῦτο καὶ νὰ διανεμηθῇ ἐγκαίρως.

§3ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς, ὅτι κατὰ πᾶσαν Παρασκευὴν καὶ Σάββατον ἔρχονται τακτικῶς τοιαῦτα τηλεγραφήματα.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρότασις Νόμου περὶ ἐπιβολῆς φόρου ἐπὶ τῆς ἀπολαυστικῆς πολυτελείας ὑπὸ τοῦ ἐξ Ἄνδρου Βουλευτοῦ κυρίου Καρυστινάκη. (Ὅρα Παράρτημα).

§5ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὑποβάλλω Νομοσχέδιον μεταῤῥυθμίζον διατάξεις τινὰς τῶν Νόμων περὶ ἐκλογῆς Βουλευτῶν καὶ δηαιρεσιῶν. Αἱ κυριώτεραι τῶν μεταῤῥυθμιζομένων διατάξεων ἀφορῶσιν εἰς τὸν χρόνον τῆς ἐνεργείας τῶν δημαιρεσιῶν. Παρακαλῶ νὰ τυπωθῇ, ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ. (Ὅρα Παράρτημα).

§6ΚΑΛΛΙΓΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὑποβάλλω Νομοσχέδιον περὶ ἀναπληρωτικῆς πιστώσεως ἐλαχίστου ποσοῦ 2,500 δραχ. διὰ τὸ Φρενοκομεῖον Κερκύρας. (Ὅρα Παράρτημα).

§7ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ὑπεβλήθη πρὸ ἡμερῶν τὸ Νομοσχέδιον περὶ κοινοτήτων, ἀλλὰ δὲν ἐτυπώθη εἰσέτι. Παρακαλῶ πολὺ, κύριε Πρόεδρε, νὰ σταλῇ πρὸς τύπωσιν.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ σταλῇ.

§9ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ὡς χθὲς ἐδήλωσα εἰς τὴν Βουλὴν, ἡ Ἀστυνομία, ἐπὶ κεφαλῆς αὐτῆς ἔχουσα τὸν Διευθυντὴν, διέπραξε πρᾶξιν παρανομωτάτην· ἠμπόδισε πολίτας Ἕλληνας νὰ προσέλθωσι καὶ δώσωσιν ἀναφορὰν εἰς τὴν Βουλήν· ὁ Διευθυντὴς καὶ τὰ ὄργανα αὐτοῦ ἐπετέθησαν βαναύσως καὶ ἐκακοποίησαν πολίτας Ἕλληνας, πρὸς δὲ καὶ χεῖρα βέβηλον ἐπέβαλον κατὰ βουλευτοῦ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὑπεσχέθη ὅτι θὰ ἐξετάσῃ τὰ συμβάντα καὶ, ἂν ὑπάρχῃ παρανομία, θὰ ἱκανοποιήσῃ τὸν νόμον καὶ τοὺς προσβληθέντας· ἡ παρανομία εἶναι προφανής· χιλιάδες πολιτῶν εἶδον ταύτην διαπραχθεῖσαν ἐν μέσῃ ἡμέρᾳ. Παρακαλῶ τὸν κύριον Πρωθυπουργὸν νὰ μᾶς εἴπῃ τί ἔπραξε.

§10ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἐπὶ τῶν χθὲς λαβόντων χώραν διεξάγονται διοικητικαὶ καὶ ποινικαὶ ἀνακρίσεις. Μέχρι τοῦδε δὲν ἔχομεν εἰς χεῖρας ἡμῶν τὸ ἀποτέλεσμα αὐτῶν, ὅπως κρίνωμεν τίς ἦτο ὁ αἴτιος.

§11ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐπισπεύσῃ τὴν διεξαγωγὴν τῶν ἀνακρίσεων, ἵνα αὔριον δυνηθῇ νὰ μᾶς δώσῃ πληροφορίας.

§12ΡΑΛΛΗΣ. Πιθανῶς αὔριον θὰ δυνηθῇ.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Ὁ κ. Γεωργαντᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§14Ι. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Δὲν σκοπῶ, κύριοι, ν’ ἀντιταχθῶ κατὰ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, νομίζω δὲ ὅτι καὶ πάντες οἱ πρὸ ἐμοῦ ἀγορεύσαντες δὲν προσέβαλον ταύτην· μόνον ὁ ἔντιμος ἐκ Καλαμῶν Βουλευτὴς ἐδήλωσε κατηγορηματικῶς, ὅτι δὲν σκοπεῖ νὰ ψηφίσῃ οὐδένα νέον φόρον· πάντες ὅμως οἱ ἄλλοι προσέβαλον τὴν ἀρχὴν ἕνεκα τῶν καθ’ ἕκαστον, οὐδεὶς δὲ προσέβαλε τὴν ἀρχὴν καθ’ ἑαυτήν. Δὲν συμφωνῶ, κύριοι, ἐπίσης μὲ τὴν ἰδέαν, ὅτι διὰ τοῦ ἐπιβαλλομένου φόρου εἰς τὸν καπνὸν θὰ ἐλαττωθῇ ἡ παραγωγὴ καὶ ἡ κατανάλωσις. Μακρὰ πεῖρα ἀπέδειξεν, ὅτι οὐδαμοῦ, οὔτε οἱ φόροι, οὔτε αἱ ποιναὶ ἐπήνεγκον τὴν ἐλάττωσιν τῆς καταναλώσεως. Τινὰ μάλιστα Κράτη, ὡς ἡ Ῥωσσία, εἶχον ἐπιβάλει τὴν ποινὴν τοῦ θανάτου εἰς τὸν καπνίζοντα. Ὁ Σάχης τῆς Περσίας εἶχεν ἐπιβάλει τὴν ἀποκοπὴν τῆς ῥινὸς, πάντα δὲ τὰ μεγάλα Κράτη τῆς Ἀγγλίας, τῆς Γαλλίας, τῆς Γερμανίας δὲν ὑστέρησαν εἰς τὴν ἐπιβολὴν αὐστηροτάτων ποινῶν. Ἀλλ’ ἡ πεῖρα ἀπέδειξεν, ὅτι οὔτε οἱ αὐστηροὶ νόμοι, οὔτε ἡ βαρεῖα φορολογία κατώρθωσαν νὰ περιορίσωσι τὴν χρῆσιν ἢ μᾶλλον τὴν κατάχρησιν τοῦ καπνοῦ. Ἰδίως, κύριοι, θέλω ἀντιταχθῆ πάσῃ δυνάμει κατὰ τῆς διατάξεως περὶ ἐνοικιάσεως τοῦ φόρου, οἱ λόγοι δὲ τοὺς ὁποίους ἔγκριτα μέλη τοῦ Κοινοβουλίου ἐξέθεσαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, νομίζω, ὅτι εἰσὶν ἀρκοῦντες, ὅπως πείσωσιν ὑμᾶς, ὅτι οὐδέποτε πρέπει νὰ χορηγήσητε τὸ δικαίωμα τῆς ἐνοικιάσεως εἰς ἰδιώτας, οὐδέποτε πρέπει νὰ χορηγήσητε κυριαρχικὰ δικαιώματα τοῦ Κράτους εἰς χεῖρας ἐπιχειρηματιῶν. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις ἐβεβαίωσε διὰ τοῦ κυρίου ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ, ὅτε διατελοῦμεν εἰς ὑποχρεώσεις ἀπέναντι τοῦ Νόμου τοῦ 1881 καὶ τῆς σχετικῆς συμβάσεως, τοῦ Νόμου δηλαδὴ ἐκείνου, δυνάμει τοῦ ὁποίου ἐπραγματοποιήθη τὸ δάνειον τῶν 120,000,000. Ἡ Κυβέρνησις ἰσχυρίσθη, ὅτι τὴν διάταξιν ταύτην περιέλαβεν ἐν τῷ Νομοσχεδίῳ, μόνον διότι ἔχει τοιαύτην ὑποχρέωσιν. Ἀλλ’ ὡς ὁ ἔντιμος ἐξ Εὐρυτανίας βουλευτὴς εἶπε χθές, αὐτὸ τοῦτο τὸ Νομοσχέδιον, τὸ εἰσαχθὲν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, ἀναιρεῖ τὸν ἰσχυρισμὸν ἐκεῖνον, καὶ τοῦτο εἶναι ἁπλούστατον. Τὸ ἄρθρον 14 λέγει: «τὸ δικαίωμα τοῦ κόπτειν καπνὸν κτλ. δύναται ἡ Κυβέρνησις κατ’ ἀπόφασιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου νὰ ἐνοικιάσῃ διὰ δημοπρασίας....» Ἡ λέξις δύναται τί ἄλλο σημαίνει ἢ δικαίωμα τῆς Κυβερνήσεως καὶ οὐχὶ ὑποχρέωσιν; τί ἄλλο σημαίνει ἢ ὅτι ἡ Βουλὴ χορηγεῖ τὸ δικαίωμα εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐνοικιάσῃ, ἂν ἐγκρίνῃ, τὸν φόρον, ὄχι ὅμως καὶ τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἐκτελέσῃ; διότι ἄλλως θὰ ἔλεγεν «ὑποχρεοῦται». Ἀλλὰ μὴ τυχὸν τοῦτο ἀνεγράφη ἐν τῷ Νομοσχεδίῳ ἐκ κακῆς συντάξεως ἢ κατὰ γραφικὸν λάθος, καὶ ἑπομένως ὁ ἰσχυρισμὸς τοῦ ἐντίμου ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ εἶναι ὀρθός; Τοῦτο, κύριοι, θὰ προσπαθήσω ν’ ἀποδείξω ὑμῖν, ὅτι δηλαδὴ τὸ Νομοσχέδιον ἔχει καλῶς καὶ ὅτι ἡ Βουλὴ οὐδεμίαν ἔχει ὑποχρέωσιν ἐκ προηγουμένης ἀποφάσεως, ὅπως ἀναγράψῃ καὶ περιλάβῃ ἐν τῷ Νομοσχεδίῳ διάταξιν περὶ ἐνοικιάσεως τοῦ φόρου. Διὰ τοῦ Νόμου, κύριοι, τοῦ 1881 καθίσταται μεταξὺ πολλῶν ἄλλων προσόδων καὶ ὁ φόρος ἐπὶ τοῦ καπνοῦ ὑπέγγυος εἰς τοὺς ἀναλαβόντας τὴν πραγματοποίησιν τοῦ δανείου τῶν 120,000,000. Διὰ τῆς σχετικῆς συμβάσεως, τῆς ὑπὸ τῆς Βουλῆς κυρωθείσης, διὰ τοῦ 9 ἄρθρου αὐτῆς ἔχοντος οὕτω: «Ἡ Κυβέρνησις ὑποχρεοῦται νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τῆς Βουλῆς συνάμα μετὰ τῆς παρούσης Νομοσχέδιον, ἐπιτρέπον τὴν ἐκμίσθωσιν (regie) τῆς εἰσπράξεως τοῦ ἐπὶ τῆς καταναλώσεως τοῦ καπνοῦ φόρου, καὶ κανονίζον τοὺς ὅρους τῆς φορολογίας ταύτης. Οἱ συμβαλλόμενοι θέλουσιν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ λάβωσι τὴν παραχώρησιν τῆς μισθώσεως ταύτης, προτιμώμενοι παντὸς ἄλλου ἀνταγωνιστοῦ ἐπὶ ἴσοις ὅροις.» Αὐτὸ λοιπόν, κύριοι, εἶναι τὸ ἄρθρον τῆς συμβάσεως, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν, ὅπως πεισθῶμεν ἐὰν πράγματι ὑποχρεώμεθα, εἴτε νομικῶς εἴτε ἠθικῶς, διότι καὶ εἰς τοῦτο πρέπει νὰ προσέξωμεν, ἂν λέγω ὑποχρεώμεθα νὰ περιλάβωμεν ἐν τῷ Νομοσχεδίῳ, τὸ ὁποῖον μετ’ ὀλίγον πρόκειται νὰ ψηφίσωμεν, τὴν διάταξιν τῆς ἐνοικιάσεως. Ἐκ τοῦ ἄρθρου 9 τῆς συμβάσεως ἀπηλείφθησαν τέσσαρες λέξεις «συνάμα μετὰ τῆς παρούσης», ὡς ἐν τῷ σχετικῷ Νόμῳ ἀναφέρεται· ἀπηλείφθησαν δὲ αἱ λέξεις αὗται, διότι, κατὰ τὴν ἐμὴν κρίσιν, οἱ ἀναλαβόντες τὴν πραγματοποίησιν τοῦ δανείου παρῃτήθησαν τῆς ἰδέας ταύτης. Ὑπῆρχεν ἡ σύμβασις ὑπογεγραμμένη ἐν Παρισίοις, ἐπρόκειτο νὰ εἰσαχθῇ εἰς τὴν Βουλὴν, ἴσως ἀπηντήθησαν δυσκολίαι ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς, καὶ ἐπειδὴ δὲν ἠδύνατο νὰ μεταβληθῇ ὁλόκληρος ἡ σύμβασις, ἀπηλείφθησαν αἱ λέξεις αὗται, τὸ δὲ δάνειον ἐπραγματοποιήθη. Ἀλλὰ καὶ ἂν δὲν παρῃτήθησαν, ἡ Κυβέρνησις ἔχει τὴν μόνην ὑποχρέωσιν νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν Νομοσχέδιον, ἐπιτρέπον τὴν regie. Ὅπως πρὸ ὀλίγου ἔλεγον, βεβαίως πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν καὶ τὴν ἠθικὴν ὑποχρέωσιν, καὶ ἂν ἀποδειχθῇ, ὅπερ ἐγὼ ἀποκρούω, ὅτι τὸ Δημόσιον ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν ταύτην, πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν τί ἐννοεῖ τὸ ἄρθρον τοῦτο. Regie, κύριοι, εἶναι τεχνικὸς ὅρος, τὸν ὁποῖον δὲν δυνάμεθα νὰ μεταφράσωμεν διὰ μιᾶς λέξεως ἑλληνικῆς· σημαίνει διοίκησιν εἰσοδήματος διὰ τῶν Δημοσίων ὀργάνων μὲ τὴν ὑποχρέωσιν λογοδοσίας, ἵνα δὲ ἐξηγηθῶ καλλίτερον, λέγω ὅτι ἡ regie εἶναι μία ὑποχρέωσις τῆς Κυβερνήσεως νὰ ὑπηρετῇ ἐκεῖνον, εἰς τὸν ὁποῖον εἶναι ὑπέγγυος φόρος τις ἢ εἰσόδημα. Ἡ Κυβέρνησις δηλαδὴ ὑποχρεοῦται διὰ τῶν ἰδίων αὑτῆς ὀργάνων νὰ εἰσπράττῃ τοὺς φόρους, τοὺς ὁποίους θὰ παραδίδῃ εἰς ἐκεῖνον, εἰς τὸν ὁποῖον τοὺς ὀφείλει, δίδουσα συγχρόνως καὶ λογοδοσίαν. Οἱ δὲ ἔχοντες τὸ δικαίωμα νὰ λαμβάνωσι τὸν ἐκ τῆς εἰσπράξεως φόρον, ἔχουσι μόνον τὴν ἐποπτείαν, ἵνα ἐπιβλέπωσιν ἂν ἡ Κυβέρνησις ἀκριβῶς ἐκτελῇ τὰς ὑποχρεώσεις, ἃς ἀνέλαβεν ἀπέναντι ἐκείνων, πρὸς οὓς συνηλλάχθη. Ἀλλ’ ἐνταῦθα, καὶ θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε ν’ ἀναγνώσω καὶ Γαλλιστὶ τὸ ἄρθρον: «Le gouvernement s'engage à présenter à la ratifi«cation de la Chambre, en même temps que le présent, «un projet de loi mettant en regie la perception de l’ im«pôt snr la consommation du tabac, et réglant les con«ditions de cet impôt. Les contractans auront le droit de «devenir concessionnaires de cette régie de préférence à «tous autres concurrents à des conditions égales.» Πρόκειται, ὡς βλέπετε, περὶ παραχωρήσεως δικαιώματός τινος πρὸς τὴν ὁμάδα τῶν τραπεζιτῶν· ἀλλὰ ποῖον εἶναι τὸ δικαίωμα τοῦτο; ἐγὼ νομίζω, ὅτι τοῦτο θὰ ἦναι ἄλλο τι ἢ ἐνοικίασις τοῦ φόρου· θὰ ἦναι ἡ ἀντὶ ὡρισμένου ποσοῦ εἴσπραξις τοῦ φόρου, οὐχὶ πλέον διὰ Δημοσίων ὀργάνων, ἀλλὰ δι’ ὀργάνων τῶν ἐχόντων τὸ δικαίωμα ἐπὶ τοῦ φόρου, ὅστις εἶναι ὑπέγγυος· ἐκμισθοῦται δ’ οὐχὶ ὁ φόρος αὐτὸς, ἀλλὰ μόνον ἡ ὑπηρεσία αὐτοῦ, δηλαδὴ ἡ εἴσπραξις τοῦ φόρου, καὶ ἐκμισθοῦται μειοδοτικῶς. Θὰ μοὶ εἴπῃ τις ἴσως τίς ἔσται ἐκ τούτου ἡ ὠφέλεια εἰς τὴν ὁμάδα τῶν τραπεζιτῶν; Νομίζω, κύριοι, ὅτι δὲν εἶναι δύσκολον νὰ ἐννοήσωμεν, ὅτι ἡ ἑταιρία ἔχει βεβαίως συμφέρον, ἵνα διὰ τῶν ἰδίων αὑτῆς ὀργάνων ἐκτελῆται ἡ εἴσπραξις τοῦ φόρου, ὅπως ἐκτελῆται μετὰ πλείονος ἀκριβείας καὶ ἄνευ οὐδεμιᾶς παραβλέψεως· συγχρόνως δὲ διότι, ἀναλαμβάνουσα ἡ ἰδία τὴν εἴσπραξιν τοῦ φόρου, θὰ δαπανήσῃ ἴσως διὰ ταύτην ὀλιγώτερα ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἤθελε δαπανήσει ἡ Κυβέρνησις διὰ τῶν ἰδίων αὑτῆς ὀργάνων, καὶ ἑπομένως τὸ μετὰ τὴν ἔκπτωσιν τῶν πρὸς εἴσπραξιν δαπανῶν καθαρὸν εἰσόδημα ἔσεται μεγαλείτερον· διότι δὲν εἶναι ἀπίθανον μία Κυβέρνησις καὶ νὰ σπαταλήσῃ, ὁρίζουσα προσωπικὸν πολὺ ἀνώτερον τοῦ ἀπαιτουμένου, καὶ τὰ ὄργανα αὑτῆς, τὰ ἐπιτετραμμένα τὴν εἴσπραξιν τοῦ φόρου, νὰ χαρίζωνται ἢ ν’ ἀμελῶσι τὴν ἀνατεθεῖσαν αὐτοῖς ἐντολὴν, οὕτω δὲ νὰ παραβλάπτωσι τὰ συμφέροντα ἐκείνων, οἵτινες ἔχουσι τὸ μεγαλύτερον συμφέρον νὰ ἐκτελῆται ἀκριβῶς ὁ Νόμος, ὥστε ν’ ἀσφαλίζηται εἰς αὐτοὺς τὸ ποσὸν, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὁποίου ἐχορήγησαν τὸ δάνειον εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Ἡ δὲ regie εἶναι ἀκριβῶς τὸ ἀντίθετον τῆς ἐνοικιάσεως, ἡ ὁποία ἐκφράζεται διὰ τῆς λέξεως ferme· βεβαίως δὲ διὰ τοῦ Νόμου τοῦ 1881 ἡ Κυβέρνησις δὲν ἀναλαμβάνει τὴν ὑποχρέωσιν τῆς ἐνοικιάσεως τῆς ferme, διότι ὁ Νόμος εἶναι σαφὴς καὶ Γαλλιστὶ καὶ Ἑλληνιστί. Ὅθεν, καὶ ἂν ὑποτεθῇ, ὅτι ἔχομεν ὑποχρέωσιν ἐκ τοῦ Νόμου, δὲν ἀνελάβομεν τὴν ὑποχρέωσιν τῆς ἐνοικιάσεως τοῦ φόρου, ἀλλὰ τῆς regie· μὴ ἀναλαβόντες δὲ τὴν ὑποχρέωσιν τῆς ἐνοικιάσεως τοῦ φόρου, νομίζω, ὅτι ὀφείλομεν νὰ προφυλάξωμεν διὰ παντὸς μέσου τὰ κυριαρχικὰ δικαιώματα τοῦ Κράτους, καταπολεμοῦντες αὐτήν. Συλλογίσθητε, κύριοι, ὅτι ψηφίζοντες τὴν τοιαύτην διάταξιν, πλὴν τῶν ἄλλων καταπιέσεων, αἵτινες δύνανται νὰ γίνωνται, χορηγεῖτε τὸ δικαίωμα εἰς ἰδιώτας νὰ εἰσέρχωνται εἰς τὸν οἶκόν σας, εἰς τὰ δωμάτιόν σας, ἴσως δὲ καὶ ὑπὸ τὴν κλίνην σας, ἵνα ἀνακαλύψωσι λάθρα δῆθεν κεκομμένον καπνόν. Συλλογίσθητε, ὅτι διὰ μιᾶς διατάξεως μετεπλάττατε ἀπὸ ἰδιώτας δημοσίους ὑπαλλήλους· διότι τὸ ἄρθρον 17 λέγει: «οἱ ὑπάλληλοι τοῦ ἐνοικιαστοῦ ἐξομοιοῦνται μὲ δημοσίους ὑπαλλήλους καὶ ὑπηρέτας περὶ τὴν ἐνάσκησιν τῶν καθηκόντων των.» Νομίζω λοιπὸν, ὅτι πρέπει διὰ παντὸς τρόπου νὰ ἀποκρούσωμεν τὴν ἰδέαν τῆς ἐνοικιάσεως· ἐὰν δὲ ἡ Κυβέρνησις ἐμμένῃ εἰς τὴν γνώμην, ὅτι ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν τῆς ἐνοικιάσεως τοῦ φόρου ἢ ὅτι ἡ regie εἶναι εἶδος μονοπωλίου, εἰς οὗ τὴν ἐκμίσθωσιν ὑποχρεοῦται, ἐγὼ, κύριοι, μετ’ ἐμοῦ δὲ καί τινες ἄλλοι συνάδελφοι, ταὐτὰ φρονοῦντες ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, θὰ μεταχειρισθῶμεν ἕτερον τρόπον, ὅπως ματαιώσωμεν τὴν ὑποχρέωσιν τῆς ἐνοικιάσεως. Ὑπὸ τοιούτων ἰδεῶν ἐμφορούμενος ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς κ. Λεβίδης καὶ ἐγὼ ὑποβάλλομεν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 15 ἔχουσαν οὕτω: «Ὡς ἐλάχιστος ὅρος προσφορᾶς ἐν τῇ δημοπρασίᾳ ὁρίζεται διὰ μὲν τὸ ἔτος 1883 τὸ ποσὸν τῶν δραχμῶν νέων 4,000,000, διὰ δὲ τὰ ἀμέσως ἐπιόντα ἔτη τῶν δρ. ν. 10,000,000.» Καὶ ἀναγράφομεν τὸ ποσὸν τῶν 4,000,000 διὰ φέτος, διότι εἴμεθα πεπεισμένοι, ὅτι οὐδεὶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐνοικιάσῃ τὸν φόρον διὰ τὸ τρέχον ἔτος, ἀφοῦ μόλις μετὰ 2 ἢ 3 μῆνας θὰ ἄρξηται λειτουργῶν ὁ Νόμος. Τὰ ἑπόμενα ὅμως ἔτη φρονοῦμεν, ὅτι καὶ θὰ εἰσπραχθῇ μέγα ποσὸν καὶ ἐνοικιασταὶ θὰ εὑρεθῶσι· διὰ τοῦτο δὲ καὶ θέτομεν τὸ ὑπέρογκον ποσὸν τῶν 10,000,000, ὅπως ματαιώσωμεν τὴν ἐνοικίασιν. Δηλοῦμεν δὲ, ὅτι εἰς περίστασιν, καθ’ ἣν ἡ Κυβέρνησις δὲν ἀποδεχθῇ τὴν τροπολογίαν ἡμῶν ταύτην, θέλομεν καταψηφίσει τῆς ἀρχῆς τοῦ Νομοσχεδίου.

§15ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ ζήτημα τῆς ἐνοικιάσεως δίδει χώραν εἰς ἱκανὴν ἀνησυχίαν καὶ εἰς δισταγμοὺς, διότι ἐξ αὐτῆς δύνανται νὰ ἐπέλθωσι ζημίαι, αἵτινες δὲν ἔγκεινται ἐν τῷ προτεινομένῳ συστήματι τῆς φορολογίας τοῦ καπνοῦ. Λίαν εὔλογον ἐθεώρησα τὸν φόβον, ὅτι ἡ ἐνοικίασις δύναται νὰ ἔχῃ ἀποτελέσματα ἐπαχθῆ, ὄχι διότι εἶναι πραγματικὰ τὰ γεγονότα, τὰ ὁποῖα ἀνέφεράν τινες τῶν κκ. βουλευτῶν, τουτέστι τὸ μονοπώλιον ἐν Τουρκίᾳ, καὶ ἑπομένως ὁ κίνδυνος μὴ ἀναλάβῃ ἡ ἑταιρία τοῦ μονοπωλίου καὶ τὸ ἐνταῦθα δικαίωμα, καὶ συνδυάζουσα αὐτὰ ὠφελήσῃ τὸ τῆς Τουρκίας μονοπώλιον ἐπὶ ζημίᾳ τῆς Ἑλλάδος. Τοιοῦτος κίνδυνος δὲν ὑπάρχει, διότι μονοπώλιον ἐν Τουρκίᾳ σήμερον δὲν ὑφίσταται· ἀλλ’ ἄλλην ζημίαν ἐκ τοῦ κακοῦ καταρτισμοῦ τῶν ἀφορώντων εἰς τὴν ἐργολαβίαν δυνάμεθα νὰ προΐδωμεν, καὶ πλὴν τοῦ κακοῦ καταρτισμοῦ δυνάμεθα νὰ προΐδωμεν καὶ ἐξ αὐτοῦ τοῦ γεγονότος, ὅτι ὑφίσταται ἐργολαβία, ζημίαν. Λίαν εὔλογον ἄρα θεωρῶ, ὅπως ἡ Βουλὴ ἐπιφυλάξῃ τὰ δικαιώματα αὐτῆς, ἵνα ἐξετάσῃ τὰς περιστάσεις, ὑπὸ τὰς ὁποίας ἤθελε παραχωρηθῆ ἡ ἐργολαβία, καὶ τοὺς ὅρους, ὑπὸ τοὺς ὁποίους ἤθελε δοθῆ αὕτη. Ὁ ἀξιότιμος προαγορεύσας ἐξήτασε τὸ ζήτημα ἂν ἦναι ἢ δὲν ἦναι ὑπόχρεως εἰς διακήρυξιν ἐργολαβίας ἡ Κυβέρνησις ὡς ἐκ τῆς συμβάσεως πρὸς τοὺς συνομολογήσαντας τὴν προκαταβολὴν τοῦ δανείου τῶν 120,000,000. Δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι τοῦ παρόντος νὰ ἐξετάσωμεν τὰ τῆς ὑποχρεώσεως ταύτης. Ὡς ἐκ τῶν ἀναγεγραμμένων ὅμως ἐν τῇ συμβάσει πρὸς τοὺς τότε συναλλαχθέντας, δὲν εἶναι πρέπον νὰ μὴ περιλάβωμεν ἐν τῷ Νόμῳ διάταξιν περὶ παραχωρήσεως τοῦ δικαιώματος εἰς ἐνοικιαστὴν ἀλλὰ τὸ ζήτημα, ἂν ἡ ὑποχρέωσις ὑφίσταται ἀκεραία, ἐὰν ᾖναι τοιαύτη, ὁποίαν ἀνέφερεν ὁ ἀξιότιμος προαγορεύσας, ἢ ἄλλη, τοῦτο νομίζω, ὅτι δυνάμεθα νὰ ἐξετάσωμεν ἐν ἄλλῃ καταλληλοτέρᾳ εὐκαιρίᾳ. Ἀλλ’ ἵνα ἀφήσωμεν τὸ ζήτημα τοῦτο ἐπὶ τοῦ παρόντος ἄνευ φόβου περὶ ἀκαταλλήλου χρήσεως τοῦ δικαιώματος τῆς ἐνοικιάσεως, νομίζω ὅτι, ἀντὶ νὰ προστρέχωμεν εἰς διατάξεις ὁποίας προέτεινεν ὁ ἀξιότιμος προαγορεύσας, τουτέστιν εἰς κατώτατον ὅρον τιμῆς τοσοῦτον ὑπέρογκον, ὥστε νὰ ᾖναι ἀπαγόρευσις τῆς ἐνοικιάσεως, νομίζω, ὅτι εἶναι ὀρθότερον νὰ ἐπιφυλάξωμεν ἀκέραια τὰ δικαιώματα τῆς Βουλῆς καὶ νὰ εἴπωμεν, ὅτι ἡ ἐνοικίασις τότε ἔχει κῦρος, ὅταν ψηφισθῇ ὑπὸ τῆς Βουλῆς.

§16Δ. ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ἂν, κύριοι, ὅτε ἡ Ἑλλὰς ἦτο εἰς τὰ πρῶτα ἔτη τοῦ Συνταγματικοῦ της βίου, καὶ οἱ τότε κολυβογράμματοι Ὑπουργοὶ ἔχοντες Πρωθυπουργοὺς ἄνδρας, οἵτινες ὡς προσὸν τῆς θέσεώς των δὲν εἶχον πολυμάθειαν περὶ τὸ διοικεῖν τὰ Ἔθνη, ἀλλὰ τὰ μεγάλα ἔργα των κατὰ τὸν ἀγῶνα· ἂν, λέγω, κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην παρουσιάζετο ὑπὸ τοιούτων Ὑπουργῶν Νόμος, ὅστις τόσον χονδροειδῶς θὰ καταθλίψῃ ὅλην τὴν κοινωνίαν, καὶ θὰ ἀφαιρέσῃ ἀπὸ μυριάδας ψυχῶν τὸν ἄρτον, ὅπως ὁ ὑπὸ συζήτησιν, ἀναντιῤῥήτως ὁ τότε Σύλλογος τῶν Λογιωτάτων, ἐν οἷς διέπρεπε καὶ ὁ κύριος Καλλιγᾶς, ἤθελον διασαλπίσει εἰς τὸν ἔσω καὶ ἔξω κόσμον διὰ τῶν δημοσιογραφικῶν ὀργάνων των «Ἀθηνᾶς, Ἀναμορφώσεως καὶ Ἐλπίδος», ὅτι δὲν ἠδύναντο νὰ παρουσιάσωσι, παρὰ τοιοῦτον ἀποφώλιον τέρας Ὑπουργοὶ ξυλοσχίσται, ὑποστηριζόμενοι ἀπὸ Βαραβωνίους Βουλευτὰς, προϊόντα τῶν λῃστῶν Γιαταγάνα καὶ Κροντονζήλου! Καὶ ἐν τούτοις, ἐκεῖνοι οἱ ξυλοσχίσται πολιτευταὶ, ὄχι μόνον δὲν ἀφῆκαν τοιαῦτα τερατώδη νομοθετήματα, ἀλλὰ καὶ κατέστρεψαν τοὺς ἐπὶ Βαυαροκρατίας πιέζοντας τὸν λαὸν Νόμους, ὡς ἐκεῖνον τῆς πενταώρου μεταφορᾶς τῶν φόρων, καὶ τὰ βασανιστήρια τῶν Διοικητικῶν Δικαστηρίων. Καὶ διατί οἱ ἀγράμματοι οὗτοι Βουλευταὶ, καὶ οἱ τούτοις ἀνάλογοι Ὑπουργοὶ ἦσαν φρονιμώτεροι καὶ φιλανθρωπότεροι πρὸς τὸν λαόν; Μήπως κατῆλθεν εἰς αὐτοὺς τὸ πνεῦμα τῆς Πεντηκοστῆς καὶ κατέστησεν αὐτοὺς σοφούς; Μάλιστα! εἶχον τὸ ἅγιον πνεῦμα τοῦ πατριωτισμοῦ, ἤρχοντο μὲ τὸ ἐφόδιον τῆς ἐντροπῆς πρὸς τὴν κοινὴν γνώμην, καὶ τὸν πόνον πρὸς τὰ κοινὰ συμφέροντα, μεριμνῶντες περὶ αὐτῶν μᾶλλον, παρ’ ὅσον ἐμερίμνων διὰ τὰ ἰδικά των. Οἱ δὲ τότε Ὑπουργοὶ δὲν ἱκανοποιοῦντο λαμβάνοντες τὰ ζητήματά των διὰ τῆς ἐπιψηφίσεως ὑπὸ τῆς πλειονοψηφίας τῶν Βουλευτῶν, τῆς ὁποίας κατὰ τὸ τότε σύστημα τῆς ἐκλογῆς δὲν ἐστεροῦντο σχεδὸν ποτὲ, ἀλλ’ ἐπεδίωκαν καὶ τὴν ἐπιδοκιμασίαν τῆς κοινῆς γνώμης, καὶ διὰ τοῦτο συνεζήτουν τὰ ζητήματά των μετὰ πολλῆς ζέσεως, καὶ προσεπάθουν νὰ πείσωσι καὶ τὴν κοινὴν γνώμην ὑπὲρ τῆς ὀρθότητος τῶν προτάσεών των, ἐνῷ οἱ νῦν Ὑπουργοὶ ἀσχάλλουσι πότε νὰ ψηφίσῃ τὰς προτάσεις των ἡ πλειοψηφία τῆς Βουλῆς, μηδόλως δίδοντες προσοχὴν εἰς τὴν συζήτησιν. Ἐνθυμοῦμαι κατὰ τὸν Ἰανουάριον τοῦ 1846, γενομένης συζητήσεως ἐν τῇ Βουλῇ εἰς τὴν ἀπάντησιν τοῦ Βασιλικοῦ λόγου, ἐγεννήθησαν ζητήματα σπουδαῖα, ἐν οἷς καὶ τὸ περὶ προσόντων τοῦ Χρηστίδου διορισθέντος Γερουσιαστοῦ. Εἶχον ἀποχωρισθῆ ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον ὁ ἰσότιμος τῷ Πρωθυπουργῷ Μεταξᾶς καὶ ὁ Προβελέγγιος, οἵτινες βαρεῖς ἐπετέθησαν ἐν τῇ συζητήσει κατὰ τοῦ Ὑπουργείου, καὶ ἰδίως ὁ δεύτερος, ὢν καὶ ἄνθρωπος τῆς ὑπηρεσίας. Ὁ Πρωθυπουργὸς ἐπάλαισεν ἐπιτυχῶς πρὸς τοὺς ἄλλους, ἀλλά, μὴ ὢν ἐπιτήδειος εἰς τὰς λεπτομερείας τῆς ὑπηρεσίας, δὲν ἠδυνήθη νὰ ἀναιρέσῃ τὸν Προβελέγγιον. Δὲν ἔκλεισεν ὅμως τὴν συζήτησιν, ἀφοῦ εἶχε τὴν πλειοψηφίαν τῶν Βουλευτῶν, οἵτινες εἶχον καὶ ἕτερον μέσον πρὸς λῆξιν τῆς συζητήσεως, τὸ «ἐφωτίσθημεν,» ἐπιτρεπόμενον ἀπὸ τὸν Κανονισμὸν τῆς Βουλῆς ἐκείνης, ἀλλ’ ἐπορεύθη ὁ ἴδιος εἰς τὴν οἰκίαν τοῦ Κορφιωτάκη, ἀσθενοῦντος, τοῦ μόνου δυναμένου ν’ ἀνατρέψῃ διὰ τῆς ὑπηρεσίας τὰ ἐπιχειρήματα τοῦ Προβελεγγίου, καὶ τὸν παρεκάλεσε νὰ ἔλθῃ καὶ ἀσθενῶν εἰς τὴν Βουλήν. Καὶ ἀφοῦ τὴν ἐπαύριον ὁ Κορφιωτάκης διὰ πολυώρου πειστικῆς ὁμιλίας διέλυσεν ὁλοσχερῶς τὰς ἐντυπώσεις, ἃς ἀφῆκεν ὁ λόγος τοῦ Προβελεγγίου, τότε ἐπέτρεψεν ὁ Κωλέτης νὰ λήξῃ ἡ συζήτησις. Διὰ τοῦτο αἱ ὑποθέσεις τῆς πατρίδος ἔβαινον τότε ἐπὶ τὰ κρείττω μὲ ὅλην τὴν ἀγραμματοσύνην καὶ ἁπλότητα, ἣν εἶχον οἱ ἀντιπροσωπεύοντες καὶ διοικοῦντες τὰ τῆς Πολιτείας, καθόσον τὰς ἐλλείψεις των ἀνεπλήρου ἡ ἀρετὴ τῆς φιλοτιμίας, τοῦ τίς νὰ φανῇ χρησιμώτερος τοῦ ἑτέρου εἰς τὴν πατρίδα του, καὶ πῶς νὰ ἐλαττώσῃ τὰ βάρη τοῦ λαοῦ. Εἰς ὅλα τὰ ἔθνη ἐκείνη ἡ Κυβέρνησις θεωρεῖται ἀξία ἐθνικῶν ἐπαίνων, ἥτις θὰ δυνηθῇ νὰ εἰσαγάγῃ τὰ πλεονάζοντα προϊόντα τοῦ Τόπου της εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, καὶ διὰ τοῦτο βλέπομεν ὅτι τὰ ἰσχυρὰ Κράτη ἐπιβάλλουν τὴν τοιαύτην εἰσαγωγὴν καὶ διὰ τοῦ πολέμου, ὡς ἔπραξεν ἡ Ἀγγλία κινήσασα πόλεμον κατὰ τῆς Κίνας ἀκόμη διὰ νὰ εἰσαγάγῃ τὸ ὄπιον τῶν Ἰνδιῶν της. Ἡ Κυβέρνησίς μας πράττει ὅλως τὸ ἐναντίον, διότι φέρει τὸν ὑπὸ συζήτησιν Νόμον δι’ οὗ ἀποτρέπεται ἡ ἐξαγωγὴ τοῦ προϊόντος τοῦ Τόπου μας, ἀφοῦ διὰ τοῦ Νόμου τούτου δίδομεν εἰς τοὺς ξένους ἀκριβῆ λογαριασμὸν περὶ τοῦ πόσον καπνὸν κόπτομεν, διὰ νὰ ἐξαγάγωμεν λαθρεμπορικῶς, καὶ οὕτω προειδοποιοῦμεν ἐκείνους οἵτινες, ἔχουν συμφέρον νὰ ἀποτρέψωσι τὴν τοιαύτην εἰσαγωγὴν εἰς τὰ μέρη των καὶ νὰ ματαιώσωσι τὴν ἐπιχείρησίν μας· καὶ ὑπὸ τοιούτου πνεύματος συνετάχθη ἡ μόνη τροπολογία, τὴν ὁποίαν τὸ Ὑπουργεῖον ἀπεδέχθη, διότι ἡ τροπολογία αὕτη παρέχει εὐκολώτερον προσκόμματα εἰς τὴν ἐξαγωγὴν τοῦ προϊόντος ἐκ τοῦ Τόπου μας. Τίς θὰ τολμήσῃ νὰ ἀρνηθῇ ὅτι οἱ ἔχοντες συμφέρον νὰ μὴ εἰσάγηται ἐντεῦθεν κεκομμένος καπνὸς εἰς τὴν Τουρκίαν, δὲν θὰ ἔχωσιν αὐτοὺς τοὺς ὑπαλλήλους τῆς Κυβερνήσεως, ἢ τῶν ἐνοικιαστῶν πράκτοράς των διὰ νὰ λαμβάνουν αὐτοστιγμεὶ καὶ διὰ τοῦ τηλεγράφου εἴδησιν περὶ τοῦ πόσος καπνὸς κόπτεται διὰ τὸ ἐξωτερικὸν καὶ διὰ ποῦ ἐπιβιβάζεται; Λοιπὸν ἡ Κυβέρνησις, ἥτις ἔχει Πρόεδρον ἀνατραφέντα ἐν Ἀγγλίᾳ, ἡ ὁποία εἰσάγει διὰ τοῦ πολέμου τὰ προϊόντα της, φέρει Νόμον, δι’ οὗ ἀποτρέπει τὴν ἐξαγωγὴν τῶν προϊόντων τοῦ Τόπου μας. Ἡ περίστασις αὕτη χορηγεῖ λαβὴν εἰς ἡμᾶς ἂν ἤμεθα πονηροί, ὅπως ἦσαν ἄλλοι, διὰ νὰ τὴν μεταχειρισθῶμεν ὡς ὅπλον ἐπιθέσεως κατὰ τῶν ἐναντίων μας, οἵτινες ἄλλυτε ἐγέννησαν ἐπιχειρήματα ψευδῆ διὰ νὰ ἐπιῤῥίψωσι μομφὴν προδότου ἐπὶ ζητημάτων θιγόντων τὰ ὕψιστα συμφέροντα τοῦ Κράτους. Ἐνθυμεῖσθε ὅτι πρὸ πέντε ἐτῶν συνελήφθη ὑπὸ τοῦ νῦν Πρωθυπουργοῦ σατανικὴ ἰδέα νὰ φέρῃ ἐπὶ τοῦ βήματος κατηγορίαν κατ’ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐν Βερολίνῳ ἥρπασαν ἕνα τίτλον ὑπὲρ τῶν δικαιωμάτων τῆς Ἑλλάδος, ἥτις ἀπὸ τὰ 1830 εἶχε νὰ ἴδῃ τοιοῦτον, καὶ τοὺς ἐκήρυξεν, ὡς εἶπον, προδότας, ὑπαγορεύσας εἰς ἓν κνώδαλον τῆς κοινωνίας λίβελλον μὲ τὴν ἐπιγραφὴν «Γεννηθήτω φῶς». Ἄν λοιπὸν καὶ ἡμεῖς εἴχομεν τὴν ἰδίαν κακίαν, καὶ ἀσυνειδησίαν, ἠθέλομεν βεβαίως δεχθῆ τινας ἰδέας, αἵτινες ἐν τῇ κοινωνίᾳ ἐγεννήθησαν. Σήμερον, κύριοι, εὑρισκόμενος εἰς καφφενεῖον ἤκουσα πολίτας λέγοντας: τί νὰ ὑποθέσῃ τις διὰ τὴν Κυβέρνησιν, εἰς ἣν παρουσιάζουν ἄλλας μεθόδους τῆς φορολογίας τοῦ καπνοῦ, αἱ ὁποῖαι φέρουσι τὸ ἴδιον εἰσόδημα ἄνευ ἐξόδων καὶ καταπιέσεως, καὶ αὕτη τὰς ἀποκρούει καὶ ὑποστηρίζει τρόπον εἰσπράξεως τοῦ εἰσοδήματος αὐτοῦ, κατὰ τὸν ὁποῖον τὸ ἥμισυ θέλει ἀποῤῥοφήσει ἡ διαχείρισις, καὶ συνάμα ἐπαπειλεῖ καὶ τὸ ἐμπόριον καὶ τὴν παραγωγὴν τοῦ προϊόντος αὐτοῦ; Καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς εἶναι φιλύποπτος, συλλαμβάνει εὔκολα ὑποψίας, τὰς ἐπωάζει καὶ ἐξ αὐτῶν γεννᾷ πολλάκις μίαν ἰδέαν ἐγκληματικὴν, ὡς ἐπὶ τῆς προκειμένης περιστάσεως, ὅτι οἱ Ὑπουργοὶ μεριμνῶσι διὰ τοὺς ἐν Κωνσταντινουπόλει ἔχοντας το μονοπώλιον, παρὰ διὰ τὸν τόπον, ὃν Κυβερνῶσι. Σήμερον ὁ κ. Πρωθυπουργὸς μᾶς παρηγόρησε, μὲ τὴν διαβεβαίωσιν ὅτι δὲν ἐνοικιάζει τὸν φόρον ἄνευ ἐγκρίσεως τῆς Βουλῆς. Ἀφίνω ὅτι, ὑπαρχούσης τῆς Βουλῆς ταύτης, τὴν πλειονοψηφίαν τὴν ἔχει, καὶ δὲν θὰ χάσῃ παρὰ μόνον ἀναβολὴν ἕξ μηνῶν, ἀλλὰ καὶ ἄν δὲν ἐνοικιασθῇ, οἱ ἐν Κωνσταντινουπόλει θὰ ἔχωσι τὴν κατασκοπίαν των ἰσχυροτέραν καὶ αὐτῆς τῆς Κυβερνήσεως περὶ τοῦ ἀποστελλομένου λαθρεμπορικῶς εἰς τὴν Τουρκίαν κομμένου καπνοῦ· 2,000,000 ὀκάδων, ἐξ οὗ εἰσέρχονται ἐν Ἑλλάδι καὶ Κρήτῃ 2,000,000 μετζίτια ἀργυρᾶ, καὶ ὠφελεῖται ἡ παραγωγὴ καὶ τὸ ἐμπόριον 10,000,000 δραχμάς· καὶ ὅλον αὐτὸ τὸ κέρδος ἀφανίζεται διὰ τῆς μεθόδου, ἣν καθιεροῦμεν τώρα. Καὶ εἶναι δυνατὸν ὁ κ. Καλλιγᾶς, μέλλος ἐνεργητικὸν τοιούτων ἑταιριῶν, ἔχων καθ’ ἑκάστην σχέσεις ἰσχυρὰς μὲ τοὺς τῆς Κωνσταντινουπόλεως ἐπιχειρηματίας, καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, τὸν ὁποῖον ἀπὸ παιδὶ μικρὸ τὸν ἐκράτουν εἰς τὰς χεῖράς των ἐκεῖνοι, ὑπὲρ ὧν θὰ ἀποβῶσι τὰ ἀποτελέσματα τοῦ ὁποίου ψηφίζομεν Νόμου (ἱλαρότης), εἶναι δυνατὸν, λέγω, νὰ μὴ γνωρίζουν πόσος καπνὸς εἰσέρχεται εἰς Τουρκίαν εἴτε διὰ πωλήσεως, εἴτε διὰ λαθρεμπορίας, καὶ τί κερδίζει ἡ Ἑλλὰς ἀπὸ αὐτὸ τὸ τόσον σπουδαῖον ἐμπόρευμα; Ἀστειολόγοι τινὲς ἐν τῷ καφφενείῳ ἀπέδιδον εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὸν σκοπὸν, ὅτι διὰ τοῦ Νόμου τούτου ὑποβάλλει εἰς θυσίας τὸ Ἔθνος διὰ νὰ ἐπιτύχῃ ἀνώτερον πολιτικὸν σκοπόν. Ἔλεγον λοιπὸν, ὅτι ὁ κ. Τρικούπης, ἐπειδὴ εἶδεν ὅτι διὰ τοῦ δημοκρατίζοντος πολιτεύματος δὲν εὑρισκόμεθα καλὰ, ἐνῶ ἐν Ἀγγλίᾳ διὰ τῆς ἀριστοκρατίας ἀνθεῖ πάντοτε, ἀπεφάσισε νὰ εἰσαγάγῃ καὶ ἐν Ἑλλάδι τὴν ἀριστοκρατίαν· παρετήρησεν ὅμως, ὅτι ἡ εἰς τὴν ἀριστοκρατίαν τοῦ Τόπου ἔχουσα πραγματικὰ δικαιώματα τάξις εἶναι βλακώδης, μὴ γνωρίζουσα νὰ διατηρῇ τὴν περιουσίαν της, ἀλλὰ τὴν σπατάλην ὑπὲρ τῶν κοινῶν· ἀπεφάσισεν ὁ κ. Τρικούπης νὰ σχηματίσῃ τὴν ἀριστοκρατίαν ἀπὸ τοὺς χαβιαροχανίτας, καὶ ἄλλους τραπεζικοὺς, οἵτινες ὄχι μόνον ἠξεύρουν νὰ κερδίζουν καὶ νὰ διατηροῦν τὴν περιουσίαν των, ἀλλὰ καὶ νὰ ἁρπάζουν τὴν τῶν ἄλλων. Οἱ Νόμοι λοιπὸν, οὓς κατασκευάζει ὁ κ. Τρικούπης, τείνουν νὰ κάμωσι πλουσιωτέρους τοὺς ἐπιδόξους ἀριστοκράτας τῆς Ἑλλάδος. Τινὲς ὅμως παρετήρησαν: τί συμφέρον ἔχει ὁ κ. Τρικούπης, πτωχὸς ἄνθρωπος, νὰ συντρέχῃ αὐτὴν τὴν πλουτοκρατίαν; Εἰς τοῦτο ἀστεῖος παρεμβὰς ἀπήντησεν, «ὁ τὸν ναὸν δουλεύων, ἐκ τοῦ ναοῦ τραφήσεται». Ἄλλοι ὅμως, διαστρέφοντες τὰ πράγματα, ἀποδίδουν εἰς τὴν Κυβέρνησιν πολιτικὴν ἰδέαν, ὅτι ὁ κ. Τρικούπης ἐπιδιώκει διὰ τοῦ Νομοσχεδίου αὐτοῦ καὶ τῶν ἄλλων, τὰ ὁποῖα χορηγοῦσιν ἀφθονίαν ρουσφετίων, ἵνα ἅπαξ διὰ παντὸς συνδέων τὴν τύχην τῶν ὀπαδῶν του προικιζομένων μὲ αὐτὰ τὰ ρουσφέτια, ἰσχυροποιήσῃ ἐπὶ μακρὸν χρόνον τὴν κομματικήν του ἰσχύν. Καὶ μὰ τὴν ἀλήθειαν, πλησιάζω νὰ πιστεύσω καὶ ἐγὼ τοῦτο, διότι δὲν εἶναι μικρὸν πρᾶγμα νὰ προικίσῃ τις τοὺς φίλους του μὲ εἴκοσι καὶ εἰκοσιπέντε ρουσφέτια ἕκαστον, καὶ τοῦτο ἐξηγεῖ τὸ θάῤῥος, τὸ ὁποῖον ἔχουν οἱ Ὑπουργικοὶ βουλευταὶ νὰ ψηφίζωσι τοιούτους κατὰ τοῦ λαοῦ δρακοντείους φορολογικοὺς Νόμους· καὶ τοῦτο δύναται νὰ διασαφήσῃ καὶ εἰς τὸν κ. Πετιμεζᾶν ἀποροῦντα πῶς οἱ ἔχοντες ἐκλογεῖς καπνοφυτευτὰς θὰ τολμήσωσι νὰ ὑπερψηφίσωσιν ὑπὲρ τοῦ ὑπουργικοῦ Νομοσχεδίου, ἀφοῦ μάλιστα οἱ πλεῖστοι τῶν τοιούτων βουλευτῶν παρουσιαζόμενοι εἰς μεμονωμένας περιπτώσεις, ὡς ἀντιτείνοντες εἰς ἀντικείμενα μὴ διακινδυνεύοντα τὴν ὕπαρξιν τῆς προσφιλεστάτης των Κυβερνήσεως, φρονοῦν ὅτι θὰ δυνηθῶσι διὰ τοῦ ἐπιχειρήματος τούτου νὰ δικαιολογήσωσιν ἑαυτοὺς εἰς τοὺς ἐκλογεῖς των, ἂν καὶ οἱ Νόμοι, οὓς παρουσιάζει ἡ Κυβέρνησις, καὶ ὁ τρόπος τῆς Διοικήσεως πιέζωσιν ἰσχυρῶς τὸν λαόν. Ἂν ὁ λαὸς δὲν δύναται νὰ ἐκτιμήσῃ τὴν χονδροειδεστάτην ταύτην ὑποκρισίαν τῶν ὑπερ τῆς Κυβερνήσεως ἀντιπροσώπων του, τὸ λέγω ἀνεπιφυλάκτως: ὁ τόπος αὐτὸς εἶναι ἀνάξιος ἐλευθέρων θεσμῶν. Ἀλλὰ δὲν ἔχει κατ’ εὐτυχίαν οὕτως· αὔριον ἐνεργοῦνται αἱ Δημοτικαὶ ἐκλογαὶ, καὶ θὰ ἴδωσιν ἂν ἦναι νοήμων ἢ βλακώδης ὁ Ἑλληνικὸς λαός.

§17ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Τὰς ἀνέβαλον.

§18ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Τόσον χειρότερον δι’ αὐτούς· θὰ μᾶς δοθῇ καιρὸς νὰ τοὺς πνίξωμεν· ἢ νομίζει ὁ κ. Τρικούπης, ὅτι μόνος αὐτὸς δύναται νὰ διέρχηται τὰς Ἐπαρχίας ὡς παπουλάκος· ὅλοι θὰ τὰς διέλθωμεν, καὶ θὰ ὁμιλήσωμεν πρὸς τὸν λαὸν, βασιζόμενοι ὄχι ὡς αὐτὸς εἰς λόγους κενοὺς καὶ συκοφαντίας, ἀλλὰ θὰ τοὺς ὁμιλήσωμεν φέροντες εἰς χεῖράς μας τοὺς ὁποίους ἐψήφισαν καταπιεστικοὺς Νόμους. Ὁ κ. Τρικούπης ἐμερίμνησε καὶ περὶ τῆς ὑγείας τῶν ἀνθρώπων διὰ τῆς καταστραφῆς τῆς καπνοφυτείας· ἀλλὰ διατί δὲν ἐφρόντισε περὶ τῆς ὑγείας τοῦ λαοῦ καὶ εἰς τὸ περὶ οἴνων Νομοσχέδιον; Εἶναι ἀποδεδειγμένον, ὅτι οἱ ἐργατικοὶ, πρὶν ἢ ἀναπτυχθῇ ἡ ἀμπελοφυτεία καὶ δὲν εἶχον οἶνον, ἦσαν ὅλοι ἐμφρακτικοὶ, ἐνῶ τώρα πίνοντες οἶνον πολὺν εἶναι ὑγιεῖς, καὶ ἐν τούτοις ἔρχεται ὁ κ. Τρικούπης καὶ ἐπιβάλλει φόρον, ὁ ὁποῖος τοὺς κάμνει νὰ μὴ πίνωσι πολὺ κρασὶ (ἱλαρότης)· καὶ τὸ κρασὶ εἶναι ἀναγκαῖον δι’ ὅλους τοὺς ἀνθρώπους, καὶ πρὸ πάντων τοὺς ἐργάτας, ἐνῷ ὁ καπνὸς εἶναι δι’ ὀλίγους μόνον, καὶ τούτους δυναμένους νὰ τὸν παραιτήσωσιν, ὅταν θέλωσι. Τινὲς παρεξενεύθησαν, διότι ὁ κ. Τρικούπης τὴν μὲν τροπολογίαν, ἣν ὑπέβαλεν ὁ κ. Δηλιγιάννης, τὴν ἐχλεύασεν ὡς ἀναξίαν προσοχῆς, καὶ ἐκείνην, ἣν παρουσίασεν ὁ Πετρίτσης, τὴν εὗρε σωστήν. Τίποτε φυσικώτερον, ὕστερον ἀπὸ τὴν θέσιν, εἰς ἣν περιῆλθε νῦν ὁ κ. Τρικούπης· ἀφοῦ οἱ λόγοι του ἀντιφάσκουν ὁ εἷς πρὸς τὸν ἕτερον, τὰ ἔργα του ἀντιφάσκουν πρὸς τοὺς λόγους· καὶ αὐτὸς ὁ ἴδιος ἀντιφάσκει καὶ πρὸς τοὺς λόγους καὶ πρὸς τὰ ἔργα· δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ ἄλλους ὑποστηρικτὰς εἰς τὰς προτάσεις του, παρὰ τὸν Μοντεσάντον μὲ τοὺς ἀπὸ τῆς θέσεώς του γρυλισμοὺς καὶ τὸν Πετρίτσην μὲ τὰς ἀπὸ τοῦ βήματος ἀδολεσχίας, ἀφοῦ καὶ οἱ εἰς τὸ κόμμα του ἀνήκοντες εὐπαίδευτοι, καὶ ἔχοντες εὔροιαν λόγου, καὶ οἱ ὅμοιοι τούτων συνάδελφοί του κ. κ. Λομβάρδος καὶ Ράλλης, καὶ αὐτὸς ὁ κ. Καλλιγᾶς, ἔχασαν ἀπό τινος τὴν ὄρεξιν νὰ τὸν βοηθῶσιν· ὁ κ. Τρικούπης εἰς μόνον τὸν Πετρίτσην καὶ Μοντεσάντον ἐλπίζει νὰ εὕρῃ ἀνακούφισίν τινα, εἰς τὴν ὁποίαν ἀνέλαβεν ἐν τῇ Πολιτείᾳ πολύμοχθον ἐργασίαν. Πλανῶνται μεγάλως ὅσοι, εἴτε ξένοι εἴτε ἐντόπιοι, λέγουν ὅτι εἶναι καθαρῶς προσωπικὰ τὰ κόμματα ἐν Ἑλλάδι, καὶ ὅτι δὲν ἔχουν οὐδὲν σύστημα, οὐδεμίαν παράδοσιν. Ἀληθῶς! ἡ προσωπικότης ἐπηρεάζει τὰ ἑλληνικὰ κόμματα· οὐχ ἧττον ὅμως ἔχομεν καὶ παραδόσεις, καὶ ὑπὸ τὰς παραδόσεις ἐργάζεται μᾶλλον τῶν ἄλλων πολιτευτῶν ὁ κ. Τρικούπης· διὰ τοῦτο βλέπομεν σημεῖα τῆς Κυβερνήσεώς του ὁποῖα ἐφάνησαν ἐπὶ τῶν Ὑπουργῶν τοῦ 1844, τῶν ὁποίων φυτικὸς καὶ πολιτικὸς κληρονόμος εἶναι. Τὸ 1844, συζητουμένου τοῦ Συντάγματος, ἐν τῇ τότε Ἐθνοσυνελεύσει, ἐγεννήθη τὸ ζήτημα τῆς Γερουσίας· ὁ Τόπος ἀπέκρουε τὸν θεσμὸν αὐτὸν ὡς ξένον· δυστυχῶς ἦτο ἐποχὴ, καθ’ ἣν τὰ ἔθνη δὲν ἠδύναντο νὰ συνταχθῶσιν ὅπως ἤθελον, καὶ μάλιστα τὰ μικρά. Ἡ παρέμβασις τῶν ξένων ἠνάγκασε τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐπιβάλῃ, οὐχὶ αἱρετὴν, ἀλλ’ ὑπὸ τοῦ Βασιλέως διοριζομένην, ὅπως ἦτον ἐν Γαλλίᾳ καὶ ἐν Βελγίῳ, εἰς τὰ ὁποῖα μόνα Κράτη ὑπῆρχε, μετὰ τὴν Ἀγγλίαν, Σύνταγμα. Ἐσκέφθησαν οἱ τὴν γνώμην τοῦ ἔθνους σεβόμενοι νὰ τὴν περιορίσωσιν εἰς δεκκετίαν μόνον, μετὰ τὸ τέλος τῆς ὁποίας, ἴσως ἤθελε δυνηθῆ τὸ ἔθνος, ἔχον τὴν πεῖραν ὁδηγόν, νὰ κανονίσῃ τὸ ζήτημα τοῦτο ἁρμοδιώτερον. Ἀλλ’ εἰς τὴν σκέψιν αὐτὴν ἀντέστησαν οἱ μονιμωτέραν ἐν Ἑλλάδι θέλοντες τὴν ἐκ τῆς Γερουσίας Ἀριστοκρατίαν Μαυροκορδάτος καὶ Τρικούπης, καὶ μὲ τούτους συνεφώνησεν ἡ πλειονοψηφία τῆς Συνελεύσεως, (ἀφοῦ συνέβησαν σκάνδαλά τινα ἐν τοῖς πρακτικοῖς τῆς ψηφοφορίας, τὰ ὁποῖα ἀπησχόλησαν ἐπὶ μίαν ἑβδομάδα τὴν Συνέλευσιν), καὶ ἡ Γερουσία ἐθεσπίσθη ἰσόβιος. Τοῦτο ἠνάγκασε τοὺς ἐκ τοῦ Σεπτεμβριανοῦ Ὑπουργείου Μεταξᾶν, Παλαμήδην καὶ Σχινᾶν νὰ παραιτηθῶσι, τὸ δὲ Ἔθνος, ἐρεθισθὲν, νὰ ὀνομάσῃ τοὺς μὲν ὑπὲρ τῆς δεκαετίας Ἐθνικοὺς, τοὺς δὲ ὑπὲρ τῆς ἰσοβιότητος Ἀντεθνικούς. Εἰς τοὺς δευτέρους ἀνετέθη ἡ συγκρότησις τοῦ πρώτου, μετὰ τὴν λῆξιν τῆς Συνελεύσεως, Ὑπουργείου, ὅπερ ἐκαλεῖτο νὰ ἐφαρμόσῃ κατὰ πρῶτον ἐν Ἑλλάδι τὸ Συνταγματικὸν Πολίτευμα, καὶ νὰ ἐνεργήσῃ τὰς πρώτας βουλευτικὰς ἐκλογάς. Τὸ Ὑπουργεῖον βλέπων ἐπὶ τοσοῦτον ἐξογκουμένην κατ’ αὐτοῦ τὴν κοινὴν γνώμην, ἠθέλησε νὰ ἐπιβληθῇ εἰς τὰς ἐκλογὰς διὰ τῆς βίας, καὶ διὰ τρόπου πολὺ σκανδαλώδους, ὥστε ὁ ἀποσταλεὶς ὡς ἀρχηγὸς τοῦ ἐν Πελοποννήσῳ στρατοῦ, τρίζων τὸ μαστίγιόν του ἐν τῇ ἀγορᾷ τῆς Τριπόλεως, ἔλεγεν ὅτι θὰ καταντήσῃ τὸν ὑποψήφιον τῆς ἀντιπολιτεύσεως Παλαμήδην νὰ πωλῇ ντομάτας· εἰς δὲ τὴν Μεσσηνίαν, ὁ ἐκτάκτως ἀπεσταλμένος νὰ διευθύνῃ ἐκεῖ τὰς βουλευτικὰς ἐκλογὰς Μοναρχίδης, ὡς ναυτικὸς, ἐφώναζεν ὅτι θὰ δέσῃ εἰς τὸ κανόνι τοὺς ὑποψηφίους τῆς ἀντιπολιτεύσεως Μαυρομιχάλας, Φλεσαίους, Δαρειώτας, Παπατσώνας καὶ ἄλλους ἐπισήμους τοῦ Τόπου. Ἐν δὲ τῇ Δυτικῇ Ἑλλάδι, ὅπου ἐξελέγετο Βουλευτὴς ὁ Πρωθυπουργός, ἐφυλακίσθησαν πάντες σχεδὸν, καίτοι ἐπίσημοι τοῦ ἀγῶνος ἄνδρες, οἱ ὑποψήφιοι τῆς ἀντιπολιτεύσεως, καὶ ἡ βία αὕτη προὐκάλεσεν ἐμφυλίους ῥήξεις, ἐξ ὧν ἀνεῴχθησαν ὀκτακόσιοι τάφοι πολιτῶν. Ἠθέλησεν ἐπὶ τέλους ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη νὰ μετέλθῃ τὰ τοιαῦτα βίαια μέτρα καὶ ἐν τῇ Πρωτευούσῃ διὰ τῆς Μοιραρχίας καὶ Φρουραρχείου, μὴ ὑπαρχούσης Διοικητικῆς Ἀστυνομίας, ἀλλ’ ἐγερθεὶς ὁ λαὸς κατεσύντριψεν ὑπὸ τοὺς πόδας του καὶ ὄργανα καὶ Κυβέρνησιν. Ἔκτοτε οἱ πολιτευταὶ ἐκεῖνοι, ἂν καὶ ἐπίσημοι τῆς ἐπαναστάσεως, δὲν εἶδον Θεοῦ πρόσωπον, διότι οὔτε αὐτὴ ἡ ἰσχυρὰ τοῦ 1854 ξένη κατοχὴ, ἥτις τοὺς ἐπανέφερεν εἰς τὴν διεύθυνσιν τῶν πραγμάτων, δὲν ἠδυνήθη νὰ τοὺς κρατήσῃ ἀπέναντι τῆς ὀργῆς τῆς κοινῆς γνώμης. Ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης δὲν εἶδε πλέον ἡ Ἑλλὰς οὔτε τοιαύτας ἐκβιάσεις κατὰ τὴν ἐκλογικὴν ἐνέργειαν, οὔτε φυλακίσεις πολιτευτῶν διὰ πολιτικοὺς ἢ φατριαστικοὺς λόγους. Ἐλθόντος ὅμως εἰς τὰ πράγματα τοῦ φυσικοῦ καὶ πολιτικοῦ κληρονόμου τῶν Κυβερνητῶν τοῦ 1844, ἐπανελήφθησαν τὰ βίαια μέτρα τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, καὶ εἴδομεν ἀμέσως καταδιώξεις ἀδίκους καὶ φυλακίσεις ἀκόμη βουλευτῶν, καὶ ὡς διὰ νὰ διατυμπανίσῃ ἡ Κυβέρνησις τὴν εἰς τὰς τοιαύτας ἐκνόμους πράξεις τῶν δικαστικῶν συμμετοχήν της, τὸ μὲν Εἰσαγγελέα τῆς Ἄρτης, τὸν φυλακίσαντα παρανόμως τὸν βουλευτὴν, καίτοι ραπισθέντα ἀπὸ τὰ βουλεύματα δύω Δικαστικῶν Συμβουλίων, Πλημμελειοδικείου καὶ Ἐφετείου, ἐβράβευσε διὰ προβιβασμοῦ, τὸν δὲ μὴ συγκατατεθέντα ἐν Ἀθήναις δικαστὴν νὰ φυλακίσῃ ἀδίκως κατηγορηθέντα βουλευτὴν, ἐτιμώρησεν ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης. Σήμερον δὲ βλέπομεν θρασυτέρους τοὺς Ὑπουργοὺς, προτιθεμένους νὰ ἐπαναλάβωσι καὶ ἐν τῇ πρωτευούσῃ τὰς ἐπιθέσεις τοῦ 1844, ἀλλὰ θὰ ὑποστῶσι καὶ οὗτοι τὴν κατάπτωσιν, ἣν ὑπέστησαν τὴν 4 Αὐγούστου τοῦ 1844 οἱ πρόγονοι τοῦ κ. Τρικούπη. Σᾶς ἐρωτῶ, κύριοι Ὑπουργοὶ, τί δικαίωμα εἶχεν ὁ Διευθυντὴς τῆς Ἀστυνομίας νὰ διαλύσῃ πολιτῶν συνάθροισιν, ἣν καθιεροῖ τὸ Σύνταγμα, καὶ κατὰ τὸ ὁποῖον ὁ παραστὰς εἰς αὐτὴν Βουλευτὴς, ὄχι μόνον τὸ δικαίωμα εἶχε νὰ τὴν προστατεύσῃ δι’ ἁπλῶν πρὸς τὸν Διευθυντὴν παρατηρήσεων, ἀλλὰ καὶ νὰ ἀναβῇ εἰς ὑψηλὸν μέρος καὶ νὰ ὁμιλήσῃ εἰς αὐτοὺς λόγον ἐνθαῤῥυντικὸν, καὶ χωρὶς νὰ ἔχῃ κανεὶς τὴν ἐξουσίαν νὰ τὸν ἀπαγορεύσῃ, διότι ἔχει τὴν ἄδειαν ἀπὸ τὰς διατάξεις αὐτοῦ τοῦ Συντάγματος! Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι ἔχει ὁ κ. Τρικούπης παραδόσεις καὶ ἐπ’ αὐτῶν βαίνει, ἀλλὰ καὶ θὰ συντριβῇ ὡς ἐκεῖνοι, μὲ τὴν διαφορὰν, ὅτι δὲν ἔχει, ὡς οἱ πρόγονοί του, δικαιώματα ἀγῶνος διὰ νὰ σωθῇ ἀλλαχόθεν. Ἂς ἔλθωμεν τώρα εἰς τὸ κύριον θέμα. Ὑποστηρίζω καὶ ἐγὼ ὅτι διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν Νόμου δὲν θὰ ἐκκαθαρίσῃ εἰς τὸ Δημόσιον οὔτε τὸ τέταρτον τοῦ ὑπολογιζομένου ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν ποσοῦ τῶν 4,000,000, ὅπως ἀπέδειξαν καθαρώτατα ἄλλοι πρὸ ἐμοῦ λαλήσαντες, οἵτινες ἐνέκυψαν λεπτομερέστερον εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν, λαβόντες ὑπ’ ὄψιν τὰς δαπάνας τῆς βεβαιώσεως καὶ τὰς ἀχωρίστους εἰς αὐτὴν καταχρήσεις. Ἡ παρατήρησις δὲ τῶν κυρίων τούτων συναδέλφων, περὶ τοῦ περιορισμοῦ τῆς χρήσεως τοῦ καπνοῦ, ὡς ἐκ τοῦ ὑπερόγκου φόρου, εἶναι καταφανεστάτη, καθόσον οὐδεὶς τῶν μὴ ἐχόντων πρόσοδον, δι’ ἧς νὰ δύναται νὰ ζήσῃ ἀνέτως, καὶ ἐξοδεύων μέχρι τοῦδε εἰς τὸν καπνὸν 1–5 δρ. κατὰ μῆνα, θὰ ἦναι εἰς κατάστασιν νὰ ἐξοδεύσῃ, ὡς ἐκ τοῦ ὑπερόγκου φόρου, 20–30 δραχμάς· ἑπομένως θὰ παύσῃ τὸ καπνίζειν, καὶ οἱ τοιοῦτοι εἶναι τοὐλάχιστον τὰ ⅘ τῶν καπνιζόντων, καθόσον μὲ 20–30 δραχμὰς κατὰ μῆνα ἀγοράζουν ὁλόκληρον τὸν σῖτον ἢ ἀραβόσιτον, ὅσος ἀναγκαιοῖ νὰ διαθρέψῃ τὰς οἰκογενείας των. Ἂν λοιπὸν ἡ σκέψις αὕτη εἶναι ὀρθὴ, τότε, περιοριζομένης τῆς χρήσεως εἰς τὸ ⅕, ἀπὸ 4,000,000, ὅσα ὑπολογίζει ὁ κ. Ὑπουργὸς, θὰ εἰσπράξῃ μόνον 800,000 δραχμὰς, ὅσαι μόλις θὰ ἐπαρκέσωσιν εἰς τὰς δαπάνας τῆς βεβαιώσεως καὶ εἰσπράξεως, ἑπομένως μένει κέρδος εἰς τὸ Ἔθνος ἡ ἐκ τῆς πιέσεως καταστροφὴ τοῦ ἐμπορίου, τῆς βιομηχανίας καὶ τῆς παραγωγῆς. Ἰδοὺ σοφία κυβερνητική! Οἱ Ὑπουργικοὶ ἐθεώρησαν χθὲς ἐσφαλμένην τὴν ἰδέαν ὅτι οἱ μικροπῶλαι τῶν Δήμων θὰ προσέρχωνται μόνοι των νὰ κόπτωσιν εἰς τὸ κοπτήριον τοῦ Δημοσίου, τὸν ὁποῖον πωλοῦσι καπνὸν, ἐνῷ τώρα τὸν ἀγοράζουσι κομμένον ἀπὸ τοὺς ἐν τῇ πρωτευούσῃ τῶν Ἐπαρχιῶν· ἀλλ’ ἔπρεπε τὰ σκεφθῶσιν οἱ κ. κ. Ὑπουργοὶ, ὅτι οἱ καπνοπῶλαι τῶν πρωτευουσῶν Ἐπαρχιῶν ἔχουν τώρα πᾶσαν τὴν εὐκαιρίαν καὶ τὰ μέσα, ὥστε κόπτοντες μόνοι των τὸν καπνὸν νὰ τὸν περιποιηθῶσιν ἐν ἀνέσει, ἵνα τηρηθῇ εἰς καλὴν κατάστασιν, ὡς ἐκ τούτου οἱ τῶν Δήμων μικροπῶλαι, ἀγοράζοντες ἀπὸ τούτους διὰ τῆς χορηγήσεως μικροῦ κέρδους, ἔχουσι τὴν βεβαιότητα, ὅτι ἀγοράζουσι πρᾶγμα μετὰ οἰκοκυρικῆς ἐπιμελείας προπαρασκευασμένον. Δύνανται ὅμως νὰ ἔχωσι τὴν αὐτὴν πεποίθησιν περὶ τῆς ποιότητος τοῦ καπνοῦ, τὸν ὁποῖον κατὰ σωροὺς θὰ κόπτωσι καὶ θὰ παραλαμβάνωσιν ἀπὸ κεντρικὸν τῆς Ἐπαρχίας κοπτήριον οἱ ἐν τῇ πρωτευούσῃ τῆς Ἐπαρχίας καπνοπῶλαι; Πρὸς τὴν δυσκολίαν ταύτην ἐπέρχεται καὶ ἑτέρα· οἱ ἐν τῇ πρωτευούσῃ τῆς Ἐπαρχίας καπνοπῶλαι δὲν εἶχον ἀνάγκην μεγάλων κεφαλαίων· ἠγόραζον κατὰ δόσεις τὸν καπνὸν ἀπὸ τοὺς παραγωγοὺς διαφόρου ἀξίας, καὶ ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον καὶ μὲ πίστωσιν, ἑπομένως καὶ τὰ ζητούμενα ἀπὸ τοὺς μικροκαπνοπώλας κέρδη ἦσαν ἀναλόγως μικρὰ, ἐνῷ τώρα καταβάλλοντες 4 δραχμὰς κατ’ ὀκὰν διὰ τὸν φόρον, θὰ συζητήσωμεν ἀπὸ τοὺς μικροπώλας, ὄχι μόνον τὸν τόκον τοῦ καταβαλλομένου διὰ τὸν φόρον κεφαλαίου, ἀλλὰ καὶ τὰς ζημίας, ἃς ὑφίστανται, διὰ νὰ οἰκονομήσωσι τὸ κεφάλαιον αὐτό. Ὁ μικροπώλης λοιπὸν τῶν Δήμων διὰ νὰ ἀποφύγῃ τὸν κίνδυνον τῆς κακῆς ποιότητος τοῦ καπνοῦ καὶ τὸ ὑπέρογκον τῆς τιμῆς διὰ τοὺς τόκους καὶ ζημίας τοῦ τῆς πρωτευούσης πωλητοῦ, θὰ ἀποφασίσῃ νὰ μεταβῇ ὁ ἴδιος εἰς τὸ κεντρικὸν κοπτήριον διὰ νὰ ἐπιμεληθῇ κατὰ τὴν ἐργασίαν τοῦ κοψίματος τὸν ὀλίγον καπνὸν, τὸν ὁποῖον πωλεῖ αὐτὸς εἰς τὸ χωρίον του, οἰκονομῶν ὁπωσδήποτε καὶ τὸ ἀντίτιμον τῆς ἐκ τοῦ φόρου ζημίας. Εἶναι δὲ βεβαιωμένον, ὅτι ἡ προκαταβολὴ μεγάλου φόρου ὑπερδιπλασιάζει καὶ τὴν ἀρχικὴν ἀξίαν τοῦ φορολογουμένου πράγματος, καὶ ἔχομεν πρόχειρον παράδειγμα τὰ παιγνιόχαρτα. Ἐνθυμεῖσθε ὅτι, πρὶν ἢ ἐπιβάλωμεν τὸν τελευταῖον φόρον τῶν 50 λεπτῶν, τὰ ἠγοράζομεν 40–45 λεπτὰ τὴν δεσμίδα, διότι εἰς τοὺς πωλητὰς δὲν ἐστοίχιζαν εἰμὴ 25– 30 λεπτὰ, νῦν τὰ ἀγοράζομεν ὄχι 90–100 λεπτὰ, ἀλλὰ 130 –150 λεπτὰ, διότι οἱ πωληταὶ μᾶς ἐπιφορτίζουσι καὶ τὴν ὁποίαν ὑφίστανται δαπάνην πρὸς εὕρεσιν τῶν 50 λεπτῶν τοῦ φόρου. Οὕτω καὶ ὁ καπνὸς, ἂν πωλῆται ἤδη ἀπὸ τοὺς καπνοπώλας κατὰ μέσον ὅρον πρὸς 5 δραχμὰς τὴν ὀκᾶν, δὲν θὰ πωλῆται κατόπιν 9 δραχμὰς, προστιθεμένης μόνης τῆς δαπάνης τῶν 4 δραχμῶν τοῦ μονοπωλίου, ἀλλὰ 12–15, ὑπολογιζομένων καὶ τῶν ζημιῶν τῶν ἐκ τῆς προκαταβολῆς τῆς δαπάνης ταύτης. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι ἦτον ὀρθὴ ἡ παρατήρησις, ὅτι διὰ τοῦ μονοπωλίου προστίθεται καὶ μία ζημία μετὰ δαπανῶν εἰς τοὺς ἐν τοῖς χωρίοις μικροπώλας. Κύριε Πρωθυπουργὲ, τελειώνων τὸν λόγον μου, σᾶς λέγω, ὅτι τὸ Νομοσχέδιόν σας εἶναι ἐναντίον πάσης οἰκονομολογικῆς ἐπιστήμης καὶ θὰ ζημιώσῃ τὰ μέγιστα τὸ Ἔθνος. Ἀπό τινων ἡμερῶν παρετηρήθη ὅτι ἡ τακτικὴ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ τείνει νὰ μᾶς ἐκφοβίσῃ δι’ ὕβρεων, τὰς ὁποίας πιστοὶ φίλοι του μᾶς ἐκσφενδονίζουν ἀπὸ τοῦ βήματος. Μάθετε, κ. Πρωθυπουργὲ, ὅτι δὲν πτοούμεθα καὶ ἀπὸ τὸ τελευταῖον αὐτὸ ἐπιχείρημά σας, καὶ ὅτι ὅπως δὲν σᾶς ὠφέλησαν ἠθικῶς ὅλα τὰ κατὰ τὰς ἀντιπολιτεύσεως ἐπιχειρήματά σας, οὕτω δὲν θὰ σᾶς ὠφελήσῃ καὶ ἡ ἐπιχείρησίς σας αὕτη. Ἡ ἀντιπολίτευσις, καὶ ἂν δὲν ἦτο μεγάλη ὅση εἶναι τώρα, ἀλλὰ καὶ δύω μόνοι ἂν ὦσιν ἀντιπολιτευόμενοι, ὡς καὶ ἄλλοτε εἶπον, ἔχοντες τὸ σθένος καὶ τὴν συναίσθησιν τοῦ καθήκοντός των, δὲν καταβάλλονται εὔκολα, ἑπομένως οὔτε λογαριάζουσι καθόλου τὰς τοιαύτας ἀγενεῖς ἐπιθέσεις· διὰ τοῦ τρόπου σας ὅμως τούτου δίδετε καὶ εἰς ἡμᾶς τὸ δικαίωμα νὰ σᾶς πληρώσωμεν ὡς ἁρμόζει, λέγοντες, ὅτι σεῖς ὅπως ἀνελκύσθητε ἀπὸ δεσμωτήριον εἰς τὴν Πρωθυπουργίαν, οὕτως ἐφροντίσατε νὰ ἀνελκύσητε τὸν ἐν τῇ Βουλῇ ὑπερασπιστήν σας ἀπὸ τὰ κάτεργα.

§19ΤΙΝΕΣ. Ποῖον ἐννοεῖτε, κ. βουλευτά;

§20ΕΤΕΡΟΙ. Τὸν Πετρίτσην;

§21ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς, ἀπαντῶν πρὸ μικροῦ, ἐσύστησεν εἰς τὴν Βουλὴν, ὅπως ἀναβάλῃ τὴν ἐξέτασιν τοῦ ζητήματος περὶ τοῦ δικαιώματος, τὸ ὁποῖον ἔχει ἡ ὁμὰς τῶν Τραπεζιτῶν, οἵτινες συνῆψαν τὸ δάνειον τῶν 120 ἑκατομμυρίων, καὶ περὶ τῆς ἐξουσίας, τὴν ὁποίαν ἔχει ἡ Κυβέρνησις ἀπέναντι τῶν Τραπεζιτῶν αὐτῶν, καὶ συγχρόνως ἐσύστησεν, ὅπως πρὸς ἄρσιν πάσης ὑπονοίας καὶ πρόληψιν πάσης ζημίας ἀνατεθῇ εἰς τὴν Βουλὴν ν’ ἀποφαίνηται ἐπὶ τῆς ἐνοικιάσεως τοῦ μονοπωλίου τῆς κοπῆς τοῦ καπνοῦ. Νομίζω, ὅτι οὔτε τὸ πρῶτον εἶναι δυνατὸν, οὔτε τὸ δεύτερον ἀρκετόν. Ἐπειδὴ ὅμως πιθανὸν νὰ παρεξηγηθῶ, ὡς συνηγορῶν ὑπὲρ τῆς ὁμάδος τῶν Τραπεζιτῶν, δηλῶ ἐξ ἀρχῆς ὅτι θὰ ἤμην ὑπὲρ τοῦ μονοπωλίου τοῦ καπνοῦ, ἀλλὰ μονοπωλίου τοῦ Κράτους, τὸ ὁποῖον νὰ διοικῇ αὐτὸ τὸ Κράτος καὶ νὰ διαχειρίζεται· διότι νομίζω, ὅτι τότε ἡ Κυβέρνησις ἠδύνατο, ὀργανίζουσα αὐτὸ, νὰ τὸ προαγάγῃ καὶ βελτιώσῃ, καὶ καθιστῶσα αὐτὸ ἐλαφρότερον νὰ τὸ καταστήσῃ συγχρόνως γονιμώτερον καὶ παραγωγικώτερον διὰ τὸ Δημόσιον Ταμεῖον· δὲν ἐννοῶ ὅμως μονοπώλιον, τὸ ὁποῖον δίδεται δι’ ἐνοικιάσεως εἰς ἑταιρίαν, πολὺ δὲ ὀλιγώτερον τὸ μονοπώλιον τὸ διὰ τοῦ Νομοσχεδίου καθιερούμενον. Ὡς πρὸς τὴν ἐνοικίασιν ἔχω ἰδιότροπον ἴσως ἰδέαν, ὅτι δηλαδὴ δὲν δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐνοικιάσῃ δικαιώματα φόρων, διότι τοῦτο εἶναι ἐναντίον τοῦ Συντάγματος. Κατὰ τὸ Σύνταγμα, ἡ Ἐκτελεστικὴ Ἀρχὴ ἀνήκει εἰς τὸν Βασιλέα, ἀσκεῖται δὲ διὰ τῶν ὑπευθύνων Ὑπουργῶν. Σπουδαῖον μέρος τῆς Ἐκτελεστικῆς Ἐξουσίας βεβαίως εἶναι ἡ εἴσπραξις τῶν φόρων, ἥτις δὲν δύναται νὰ γείνῃ ἢ ὑπ’ εὐθύνην τῶν Ὑπουργῶν. Μόνον τοῦτο ἠδύνατό τις νὰ δεχθῇ, ὅτι δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ παραχωρήσῃ τὸ δικαίωμα τοῦ εἰσπράττειν, ἀλλὰ πάντοτε ὑπὸ τὸν ἔλεγχον, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν, ἑπομένως ὑπὸ τὴν εὐθύνην τῆς Κυβερνήσεως, οὐδέποτε ὅμως πλῆρες καὶ ἀνεξέλεγκτον τὸ δικαίωμα· περὶ τούτου θὰ γείνῃ λόγος εἰς τὸ σχετικὸν ἄρθρον, τὸ ὁποῖον ἐξωμοίωσε τοὺς ὑπαλλήλους τῆς Ἑταιρίας, ἥτις θὰ ἐνοικιάσῃ τὸ μονοπώλιον, πρὸς τοὺς ὑπαλλήλους τοῦ Κράτους. Ἰδοὺ ἤδη διατί φρονῶ, ὅτι οὔτε τὸ ἓν οὔτε τὸ ἕτερον ἐξ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς, θεραπεύει τὸ κακόν. Ἐὰν ἡ ὁμὰς τῶν Τραπεζιτῶν, ἥτις συνῆψε τὸ δάνειον τῶν 120 ἑκατομμυρίων, ἀπέκτησε τὸ δικαίωμα νὰ προτιμᾶται ἐπὶ ἴσοις ὅροις εἰς τὴν ἐνοικίασιν, δὲν ἐννοῶ πῶς δύναται εἴτε ἡ Κυβέρνησις εἴτε ἡ Βουλὴ νὰ μεταβάλῃ τὸ δικαίωμα αὐτό. Βεβαίως ἐλευθέρα εἶναι ἡ Βουλὴ νὰ εἴπῃ ὅτι οὐδὲν δικαίωμα προτιμήσεως ἀναγνωρίζει, εἴτε δι’ ἄλλου τρόπου νὰ περιορίσῃ τὴν ἐξάσκησιν τοῦ δικαιώματος αὐτοῦ, ἀλλὰ τότε ἡ ὁμὰς δικαιοῦται νὰ προσφύγῃ εἰς τὰ Δικαστήρια καὶ νὰ ζητήσῃ ν’ ἀποζημιωθῇ, ὡς ἀφαιρεθεῖσα μονομερῶς δικαιώματος, ὅπερ ἐκέκτητο δυνάμει Νόμου, καὶ τὸ ὁποῖον ἐδικαιοῦτο νὰ ἐνασκήσῃ μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν μονοπωλίου τοῦ καπνοῦ· ἄνευ ἀποζημιώσεως ἑπομένως δὲν εἶναι δεκτὴ ἡ ἀφαίρεσις τοῦ δικαιώματος τῆς προτιμήσεως. Ὅτι ποιεῖται ἡ σύμβασις λόγον περὶ ἐνοικιάσεως τοῦ φόρου ἐπὶ τῆς καταναλώσεως τοῦ καπνοῦ, οὐδεμία πιστεύω σπουδαία ἀντίῤῥησις δύναται νὰ γείνῃ· διότι αὐτὴ ἡ φράσις τῆς συμβάσεως καὶ τὰ πνεῦμα τοῦ ἄρθρου 9 αὐτῆς δεικνύει ὅτι πρόκειται ὁ φόρος ἐπὶ τῆς καταναλώσεως τοῦ καπνοῦ νὰ παραχωρηθῇ εἰς ἐνοικίασιν διὰ δημοπρασίας· ἡ ἐνοικίασις εἶναι ὑποχρεωτικὴ ἅμα ἐπιψηφισθῇ Νόμος περὶ φόρου ἐπὶ τῆς καταναλώσεως τοῦ καπνοῦ, εἰς αὐτὴν δὲ τὴν ἐνοικίασιν δικαιοῦνται νὰ προτιμηθῶσιν ἐπὶ ἴσους ὅροις οἱ Τραπεζῖται, οἱ συνομολογήσαντες τὸ δάνειον τῶν 120 ἑκατομμυρίων. Ἐὰν τοιοῦτον ἦναι τὸ δικαίωμα αὐτῶν, δὲν ἐννοῶ πῶς τὸ Νομοσχέδιον ἐν ἄρθρῳ 14ῳ λέγει ὅτι «δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐνοικιάσῃ» τὸ μονοπώλιον τῆς κοπῆς τοῦ καπνοῦ. Ἐν τῷ Νομοσχεδίῳ ἀναγνωρίζομεν εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον τὴν ἐξουσίαν, ἐὰν θέλῃ, νὰ ἐνοικιάζῃ ἢ οὔ. Ἐὰν τὸ δικαίωμα ἐπὶ τῆς ἐνοικιάσεως τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ καπνοῦ παραχωρηθῇ ἅμα δημοσιευθῇ ὁ Νόμος, εὐθὺς ἡ ὁμὰς τῶν Τραπεζιτῶν δύναται νὰ ἀπαιτήσῃ παρὰ τῆς Κυβερνήσεως ὅπως διὰ δημοπρασίας προβῇ εἰς τὴν ἐνοικίασιν. Δὲν ἐννοῶ διατί πρέπει νὰ ἀναβάλωμεν νὰ ἐξετάσωμεν σήμερον τὴν ἔννοιαν τῆς συμβάσεως, ἀφοῦ αὕτη εἶναι καθαρὰ καὶ ἀναμφισβήτητος, καὶ διατί ἂν δὲν θέλωμεν τὴν ἐνοικίασιν τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ καπνοῦ τουλάχιστον ἀπὸ τοῦδε, διατί, λέγω, νὰ μὴ ζητήσωμεν δι’ ἄλλου τρόπου νὰ τὴν ὑπεκφύγωμεν· ἐὰν ἀφήσωμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ κρίνῃ περὶ τῆς ἐνοικιάσεως, ὡς θέλει τὸ Νομοσχέδιον, οὐδὲν ἐπράξαμεν, διότι οἱ δανεισταὶ δικαιοῦνται νὰ τὴν ἀναγκάσωσι νὰ ἐνοικιάσῃ. Κατὰ τῶν ἀτόπων τῆς ἐνοικιάσεως ἐπίσης δὲν εἶναι ἐγγύησις ἐκείνη, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐπρότεινεν, ὅπως δηλ. ἡ Βουλὴ ἀποφασίζῃ περὶ τῆς δι’ ἐνοικιάσεως παραχωρήσεως τοῦ δικαιώματος αὐτοῦ. Ἐκτὸς ὅσων εἶπεν ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Λακεδαίμονος, ὅτι δηλαδὴ ἡ Κυβέρνησις, ἔχουσα τὴν πλειοψηφίαν, δύναται ν’ ἀποφασίσῃ δι’ αὐτῆς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θέλει, νομίζω ὅτι εἶναι καὶ ἄλλο σπουδαιότερον, ὅτι δὲν δύναται ἡ Βουλὴ, καὶ ἐὰν ἡ Κυβέρνησις φέρῃ ἐνώπιόν της τὸ ζήτημα, νὰ ἐκλέξῃ ἂν πρέπῃ νὰ δεχθῇ τὴν δημοπρασίαν ἢ μή. Δὲν δύναται ἡ Βουλὴ ν’ ἀρνηθῇ τὴν ἐκμίσθωσιν, ἐὰν τυχὸν ἐπὶ ἴσοις ὅροις προσφέρεται ἡ ὁμὰς τῶν Τραπεζιτῶν νὰ λάβῃ αὐτὴν, διότι ἡ ὁμὰς ἔχει τὸ δικαίωμα ἐκ τοῦ νόμου νὰ ὑποχρεώσῃ τὴν Κυβέρνησιν νὰ προβῇ εἰς τὴν δημοπρασίαν, καὶ, ἐὰν ἄλλος τις δὲν προσφέρῃ περισσότερα, νὰ προτιμηθῇ· καὶ διὰ τῆς ἀναμίξεως τῆς Βουλῆς οὐδὲν ἐπιτυγχάνομεν. Ἐν τούτοις, θεωρῶ τὸ σύστημα τῆς ἐνοικιάσεως τοῦ φόρου ἐπιζήμιον. Ἕνεκα τούτου συμφέρον θεωρῶ νὰ ὑποστηρίξω τὴν πρότασιν ἐκείνων, οἵτινες εἶπον, ὅτι πρέπει νὰ ὁρίσωσι τὸν ἐλάχιστον ὅρον τῆς πρώτης προσφορᾶς ἐν τῇ δημοπρασίᾳ εἰς ἀνώτερον ποσὸν, καὶ πολὺ ἀνώτερον ἐκείνου, τὸ ὁποῖον τὸ Νομοσχέδιον ὁρίζει. Τὸ Νομοσχέδιον ὁρίζει 4,000,000 δραχ. ἐλάχιστον ὅρον. Ἀλλὰ καὶ ἀνεξαρτήτως τοῦ σκοποῦ, ὃν ἐπιδιώκω, θεωρῶ τὸ ποσὸν τῶν 4,000,000 δραχ. πολὺ μικρὸν, μικρότερον ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ὑπελογίσθη ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ· διότι ἡ Κυβέρνησις ὑπελόγισεν 1,300,000 ὀκάδων τὸ πιθανῶς φορολογητέον ποσὸν τοῦ καπνοῦ· πρὸς 3 δρ. φόρον τὴν ὀκᾶν, θὰ ἔχωμεν δρ. 3,900,000· πρέπει νὰ προσθέσωμεν καὶ τὸ ἐκ τῶν ταινιῶν ἔσοδον, τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις προσδιορίζει μόνον εἰς 100,000 δρ., ἀλλὰ τὸ ὁποῖον νομίζει, ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ προσδιορίσωμεν μικρότερον τῶν 400,000 δρ. Γνωστὸν ὅτι προσδιωρίσθη διὰ τοῦ Νομοσχεδίου νὰ πωλῆται ὁ καπνὸς κατὰ 10 δράμια εἰς σάκκους καὶ κατὰ πολλαπλάσια τοῦ δέκα μέχρι 100 δραχμῶν. Πάντες γνωρίζομεν, ὅτι ἡ κατανάλωσις γίνεται, καὶ πολὺ περισσότερον θὰ γίνεται ἐφεξῆς, κατὰ μικρὰ ποσὰ, κατὰ σακκίδια 10 δραμίων, διότι καὶ πρότερον τοιαύτη ὑπῆρξεν ἡ ἕξις, ἀλλὰ καὶ διότι εἰς τὸ μέλλον ὀλιγώτεροι θὰ ἦναι ἐκεῖνοι, οἵτινες δύνανται ν’ ἀγοράζουν διὰ μιᾶς πολὺν καπνόν. Διότι δὲ ὁ καπνὸς ἐν Ἑλλάδι ξηραίνεται, ξηραινόμενος δὲ ἀποβάλλει τὴν γεῦσιν, ἥτις ἀρέσκει, δὲν θὰ γίνεται εἰς τὸ μέλλον προμήθεια μεγάλου ποσοῦ καπνοῦ εἰς σακκίδια χάρτινα. Ἐκτὸς ὅμως τούτων, ἡ ἐργατικὴ τάξις, ἥτις εἶναι ὁ μεγαλείτερος καταναλωτὴς, δὲν δύναται πολλῶν ἡμερῶν καπνὸν ν’ ἀγοράσῃ, καὶ θὰ ἀγοράζῃ καθημερινῶς σακκίδια τῶν δέκα δραμίων. Ἐὰν οὕτω μέλλῃ νὰ γίνεται ἡ πώλησις τοῦ καπνοῦ, ἐννοεῖται, ὅτι τὸ ποσὸν τῶν ταινιῶν θὰ ἦναι πολὺ ἀνώτερον τῶν 100,000 δραχμῶν, τὰς ὁποίας τὸ Ὑπουργεῖον ὥρισεν. Ἐὰν τὸ ½ μόνον τοῦ καπνοῦ πωλῆται κατὰ 10 δράμια, τὸ ἔσοδον τῶν ταινιῶν θὰ ὑπερβαίνῃ τὰς 500,000 δραχμῶν, διότι τὸ ½ εἶναι 650,000 ὀκάδας καὶ πρὸς 80 λεπτὰ τὴν ὀκᾶν θὰ δώσῃ 520,000 δρ. Ἀλλ’ ἐγὼ δὲν προβαίνω εἰς τὸ ποσὸν αὐτὸ, ἀλλ’ ἀρκοῦμαι εἰς τὸ ποσὸν τῶν 400,000 δρ. Ἐκτὸς τῶν ταινιῶν ἔχομεν νὰ περιλάβωμεν καὶ τὸ ἔσοδον ἐκ τῶν κοπτικῶν, τὰ ὁποῖα εἶναι 50 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν. Ἴσως μοὶ εἴπῃ τις, ὅτι τὰ κοπτικὰ δὲν πρέπει νὰ ὑπολογισθῶσιν εἰς τὸ ποσὸν, ὅπερ θὰ εἰσπραχθῇ ἐκ τοῦ καπνοῦ, διότι ἡ Κυβέρνησις θὰ χρειασθῇ δαπάνας διὰ τὴν κοπὴν τοῦ καπνοῦ. Παρατηρῶ, ὅμως ὅτι ἡ κοπὴ τοῦ καπνοῦ καὶ σήμερον ὅπως γίνεται δὲν στοιχίζει περισσότερον τῶν 20 λεπτῶν· ἐὰν δ’ ἡ ἑταιρία, ἥτις τυχὸν ἤθελεν ἀναλάβει τὴν ἐνοικίασιν τοῦ φόρου τούτου, φέρει καλλιτέρας μηχανὰς, ἃς μεταχειρίζονται ἐν Εὐρώπῃ, θὰ δύναται διὰ πέντε λεπτῶν τὴν ὀκᾶν νὰ κόπτῃ τὸν καπνὸν, ὥστε ἐκ τῶν 50 λεπτῶν θὰ ἔχῃ κέρδος. Αὐτὰ εἶπον διὰ νὰ συμπεράνω, ὅτι καὶ τὸ ποσὸν τῶν 4,000,000 ἑκατομμυρίων εἶναι πολὺ μικρὸν, πολὺ μικρότερον τοῦ προϋπολογιζομένου ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ἐσόδου, καὶ ἐὰν τυχὸν εὑρεθῶμεν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἐνοικιάσωμεν εἰς τὴν ἑταιρίαν τὸν φόρον αὐτὸν, πρέπει νὰ προσέξωμεν. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους συνηγορῶ ὑπὲρ τῆς προτάσεως ἐκείνης, ἥτις θέλει νὰ ὁρίσωμεν πολὺ μεγαλείτερον ποσὸν κατωτάτου ὅρου. Ἀφοῦ διὰ τοῦ Νόμου καὶ τῆς συμβάσεως ἀφίνεται ἐλευθέρα ἡ Κυβέρνησις ὡς πρὸς τὸ μίσθωμα, ἀφοῦ δύναται νὰ τὸ προσδιορίσῃ ὅσον θέλει, δύναται νὰ τὸ προσδιορίσῃ ἄνευ οὐδενὸς φόβου εἰς μεγαλείτερον ποσὸν· τοῦτο δὲ διὰ νὰ μὴ ᾖναι δεσμευμένη· διότι ἐὰν τεθῇ ἐν τῷ Νομοσχεδίῳ μεγαλείτερον ποσὸν, πιθανὸν νὰ μὴ ἐπιτευχθῇ ἡ μίσθωσις, καλὸν δὲ νὰ μὴ ἐπιτευχθῇ, ἀφοῦ ἀγνοοῦμεν σήμερον τί θὰ εἰσπράξωμεν ἐκ τοῦ καπνοῦ. Τὸ σύστημα τοῦ Νομοσχεδίου πρῶτον ἤδη εἰσάγεται· καλὸν νὰ μὴ ἤμεθα δεδεμένοι εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς, ὁ χρόνος δὲ θ’ ἀποδείξῃ εἰς τὸ μέλλον τί τὸ συμφερώτερον.

§22ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀφοῦ ὅλοι φαίνονται σύμφωνοι ὅπως μὴ γείνῃ ἐνοικίασις, νομίζω ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν δυσκολίαν ὡς πρὸς τὸν τρόπον, δι’ οὗ θέλομεν διατυπώσει διάταξιν ἐγγυωμένην, ὅτι ἡ ἐνοικίασις δὲν θέλει πραγματοποιηθῆ. Ἂν νομίζωσί τινες, ὅτι ἀποτελεῖ ἐγγύησιν καὶ ἡ αὔξησις τοῦ τιμήματος, ἀνεπαρκοῦς οὔσης τῆς ἑτέρας ἐγγυήσεως, ἣν ἐπροτείναμεν ἡμεῖς, οὐδεμία δυσκολία ὑπάρχει ν’ αὐξήσωμεν τὸν κατώτατον ὅρον τοῦ μισθώματος εἰς 4 ἢ 5,000,000 ἢ εἰς οἱονδήποτε ἄλλο ποσὸν, ἀλλὰ πρέπει ταὐτοχρόνως νὰ ἐπιφυλαχθῇ καὶ τὸ δικαίωμα τῆς ἐγκρίσεως εἰς τὴν Βουλὴν, διότι τὴν ἐγγύησιν ταύτην θεωροῦμεν πολὺ τελεσφορωτέραν. Ἡ ἐξέτασις ἤδη ἂν ἔχωσιν ἢ δὲν ἔχωσι δικαίωμα οἱ μεθ’ ὧν ἡ Κυβέρνησις διεπραγματεύθη ἄλλοτε τὸ δάνειον τῶν 120,000,000, εἶναι ἐντελῶς ἄσκοπος· διότι, ὡς εἶπεν ὁ ἔντιμος προαγορεύσας, ἀλλ’ ἵνα φθάσῃ εἰς ἀντίθετον συμπέρασμα, ὅ,τι καὶ ἂν ἀποφασίσωμεν ἡμεῖς, δὲν μεταβάλλομεν τὰ πράγματα. Ὑπάρχει σύμβασις πρὸς τρίτους, καὶ ἂν ἀποφασίσωμέν τι, τὸ ὁποῖον παραβιάζει τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα ἐκ τῆς συμβάσεως ἀπέκτησαν, οἱ τρίτοι ἐκεῖνοι δικαστικῶς θέλουσιν ἀποζημιωθῆ. Εἶναι λοιπὸν πάντη περιττὸν νὰ συζητήσωμεν περὶ τούτου, καὶ περιττὸν καὶ ἐπιβλαβὲς νὰ προβῶμεν εἰς οἱανδήποτε ἀπόφασιν. Ἔχοντες ὅμως ὑπ’ ὄψιν ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωσι δικαίωμα οἱ περὶ τῆς προκαταβολῆς συμβληθέντες, πρέπει νὰ διατυπώσωμεν τὰ τοῦ Νομοσχεδίου οὕτως, ὥστε νὰ μὴ δύναται ν’ ἀποβῇ ἐπιβλαβὲς εἰς τὸ Δημόσιον. Εὐτυχῶς τὸ δικαίωμα δὲν εἶναι τοιοῦτον ὁποῖον παρίσταται ἐκ τῆς ἁπλῆς ἀναγνώσεως τῆς συμβάσεως, διότι ὑπάρχουσι καὶ νεώτερα γεγονότα ἄγνωστα, ὡς φαίνεται, ἐν τῇ Βουλῇ, ἅτινα κατέστησαν τὸ δικαίωμα ὀλιγώτερον ἐπαχθές. Ὁ ἀξιότιμος προαγορεύσας νομίζει, ὅτι οἱ συναλλαχθέντες ἔχουσι τὸ δικαίωμα κατόπιν τῆς δημοπρασίας νὰ ζητήσωσι τὴν προτίμησιν· καὶ τῷ ὄντι τοῦτο ἐξάγεται ἐκ τῆς ἀναγνώσεως τῆς συμβάσεως, ἀλλ’ ὑπάρχουσιν ἔγγραφα ἐπίσημα τῶν συναλλαχθέντων πρὸς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν, δι’ ὧν οὗτοι ἀπεδέχθησαν νὰ ἐνασκῶσι τὸ δικαίωμα τῆς προτιμήσεως ἐν τῷ συναγωνισμῷ καὶ οὐχὶ μετ’ αὐτόν· τοῦτο μεταβάλλει βεβαίως κατὰ πολὺ τὸ ἐπαχθὲς τοῦ ὅρου. Αἱ διατάξεις, τὰς ὁποίας βλέπετε ἐν τῷ Νομοσχεδίῳ, περιελήφθησαν, ὅπως βεβαιωθῇ ὅτι τὸ δικαίωμα τῶν συναλλαχθέντων δὲν δύναται νὰ πραγματοποιηθῇ μετὰ τὸν συναγωνισμόν· διότι, ἂν τοῦτο ἐπιτρέπετο, θὰ ἦτο ἄδικον οἱ διαγωνισθέντες, μετὰ τοὺς κόπους, οὓς ἤθελον ὑποστῆ, καὶ τοὺς κινδύνους, οὓς ἤθελον διατρέξει, νὰ ἔβλεπον ἄλλον τινὰ, μὴ διαγωνισθέντα, προτιμώμενον ἀδαπάνως καὶ εἰς βάρος αὐτῶν. Ὥστε τὰ δικαιώματα τῶν συναλλαχθέντων δὲν εἶναι τοσαῦτα, ὁποῖα ὑπετέθησαν· ἀλλὰ καὶ ὅσα ἀπομένουσι, βεβαίως εἶναι πολλὰ, καὶ εἶναι πρέπον νὰ λάβωμεν πᾶσαν πρόνοιαν, ὅπως τῶν δικαιωμάτων τούτων ἡ ἐνάσκησις μὴ ἀποβῇ ἐπιζήμιος εἰς τὸ Δημόσιον. Ὅταν περιλάβωμεν ἐν τῷ Νομοσχεδίῳ τὴν διάταξιν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ ἔγκρισις τοῦ ἀποτελέσματος τῆς δημοπρασίας ἐπιφυλάσσεται εἰς τὴν Βουλὴν, νομίζω ὅτι οὐδένα διατρέχομεν κίνδυνον· ἀλλ’ ἂν θέλητε πρὸς πλειοτέραν ἐξασφάλισιν ν’ αὐξήσωμεν καὶ τὸν κατώτατον ὅρον, πρόθυμοι εἴμεθα νὰ παραδεχθῶμεν ἄλλον τινὰ ὅρον παρ’ ἐκεῖνον, ὃν ἀνεγράψαμεν ἐν τῷ Νόμῳ, θεωρήσαντες αὐτὸν ἐπαρκῆ ἐγγύησιν.

§23ΜΟΥΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶμαι ὑπὲρ τοῦ φόρου τοῦ καπνοῦ, τὸν ὁποῖον ἐπιβάλλει τὸ Νομοσχέδιον· καθ’ ὅσον ὅμως ἀφορᾷ τὰ Δημόσια κοπτήρια, εἶμαι ἐναντίος, καὶ θὰ σᾶς εἴπω τὸν λόγον. Ὁ καπνοπώλης, διὰ νὰ κόψῃ καπνὸν, θὰ πάρῃ π. χ. 10 ὀκάδες καπνὸν τῆς Ἀκαρνανίας, 5 ὀκάδες τῆς Ἀργολίδος, 4 τοῦ Βώλου, θὰ τὸν βρέξῃ, θὰ τὸν ἀφήσῃ 2 ὥρας νὰ μουσκέψῃ, θὰ τὸν διαλέξῃ, θὰ τὸν κόψῃ, ἔπειτα θὰ τὸν ἁπλώσῃ διὰ νὰ στεγνώσῃ, καὶ μετὰ ταῦτα θὰ τὸν ἐκθέσῃ εἰς πώλησιν. Ἀλλ’ ἐὰν τὸν στείλετε εἰς τὸ κοπτήριον, φαντασθῆτε ποίας δυσκολίας θὰ ἔχῃ· θὰ πάρῃ αὐτὸν τὸν καπνὸν, τὸν ὁποῖον εἶπον, θὰ ὑπάγῃ ἐκεῖ, θὰ τὸν φυλάττῃ καὶ θὰ τὸν προσέχῃ ἕως ὅτου εὕρῃ εὐκαιρίαν νὰ τὸν κόψῃ καὶ τὸν στεγνώσῃ, διότι δὲν ἠμπορεῖ νὰ τὸν βάλῃ ἀμέσως εἰς τὸ σακκίδιον, διότι θὰ ἀνάψῃ καὶ θὰ γείνῃ ἄχρηστος, τὸ καλοκαίρι μὲν ἀπὸ τὴν θερμότητα, καὶ τὸν χειμῶνα ἀπὸ τὴν ὑγρασίαν. Ἔπειτα ποῖος θὰ κάμῃ τὰ σιγαρέτα εἰς τὸ ἐργοστάσιον; πρέπει νὰ ἔχῃ ἐκεῖ ἀνθρώπους, νὰ κάθηνται νὰ διπλώνουν καὶ νὰ τὰ φτιάνουν καὶ νὰ τὰ βουλώνουν, ἀλλ’ αὐτὰ, κύριοι, εἶναι ἀδύνατα πράγματα. Ἀφήσατε τὸν καπνοπώλην νὰ κόπτῃ ὅπως θέλῃ τὸν καπνόν του· ἀρκεῖ τὸ Δημόσιον νὰ εἰσπράττῃ τὸν φόρον του· ἐὰν ψηφισθῇ τὸ Νομοσχέδιον, οἱ καπνοπῶλαι θὰ παραιτηθοῦν. Καὶ ἠξεύρετε τί θὰ συμβῇ; τὸ Δημόσιον δὲν θὰ εἰσπράττῃ φόρον ὅσον ὑποθέτει, καὶ οἱ παραγωγοὶ θὰ καταστραφοῦν. Ἐὰν λογαριάσητε, ὅτι εἶναι εἰς Ἀθήνας καὶ τὸν Πειραιᾶ 140,000 ἄνθρωποι, οἱ 50,000 καπνίζουν, ἕκαστος θέλει 30 λεπτὰ τὴν ἡμέραν, ἑπομένως 15,000 δραχμαὶ τὴν ἡμέραν, 450,000 κατὰ μῆνα, 5,400,000 τὸν χρόνον· ὑπολογίζοντες δὲ τὸν καταναλισκόμενον καπνὸν πρὸς 6 δραχμὰς τὴν ὀκᾶν, εὑρίσκομεν, ὅτι καταναλίσκεται εἰς Ἀθήνας καὶ εἰς Πειραιᾶ 850 χιλιάδες, καὶ πλέον τοῦ ἑνὸς ἑκατομμυρίου καταναλίσκεται εἰς τὰς Ἐπαρχίας, καὶ οὕτως ἔχομεν δύω ἑκατομμύρια.

§24ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποῖος ἔκαμεν αὐτὴν τὴν στατιστικήν;

§25ΜΟΥΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ τὴν ἔκαμα. 2,000,000 καπνὸς καταναλίσκεται εἰς τὴν Ἑλλάδα, εἶναι βεβαιότατον (θόρυβος καὶ διάλογοι). Ἀπὸ τὰ δύω ἑκατομμύρια θὰ εἰσπράξῃ τὸ Δημόσιον πρὸς 3 δραχμὰς τὴν ὀκᾶν ἐξ ἑκατομμύρια. Πρέπει λοιπὸν νὰ εὕρῃ ἡ Κυβέρνησις τὸν τρόπον τῆς βεβαιώσεως τοῦ φόρου, διότι, ἐὰν τὸ Δημόσιον ἐφαρμόσῃ τὰ Δημόσια κοπτήρια, καὶ οἱ καπνέμποροι θὰ παραιτηθοῦν, καὶ τὸ Δημόσιον δὲν θὰ εἰσπράξῃ οὔτε τὸ ἥμισυ. Ἠμποροῦσε π. χ. ὅταν ὁ παραγωγὸς βγάλῃ 50 δέματα καπνὸν, νὰ τὸν δηλώνῃ εἰς τὸν Ἔφορον, ὅστις ἂς βάζῃ μίαν σφραγῖδα· ἅμα δὲ τὸν πωλήσῃ, ἂς ὑπάγῃ νὰ τὸν δηλώσῃ, καὶ ἄς τὸν παραδίδῃ εἰς ἕν μέρος τοῦ Δημοσίου· ἐκεῖ νὰ πληρώνῃ τὸν φόρον, ἀλλ’ ἔπειτα ἂς τὸν κάμῃ ὅ,τι θέλει ἐκεῖνος, ὅστις τὸν ἀγοράζει· διὰ νὰ ἐξασφαλισθῇ, ἂς κάμῃ τὸ Δημόσιον ἀποθήκας παντοῦ· ἐκεῖ κάθε καπνοπώλης ἂς ἔχῃ ἕν μέρος ἐλεύθερον νὰ κόπτῃ τὸν καπνόν του, καὶ ἐκεῖ ἂς τὸν φορολογῇ τὸ Δημόσιον, ἀλλὰ μὴ τὸν περιορίσητε, διότι τοῦ καταστρέφετε τὸ ἐμπόρευμά του. Εἰς τὴν Ῥωσσίαν πληρώνει τὸ ποῦτι 7 ρούβλια, τὸ δὲ Δησόσιον ἔχει ἀποθήκας εἰς τὰς Ἐπαρχίας καὶ τὰ χωρία· ἔρχεται ὁ καπνὸς, τὸν ζυγίζουν, πληρώνεται ὁ φόρος, καὶ ἔπειτα τὸν παραδίδουν εἰς τὰ ἐργοστάσια ὅπου τὸν κόπτουν ὅπως θέλουν· ἔχουν δὲ τὴν ὑποχρέωσιν νὰ βάνουν μίαν ταινίαν, ἕν χαρτόσημον, ὥστε ὁ καπνὸς διορθόνεται εἰς τὸ ἐργοστάσιον. Ἐγὼ ἔστειλα εἰς τὴν Πετρούπολιν καπνούς· 11 ρούβλια πωλεῖται ὁ Ἀργίτικος. Ἐὰν ψηφίσητε, κύριοι, τὸ Νομοσχέδιον αὐτὸ ὡς ἔχει μὲ τὰ κοπτικὰ, τὰ καπνοπωλεῖα θὰ σφαλίσουν. Ἐγὼ, κύριοι, εἶμαι ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς τοῦ Νομοσχεδίου, ἀλλὰ σᾶς λέγω, ὅτι τὸ Δημόσιον δὲν θὰ πάρῃ τίποτε. Ἐν Ἑλλάδι παράγεται καπνὸς πέντε ἑκατομμύρια ὡς ἔγγιστα· τὰ δύω καταναλίσκονται εἰς τὸν Τόπον· ἕως πεντακόσιαι χιλιάδες ὀκάδες ἀποστέλλονται εἰς Γαλλίαν καὶ Ὁλανδίαν· ἓν ἥμισυ περίπου ἑκατομμύριον κομμένος καὶ ἄκοπος ἐξοδεύεται εἰς Αἴγυπτον καὶ ἄλλα μέρη, πλεονάζει ἓν περίπου ἑκατομμύριον· ἐὰν ἐνοικιάσητε τὸν φόρον, ὁ ἐνοικιαστὴς θὰ ἦναι καὶ ὁ μόνος ἀγοραστὴς, καὶ θὰ ἐλαττώσῃ τὴν τιμὴν, καὶ οὕτω θὰ περιορίσητε τὴν παραγωγήν. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Κυβέρνησιν νὰ εὕρῃ τὸν κατάλληλον τρόπον, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ ἐξασφαλίσῃ καὶ τὸν φόρον, καὶ νὰ προστατεύσῃ τὴν παραγωγήν. Ποτὲ δὲ δὲν πρέπει νὰ δοθῇ εἰς ἐνοικίασιν, διότι τότε ἡ παραγωγὴ θὰ καταστραφῇ· θὰ πηγαίνῃ ὁ ἐνοικιαστὴς καὶ θὰ λέγῃ εἰς τὸν καλλιεργητὴν: τὸν καπνὸν τὸν θέλω πρὸς 50 λεπτὰ αὐτὸς τί θὰ κάμῃ, ποῦ θὰ τὸν στείλῃ; μόνον εἰς τὴν Ὁλανδίαν πωλεῖται καπνὸς Ἑλληνικὸς, εἰς τὰ ἄλλα μέρη πωλεῖται ὀλίγος, καθὼς εἶπον. Πρέπει λοιπὸν νὰ σκεφθῇ ὡρίμως ἡ Κυβέρνησις, διότι ἄλλως θὰ εὑρεθῇ ἐμπερδευμένη. Νὰ ὁρίσωμεν μὲν τὸν φόρον εἶναι ἀναγκαῖον, ἀλλὰ πρέπει νὰ εὕρωμεν τὸν τρόπον τῆς βεβαιώσεως. Μοὶ φαίνεται δὲ ὅτι ὁ ἀσφαλέστερος εἶναι ἐκεῖνος, τὸν ὁποῖον διετύπωσα διὰ τῆς τροπολογίας μου.

§26ΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶχον ζητήσει τὸν λόγον, ἀλλ’ ἐπειδὴ πάσχω ἀπὸ τὸν λαιμὸν, δὲν δύναμαι νὰ ὁμιλήσω· παρατηρῶ μόνον ὅτι εἶμαι ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς, μὲ τὴν παρατήρησιν νὰ τεθῇ φόρος μόνον 1,50, νὰ καταργηθῇ δὲ ἡ δημοσία ἐκκοπὴ τοῦ καπνοῦ καὶ ἡ ἐνοικίασις.

§27ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Δὲν διαφωνοῦμεν ὡς πρὸς τὴν ἀρχὴν, διαφωνοῦμεν μόνον καθ’ ὅσον ἡ Κυβέρνησις ἐν τῷ Νομοσχεδίῳ αὐτῷ ἐπιβάλλει τὸ μονοπώλιον τῆς ἐκκοπῆς τοῦ καπνοῦ καὶ θέλει νὰ εἰσαγάγῃ προνόμιον, συγχρόνως δὲ ζητεῖ νὰ ἐνοικιάσῃ αὐτὸ εἰς ὡρισμένα ἄτομα. Τὸ μονοπώλιον τῆς ἐκκοπῆς τοῦ καπνοῦ θὰ καταστρέψῃ τὴν βιομηχανίαν τοῦ Τόπου, τὴν παραγωγὴν καὶ τὸ ἐμπόριον. Ἡ ἐνοικίασις θὰ παράσχῃ τὰ μέσα, ὅπως ἐπιβληθῶσιν εἰς τὸν Τόπον ξενικὰ στοιχεῖα, ὅπως καταπιεσθῇ τὸ ἐμπόριον. Χαίρω, διότι ἤκουσα τὸν κ. Μουτσόπουλον δηλώσαντα ὅτι ἀφεύκτως διὰ τοῦ Νομοσχεδίου θὰ καταστραφῇ τὸ ἐμπόριον τοῦ καπνοῦ, καὶ ἡ παραγωγὴ, ἀλλὰ λυποῦμαι διότι, ἐνῶ εἶπε ταῦτα, ὡμολόγησεν ἀφ’ ἑτέρου, ὅτι θὰ ψηφίσῃ ὑπὲρ τοῦ Νομοσχεδίου, δηλαδὴ θὰ συντελέσῃ διὰ τῆς ψήφου του εἰς τὴν καταστροφήν! Λυποῦμαι ὡσαύτως, διότι δὲν δύναμαι νὰ παραδεχθῶ τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Γεωργαντᾶ καὶ τοῦ κ. Λεβίδου, διότι αὐτὴ λαμβάνει ὡς βάσιν τὸ μονοπώλιον τῆς ἐκκοπῆς τοῦ καπνοῦ καὶ τὴν ἐνοικίασιν, ἀμφότερα δὲ ταῦτα εἶναι καταστροφὴ τοῦ ἐμπορίου. Δὲν δέχομαι λοιπὸν οὔτε τὴν ἐνοικίασιν, οὔτε τὴν ἐκκοπὴν τοῦ καπνοῦ ὑπὸ τοῦ Δημοσίου, διότι ἀμφότερα εἶναι καταστρεπτικά.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ Νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παραδέχθη. Ἄρθρον πρῶτον (ἀναγινώσκεται).

§29ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τὸ ἄρθρον λέγει, ὅτι ἐπιβάλλεται ὁ φόρος κατ’ ὀκᾶν, ἀλλ’ ἡ ὀκᾶ πότε ὁρίζεται, πρὸ τοῦ καταβρέγματος ἢ μετὰ τὸ κατάβρεγμα;

§30ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Ὑπάρχει τὸ ἄρθρον 11ον, τὸ ὁποῖον ὁρίζει τὰ περὶ τούτου.

§31ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι τὸ ἄρθρον 11 λέγει κατὰ τίνα σειρὰν γίνεται ἡ ἐργασία εἰς τὰ ἐργοστάσια, ἀλλὰ τὸ ἴδιον ἄρθρον περιέχει λέξεις καὶ τοποθετήσεις φράσεων, αἱ ὁποῖαι ἠμποροῦν νὰ φέρουν εἰς τὴν ἔννοιαν, ὅτι ἡ ὀκᾶ ὁρίζεται μετὰ τὸ κατάβρεγμα καὶ κόψιμον τοῦ καπνοῦ. Τῷ ὄντι τὸ ἄρθρον λέγει: «ὁ εἰς τὰ ἐργοστάσια τοῦ Δημοσίου προσαγόμενος καπνὸς κόπτεται, τοποθετεῖται εἰς σακκίδια ἢ ἄλλα δοχεῖα καὶ σφραγίζεται μὲ ἔνσημον ταινίαν, ὑπὸ ὑπαλλήλου τοῦ Δημοσίου, καὶ ζυγίζεται διὰ δημοσίας πλάστιγγος κτλ.» Ὁ καπνὸς κατὰ τὸ ἄρθρον, ἀφοῦ κοπῇ, ζυγίζεται διὰ δημοσίας πλάστιγγος, ἑπομένως καὶ ἀφοῦ βραχῇ· ἂν ὅμως ἡ ἔννοια τοῦ Νομοσχεδίου εἶναι νὰ φορολογῆται ὁ καπνὸς κατ’ ὀκᾶν πρὶν βραχῇ, νομίζω δίκαιον νὰ σαφηνισθῇ τοῦτο ἐν τῷ Νόμῳ.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει τροπολογία, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ κ. Ποταμιάνος καὶ ἄλλοι βουλευταί. Νὰ τεθῇ ἐν τῷ τέλει τοῦ ἄρθρου «Δραχμῆς δὲ μιᾶς κατ’ ὀκᾶν ἐπὶ τῶν καπνῶν τῶν Ἐπαρχιῶν Ναυπλίας καὶ Ἄργους». Οἱ παραδεχόμενοι λοιπὸν τὴν τροπολογίαν, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον πρῶτον, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνεται δεκτὸν καὶ τὸ ἄρθρον 2ον ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον τρίτον (ἀναγινώσκεται). Ὑπάρχει μία τροπολογία τῶν βουλευτῶν Τριχωνίας ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου (ἀναγινώσκεται). Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν αὐτὴν, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη.

§34ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μίαν ἐρώτησιν θὰ κάμω· τὸ δικαίωμα ἐπὶ τῆς καταναλώσεως τοῦ καπνοῦ βεβαιοῦται εἴτε κατὰ τὴν ἐκκοπὴν εἴτε κατὰ τὴν μεταποίησιν εἰς σιγάρα. Αὐτὰ εἶναι δύω χωριστὰ πράγματα....

§35ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Ὁ καπνοπώλης ὁρίζει, ἐὰν θέλῃ νὰ γείνῃ σιγάρα ὁ καπνὸς ἢ νὰ τυλιχθῇ εἰς σακκίδια· ὁ ἀγοραστὴς εἶναι ἐλεύθερος νὰ κάμῃ ὅ,τι θέλει. Παρακαλῶ μόνον νὰ προστεθῇ ἡ ἑξῆς φράσις: «κατὰ τὴν κοπὴν ἢ μεταποίησιν εἰς σιγάρα πρὸς πώλησιν» τὸ πρὸς πώλησιν μόνον, ἂν δὲν πρόκηται νὰ κατασκευάζῃ πρὸς πώλησιν, εἶναι ἐλεύθερος (θόρυβος)....

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 3ον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Κατόπιν ἐγένοντο δεκτὰ τὰ ἄρθρα 4 καὶ 5 ὡς εἶχον τροπολογηθῆ).

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον ἕκτον (ἀναγινώσκεται).

§38ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Νὰ διαγραφῇ ἡ λέξις «σιγαρέτα», ὥστε ὅπου ὑπάρχει λέξις σιγάρα νὰ ὑπονοῇ ἀμφότερα· ἡ λέξις «σιγαρέτα» ὑπάρχει καὶ εἰς ἄλλα ἄρθρα, πανταχόθεν νὰ διαγραφῇ.

§39ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Καθυποβάλλω πρότασιν, σχετιζομένην μὲ τὴν τροποποίησιν, ὅπως ἐπιτρέπεται, ἄνευ πληρωμῆς φόρου νὰ κόπτεται καπνὸς προωρισμένος διὰ τὴν ἐξαγωγήν. Ὅπως ἐγένετο ἡ τροποποίησις, περιορίζει τὸ κόψιμον καπνοῦ πρὸς ἐξαγωγὴν εἰς μόνας τὰς πόλεις ὅπου ὑπάρχει ἰδιαίτερον Τελωνεῖον διαμετακομίσεως. Νομίζω, ὅτι τοῦτο εἶναι ἀρκετὸν, ὅπως εὐκολύνῃ τὴν ἐξαγωγὴν τοῦ κομένου καπνοῦ καὶ ὅτι πρέπει νὰ δοθῇ δικαίωμα ἐκκοπῆς καπνοῦ εἰς ὅλα τὰ ἐργοστάσια, ἐν οἷς κόπτεται πρὸς ἐσωτερικὴν κατανάλωσιν. Συνάμα δὲ πρέπει νὰ ληφθῶσι καὶ αἱ ἀναγκαῖαι ἐγγυήσεις, ὅπως ὁ καπνὸς ὁ κοπτόμενος πρὸς ἐξαγωγὴν μὴ καταναλίσκεται εἰς τὸ ἐσωτερικόν. Τοῦτο δύναται νὰ γείνῃ διὰ τῆς παραδοχῆς εἰδικῆς ταινίας, δι’ ἧς νὰ περιβάλληται ὁ καπνὸς ὁ κοπτόμενος πρὸς ἐξαγωγὴν, καὶ διὰ τῆς ὑποχρεώσεως τοῦ κόπτοντος τοιοῦτον καπνὸν καὶ μεταφέροντος αὐτὸν ἐκτὸς τῶν ἐργοστασίων τοῦ Κράτους, ἵνα φέρῃ ἀπόδειξιν παρὰ Ἑλληνικῆς τινος τελωνειακῆς Ἀρχῆς, διὰ τῆς ὁποίας νὰ βεβαιοῦται, ὅτι ἐξήγαγεν αὐτὸν τοῦ Κράτους, χωρὶς νὰ ἔχῃ ἀνάγκην νὰ φέρῃ ἀπόδειξίν τινα λυσεγγυήσεως παρὰ ξένου Τελωνείου. Οἱ ὅροι, καθ’ οὓς θὰ δίδηται παρὰ τοῦ κόπτοντος καπνὸν πρὸς ἐξαγωγὴν ἡ ἐγγύησις καὶ ἡ λυσεγγύησις δύνανται νὰ ὁρισθῶσι διὰ Βασ. Διατάγματος. Ἕνεκα δὲ τούτου, νομίζω μόνον ἀναγκαῖον νὰ καθιερωθῇ ἐν τῷ Νόμῳ εἰδικὴ ταινία διὰ τὸν πρὸς ἐξαγωγὴν κοπτόμενον καπνὸν, ὅπως οὕτω δύναται ἕκαστος νὰ τὸν μεταφέρῃ ἐλευθέρως ἐντὸς τοῦ Κράτους καὶ τὸν ἐξαγάγῃ δι’ οἵου Τελωνείου νομίσει συμφερώτερον· ν’ ἀφεθῶσι δὲ τὰ καθέκαστα ὅπως ὁρισθῶσι διὰ Βασ. Διατάγματος.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον βον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 7ον.

§41ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Ἐφάνη ὅτι εἶναι βαρὺ τὸ τέλος τῶν 2 λεπτῶν κατὰ 10 δράμια ἐπὶ τῶν ταινιῶν· διὰ τοῦτο νομίζομεν, ὅτι δύναται νὰ μετριασθῇ ἄνευ βλάβης τῆς ὅλης προσόδου καὶ νὰ περιορισθῇ εἰς ἓν μὲν λεπτὸν μέχρι δραμίων 50, εἰς δύω δὲ λεπτὰ μέχρι δραμίων 100. Τὸ κείμενον λοιπὸν θὰ ἔχῃ: «αἱ κατὰ τὸ προηγούμενον ἄρθρον ἔνσημοι ταινίαι ἐκτυποῦνται εἰς τὸ Ἐθνικὸν Σφραγιστήριον, ἔχουν ἀξίαν ἑνὸς μὲν λεπτοῦ μέχρι 50 δραμ. δύω δὲ λεπ. μέχρις 100 δραμ. ἑκάστη».

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρ. 7, ὡς ἐτροπολογήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 8 (ἀναγινώσκεται).

§43ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἡ προσθήκη, τὴν ὁποίαν ὑποβάλλω ὡς ἄρθρον 7ον, εἶναι ἡ ἑξῆς: «ἐν τοῖς ἐργοστασίοις τοῦ «Κράτους δύναται ὡσαύτως νὰ κόψῃ καπνὸν πᾶς κάτο«χος, οὐχὶ πρὸς κατανάλωσιν, ἀλλὰ πρὸς ἐξαγωγήν. Ὁ «πρὸς ἐξαγωγὴν κοπτόμενος καπνὸς τίθεται ὡσαύτως ἐν«τὸς σακκιδίων ἢ ἄλλων δοχείων καὶ περιβάλλεται μὲ «ἰδιαιτέραν ταινίαν ἐξαγωγῆς ἀνὰ δραμ. 50, καὶ τὸ πολ«λαπλοῦν αὐτῶν μέχρι 10 ὀκάδων.»

§44ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ ἐξαγόμενος καπνὸς δὲν πρέπει νὰ ὑποβάλληται εἰς τὸν φόρον τῆς καταναλώσεως· καὶ τοῦτο, ἐὰν δὲν ρηθῇ ἐν τῷ Νόμῳ δι’ ἰδιαιτέρας διατάξεως, ἐξάγεται ἐκ τοῦ ὅλου εἱρμοῦ τοῦ Νόμου, καὶ ἀπόκειται εἰς τὴν Κυβέρνησιν, εἰς ἣν δίδεται τὸ δικαίωμα τῆς ἐκδόσεως Βασ. Διατάγματος, κανονίζοντος τὰ τοῦ Νόμου, νὰ ὁρίσῃ κατὰ τίνα τρόπον θὰ κανονισθῇ ἡ ἐξαγωγὴ τοῦ καπνοῦ, ὅπως ἀπαλλαγῇ τῆς φορολογίας. Ἀξιότιμοί τινες βουλευταὶ, ὅπως ἐξασφαλίσωσι τὸ δικαίωμα τοῦτο καθαρώτερον, ἐπρότειναν τροπολογίαν. Ἡ τροπολογία αὕτη, κατ’ ἐμὴν γνώμην, ἔχει καλῶς· δι’ αὐτῆς καθιεροῦται ὅτι ὁ κοπτόμενος καπνὸς ἐν τοῖς καταστήμασι τῆς διαμετακομίσεως δὲν ὑποβάλλεται εἰς τὸν φόρον τῆς καταναλώσεως καὶ ἐξάγεται ἐκ τῶν καταστημάτων τῆς διαμετακομίσεως ὡς ἐξάγεται πᾶν ἄλλο ἐμπόρευμα. Ἐῤῥέθη ὅτι ἐκ τούτου ὑπάρχει κίνδυνος λαθρεμπορίου· ἀλλ’ οὗτος ὁ κίνδυνος ὑπάρχει καὶ διὰ πάντα τὰ ἄλλα ἐμπορεύματα, τὰ ὁποῖα κεῖνται ἐναποτεταμιευμένα ἐν τῇ διαμετακομίσει. Ἀλλὰ καὶ ἂν μὴ ἐπετρέπετο ἐν τῇ διαμετακομίσει ἀφορολόγητος ἐκκοπὴ τοῦ καπνοῦ, ὁ κίνδυνος τοῦ λαθρεμπορίου ἠδύνατο νὰ ὑπάρχῃ, κοπτομένου τοῦ καπνοῦ ἐκτὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ ἐδάφους, πλησίον ὅμως αὐτοῦ. Ἑπομένως οὐδεὶς ὑπάρχει λόγος, ὅπως μὴ παραδεχθῶμεν τὴν τροπολογίαν περὶ ἀφορολογήτου ἐκκοπῆς τοῦ καπνοῦ ἐντὸς τῶν καταστημάτων τῆς διαμετακομίσεως. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν ἀρκεῖ, κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην· οἱ λιμένες, ἔνθα ὑπάρχουσι καταστήματα διαμετακομίσεως, εἶναι ὀλίγοι, καὶ ὅμως ἡ ἀφορολόγητος ἐκκοπὴ δύναται νὰ ἦναι χρήσιμος καὶ ἀλλαχοῦ, προσέτι δὲ καὶ ἐν αὐτοῖς τοῖς λιμέσιν, ἔνθα ὑπάρχουσι καταστήματα διαμετακομίσεως, δύνανται ταῦτα νὰ ὦσιν ἀκατάλληλα διὰ τὴν ἐκκοπὴν τοῦ καπνοῦ καὶ νὰ συμφέρῃ ὅπως ἡ πρὸς ἐξαγωγὴν ἐκκοπὴ γίνηται ἐν ἐργοστασίοις, εἰδικῶς πρὸς τοῦτο καθορισθησομένοις· οὕτως ἐλέχθη, ὅτι ἐν Σύρῳ δύναται νὰ χρησιμεύσῃ ὡς τοιοῦτο ἐργοστάσιον τὸ Λιμοκαθαρτήριον. Ἐὰν ἐδεχώμεθα τὴν τροπολογίαν, ὡς ἔχει ὑποβληθῆ ὑπὸ τῶν κυρίων βουλευτῶν, δὲν θὰ ἐπετρέπετο νὰ ὁρίσωμεν ἕτερα ἐργοστάσια πρὸς τὴν ἀφορολόγητον ἐκκοπὴν τοῦ καπνοῦ, διότι λέγει ἡ τροπολογία «τὰ ἐν τῇ διαμετακομίσει ἐργοστάσια». Ἀλλὰ καὶ ἐκτὸς τῶν λιμένων, ἔνθα ὑπάρχει διαμετακόμισις, ἤθελεν εἶσθαι πρέπον νὰ ὁρισθῇ, ὅτι ἐπιτρέπεται ἡ ἀφορολόγητος ἐκκοπὴ τοῦ διὰ τὸ ἐξωτερικὸν προοριζομένου καπνοῦ, χαρακτηριζομένου τοῦ ἐργοστασίου ὡς καταστήματος διαμετακομίσεως. Κατὰ ταῦτα ἡ τροπολογία συμπληροῦται οὕτω: «Ὁ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἀποστελλόμενος ἐγχώριος καπνὸς ἀπαλλάσσεται τοῦ φόρου τῆς καταναλώσεως εἰς τὰ ἐν τῇ διαμετακομίσει ἐγκατεσταμένα ἐργοστάσια ἢ ἄλλα τοιαῦτα καθοριζόμενα διὰ Βασ. Διατάγματος, ἔνθα ἑδρεύει Τελωνεῖον».....Τοιαύτην ἄδειαν δὲν δυνάμεθα νὰ δώσωμεν ἢ μόνον ὅπου ὑπάρχει Τελωνεῖον, διότι ἐκεῖ μόνον ὑπάρχουσιν ἐγγυήσεις· «ὑποβάλλονται δὲ μόνον εἰς τὴν πληρωμὴν τῶν διὰ τὴν ἐκκοπὴν ἀπαιτουμένων ἐξόδων. Ὡσαύτως ἀπαλλάσσεται τοιούτου φόρου καὶ ὁ ἐν τῇ διαμετακομίσει κοπτόμενος ξένος καπνὸς, ἐπὶ τῷ σκοπῷ τῆς εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἐπαναφορᾶς». Πρέπει νὰ εἴπωμεν καὶ τοῦτο· διότι, ὅπως θὰ κόπτηται καπνὸς ἐγχώριος, δύναται νὰ κόπτηται καὶ ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ καπνὸς, ἐν τῇ διαμετακομίσει εὑρισκόμενος πρὸς ἐξαγωγὴν ἢ καὶ ἀνάμιξιν μετ’ ἄλλου. «Διὰ Β. Διατάγματος θέλουσι κανονισθῇ τὰ περὶ τούτων.» Δὲν δυνάμεθα ὅμως, νομίζω, νὰ δεχθῶμεν καὶ τὴν τροπολογίαν τοῦ ἐξ Ἄρτης ἐντίμου Βουλευτοῦ, διότι ἐπιβάλλει ὑποχρεώσεις περιττὰς, ἤτοι, νὰ ἐπιτίθηται ἰδία ταινία καὶ νὰ προσάγηται λυσεγγύησις ἐκ τοῦ λιμένος τῆς παραδόσεως.

§45ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὄχι· τῆς ἐξαγωγῆς.

§46ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τοῦτο εἶναι περιττὸν νὰ ὁρισθῇ, διότι τοῦτο ἐπιβάλλεται ὑπὸ τῶν κανονισμῶν τῆς διαμετακομίσεως· ἐὰν δὲ δὲν πρόκειται περὶ ἀποδείξεως δοθησομένης ἐκ τοῦ λιμένος τῆς παραδόσεως, ἡ ταινία εἶναι ὅλως περιττὴ, διότι δύναται ἐν τῷ πλοίῳ νὰ καταστρέψῃ αὐτὴν ὁ ἔχων τὸν καπνὸν κατὰ τὸν πλοῦν.

§47ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὴν ταινίαν τὴν ἐζήτησα μόνον, ἵνα ὁ ἔχων αὐτὸν τὸν καπνὸν ἔχῃ τὴν ἐλευθερίαν νὰ τὸν μεταφέρῃ καὶ ἀλλαχοῦ καὶ ἐν τῷ οἴκῳ του καὶ νὰ τὸν ἐξαγάγῃ ὁπόταν θέλει.

§48ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὅταν δώσωμεν εἰς τὸ κοινὸν τὰ πλεονεκτήματα, τὰ ὁποῖα χορηγοῦνται εἰς τ’ ἄλλα ἐμπορεύματα, θὰ ἔχῃ πλήρη τὴν ἐλευθερίαν ταύτην.

§49ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Μετὰ τὰς ἐξηγήσεις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ἀποσύρω τὴν πρότασίν μου.

§50ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Νομίζω δ’ ὅτι ἡ τροπολογία, τὴν ὁποίαν ἐδέχθημεν, πρέπει νὰ τεθῇ ὡς προσθήκη εἰς τὸ ἄρθρον 8ον.

§51ΜΟΥΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τοῦ μέτρου τούτου τοῦ νὰ ἐπιτρέπεται νὰ κόπτεται καὶ ὁ Τουρκικὸς καπνὸς ἐν τῇ διαμετακομίσει θὰ γείνωσι πολλαὶ καταχρήσεις.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 8 μετὰ τῆς τροπολογίας τῶν ἐκ Σύρου κυρίων βουλευτῶν, τροποποιημένης, ὡς ἠκούσατε, ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ψηφίζονται ἐπίσης τὰ ἄρθρα 9 καὶ 10 ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 11.

§54ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὰ Δημόσια ἐργοστάσια θὰ προσαγάγωσι καπνὸν πρὸς ἐκκοπὴν ὄχι μόνον οἱ καπνοπῶλαι, ἀλλὰ καὶ ὅλοι ὅσοι θέλουσι νὰ κόψωσι καπνὸν πρὸς ἰδίαν χρῆσιν, διότι ἡ ἐκκοπὴ θὰ ἦναι ἀπηγορευμένη εἰς πᾶν ἄλλο μέρος. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ διασαφίσῃ ἂν καὶ ὁ καπνὸς οὗτος θὰ τίθηται εἰς σακκίδια καὶ περιβάλληται μὲ ταινίας.

§55ΚΑΛΛΙΓΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Βεβαίως.

§56ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸς τίνα σκοπόν;

§57ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Πρὸς βεβαίωσιν τοῦ φόρου.

§58ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ τρόπος τῆς βεβαιώσεως δὲν ἀπαιτεῖ νὰ τεθῇ εἰς σακκίδια· τὰ σακκίδια εἶναι πρὸς ἀσφάλειαν καὶ χάριν ἐλέγχου, ἵνα μὴ δύναταί τις νὰ ἐκθέσῃ καπνὸν πρὸς πώλησιν ἄνευ σακκιδίων· ἐγὼ ὅμως, ὁ ὁποῖος θὰ τὸν παραλάβω εἰς τὴν οἰκίαν μου, δύναμαι νὰ πετάξω τὰ σακκίδια καὶ νὰ θέσω τὸν καπνὸν ἀλλοῦ.

§59ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Εἶναι ἀδύνατον νὰ γίνεται διάκρισις ἐν τοῖς ἐργοστασίοις ποῖος εἶναι καπνοπώλης καὶ ποῖος ὄχι· διὰ νὰ μὴ ὑπάρξῃ λοιπὸν κατάχρησις, θεωροῦμεν ἀπαραίτητον, ἡ διάταξις αὕτη νὰ ἦναι γενική.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρ. 11 ὡς ἔχει παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 12.

§61ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρ. 12 παρακαλῶ νὰ μοὶ δοθῇ μία ἐξήγησις. Οἱ τεχνῖται θὰ ὑπάρχωσιν ἐντὸς τοῦ καταστήματος καὶ θὰ ἦναι ὑπάλληλοι τῆς Κυβερνήσεως ἢ θὰ τοὺς φέρῃ κατ’ ἐκλογὴν ὁ καπνοπώλης, ἵνα κατασκευάσῃ ἐντὸς τοῦ καταστήματος τὰ σιγάρα του; Ὅτι δὲ θὰ ἦναι οἱ ὑπάλληλοι τῆς Κυβερνήσεως μὲ φέρει νὰ τὸ πιστεύω τὸ ἐν τῷ ἄρθρῳ 4 «Τὸ δικαίωμα τοῦ κόπτειν καὶ μεταποιεῖν εἰς σιγάρα τὸν καπνὸν... ἀνήκει ἀποκλειστικῶς εἰς τὸ Δημόσιον καὶ ἐκτελεῖται ὑπὸ ὑπαλλήλων τῆς Κυβερνήσεως.»

§62ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Οἱ τεχνῖται οὗτοι θὰ ἦναι ἐργάται καπνοπώλου ἢ τοῦ προσάγοντος τὸν καπνὸν πρὸς κατασκευὴν σιγάρων κατὰ τὴν ἀρέσκειάν του.

§63ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τότε εἶναι περιττὸν νὰ ὑπάρχῃ ἐν τῷ ἄρθρ. 4 τὸ μεταποιεῖν εἰς σιγάρα.

§64ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Ὄχι· διότι τοῦτο καθιεροῖ τὴν ἀρχὴν τῆς φορολογίας.

§65ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὁ φόρος πληρόνεται ἐπὶ τῶν ταινιῶν.

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ 12 ἄρθρον ὡς ἔχει παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ὁμοίως ψηφίζεται ὡς ἔχει τὸ ἄρθρ. 13 ἄνευ ἀντιῤῥήσεως.)

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 14.

§68ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν ἠθέλησα νὰ λάβω τὸν λόγον ἐπὶ τῆς γενικῆς συζητήσεως, ὅπως εἴπω τὴν γνώμην μου ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς ὑποχρεώσεως τῆς Κυβερνήσεως ἵνα περιλάβῃ ἐν τῷ Νομοσχεδίῳ περὶ ἐπιβολῆς δικαιώματος ἐπὶ τοῦ καταναλισκομένου καπνοῦ, διάταξιν περὶ ἐνοικιάσεως, διότι ἐθεώρησα τὴν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου συζήτησιν ὡς ἀνήκουσαν μᾶλλον εἰς τὰς λεπτομερείας τοῦ Νομοσχεδίου. Διαφωνῶ πρὸς τὴν ἐκφρασθεῖσαν ἰδέαν ὑπὸ διαφόρων ἀξιοτίμων Βουλευτῶν, ὅτι ἡ Ἑταιρία, ἡ διαπραγματευθεῖσα μὲ τὴν Κυβέρνησιν τὸ προσωρινὸν δάνειον τὸ πληρωθὲν ἐκ τῆς πραγματοποιήσεως τοῦ δανείου τῶν 120 ἑκατομμυρίων, δὲν δικαιοῦται νὰ ζητήσῃ ὅπως ἐξασκήσῃ τὸ εἰς αὐτὴν παραχωρηθὲν δικαίωμα προτιμήσεως διὰ τὴν ἐνοικίασιν τοῦ ἐπὶ τῆς καταναλώσεως τοῦ καπνοῦ νομοθετουμένου φόρου. Ἡ ἐξάσκησις τοῦ δικαιώματος τούτου εἶναι βεβαίως ἐπιβλαβὴς, καὶ διὰ τὴν πραγματοποίησιν τοῦ φόρου καὶ διὰ τὴν ἐνοικίασιν αὐτοῦ. Ἡ ἐνοικίασις αὐτὴ καθ’ ἑαυτὴν θὰ καταστήσῃ τὸν φόρον ἐπαχθέστερον καὶ θὰ παρεμβάλλῃ προσκόματα ἐπιπρόσθετα εἰς τὴν πραγματοποίησιν αὐτοῦ. Ἐκτὸς δὲ τούτου, ἡ ἐξάσκησις δικαιώματος προτιμήσεως θέλει ἀπομακρύνει ἄλλους ἐνοικιαστὰς καὶ βλάψει οὕτω τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου. Δὲν θεωρῶ προσέτι ὀρθὸν, ὅτι δι’ ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς δυνάμεθα νὰ κατηργήσωμεν ἢ νὰ τροποποιήσωμεν τὴν ὑποχρέωσιν ταύτην τοῦ Κράτους. Δυνάμεθα ὅμως καὶ ὀφείλομεν, νὰ περιφρουρήσωμεν τὰ δικαιώματα τοῦ Δημοσίου, καὶ πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον, οὐχὶ δὲ πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς καταργήσεως τῶν παρ’ ἄλλων κεκτημένων δικαιωμάτων, ὀφείλομεν ν’ αὐξήσωμεν τὸ πρὸς ἐνοικίασιν ὁριζόμενον ποσὸν κατ’ ἐλάχιστον ὅρον.

§69ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τοῦτο ἐῤῥέθη.

§70ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τοῦτο ἐῤῥέθη, ἀλλὰ ἐτέθη ὡς σκοπὸς τῆς αὐξήσεως τοῦ ἐλαχίστου ὅρου ἡ ἐξουδετέρωσις τῶν δικαιωμάτων τῶν ἐχόντων τὴν προτίμησιν τῆς ἐνοικιάσεως. Τὴν τοιαύτην δικαιολογίαν τῆς αὐξήσεως τοῦ κατωτάτου ὅρου δὲν νομίζω ὀρθὴν, ὡς δυναμένην νὰ δώσῃ ἀφορμὴν δικαιολογημένων ἀπαιτήσεων καὶ παραπόνων. Κατ’ ἐμὲ ὁ ὑπολογισμὸς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν εἶναι λελανθασμένος. Δὲν πιστεύω, ὅτι ἐν Ἑλλάδι καταναλίσκονται μόνον 1,300,000 ὀκάδων καπνοῦ. Αἱ στατιστικαὶ ἡμῶν εἰσιν ἀτελεῖς· ἐὰν δὲ λάβωμεν ὡς βάσιν βασίμους στατιστικὰς πληροφορίας ἄλλων Κρατῶν, καὶ φέρω ὡς παράδειγμα τὰς τοῦ Βελγίου, καὶ συγκρίνωμεν τὸν τρόπον τοῦ καπνίζειν ἐν Βελγίῳ καὶ ἐνταῦθα, δυνάμεθα ἀλανθάστως νὰ παραδεχθῶμεν ὅτι, ἀφοῦ ἐν Βελγίῳ καπνίζει ἕκαστος περὶ τὴν μίαν ὀκᾶν, ἐν Ἑλλάδι βεβαίως θὰ καπνίζῃ ἕκαστος ἄνω τοῦ ποσοῦ τούτου· οὕτω δὲ κρίνοντες δυνάμεθα νὰ παραδεχθῶμεν τουλάχιστον 2 ἑκατομμύρια ὀκάδων κατανάλωσιν, πρὸς 3 δραχμὰς ἑκάστην ὀκᾶν, 6 ἑκατομμυρίων εἰσόδημα. Χωρὶς νὰ δώσωμεν λοιπὸν εἰς οὐδένα δικαίωμα νὰ νομίσῃ, ὅτι διὰ τῆς αὐξήσεως τοῦ κατωτάτου ὅρου τῆς προσφορᾶς ἠθελήσαμεν νὰ μηδενίσωμεν κεκτημένα δικαιώματα, δυνάμεθα, βασιζόμενοι ἐπὶ θετικῶν ὑπολογισμῶν τῆς καταναλώσεως, νὰ ὁρίσωμεν τὸν ὅρον τοῦτον εἰς 6 ἑκατομμύρια.

§71ΠΟΛΛΟΙ. 10 ἑκατομμύρια.

§72ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Αἱ παρατηρήσεις τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐξ Ἄρτης εἶναι ὀρθαί. Δὲν εἶναι δυνατὸν ἀπὸ τοῦδε νὰ γνωρίζωμεν ποία θὰ ἦναι ἡ πρόσοδος ἐκ τοῦ Νόμου τούτου, καὶ ἐν ὅσῳ δὲν γνωρίζομεν τοῦτο ἀκριβῶς, δὲν πρέπει νὰ ὁρίσωμεν τίμημα κατώτερον ἐνοικιάσεως ἐκείνου, τὸ ὁποῖον κατὰ τοὺς γενομένους ὑπολογισμοὺς εἶναι ὁπωσδήποτε δυνατὸν νὰ εἰσπραχθῇ· δὲν πρέπει νὰ περιλάβωμεν τὸν κατώτατον ὅρον τῶν πιθανοτήτων, οὐδὲ τὸν μέσον, ἀλλὰ τὸν ἀνώτατον. Οὗτος ὁ ὑπολογισμὸς ἐπὶ τῶν πιθανοτήτων εἶναι ὁ ὑπαγορεύων τὴν αὔξησιν τοῦ ἐν τῷ ἄρθρῳ τούτῳ ὁριζομένου ἐλαχίστου ὅρου τῆς ἐπὶ δημοπρασίας δοθησομένης πρώτης προσφορᾶς εἰς 6 καὶ 7 ἑκατομμύρια. Ὁ κύριος Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης ἐστήριξε τὰς σκέψεις του ἐπί τινος ὑπολογισμοῦ· εἶπεν ὅτι ἐν Βελγίῳ ἡ κατανάλωσις τοῦ καπνοῦ εἶναι ½ ὀκᾶς καθ’ ἕκαστον ἄτομον· ἀλλὰ τοῦτο δὲν εἶναι ἀκριβὲς, διότι ἡ καθ’ ἕκαστον ἄτομον κατανάλωσις ἐκεῖ εἶναι 2 ὀκάδων καί τι πλέον. Ὥστε ἐνδέχεται ἡ κατανάλωσις νὰ ἦναι πολλῷ μεγαλειτέρα τῆς προβλεπομένης. Ἐπειδὴ λοιπὸν πρόκειται τὸν ἀνώτατον ὅρον τῶν πιθανοτήτων νὰ θέσωμεν ὡς κατώτατον τῆς ἐνοικιάσεως, νομίζω ὅτι δυνάμεθα ν’ ἀναγράψωμεν 7 ἑκατομμύρια.

§73ΤΙΝΕΣ. Ὀκτώ.

§74ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). Ἄρθρον 14.

§75ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡ τροπολογία θὰ τεθῇ εἰς τὸ ἄρθρον 15, ὅπου ἀντὶ 4,000,000 θὰ θέσωμεν 7,000,000.

§76ΤΙΝΕΣ. 8,000,000

§77ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἂς εἶναι, δυνάμεθα νὰ θέσωμεν καὶ ὀκτώ. Μετὰ δὲ τὸ 16 ἄρθρον θὰ θέτωμεν ἴδιον ἄρθρον ἔχον οὕτω (τὸ ἀναγινώσκει).

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 14 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§79ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). Ἄρθρον 15.

§80ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐὰν θέλῃ ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς νὰ ἐξασφαλίσῃ αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἶπεν, ὅτι δηλαδὴ ἡ ὁμὰς τῶν Τραπεζιτῶν, ἡ συνομολογήσασα τὸ δάνειον τῶν 120 ἑκατομμυρίων, δὲν ἐννοεῖ νὰ διαφιλονεικήσῃ τὸ δικαίωμα τῆς προτιμήσεως παντὸς ἄλλου ὅστις ἤθελε προσφέρει ποσὸν ἀνώτερον αὐτῆς, πρέπει νὰ τροποποιηθῇ τὸ ἄρθρον, ὅπως μὴ γίνωνται αἱ προσφοραὶ προσφορικῶς· διότι, ἐὰν γίνωνται προφορικῶς αἱ προσφοραὶ, δύναται ἡ ὁμὰς πάντοτε νὰ εἴπῃ κατὰ πᾶσαν προσφορὰν τῶν ἄλλων, ὅτι προσφέρει τὸ αὐτὸ ποσὸν καὶ ἑπομένως ὅτι πρέπει νὰ προτιμηθῇ.

§81ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἀκριβῶς διὰ τοῦτο ἐτέθη τὸ «προφορικῶς.» Ἐν ταῖς μὴ προφορικαῖς δημοπρασίαις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πραγματοποιηθῇ ἡ ὑποχρέωσις, ἣν ἀπεδέχθη ἡ ἑταιρία. Ἡ ἑταιρία ἀπεφάσισε νὰ ὑποχωρήσῃ ἐκ τῶν πρώτων αὐτῆς ἀξιώσεων, τουτέστι τοῦ δικαιώματος νὰ ἐκφρασθῇ μετὰ τὸ πέρας τῆς δημοπρασίας, καὶ συνῄνεσεν ὅπως μετάσχῃ τοῦ διαγωνισμοῦ, ἐνασκοῦσα ἐν αὐτῷ καὶ οὐχὶ μετ’ αὐτὸν ὅπερ κέκτηται δικαίωμα προτιμήσεως. Ἀλλὰ δὲν δύναται νὰ ἐνασκήσῃ ἐν τῷ διαγωνισμῷ τὸ δικαίωμα τοῦτο, ἐὰν γίνωσιν αἱ προσφοραὶ δι’ ἐνσφραγίστων δελτίων· διὰ νὰ δύναται νὰ πραγματοποιηθῇ τὸ δικαίωμα, οὕτω καθοριζόμενον, δέον ὁ διαγωνισμὸς νὰ ἦναι προφορικός. Ἐν τοιούτῳ διαγωνισμῷ πᾶς ἄλλος παρουσιαζόμενος ὑπερθεματίζει, ἐνῷ ἡ ἑταιρία μετέχει τοῦ διαγωνισμοῦ, οὐχὶ ὑπερθεματίζουσα, ἀλλ’ ἐνασκοῦσα δικαίωμα προτιμήσεως ἐπὶ τῶν προσφορῶν τῶν ἄλλων· τουτέστιν πᾶς μὲν ἄλλος ὀφείλει, ἐὰν ἡ πρώτη προσφορὰ ἦναι 100, νὰ προσφέρῃ 101, ἵνα ᾖ δεκτὸς ὡς πλειοδότης, ἐνῷ ἡ ἑταιρία, προσφέρουσα ἑκατὸν, προτιμᾶται. Τὸ πλεονέκτημα τοῦτο συνίσταται εἰς τὸ ὅτι ἡ ἑταιρία, κατόπιν ἑκάστου πλειοδοτοῦντος ἀποφαινομένη, προτιμᾶται ἐν τῇ προσφορᾷ, ἐνῷ πᾶς ἄλλος εἶναι ὑπόχρεως, ὅπως προτιμηθῇ, νὰ προσφέρῃ πλείονα. Δὲν δύναται δὲ νὰ συμβῇ ὅ,τι εἶπεν ὁ κύριος Βουλευτὴς ἐκ Μεσολογγίου· δὲν δύναται ἡ ἑταιρία κατόπιν τῆς κατακυρώσεως νὰ ἐνασκήσῃ τὸ δικαίωμα τῆς προτιμήσεως. Ἐνόσῳ ἐν τῷ διαγωνισμῷ ζητεῖ ἡ ἑταιρία τὴν προτίμησιν ἐπὶ τῶν ὑπερθεματιζόντων, ἐξακολουθεῖ ἡ δημοπρασία· μόνον δὲ ὅταν δηλώσῃ ὅτι παραιτεῖται τοῦ δικαιώματος τῆς προτιμήσεως, παύει ὁ διαγωνισμός.

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 15 μὲ τὴν τροπολογίαν ἀντὶ 4,000,000 νὰ τεθῶσιν 8,000,000, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§83ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). Ἄρθρον 16.

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 16 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§85ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). Ἄρθρον 17.

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ προστεθὲν ἄρθρον 17 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 17, τὸ ὁποῖον γίνεται 18.

§88ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). Ἄρθρον 18.

§89ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τί ἐννοεῖ ὅτι οἱ ὑπάλληλοι αὐτοὶ ἐξομοιοῦνται μὲ τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους καὶ ὑπηρέτας;

§90ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ὁρίσωμεν, ὅτι δίδεται τὸ δικαίωμα εἰς τὸν Νομάρχην νὰ παύῃ αὐτοὺς, ἐπὶ δικαιώματι προσφυγῆς εἰς τὴν Κυβέρνησιν.

§91ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Ἐὰν δώσετε τὸ δικαίωμα εἰς τὴν Διοικητικὴν Ἀρχὴν νὰ παύῃ τοὺς ὑπαλλήλους τῆς ἑταιρίας, τότε ἡ ἑταιρία δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ.

§92ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἀρκεῖ νὰ τοὺς δώσητε τὸ δικαίωμα τῶν δημοσίων ὑπηρετῶν, καὶ νὰ ἔχουν μόνον τὰ δικαιώματα, ἃ ἔχουν οἱ τελωνοφύλακες;

§93ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Δὲν εἶμαι ἐναντίος· ἑπομένως ἂς ἀπαλειφθῶσιν αἱ λέξεις «ὑπαλλήλους καὶ»

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 17, τὸ ὁποῖον γίνεται 18, μὲ τὴν ἀπάλειψιν τῶν λέξεων «ὑπαλλήλους καὶ» παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἅρθρον 18 τὸ ὁποῖον γίνεται 19.

§95ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). Ἄρθρ. 19.

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἅρθρον 19, τὸ ὁποῖον γίνεται 20.

§97ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). Ἄρθρ. 20.

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἅρθρον 20, τὸ ὁποῖον γίνεται 21.

§100ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). Ἄρθρ. 21.

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ ἄρθρον 21.

§102ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Ἐδῶ παρακαλῶ νὰ προστεθῇ ἰδιαίτερον ἄρθρον περὶ ἀποστολῆς εἰς τὸ ἐξωτερικὸν κεκομμένου καπνοῦ, ἤτοι τὸ ἑξῆς: (ἀναγινώσκει).

§103ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. Προστίθεται ἄρθρον 22 τὸ ἑξῆς: (ἀναγινώσκει).

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ πρόσθετον ἄρθρον 22 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Κατόπιν ἐγένοντο δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰ ἄρθρα 21, 22, 23 καὶ 24 τοῦ Νομοσχεδίου, ἅτινα ἔγιναν 23, 24, 25 καὶ 26). (Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 25, ὅπερ γίνεται 27).

§105ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Περὶ τῆς πιστώσεως εἶναι ἀπαραίτητον νὰ φροντίσωμεν ἀπὸ τοῦδε, νὰ ὁρισθῇ διὰ νὰ καταχωρηθῇ καὶ εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τῶν ἐξόδων, διότι τὸ Ὑπουργεῖον δὲν δύναται νὰ ἀναλάβῃ τὴν εὐθύνην, ἐν ἀπουσίᾳ τῆς Βουλῆς, προκειμένου περὶ σπουδαίου ποσοῦ. Διὰ τοῦτο προτιμῶμεν, ἀντὶ τῶν τελευταίων λέξεων τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ νὰ τεθῶσιν αἱ λέξεις «Πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον διὰ τὸ ἔτος 1883 χορηγεῖται πίστωσις ἐκ δραχμῶν 300,000, καταλογιζομένη κατὰ τὸ ἄρθρον 134 τοῦ λογιστικοῦ Νόμου ὑπὸ τὴν μερίδα Προκαταβολαὶ καὶ δάνεια εἰς βάρος τοῦ κατὰ τὸ ἄρθρον 11 εἰσπρακτέου δικαιώματος.» Ὑπελογίσαμεν τὸ ποσὸν αὐτὸ, διότι ἐλάβομεν ὑπ’ ὄψει τὰς ἐνοικιάσεις τῶν ἐργοστασίων, τὴν ἀγορὰν τῶν ἐργαλείων καὶ τὴν ἀποζημίωσιν τοῦ προσωπικοῦ. (Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 25 ὅπως ἐτροποποιήθη, τὸ ὁποῖον γίνεται 27, καὶ γίνεται δεκτόν).

§106ΤΙΝΕΣ. Τὸ σύνολον διὰ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον λέγουσι Ναὶ οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία κατὰ τὸ ἑπόμενον Πρωτόκολλον ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τοῦ κυρίου Ζυγομαλᾶ).

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 171, ἐξ ὧν 106 εἶπον ναὶ, 64 ὄχι, καὶ εἷς ἠρνήθη, ὥστε ἐγένετο δεκτὸν τὸ σύνολον. (Κατόπιν ἐγένοντο δεκτὰ ἡ ἀρχὴ καὶ τ’ ἄρθρα τοῦ Νομοσχεδίου περὶ φορολογίας τῶν προϊόντων τῆς γῆς καὶ τῶν ζώων διὰ τὸ ἔτος 1883 εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν).

§109ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Πρὸ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου ἔχω τὸν λόγον.

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁμιλήσατε.

§111Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Τὸ πρώτιστον καθῆκον πάσης Κυβερνήσεως, παντὸς Βουλευτοῦ, βεβαίως εἶναι καὶ πρέπει νὰ ἦναι ἡ ἐργασία, διὰ τῆς ὁποίας δύναται νὰ ἐπιτευχθῇ κατὰ τὸ δυνατὸν ἡ φορολογικὴ ἰσότης καὶ ἀναλογία. Καὶ χαίρω, διότι καὶ ἄλλοι ὕψωσαν φωνὴν περὶ τούτου ἐν τῇ παρούσῃ Συνόδῳ. Ἐνθυμοῦμαι δὲ ὡρισμένως τὸν ἀξιότιμον ἐκ Καλαμῶν Βουλευτὴν κύριον Τζάνε μετὰ πολλοῦ ζήλου ὑποστηρίξαντα τὴν ἀρχὴν ταύτην, ἀλλὰ καὶ δὲν συμφωνῶ μὲ τὸ συμπέρασμα ἐκείνου, διότι ἀκριβῶς οἱ ἐπιδιώκοντες τὴν ἰσότητα καὶ τὴν ἀναλογίαν τῶν φόρων δὲν πρέπει ν’ ἀποκρούωσι τοὺς φόρους ἐκείνους, διὰ τῶν ὁποίων καὶ μόνον θὰ ἦναι δυνατὸν νὰ ἐπιτευχθῇ τὸ ἐπιδιωκόμενον. Καὶ δὲν πείθομαι, ἐγὼ τουλάχιστον, ὅτι εἰς τὰ ἐλαττώματα τῶν λεπτομερειῶν τῶν φορολογικῶν Νομοσχεδίων πρέπει νὰ θυσιάσῃ τις τὸ ὅλον. Διότι δὲν δέχομαι ὅτι ἔχομεν τελείαν νομοθεσίαν καὶ ἐπὶ τῶν ἤδη ἰσχυόντων φορολογικῶν Νόμων. Διὰ τοῦτο δὲ μολονότι καὶ ἐγὼ ἀνεγνώρισα ὅτι πολλὰς ἐλλείψεις ἐν ταῖς λεπτομερείαις ἔχει τὸ πρὸ μικροῦ ψηφισθὲν Νομοσχέδιον περὶ ἐπιβολῆς φόρου καταναλώσεως ἐπὶ τοῦ καπνοῦ, ἐν τούτοις δὲν ἐδίστασα, συνεπῶς καὶ πρὸς ὅσα κατὰ τὴν γενικὴν τοῦ Πρϋπολογισμοῦ συζήτησιν ὑπεστήριξα, νὰ δώσω τὴν ψῆφόν μου ὑπὲρ τοῦ φόρου ἐπὶ τῆς καταναλώσεως τοῦ καπνοῦ· φρονῶ μάλιστα ὅτι ἐβράδυνεν ἡ Ἑλλὰς ὅπως ἐπιβάλῃ τὸν φόρον αὐτόν. Λυποῦμαι δὲ διότι ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἔπρεπεν ἀληθῶς νὰ ἐργασθῇ πλειότερον περὶ φορολογικῆς ἰσότητος, εἰργάσθη τοσοῦτον, ὥστε μὲ ἠνάγκασε νὰ ἔχω ὡς ἕνα ἐκ τῶν σπουδαιοτάτων λόγων μου εἰς τὴν καταψήφισιν τῆς γενικῆς συζητήσεως τοῦ Πρϋπολογισμοῦ τὸ ὅτι δὲν εἰργάσθη ὅσον ὤφειλεν ὑπὲρ τῆς ἀναλογίας καὶ ἰσότητος τῶν φόρων, ἡ Κυβέρνησις αὐτὴ, ἥτις ἄλλοτε εἶχεν ἐπὶ τῆς σημαίας της, περὶ τῆς ὁποίας τόσος ἐγένετο λόγος, τὴν κατάργησιν τῆς δεκάτης· διότι, ἐνῷ ὁ ἀρχηγὸς τῆς συμπολιτεύσεως καὶ Πρωθυπουργὸς, ἐν ἔτει 1880 ἀνέγραψε τὴν ἀρχὴν, ὅτι πρέπει νὰ καταδικασθῇ καὶ νὰ ἐνταφιασθῇ ἡ δεκάτη, ἐν τούτοις, ὅταν δὲν εἶχε, φαίνεται, πλέον ἀνάγκην νὰ προσελκύσῃ πολλοὺς ἐπαίνους, διότι ἠσθάνετο ἑαυτὸν ἤδη ἀρκετὰ ἰσχυρὸν, λησμονεῖ τὸ πρόγραμμα αὐτοῦ τοῦτο καὶ ἀφίνει τὸ ἔργον ἡμιτελές· διότι ὅλοι, κύριοι, οἱ λόγοι, οἱ ὁποῖοι ὑπῆρχον κατὰ τῆς δεκάτης τῶν δημητριακῶν καρπῶν, ὑπάρχουσιν οἱ αὐτοὶ καὶ ἐπιβλητικώτεροι μάλιστα κατὰ τῆς ἐλαιοδεκάτης. Ἐν τούτοις, τρία ὅλα ἔτη παρῆλθον ἔκτοτε καὶ οὐδεμία ἐφάνη ἐργασία ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως συμπληρωθῇ τὸ παρ’ αὐτῆς ἀρξάμενον ἔργον. Ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς τῇ 22 Μαρτίου 1880 ἔλεγε περὶ τῆς δεκάτης ταῦτα: «Ἐν ὅσῳ ἡ γεωργία πιέζεται ὑπὸ τοῦ βαρβάρου συστήματος, ὅπερ σήμερον διέπει τὰ κατ’ αὐτὴν, ἐν ὅσῳ πλὴν τοῦ συστήματος πιέζεται καὶ ὑπὸ τοῦ δυσαναλόγου τοῦ φόρου, φόρου 7% ἐπὶ τοῦ ἀκαθαρίστου, ἀντιστοιχοῦντος κατὰ μέσον ὅρον τοὐλάχιστον πρὸς 25% ἐπὶ τοῦ καθαροῦ, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐλπίσωμεν, ὅτι ἡ πρωτίστη βιομηχανία τῆς Ἑλλάδος, ἡ γεωργικὴ βιομηχανία δύναται ν’ ἀνακύψῃ ἀπὸ τῆς καταπτώσεως, εἰς ἣν εὑρίσκεται. Καὶ ὡς βλέπετε ἐνταῦθα ὁ κύριος Τρικούπης ὡμίλει περὶ τῶν δημητριακῶν καρπῶν καὶ ἐπὶ τῇ βάσει φόρου 7%, ἐνῶ ἡ ἐλαιοδεκάτη εἶναι καὶ κατὰ 3% ἀνωτέρα, πάντοτε δὲ ἐπὶ τοῦ ἀνεκκαθαρίστου. Πέντε δὲ ἡμέρας βραδύτερον καὶ ὁ ἐκ Γόρτυνος Βουλευτὴς κύριος Δηλιγιάννης ἔλεγε ταῦτα: «Καὶ ἐγὼ εἶμαι σύμφωνος, ὅτι ἡ φορολογία τῶν δημητριακῶν καρπῶν ἐνεργεῖται πλημμελῶς, καὶ ὅτι ἡ βάσις, ἐφ’ ἧς στηρίζεται, εἶναι ἄνισος καὶ ἄδικος· ὅτι ὁ τρόπος, καθ’ ὃν βεβαιοῦται ἡ φορολογία αὕτη, εἶναι πλημμελής· ὅτι ὁ τρόπος, καθ’ ὃν εἰσπράττονται καὶ εἰσέρχονται τὰ χρήματα εἰς τὸ Δημόσιον Ταμεῖον, εἶναι καταθλιπτικὸς καὶ ἐλαττωματικός». Πρέπει λοιπὸν ν’ ἀντικατασταθῇ ἡ δεκάτη γενικῶς καὶ ὄχι μόνον εἰς μίαν τάξιν γεωργῶν, ἐκτὸς ἂν οἱ πολέμιοι τῆς δεκάτης φρονῶσιν, ὅτι οἱ ἐλαιοκτήμονες δὲν ἀνήκουσιν εἰς τὴν τάξιν τῶν γεωργῶν· ἐκτὸς, ἐὰν ἡ κατὰ τὸν Ἀδαμιαῖον τρόπον ἰσχύουσα εἰς εἶδος ἐλαιοδεκάτη δὲν ἔχῃ ὅλα τὰ ἐλαττώματα τῆς ἐπὶ τῶν δημητριακῶν καρπῶν δεκάτης, καθ’ ἧς ἐκηρύχθησαν ἀμείλικτοι πολέμιοι. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις πρέπει ν’ ἀσχοληθῇ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου ἐμβριθῶς καὶ ταχέως, ὅπως εὕρῃ τὸν σχετικῶς ἀνάλογον καὶ κατάλληλον τρόπον φορολογίας τοῦ ἐλαίου. Πολλοὶ ὡς τοιοῦτον προτείνουσι τὸν φόρον ἐπὶ τῆς ἐξαγωγῆς, ἤτοι τῆς βεβαιώσεως εἰς τὰ τελωνεῖα, καὶ πρὸ πολλῶν ἐτῶν ὁ ἐκ Καρυστίας Βουλευτής, ὡς ἀνέγνων ἐν τοῖς πρακτικοῖς ἔχει ὑποβάλει τοιαύτην πρότασιν· ἂν δὲ ὁ τοιοῦτος τρόπος δὲν εἶναι ὁ κατάλληλος, ἂς ζητηθῇ ἄλλος. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις μέχρι τοῦδε οὐδὲν μέτρον περὶ τούτου ἔλαβε· διὰ τοῦτο εὑρίσκομαι εἰς τὴν ἀνάγκην, δι’ ἐφέτος τουλάχιστον, νὰ περιορισθῶ εἰς πρότασιν πρὸς μετριασμὸν τοῦ φόρου, καὶ τὸν μετριασμὸν τοῦ φόρου τούτου στηρίζω ὄχι μόνον εἰς τὰ ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς, ὁ ἀπὼν κατὰ τὴν στιγμὴν ταύτην, ἀνέπτυξεν ὅπως καταργήσῃ τὴν δεκάτην, ἐλαφρύνων τὴν τάξιν τῶν γεωργῶν, ἀλλὰ καὶ εἰς πλείονα ἄλλα, προσθέτων εἰς τὰ ἐπιχειρήματα τοῦ κυρίου Τρικούπη, δι’ ὧν ἐθανάτωσε τὴν ἐπὶ τῶν δημητριακῶν καρπῶν δεκάτην, ὅτι τὸ ἔλαιον εἶναι εἰς πολὺ χείρονα κατάστασιν ἢ οἱ δημητριακοὶ καρποί· διότι, ἐκτὸς τῆς αὐξήσεως τῶν ἡμερομισθίων, ἡ ἀνακάλυψις πολλῶν εἰδῶν φωτισμοῦ, ὡς π. χ. τοῦ φωταερίου, τοῦ ἠλεκτρικοῦ φωτὸς, καὶ ἰδίως τοῦ πετρελαίου, ἔφερον εἰς τοιοῦτο σημεῖον τὸ ἔλαιον, ὥστε δὲν εἶναι πλέον δυνατὸς ὁ συναγωνισμὸς αὐτοῦ πρὸς τὰ λοιπὰ εἴδη τοῦ φωτισμοῦ. Δὲν λησμονῶ, ὅτι ἡ Βουλὴ κατὰ τὴν παροῦσαν Σύνοδον ἐπιδιώκει τὸ ἰσοζύγιον τοῦ Προϋπολογισμοῦ καὶ ὅτι οἱ πλείονες τῶν ἀντιπροσώπων δέχονται τὴν ἐπιβολὴν φόρων· δὲν λησμονῶ τοῦτο ἐρχόμενος νὰ προτείνω μετριασμὸν ἐσόδων, διότι ἀκριβῶς τοῦτο εἶναι τὸ συνταγματικὸν ἔργον τῆς Βουλῆς· ἐνῶ ζητεῖ νὰ ἐπιβάλῃ φόρους εἰς εἴδη μὴ φορολογούμενα ἢ φορολογούμενα ἀνεπαρκῶς, πρέπει παραλλήλως νὰ ἐργάζηται ὅπως ἐλαφρύνῃ τὸ βάρος, τὸ ὁποῖον ἕνεκα προϋπαρχόντων φορολογικῶν Νόμων ὑπάρχει εἰς ἄλλα εἴδη ἢ εἰς ἄλλας κοινωνικὰς τάξεις· καὶ ὅταν ἐπιβάλωμεν φόρον εἰς τὸν καπνὸν καὶ τὰ πνευματώδη ποτὰ, εἰς τοὺς οἴνους, καὶ ὅταν αὐξάνωμεν τὴν εἴσπραξιν τῶν φόρων κατὰ 12%, τὰ δὲ δύω τελευταῖα ἐγὼ ἀποκρούω ἀνεπιφυλάκτως, ἔπρεπεν ἡ Κυβέρνησις νὰ φέρῃ παραλλήλως ἐλάφρυνσίν τινα εἰς τὰς τάξεις, αἵτινες τερατωδῶς καὶ δυσαναλόγως ἐπιβαρύνονται· καὶ ὅταν πρόκηται νὰ εἰσπραχθῶσι 15,000,000 ἐκ τῶν νέων φόρων, νομίζω ὅτι δὲν εἶναι τολμηρὸν ν’ ἀποφασίσῃ τις νὰ προτείνῃ τὴν μείωσιν τῶν ἐσόδων κατὰ 300 χιλιάδας φράγκων, μόνον καὶ μόνον ὅπως ἐπιδιώξῃ τὴν συνταγματικὴν ἀρχὴν τῆς ἰσότητος καὶ τῆς ἀναλογίας τῶν φόρων εἰς μίαν τάξιν ἀρκετὰ μεγάλην. Ἰδοὺ, κύριοι, ὑπὸ τίνων σκέψεων ὁρμώμενος ὑποστηρίζω τὴν μείωσιν τῆς ἐλαιοδεκάτης ἀπὸ 10 εἰς 7%, καὶ διὰ τοῦτο ἔλαβον τὸν λόγον· ἐκτὸς δὲ ἐμοῦ καὶ 13 ἄλλοι συνάδελφοι, ἔχοντες τὴν αὐτὴν γνώμην, προτείνουσιν εἰς τὴν Βουλὴν τὴν μείωσιν τῆς ἐλαιοδεκάτης κατὰ 3%. Ἐπὶ τοῦ ἐλαίου ἐπιβάλλεται, ὡς γινώσκετε, φόρος δημόσιος μὲν 10%, ὁδικὸς ½%, καὶ δημοτικὸς 2%, ἐν ὅλῳ 12½% καὶ ταῦτα πάντα ἐπὶ τῆς ἀκαθαρίστου προσόδου· ἑπομένως ἐπὶ τῆς καθαρᾶς ἀναλογεῖ πρὸς φορολογίαν ὑπερβαίνουσαν τὰ 30%.

§112ΤΙΝΕΣ. Ἀληθέστατον.

§113ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Τί δὲ λαμβάνει ὁ ἰδιοκτήτης; λαμβάνει τὸ πολὺ 3% ἐπὶ τῆς ἰδιοκτησίας του. Εἶμαι πάντοτε ὑπὲρ τῆς συντομίας καὶ δὲν θέλω νὰ εἰσέλθω ἤδη εἰς λεπτομερείας διὰ νὰ σᾶς ἀποδείξω, στηριζόμενος εἰς τὰς πληροφορίας τὰς ὁποίας ἔλαβον παρ’ εἰδικῶν ἐκ διαφόρων Ἐπαρχιῶν, ὅτι οἱ ὑπολογισμοί μου εἰσὶν ἀκριβεῖς. Ἄλλως τε καὶ οἱ πλεῖστοι ἐξ ὑμῶν ταῦτα καὶ ἐμοῦ κάλλιον γινώσκετε. Μόνον διὰ τὸν κύριον ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸν ἐφοβούμην ὅτι τ’ ἀγνοεῖ, καὶ διὰ τοῦτο πρὶν ἢ ἀναβῶ εἰς τὸ βῆμα καὶ πρὸ πολλῶν ἡμερῶν τὸν παρεκάλεσα νὰ συλλέξῃ πληροφορίας παρ’ εἰδημόνων διὰ νὰ μὲ ἐννοήσῃ καλῶς. Ἂν οἱ φόροι, κύριοι, εἶναι τὰ ἀσφάλιστρα, τὰ ὁποῖα ὁ πολίτης δίδει εἰς τὴν Πολιτείαν ἀπέναντι τῆς προστασίας, τὴν ὁποίαν λαμβάνει, ἐὰν λαμβάνῃ τοιαύτην, πῶς δύνανται νὰ θεωρηθῶσιν εἰς φιλεύθερον μάλιστα Πολίτευμα, ὅταν ὑπάρχωσιν αὐταὶ αἱ τερατώδεις ἀνισότητες τῶν φόρων; Ὅταν βλέπωμεν τὸν μὲν σχεδὸν οὐδόλως φορολογούμενον, τὸν δὲ μέχρι δημεύσεως καταπιεζόμενον, δὲν πρέπει νὰ ἐργασθῶμεν περὶ τῆς δυνατῆς ἰσότητος; Καὶ τί νὰ εἴπωμεν, ὅταν βλέπωμεν τὴν ἀδιαφορίαν τῆς Κυβερνήσεως, ἥτις ἂν τοὐλάχιστον ἐδέχετο οἰκονομίας τινὰς ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ, θὰ ἐμετρίαζεν ἴσως τὴν ἀγανάκτησιν; Ὑποστηρίζω λοιπὸν, ὅτι πρέπει ν’ ἀντικατασταθῇ ἡ ἐλαιοδεκάτη δι’ ἄλλου τρόπου φορολογίας καταλληλοτέρου καὶ ἠπιωτέρου. Ἐφέτος δὲ ὑποστηρίζων τὸν μετριασμὸν τουλάχιστον τῆς ἐλαιοδεκάτης ἀπὸ 10 εἰς 7%, προκειμένου μάλιστα περὶ ἐλαιοδεκάτης, ὀφείλω νὰ παρατηρήσω, ὅτι εἰς τὰς νέας ἐπαρχίας ἐπὶ Τουρκοκρατίας ἐπλήρωνον ὀλιγώτερον...

§114ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Καὶ ἐκεῖ δέκατον ἐπλήρωνον.

§115ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Μάλιστα, δέκατον· ἀλλ’ ἡ Τουρκικὴ Κυβέρνησις φοριλογοῦσα οὕτω δὲν ἐνόει νὰ φορολογήσῃ καὶ τὴν βιομηχανίαν· ἐννοοῦσα ὅτι δικαιοῦται λαμβάνειν τὸ δέκατον ἀπὸ τῆς ἐλαίας καὶ οὐχὶ ἀπὸ τὸ ἔλαιον, προαφήρει ποσόν τι ἀπό τι ἀντιστοιχοῦν πρὸς τὴν δαπάνην τῆς παραγωγῆς τοῦ δεκατιζομένου ἐλαίου· Καὶ τοῦτο εἶναι ἓν ἐπιχείρημα ἐκτὸς τῶν λοιπῶν, διότι μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν αἱ νέαι ἐπαρχίαι δὲν πρέπει νὰ πιέζωνται καὶ διὰ βαρυτέρων ἢ ἐπὶ Τουρκοκρατίας φόρων. Ἀλλ’ ἐπὶ τέλους πόσον πρόκειται νὰ μειωθῶσιν οἱ φόροι τοῦ Κράτους; Κατὰ τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1882 εἶχον προϋπολογισθῆ ἔσοδα 1,900,000 δρ. παλαιῶν· δὲν γνωρίζω τί εἰσέπραξε τὸ Δημόσιον. Κατὰ τὸ 1883 προϋπολίζεται ποσὸν 400,000 δραχμῶν. Ἐπειδὴ, ὡς γνωρίζετε, ἡ ἐλαιοφορία ὑπάρχει ἅπαξ κατὰ διετίαν, ὁ μέσος ὅρος ὁ ἐτήσιος εἶναι 1,000,000 δρ. νέων περίπου, ὥστε διὰ τῆς μειώσεως ἐπὶ τοῦ μέσου ὅρου πρόκειται νὰ ἐλαττωθῶσι τὰ ἔσοδα τοῦ Κράτους μόνον κατὰ 300,000 φράγκων τὸ πολύ. Ἀκριβῶς δ’ ἐφέτος εἶναι ἡ καταλληλοτέρα ἐποχὴ, ὅπως ἐπιζητηθῇ ἡ μείωσις, διότι ἐφέτος τὸ Δημόσιον καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ Προϋπολογισμοῦ αὑτοῦ δὲν θὰ ἔχῃ μείωσιν ἀνωτέραν τῶν 120,000 δραχμῶν. Δι’ ὅλους λοιπὸν τοὺς λόγους τούτους, παρακαλῶ, κύριοι, τὴν Βουλὴν νὰ δεχθῇ τὴν πρότασιν, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον ἐγὼ μετὰ ἄλλων συναδέλφων καὶ ἔχουσαν οὕτως: «ὁ ἔγγειος φόρος ἐπὶ τοῦ ἐλαίου ὁρίζεται εἰς ἑπτὰ ἐπὶ τοῖς ἑκατόν».

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ θέσω εἰς ψηφοφορίαν....

§117ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§118ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία, κύριε Πρόεδρε. (Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρᾳ 7½ μ. μ.).