1883.03.08

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 73

Τῆς 8 Μαρτίου 1883

(Τρίτη)

(Ὥρᾳ 5 καὶ ½ Μ. Μ.)

(Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου, εὑρεθείσης ἐν ἀπαρτίᾳ τῆς Βουλῆς, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως καὶ ἐπεκυρώθησαν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κυριάκος Κυριακόπουλος ζητεῖ κατὰ τὰ δυτικὰ μέρη τοῦ ἐν Βόλῳ Φρουραρχείου νὰ τοῦ χορηγηθῶσιν ὑπὸ τοῦ Δημοσίου ἐπὶ δεκαετίαν ἐπὶ πιστώσει καὶ κατ’ ἐκτίμησιν 15 στρέμματα γῆς πρὸς ἀνέγερσιν ἀποθηκῶν τοῦ βιομηχανικοῦ του καταστήματος ἀτμομύλου. Νικόλαος Κατσαρὸς ἢ Μηλιόνης διὰ τὰς ὑπηρεσίας, τὰς ὁποίας προσέφερε κατὰ τὰς ἐν Θεσσαλίᾳ καὶ Ἠπείρῳ ἐπαναστάσεις, ζητεῖ αὔξησιν τοῦ ἐκ δραχμῶν 30 χορηγουμένου αὐτῷ βοηθήματος καὶ ἀναθεώρησιν τῶν διδομένων βοηθημάτων εἰς πρόσωπα, μὴ ἔχοντα οὐδὲν δικαίωμα. Ἐκ Παρισίων ἔλαβον ἐπιστολὴν, δι’ ἧς ὁ κόμης Μπουδρὰν, δραματικὸς συγγραφεὺς, ἐκφράζει τὴν λύπην αὑτοῦ καὶ ἄλλων λογίων ἐπὶ τῷ θανάτῳ τοῦ μεγάλου πολίτου Ἀλεξάνδρου Κουμουνδούρου. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ μοὶ χορηγήσῃ πίστωσιν διὰ τὴν πληρωμὴν τοῦ στεφάνου, ὅστις κατετέθη ἐπὶ τοῦ ἀειμνήστου Κουμουνδούρου. Ἡ δαπάνη ἀνέρχεται διὰ μὲν τὸν στέφανον εἰς δραχμὰς 650 καὶ 150 διὰ τὴν ταινίαν.

§2ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ ὡσαύτως τὴν Βουλὴν, ἂν θέλῃ νὰ ἦναι τὰ ἐπίσημα πρακτικὰ ἐνήμερα, νὰ μοὶ χορηγήσῃ πίστωσιν ὅπως μείνῃ εἷς Βοηθὸς ἐπὶ 6 μῆνας. Ἡ δαπάνη εἶναι μικρὰ, 810 δραχμῶν.

§4ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§5Π. ΜΩΡΑΪΤΙΝΗΣ. Ἐκ Κωνσταντινουπόλεως ἔλαβον ἀναφορὰν φέρουσαν ὑπὲρ τὰς διακοσίας ὑπογραφὰς πολιτῶν Ἑλλήνων, καταστηματαρχῶν καὶ βιομηχάνων, ἀντιπροσωπευόντων ἐκεῖσε μεγάλα Ἑλληνικὰ οἰκονομικὰ συμφέροντα. Τὴν ἀναφορὰν ταύτην οἱ ἀναφερόμενοι ἀπευθύνουσι πρὸς τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, συνοδεύοντες ταύτην δι’ ἑτέρου αὐτῶν ἐγγράφου πρὸς ἐμὲ, δι’ οὗ παρακαλοῦσι νὰ συστήσω τὴν ἀναφορὰν καὶ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν νὰ γείνῃ ταχεῖα μέριμνα πρὸς λύσιν τοῦ ζητήματος, περὶ οὗ ἀναφέρονται. Τὸ θέμα δὲ, κύριοι, εἶναι λίαν σοβαρόν· ἀφορᾷ εἰς ἓν τῶν μεγάλων ἐκκρεμῶν ζητημάτων μεταξὺ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Υ. Πύλης. Ὑπάρχει, ὡς γνωρίζετε, μεταξὺ τῆς Ἑλλάδος καὶ Τουρκίας συνθήκη, ὑπογραφεῖσα τὴν 27 Μαΐου 1855, καὶ ὀνομαζομένη συνθήκη τοῦ Καλλιντζιᾶ. Ἐν ἄρθρῳ 17ῳ τῆς συνθήκης ταύτης ἀναφέρεται, ὅτι οἱ ὑπήκοοι Ἕλληνες, ὡς καὶ οἱ ὑπήκοοι τῶν ξένων Δυνάμεων, οἱ ἀνήκοντες εἰς τὰ συνάφια ἢ τὰς συντεχνίας διαφόρων βιομηχανικῶν καταστημάτων, ὑπάγονται εἰς ὅλας τὰς ὑποχρεώσεις, εἰς ἃς καὶ οἱ Ὀθωμανοί. Μεταξὺ δὲ τῶν ἄλλων ὑποχρεώσεων, τῶν ἐν τῷ ἄρθρῳ σημειουμένων, εἶναι καὶ ἡ πληρωμὴ τῶν εἰδικῶν τελῶν, τὰ ὁποῖα ἐπιβάλλονται ἑκάστοτε ὑπὸ τῆς Ὀθωμανικῆς Κυβερνήσεως εἰς τὰ μέλη τῶν ρηθεισῶν συντεχνιῶν. Ἐκ τοῦ ἄρθρου τούτου λαμβάνουσα ἡ Ὀθωμανικὴ Κυβέρνησις ἀφετηρίαν καὶ οὐχὶ ὀρθῶς ἐπεκτείνουσα τὴν ἐφαρμογὴν αὐτοῦ, ἠθέλησε κατὰ καιροὺς νὰ ἐπιβάλῃ εἰς ὑπηκόους Ἕλληνας, μηδαμῶς ἀνήκοντας εἰς τὰς συντεχνίας, μηδὲ δικαιοδόχους τῶν ἄλλοτε διατελεσάντων ἐν αὐταῖς, τὴν πληρωμὴν φόρου ἐπιτηδεύματος. Ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, ἑρμηνεύουσα τὸ ἄρθρον ἄλλως καὶ λίαν ὀρθῶς, ἀπέκρουσε τὰς ἀπαιτήσεις τῆς Πύλης καί κατώρθωσεν, ὥστε διὰ τῆς ἐντόνου ἐνεργείας τῶν κατὰ καιροὺς Πρέσβεων αὐτῆς ἐν Κωνσταντινουπόλει οἱ Ἕλληνες ὑπήκοοι νὰ μένωσιν ἀπηλλαγμένοι τῆς ἀδίκου καὶ μὴ βασιζομένης εἰς τὴν συνθήκην πληρωμῆς ταύτης. Σήμερον φαίνεται, ὅτι ἡ πίεσις καὶ ἡ ἐπιμονὴ τῆς Πύλης πρὸς εἴσπραξιν τοῦ φόρου κατέστη μείζων ἢ ποτὲ, ὥστε καὶ ἡ ἐνέργεια τοῦ ἀξιοτίμου ἐν Κωνσταντινουπόλει Πρέσβεως ἡμῶν δὲν ἠδυνήθη νὰ καταστῇ τόσον εὐτυχὴς ὡς ἄλλοτε. Οὕτω δὲ κατέστη μετέωρος, ὥστε ἀναγκάζονται τὰ ἐπικαλεσθῶσι τὴν ἔντονον ἐπέμβασιν τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως παύσωσι τὰ κατ’ αὐτῶν διενεργούμενα ὑπὸ τῆς Πύλης καταθλιπτικὰ μέτρα πρὸς εἴσπραξιν τοῦ φόρου. Παρακαλῶ λοιπὸν, ὅπως ἡ Βουλὴ συστήσῃ θερμῶς εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ ἓν μέτρον, διότι παραβλάπτονται σπουδαίως τὰ συμφέροντα τῶν ἐκεῖ ὑπηκόων καὶ πάντων τῶν ἐν Τουρκίᾳ Ἑλλήνων καὶ παρακωλύονται διὰ τῆς παρεμβάσεως τῶν ὀργάνων τῆς Ὀθωμανικῆς Ἀρχῆς αἱ συναλλαγαὶ αὐτῶν. Γνωρίζω, ὅτι πρό τινος καιροῦ ἡ Κυβέρνησις εἰσῆλθεν εἰς διαπραγματεύσεις καὶ πολλὰ διημείφθησαν ἔγγραφα, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι αἱ παρελθοῦσαι Κυβερνήσεις κακῶς διεπραγματεύθησαν τὸ ζήτημα, καὶ δὲν γνωρίζω ποῦ κατέληξαν αἱ ἐνέργειαι αὗται. Βεβαίως ὁ ἔξοχος Πρόεδρος τῆς παρούσης Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅστις ἐν πᾶσι τοῖς ἐξωτερικοῖς ζητήμασι τοσαύτην πάντοτε ἀνέπτυξεν ἰσχυρὰν καὶ τελεσφόρον ἐνέργειαν, θέλει φέρει ταχέως εἰς αἴσιον πέρας καὶ τὸ ἐκκρεμὲς τοῦτο σπουδαιότατον ζήτημα. Ἐπεθύμουν, εἰ δυνατὸν, νὰ μᾶς εἰπῇ ἡ Κυβέρνησις ἂν προσφάτως ἐγένετό τι ἐπὶ τούτου καὶ εἰς ποίαν θέσιν εὑρίσκεται τὸ ζήτημα, καὶ ποίας εὐαρέστους ἐλπίδας δύνανται νὰ ἔχωσιν οἱ ἐνδιαφερόμενοι. Φρονῶ, ὅτι τῇ συντόνῳ τῆς Κυβερνήσεως ἐνεργείᾳ δύναται νὰ ἐπέλθῃ συνεννόησις μετὰ τῆς Ὑ. Πύλης, σήμερον μάλιστα, ὅτε εὐτυχῶς ὑφίστανται καὶ λίαν φιλικαὶ μεταξὺ τῶν δύο Κρατῶν σχέσεις, ὅπως ἀπαλειφθῇ τὸ ἄρθρον 17ον ἐκ τῆς συνθήκης, ἢ ὁπωσδήποτε καθορισθῇ ἡ ἀκριβὴς ἔννοια τοῦ ἄρθρου τούτου καὶ λείψῃ οὕτως ἡ ἀφορμὴ ἀπαιτήσεως ἀβασίμου. Ἀλλ’ ἐκεῖνο, ὅπερ κυρίως προβάλλουσιν οἱ ἐνδιαφερόμενοι ὡς ἄδικον καὶ ἀδικαιολόγητον, εἶναι, ὅτι οἱ ὑπήκοοι τῶν ἄλλων Κρατῶν δὲν πληρώνουσι τὸν φόρον τοῦτον τὸν εἰς τοὺς Ἕλληνας ἐπιβαλλόμενον, καὶ παράδοξον εἶναι ἡ φορολογία αὕτη νὰ ἐπιβάλληται μόνον εἰς τοὺς Ἕλληνας ὑπηκόους. Παρακαλῶ λοιπὸν καὶ πάλιν τὴν Βουλὴν, ὅπως συστήσῃ εἰς τὴν πάντως μεριμνῶσαν περὶ τῶν Ἑλληνικῶν συμφερόντων Κυβέρνησιν, ἵνα φέρῃ ταχεῖαν τὴν λύσιν ἐπὶ τοῦ σοβαροῦ τούτου θέματος, ὅπερ ἐνδιαφέρει πάντας τοὺς ἐν Τουρκίᾳ Ἕλληνας.

§6ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§7ΠΕΤΡΙΤΣΗΣ. Ἐκ τῆς χθὲς γενομένης μακρᾶς συζητήσεως ἐπὶ τοῦ Νομοσχεδίου πρὸς συμπλήρωσιν τοῦ εὐεργετικοῦ Νόμου, τοῦ πρὸς διανομὴν τῆς ἐθνικῆς γῆς, παρετήρησα καὶ ἀνεκάλυψα πρᾶγμα, ὅπερ καὶ ἐμὲ κατέπληξε, καὶ ἡμᾶς πάντας μέλλει νὰ καταπλήξῃ, καὶ ὅπερ ἔρχομαι νὰ καταγγείλω πρὸς σᾶς τοὺς Ἀντιπροσώπους τοῦ Ἔθνους, καὶ ζητήσω τήν τε θεραπείαν τοῦ κακοῦ, ὡς καὶ τὴν τιμωρίαν τοῦ παρανομήσαντος· κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς συζητήσεως εἶχον, ὡς εἰκός, ἐπιστήσει τὴν προσοχήν μου, ὅπως λελογισμένως δώσω τὴν ψῆφόν μου, καθόσον μάλιστα ἐπὶ τοῦ συζητουμένου ἀντικειμένου ἐλαχίστην εἶχον ἰδέαν, καὶ τοῦτο, διότι οὐδέποτε εἰς τὴν Ἐπαρχίαν, ἣν ἔχω τὴν τιμὴν ν’ ἀντιπροσωπεύω, ὡς καὶ ἐν γένει εἰς τὰς Κυκλάδας ἁπάσας, μοὶ ἐδόθη ἀφορμὴ νὰ ἴδω καὶ μελετήσω τὸν περὶ διανομῆς τῆς ἐθνικῆς γῆς εὐεργετικὸν Νόμον, ἐφρόνουν δὲ μάλιστα, ὅτι εἰς τὰς Κυκλάδας νήσους δὲν ὑπῆρχον ἐθνικαὶ ἢ μοναστηριακαὶ πρὸς δήλωσιν γαῖαι· ἐνόσω ὅμως ἡ συζήτησις τοῦ Νομοσχεδίου ἐξηκολούθει, ἀνεπόλουν εἰς τὴν μνήμην μου, ὅτι πολλάκις ἐλάμβανον ἀναφορὰς ἀπευθυνομένας πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν ἐκ τῶν Κυκλάδων, δι’ ὧν ἐζητοῦντο διάφοροι πολῖται τὴν ἐκποίησιν χωραφίων, λειβαδίων καὶ τὰ παρόμοια, μοναστηριακῶν ἢ ἐθνικῶν γαιῶν, καὶ διὰ τὰς ὁποίας ἀναφορὰς ἀπηυθυνόμην πρὸς τὸν Τμηματάρχην κ. Ραζικότσικαν, ὃν παρεκάλουν νὰ ἐνεργήσῃ τὰ κατὰ Νόμον, καὶ πολλάκις, διαταχθείσης δημοπρασίας, ἠγοράζοντο ἀντὶ ἀρκετῶν ἑκατοστύων δραχμῶν κατὰ στρέμμα. Ὡς ἐκ τούτου λαβὼν ἀφορμὴν ἐζήτησα νὰ βεβαιωθῶ τί συμβαίνει, πῶς δηλαδὴ οἱ νησιῶται νὰ ἀγοράζωσι τὰς ἐθνικὰς γαίας ἀντὶ ἁδροῦ ποσοῦ, ἐνῷ πάντες οἱ ἄλλοι Ἕλληνες διὰ τοῦ εὐεργετικοῦ Νόμου δηλοῦσι καὶ λαμβάνουσιν αὐτάς· ἀπετάθην ὅθεν παραχρῆμα πρὸς τὸν κ. Σωτηρόπουλον, τὸν ὁποῖον προεισαγωγικῶς ἠρώτησα, σχετικῶς πρὸς τὸ συζητούμενον Νομοσχέδιον. Ὡς φαίνεται, τῷ λέγω, οἱ δηλωταὶ τῶν γαιῶν τὰ μὲν σύνορα ἀκριβῶς περιέγραψαν, τὸν δὲ ἔσω χῶρον ψευδῶς διέγραψαν, καὶ ἀντὶ 80 στρεμμάτων συμπεριέλαβον πολλὰ πλέον, μοῦ ἀπήντησε δὲ καταφατικῶς· ἐξηκολούθησα, πῶς ὅμως συμβαίνει εἰς τὰς νήσους, ἐνῷ ἔχομεν πλείστας ὅσας ἐθνικὰς γαίας, νὰ μὴ τὰς δηλοῦμεν, ἀλλὰ νὰ τὰς ἀγοράζωμεν ἐπὶ δημοπρασίας ἀντὶ ἁδροτάτων τιμῶν; συμβαίνει τι, τὸ ὁποῖον ἐπροκάλεσε τὴν ἐξαίρεσιν τῶν γαιῶν αὐτῶν τῶν νήσων ἀπὸ τὰς γενικὰς διατάξεις τοῦ εὐεργετικοῦ Νόμου; Μοὶ ἀπήντησεν ὄχι, ὁ Νόμος οὐδόλως τὰς ἐξήρεσε, ἀλλὰ κατόπιν, δὲν ἠξεύρω διατί, ἐξηρέθησαν διὰ Βασιλ. Διατάγματος. Ἀφαρπασθεὶς τῷ λέγω, καὶ τίς ἦτο ὁ ἀποτολμήσας αὐτὸ Ὑπουργὸς; μοὶ ἀπήντησε: δὲν ἐνθυμοῦμαι. Ἔστρεψα τὴν προσοχήν μου καὶ ἠρεύνησα τὴν ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως, ὅπου, κύριοι, ἀνεκάλυψα τὴν μέλαιναν χεῖρα, ἥτις ἀπετόλμησε, νοθεύουσα τὴν Ἐθνικὴν θέλησιν, νὰ θέσῃ ἔνοχον ὑπογραφὴν εἰς τὸ ἐν λόγῳ Διάταγμα.

§8ΠΟΛΛΟΙ. Τίς ἦτο ὁ Ὑπουργός;

§9ΠΕΤΡΙΤΣΗΣ. Ὁ κ. Δηλιγιάννης. Καὶ τί διὰ τῆς ἐνόχου ὑπογραφῆς διέπραξεν; οὔτε πολὺ, οὔτε ὀλίγον· ἀπεκλήρωσε τριακοσίας χιλιάδας πολιτῶν Ἑλλήνων, σπουδαίαν τοῦ Ἔθνους μερίδα, τὴν ἀπεκλήρωσεν, ἀποστερήσας αὐτὴν δικαιώματος, ὅπερ ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία ἐπεδαψίλευσεν ἄνευ ἐξαιρέσεως εἰς ὅλον τὸ Ἔθνος, καταπατήσας καὶ καταδολιευθεὶς οὕτω τοὺς Νόμους τῆς πατρίδος του, θέσας οὕτω τὴν μερίδα ταύτην τοῦ Ἔθνους εἰς ἥττονα μοῖραν. Εἶναι λογικὸν εἰς τὸν τοιαῦτα ἀποτολμῶντα νὰ ἐμπιστεύωνται τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους; Νομίζω, κύριοι, ὅτι, διὰ νὰ χαρακτηρίσω τὸν τολμήσαντα τὰ τοιαῦτα, ὁποιανδήποτε βαρεῖαν λέξιν ἢ φράσιν καὶ ἂν μεταχειρισθῶ, εἶναι δι’ αὐτὸν ἐλαφρά. Ἰδοὺ, σᾶς ἀναγινώσκω καὶ τὸ Διάταγμα, ἤτοι τὸ σῶμα τοῦ ἐγκλήματος.

ΓΕΩΡΓΙΟΣ Αʹ.

ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ

Ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν τὸ ἄρθρον 3 τοῦ ἀπὸ 25 Μαρτίου 1871 ΥΛΑ Νόμου περὶ διαθέσεως καὶ διανομῆς τῆς ἐθνικῆς γῆς, προτάσει τοῦ Ἡμετέρου ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ, ἐξαιροῦμεν τῆς διανομῆς ἁπάσας τὰς ἐθνικὰς καὶ ἐκκλησιαστικὰς γαίας, τὰς κειμένας εἰς τὰς Κυκλάδας νήσους. Εἰς τὸν αὐτὸν Ὑπουργὸν ἀνατίθεται κτλ. Ἀθῆναι, 28 Ἰανουαρίου 1879.

ΓΕΩΡΓΙΟΣ

Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΝΝΗΣ.»

Τίνος τὴν χολὴν δὲν ἀνακινεῖ ἡ τοιαύτη παράνομος πρᾶξις, καθόσον μάλιστα αὕτη πασιφανῶς καταδολιεύεται τὴν Ἐθνικὴν θέλησιν; Πῶς ἄλλως παρὰ δι’ εἰδικοῦ Δικαστηρίου θὰ ἐπετυγχάνομεν τὴν δικαίαν τιμωρίαν τῆς μελαίνης ταύτης χειρὸς, τῆς ἀποτολμησάσης τὰ ἀνόσια; Πλὴν, ὡς φαίνεται, ἐννοήσας καὶ αὐτὸς τὴν αὐθάδη καὶ παράνομον πρᾶξίν του, μετὰ παρέλευσιν ἐλαχίστου χρονικοῦ διαστήματος, ἤτοι μετὰ παρέλευσιν δύω μηνῶν τί πράττει; ὅπως ὁ κύων ἐπὶ τὸν ἴδιον ἔμετον, ἀνακαλεῖ τὸ ἐν λόγῳ Διάταγμα. Ἀλλὰ μήπως ὅτε τὸ ἀνεκάλει, εἶχε καθαρωτέραν τὴν φυλετικήν του διάνοιαν; Ἐν τῷ Διατάγματι, δι’ οὗ ἀνεκάλει τὸ πρῶτον Διάταγμα, ἔπαυσε νὰ μεταχειρίζηται τὰς λέξεις Κυκλάδας νήσους, ἑκάστην ὅμως τῶν νήσων αὐτῶν ὀνομάσας εἰδικῶς, ὥριζε καὶ ἅπαντα τὰ ἐθνικὰ κτήματα ὡς ἐξαιρετέα, ἀποστερῶν πάλιν οὕτω τοὺς κατοίκους τῶν Κυκλάδων τοῦ εὐεργετικοῦ Νόμου τοῦ πρὸς διανομὴν τῆς ἐθνικῆς γῆς. Ἰδοὺ σᾶς ἀναγινώσκω καὶ τὸ Διάταγμα αὐτὸ, τὸ ἀνακαλοῦν τὸ ἄνω Διάταγμα.

§10ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ποίαν χρονολογίαν φέρει;

§11ΠΕΤΡΙΤΣΗΣ. 3 Μαρτίου 1879, ἤτοι δίμηνον διάστημα ἀπὸ τῆς ἐκδόσεως τοῦ ἑνὸς πρὸς τὸ ἄλλο.

ΓΕΩΡΓΙΟΣ Αʹ

ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ

«Προτάσει τοῦ Ἡμετέρου ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ ἀνακαλοῦμεν τὸ ἀπὸ 28 Ἰανουαρίου ε. ἔ. Διάταγμα, δι’ οὗ ἐξηρέθησαν τῆς διανομῆς αἱ ἐπὶ τὰς Κυκλάδας νήσους κείμεναι ἐθνικαὶ καὶ ἐκκλησιαστικαὶ γαῖαι καὶ περιορίζομεν κλπ.... 1) ἐπὶ τῶν γαιῶν τῶν κειμένων ἐν τῇ νήσῳ Κύθνῳ, τῶν Μονῶν Παναγία τοῦ Νίκους καὶ Ἅγιον Γεώργιον. 2) ἐπὶ τῶν γαιῶν τῶν κειμένων ἐν τῇ νήσῳ Κέᾳ, τῶν Μονῶν Δάφνη, Ἐπισκοπὴ, Ἁγία Ἄννα, Ἁγία Μαρίνα, Προφήτης Ἡλίας, Στρατηλάτησσα, Ταξιάρχαι μετὰ τοῦ Προδρόμου καὶ Παναγία Καστριανή.

κ. λ. π.

ΓΕΩΡΓΙΟΣ

Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ.»

Κύριοι, ἐὰν τὸ Ἔθνος ἦτο ἄδικον καὶ διὰ τῶν Ἀντιπροσώπων του μᾶς ἀπεκλήρου τῶν εἰς τὸ λοιπὸν Ἔθνος ἀπονεμομένων προνομίων, λυπούμενοι διὰ τὴν ἄδικον τῆς Πατρίδος μας ἀπόφασιν, θὰ ἡσυχάζομεν· πλὴν ἀφοῦ τὸ Ἔθνος εἰς ἅπαντα τὰ μέλη του τὰ δίκαια καὶ ἴσα ἀπονέμει, εἶναι φρικῶδες, ἄνθρωπος διὰ μιᾶς συνταγῆς οὕτως εἰπεῖν, ἤτοι δι’ ἑνὸς Διατάγματος, ν’ ἀποτολμᾷ, καταδολιευόμενος καὶ καταπατῶν τὰς Ἐθνικὰς ἀποφάσεις, νὰ κηρύττῃ Φελάχους τοὺς κατοίκους σπουδαίου τμήματος τῆς Ἑλλάδος!

§12ΓΡΙΒΑΣ. Διὰ ποίους ἔγεινεν ὁ εὐεργετικὸς Νόμος;

§13ΠΕΤΡΙΤΣΗΣ. Διὰ τοὺς πολίτας Ἕλληνας.

§14ΓΡΙΒΑΣ. Διὰ τοὺς ἀγωνισθέντας ἐξακολουθητικῶς.....

§15ΠΕΤΡΙΤΣΗΣ. Παρακαλῶ, ἡσυχάσατε, κἄτι ἄλλο θέλει νὰ εἴπῃ ὁ κ. Γρίβας, δὲν πιστεύω ποτὲ νὰ ἐννοῇ νὰ διερμηνεύσῃ τὸ πνεῦμα τοῦ ἀποτολμήσαντος νὰ ἐκδώσῃ καὶ ὑπογράψῃ τὰ ἐν λόγῳ παράνομα Διατάγματα Ἐξακολουθῶ. Ὡς φαίνεται, κύριοι, πολλοὶ ἄνθρωποι, καταγινόμενοι νὰ πράξωσι τὸ καλὸν καὶ ὡς ἐκ τῶν ἀνεπιτυχῶν ἐνεργειῶν των καὶ τῆς διὰ μικρὰ πεπλασμένης διανοίας των, ἀποτυγχάνοντες πρὸς αὐτὸ, τρέπονται τὴν ἀντίθετον ὁδὸν, ἐργαζόμενοι καὶ ἐξασκοῦντες τὴν κακίαν. Αἱ τοιαῦται ψυχικαὶ διαθέσεις τῆς μερίδος ταύτης, δηλαδὴ τῆς ὑπογραψάσης τὰ ἄνομα Διατάγματα, καταφανεῖς πλέον ἐγένοντο ἐν τῇ παρούσῃ τῆς Βουλῆς Συνόδῳ, ὅτε οὐδὲν ἄλλο ἐπιδιώκουν εἰμὴ πῶς νὰ ματαιώνωσι καὶ χαλαρῶσι τὰς ἐργασίας μας· ἐὰν δὲ ἐπισταμένως ἐξετάσητε, θέλετε ἴδει, ὅτι τὰς περὶ μὴ ἀπαρτίας ἐνστάσεις, ἐπειδὴ ἐντρέπεται πᾶς ἄλλος νὰ κάμῃ, μόνον οἱ Δημητρακάκης, Ἱερομνήμων, Ἀντωνόπουλος κλπ. τῆς μερίδος ταύτης προτείνουσι. Τέλος πάντων, κύριοι, πῶς εἶναι πρέπον νὰ πράξωμεν, ὥστε νὰ ἐξουδετερώσωμεν τὰ αὐθάδη ἀποτελέσματα τῆς μελαίνης χειρός; Πρὸς ὑμᾶς ἀποτείνομαι, κύριε Ὑπουργὲ, Διάταγμα θὰ ἐκδώσητε, Νομοσχέδιον θὰ φέρητε, ὅ,τι δήποτε εἶναι πρέπον, πράξατε, ὅ,τιδήποτε σᾶς ἐπιβάλλει ἡ θέσις σας, ὥστε ν’ ἀποδοθῇ δικαιοσύνη εἰς τὰς Κυκλάδας, καὶ συνάμα τιμωρηθῇ ὁ ἀδικήσας.

§16ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Θὰ ἰδῶμεν, ὅταν πάλιν ἔλθῃ ἡ συζήτησις τοῦ Νομοσχεδίου περὶ ἐθνικῶν γαιῶν.

§17ΠΕΤΡΙΤΣΗΣ. Δὲν δύναμαι δὲ νὰ ἐννοήσω καὶ τὴν ὀλιγωρίαν τῶν τότε Βουλευτῶν τῶν Κυκλάδων, παραβλεψάντων τὸ ἀδίκημα.

§18ΒΑΡΟΤΣΗΣ. Δὲν τὸ ἐνόησαν.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ Νομοσχεδίου περὶ ἀπονομῆς συντάξεως εἰς τὴν χήραν καὶ θυγατέρα τοῦ ἀειμνήστου Κουμουνδούρου (ἀναγινώσκεται τὸ Νομοσχέδιον). (Γίνεται ἡ διὰ σφαιριδίων μυστικὴ ψηφοφορία ἐπὶ τοῦ Νομοσχεδίου τούτου ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τοῦ Ἀντιπροέδρου κ. Μπούτου.)

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψήφισαν 152; εἰς τὸ Ναὶ 105 εἰς τὸ Ὄχι 47· ὥστε τὸ Νομοσχέδιον ἐγένετο δεκτόν. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Ὑπάρχει πρότασις τοῦ κ. Φιλαρέτου.

§21ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ὑπεβλήθη πρότασις ὑπογεγραμμένη παρὰ 11 Βουλευτῶν χθὲς, ἔχουσα ὡς ἑξῆς· «προτείνομεν ὅπως ἐν τῇ αὐριανῇ συνεδριάσει προταχθῇ τῆς συζητήσεως παντὸς ἄλλου Νομοσχεδίου ἡ πρότασις περὶ ἐκλογῆς Ἐπιτροπῆς, σκοπούσης τὴν μελέτην τοῦ ζητήματος τῆς Δικαστικῆς ἀναδιοργανώσεως» (θόρυβος). Γνωρίζω, κύριοι, ὅτι, ἐπιμόνως καὶ ἐπανειλημμένως πολλάκις ζητῶν, ὅπως ληφθῇ πρόνοια περὶ βελτιώσεως τῶν Δικαστηρίων, κατέστην φορτικὸς εἰς τὴν Βουλὴν (θόρυβος) καὶ τὸ βλέπω· ἤδη δὲ ἴσως θεωροῦμαι καὶ φορτικώτερος, διότι ὁ πόθος τῆς ἐπανόδου εἰς τὰς ἑστίας ὑμῶν σᾶς κάμνει νὰ φρονῆτε, ὅτι πρόκειται νὰ ὁμιλήσω περὶ θέματος ὅλως ξένου τῶν ἐργασιῶν μας καὶ μὴ κατεπείγοντος. Ἐν τούτοις θεωρῶ καθῆκόν μου, πρὸς συμπλήρωσιν τῶν ὅσων εἶπον, νὰ προσθέσω ὀλίγας λέξεις. Ὅτι ἡ κατάστασις τῆς Δικαιοσύνης εἶναι οἰκτρὰ, τοῦτο πανθομολογεῖται· δὲν πρόκειται λοιπὸν νὰ γείνῃ ἀντικείμενον συζητήσεως τοῦτο· ἀλλ’ ἀκριβῶς διὰ τοῦτο ἐγὼ μεγάλως ἐπιμένω νὰ ληφθῇ πρόνοια, ἵνα μὴ διὰ τῆς ὀλιγωρίας ἡμῶν ὠθήσωμεν τοὺς μὲν πολίτας εἰς τὴν αὐτοδικίαν, τοὺς δὲ δικαστικοὺς λειτουργοὺς ῥίψωμεν εἰς μείζονα ἀπογοήτευσιν· καὶ ἐὰν σήμερον δὲν ἐνασκῶσιν, ὡς πρέπει, τὸ καθῆκον αὐτῶν, ἐν τῷ μέλλοντι θὰ γείνωσι χειρότεροι, διότι ὁσημέραι παρατηροῦμεν, ὅτι οἱ καλοὶ λειτουργοὶ τῆς Θέμιδος ἀποσύρονται, καὶ τοῦτο διότι οὐδέποτε ἐλήφθη πρόνοιά τις ἀνάλογος ὑπὲρ τῆς κανονικῆς λειτουργίας τῆς Δικαστικῆς Ἐξουσίας. Δὲν ἐννοῶ διὰ τί ἡ Κυβέρνησις ἀρνεῖται νὰ δεχθῇ τὴν συζήτησιν μ’ ὅλας τὰς ἐναντίας δηλώσεις, τὰς ὁποίας ἀπὸ καιροῦ εἰς καιρὸν κάμνει, ὅτι ἐπιδιώκει τὴν περὶ βελτιώσεως τῆς Δικαιοσύνης συζήτησιν, ἀφοῦ μάλιστα δὲν πρόκειται νὰ ἀφαιρέσωμεν ἀπὸ τὴν Βουλήν τὸν χρόνον αὐτῆς ἢ ἐπ’ ὀλίγον, πρόκειται ἁπλῶς νὰ ἀποφασισθῇ ἐὰν διὰ τῆς ἐκλογῆς Ἐπιτροπῆς θὰ ἐπιτευχθῇ τὸ ἐπιδιωκόμενον, ἢ ἔστω δι’ ἄλλων μέτρων, τὰ ὁποῖα ἡ Κυβέρνησις ἤθελε προτείνει. Ἐγὼ ὑποθέτω, ὅτι διὰ τῆς ἐκλογῆς Ἐπιτροπῆς θὰ καταλήξωμεν σκοπιμώτερον εἰς τὸ ποθούμενον· ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἔχῃ ἄλλα μέτρα, δύναται νὰ τὰ δηλώσῃ· μέχρι τῆς στιγμῆς ὅμως ταύτης δυστυχῶς δὲν ὡμίλησε τί σκέπτεται περὶ τούτου. Εἶναι ἀληθές, ὅτι ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς, συζητουμένου τοῦ Προϋπολογισμοῦ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον, ὑπεσχέθη κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς 11 Ἀπριλίου 1882 τὴν ὑποβολὴν Νομοσχεδίων, ἀλλὰ τοιαῦτα δὲν ὑπεβλήθησαν μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης. Δὲν ἀδικῶ ὅμως καὶ τὴν Κυβέρνησιν, διότι πρόκειται νὰ μεταβληθῶσι θεσμοὶ σπουδαῖοι, καὶ ἀκριβῶς διὰ τοῦτο ἐγὼ προτείνω τὴν Ἐπιτροπὴν, ἥτις, συνισταμένη ἐκ μελῶν ἐξ ἀμφοτέρων τῶν μερίδων, δύναται νὰ βοηθήσῃ τὴν Κυβέρνησιν. Καὶ ἡ πρότασίς μου αὕτη δὲν παρουσιάζει μομφήν τινα κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, ὡς ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης εἶπεν εἰς προηγουμένην συνεδρίασιν, δὲν προσβάλλει δὲ καὶ τὴν φιλοτιμίαν τῆς Κυβερνήσεως, διότι εἰς ὅλα τὰ Κοινοβούλια δι’ Ἐπιτροπῶν συζητοῦνται τὰ θέματα ταῦτα. Δὲν θὰ ἐκτυλίξω βεβαίως σήμερον ὁλόκληρον τὴν ἱστορίαν τῆς γνωστῆς προτάσεώς μου, ἀλλὰ παρακαλῶ μόνον νὰ τείνῃ ἡ Βουλὴ τὸ οὖς εἰς τὴν πρότασίν μου, ὥστε, ἐπανερχόμενοι εἰς τὰς Ἐπαρχίας ἡμῶν, μετὰ τὴν λῆξιν τῆς παρούσης Συνόδου, κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν ἔχομεν νὰ παρουσιάσωμεν ἄλλα Νομοθετικὰ ἔργα ἐκτὸς τῶν φορολογικῶν, νὰ παράσχωμεν τοὐλάχιστον εἰς αὐτὰς τὴν παρηγορίαν καὶ τὴν ἐλπίδα, ὅτι θὰ ληφθῇ πρόνοιά τις περὶ καλῆς καὶ ταχείας ἀπονομῆς τῆς Δικαιοσύνης.

§22ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ Βουλὴ χθὲς ἀπεφάσισεν, ὅτι σήμερον θὰ προταχθῶσι παντὸς ἄλλου ζητήματος τὰ φορολογικὰ Νομοσχέδια, εἶναι δὲ ἀπόλυτος ἀνάγκη νὰ προτάξωμεν ταῦτα παντὸς ἄλλου θέματος, διότι παρατηροῦμεν, ὅτι αἱ συνεδριάσεις ἡμῶν λήγουσι καθ’ ἑκάστην ἐλλείψει ἀπαρτίας, καὶ ὑπάρχει κίνδυνος μὴ εὑρεθῶμεν ἄνευ ἀπαρτίας, χωρὶς νὰ ἔχωμεν ἐψηφισμένα τὰ Νομοσχέδια ταῦτα, τὰ συνεχόμενα μὲ τὸν Προϋπολογισμόν. Προτείνω λοιπὸν, ἵνα ἀρξώμεθα ἀμέσως τῆς συζητήσεως τῶν Νομοσχεδίων τούτων ἀπὸ τοῦ 34ου ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, ἤτοι τοῦ πρώτου φορολογικοῦ.

§23ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐννοεῖται ὅμως νὰ προταχθῇ ἡ χθὲς διακοπεῖσα συζήτησις ἐπὶ τοῦ Νομοσχεδίου περὶ δηλώσεως τῶν γαιῶν καὶ φυτειῶν.

§24ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι.

§25ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἡ πρότασις τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Χαλκίδος, εἶπον ἀπὸ τοῦ παρελθόντος Σαββάτου, ὅτι δὲν δύναται νὰ ψηφισθῇ· ὑπάρχουσι καὶ Νομοσχέδια πολλὰ κατὰ δεκάδας εἰς τὸ γραφεῖόν μου, ἀλλ’ ἡ Βουλὴ γνωρίζει, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν κατὰ τὴν Σύνοδον ταύτην νὰ ψηφισθῶσιν· ἡ Ἐπιτροπὴ βεβαίως θὰ συστηθῇ, καὶ ὅσοι ἐκ τῶν συναδέλφων θελήσωσι νὰ ἐργασθῶσι μετ’ αὐτῆς, θέλουσι τὴν ὑποχρεώσει.

§26ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, ὅτι ἔχω καθῆκον νὰ διαμαρτυρηθῶ κατὰ τῆς διακοπῆς τῆς συζητήσεως ἐπὶ τοῦ Νομοσχεδίου περὶ δηλώσεως γαιῶν καὶ φυτειῶν. Εἶναι τὸ μόνον Νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον περιέχεται ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει καὶ ἀφορᾷ τὰ συμφέροντα τοῦ λαοῦ, καὶ προσπαθοῦμεν νὰ τὸ ματαιώσωμεν διὰ παντὸς τρόπου.

§27ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Καὶ ἐγὼ διαμαρτύρομαι κατὰ τοῦ κ. Παπαμιχαλοπούλου διὰ τὸν τρόπον, δι’ οὗ διακόπτει τὴν περὶ τῆς προτάσεώς μου συζήτησιν. Ὑπέβαλον μίαν πρότασιν· ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς δὲν τὴν δέχεται, διότι νομίζει, ὅτι, ἐὰν πλουτίσῃ τὴν Ἑλληνικὴν Νομοθεσίαν ἑκατοντάδων Νομοθετημάτων, θὰ φθάσῃ εἰς τὸ σκοπούμενον· ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ὑπέδειξεν ἕνα τρόπον, ὁ ὁποῖος πιθανὸν νὰ ἦναι συντελεστικός. Ὁπωσδήποτε ὅμως ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ ἐρωτηθῇ περὶ τῆς προτάσεώς μου.

§28ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ (ἀναγινώσκει τὴν πρότασιν). Οἱ παραδεχόμενοι τὴν μεταβολὴν τῆς ἡμερησίας διατάξεως, κατὰ τὴν πρότασιν ταύτην, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ πρότασις ἀπεῤῥίφθη.

§30ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ἔρχομαι καὶ ἐγὼ εἰς ὑποστήρηξιν τῆς προτάσεως τοῦ κ. Παπαμιχαλοπούλου· τὸ Νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἀφήσαμεν χθὲς ἡμιτελὲς καὶ τὸ ἄλλο τὸ ἀκόλουθον, τὸ περὶ παλαιῶν χρεῶν, εἶναι ἀναγκαιότατα.

§31Χ. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν δύνασθε νὰ προχωρήσητε· χθὲς διεκόπη ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ Νομοσχεδίου περὶ δηλώσεως γαιῶν καὶ φυτειῶν, δὲν ἐπῆλθεν ὅμως κατ’ αὐτοῦ οὐδεμία σπουδαία ἀντίῤῥησις· τὸ Νομοσχέδιον αὐτὸ ἀφορᾷ σπουδαιότατα συμφέροντα τοῦ λαοῦ καὶ εἴμεθα ἠναγκασμένοι νὰ τὸ προτιμήσωμεν.

§32ΦΑΡΜΑΚΗΣ. Καὶ ἐγὼ διαμαρτύρομαι κατὰ τοῦ βουλευτοῦ, τοῦ ὁμιλήσαντος ὑπὲρ τοῦ Νομοσχεδίου· εἶναι λίαν καταστρεπτικὸν, πρόκειται νὰ καταστήσῃ εἵλωτας χιλιάδας ἀνθρώπων καὶ νὰ πλουτίσῃ κατὰ πολλὰς χιλιάδας στρέμματα ἄλλους.

§33ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὸ Νομοσχέδιον, περὶ οὗ πρόκειται, εἶναι, κατὰ τὴν γνώμην τῆς Κυβερνήσεως, λίαν ἀναγκαῖον, ἀλλὰ λίαν ἀναγκαῖα εἶναι καὶ ἄλλα πολλὰ προτεταγμένα τοῦ Προϋπολογισμοῦ καὶ τῶν φορολογικῶν. Πρὶν ἐπιληφθῶμεν τῆς συζητήσεως τῶν Νομοσχεδίων τούτων, εἶχεν ἀποφασισθῆ χθὲς, ὅτι πρῶτον ἀντικείμενον τῆς ἡμερησίας διατάξεως σήμερον θὰ ἦναι ἡ συζήτησις τῶν φορολογικῶν Νομοσχεδίων. Ὥστε, ἐὰν δὲν θέλωμεν νὰ μεταβάλωμεν τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, πρέπει νὰ ἀκολουθήσωμεν τὴν σειρὰν, τὴν ὁποίαν ἐδέχθημεν χθές. Ὅσον δὲ περὶ τοῦ ζητήματος τῆς εὐθύνης διὰ τὴν ματαίωσιν τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ Νομοσχεδίου περὶ παρατάσεως τῆς δηλώσεως γαιῶν καὶ φυτειῶν, περὶ τούτου δὲν δύναται ν’ ἀποφασίσῃ ἡ Βουλή. Ἡμεῖς φρονοῦμεν, ὅτι τὴν ματαίωσιν, ἐάν ὑπάρξῃ ματαίωσις, τὴν ἐπήνεγκον αἱ μακραὶ συζητήσεις. Ἀλλ’ ἐὰν θελήσωμεν νὰ προβῶμεν εὐθὺς εἰς τὰ φορολογικὰ Νομοσχέδια καὶ τὸν Προϋπουλογισμὸν, μὲ σκοπὸν νὰ φθάσωμεν εἰς ἀποτέλεσμα, θὰ δυνηθῶμεν μετὰ ταῦτα νὰ συζητήσωμεν καὶ τὴν πρότασιν ταύτην καὶ ἄλλα Νομοσχέδια.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ Νομοσχεδίου περὶ μεταῤῥυθμίσεως διατάξεων τῶν Νόμων περὶ χαρτοσήμου. (Ψηφίζεται τὸ Νομοσχέδιον τοῦτο κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ Νομοσχεδίου περὶ ἐπιβολῆς δικαιώματος ἐπὶ τοῦ καταγαλισκομένου καπνοῦ.

§36Α. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Συζητουμένου τοῦ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ὑποβληθέντος εἰς τὴν Βουλὴν Νομοσχεδίου περὶ ἐπιβολῆς φόρου ἐπὶ τοῦ καταναλισκομένου καπνοῦ, θέλω ὑποβάλει εἰς τὴν Βουλὴν παρατηρήσεις τινὰς, ἐκ τῶν ὁποίων θέλετε πεισθῆ, κύριοι Βουλευταὶ, ὅτι ὁ προτεινόμενος διὰ τοῦ Νομοσχεδίου φόρος ἐπὶ τοῦ καπνοῦ, ἂν ἐπιψηφισθῇ ὑπὸ τῆς Βουλῆς, θὰ ἔχῃ ὡς βεβαίαν συνέπειαν τὴν καταστροφὴν ὁλοκλήρου γεωργικοῦ πληθυσμοῦ, καταγινομένου εἰς τὴν καλλιεργίαν τοῦ καπνοῦ, ἰδίως ἐν Ἀργολίδι, ἔνθα ἡ καπνοφυτεία λαμβάνει ὁσημέραι μεγάλην ἀνάπτυξιν καὶ ὁ καπνὸς ἀποτελεῖ ἓν ἐκ τῶν σπουδαιοτέρων προϊόντων αὐτῆς. Θέλω δὲ σᾶς ἀποδείξει συνάμα, ὅτι ὁ φόρος οὗτος εἶναι ἐπιζήμιος εἴς τε τὴν ἐμπορίαν καὶ τὴν παραγωγὴν τοῦ καπνοῦ. Κατὰ τὴν παροῦσαν Σύνοδον τῆς Βουλῆς ἐψηφίσθη Νόμος, δι’ οὗ τὸ εἰσαγωγικὸν τέλος ἐπὶ τοῦ καπνοῦ ηὔξησε διὰ μὲν τὸν καπνὸν εἰς φύλλα εἰς δραχμὰς 4 καὶ λεπτὰ 50 κατ’ ὀκᾶν, διὰ δὲ τὸν καπνὸν τὸν κεκομμένον εἰς δραχμὰς 8 κατ’ ὀκᾶν, δηλαδὴ τὸ παλαιὸν εἰσαγωγικὸν τέλος ἐκ δραχ. 1,50, τὸ ὁποῖον εἰσεπράττετο διὰ τὸν καπνὸν εἰς φύλλα καὶ διὰ τὸν κεκομμένον καπνὸν ἐν ταὐτῷ, διῃρέθη διὰ τοῦ νέου Νόμου εἰς δύω κατηγορίας, καὶ διὰ μὲν τὸν καπνὸν εἰς φύλλα ηὔξησε κατὰ 3 δραχμὰς καὶ ἑπομένως ἐγένετο 4 δραχμαὶ καὶ λεπτὰ 50 κατ’ ὀκᾶν, διὰ δὲ τὸν κεκομμένον καπνὸν ηὔξησε κατὰ 6 δραχ. καὶ λεπτὰ 50 καὶ ἐγένετο ἤδη 8 δραχμαί. Τὸ νέον δὲ τοῦτο εἰσαγωγικὸν τέλος, προστιθεμένων εἰς αὐτὸ καὶ τῶν προσθέτων φόρων κατὰ 10%, τῶν ψηφισθέντων διὰ τῶν Νόμων τοῦ 1877 καὶ 1882, προστιθεμένου δὲ καὶ τοῦ προσθέτου φόρου τῆς ὁδοποιίας ἐπίσης κατὰ 10%, ἀνέρχεται ἐν ὅλῳ διὰ μὲν τὸν καπνὸν εἰς φύλλα εἰς δραχμ. 6 κατ’ ὀκᾶν, διὰ δὲ τὸν καπνὸν τὸν κεκομμένον εἰς δραχ. 10 καὶ λεπτὰ 65 κατ’ ὀκᾶν....

§37ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἠξεύρετε, ὅτι καὶ ὁ ἔξωθεν εἰσαγόμενος καπνὸς ὑποβάλλεται εἰς τὸν φόρον τῆς καταναλώσεως.

§38Α. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα, ἀλλὰ καὶ ἐὰν προστεθῇ ὁ φόρος τῆς καταναλώσεως, ὑπάρχει μεγίστη δυσαναλογία, ἡ τιμὴ δὲ τοῦ ἔξωθεν εἰσαγομένου καπνοῦ εἶναι κατὰ μέσον ὅρον δραχ. 15 κατ’ ὀκᾶν. Διὰ δὲ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν Νομοσχεδίου ἐπιβάλλεται φόρος ἐπὶ τοῦ καταναλισκομένου καπνοῦ ἐκ δραχμῶν 3 κατ’ ὀκᾶν καὶ λεπτὰ 80 διὰ τὴν ἀξίαν τῶν ταινιῶν κατὰ τὰ ἄρθρα 6 καὶ 7 τοῦ Νομοσχεδίου, καὶ ἕτερα λεπτὰ 50, τὰ ὁποῖα κατὰ τὸ ἄρθρον 11 τοῦ Νομοσχεδίου, θὰ πληρώνωνται διὰ τὰς ἐν τοῖς ἐργοστασίοις τοῦ Δημοσίου ἐργασίας, ἤτοι τὴν τοποθέτησιν τοῦ καπνοῦ εἰς σακκίδια, τὴν σφράγισιν τῶν ταινιῶν καὶ τὴν ζύγισίν του· ὁ φόρος ἀνέρχεται εἰς δραχμὰς 4 καὶ λεπτὰ 30 κατ’ ὀκᾶν· ἡ τιμὴ δὲ τοῦ ἐγχωρίου καπνοῦ εἶναι κατὰ μέσον ὅρον δραχ. 1 καὶ λεπτὰ 50 κατ’ ὀκᾶν. Σᾶς ἐρωτῶ ἤδη, κύριοι Βουλευταὶ, εἶναι δικαία ἡ φορολογία αὕτη; Τὸν ἔξωθεν εἰσαγόμενον καπνὸν καπνίζουσιν αἱ εὔποροι τάξεις, διὰ τὰς εὐπόρους δὲ τάξεις ὁ καπνὸς εἶναι εἶδος πολυτελείας, καὶ ἑπομένως κατ’ ἐλάχιστον θέλουσιν ἐπιβαρυνθῆ οἱ καπνίζοντες τοιοῦτον καπνὸν ἐκ τῆς αὐξήσεως τῆς τιμῆς αὐτοῦ ὡς ἐκ τῆς ἐπιβολῆς τοῦ φόρου, διότι καπνίζουσι καπνὸν, τὸν ὁποῖον ἀγοράζουσι πρὸς 20 καὶ 30 δραχμὰς τὴν ὀκᾶν· τὸν ἐγχώριον ὅμως καπνὸν, καὶ ἰδίως τὸν καπνὸν τῆς Ἀργολίδος, ὡς ἐκ τῆς εὐτελοῦς τιμῆς του, καπνίζουσιν αἱ ἄποροι τάξεις καὶ ἐν γένει ὁ λαὸς, καπνίζει ὁ ἐργάτης, καπνίζει ὁ χωρικὸς, καπνίζει ὁ ναύτης, ὡς θέλω ἐκθέσει κατωτέρω· διὰ τὰς ἐργατικὰς δὲ τάξεις ὁ καπνὸς δὲν εἶναι ἀντικείμενον πολυτελείας, ἀλλὰ μία ἀνάγκη, διότι κατέχονται ὑπὸ τοῦ πάθους τοῦ καπνοῦ, πάθους, ὅπερ γεννᾶται ὡς ἐκ τοῦ εἴδους τοῦ ἐπαγγέλματός των καὶ ἕνεκα οἰκονομικῶν καὶ ἄλλων βιωτικῶν δυσχερειῶν, εἰς ἃς ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον αἱ ἐργατικαὶ τάξεις ἐν Ἑλλάδι εὑρίσκονται, καπνίζουσι δὲ ὅπως διασκεδάσωσι τὰς θλίψεις καὶ στενοχωρίας τοῦ βίου των. Θὰ φορολογήσητε λοιπὸν τὰς ἐργατικὰς τάξεις, καὶ πρὸ πάντων τὸν γεωργὸν καὶ τὸν ναύτην, δηλαδὴ τοὺς δύω κυριωτέρους παράγοντας τοῦ ἐθνικοῦ πλούτου, τὸν δὲ πλούσιον, τὸν εἰσοδηματίαν, φορολογεῖτε μὲ φόρον κατὰ πολὺ ἐλαφρότερον τοῦ φόρου, τὸν ὁποῖον ἐπιβάλλετε ἐπὶ τοῦ ἐγχωρίου καπνοῦ. Συγκρίνων δὲ τὸ εἰσαγωγικὸν τέλος ἐπὶ τοῦ καπνοῦ πρὸς τὸν ἐπιβαλλόμενον φόρον ἐπὶ τοῦ ἐγχωρίου καπνοῦ, δὲν προτίθεμαι νὰ ὑποστηρίξω, ὅτι τὸ εἰσαγωγικὸν τέλος εἶναι ὀλίγον, εἶναι μικρὸν, ἀλλὰ θέλω νὰ καταδείξω τὴν δυσαναλογίαν καὶ τὴν ἀνισότητα τῆς φορολογίας μεταξὺ τοῦ ἔξωθεν εἰσαγομένου καπνοῦ καὶ τοῦ καπνοῦ τῆς ἐγχωρίου παραγωγῆς. Πᾶς φόρος, κύριοι Βουλευταὶ, διὰ νὰ ἦναι δίκαιος καὶ ἀνεκτὸς, πρέπει νὰ βαρύνῃ ἐξ ἴσου τὸ Κράτος, πρέπει νὰ βαρύνῃ ἐξ ἴσου πάσας τὰς τάξεις τῆς κοινωνίας· ἐπὶ τοῦ προκειμένου δὲ παρατηροῦμεν, ὅτι ὅλον τὸ βάρος τῆς φορολογίας θὰ ὑφίστανται αἱ ἐργατικαὶ τάξεις· διότι, ἐνῷ εἰς τὸν καπνὸν τὸν ἐγχώριον ἐπιβάλλεται φόρος τὸ ὀκταπλοῦν τῆς ἀξίας αὐτῆς τοῦ καπνοῦ, εἰς τὸν καπνὸν, τὸν ἔξωθεν εἰσαγόμενον καὶ τὸν ὁποῖον, ὡς προεῖπον, καπνίζουσιν οἱ πλούσιοι ἄνθρωποι, ἐπιβάλλεται φόρος κατὰ τὸ ἥμισυ ὀλιγώτερον τῆς ἀξίας του. Καὶ ἂν ὑπάρχῃ ἀνισότης, κύριοι, ὡς πρὸς τὴν φορολογίαν μεταξὺ τοῦ καπνοῦ τοῦ ἔξωθεν εἰσαγομένου καὶ τοῦ καπνοῦ τῆς ἐγχωρίου παραγωγῆς, ὑπάρχει ἔτι μεγαλειτέρα ἀνισότης ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν φορολογίαν μεταξὺ τοῦ καπνοῦ τῆς Στερεᾶς Ἑλλάδος καὶ τοῦ καπνοῦ τῆς Ἀργολίδος. Ὁ καπνὸς τῆς Ἀργολίδος, ὅσος δὲν ἐξάγεται εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, καταναλίσκεται κατὰ τὸ πλεῖστον εἰς τὰς πόλεις τοῦ Πειραιῶς, τῶν Πατρῶν καὶ τῆς Σύρου, πωλεῖται δὲ εἰς τὰ πλοῖα καὶ ἀγοράζεται ἀπὸ τοὺς ναύτας πρὸς 50 λεπτὰ τὴν ὀκᾶν· μεγάλη ποσότης ἐκ τοῦ καπνοῦ αὐτοῦ ἀγοράζεται καὶ ὑπὸ τῶν πλοιάρχων, οἵτινες συγκαταλέγουσιν αὐτὸν μεταξὺ τῶν εἰδῶν τοῦ ἐφοδίου των, τῆς λεγομένης pacotille. Οἱ πλοίαρχοι, ἀφοῦ κρατήσωσι τὸν ἀναγκαιοῦντα δι’ ἰδίαν των χρῆσιν καπνὸν, τὸν ἐπίλοιπον, μεταβαίνοντες μὲ τὰ πλοῖά των εἰς τοὺς διαφόρους λιμένας τῆς Ἀνατολῆς, ἰδίως δὲ εἰς Σμύρνην καὶ εἰς Ἀλεξάνδρειαν, ἐμπορεύονται πωλοῦντες αὐτὸν εἰς τὰς πόλεις ταύτας· ὁ καπνὸς δὲ αὐτὸς ἐπιζητεῖται ἐν Τουρκίᾳ, διότι εἶναι πολὺ εὐθηνότερος τοῦ Τουρκικοῦ καπνοῦ, καθόσον, ὡς γνωρίζετε, ἐν Τουρκίᾳ ἰσχύει τὸ σύστημα τοῦ μονοπωλίου τοῦ καπνοῦ καὶ ἑπομένως ὁ καπνὸς κοστίζει πολὺ ἀκριβά· ἐνεργεῖται δὲ οὕτως ἓν εἶδος ἐμπορίου τοῦ καπνοῦ τῆς Ἀργολίδος, τὸ ὁποῖον συντελεῖ σπουδαίως εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῆς καπνοφυτείας ἐν Ἀργολίδι ὡς ἐκ τῆς μεγάλης καταναλώσεως. Καθ’ ἑκάστην οἱ καπνοπῶλαι τοῦ Ναυπλίου, καὶ τοῦτο γνωρίζω ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως, λαμβάνουσι παραγγελίας ἐκ Πειραιῶς, ἐκ Πατρῶν καὶ ἐκ Σύρου καὶ ἐξ ὅλων τῶν παραλίων πόλεων τοῦ Ἀργολικοῦ κόλπου καὶ ἀποστέλλουσιν ἀκαταπαύστως ἐκ τοῦ καπνοῦ αὐτοῦ εἰς τὰς πόλεις ταύτας. Ἐπιβάλλοντες λοιπὸν φόρον ἐπὶ καπνοῦ τοσοῦτον εὐτελοῦς τιμῆς, καὶ μάλιστα φόρον τοσούτῳ βαρὺν, εἶναι δυνατὸν νὰ ἐλπίζητε, ὅτι ὁ ναύτης, ὅστις ἀγοράζει σήμερον τὸν καπνὸν αὐτὸν πρὸς 50 λεπτὰ τὴν ὀκᾶν, θὰ πληρώσῃ αὐτὸν, ἀφοῦ ἐπιβληθῇ φόρος 4 δραχμῶν καὶ 30 λεπτῶν, πρὸς 5 καὶ 6 δραχμὰς τὴν ὀκᾶν; Βεβαίως ὄχι, διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, ὅτι δὲν δύναται νὰ ἀνθέξῃ εἰς τὴν δαπάνην αὐτήν· σήμερον τὸν ἀγοράζει, διότι εἶναι εὐθηνός. Ποῖον λοιπὸν θὰ ἦναι τὸ ἀποτέλεσμα; νὰ παύσῃ ἡ κατανάλωσις τοῦ καπνοῦ τῆς Ἀργολίδος εἰς τὰς πόλεις ταύτας· καὶ ἅμα παύσῃ τὸ ἐμπόριον αὐτὸ, οἱ καπνοφυτευταὶ τῆς Ἀργολίδος εἶναι ἐντελῶς κατεστραμμένοι· εἶναι δὲ ἐντελῶς κατεστραμμένοι, διότι μόνον διὰ τῆς καπνοφυτείας δύναται ὁ γεωργὸς τῆς Ἀργολίδος νὰ προσπορισθῇ ὠφέλειάν τινα, καθόσον καλλιεργῶν τὸν καπνὸν δὲν διατρέχει τοὺς κινδύνους, τοὺς ὁποίους διατρέχει διὰ τὴν καλλιεργίαν τῶν δημητριακῶν καρπῶν, δὲν ὑποβάλλεται δὲ καὶ εἰς τὰς αὐτὰς δαπάνας, τὰς ὁποίας συνεπάγεται ἡ καλλιεργία τῶν δημητριακῶν καρπῶν· δὲν διατρέχει τοὺς αὐτοὺς κινδύνους, διότι ὁ καπνὸς ἀντέχει πλειότερον εἰς τὰς ἀτμοσφαιρικὰς ἐπιδράσεις, ἐνῶ οἱ δημητριακοὶ καρποὶ, ἂν συμπέσῃ νὰ μὴ βρέξῃ κατὰ τὸν μῆνα Μάρτιον, καὶ τοῦτο συμβαίνει συνεχῶς ἐν Ἀργολίδι, καταστρέφονται, καὶ ὁ γεωργὸς χάνει καὶ τὸν σπόρον· ἐνῶ ὁ καπνὸς, ἂν ὑπάρξῃ ἀνυδρία, βλάπτεται μὲν, ἀλλὰ δὲν καταστρέφεται καθ’ ὁλοκληρίαν τὸ προϊόν· δὲν ὑποβάλλεται δὲ εἰς τὰς αὐτὰς δαπάνας, διότι, καλλιεργῶν τὸν καπνὸν, χρησιμοποιεῖ ὅλα τὰ μέλη τῆς οἰκογενείας του εἰς τὴν καλλιεργίαν καὶ εἰς τὴν συλλογὴν αὐτοῦ. Βλέπετε γυναῖκας καὶ μικρὰ παιδία τεσσάρων καὶ πέντε ἐτῶν καταγινόμενα εἰς τὴν καλλιεργίαν καὶ εἰς τὴν συλλογὴν τοῦ καπνοῦ, καὶ ἐν γένει εἰς ὅλας τὰς ἐργασίας τῆς καπνοφυτείας, ἐνῶ διὰ τὴν καλλιεργίαν τῶν δημητριακῶν καρπῶν εἶναι ἠναγκασμένος ὁ γεωργὸς νὰ πληρώνῃ ἡμερομίσθια ἐργατῶν, νὰ πληρώσῃ διὰ τὸ θέρισμα, διὰ τὸ ἁλώνισμα, νὰ ἀγοράσῃ καὶ αὐτὸν τὸν σπόρον ἀκόμη, ἐνῷ τὸν σπόρον τοῦ καπνοῦ τὸν ἔχει δωρεὰν, διότι κατὰ τὴν συλλογὴν τοῦ προϊόντος συλλέγει καὶ τὸν σπόρον, τὸν ὁποῖον χρησιμοποιεῖ τὸ ἐπιὸν ἔτος. Ἐνῶ δ’ ἓν στρέμμα δημητριακοῦ καρποῦ ἀποφέρει κατὰ μέσον ὅρον 20 ὀκάδας σίτου, καὶ λέγω 20 ὀκάδας μόνον, διότι ὁμιλῶ περὶ γαιῶν, εἰς τὰς ὁποίας δὲν εὐδοκιμοῦν οἱ δημητριακοὶ καρποί, πρὸς 40 λεπτὰ τὴν ὀκᾶν εἶναι 8 δραχμαὶ, ἐκ τῶν 8 δραχμῶν δὲ τί νομίζετε, ὅτι ἀπομένει εἰς τὸν γεωργόν; μόνον αἱ 2 δραχμαὶ, διότι αἱ ἓξ εἶναι ἔξοδα. Εἶναι λοιπὸν δυνατὸν νὰ ἐπαρκέσῃ ὁ γεωργὸς εἰς τὰς ἀνάγκας του, ἀπολαμβάνων 2 δραχμὰς ἐξ ἑκάστου στρέμματος; Ἐκτὸς τούτου, αἱ γαῖαι, εἰς τὰς ὁποίας ἐπὶ πολλὰ ἔτη καλλιεργεῖται ὁ καπνὸς, καθίστανται ἀπρόσφοροι πρὸς παραγωγὴν ἄλλων γεωργικῶν προϊόντων, διότι τὸ φυτὸν τοῦ καπνοῦ ἔχει τὴν ἰδιότητα νὰ ἀποῤῥοφᾷ καὶ μεταβάλλῃ πάσας τὰς χημικὰς ἐκείνας οὐσίας ἐν τῇ γῇ, αἵτινες εἰσὶν ἀπαραίτητοι πρὸς παραγωγὴν ἄλλων σπορῶν· ἑπομένως ὁ γεωργὸς εἶναι ἠναγκασμένος νὰ καταβάλλῃ δαπάνας πρὸς λίπανσιν καὶ ἀνανέωσιν τῶν γαιῶν, ὅπως κατασταθῶσιν αὗται γόνιμοι πρὸς καλλιεργίαν δημητριακῶν καὶ ἄλλων σπορῶν. Πᾶν ἔδαφος, ἕνεκα τῆς ἰδιαζούσης αὐτῷ χημικῆς συνθέσεως, εἶναι πρόσφορον δι’ ὡρισμένην τινὰ τάξιν προϊόντος, καὶ δι’ αὐτὸ παρατηρεῖται, ὅτι εἰς ἄλλας μὲν γαίας εὐδοκιμεῖ ἡ ἄμπελος, εἰς ἄλλας δὲ ὁ καπνὸς, καὶ εἰς ἄλλας οἱ δημητριακοὶ καρποὶ, ἡ σταφιδάμπελος καὶ οὕτω καθεξῆς· μεγάλαι δὲ ἐκτάσεις γαιῶν ἐν Ἀργολίδι εἶναι πρόσφοροι διὰ τὸ φυτὸν τοῦ καπνοῦ, καὶ τοῦτο ἐκτιμήσαντες οἱ ὀξυδερκεῖς γεωργοὶ τῆς Ἀργολίδος, ἐπεδόθησαν σχεδὸν ἀποκλειστικῶς εἰς τὴν καπνοφυτείαν, τὴν ὁποίαν, ἀντὶ νὰ ἐνισχύσωμεν καὶ ἐμψυχώσωμεν, ἐρχόμεθα ἀπ’ ἐναντίας διὰ φόρου βαρέως καὶ δυσβαστάκτου ν’ ἀποπνίξωμεν ἐν αὐτῇ τῇ ἀναπτύξει της, καὶ διὰ τρόπου ἐμμέσου παριστῶντες, ὅτι ὁ φόρος εἶναι φόρος ἐπὶ τῆς καταναλώσεως καὶ οὐχὶ ἐπὶ τῆς παραγωγῆς, ἐνῷ ἀναντιῤῥήτως παρεμποδίζει καὶ καταστρέφει τὴν παραγωγὴν, θὰ καταδικάσωμεν εἰς ἐρήμωσιν καὶ καταστροφὴν ὁλόκληρα χωρία καὶ χιλιάδας γεωργικῶν ψυχῶν, καταγινομένων εἰς τὴν καλλιεργίαν τοῦ καπνοῦ, καὶ αἵτινες διὰ τῆς φιλοπονίας των ἀποζῶσιν ἐκ τοῦ προϊόντος αὐτοῦ· διότι πεισθῆτε, κκ. βουλευταὶ, ὅτι, ἅμα παύσῃ ἡ καλλιεργία τοῦ καπνοῦ ἐν Ἀργολίδι, χιλιάδες στρέμματα γαιῶν θὰ μείνωσιν ἀκαλλιέργητα, καὶ ἑπομένως καὶ τὸ Δημόσιον θὰ ζημιωθῇ καὶ οἱ δυστυχεῖς γεωργοὶ θὰ καταστραφῶσιν ἐντελῶς. Τὰς παρατηρήσεις ταύτας ὤφειλον νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ὡς Ἀντιπρόσωπος τῆς ἰδιαιτέρας πατρίδος μου καὶ ὡς Ἀντιπρόσωπος τοῦ Ἔθνους, διότι θεωρῶ, ὅτι ἐπὶ τοῦ προκειμένου τὰ συμφέροντα τῆς Ἐπαρχίας μου συμπίπτουσι μὲ τὰ καθόλου συμφέροντα τοῦ Κράτους, καὶ διὰ τοῦτο, ἐκθέσας τοὺς λόγους, δι’ οὓς θεωρῶ τὸν ἐπιβαλλόμενον ἐπὶ τοῦ καπνοῦ φόρον ὡς ἐπιζήμιον καὶ ἄνισον, πέπεισμαι, ὅτι δὲν θέλω θεωρηθῆ, ὅτι κινοῦμαι ἐκ λόγων ἐπαρχιακῶν καὶ τοπικοῦ συμφέροντος, καὶ ὅτι ἡ Βουλὴ, λαμβάνουσα ὑπ’ ὄψιν τὴν καταστροφὴν ὁλοκλήρου γεωργικοῦ πληθυσμοῦ, δὲν θὰ ἐπιψηφίσῃ τὸ Νομοσχέδιον αὐτό. Ἐπειδὴ ὅμως ἡ Βουλὴ εἶναι ἐνδεχόμενον ν’ ἀποφασίσῃ ἄλλως, ἀποδεχομένη τὴν ἀρχὴν τοῦ Νομοσχεδίου περὶ ἐπιβολῆς φόρου ἐπὶ τοῦ καπνοῦ, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θεωρῶ τὸ σύστημα τῆς κατὰ ποιότητα τοὐλάχιστον φορολογίας ὡς δικαιότερον καὶ μᾶλλον ἀνεκτόν· διότι, ἂν ἐπὶ τοῦ καπνοῦ τῆς Ἀργολίδος ἐπιβληθῇ φόρος ἐκ 50 λεπτῶν, ἔστω καὶ ἐκ 1 δραχμῆς κατ’ ὀκᾶν, ὁ φόρος οὗτος θὰ ἦναι ἴσως ἀνεκτὸς καὶ δὲν θὰ γεννήσῃ γογγυσμὸν καὶ καταστροφὰς, ἀναλόγως δὲ τῆς ποιότητος τοῦ καπνοῦ τῶν λοιπῶν καπνοφόρων Ἐπαρχιῶν νὰ ἐπιβληθῇ καὶ ἀνάλογος φόρος. Ἐπίσης θεωρῶ δίκαιον, καὶ περὶ τούτου ὑπέβαλον εἰς τὴν Βουλὴν πρὸ ἡμερῶν ἀναφορὰν τῶν ἐν Ναυπλίῳ καπνοπωλῶν, ὅπως ἐξαιρεθῶσι τῆς φορολογίας τὰ καπνὰ παρελθουσῶν ἐσοδειῶν, δηλ. ἐσοδειῶν προηγουμένων τῆς τελευταίας ἐσοδείας τοῦ λήξαντος ἔτους, τὰ ὁποῖα οἱ καπνοπῶλαι ἔχουσιν ἀποταμιεύσει εἰς ἀποθήκας καὶ τὰ ὁποῖα ἔχουσιν ἀγοράσει πρὸ δύω καὶ τριῶν ἐτῶν· θεωρῶ δὲ δικαίαν τὴν αἴτησιν ταύτην τῶν καπνοπωλῶν, διότι ἂν ἐγνώριζον οὗτοι, ὅτι ἤθελεν ἐπιβληθῆ φόρος ἐπὶ τοῦ καπνοῦ, καὶ μάλιστα φόρος τοσούτῳ βαρὺς, ἤθελον κανονίσει τὰς προμηθείας των συμφώνως πρὸς τὰς νέας τιμὰς τῶν καπνῶν καὶ δὲν ἤθελον ἐκτεθῆ εἰς ἀγορὰς καπνῶν εἰς τιμὰς ὑπερτετιμημένας, σχετικῶς πρὸς τὰς νέας τιμὰς τοῦ καπνοῦ, διότι εἶναι ἀναντίῤῥητον, ὅτι διὰ τῆς ἐπιβολῆς τοῦ φόρου ἡ τιμὴ τοῦ καπνοῦ θὰ ἐκπέσῃ, ἐννοῶ ὡς πρὸς τὸν παραγωγὸν, καθόσον ὁ καπνέμπορος, ὅστις ἀγοράζει σήμερον καπνὸν τῆς Ἀργολίδος πρώτης ποιότητος πρὸς 80 λεπτὰ τὴν ὀκᾶν, ἀφοῦ ἐπιβληθῇ ἐπὶ τοῦ καπνοῦ αὐτοῦ φόρος 4 δραχμῶν καὶ 30 λεπτῶν, θὰ προσφέρῃ βεβαίως πολὺ μικροτέραν τιμὴν τῆς σήμερον προσφερομένης, διότι θὰ εἴπῃ πρὸς τὸν παραγωγόν: «Σοὶ ἐπλήρωνα τὸν καπνὸν πρὸς 80 λεπτὰ τὴν ὀκᾶν, διότι δὲν ὑπῆρχε φόρος, σήμερον ὅμως, ὅτε ἐπιβάλλεται φόρος 4 δραχμῶν καὶ 30 λεπτῶν, θὰ σοὶ πληρώσω τὸν καπνόν σου ὀλιγώτερον, διότι διατρέχω τὸν κίνδυνον νὰ μὴ δυνηθῶ νὰ πωλήσω καπνὸν τοιαύτης ποιότητος πρὸς 5 καὶ 6 δραχμὰς τὴν ὀκᾶν.» Ἡ ἀπαλλαγὴ ἀπὸ τῆς φορολογίας καπνῶν παρελθουσῶν ἐσοδειῶν ἐγένετο καὶ ὅτε ἐψηφίσθη κατὰ τὸ ἔτος 1873 ὁ φόρος τῆς ὁδοποιίας, τὸ τότε δὲ Ὑπουργεῖον τοῦ ἀειμνήστου Δεληγεώργη ἐξέδοτο καὶ ἐγκύκλιον πρὸς τὰς Οἰκονομικὰς Ἀρχὰς, δι’ ἧς διετάσσοντο αὗται νὰ μὴ εἰσπράττωσι τὸν φόρον τῆς ὁδοποιίας ἐπὶ καπνῶν παρελθουσῶν ἐσοδειῶν, ἀλλὰ μόνον ἐπὶ τῶν καπνῶν τῆς ἐσοδείας τοῦ 1874, ἤτοι τοῦ ἔτους, καθ’ ὃ ἐφηρμόσθη ὁ Νόμος τῆς ὁδοποιίας. Τοιαῦτα καπνὰ παλαιὰ ὑποθέτω, ὅτι πολὺ ὀλίγα θὰ ὑπάρχωσι καθ’ ὅλον τὸ Κράτος, διότι, ὡς γινώσκετε, ὁ καπνὸς εἶναι εἶδος κοινῆς καὶ καθημερινῆς χρήσεως καὶ ἑπομένως εὐκόλως καὶ ταχέως ἐξοδεύεται, ὥστε, ἐν ᾧ διὰ τὸ Δημόσιον ἡ ζημία θὰ ἦναι ἐλαχίστη, διὰ τοὺς καπνοπώλας ἀφ’ ἑτέρου θὰ ἦναι ὁπωσδήποτε μία ἀνακούφισις. Προτείνω λοιπὸν, ὅπως ἐν τῷ Νομοσχεδίῳ τεθῇ διάταξις, καθ’ ἣν νὰ χορηγῆται προθεσμία 2 ἢ 3 μηνῶν εἰς τοὺς ἔχοντας τοιαῦτα καπνὰ, ἐντὸς τῆς ὁποίας νὰ ὑποχρεωθῶσιν οὗτοι νὰ δηλώσωσι ταῦτα πρὸς τοὺς οἰκείους Οἰκονομικοὺς Ἐφόρους, καὶ μεταφέρωσιν αὐτὰ ἐντὸς τῆς αὐτῆς προθεσμίας εἰς τὰ ἐργοστάσια τοῦ Δημοσίου πρὸς κοπὴν, ὑποστῶσι δὲ τὰ ἔξοδα τῆς κοπῆς μόνον καὶ οὐχὶ τὸν φόρον. Τὸ Νομοσχέδιον τῆς Κυβερνήσεως, ὡς εἶναι συντεταγμένον, ἔχει ἀληθῶς πολλὰ τὰ τρωτὰ μέρη αὐτοῦ, ὡς λ. χ. ὁ τρόπος τῆς βεβαιώσεως καὶ εἰσπράξεως τοῦ φόρου, ὡς ἐκ τῆς βραδύτητος, ἥτις θὰ ἐπέρχηται ἀναποφεύκτως διὰ τῆς κοπῆς τοῦ καπνοῦ εἰς τὰ ἐργοστάσια, εἶναι λίαν ἐπαχθὴς καὶ ἐπιζήμιος διὰ τοὺς μεταφέροντας τὰ καπνά των εἰς τὰ ἐργοστάσια πρὸς κοπήν· τὸν τοιοῦτον δὲ τρόπον καὶ αὐτὴ ἡ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ἐπιτροπὴ, καίτοι ἀποτελουμένη ἐκ φίλων τῆς Κυβερνήσεως, ἀποκρούει ἐν τῇ ὑποβληθείσῃ ἐκθέσει της καὶ συνιστᾷ εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ἐξεύρῃ τρόπον καταλληλότερον τῆς βεβαιώσεως καὶ εἰσπράξεως τοῦ φόρου, δι’ οὗ ἡ φορολογουμένη τάξις νὰ τελῇ τὸν φόρον ἄνευ καταθλίψεως. Ἐπίσης ὁ τρόπος τῆς συσκευῆς τοῦ καπνοῦ ἐν σακκιδίοις εἶναι ἐντελῶς ἀκατάλληλος, διότι θὰ ξηραίνηται ταχέως ὁ καπνὸς, καὶ, ὡς γνωρίζετε, ὁ Ἑλληνικὸς καπνὸς, ἅμα ξηρανθῇ, χάνει τὴν γεῦσίν του καὶ δὲν καπνίζεται. Ἐπίσης ὁ καταρτισμὸς τῶν ἐργοστασίων ἀπαιτεῖ καὶ δαπάνας πολλὰς καὶ χρόνον ὅπως λειτουργήσῃ κανονικῶς, διότι καὶ ἐργάται καὶ ὑπάλληλοι εἰδικοὶ πρέπει νὰ ἐξευρεθῶσι, καὶ τοιοῦτοι δὲν εὑρίσκονται εὐκόλως ἐν Ἑλλάδι, καὶ τὰ ἀναγκαῖα ἐργαλεῖα νὰ κατασκευασθῶσιν, οὐδεμίαν δὲ τοιαύτην προπαρασκευαστικὴν ἐργασίαν βλέπομεν ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, ὥστε βεβαίως κατὰ τὸ ἐνεστὼς ἔτος δὲν θὰ δυνηθῇ τὸ Δημόσιον νὰ εἰσπράξῃ τὸν φόρον, τὸν ὁποῖον ὑπολογίζει ἡ Κυβέρνησις, ὅτι θέλει εἰσπράξει ἐκ τῶν καπνῶν τοῦ παρελθόντος ἔτους. Μὴ ἐπιθυμῶν ν’ ἀπασχολήσω περισσότερον τὴν Βουλὴν, περιορίζομαι εἰς τὰς παρατηρήσεις ταύτας, καθόσον μάλιστα ἕτεροι ἐκ τῶν κ. κ. συναδέλφων θέλουσι πραγματευθῆ ἐκτενέστερον καὶ ἀναλυτικώτερον τὴν ὅλην διασκευὴν τοῦ Νομοσχεδίου.

§39Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Νομίζω, ὅτι ἡ ἀρχὴ τοῦ Νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν, συνίσταται εἰς τὴν πρότασιν περὶ ἐπιβολῆς φόρου ἐπὶ τῆς καταναλώσεως τοῦ καπνοῦ. Ἐὰν τοιαύτη ἦναι ἡ ἀρχὴ τοῦ Νομοσχεδίου, ἡμεῖς δὲν ἀντιλέγομεν κατὰ τῆς ἀρχῆς, ψηφοφοροῦμεν δὲ ὑπὲρ αὐτῆς. Ἡ διασκευὴ ὅμως τοῦ Νομοσχεδίου, ἰδίως τὸ ποσὸν τοῦ διὰ τοῦ Νομοσχεδίου προσδιοριζομένου φόρου, ὁ τρόπος τῆς βεβαιώσεως τοῦ φόρου, καὶ προσέτι ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 14 καὶ τῶν ἑπομένων τοῦ Νομοσχεδίου περὶ ἐνοικιάσεως τῆς εἰσπράξεως τῶν φόρων, εἰσὶν ἐκεῖνα τὰ μέρη τοῦ Νομοσχεδίου, διὰ τὰ ὁποῖα πολεμοῦμεν αὐτό. Διὰ νὰ μὴ συντελέσω εἰς τὴν παράτασιν τῶν συζητήσεων, δὲν θέλω ν’ ἀναπτύξω σήμερον τοὺς λόγους, δι’ οὓς νομίζω, ὅτι καὶ τὸ ποσὸν τῶν 3 δραχμῶν κατ’ ὀκᾶν εἶναι ὑπέρογκον, καὶ τὸ σύστημα τῆς ἐπιβολῆς τοῦ φόρου εἰς τὸ κόψιμον τοῦ καπνοῦ εἶναι σύστημα καταστρεπτικὸν τοῦ ἐμπορίου τοῦ καπνοῦ καὶ ἑπομένως ὀλέθριον διὰ τοὺς παραγωγούς, προσέτι δὲ σύστημα δυσεφάρμοστον καὶ πολυδάπανον διὰ τὴν Διοίκησιν, καὶ τὸ σύστημα τῆς ἐνοικιάσεως, σύστημα, προσκροῦον καὶ εἰς πολιτειακοὺς καὶ εἰς κοινωνικοὺς σκοποὺς, ἐπάγον δὲ διάφορα ἄτομα. Ἐπιφυλάσσομαι δὲ νὰ ἀναπτύξω τοὺς λόγους μου τούτους κατὰ τὴν τρίτην συζήτησιν τοῦ Νομοσχεδίου. Ἀλλὰ, ἀντιτιθέμενοι εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ φόρου αὐτοῦ, ἐσμὲν πρόθυμοι νὰ εὐκολύνωμεν τὴν Βουλὴν, προτείνοντες ἄλλο τι σύστημα, τὸ ὁποῖον ἀπόκειται εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ἐξετάσῃ καὶ παραδεχθῇ, ἐὰν ἤθελεν ἐγκρίνῃ, ἵνα μὴ παρέλθῃ τὸ ἔτος, καὶ στερηθῶμεν τὰ ἔσοδα ἐκ τοῦ φόρου ἐπὶ τῆς καταναλώσεως τοῦ καπνοῦ. Διὰ τοῦτο προβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν Νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἄλλοτε ὡς Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν προέβαλον, καὶ δι’ οὗ ἐπρότεινα τότε νὰ ἐπιβληθῇ φόρος μιᾶς δραχμῆς κατ’ ὀκᾶν. Ἐὰν αἱ οἰκονομικαὶ περιστάσεις τοῦ Κράτους ἐφέτος ἦναι χείρονες τῶν περιστάσεων τοῦ 1879, καθ’ ὃ προέβαλον τὸ Νομοσχέδιον, συναινοῦμεν ν’ αὐξήσῃ τὸ ποσὸν τοῦ προταθέντος τότε φόρου καὶ νὰ ἐπιβάλωμεν τὸν φόρον δραχμῆς μιᾶς καὶ ἡμισείας κατ’ ὀκᾶν. Διὰ τοῦτο ἐν τῷ Νομοσχεδίῳ, ὅπερ εἰσάγω, ηὔξησα τὸ ποσὸν τοῦ φόρου ἀπὸ μιᾶς δραχμῆς εἰς μίαν καὶ ἡμίσειαν. Ἐὰν τὸ σύστημα τοῦτο, τὸ ὁποῖον διὰ τοῦ Νομοσχεδίου προτείνομεν, ἀρέσκῃ εἰς τὴν Βουλὴν, ἴσως παραδεχθῇ τὸ Νομοσχέδιον. Ἂν δὲ παραδεχθῇ αὐτὸ φρονοῦμεν, ὅτι δὲν θέλουσι προκύψει αἱ ζημίαι εἰς τὴν παραγωγὴν, αἱ καταστροφαὶ εἰς τὸ ἐμπόριον καὶ εἰς ἄλλα συμφέροντα τοῦ Δημοσίου ὁπωσδήποτε, αἵτινες θέλουσιν ἐπέλθει, ἐὰν ψηφισθῇ τὸ Νομοσχέδιον τοῦ Ὑπουργείου. Ὅθεν λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ προβάλω αὖθις τὸ Νομοσχέδιον ἐκεῖνο, ἵνα χρησιμεύσῃ εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν, ὡς σκελετὸς Νομοσχεδίου, καὶ ὑποβληθῇ εἰς τὰς τροποποιήσεις ἢ προσθήκας, τὰς ὁποίας ἤθελον ἐγκρίνει οἱ κ.κ. βουλευταί. Παρακαλῶ δὲ τὸν κ. Πρόεδρον νὰ διατάξῃ, ἵνα ἐκτυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ εἰς τοὺς κυρίους βουλευτὰς πρὸ τῆς τρίτης συζητήσεως, ὅπως ἔχωσιν αὐτὸ ὑπ’ ὄψει, ἵνα ἀποφανθῶσιν ἐπ’ αὐτοῦ. (Ὅρα Παράρτημα.)

§40ΤΙΝΕΣ. Ὡς τροπολογίαν τὸ φέρετε;

§41Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Βέβαια, ὡς τροπολογίαν.

§42Η. ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Τὸ μέγιστον τῶν ἐλαττωμάτων παντὸς ἐμμέσου φόρου, εἶναι τὸ νὰ φέρηται οὗτος κατὰ προϊόντος, τὸ ὁποῖον ἐπασχολεῖ κλάδον τινὰ τοῦ ἐθνικοῦ πλούτου, καὶ τὸ νὰ ἀπειλῇ τὴν παραγωγὴν τοῦ εἴδους ἢ τὴν βιομηχανίαν αὐτοῦ, ἢ τὴν εὐρεῖαν αὐτοῦ κυκλοφορίαν, καὶ ἑπομένως τὸ νὰ δύνηται νὰ φέρῃ τὸν περιορισμὸν τῆς ἐθνικῆς προσόδου. Ὅταν δὲ ὁ φόρος οὗτος φέρηται κατ’ εἴδους, ἀποτελοῦντος τὴν ἐπασχόλησιν πολλῶν συνάμα κλάδων, καθ’ ὅλων συγχρόνως, κατὰ τῆς γεωργίας τοῦ Τόπου, κατὰ τῆς βιομηχανίας αὐτοῦ καὶ κατὰ τῆς ἐμπορίας του, καὶ ὅταν τὸ μέγεθος τοῦ φόρου, ἢ ὁ τρόπος τῆς βεβαιώσεως αὐτοῦ, ἢ ἄλλο ἐλάττωμα ἀπειλῇ καὶ τὸ προϊὸν αὐτὸ, τότε ἔργον τοῦ Νομοθέτου εἶναι νὰ προσέξῃ μήπως διὰ τοῦ φόρου τούτου ἐπενέγκῃ ζημίας πολὺ μεγαλειτέρας τῆς ὠφελείας, ἣν προσδοκᾷ νὰ προσδώσῃ εἰς τὸ Δημόσιον Ταμεῖον. Ὅσον εὐρυτέρα εἶναι ἡ καλλιέργεια, ἡ ἐμπορία ἢ ἡ βιομηχανία τοῦ ἀντικειμένου, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ βαρύνῃ ὁ φόρος, ὅσον τὸ ἀντικείμενον τοῦτο εἶναι ἐνδιαθετωτέρας καταναλώσεως καὶ μικροτέρας ἀνάγκης, ὅσον πενέστεραι εἰσὶν αἱ τάξεις, αἱ παρ’ αὐτοῦ ἀποζῶσαι, ὅσῳ ἡ εὐθηνία μόνη αὐτοῦ εἶναι λόγος τῆς εὐρείας αὐτοῦ καλλιεργείας καὶ τῆς μεγάλης καταναλώσεως, τόσῳ μεῖζον ἐπιβάλλεται τὸ χρέος, ἵνα ὁ φόρος ἐκεῖνος ἦναι ἐλαφρότερος κατὰ τὸ ποσὸν, δικαιότερος κατὰ τὴν ἀναλογίαν, ἀνεκτικώτερος κατὰ τὴν βεβαίωσιν, ἀκινδυνώτερος δηλονότι εἰς τοὺς ἐργαζομένους περὶ τὸ φορολογητέον εἶδος, καὶ τοσούτῳ ἑπομένως μεγαλείτερον εἶναι τὸ καθῆκον ἡμῶν, νὰ φροντίσωμεν μήπως διὰ τοῦ φόρου ἐπέλθῃ τὸ ἀποτέλεσμα, τὸ ὁποῖον οὐχὶ νὰ ἐπάγῃ, ἀλλὰ ν’ ἀποκρούῃ, καὶ διὰ θυσιῶν, ὀφείλει ἡ Πολιτεία, τὸ ἀποτέλεσμα τῆς βλάβης τοῦ ἐθνικοῦ πλούτου. Τοιοῦτοι λόγοι ἐκώλυσαν, καί τοι εἰς μεγάλας οἰκονομικὰς ἀνάγκας εὑρισκόμενα, καὶ μέχρι σήμερον ἀκόμη, ἄλλα Κράτη, νὰ φορολογήσωσι προϊὸν, ὁποῖον ὁ καπνός. Ἐν Ἀγγλίᾳ ὁ φόρος εἰσήχθη ἀπὸ τὰς ἀρχὰς τοῦ 17ου αἰῶνος, ἤτοι ἀπὸ τοῦ 1620 περίπου, καὶ ὅμως ἡ μὲν Γαλλία ἤρξατο φορολογοῦσα μετὰ δύω σχεδὸν αἰῶνας, ἡ δὲ Ρωσσία μόλις πρό τινων ἐτῶν, ἡ Ὁλανδία δὲ, διότι ἔχει βιομηχανίαν καπνοῦ, δὲν ἤρχισεν, ἡ Πρωσσία, διότι ἔχει παραγωγὴν, ἠρκέσθη εἰς ἐλαφρὸν ἔγγειον μόνον φόρον, καὶ ἄλλα τέλος Κράτη δὲν φορολογοῦσιν αὐτὸν, διότι φοβοῦνται μήπως, ζητοῦντα νὰ φέρωσιν ὠφέλειαν εἰς τὸ Δημόσιον διὰ τοῦ φόρου, βλάψωσι πλειότερον τὴν ἐθνικὴν πρόσοδον. Τοιουτοτρόπως, ἐνῷ, ὡς εἶπον, βλέπετε σήμερον, ὅτι δὲν φορολογοῦσι τὸν καπνὸν πολλὰ Κράτη, οἷα εἶναι ἡ Πρωσσία, ἡ τόσας στρατιωτικὰς ἀνάγκας ἔχουσα, τὸ Βέλγιον, ἡ Ὁλλανδία, ἡ Ἑλβετία καὶ ἄλλα, ἔχετε ἐξ ἄλλου τὴν Ρωσσίαν, ἐλαχίστην ἔχουσαν ἐκ τῆς φορολογίας ταύτης πρόσοδον. Ἄλλο περισσότερον θέλετε ἰδεῖ, ὅτι ὅπου φορολογεῖται ὁ καπνὸς καὶ φορολογεῖται ὄχι διὰ μονοπωλίου, ἐκεῖ ὁ φόρος εἶναι λίαν μεμετρημένος καὶ περιωρισμένος, καὶ τοῦτο πάλιν, ἵνα μὴ ἐπιφέρῃ τὴν βλάβην τῆς ἐθνικῆς προσόδου. Ἐκ τῆς Ἐπαρχίας μου πολλαὶ παραστάσεις μοὶ ἐγένοντο καὶ περὶ τοῦ φόρου τοῦ οἴνου, ἀλλ’ ἐξ αὐτῶν πολὺ ὀλίγαι ἠδυνήθησαν νὰ ἀντιστῶσιν εἰς τὰς παρατηρήσεις, τὰς ἀποδεικνυούσας, ὅτι ἡ φορολογία αὐτοῦ εἶναι ἀναγκαία καὶ δικαία. Οἱ λόγοι ὅμως τῶν γεωργῶν τοῦ καπνοῦ ἦσαν τόσον ἀκαταγώνιστοι, ὥστε ἐσκέφθην, ὅτι εἷς ἐξ αὐτῶν ἠδύνατο, ἂν ὡμίλει ἐνώπιόν σας, διὰ τῆς ἀφελοῦς αὐτοῦ εὐγλωττίας, νὰ πείσῃ πάντας ὑμᾶς, ὅτι ἡ φορολογία αὕτη δὲν πρέπει νὰ ἐπιβληθῇ. Τρία κυρίως σημεῖα τοῦ Νομοσχεδίου τούτου πρέπει νὰ ἐπισύρωσιν ἰδίως τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς. Τὸ πρῶτον εἶναι ἐν τῷ πρώτῳ ἄρθρῳ, ὅπερ οὐδεμίαν ποιεῖται διάκρισιν ποιότητος τοῦ καπνοῦ. Ὅταν ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὑπερήσπιζον τὰ τέλη ἐπὶ τῶν ἔξωθεν εἰσαγομένων καπνῶν, λίαν ὀρθῶς ἔλεγον, ὅτι ὁ Ἕλλην παραγωγὸς δὲν ζητεῖ παρὰ τῆς Κυβερνήσεως του προστασίαν, καὶ δὲν σκοπεῖ τοιαύτην ἡ ἐπιβολὴ τοῦ φόρου ἐκείνου· ὅτι ὁ Ἕλλην παραγωγὸς ζητεῖ δικαιοσύνην, καὶ τὴν δικαιοσύνην ὀφείλομεν νὰ τῷ ἀπονείμωμεν, φορολογοῦντες τὰ προϊόντα αὐτοῦ ἐν ἀναλογικῇ πρὸς τὴν ποιότητα ἰσότητι πρὸς ἄλληλα καὶ πρὸς τὰ ἔξωθεν εἰσαγόμενα. Αὐτὴν ταύτην τὴν δικαιοσύνην ὑπὲρ τῶν παραγωγῶν τοῦ κατωτέρας ποιότητος καπνοῦ, αὐτὴν ἐπικαλοῦμαι καὶ ἐγὼ σήμερον. Ἡ Ἀργολὶς ἐν τῇ τάξει τῶν Ἐπαρχιῶν, τῶν παραγουσῶν καπνὰ, κατέχει τὴν πρώτην θέσιν κατὰ ποσὸν, τὴν ἐσχάτην κατὰ ποιόν. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι μέγα μέρος τοῦ καπνοῦ τούτου ἐξάγεται τοῦ Κράτους, ἀλλὰ πλέον τοῦ ἑνὸς τρίτου καταναλίσκεται ἐντὸς τῆς Ἑλλάδος, καὶ ἰδίως ἢ εἰς ἀνάμιξιν μετ’ ἄλλου καπνοῦ, ἢ εἰς πώλησιν αὐτοῦ πρὸς χρῆσιν τῶν ἀπορωτέρων καταναλωτῶν τῆς κατωτέρας τῶν πολιτῶν ἐν εὐπορίᾳ τάξεως. Ὁ πρὸς ἀνάμιξιν χρησιμεύων καπνὸς, ὅστις εἶναι καὶ καλλιτέρας ποιότητος, πόσον νομίζετε ὅτι πωλεῖται; ἑξήκοντα λεπτὰ τὸ πολύ· πόσον δὲ πωλεῖται ὁ ἄλλος; πρὸς 40 καὶ 30 λεπτὰ, οὐχὶ δὲ σπανίως καὶ πρὸς 18 καὶ πρὸς 20 λεπτὰ τὴν ὀκᾶν. Πλέον τῶν 200 χιλιάδων ὀκάδων πρὸ 18 λεπτὰ τὴν ὀκᾶν ἐπωλήθη πέρυσιν. Τώρα, ὁ φόρος αὐτὸς ποίας ἀλλοιώσεις τιμῶν φέρει; Ἀγοράζουσιν οἱ καπνοπῶλαι τὸν καπνὸν αὐτὸν καὶ τὸν μεταχειρίζονται εἰς ἀνάμιξιν, διότι μετριάζουσι δι’ αὐτοῦ τὴν τιμὴν, καὶ εὑρίσκουσι μεγάλην ὠφέλειαν. Ἡ φυσικὴ ἀναλογία τῆς ἀξίας τοῦ καπνοῦ τῆς Ἀργολίδος, πρὸς τὸν τῆς Στερεᾶς, εἶναι ὡς ἓν πρὸς ἕξ, ἢ ὡς ἓν πρὸς πέντε· διότι οἱ καλοὶ καπνοὶ τῆς Στερᾶς, κατὰ μέσον ὅρον, ἔχουσι τρεῖς δραχμὰς κατ’ ὀκᾶν, καὶ ὁ ἀνώτατος ὅρος τοῦ καλλίστου καπνοῦ τῆς Ἀργολίδος 60 μόνον λεπτά. Βλέπετε, ὅτι λαμβάνω τὸν κατώτερον ὅρον τοῦ καπνοῦ ἐκείνου, καὶ τὸν ἀνώτατον τοῦ καπνοῦ τῆς Ἀργολίδος, διὰ νὰ ἀποδείξω τὴν σχέσιν τῶν δύω ποιοτήτων. Ἑξήκοντα λεπτὰ πρὸς τρεῖς δραχμὰς εἶναι ἡ σχέσις ἑνὸς πρὸς πέντε. Διὰ τῆς φορολογίας προσθέτομεν πρῶτον τὰς τρεῖς δραχμὰς τοῦ τέλους, δεύτερον τὰ πεντήκοντα λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν διὰ τὴν ταινίαν, τρίτον πεντήκοντα ἀκόμη λεπτὰ διὰ τὴν κοπὴν (ποσὸν καὶ τοῦτο μέγα, διότι, ὡς γνωρίζετε, οἱ καπνοπῶλαι πληρώνουσι δι’ αὐτὴν πολὺ ὀλιγώτερον), καὶ ἔχομεν οὕτω τρεῖς καὶ μίαν τὸ κόψιμον καὶ ἡ ταινία τέσσαρας. Προσθέσατε δύω δραχμὰς εἰς σιγαρόχαρτον, (διότι χίλια σιγάρα τοὐλάχιστον κατασκευάζονται ἐξ ὀκᾶς καπνοῦ, καὶ τόσα σιγαρόχαρτα ἀπαιτοῦνται δι’ ἑκάστην ὀκᾶν) ἄρα ἔχομεν 4 καὶ 2 ἕξ δραχμάς. Προσθέσατε ἀκόμη δαπάνην, ἡ ὁποία θέλει ὑπερβῆ τὴν μίαν δραχμὴν, ἀλλ’ ἥτις δὲν δύναται νὰ ἦναι κατωτέρα τῶν 50 λεπτῶν κατ’ ὀκᾶν, διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ καπνοπώλου, μεταξὺ τοῦ καπνοπωλείου, τῆς ἀποθήκης, καὶ τοῦ δημοσίου κοπτηρίου. Ἔχει ἀνάγκην νὰ διατηρῇ ἄνθρωπον ἐπιφορτισμένον τὸ βρέξιμον καὶ τὴν ἄλλην περιποίησιν τοῦ καπνοῦ, καὶ ἄλλον, ἵνα μεταφέρῃ τὸν καπνὸν ἀπὸ τὰς ἀποθήκας εἰς τὸ κοπτήριον, καὶ ἀπὸ τούτου εἰς τὸ καπνοπωλεῖον. Αὐτὴν τὴν δαπάνην πρέπει νὰ ὑπολογίσητε τοὐλάχιστον εἰς 50 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν. Ἔχετε οὕτως 6, καὶ ἀφοῦ προσθέσητε τὰ 50 λεπτὰ, ἔχετε τὸ ὅλον 6 καὶ 50. Προσθέτοντες τὰς τρεῖς δραχμὰς τῆς ἀξίας τοῦ καπνοῦ τῆς Στερεᾶς, ἔχετε 9 καὶ 50, προσθέτοντες δὲ εἰς τὰς 6 καὶ 50 τὰ 60 λεπτὰ τῆς ἀξίας τοῦ καπνοῦ τῆς Ἀργολίδος, ἔχετε 7 καὶ 10. Ποία λοιπὸν εἶναι τότε, μετὰ τὴν φορολογίαν, ἡ σχέσις μεταξὺ τῶν δύω καπνῶν; 7 καὶ 10 τῆς Ἀργολίδος πρὸς 9 καὶ 50 τῆς Στερεᾶς· ἐλαχίστη. Ποία διαφορὰ ἀναλογίας μεταξὺ τῆς φυσικῆς τιμῆς ἐκείνης, καὶ τῆς τεχνικῆς ταύτης; διὰ τοῦ φόρου τούτου δεκαπενταπλασιάζεται σχεδὸν ἡ ἀξία τοῦ καπνοῦ τῆς Ἀργολίδος καὶ τριπλασιάζεται μόνον ἡ τοῦ καπνοῦ τῆς Στερεᾶς. Ἅμα δὲ οὕτω μεταβάλλετε τὴν ἀναλογικὴν ἀξίαν τοῦ καπνοῦ αὐτοῦ, δὲν καθιστᾶτε ἐκτὸς πάσης ἀμφιβολίας, ὅτι τὸ προσδοκώμενον ὑπὸ τοῦ καπνοπώλου ἐκ τῆς ἀναμίξεως κέρδος εἶναι ἐλάχιστον; Δὲν σκέπτεσθε, ὅτι διὰ τὸ ἐλάχιστον αὐτὸ κέρδος δὲν θ’ ἀγοράζῃ πλέον ὁ καπνοπώλης τὸν καπνὸν τῆς Ἀργολίδος; ὅτι ἀφοῦ δὲν θὰ ἀγοράζῃ αὐτὸν, ἀπειλεῖται ὁλόκληρος ἡ παραγωγὴ ἐν Ἀργολίδι; Δὲν πρέπει νὰ σκεφθῆτε, ὅτι οἱ πολυπληθεῖς γεωργοὶ τῆς Ἀργολίδος, οἱ κυρίως καπνοπαραγωγοὶ, ὄντες οἱ μᾶλλον πένητες ὅλων τῶν ἄλλων γεωργῶν, ἀπειλοῦνται δι’ ἐντελοῦς καταστροφῆς; Τί; μήπως διὰ νὰ ὠφεληθῇ τὸ Δημόσιον μικρότατον, ἂν μὴ μηδαμινὸν, ποσὸν, ὡς θέλω ἀποδείξει, πρέπει νὰ καταστραφῇ πληθυσμὸς τοιοῦτος; Βεβαίως δὲν εἶναι ἀνεκτὸν τοῦτο. Ἀναλογίσθητε ἀκόμη ὅ,τι ἐλέχθη πρότερον, καὶ τὸ ὁποῖον εἶναι ἀληθέστατον, καὶ τὸ ὁποῖον ὀφείλει ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐξετάσῃ καὶ νὰ βεβαιώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν, διότι εἶναι μέγιστον στοιχεῖον κρίσεως ὑμῶν, ὅτι δηλαδὴ αἱ γαῖαι τῆς Ἀργολίδος, ὅπως ἔχουσι νῦν, μετὰ τὴν μακρὰν ἐπ’ αὐτῶν καλλιέργειαν τοῦ καπνοῦ, εἶναι ἀνεπίδεκτοι ἐπὶ περίοδον ἑπτὰ ἐτῶν πρὸς καλλιέργειαν οἱουδήποτε ἄλλου προϊόντος ἢ δημητριακῶν καρπῶν, καὶ θέλετε κρίνει ἡλίκη ἐπικρέμαται ἀπειλὴ ἐπὶ τῶν γεωργῶν τῆς πατρίδος μου! Ἡ γῆ ἐκείνη ἀπέκτησεν ἐκ τῆς ἀδιακόπου φυτεύσεως τοῦ καπνοῦ ἰδιοφυΐαν τινὰ, διότι δίδει ὀσμὴν καὶ γεῦσιν καπνώδη εἰς πᾶν ὅ,τι ἄλλο φυτευθῇ, καὶ εἶναι ἐξηντλημένη πρὸς σπορὰν σίτου. Αὕτη, ὅπως λέγουσιν, ἐδηλητηριάσθη. Σᾶς ἐρωτῶ, τί θέλει γείνει ὁ ἀτυχὴς γεωργὸς, ὅστις μόνην πηγὴν συντηρήσεως ἔχει τὴν τοιαύτην γῆν, ὅταν ταύτην καταστήσητε ἀργήν; Δὲν συμβαίνει τοῦτο καὶ εἰς τὰς γαίας τῆς Στερεᾶς, διότι ἐκεῖ καὶ τὸ αὐτὸ ἔτος καὶ τὸ ἐπιὸν δύνανται νὰ σπείρωσιν ὅ,τι δήποτε ἄλλο. Ἀλλὰ καὶ ὅσαι γαῖαι ἐν Ἀργολίδι (καὶ εἶναι ἐλάχισται) δύνανται νὰ σπαρῶσι δημητριακοὺς καρποὺς τὸ ἓν ἔτος, τὸ ἕτερον δὲν δύνανται νὰ σπαρῶσι καὶ ἐπειδὴ εἶναι ἄνυδροι καὶ μὴ γόνιμοι, μόνον καπνὸν δύνανται νὰ παραγάγωσιν. Ἂν στερήσητε αὐτὰς τῆς φυτεύσεως τοῦ καπνοῦ, καὶ ἄλλη ἐπιφέρετε καταστροφὴν, καὶ ἀπειλεῖτε αὐτὰς, διότι διὰ τῆς δυσαναλόγου φορολογίας καθιστᾶτε μὴ ἐμπορεύσιμον τὸ καπνόν. Ταῦτα δὲ εἶπον, διὰ νὰ καταδείξω, ὅτι οἱ καπνοπαραγωγοὶ τῆς Ἀργολίδος, κύριον καὶ μόνον πόρον ἔχοντες τὸν καπνὸν, ἂν οὕτω φορολογηθῶσιν, ἀδικοῦνται μεγάλως καὶ καταστρέφονται ἀληθῶς. Τίς Νομοθέτης θὰ θελήσῃ νὰ παραδώσῃ εἰς τὴν καταστροφὴν δεκαπεντακισχιλίους ἀγρότας διὰ νὰ μὴ κάμῃ ἀνάλογον φορολογίαν; Ταύτην, τὴν πρώτην ἔλλειψιν τοῦ Νομοσχεδίου, δύναται νὰ διορθώσῃ τροπολογία τις, ἣν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλήν. Ζητῶ, ὅπως φορολογηθῇ ὁ καπνὸς τῆς Ἀργολίδος κατὰ τὸν λόγον τῆς ποιότητος αὐτοῦ διὰ τοῦ τρίτου τοῦ φόρου, τοῦ ἐπιβαλλομένου εἰς τὸν καπνὸν τῶν ἄλλων μερῶν καὶ τῆς Στερεᾶς, ἤτοι διπλάσιον ἢ ὅσον φορολογεῖται ὁ καπνὸς τῆς Στερεᾶς. Ἡ Νομοθεσία ἡμῶν ἔχει ἀναγνωρίσει τὴν διαφορὰν ταύτην, καὶ ὁ ὑπάρχων Νόμος φορολογεῖ τὸν καπνὸν τῆς Ἀργολικῆς πεδιάδος ὀλιγώτερον ἀφ’ ὅσον φορολογεῖ τὸν ἄλλον καπνόν. Σημειώσατε δὲ, ὅτι εἶναι εὔκολος καὶ ἡ βεβαίωσις τῆς διακρίσεως, διότι ὁ μέλλων νὰ παραδοθῇ εἰς τὴν ἐσωτερικὴν κατανάλωσιν καπνὸς τῆς Ἀργολίδος δύναται νὰ σφραγίζηται ἀπὸ τὴν ἐπιτόπιον Ἀρχὴν, ἐντὸς καταλλήλων τιθέμενος δεμάτων, καὶ μόνον ὁ οὕτως ἐσφραγισμένος νὰ ἦναι δεκτὸς εἰς κοπὴν, καὶ νὰ φορολογῆται ἐλαφρότερον. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, ἤτοι ὅτι ἐκ τῶν προτέρων δύναται νὰ βεβαιωθῇ διὰ τῆς σφραγίδος τῆς ἐπιτοπίου Οἰκονομικῆς Ἀρχῆς ἡ καταγωγή του, εἶναι εὔκολος ἡ διάκρισις τῆς ποιότητος τοῦ καπνοῦ καὶ ὑπὸ πραγματογνώμονος, διότι ἁπλῆ ἡ παραβολὴ τῶν δύω καπνῶν δεικνύει τὴν διαφοράν. Τὴν διάκρισιν, θαυμάζω πῶς ἡμεῖς, οἱ τόσῳ σπουδαίαν ἔχοντες παραγωγὴν, ἀρνούμεθα, ἐνῷ ἔχουσιν αὐτὴν, ὡς πρὸς τὸν καπνὸν, ὅλα τὰ ἄλλα Κράτη, καὶ αὐτὰ τὰ ἔχοντα μονοπώλιον, καὶ αὐτὰ τὰ μόνον ἔξωθεν δεχόμενα καπνὸν, καὶ ἐκεῖνα, ἐν οἷς οὗτος παράγεται ἐν τῇ χώρᾳ των, καὶ ἡ Γαλλία ἀκόμη, καὶ αὐτὴ ἀκόμη ἡ Τουρκία. Λέγουσιν, ὅτι τοιαύτη φορολογία ἐπάγει τὸ ἀποτέλεσμα, νὰ προσεγγίζῃ ὁ φόρος ὅλου τοῦ καπνοῦ τὸν ἐλάχιστον ὅρον. Τοῦτο δὲν εἶναι λόγος διὰ νὰ πέσωμεν εἰς τὴν ἀκροτάτην ἀδικίαν, καὶ νὰ μὴ παραδεχθῶμεν οὐδεμίαν διάκρισιν. Εἶναι ἀφορμὴ νὰ ληφθῶσι μέτρα προφυλακτικὰ καὶ ἀσφαλιστικὰ κατὰ τῆς καταχρήσεως, ἵνα ἐπιτευχθῇ νὰ φορολογῶνται αἱ διάφοροι ποιότητες κατ’ ἀναλογίαν. Ἡ κατάχρησις δὲν πολεμεῖται διὰ τῆς ἀδικίας, ἡ παραβίασις δὲν πολεμεῖται δι’ ἐγκλήματος. Καμμία Νομοθεσία δὲν φθάνει εἰς τοιαῦτα ἀποτελέσματα, ὅταν ἦναι δυνατὸν νὰ προλάβῃ τὸ κακὸν διὰ προφυλάξεων, ὡς ἐδῶ, ὅπου δύναται εὐκόλως νὰ προληφθῇ ἡ κατάχρησις. Διατί νὰ καταφύγῃ εἰς τὴν τυραννικὴν καὶ βλαβερὰν ἐκείνην ἀδικίαν; Τὸ πρῶτον τῶν ἐλαττωμάτων εἶναι τοῦτο· τὸ δεύτερον εἶναι τὸ μέγεθος τοῦ φόρου. Τὸ ποσὸν τοῦ φόρου ἀναβαίνει, κατὰ τὸ Νομοσχέδιον τοῦτο καὶ τὸ τοῦ σιγαροχάρτου, εἰς 7 δρ. ἢ 6 καὶ 50% διὰ τῆς προσθήκης τοῦ φόρου τοῦ σιγαροχάρτου, διὰ τῶν προσθέτων ἐξόδων καὶ τῆς προσθέτου δαπάνης. Λοιπὸν, ὅταν ὁ καπνοπώλης ἔχῃ ἀνάγκην νὰ ἔχῃ πρόχειρον καπνὸν κεκομμένον ἱκανοῦ ποσοῦ, ὑπολογίζετε πόσον μέγα ποσὸν πρέπει νὰ πληρώσῃ εἰς τὸ Δημόσιον, καὶ ἐσκέφθητε ἂν δύνανται νὰ συντηρηθῶσι τὰ μικρὰ καπνοπωλεῖα, τὰ ὁποῖα χρησιμεύουσιν εἰς τὴν μεγαλειτέραν κατανάλωσιν; Ἐν πᾶσι τοῖς χωρίοις τῆς Στερεᾶς καὶ τῆς Πελοποννήσου θέλετε εὕρει τοὺς παντοπώλας νὰ ἔχωσι καπνὸν πρὸς πώλησιν. Ὅταν πρόκειται νὰ πληρώνωσι τόσα πολλὰ εἰς τὸ Δημόσιον, ὅλοι αὐτοὶ οἱ μικροπῶλαι θέλουσιν ἐγκαταλείψει τὸ τοιοῦτον ἐμπόριον. Ὅταν δὲ τὰ πωλητήρια περιορισθῶσιν, ἡ κατανάλωσις περιορίζεται φυσικῶς. Πλὴν τούτου, ὑπολογίσατε ὁπόση σπατάλη καπνοῦ ἕνεκα τῆς εὐθηνίας αὐτοῦ, καὶ ὅτι ἡ σπατάλη αὐτή, ἡ ὠφέλιμος εἰς τὴν παραγωγήν, θὰ παύσῃ ἐπὶ βλάβῃ τοῦ παραγωγοῦ. Δὲν θέλω ν’ ἀναφέρω ἄλλα· ἀρκοῦμαι εἰς αὐτά. Ἡμεῖς, καὶ ἐξ ἡμῶν οἱ μετριοτάτην ἔχοντες περιουσίαν, πόσον καταναλίσκομεν εἰς περιποίησιν τῶν προσερχομένων; Καὶ πᾶς πτωχός, ἐν τῇ ἑορτῇ του, πότε ἔλειψε νὰ ἔχῃ πρόχειρον καπνὸν διὰ τοὺς ἐπισκεπτομένους; Ἡ φιλοξενία αὕτη, ἡ τόσον ἐν τῷ μέλλοντι δαπανηρὰ, θὰ παύσῃ. Πόσον σήμερον ἕκαστος καπνιστὴς ἀποβάλλει καπνὸν, ἢ διότι ἐτρίβη ὀλίγον, ἢ διότι δὲν τῷ ἀρέσκει, ἢ διότι ἀδιαφόρως πετᾷ ἓν σιγάρον ἀκάπνιστον; Ἐν τῷ μέλλοντι τοιαύτη ἀσωτία δὲν δύναται νὰ γείνῃ. Ἀθροίσατε ὅλον τὸ ποσὸν τοῦ οὕτως ἀσωτευομένου καπνοῦ. Δέχομαι νὰ προσδιορίσητε σεῖς αὐτό. Δύνασθε νὰ δεχθῆτε ὅτι εἶναι κατώτερον τοῦ ἑνὸς τετάρτου τοῦ καταναλισκομένου ποσοῦ; Κατὰ τοσοῦτον μόνον ἂν δεχθῆτε τὸν περιορισμὸν, μολονότι ἡ στατιστικὴ περὶ τῆς παρατηρηθείσης ἐλαττώσεως, κατὰ τὴν πρώτην εἰσαγωγὴν, ἔδειξε πολὺ μεγαλείτερα ποσὰ, ὑπολογίζετε τὴν ζημίαν ἐν τῇ παραγωγῇ; Δέχθητε τὸ ἓν τέταρτον, ὡς εἶπον, νὰ μὴ καταναλίσκηται ἐν τῷ μέλλοντι· ποῖον θὰ ἦναι τὸ ἀποτέλεσμα; Ἐὰν ὑπολογίσητε τὸν πληθυσμὸν τῶν παραγωγῶν, τῶν καταγινομένων εἰς τὴν παραγωγὴν, τὴν κατεργασίαν, τὴν ἐμπορίαν καὶ τὴν λιανικὴν πώλησιν, θέλετε ἰδεῖ ἕνα πληθυσμὸν, μίαν τάξιν ἀνθρώπων, ἴσως 50 χιλιάδων, ἀπειλουμένην νὰ καταδικασθῇ εἰς τὴν ἀργίαν, τὴν πενίαν, τὸν θάνατον, διὰ νὰ εἰσπράξῃ τὸ Δημόσιον τὸν φόρον αὐτὸν, ἐνῷ ἠδύνατο νὰ εἰσπράξῃ, δι’ ἄλλου τρόπου ἐλαφροτέρου, ποσὸν, σχεδὸν ἴσον, ἄνευ βλαβῶν τηλικούτων. Καὶ νομίζω, ὅτι ὁμιλῶν περὶ τοῦ τρόπου τῆς βεβαιώσεως, δύναμαι νὰ ὑποδείξω ἄλλον τρόπον, ὅστις ἴσως εἰμπορεῖ νὰ φέρῃ τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον προσδοκᾷ ἀληθῶς ἡ Κυβέρνησις, καὶ ὄχι τὸ προσδιορισθὲν ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ θεωρηθῇ ὑπερβολικῶς ἐξογκωμένον. Ἐὰν τὸ ποσὸν, τὸ ἐπιβαλλόμενον εἰς τὴν κοπὴν ἐν Δημοσίοις καταστήμασιν, ἠδύνατο νὰ πληρώσῃ ἐκεῖνος, ὅστις ἔχει τὸ ἐπάγγελμα τοῦ καπνοπώλου, ἐὰν δηλονότι ὑπεχρεοῦτο νὰ δηλώσῃ ὁ καπνοπώλης τὸ κοπτόμενον παρ’ αὐτοῦ ποσὸν, καὶ νὰ πληρώνῃ τὸν φόρον, ὑποχρεούμενος νὰ κόπτῃ ποσὸν ὡρισμένον κατὰ κατώτατον ὅρον κατ’ ἔτος, ἢ νὰ πληρώνῃ φόρον ἴσον, ὁριζομένου τοῦ κατωτάτου ὅρου, ἠδυνάμεθα νὰ φθάσωμεν εἰς κρείσσονα ἀποτελέσματα. Ἰδοὺ δὲ τί ἐννοῶ: Νὰ ὁρισθῇ, ὅτι οὐδεὶς καπνοπώλης δύναται νὰ κόπτῃ ὀλιγώτερον τῶν χιλίων ὀκάδων, ἢ νὰ πληρώνῃ ὀλιγώτερον τῶν 3,000 δραχμῶν ἐτησίως. Νὰ διαιρεθῶσιν εἰς δύω τάξεις τὰ καπνοπωλεῖα, καὶ τὰ τῆς πρώτης τάξεως νὰ λογισθῶσιν ὡς κόπτοντα κατ’ ἐλάχιστον ὅρον 2,000 ὀκάδας, ἤτοι νὰ πληρώνωσι δραχμὰς 6,000· τὰ δὲ τῆς δευτέρας τάξεως 1,000 ὀκάδας, ἢ δραχμὰς 3,000. Ἠθέλετε οὕτως ἔχει φόρον προσεγγίζοντα τὸν φόρον τοῦ ἐπιτηδεύματος· λέγω δὲ προσεγγίζοντα, διότι θὰ δύνωνται νὰ κόπτωσι καὶ πλέον τοῦ κατωτάτου ὅρου, καὶ τὸ Δημόσιον θὰ δύνηται νὰ ἐξελέγχῃ ἂν ἔκοψαν πλειότερον καὶ νὰ φορολογῇ αὐτό. Ἀλλὰ καὶ φόρος καθαρῶς ἐπιτηδεύματος ἂν χαρακτηρισθῇ, πάλιν θὰ ἦναι ἔμμεσος φόρος καὶ θὰ βαρύνῃ τὸν καταναλωτήν. Τὸ ἐπάγγελμα τοῦ καπνοπώλου ἤθελε βεβαίως διὰ τούτου περιορισθῇ, ἀλλ’ ἤθελον ὑπολειφθῇ ἀρκετοὶ πάντοτε, ἐξασκοῦντες αὐτὸ, ὥστε τὸ προϊὸν τοῦ φόρου νὰ ἦναι ἴσον πρὸς τὸ διὰ τοῦ Νομοσχεδίου ἐπιζητούμενον. Πόσοι εἶναι οἱ πωλοῦντες καπνὸν εἰς ὅλην τὴν Ἑλλάδα, καὶ πόσος εἶναι ὁ καπνὸς, τὸν ὁποῖον κατ’ ἔτος πωλοῦσι; Κατὰ τὰς πληροφορίας μου ὑπερβαίνει τὰς δύω χιλιάδας ὁ ἀριθμὸς τῶν καπνοπωλῶν· ἀλλ’ ἐγὼ περιορίζομαι εἰς τοὺς μικροτέρους, οἱ ὁποῖοι πωλοῦσι χιλίας ὀκάδας καπνοῦ κατ’ ἔτος, καὶ δέχομαι, ὅτι ἐκ τῶν δισχιλίων θὰ μείνωσι μόνον χίλιοι. Λοιπὸν χίλιοι καπνοπῶλαι, πρὸς τρεῖς χιλιάδας δραχμὰς κατ’ ἔτος, θέλουν δώσει ποσὸν τριῶν ἑκατομμυρίων, τὸ ὁποῖον εἶναι ἴσον σχεδὸν, μὲ τὸ ποσὸν, τὸ προσδοκώμενον διὰ τοῦ Νομοσχεδίου τούτου. Τοιουτοτρόπως ἤθελον ἐλλείψει ἀπὸ τὸ Δημόσιον καὶ αἱ δαπάναι τῆς βεβαιώσεως αἱ μέγισται, αἱ δαπάναι, τὰς ὁποίας δὲν θὰ καλύψῃ, ὄχι τὸ ποσὸν τῶν 50 λεπτῶν τῆς κοπῆς, ἀλλ’ οὐδὲ τὸ ἥμισυ τοῦ εἰσπραχθησομένου. Ἤθελον ἐλλείψει τὰ ἀσφυκτικὰ μέτρα, τὰ περιορίζοντα τοὺς πωλητὰς, καὶ ὅλος ὁ θόρυβος, ὃν τὸ Νομοσχέδιον θὰ ἐπιφέρῃ. Ἠδύνατο νὰ προστεθῇ, ὅτι, ἐὰν ὁ καπνοπώλης ἀποδειχθῇ, ὅτι ἐδολιεύθη, ὑπόκειται εἰς βαρείας συνεπείας. Ἂν τὰ καπνοπωλεῖα διαιρεθῶσιν, ὡς εἶπον, εἰς δύω ἢ εἰς τρεῖς τάξεις, ἂν ὁρισθῇ ὡς κατωτέρα τάξις ἐκείνων, οἵτινες ἤθελον πωλεῖ χιλίας ὀκάδας, ἡ δευτέρα ἐκείνων, οἵτινες ἤθελον πωλεῖ δύω χιλιάδας, καὶ ἡ τρίτη ἐκείνων, οἵτινες ἤθελον πωλεῖ τρεῖς χιλιάδας, δύνασθε νὰ ἐλπίζητε ποσὸν ἀνώτερον, οὐχὶ κατώτερον τῶν τριῶν ἑκατομμυρίων. Ὁ φόρος αὐτὸς, καὶ ὡς φόρος καθαρῶς ἐπιτηδευματικὸς, εἶναι ἔμμεσος, ὡς εἶπον, καὶ οὐχὶ ἄμεσος, διότι κακῶς κατατάσσεται διοικητικῶς εἰς τοὺς ἀμέσους φόρους ὁ τοῦ ἐπιτηδεύματος, καθότι βαρύνει πάντοτε τὸν καταναλωτήν. Τὸν φόρον τοῦτον εὐχαρίστως δέχονται οἱ καπνοπῶλαι ἐλπίζω, ἵνα ἀπαλλαγῶσι τοῦ δεινοῦ κακοῦ τῆς δοσοληψίας, καὶ τῶν ἐμποδίων τοῦ ἐργαστηρίου τῆς κοπῆς. Τὸν φόρον τοῦτον δὲν δύνανται νὰ κατακρίνωσιν οἱ παραγωγοὶ, διότι δὲν θὰ αἰσθανθῶσιν αὐτὸν, δὲν θὰ κατακρίνωσι δὲ οἱ καταναλωταὶ, δὲν θὰ κατακρίνῃ οὐδεὶς ἐν τῇ βεβαιώσει του. Ἔλαβον πληροφορίας παρὰ τῶν καπνοπωλῶν, ὅτι τὰ μεγάλα καπνοπωλεῖα πωλοῦσι τέσσαρας ἕως πέντε χιλιάδας ὀκάδας κατ’ ἔτος· τὰ ἀμέσως κατώτερα τούτων τρεῖς χιλιάδας, τὰ μεσαῖα δύω χιλιάδας, οὐδὲν δὲ δύναται νὰ συντηρηθῇ, ἐὰν δὲν πωλήσῃ χιλίας ὀκάδας, τουτέστι τρεῖς καθ’ ἑκάστην, διότι ἐκ τούτων θὰ πληρώσῃ τὸ ἐνοίκιον, τὸ προσωπικὸν κτλ. Λοιπὸν διὰ τοιούτου τρόπου, ἐνῷ ἀφ’ ἑνὸς ἀποφεύγετε τὰς δαπάνας καὶ δὲν ἐπιβαρύνετε τὴν κατανάλωσιν διὰ προσθέτου φόρου, θὰ ἔχητε καὶ ἀπὸ τὸν φόρον τοῦ σιγαροχάρτου ἓν ποσὸν ἄνευ βλάβης τῆς παραγωγῆς. Ἐπειδὴ δὲ περὶ τοῦ ποσοῦ τοῦ φόρου ἐξακολουθῶ, κάμνω τὴν παρατήρησιν, ἣν ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μελετήσῃ. Παρέβαλον Προϋπολογισμοὺς ἄλλων Κρατῶν, καὶ ἐκείνων μάλιστα, εἰς τὰ ὁποῖα ἐπικρατεῖ τὸ μονοπώλιον, καὶ εἶδον, ὅτι ὁ φόρος ἐπὶ τοῦ οἴνου καὶ τῶν πνευματωδῶν ποτῶν, ἐν ὅλῳ λαμβανόμενος, εἶναι πολὺ μικρότερος τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ καπνοῦ. Παρ’ ἡμῖν ὁ φόρος τοῦ καπνοῦ προϋπολίζεται εἰς 4 ἑκατομμύρια, ὁ τοῦ σιγαροχάρτου εἰς 1½ ἑκατομμύριον, καὶ τῶν ταινιῶν τὸ τέλος εἰς 100 χιλιάδας δραχμῶν ἤτοι ἐν ὅλῳ εἰς 5,600,000· ὁ φόρος ἐπὶ τοῦ οἴνου εἰς 3,200,000, ὁ φόρος ἐπὶ τῶν πνευματωδῶν ποτῶν εἰς 1,800,000, ἤτοι ἐν ὅλῳ εἰς 5,000,000, ἤτοι ὀλιγώτερον τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ καπνοῦ. Ἐν τούτοις ἐν Γαλλίᾳ τὸ 1878 π. χ. ὁ φόρος ἐπὶ τῶν οἰνοπνευμάτων καὶ οἴνων ἔφερε 411,583,000, ἐνῷ ὁ φόρος ἐπὶ τοῦ καπνοῦ, κατὰ τὸ αὐτὸ ἔτος, 255 ἑκατομμύρια μόνον. Τὸ 1881, ὁ φόρος ἐπὶ τῶν ποτῶν ἔφερε 350 ἑκατομμύρια, ὁ ἐπὶ τοῦ καπνοῦ 324, καὶ ἐκεῖ ὑπάρχει, σημειώσατε, τὸ μονοπώλιον. Ἐν Αὐστρίᾳ τῷ 1880 ὁ φόρος ἐπὶ τῶν πνευματωδῶν ποτῶν καὶ τοῦ οἴνου ἀνέβαινεν εἰς 71 ἑκατομμύριον, ὁ καθαρὸς φόρος ἐπὶ τοῦ καπνοῦ εἰς 28 μόνον ἑκατομμύρια, ἡ ὅλη δὲ εἴσπραξις τοῦ καπνοῦ, μετὰ τοῦ ἀγοραζομένου διὰ τὸ μονοπώλιον, εἰς 59 ἑκατομμύρια. Ἐν Ῥωσσίᾳ δὲ μόλις 13 ἑκατομμύρια προϋπελόγισαν κατὰ τὸ 1881 διὰ τὸν καπνὸν, ἐνῷ διὰ τὸν οἶνον καὶ τὰ πνευματώδη ποτὰ προϋπελόγισαν 222 ἑκατομμύρια. Βλέπετε, ἐξ αὐτῆς τῆς παραβολῆς, τὴν διαφορὰν, ἥτις παρατηρεῖται εἰς πολλὰ Κράτη καθ’ ὅλους τοὺς Προϋπολογισμοὺς, καὶ κρίνετε, ὅτι τοῦτο συμβαίνει ἐκεῖ ὅπου δὲν ἔχουσι τὰ μεγάλα κωλύματα τῆς μεγάλης καλλιεργείας τοῦ καπνοῦ, ὡς ἐν Ἑλλάδι, ἐν ᾗ ἐπασχολεῖται τὸ ⅙ τοῦ γεωργικοῦ πληθυσμοῦ εἰς τὸν καπνόν· ὅτι ἐκεῖ ὅπου συμβαίνει, δὲν ἔχουν τὴν ἀνάγκην τῆς ἐξαγωγῆς, ἥτις φέρει πολλὴν εἰς τὸν Τόπον ἡμῶν ὠφέλειαν, καὶ ἥτις ὁπωσδήποτε θέλει περιορισθῆ διὰ τοῦ Νομοσχεδίου αὐτοῦ. Ἐκεῖ δὲν εὗρον καλὸν νὰ ἐπιβάλωσι τὸν φόρον τόσον βαρὺν, ὅσον τὸ Νομοσχέδιον αὐτὸ ἐπιζητεῖ, σχετικῶς πρὸς τὴν φορολογίαν τῶν πνευματωδῶν ποτῶν καὶ τοῦ οἴνου. Πῶς ἐσκέφθη ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ κάμῃ ἐδῶ τὸ ἐναντίον; Ἀλλὰ καὶ ἡ βεβαίωσις εἶναι κακίστη. Γνωρίζετε πάντες, ὅτι ἡ περίδεσις τοῦ καπνοῦ θέλει εἶσθαι βλαβερὰ, καὶ συνάμα ἀφορμὴ ἵνα ἡ τιμὴ τοῦ καπνοῦ ἐν τῇ τελευταίᾳ πωλήσει αὐξάνῃ. Ὁ Ἑλληνικὸς καπνὸς ἔχει ἀνάγκην διαρκοῦς περιποιήσεως, ἔχει ἀνάγκην ἀπὸ καιροῦ εἰς καιρὸν καταβρέγματος καὶ ἐκθέσεως εἰς καθαρὸν ἀέρα· διότι εἴτε ἐκ τοῦ ἰνώδους τῶν φύλλων, εἴτε ἐξ ἄλλων αἰτίων, ἂν μείνῃ κεκλεισμένος, τὸ μὲν θέρος τρίβεται τάχιστα, τὸν δὲ χειμῶνα εὐρωτιᾷ εὐκολώτατα. Ἐὰν ὑποτεθῇ λοιπὸν, ὅτι μένει κεκλεισμένος ἐντὸς τοῦ χαρτίου ἐπὶ χρόνον τινὰ, πλέον τῶν 10 ἡμερῶν, τὸ ἀποτέλεσμα τῆς εὐρωτιάσεως ἐν καιρῷ χειμῶνος, καὶ τῆς θρύψεως ἐν καιρῷ θέρους, θὰ ἐπέλθῃ ἀφεύκτως. Ὁ καπνοπώλης δὲν θέλει τὸν πωλεμήσει, διότι ὁ ἀγοραστὴς θὰ εὑρίσκῃ ἔξωθεν τοῦ δέματος τὴν ποιότητα τοῦ καπνοῦ διὰ τῆς ἁφῆς λίαν εὐκόλως, καὶ ὁ καπνοπώλης θὰ ἀναγκάζηται νὰ προσθέτῃ τὴν ζημίαν ταύτην εἰς τὴν τιμὴν τοῦ καλοῦ καπνοῦ, τὸν ὁποῖον πωλεῖ. Τοιουτοτρόπως εἰς τὸν ἀγοραστὴν θὰ πωλῆται πολὺ περισσότερον ὁ καπνὸς, ἀφ’ ὅσον προβλέπετε, καὶ τοῦτο ἔσται μία μεγαλειτέρα αἰτία τοῦ περιορισμοῦ τῆς καταναλώσεως, ἥτις, προστιθέμενη εἰς τὰς προῤῥηθείσας, καταδεικνύει καὶ ἄλλο σφάλμα τοῦ Νομοσχεδίου. Ὑπολογίσατε ποία βλάβη θέλει ἐπέλθει εἰς τὴν γεωργίαν τὴν παράγουσαν τὸν καπνὸν, ἕνεκα τῆς φορολογίας, ἥτις θὰ ἐπαγάγῃ περιορισμὸν παραγωγῆς, περιορισμὸν, ὃν εὑρίσκετε εὐκόλως, ἂν παρατηρήσετε, ὅτι ὅπου δὲν ὑπάρχει φόρος, ἀναλογίζεται ἡ κατανάλωσις εἰς τὸ τριπλάσιον ἐκείνου, ὅπερ καταναλίσκεται ὅπου ὁ φόρος ὑπάρχει. Σκεφθῆτε, ὅτι θέλουσι παρέλθει πολλὰ ἔτη ἕως ὅτου αὐξήσῃ ὁ πληθυσμὸς, καὶ φθάσῃ ὁ Τόπος νὰ καταναλίσκῃ τὸ ποσὸν τοῦ καπνοῦ, τὸ ὁποῖον σήμερον καταναλίσκεται ἕνεκα τῆς εὐθηνίας, καὶ θέλετε κρίνει πόσον δικαία εἶναι πᾶσα παράστασις κατὰ τοῦ Νομοσχεδίου. Τώρα, ὡς πρὸς τὰ ἀποτελέσματα τὰ ἄλλα, τῆς μεγάλης ἀπάτης καὶ τῶν ἐκ ταύτης πολλῶν ἐγκλημάτων, νομίζω, ὅτι δὲν ἔχω ἀνάγκην νὰ εἴπω πρὸς ὑμᾶς πολλά. Τίς ἐκ τῶν πενεστέρων δὲν θέλει μεταχειρίζεσθαι ψαλίδα ἢ μάχαιραν, ἵνα κόπτῃ τὸν καπνὸν, καὶ οὕτως ἀποφεύγῃ τὸν φόρον; Πόσοι δὲ ἐκ τῶν ἐχόντων μετρίαν περιουσίαν δὲν θέλουσι προμηθευθῆ ἐργαλεῖα μικρὰ, ἵνα κόπτωσιν αὐτὸν κατ’ οἶκον; Ταῦτα πάντα τὰ τιμωρεῖ ὁ Νόμος. Ἀλλ’ αὐτὸ τοῦτο, αὐταὶ αἱ καταδιώξεις πρέπει νὰ χρησιμεύσωσιν εἰς τὸ Νομοθετικὸν Σῶμα ὡς περίστασις πρὸς ἐκτίμησιν τῆς ἐν γένει οἰκονομίας τοῦ Νόμου. Ἐνῷ τὰ Δικαστήρια ἡμῶν βρίθουσιν ἐκ τῶν φυσικῶν λεγομένων ἐγκλημάτων, καὶ πᾶσα προσθήκη Δικαστῶν ἐξελέγχεται ἀνεπαρκὴς πρὸς ἐκδίκασιν τῶν κοινῶν ἐγκλημάτων, ὅταν προστεθῶσι καὶ ταῦτα, τὰ ἐκ τῶν παραβάσεων ἐκ τοῦ καπνοῦ, πόσαι δίκαι θὰ γεννηθῶσιν; Πόσον προσωπικὸν θὰ χρειασθῇ ἡ Δικαιοσύνη πρόσθετον ἵνα ἐπαρκῇ; Πόσους Εἰσαγγελεῖς, πόσους κατωτέρους ὑπαλλήλους; Ἵνα δώσω εἰς ὑμᾶς μίαν ἰδέαν, σᾶς ἀναφέρω τὸ ἑξῆς: Τὸ 1874 εἰσήχθη τὸ πρῶτον ἐν Γαλλίᾳ τὸ μονοπώλιον τῶν κηρίνων πυρίων ἢ σπίρτων. Τὴν εἰσαγωγὴν τοῦ Νόμου ἐπηκολούθησαν αἱ παραβάσεις καὶ αἱ καταδιώξεις τῶν παραβάσεων. Τὴν πρώτην τριμηνίαν εἰσήχθησαν 185 τοιαῦται, τὴν δευτέραν τριμηνίαν 420, τὴν τρίτην 970, καὶ τὴν πέμπτην (ἤτοι τὴν Αʹ. τριμηνίαν τοῦ 1875) δισχίλιαι καὶ ἑκατὸν, καὶ οὕτω προέβαινε ἡ πληθὺς τῶν παραβάσεων τοῦ Νόμου αὐξανομένη· ἐχρειάσθη δὲ, ἐν διαστήματι, βραχεῖ σχετικῶς, νὰ γείνωσιν εἴκοσι χιλιάδες κατ’ οἶκον ἔρευναι, νὰ διαταραχθῶσι τὰ ἄσυλα 20,000 οἰκογενειῶν, ἵνα βεβαιωθῶσι πεντακισχίλιαι μόνον παραβάσεις. Τὸ ἀποτέλεσμα τοῦτο θέλει φέρει ἀφεύκτως ὁ τρόπος τῆς βεβαιώσεως καὶ εἰσπράξεως τοῦ φόρου τούτου. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ μεταβάλῃ καὶ τὸν τρόπον τῆς βεβαιώσεως. Κυριωτάτη μεταβολὴ εἶναι βεβαίως ἡ κατὰ ποιότητα φορολογία, ἀλλὰ δευτέρα εἶναι ἡ βεβαίωσις καὶ ἡ ἐξεύρεσις τρόπου, ἵνα μὴ μεταφέρηται ὁ καπνὸς εἰς τὸ Δημόσιον κοπτήριον. Ἂς ἀρκεσθῇ ἐπὶ τοῦ παρόντος ὁ Νόμος εἰς τὴν δήλωσιν τοῦ καπνοπώλου, ἂς τάξῃ δὲ κατώτερον ὅρον δηλώσεως. Ἂς ἀπειλήσῃ ποινὰς κατὰ τῶν παραβατῶν, καὶ ἂς ἐπιφυλαχθῇ νὰ ἐπανέλθῃ κατὰ τὸ ἐπιὸν ἔτος νὰ διαιρέσῃ τὰ καπνοπωλεῖα, ὅσα δυνηθῶσι νὰ συντηρηθῶσι, μετὰ τὴν ἐπιβολὴν αὐτοῦ τοῦ φόρου, εἰς τάξεις, νὰ κανονίσῃ τὴν δήλωσιν.

§43ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἂν δὲν δηλώσῃ κανείς;

§44ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Θὰ ἦναι ὁ κατώτερος ὅρος. Θὰ ἦναι αἱ ποιναὶ, θὰ ὁδηγήσῃ ἡ πεῖρα. Διὰ τοιούτου συστήματος ὅσοι δὲν δύνανται νὰ πληρώνωσι τὸν φόρον αὐτὸν, θέλουσι παύσει νὰ μετέρχωνται τὸ ἔργον τοῦ καπνοπώλου, ὅσοι δὲ ἐξακολουθήσωσι, θὰ εἴπῃ ὅτι κόπτουσι περισσότερον, καὶ κατόπιν ἂς ἔλθῃ ὁ Νομοθέτης νὰ κανονίσῃ τὰ φαινόμενα. Τοῦτο δὲ δὲν θέλει εἶσθαι εἰς βλάβην τοῦ Δημοσίου, διότι σήμερον θὰ εἰσπράξῃ πολὺ ὀλιγώτερον τοῦ προϋπολογιζομένου, βεβαίως δὲ οὐδὲ τὸ ἥμισυ τοῦ εἰς κατανάλωσιν διδομένου καπνοῦ. Πρέπει νὰ ἀποδώσωμεν δικαιοσύνην καὶ εἰς τὸν φορολογούμενον Ἕλληνα. Παντοῦ αἱ φορολογίαι τοιούτων ἀντικειμένων ἐγείρουσι θόρυβον καὶ ταράσουσι τὸ φρόνημα τοῦ λαοῦ, καὶ ἡ ἀντιπολίτευσις, νομίζω, δὲν θὰ καυχηθῇ ὅτι ἔθηκεν εἰς ἐνέργειαν πᾶν μέσον, ὅπως κατευνάσῃ τὴν διέγερσιν ταύτην.

§45ΤΙΝΕΣ (ἀριστερόθεν). Τί εἶναι αὐτά;

§46ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ἰδέαι. Σᾶς ταράττουσιν; Ἀλλ’ ἡ φρόνησις καὶ αὐτῶν ἀκόμη τῶν καπνοπαραγωγῶν ἀνεγνώρισε, κατ’ ἀρχὴν, ὅτι δύναται νὰ ἐπιβληθῇ εἷς φόρος ἐπὶ τοῦ καπνοῦ, καὶ δὲν ἀρνοῦνται τὴν ἀνάγκην ταύτην, ἀναγνωρίζοντες τὴν μεγάλην τοῦ Δημοσίου Ταμείου ἔνδειαν. Ἀλλ’ ὅταν ὁ φόρος συνοδεύηται ἀπὸ τόσα ἐλαττώματα, ὅταν ἀπειλῇ οὕτω σπουδαίως καὶ τὴν γεωργίαν, καὶ τὴν ἐμπορείαν, καὶ τὴν βιομηχανίαν τοῦ καπνοῦ, δίκαιον εἶναι καὶ ἡ Κυβέρνησις νὰ φανῇ ὅσῳ τὸ δυνατὸν ἐνδοτικωτέρα, καὶ ἡ Βουλὴ προσεκτικωτέρα εἰς ἐξεύρεσιν τρόπου, δι’ οὗ νὰ ἐπιτύχῃ ὅσῳ οἷόν τε περισσότερον ποσὸν, μεθ’ ὅσης οἷόν τε μικροτέρας βλάβης τοῦ Τόπου καὶ τῶν φορολογουμένων. Τώρα, ἡ ἐμὴ πεποίθησις εἶναι, ὅτι ἐκ τοῦ Νομοσχεδίου αὐτοῦ τὸ Δημόσιον δὲν θέλει πορισθῇ οὔτε ἓν ἑκατομμύριον, ὅτι ἀπέναντι τοῦ ποσοῦ τούτου θέλει ὑποστῆ μεγίστας δαπάνας, ὅτι πλὴν τῶν δαπανῶν ἡ κίνησις ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ ἔσται βλαβερωτάτη, διότι καὶ πρόσθετον ὑπαλληλίαν θὰ χρειασθῇ καὶ καταστήματα ἰδιαίτερα θὰ κάμῃ καὶ τελωνοφύλακας πρὸς καταδίωξιν τῶν λαθραίως ἐμπορευομένων θὰ διορίσῃ. Ἅμα δὲ οὕτως ὁ κόσμος προδιατεθῇ εἰς τὴν μὴ ἀποδοχὴν αὐτοῦ τοῦ φόρου, θὰ ἦναι δύσκολον, ἐν τῷ μέλλοντι, νὰ ἐπιβληθῇ ἄλλος φόρος. Καλλίτερον λοιπὸν εἶναι νὰ στραφῶμεν εἰς φορολογίαν διὰ τοῦ φόρου τοῦ ἐπιτηδεύματος. Πρὸ πάντων ὅμως πρέπει νὰ γείνῃ δεκτὴ ἡ φορολογία κατὰ ποιότητα, καὶ ἡ ἄρσις τῆς περιδέσεως, ἥτις θέλει πορίσει ἴσως εἰς τὸ Δημόσιον κέρδος μικρότερον, ἀλλ’ ἀσφαλέστερον, καθότι, ἕνεκα τῆς περιδέσεως, πολλοὶ θὰ παραβιάσωσι τὸν Νόμον, ὄχι διὰ νὰ ζημιώσωσι τὸ Δημόσιον, ἀλλὰ διὰ νὰ ἔχωσι καπνὸν νωπὸν καὶ καλόν.

§47ΜΑΝΕΤΑΣ. Τότε δὲν θὰ ὑπάρχῃ ἔλεγχος....

§48ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ὅταν εἰσάγηται εἷς φόρος, δὲν πρέπει νὰ εἰσάγηται μὲ ὅλας τὰς αὐστηρότητας· διότι αἱ αὐστηρότητες ὑπαγορεύονται ἀπὸ ποικίλας περιστάσεις τοπικὰς, αἵτινες βαθμηδὸν ἀναφαίνονται. Ποῦ μὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ προβλέψῃ ὁ Νομοθέτης περὶ τούτου, ποῦ δὲ περὶ ἐκείνου τοῦ ἐμποδίου. Ἡμεῖς δὲν γνωρίζομεν ἀκόμη ποίας δύναται νὰ παρουσιάσῃ ἐλλείψεις ἡ φορολογία αὕτη. Ἐπειδὴ δὲ πρόκειται περὶ τοιούτου προϊόντος, εὐχῆς ἔργον ἦτο νὰ ἀφεθῇ ἐντελῶς ἐλεύθερον. Βεβαίως ἐκ πατριωτισμοῦ μόνον οὐδαμοῦ, καὶ οὐδ’ ἐν Ἑλλάδι, δύναταί τις νὰ περιμένῃ πλήρη ἐκτέλεσιν φορολογικοῦ Νόμου· ἀλλὰ θέλει δειχθῆ κατόπιν ποῦ ἡ ἐκτέλεσις θὰ προσκόψῃ καὶ ποίας ἀσφαλείας πρέπει τότε νὰ τάξωμεν περὶ τὴν βεβαίωσιν, ποίας δὲ κατὰ τὴν εἴσπραξιν τοῦ φόρου. Φοβοῦμαι, σᾶς ἐπαναλέγω, ὅτι τόσαι ἀντιδράσεις θέλουσι παρουσιασθῆ κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ Νόμου τούτου, ὥστε αἱ πλεῖται τῶν διατάξεων αὐτοῦ θέλουσι μείνει εἰς ἀχρηστίαν. Ἂν θελήσωμεν νὰ ἐκβιάσωμεν τὴν ἐφαρμογὴν διὰ τῶν ποινῶν καὶ τῶν καταδιώξεων, καὶ νὰ ὑποχρεώσωμεν τοὺς καπνοπώλας νὰ κόπτωσιν εἰς τὸ Δημόσιον κοπτήριον τὸν καπνὸν, πάλιν δὲν θέλομεν φθάσει εἰς τὸ ἀποτέλεσμα, διότι καὶ τότε τὸ προϊὸν τοῦ φόρου θέλει εἶναι ἐλάχιστον. Καὶ διὰ τὸ ποσὸν ὅθεν τοῦ φόρου, καὶ διὰ τὸ ἄδικον τῆς φορολογίας ἄνευ διακρίσεως ποιότητος, καὶ διὰ τὸν τρόπον τῆς βεβαιώσεως, κρίνω τὸ Νομοσχέδιον ἐπιβλαβὲς εἰς τοὺς παραγωγοὺς, ἐφ’ ὧν οὕτω θέλει ἐπιπέσει ὅλον τὸ βάρος τοῦ φόρου. Τὰς περὶ τοῦ βαρυνομένου διὰ τῶν φόρων καταναλώσεως συζητήσεις, δὲν παρακολουθῶ, διότι ἐδῶ δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἀμφιβολία, ὅτι ὁ παραγωγὸς εἶναι ὁ βλαπτόμενος, καὶ ἐξ ὀνόματος αὐτοῦ, τοῦ πένητος, τοῦ πάσχοντος, τοῦ κοπιῶντος, ἐξ ὀνόματος τοῦ γεωργοῦ, ἐπαναλαμβάνω λέγων ὑμῖν, ὅτι τὸ Νομοσχέδιον θὰ φέρῃ τὴν καταστροφήν του. Θέλω ὑποβάλει τροπολογίαν περὶ τῆς ἐλαττώσεως τοῦ φόρου, ὅσον ἀφορᾷ τοὺς καπνοὺς τῆς Ἀργολίδος, ὡς τῆς κατωτέρας ποιότητος εἰς τὸ ⅓. Σᾶς εἶπον, ὅτι ἡ ἀξία αὐτῶν εἶναι τὸ ⅕ μόνον τοῦ καπνοῦ τῆς Στερεᾶς Ἑλλάδος, καὶ ὅμως ἐγὼ πάλιν δέχομαι, αὐτοὶ νὰ φορολογηθῶσι μὲ τὸ διπλάσιον τοῦ ποσοῦ ἐκείνου, ἤτοι μὲ τὸ ⅓ τοῦ φόρου, ὅστις ἐπιβάλλεται εἰς τοὺς καπνοὺς τῆς Στερεᾶς. Ἀφοῦ ἡ τιμὴ τοῦ καπνοῦ τῆς Ἀργολίδος εἶναι 60 λεπτὰ καὶ δέχομαι φόρον δραχμῆς μιᾶς, δέχομαι φόρον διπλάσιον τῆς ἀξίας του, ἐνῷ τὰ καπνὰ τῆς Στερεᾶς ἀξίζουν δραχμὰς 3 κατ’ ὀκᾶν, καὶ ὁ φόρος τῶν 3 δραχμῶν εἶναι ἴσος μὲ τὴν ἀξίαν του. Νομίζω, ὅτι θέλετε ὁμολογήσει ὅτι ἔχουν πᾶν δίκαιον, τοῦτο προτείνοντες. Δεύτερον, τὸ ὁποῖον νομίζω ὅτι πρέπει νὰ παραδεχθῇ ἡ Βουλὴ, εἶναι νὰ ἀρθῶσιν ἐπὶ τοῦ παρόντος αἱ ταινίαι. Περὶ τούτου δὲν ὑποβάλλω ἰδιαιτέραν τροπολογίαν, ὡς οὐδὲ περὶ τῆς ἐλαττώσεως τοῦ φόρου. Ταῦτα πρέπει νὰ δεχθῇ καὶ νὰ προτείνῃ ἡ Κυβέρνησις, φέρουσα ἐπὶ τοῦ Νομοσχεδίου τὰς ἀναγκαίας τροποποιήσεις. Ἂν συναινέσῃ εἰς τοῦτο ἡ Κυβέρνησις, θέλει τροποποιηθῇ τὸ Νομοσχέδιον τότε κατὰ τρόπον αἴροντα καὶ ἐλαττοῦντα τὸ κακὸν τῶν ταινιῶν. Ὅταν τὰ δύω ταῦτα γίνωσι δεκτὰ, ὅταν ἦναι ἀνάλογος ἡ φορολογία, καὶ ὅταν ἀρθῶσιν αἱ ταινίαι, μέλλομεν νὰ ἴδωμεν, ἐν τῷ διαστήματι ἓξ μηνῶν ἐφαρμογῆς τοῦ Νόμου, τίνας ἐλλείψεις θέλει παρουσιάσει οὗτος, καὶ ἐν τῇ ἑπομένῃ Συνόδῳ θὰ ἦναι εἰς κατάστασιν ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡμεῖς νὰ προβλέψωμεν περὶ αὐτῶν. Ἐλπίζω, ὅτι τῆς Κυβερνήσεως ἡ μέριμνα περὶ τῶν παραγωγῶν δὲν θέλει παραλείψει πᾶν μέσον, ὄχι προστασίας, ἀλλὰ δικαιοσύνης πρὸς τὰ μεγάλα αὐτῶν συμφέροντα, πρὸς τὴν ἐπισειωμένην καταστροφὴν αὐτῶν· ὅτι θὰ δεχθῇ τὰς προτάσεις ἐκείνας, ἀναλογιζομένη, ὅτι τὸ συμφέρον τῶν γεωργῶν εἶναι πολὺ ἀνώτερον τοῦ συμφέροντος τοῦ Δημοσίου, ὅπερ ζημιοῦται, ἐὰν καταστραφῶσι τὰ συμφέροντα ἐκείνων. Ἡ ἐνοικίασις, περὶ ἧς προβλέπει τὸ Νομοσχέδιον, ἐλπίζω ὅτι ἐτέθη ἕνεκα τυπικῆς ὑποχρεώσεως. Πρέπει ν’ ἀποφύγῃ ἡ Κυβέρνησις ἀπολύτως πᾶσαν ἐνοικίασιν. Βεβαίως καὶ ἐνοικιαστὴς δὲν εἶναι εὔκολον νὰ εὑρεθῇ, ἂν τάξωμεν ὡς κατώτερον ὅρον 6 ἢ 8 ἑκατομμύρια· ἀλλὰ, καὶ ἂν εὑρεθῇ, δὲν πρέπει νὰ συναφθῇ ἐνοικίασις, ἥτις ἀπειλεῖ νὰ φέρῃ τὸ μονοπώλιον, καὶ τότε θὰ καταστρέψῃ καὶ τὴν ἐξαγωγὴν τοῦ καπνοῦ, καθότι ὁ ἐνοικιαστὴς τοῦ φόρου τῆς κοπῆς εὐκόλως δύναται νὰ καταστρέψῃ ὅλους τοὺς καπνοπώλας, καὶ νὰ ἐξαναγκάσῃ οὕτω τὴν πρὸς αὐτὸν πώλησιν τῶν καπνῶν ὑπὸ τῶν παραγωγῶν, ἢ τὴν παῦσιν τῆς καλλιεργείας τοῦ καπνοῦ ἐν Ἑλλάδι. Ἂς μὴ λησμονήσῃ ἡ Βουλὴ, ὅτι ἐκ τοῦ φόρου τούτου δὲν δύναται νὰ ἐλπίζῃ πολλὰ, καὶ εὔχομαι νὰ μὴ ἦμαι δυσοίωνος, λέγων ἀπὸ τοῦδε, ὅτι τὸ Δημόσιον οὔτε τὸ τέταρτον τοῦ ὑπολογιζομένου θὰ εἰσπράξῃ, οὔτε τὸ ἑκατομμύριον θὰ πλησιάσῃ, ἐνῷ θὰ φέρῃ πολλῶν χιλιάδων πτωχῶν τὴν καταστροφὴν, καὶ πολλῶν ἑκατομμυρίων ζημίαν εἰς τὸν ἐθνικὸν πλοῦτον. Τίς δὲν βλέπει τοῦτο; Τίς δὲν βλέπει ὅτι οὐδὲ τὸ τρίτον τῶν σημερινῶν καταναλωτῶν θὰ ἦναι ἀγορασταὶ τοῦ κοπτομένου καπνοῦ ὑπὸ τοῦ Δημοσίου; Καὶ ἀφοῦ τοῦτο γείνῃ, πῶς θ’ ἀγοράζηται πλέον ὁ κακὸς καπνός; Δὲν θὰ παύσῃ τότε πολλῆς ἐκτάσεως ἡ καλλιέργεια; Δὲν θὰ ἐξωθηθῶσιν εἰς τὴν πτωχείαν πολλοὶ γεωργοί; Ἐνῷ τοιαῦτα προβλέπω, βλέπω ἐξ ἄλλου ὅτι τὸ Δημόσιον τόσας θὰ ἔχῃ δαπάνας, τόσα ἔξοδα θὰ ὑποστῇ διὰ τὴν ἐγκατάστασιν τοῦ φόρου, δι’ ὑπαλλήλους, καὶ ἐπιτηρήσεις καὶ καταδιώξεις κλπ. καὶ τόσας θὰ εὕρῃ ἀντιδράσεις, ὥστε φοβοῦμαι μὴ τάχιστα εὑρεθῶμεν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ προβλέψωμεν περὶ ἄλλου Νόμου. Τελευταίαν ἐπίκλησιν ποιοῦμαι εἰς τὴν Βουλήν. Μὴ διστάσῃ νὰ δεχθῇ τὴν ἀνάλογον φορολογίαν. Ὅστις ἀποκρούσῃ τοῦτο, μανθάνων κατόπιν τὰς δυστυχίας τῶν γεωργῶν, ἐφ’ ὧν βεβαίως θέλει πέσει τοιοῦτος φόρος, θὰ θλιβῇ. Θὰ ἔλθῃ ἴσως τότε ἡ μετάνοια, ἀλλ’ ἀργὰ, διότι τὸ κακὸν θὰ ἔχει γείνει. Ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ μὴ κηρυχθῶ ἀπὸ τοῦδε κατὰ τοῦ Νόμου, ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ Ἔθνους, καὶ ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ ἀγαθοῦ φιλοπόνου καπνογεωργοῦ τῆς Ἀργολίδος, ὅστις ἀναγνωρίζω, ὅτι θὰ πάθῃ δεινὰ ἐκ τοιαύτης φορολογίας. (Γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 1, 2 καὶ 3).

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 4.

§50ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Ἐδῶ νὰ σημειωθῇ ἡ ἑξῆς μεταβολὴ, ἀντὶ ἑνὸς μηνὸς ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ παρόντος, ἐντὸς δέκα ἡμερῶν ἀπὸ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ Νόμου. Εἰς δὲ τὴν ἀρχὴν τῆς §, οὐδεὶς δύναται νὰ κόπτῃ καπνὸν καὶ κατασκευάζει, νὰ προστεθῇ «πρὸς πώλησιν» σιγάρα.

§51ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἄν τις κόπτῃ καπνὸν καὶ κατασκευάζῃ σιγάρα πρὸς ἰδίαν χρῆσιν, αὐτὸς δὲν ὑπόκειται εἰς φορολογίαν;

§52ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Ὁ φόρος ἐπιβάλλεται εἰς τὴν ἐκκοπήν· ἡ κατασκευὴ τῶν σιγάρων τότε μόνον ὑπόκεινται εἰς φόρον, ὅταν γίνεται πρὸς πώλησιν.

§53ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὥστε ὁ μὴ κόπτων καπνὸν ὑπόκειται εἰς φορολογίαν, ὁ κόπτων ὅμως καπνὸν, ὅπως κάμῃ σιγάρα πρὸς κάπνισμα δὲν ὑποβάλλεται εἰς φορολογίαν.

§54ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Νομίζω, ὅτι ἡ ἔννοια τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν εἶναι, ὅτι ὁ κόπτων κατ’ ἰδίαν καπνὸν, χωρὶς νὰ σκεφθῇ νὰ ἐκποιήσῃ αὐτὸν, δὲν ὑπόκειται εἰς φορολογίαν.

§55ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Ὑπόκειται.

§56ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Αἱ λέξεις «πρὸς πώλησιν» προσετέθησαν μόνον εἰς τὸ «κατασκευάζει σιγάρα». Ἡ κατασκευὴ τῶν σιγάρων τότε μόνον ἀπαγορεύεται, ὅταν γίνηται πρὸς πώλησιν· ἐκκοπὴ τοῦ καπνοῦ ἀπαγορεύεται πάντοτε.

§57ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Εἰς σιγάρα κατασκευασθέντα διὰ φύλλων καπνοῦ δὲν ἐπιβάλλεται φορολογία· οἱ καπνίζοντος ὅμως Ἑλληνικὸν καπνὸν εἰς σιγάρα, αὐτοὶ ὑπόκεινται εἰς φορολογίαν· ἂν καπνίζουν σιγάρα ποῦρα, κατασκευασθέντα ἐκ καπνοῦ Ἑλληνικοῦ, δὲν ὑπόκεινται εἰς φορολογίαν. Μία προστασία τῶν ἐχόντων τὴν ἕξιν νὰ καπνίζουν ποῦρα σιγάρα.

§58ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφοῦ ὁ φόρος ἐπιβάλλεται καὶ πληρόνεται κατὰ τὴν κυκλοφορίαν, δὲν ἐννοῶ πρὸς τί ἡ ἀπαγόρευσις τῆς μεταποιήσεως εἰς σιγάρα. Ἔκοψε τὸν καπνὸν καὶ ἑπομένως ἐπλήρωσε τὸν φόρον· ἄν αὐτὸς τώρα θελήσῃ νὰ μεταβάλῃ τὸν καπνὸν εἰς σιγάρα θὰ πληρώσῃ ἄλλον φόρον πρόσθετον;

§59ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Θὰ πληρώσῃ τὸν φόρον τῆς ταινίας, ἥτις περιβάλλει τὰ σιγάρα· εἶναι τὸ ἄρθρον 12.

§60ΦΑΡΜΑΚΗΣ. Πῶς ἐννοεῖτε νὰ φορολογηθῇ ὁ καπνὸς, κομμένος ἢ ἄκοπος;

§61ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Κομμένος.

§62ΦΑΡΜΑΚΗΣ. Δηλαδὴ θὰ φορολογήσητε καὶ τὸ νερό.

§63ΡΑΛΛΗΣ. Ἂς τὸν βρέχουν μὲ κρασί. (Ἐγένετο δεκτὸν τὸ ἄρθρον 4 ὡς ἐτροποποιήθη, ὡς καὶ τὰ 5, 6 καὶ 7).

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 8.

§65ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει).

§66ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Κατὰ τὸ ἄρθρον τοῦτο, πρέπει ὅλος ὁ καπνὸς ὁ ὑπὸ διαμετακόμισιν ν’ ἀποσταλῇ εἰς τὸ κατάστημα τῆς Κυβερνήσεως ἢ ἔχει τὸ δικαίωμα ὁ ἔμπορος ὀλίγον κατ’ ὀλίγον νὰ τὸν ἀποστέλλῃ;

§67ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Ἀναλόγως τῆς ἀνάγκης ταῦτα θὰ κανονισθῶσι.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐν τῷ ἄρθρῳ τούτῳ ὑπάρχει τροπολογία ὑποβληθεῖσα ὑπὸ τῶν κκ. Σκουλούδη καὶ Πετρίτση.

§69Α. ΠΕΤΡΙΤΣΗΣ. Κύριοι, ἀφοῦ ἅπαντα τὰ πεπολιτισμένα ἔθνη ὡς καὶ αὐτὰ τὰ ἡμιπεπολιτισμένα τὸν ἐπὶ τοῦ καπνοῦ φόρον πρὸ πολλοῦ ἔχουσιν ἤδη ἐπιβάλει, ἑπόμενον ἦτο νὰ ἐπιβληθῇ καὶ παρ’ ἡμῖν. Ὡς παρατηρῶ δὲ οὐδεὶς ἐντὸς τῆς Βουλῆς ὑπάρχει ὁ ἀντιφρονῶν καὶ ἀντιτασσόμενος κατὰ τῆς ἐπιβολῆς τοῦ φόρου τούτου, τὴν παραδοχὴν τῆς ἀρχῆς ταύτης οἱ πάντες ἀνομολογοῦσι, μάλιστα ἐξ ἀμφοτέρων τῶν μερίδων οἱ πλεῖστοι διατείνονται, ὅτι ὁ φόρος αὐτὸς πρὸ καιροῦ ἔπρεπε νὰ ᾖ ἐπιβεβλημένος, καὶ πολὺ δικαίως, καθόσον ἐνῷ θὰ προμηθεύσῃ σπουδαῖα ποσὰ πρὸς ἀνακούφισιν τοῦ Δημοσίου Ταμείου, δὲν ἔχει τι τὸ ἐπαχθές, διότι τὸν φόρον αὐτὸν θέλει τὸν πληρόνει ὁ βουλόμενος, ὅστις δηλαδὴ ἐπιθυμεῖ νὰ κάμνῃ χρῆσιν τοῦ καπνοῦ, ὅπερ κακῆς μᾶλλον ἕξεως συνήθεια εἶναι παρὰ ἀνάγκη ἢ ἄλλο τι. Πρὸ δεκαετίας δὲ καὶ ἐπέκεινα ἔχουσιν ὑποβληθῆ διάφορα Νομοσχέδια παρὰ διαφόρων Κυβερνήσεων, ἅτινα, καίτοι μακρᾶς τυχόντα συζητήσεως, ἔμειναν ἀτελεσφόρητα, διότι ἐθεωρήθησαν εἴτε ὡς πρόωρα, εἴτε ὡς ἀκατάλληλα, καὶ ὡς μὴ ἀποχρώντως ἐξυπηρετοῦντα τὸν σκοπόν. Σήμερον πάλιν ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ἔφερε τὸ ὑπὸ συζήτησιν Νομοσχέδιον, ὅπερ συζητεῖται, καὶ ἐν συγκρίσει πρὸς τὰ πάλαι ὑποβληθέντα καὶ πρὸς ἄλλα σήμερον παρουσιαζόμενα, ὡς καὶ πρὸς τὰς παρὰ διαφέρων παρουσιαζομένας τροποποιήσεις, ἁπάσας σκοπούσας καὶ ἐπιδιωκούσας ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν σκοπὸν, ἤτοι τὴν βελτίωσιν τοῦ ὑποβληθέντος παρὰ τῆς Κυβερνήσεως Νομοσχεδίου, ταῦτα πάντα δύνανται κατ’ ἐλάχιστον μόνον νὰ συντελέσωσι πρὸς βελτίωσιν τοῦ Νομοσχεδίου, καθόσον εἶναι σχεδὸν ἀδύνατον ἐπὶ τοιούτου σπουδαίου ἀντικειμένου (λέγω σπουδαίου, διότι ἐπιβάλλει ἀρκετῶν ἑκατομμυρίων φόρους) νὰ ἐξευρεθῇ τρόπος, ὅστις νὰ δύναται εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς νὰ κανονίσῃ τὰ καθέκαστα. Σήμερον ὀφείλομεν νὰ ἐπιψηφίσωμεν τὸ Νομοσχέδιον μὲ τὰς μικρὰς τροποποιήσεις, αἵτινες θὰ γείνωσι παραδεκταὶ, καὶ ἀκολούθως ὁ διδάσκαλος χρόνος θὰ ἐπενέγκῃ κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ Νόμου τὰς παρουσιασθησομένας ἀναγκαίας τροποποιήσεις καὶ βελτιώσεις. Ὡς παρατηρεῖτε δὲ καὶ τὸ μέγιστον μέρος τοῦ Νόμου αὐτοῦ θὰ συμπληρωθῇ διὰ Βασιλικῶν Διαταγμάτων, σήμερον δὲ μόνον τὰς θεμελιωδεστέρας τῶν διατάξεων ἐπιψηφίζομεν. Εἰς τὴν Γαλλίαν ὁ ἐπὶ τοῦ καπνοῦ φόρος, πρὸ ἑξηκονταετίας ψηφισθείς, μέχρι σήμερον ἀκαταπαύστως τροποποιούμενος βελτιοῦται. Ὁ κ. Καλλιγᾶς διὰ τοῦ ἐν λόγῳ Νομοσχεδίου ἐπέστησε σπουδαίως τὴν προσοχήν του, μὴ τυχὸν ἐκ τοῦ φόρου βλαφθῇ ἡ παραγωγὴ, πλὴν ἐλησμόνησε καὶ δὲν ἐπρόβλεψε περὶ τοῦ καπνοῦ ἐκείνου, ὅστις κοπτόμενος καὶ κατεργαζόμενος ἐξάγεται, καὶ ὅστις κατ’ ἐμὴν ἰδέαν εἶναι ὁ ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ ἐξαγόμενος· λέγω δὲ τοῦτο, διότι μόνον ἀπὸ τὴν Σῦρον ἐξάγεται τοιοῦτος 1,000,000 ὀκάδων περίπου κατ’ ἔτος, συνεπῶς καίριον θὰ λάβῃ τραῦμα αὐτὴ ἡ παραγωγὴ, ἐὰν δὲν συμπληρωθῇ ἡ τοιαύτη ἔλλειψις τοῦ Νομοσχεδίου. Ἡ δὲ τροπολογία, τὴν ὁποίαν ἔφερα μετὰ τῶν συναδέλφων μου, θεραπεύει ἀκριβῶς τὴν ἔλλειψιν ταύτην (ἀναγινώσκει). «Προσθήκη εἰς τὸ ἄρθρον 8 τοῦ περὶ φορολογίας τοῦ καπνοῦ Νομοσχεδίου. «Ὁ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἀποστελλόμενος ἐγχώριος καπνὸς ἀπαλλάσσεται τοῦ φόρου τῆς καταναλώσεως, κοπτόμενος εἰς τὰ ἐν τῇ διαμετακομίσει ἐγκατεστημένα ἐργοστάσια· ὑποβάλλεται δὲ μόνον εἰς τὴν πληρωμὴν τῶν διὰ τὴν ἐκκοπὴν ἐξόδων. «Ὡσαύτως ἀπαλλάσσεται τοῦ τοιούτου φόρου καὶ ὁ ἐν τῇ διαμετακομίσει κοπτόμενος καπνὸς ἐπὶ τῷ σκοπῷ τῆς εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἐπαναφορᾶς. Διὰ Β. Διατάγματος θέλουσι κανονισθῆ τὰ περὶ τούτου. Σκουλούδης, Πετρίτσης». Ἐὰν, κύριοι, ἐπιψηφίσωμεν τὸν Νόμον ὡς ἔχει, ἄνευ τῆς ἄνω τροπολογίαι, ἐστὲ βέβαιοι, ὅτι ἡ παραγωγὴ σπουδαίως θὰ παραβλαφθῇ, ὅπερ θέλει ἐπαγάγει ἀνυπολογίστους ζημίας εἰς τὰς καπνοφόρους Ἐπαρχίας. Ἐὰν λάβωμεν δὲ ὡς βάσιν τὸν ἐκ τῆς Σύρου ἐξαγόμενον καπνὸν, θέλομεν παρατηρήσει ὅτι κυρίως ἡ ἐξαγωγὴ διὰ τοῦ κεκομμένου καπνοῦ συντελεῖται· συνεπῶς τὴν τροπολογίαν πρέπει καὶ ἡ Κυβέρνησις νὰ υἱοθετίσῃ καὶ ἡ Βουλὴ νὰ παραδεχθῇ, ὡς ὄντος τούτου τοῦ μόνου τελεσφόρου μέσου τῆς ἐξασφαλίσεως τῆς παραγωγῆς· καθόσον, ἂν ἄλλως γείνῃ, θὰ συμβῇ ἀκριβῶς ἐκεῖνο, ὅπερ ζητεῖτε νὰ ἀποφύγητε, ἤτοι νὰ ἐλαττωθῇ ἡ παραγωγή.

§70ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Μοὶ ἐπιτρέπετε μίαν παρατήρησιν; Δὲν νομίζετε, ὅτι, ἀφοῦ ὁ καπνὸς αὐτὸς ἐξάγεται ὡς λαθρεμπόριον....

§71ΠΕΤΡΙΤΣΗΣ. Περὶ ἐμπορίου τοῦ καπνοῦ ὁμιλῶ, περὶ λαθρεμπορίου οὐδὲν γνωρίζω.

§72ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν προσβάλλεται διὰ τούτου ἡ Ἐπαρχίας σας, δὲν πρόκειται περὶ τούτου. Θέλω νὰ εἴπω, ὅτι διὰ τοῦ τρόπου, τὸν ὁποῖον προτείνετε, θὰ καθίσταται εὐχερέστατον εἰς τὰ ὄργανα τοῦ μονοπωλίου τῆς Τουρκίας καὶ ἀλλαχοῦ, νὰ λαμβάνωσι σημείωσιν ἐκ τῆς διαμετακομίσεως περὶ τοῦ ποῖα πλοῖα ἐφόρτωσαν καπνὸν, πότε ἀνεχώρησαν ταῦτα, ποῦ κατευθύνονται, καὶ οὕτω θὰ καταπροδίδωνται οἱ ἀπερχόμενοι καὶ θὰ συλλαμβάνωνται.

§73ΠΕΤΡΙΤΣΗΣ. Περὶ λαθρεμπορίου οὐδὲν γνωρίζω, οὐδὲ θέλω νὰ γνωρίζω. Εἰς τὴν Σῦρον εἶναι βεβαιωμένον ὅτι εἰσάγεται κατ’ ἔτος καπνὸς ἐγχώριος ὑπὲρ τὰς 800 χιλιάδας ὀκάδων, λέγω δὲ βεβαιωμένον, διότι ὁ Δῆμος εἰσπράττει φόρον διὰ τοιοῦτον ποσόν. Εὐλόγως δὲ δυνάμεθα νὰ εἰκάσωμεν, ὅτι καὶ ποσὸν πολὺ ἀνώτερον τῶν ἄνω ὀκάδων εἶναι δυνατὸν νὰ εἰσάγηται. Τὸ ὑπέρογκον λοιπὸν αὐτὸ ποσὸν τοῦ καπνοῦ, κοπτόμενον καὶ κατεργαζόμενον εἰς τὰ ἐργοστάσια τῆς Σύρου, ἐκτίθεται πρὸς πώλησιν, καὶ ἐκτὸς ἐλαχίστου ποσοῦ, ὅπερ ὁ τόπος καταναλίσκει, τὸ λοιπὸν καταναλίσκεται εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Ἐκ τούτου δὲ ἐπικρατεῖ ἐν Σύρῳ μεγάλη ἐμπορικὴ κίνησις καὶ ἐνασχόλησις κεφαλαίων πλέον τῶν 5–6 ἑκατομμυρίων φράγκων. Πλὴν διὰ τὴν Σῦρον, ἐὰν παύσῃ αὕτη ἡ κίνησις, εἶναι ὅλως δευτερεῦον ζήτημα. Ἐκεῖ δύνανται νὰ διατεθῶσι ποσὰ ὑπέρογκα εἰς τὸ ἐμπόριον, τὴν βιομηχανίαν, τὴν ναυτιλίαν κτλ. Τὸ σπουδαῖον καὶ τὸ ἐπιζήμιον θὰ ἦναι, ὡς προεῖπον, διὰ τὰς καπνοφόρους Ἐπαρχίας, τῶν ὁποίων ἡ παραγωγὴ ἐπαισθητῶς θὰ ματαιωθῇ. Ἰδοὺ δὲ ἀκριβῶς τὸ ἐν Σύρῳ συμβαῖνον. Ἀφοῦ τὰ ἐργοστάσια καὶ καπνοπωλεῖα προπαρασκευάσωσι τὸν κεκομμένον καπνόν, τὸν ἐκθέτουσι πρὸς πώλησιν, οἱ δὲ τοῦ εἴδους τούτου ἀγορασταί εἰσι πάντοτε παμπληθεῖς, καθόσον ἐκ τοῦ λιμένος τῆς Σύρου ἀποπλέουσι καθ’ ἑβδομάδα 50–60 ἀτμόπλοια, οἱ δὲ ἐν αὐτοῖς ναῦται, ναύκληροι, πλοίαρχοι καὶ ἐπιβάται, ἐφοδιάζονται μὲ ἀρκετὴν ποσότητα καπνοῦ. Συνάμα δὲ τὰ ἱστιοφόρα πλοῖα, ἅτινα ἔρχονται εἰς Σῦρον μὲ διάφορα προϊόντα ἄλλων τόπων, ἀπερχόμενα καὶ ταῦτα, ἀγοράζουσι σπουδαῖα ποσὰ καπνοῦ. Σχετικῶς δὲ πρὸς τὰς γενομένας ἐρωτήσεις περὶ λαθρεμπορίου, νομίζω ὅτι οὐδὲν ἄλλο ἐνδιαφέρον ἔχει ὁ πωλῶν τὸν καπνὸν, παρὰ μόνον πῶς νὰ πωλήσῃ περισσότερον καὶ εἰς ἀνωτέραν τιμὴν, δὲν τῷ ἐπιτρέπεται δὲ νὰ ἐρωτήσῃ τὸν ξένον, εἴτε καὶ ἐγχώριον ἀγοραστὴν, διὰ ποίαν χρῆσιν τὸν ἀγοράζει, καὶ πῶς θὰ τὸν μεταχειρισθῇ, ἢ ἐὰν αὐτὸς προτίθεται νὰ ἐξαπατήσῃ τὰ μονοπώλια τοῦ καπνοῦ, τῆς Γαλλίας, Ἀγγλίας, Τουρκίας, ἢ Αἰγύπτου. Ἕκαστος εἶναι ὑπόλογος διὰ τὰς ἰδίας του πράξεις· πλὴν καὶ περὶ τούτου κἄτι ἔχω πληροφορηθῆ, ὅτι πολὺ συχνά τινες ἐκ τῶν ἄνω ῥηθέντων ἀγοραστῶν συλλαμβάνονται εἰς διάφορα μέρη, ἀποπειρώμενοι νὰ καταδολιευθῶσι τὰ τελωνειακὰ δικαιώματα ξένων Κρατῶν, καὶ ὅτι συνεπῶς ὑποβάλλονται εἰς πολὺ βαρέα πρόστιμα, νομίζω δὲ καὶ εἰς προσωπικὰς κρατήσεις. Ἔχω δὲ πληροφορηθῆ μάλιστα, ὅτι καὶ πλοιάριά τινα, ὁλόκληρον φορτίον καπνοῦ φέροντα, συλληφθέντα, κατεστράφησαν καθ’ ὁλοκληρίαν, αὐτά τε καὶ οἱ ἰδιοκτῆται καὶ δράσται τοῦ λαθρεμπορίου. Φυσικώτατον δὲ εἶναι ὅτι συλλαμβάνονται, διότι τὰ μονοπώλια ἔχουσι πάντοτε ἀστυνομικὴν ἐπαγρύπνησιν, καὶ πάντοτε εἰσὶ πληροφορημένα διὰ πᾶσαν ἐξαγωγὴν καπνοῦ, εἴτε ἐκ τῆς διαμετακομίσεως, εἴτε ἐκ τῆς καταναλώσεως αὕτη διενεργεῖται. Ἀλλ’ ὡς προεῖπον, ταῦτα εἶναι ὅλως ἄσχετα πρὸς τὴν προκειμένην ὑπόθεσιν. Περαίνων τὴν ὁμιλίαν μου, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι, ἐὰν τὴν ἄνω τροποποίησιν ἀποῤῥίψητε, ἡ παραγωγὴ σπουδαίως θὰ βλαφθῇ καὶ μετ’ αὐτῆς πᾶσαι αἱ καπνοφόροι Ἐπαρχίαι.

§74ΠΟΛΛΟΙ. Εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ 8 ἄρθρον, ὡς ἀνεγνώσθη, ἄνευ τῆς προτεινομένης προσθήκης, ἡ ὁποία θὰ συζητηθῇ εἰς τὴν γʹ. ἀνάγνωσιν, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Εἶτα ψηφίζονται τὰ λοιπὰ ἄρθρα καὶ τὸ σύνολον ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ Νομοσχεδίου περὶ φορολογίας τῶν προϊόντων τῆς γῆς καὶ τῶν ζώων διὰ τὸ ἔτος 1883.

§77ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Μέχρι τοῦ γρασιδίου συνεζητήθη τὸ Νομοσχέδιον εἰς ά. συζήτησιν· πρέπει νὰ ἀρχίσωμεν ἀπὸ τοῦ ἄρθρου 4.

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. (Ψηφίζονται τὰ ἄρθρα 4, 5, 6 καὶ 7 ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§79ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Μέχρις ἐδῶ θὰ ψηφίσωμεν, διότι τὸ 8 ἄρθρον τὸ ἀπεσύραμεν καὶ τὸ ἐθέσαμεν εἰς τὸ Νομοσχέδιον περὶ φορολογίας τῶν οἴνων.

§80ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 8 ὑπάρχουσι πολλαὶ τροπολογίαι· τί θὰ γείνωσιν αὗται;

§81ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν δύνανται νὰ προταθῶσιν ὡς χωριστὸν ἄρθρον.

§82ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ νὰ γείνῃ ἡ ἐπιψήφισις καὶ τῶν ἄρθρων 1, 2 καὶ 3, ἵνα μὴ ὑπάρξῃ ἀμφιβολία τις, διότι ἀμέσως μετὰ τὴν κύρωσιν τῆς ἀρχῆς ἐγένετο ἡ ἀντίῤῥησις κατὰ τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν. (Ψηφίζονται εἰς πρώτην συζήτησιν καὶ τὰ ἄρθρα 1, 2 καὶ 3 τοῦ Νομοσχεδίου περὶ φορολογίας τῶν προϊόντων τῆς γῆς καὶ τῶν ζώων διὰ τὸ ἔτος 1883).

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ Νομοσχεδίου περὶ δασῶν.

§84ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Τὸ ἀποσύρομεν.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ Νομοσχεδίου περὶ ἐπιβολῆς δικαιώματος ἐπὶ τῶν οἴνων. Ὁ κύριος Κωνσταντόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§86Κ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅτι, κύριοι, ἡ οἰκονομικὴ ἡμῶν κατάστασις δὲν εἶναι εὐάρεστος, ὅτι τοὐναντίον περιῆλθεν εἰς σημεῖον λίαν ἀκροσφαλὲς καὶ πολλοὺς καὶ μεγάλους ἀπειλεῖ εἰς τὴν Πολιτείαν κινδύνους, εἶναι ἀλήθεια, τὴν ὁποίαν ἅπαντες οἱ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου περὶ τῶν οἰκονομικῶν πραγμάτων ἀγορεύσαντες ὁμοφώνως συνωμολόγησαν. Ἅπαντες ἐπίσης συνωμολόγησαν, ὅτι πρὸς πρόληψιν τοῦ κινδύνου τούτου καὶ ἐπιτυχίαν τοῦ ἰσοζυγίου τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἀπαραιτήτως ἀναγκαία κατέστη ἡ ἐπιβολὴ νέων φόρων, διότι καὶ αὐτοὶ οἱ ὑποβαλόντες ἕτερα οἰκονομικὰ μέτρα ἀνεγνώρισαν τὴν ἀνεπάρκειαν αὐτῶν πρὸς πλήρη τοῦ κακοῦ θεραπείαν. Ὑπὸ πᾶσαν λοιπὸν, φρονῶ, κύριοι, ἔποψιν ἐνδεδειγμένη εἶναι ἡ λυπηρὰ, ἀλλ’ ἀναπόδραστος ἀνάγκη τῆς ἐπιβολῆς νέων φόρων καὶ κατὰ συνέπειαν ὀφείλει τις νὰ ἐπιδοκιμάσῃ τὴν πορείαν τῆς Κυβερνήσεως, ἀναλαβούσης τὴν πρωτοβουλίαν τῆς ἱκανοποιήσεως τῶν ἀναγκαιούντων. Ἡ ἐπιδοκιμασία δὲ τῆς οἰκονομικῆς πορείας τῆς Κυβερνήσεως ἤθελεν εἶναι πολὺ πληρέστερον χαρακτηριστικωτέρα, ἂν ἡ Κυβέρνησις προέβαινε συγχρόνως εἰς πᾶσαν δυνατὴν οἰκονομίαν καὶ ἂν ἀπέφευγεν ἐπιμελῶς πᾶσαν ἀπολύτως νέαν δαπάνην μὴ ἐπιβαλλομένην ἐξ ὑπερτάτης καὶ ἀναποφεύκτου ἀνάγκης. Τοιαῦτα, κύριοι, φρονῶν περὶ τῶν φορολογικῶν Νομοσχεδίων τῆς Κυβερνήσεως, ἐψήφισα ὑπὲρ αὐτῶν ἁπάντων· μόνον τὸ προκείμενον περὶ ἐπιβολῆς φόρου ἐπὶ τοῦ οἴνου νομοσχέδιον κατεψήφισα, καὶ ἔλαβον τὸν λόγον, ἵνα ὑποβάλλω εἰς τοὺς κ. Βουλευτὰς τοὺς λόγους, ἕνεκα τῶν ὁποίων ἔδωκα ἀποφατικὴν ψῆφον. Προκειμένου, κύριοι, περὶ φορολογίας, δὲν εἶναι, νομίζω, δυνατὸν νὰ τεθῶσιν ὑπὸ ἀμφισβήτησιν αἱ ἑξῆς δύω ἀρχαί· πρῶτον, ὅτι τὸ ἔλλειμμα τοῦ Προϋπολογισμοῦ προσδιορίζει τὴν ἔκτασιν τῆς ἀνάγκης τῆς ἐπιβολῆς νέων φόρων, καὶ δεύτερον ὅτι, ὑπαρχούσης τοιαύτης ἀνάγκης, ὀφείλομεν, φορολογοῦντες, νὰ προβαίνωμεν ἀπὸ τὰ ἄχρηστα καὶ ἐπουσιώδη ἀντικείμενα πρὸς τὰ χρήσιμα καὶ τὰ ἀπολύτως ἀναγκαῖα. Ὡς τοιοῦτον ἄχρηστον ἀντικείμενον ἐθεώρησα πάντοτε τὸν καπνὸν, ὅστις οὐ μόνον οὐδεμίαν ἀληθῆ ἀνάγκην τοῦ ἀνθρώπου ἱκανοποιεῖ, ἀλλὰ καὶ ἐπιβλαβῆ ἐπιῤῥοὴν δύναται νὰ ἔχῃ εἰς τὰς σωματικὰς καὶ διανοητικὰς δυνάμεις τοῦ ἀνθρώπου. Ἡ φορολογία ἀντικειμένου, ὡς ὁ καπνὸς, δύναται νὰ θεωρηθῇ καὶ ὡς καθῆκον ἐπιβαλλόμενον εἰς πᾶσαν Κυβέρνησιν, ἵνα διὰ τῆς αὐξήσεως τῶν τιμῶν παρακωλύηται ὁπωσδήποτε ἡ διάδοσις καὶ ἡ κατάχρησις αὐτοῦ. Ὡς ἀντικείμενον ἐπουσιῶδες ἐθεώρησα τὰ οἰνοπνεύματα, τῶν ὁποίων ἐπίσης ἐπιβλαβὴς δύναται νὰ ἀποβῇ εἰς τὴν ὑγείαν ἡ συχνή των χρῆσις. Φρονῶ μάλιστα, ὅτι καὶ ἄνευ οἰκονομικῆς ἀνάγκης ἠδυνάμεθα νὰ ἐπιβάλωμεν φόρους εἰς τὰ ἀντικείμενα ταῦτα, ἵνα ἐκ τῆς προσόδου αὐτῶν δυνηθῶμεν νὰ ἐλαττώσωμεν ἑτέρους φόρους μᾶλλον ἐπαχθεῖς καὶ ἧττον δικαιολογημένους. Ἀλλὰ δυνάμεθα, κύριοι, νὰ κατατάξωμεν καὶ τὸν οἶνον εἰς τὴν τάξιν αὐτὴν τοῦ καπνοῦ καὶ τῶν οἰνοπνευμάτων, εἰς τὴν τάξιν τῶν ἀχρήστων ἢ τῶν ἐπουσιωδῶν πραγμάτων; Νομίζω, ὅτι πᾶς ὁ παρακολουθήσας τὸν βίον καὶ τὴν δίαιταν τοῦ Ἑλληνικοῦ πληθυσμοῦ, θέλει ὁμολογήσει μετ’ ἐμοῦ, ὅτι ὁ οἶνος οὐ μόνον ὡς περιττὸν ἢ ἄχρηστον ἀντικείμενον δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ, ἀλλὰ τοὐναντίον εἶναι ἀντικείμενον λίαν χρήσιμον καὶ δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς ἀντικείμενον τῆς πρώτης μετὰ τὸν ἄρτον ἀνάγκης. Εἶναι, κύριοι, πασίγνωστον, ὅτι ὁ οἶνος ἀποτελεῖ τὸ μόνον, ἀλλὰ καὶ τὸ ἀναγκαιότατον καρύκευμα, οὕτως εἰπεῖν, τῆς τραπέζης τοῦ πτωχοῦ λαοῦ, καὶ συντελεῖ εἰς τὴν συντήρησιν τῆς ὑγείας αὐτοῦ. Εἶναι ἀναντίῤῥητον, ὅτι διὰ τοῦ οἴνου, ἐν ἐλλείψει ἄλλης τροφῆς θρεπτικῆς, συντηρεῖ καὶ ἐπιτείνει τὰς δυνάμεις αὐτοῦ κατὰ τὴν ἐργασίαν ὁ ἐργατικὸς λαὸς, καὶ διὰ τοῦτο ὀρθῶς ἐχαρακτηρίσθη ὁ οἶνος ὡς δύναμις, καὶ διὰ τοῦτο οἱ σταφιδοκτήμονες ἐκτὸς τοῦ ἡμερομισθίου χορηγοῦσιν εἰς ἕκαστον ἐργάτην καὶ μίαν ὀκὰν οἴνου ἀνὰ πᾶσαν ἡμέραν. Ὁ οἶνος χρησιμεύει ἀκόμη καὶ εἰς θέρμανσιν, διότι διὰ θερμοῦ οἴνου, ἀναμιγνυομένου μετὰ ζύμης, κατορθώνουσιν οἱ κάτοικοι τῶν ὀρεινῶν μερῶν νὰ ἀντέχωσιν εἰς τὸ δριμὺ ψῦχος τῶν μερῶν ἐκείνων. Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι ἐπὶ ἀντικειμένου τόσον χρησίμου καὶ ἀναγκαίου, ἐπὶ ἀντικειμένου συντελοῦντος οὐσιωδῶς εἰς τὴν ὑγείαν, εἰς τὴν ἐργασίαν, εἰς τὴν θέρμανσιν, καὶ τέλος εἰς τὴν ἀνακούφισιν, εἰς τὴν εὐθυμίαν τοῦ λαοῦ, δὲν ἔπρεπε νὰ ἐπιβάλωμεν φόρον, εἰμὴ ἐν ἐσχάτῃ καὶ ἀπολύτῳ ἀνάγκῃ, καὶ μετὰ τὴν ἐξάντλησιν παντὸς ἄλλου ἀντικειμένου δεκτικοῦ φορολογίας. Εὑρισκόμεθα ἆρά γε εἰς τοιαύτην ἀνάγκην; Ἀπαιτεῖ τὸ ἔλλειμμα τοῦ Προϋπολογοῦ ἐπιτακτικῶς καὶ τὴν ἐπιβολὴν τοῦ φόρου τούτου; Νομίζω, ὅτι μετὰ τὴν ἐπιβολὴν τοσούτων ἄλλων φόρων, τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ καπνοῦ, τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν οἰνοπνευμάτων, τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ τσιγαροχάρτου, τῆς αὐξήσεως ὅλων τῶν φόρων καὶ ἄλλων δικαιωμάτων κατὰ 12 τοῖς ἑκατόν, νομίζω, ὅτι ἠδύνατο νὰ ἐγερθῇ ἀμφιβολία περὶ τῆς ὑπάρξεως τοιαύτης ἀνάγκης. Δύναταί τις νὰ ἰσχυρισθῇ, ὅτι διὰ τῶν φόρων τούτων τὸ ἔλλειμμα τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἐὰν δὲν καλύπτεται ἐντελῶς, ἐλλαττοῦται ὅμως εἰς βαθμὸν, οὐδεμίαν διεγείροντα σπουδαίαν ἀνησυχίαν. Δύναταί τις νὰ ὑποστηρίξῃ, ὅτι ἠδυνάμεθα καὶ ὠφείλομεν νὰ περιμείνωμεν τὸ ἀποτέλεσμα τῶν νέων τούτων φόρων, ἵνα βραδύτερον κανονίσωμεν ὁριστικῶς τὴν πορείαν ἡμῶν. Δύναταί τις μάλιστα νὰ προσθέσῃ, ὅτι ἡ ἀναβολὴ αὕτη ἐπιβάλλεται ἡμῖν καὶ ὡς πολιτικὸν συμφέρον, ἵνα μὴ τὸ βάρος τοσούτων νέων φόρων, ἐπιπῖπτον διὰ μιᾶς, πιέσῃ ὑπερμέτρως τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Ἡ βαθμιαία ἐπαύξησις τῶν φόρων συντελεῖ οὐσιωδῶς εἰς τὴν ἀνοχὴν αὐτῶν ὑπὸ τῆς κοινωνίας. Ἐκτὸς ὅμως τούτου, ἐξηντλήθησαν ἆρά γε πάντα τὰ λοιπὰ ἀντικείμενα, τὰ δεκτικὰ φορολογίας, ἵνα καταφύγωμεν καὶ εἰς τὸν οἶνον; Ἠκούσατε, κύριοι, ὅτι ἡ ἀντιπολίτευσις ὑπέδειξε καὶ πολλὰ ἄλλα ἀντικείμενα δεκτικὰ φορολογίας, καὶ φρονῶ, ὅτι ἔπρεπε νὰ προηγηθῇ ἡ φορολογία τῶν ἀντικειμένων τούτων ἀνεξαρτήτως τοῦ μικροῦ ἢ μεγάλου ποσοῦ, τὸ ὁποῖον ἠδύνατο νὰ ἔχῃ ὡς ἀποτέλεσμα. Ἰδίως φρονῶ, ὅτι ἔπρεπε νὰ μεταβληθῇ ὁ φόρος ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος, ὅστις θέλει ἐπιβαρύνει τὰς πλουσίας καὶ εὐπόρους τάξεις τῆς κοινωνίας καὶ εἰς τὸν ὁποῖον κατέφυγαν καὶ ἄλλα Κράτη, εὑρεθέντα εἰς οἰκονομικὰς δυσχερείας. Ἀλλ’ ἐκτὸς τῶν λόγων τούτων, καὶ πλεῖστοι ἄλλοι ὑπάρχουσιν ἀποκρούοντες τὸ προκείμενον Νομοσχέδιον. Ὁ φόρος, ὁ ἐπιβαλλόμενος ἐπὶ τῆς λιανικῆς πωλήσεως τοῦ οἴνου, δὲν θέλει ἐπιβαρύνει, οὔτε τοὺς πλουσίους, οὔτε τοὺς εὐπόρους· διότι οὗτοι εὐκόλως δύνανται νὰ προμηθευθῶσι τὸν ἀναγκαιοῦντα αὐτοῖς οἶνον διὰ χονδρικῆς πωλήσεως, ἥτις εἰς οὐδεμίαν ἐπιβάλλεται φορολογίαν. Ὁ φόρος λοιπὸν θέλει ἐπιβαρύνει ἢ τοὺς ἀμπελοκτήμονας, ἢ τοὺς πτωχοὺς ἐκείνους, οἵτινες εἶναι ἠναγκασμένοι νὰ ἀγοράζωσι κατὰ πᾶσαν ἡμέραν τὸν ἀναγκαιοῦντα αὐτοῖς οἶνον. Ἀλλ’ ἡ λύσις τοῦ διλήμματος ἐξαρτᾶται ἐκ τῆς ἀναλογίας τοῦ ποσοῦ τοῦ οἴνου πρὸς τὰς ἀληθεῖς ἀνάγκας τῆς κοινωνίας. Ἀλλ’ οἱαδήποτε τοῦ διλήμματος λύσις ἔσεται ἐπίσης ἐπιβλαβὴς εἰς τὰ δημόσια συμφέροντα. Ἐὰν ὁ φόρος ἐπιπέσῃ ἐπὶ τῶν ἀμπελοκτημόνων, θέλομεν παραβλάψει τὴν παραγωγὴν, καὶ νομίζω, ὅτι ἐθνικὸν συμφέρον ὑπάρχει νὰ ἐνισχυθῇ ἡ παραγωγὴ, ἰδίως κατὰ τοὺς χρόνους τούτους, ἕνεκα τῆς ἀσθενείας τῶν ἀμπέλων εἰς τὴν δυτικὴν Εὐρώπην. Ἐὰν δὲ ἐπιπέσῃ ὁ φόρος ἐπὶ τῶν πτωχῶν καταναλωτῶν, τότε ὁ φόρος λαμβάνει χαρακτῆρα ἀπεχθῆ καὶ σκληρᾶς ἀδικίας καὶ ἀνισότητος, διότι πράττομεν ἀδίκημα θέτοντες ἄνισον φόρον. Φαντασθῆτε, παρερχόμεθα ἀδιαφόρως ἐνώπιον τῆς δαψιλῶς ἐφωδιασμένης οἰναποθήκης τοῦ πλουσίου, ἀφίνομεν αὐτὴν ὅλως ἀφορολόγητον, φορολογοῦμεν δὲ μόνον τὸ ποτήριον τοῦ οἴνου, διὰ τοῦ ὁποίου ὁ ἐργάτης ἐπιζητεῖ νὰ ἐνδυναμώσῃ τὰ ἐκ τῆς ἐργασίας καὶ ἐκ τῶν στερήσεων κατάκοπα μέλη του! Εὑρίσκετε τοῦτο ὀρθὸν, εὑρίσκετε δίκαιον; Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, καὶ τὸ ἐπαχθὲς τῆς βεβαιώσεως τοῦ προκειμένου φόρου εἶναι σπουδαία ἔλλειψις αὐτοῦ, ὡς καὶ παντὸς ἄλλου φόρου. Ἕνεκα τοῦ ἐπαχθοῦς τῆς βεβαιώσεως τοῦ φόρου τῆς δεκάτης, ἡ Ἑλλὰς μετὰ χαρᾶς καὶ εὐγνωμοσύνης ἀπεδέχθη τὴν κατάργησιν αὐτῆς. Ἀλλ’ ἀμφιβάλλω ἂν ὅμοια αἰσθήματα πρόκηται νὰ διεγείρῃ τὸ προκείμενον Νομοσχέδιον. Καὶ δὲν εἶναι ἀτομική μου γνώμη ἡ περὶ τοῦ ἐπαχθοῦς τῆς φορολογίας τοῦ οἴνου· τὴν ἀνέγνωσα εἰς σπουδαίους συγγραφεῖς, οἵτινες καὶ ἐν Γαλλίᾳ ὑποστηρίζουσιν, ὅτι ἡ φορολογία ἀντικειμένου καθημερινῆς χρήσεως, ὡς ὁ οἶνος, διαθέτει ἐχθρικῶς πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ὁλοκλήρους τάξεις τῆς κοινωνίας, καὶ προτείνουσι τὴν κατάργησιν αὐτῆς καὶ ἐν Γαλλίᾳ, ἵνα ἐπέλθῃ ἡ δέουσα συμφιλίωσις. Ἀλλὰ τίς ἡ ἀνάγκη νὰ καταφύγωμεν εἰς ἀλλοδαπὰς αὐθεντείας, ἀφοῦ αὐτὸς ὁ κ. πρωθυπουργὸς τοσοῦτον κατηνέχθη ἄλλοτε κατὰ τῆς φορολογίας ταύτης, ὥστε δὲν ἐδίστασε νὰ χαρακτηρίσῃ αὐτὴν ὡς καταδολίευσιν ἢ ὡς καταδίκην τῶν ἐλευθέρων ἡμῶν θεσμῶν; Τοιοῦτοι εἶναι οἱ λόγοι, δι’ οὓς κατ’ ἀρχὴν ἀποκρούω τὸ προκείμενον Νομοσχέδιον. Ἀλλ’ ἐνδέχεται νὰ μὴ θεωρηθῶσιν οἱ λόγοι οὗτοι ἀποχρῶντες ἢ πρὸς ἀνάκλησιν ἢ κἂν πρὸς ἀναβολὴν τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ Νομοσχεδίου· ἐνδέχεται νὰ θεωρηθῇ ὑπερτέρα αὐτῶν ἡ πιέζουσα ἡμᾶς οἰκονομικὴ ἀνάγκη. Διὰ τοῦτο νομίζω ἀναγκαῖον νὰ ὑποβάλλω παρατηρήσεις τινὰς, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸν τρόπον τῆς ἐπιβολῆς τοῦ φόρου, τὸν ὁποῖον παραδέχεται τὸ προκείμενον Νομοσχέδιον. Φρονῶ, κύριοι, ἐναντίον τῆς γνώμης, ἣν ἐξέφρασε ἄλλοτε ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι τὸ Νομοσχέδιον, ὅπως εἶναι συντεταγμένον, οὔτε ἐπὶ ὀρθῶν ἀρχῶν καὶ βάσεων στηρίζεται, οὔτε ἑνότητα καὶ ἁρμονίαν διατάξεων περιέχει, οὔτε εἰς τὸν σκοπὸν τῆς ἀσφαλοῦς βεβαιώσεως καὶ εἰσπράξεως τοῦ φόρου συντελεῖ. Φρονῶ, τοὐναντίον, ὅτι εἶναι κρᾶμα διατάξεων σκοτεινῶν καὶ ὅτι προώρισται νὰ γεννήσῃ πολλὰς δυσχερείας καὶ ἀμφιβολίας εἰς τὴν ἐφαρμογὴν, νὰ δώσῃ ἀφορμὴν εἰς πολλὰς αὐθαιρεσίας καὶ καταχρήσεις, καὶ νὰ καταστήσῃ ἐπαχθέστερον τὸν ἐπαχθῆ φόρον, τὸν ὁποῖον ἐπιβάλλομεν. Πρὸς ἀπόδειξιν τοῦ ἰσχυρισμοῦ μου τούτου θέλω πραγματευθῆ περὶ ἑνὸς ἑκάστου τῶν ζητημάτων, τὰ ὁποῖα παρουσιάζει ἡ τοῦ οἴνου φορολογία, καὶ θέλω ἐξετάσει κατὰ τίνα τρόπον λύεται ἕκαστον αὐτῶν ὑπὸ τοῦ Νομοσχεδίου. Πρόκειται, κύριοι, νὰ φορολογήσωμεν τὸν λιανικῶς πωλούμενον οἶνον. Ἀλλ’ ἐκτὸς τοῦ οἴνου τούτου βεβαίως ὑπάρχουσιν ἐν τῇ Ἐπικρατείᾳ καὶ ἕτεροι οἶνοι προωρισμένοι πρὸς οἰκιακὴν κατανάλωσιν ἢ πρὸς χονδρικὴν ἐμπορίου καὶ τοὺς ὁποίους δὲν προτιθέμεθα νὰ φορολογήσωμεν. Κατὰ συνέπειαν πῶς δυνάμεθα νὰ προσδιορίσωμεν τὸ ποσὸν αὐτὸ τοῦ λιανικῶς πωλουμένου οἴνου, καὶ πῶς νὰ διακρίνωμεν αὐτοὺς ἀπὸ τοὺς λοιποὺς οἴνους τοὺς εἰς τὴν οἰκογενειακὴν κατανάλωσιν ἢ εἰς τὴν χονδρικὴν πώλησιν προωρισμένους; Ὡς πρώτιστον μέσον προσδιορισμοῦ παραδέχονται ἅπαντες καὶ τὸ Νομοσχέδιον τὰς δηλώσεις αὐτῶν τῶν προτιθεμένων νὰ προβῶσι εἰς λιανικὴν πώλησιν. Ἀλλ’ ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν, πότε πρέπει ν’ ἀπαιτήσωμεν παρὰ τῶν τοιούτων κατόχων τοῦ οἴνου τὰς δηλώσεις ταύτας; Ἰδοὺ, κύριοι, τὸ πρῶτον ζήτημα, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν. Πρὸς λύσιν αὐτοῦ δέον νὰ ἐξετάσωμεν ἐν συντόμῳ εἰς τίνας χεῖρας περιέρχεται ὁ ἐτησίως παραγόμενος οἶνος ἅμα τῇ παραγωγῇ αὐτοῦ. Εἶναι προφανὲς, ὅτι τὸ ἐτησίως παραγόμενον γλεῦκος ἀποταμιεύεται εἴτε παρὰ τῶν ἰδίων ἀμπελοκτημόνων, εἴτε παρὰ τρίτων εἰς τοὺς ὁποίους πωλεῖται. Εἶναι ἐπίσης ἀναντίῤῥητον ὅτι πᾶς ἀποταμιεύων οἶνον πράττει τοῦτο εἴτε πρὸς ἰδίαν κατανάλωσιν εἴτε πρὸς λιανικὴν πώλησιν εἴτε πρὸς χονδρικὴν πώλησιν, πρὸς ἐμπόριον καὶ πρὸς πλείονα τῶν σκοπῶν τούτων. Τώρα ὁ κατὰ τὴν ἀποταμίευσιν ἐπικρατῶν καὶ κυριεύων σκοπὸς ἑκάστου κατόχου δύναται νὰ θεωρηθῇ ἀμετάτρεπτος καὶ ὑποχρεωτικὸς διὰ τὸν κάτοχον; Βεβαίως ὄχι, διότι καὶ ὁ ἀποταμιεύσας πρὸς οἰκιακὴν κατανάλωσιν ἐνδέχεται νὰ ὑποχρεωθῇ νὰ προβῇ βραδύτερον εἰς λιανικὴν πώλησιν τοῦ οἴνου ἕνεκεν ἀποδημίας ἢ οἰκονομικῶν ἀναγκῶν ἢ ἐπικειμένης βλάβης τοῦ οἴνου, καὶ ὁ ἀποταμιεύσας πρὸς λιανικὴν πώλησιν ἐνδέχεται νὰ μεταχειρισθῇ αὐτὸν πρὸς ἰδίαν του κατανάλωσιν. Ἐρωτῶ λοιπὸν, εἶναι ὀρθὸν, εἶναι λογικὸν νὰ ὑποχρεώσωμεν τοὺς προτιθεμένους νὰ πωλήσωσι λιανικῶς οἴνους, νὰ προβαίνωσιν εἰς δήλωσιν αὐτῶν ἅμα τῇ ἀποταμιεύσει, ἤγουν ἀπὸ τοῦ μηνὸς Ὀκτωβρίου; Καὶ ὅμως τὸ σύστημα τοῦτο καθιεροῦται ῥητῶς ὑπὸ τοῦ προκειμένου Νομοσχεδίου. Τὸ ἄρθρον 3 τοῦ Νομοσχεδίου ὑποχρεοῖ πάντα τὸν ἐν οἱαδήποτε οἰκοδομῇ ἀποταμιεύσαντα οἴνους πρὸς λιανικὴν πώλησιν νὰ ζητήσῃ ἐντὸς τοῦ μηνὸς Ὀκτωβρίου ἀπὸ τὸν ἁρμόδιον Οἰκονομικὸν Ἔφορον εἰδικὴν περὶ τῆς λιανικῆς πωλήσεως ἄδειαν δι’ αἰτήσεως, ἐν τῇ ὁποίᾳ ὀφείλει νὰ προσδιορίσῃ ὁλόκληρον τὸ ποσὸν καὶ τὸ εἶδος τοῦ οἴνου, καθ’ ἃ λεπτομερῶς διατάσσει τὸ ἄρθρον 5 τοῦ Νομοσχεδίου. Καὶ σημειώσατε, κύριοι, ὅτι ἡ μὲν παράλειψις τῆς ἐκπληρώσεως τῆς ὑποχρεώσεως ταύτης, ἤτοι ἡ μὴ δήλωσις τοῦ οἴνου ἐντὸς τοῦ μηνὸς Ὀκτωβρίου, δύναται νὰ ἐπισύρῃ κατὰ τοῦ κατόχου τὰς βαρείας ποινὰς τοῦ ἄρθρου 19 τοῦ Νομοσχεδίου, κατὰ τὸ ὁποῖον καὶ ὁ μὴ συμμορφωθεὶς ἐγκαίρως μὲ τὰς διατάξεις τῶν ἄρθρων 3 κτλ, ἤτοι ὁ μὴ δηλώσας ἐντὸς τοῦ Ὀκτωβρίου, τιμωρεῖται μὲ τὰς ἐν αὐτῷ βαρείας ποινάς. Ἡ δὲ ἐκπλήρωσις αὐτῆς θέλει ἔχει ἑτέρας βαρείας διὰ τὸν κάτοχον συνεπείας, ὡς ὑποβάλλουσα αὐτὸν εἰς τὴν ἄμεσον πληρωμὴν τοῦ δικαιώματος ἀνεξαρτήτως τῆς μελλούσης τύχης τοῦ οἴνου, ὡς θὰ ἴδωμεν. Καὶ ἐνῶ τὴν μὴ ὀρθὴν, τὴν προφανῶς ἐσφαλμένην ταύτην ἀρχὴν καθιεροῖ τὸ Νομοσχέδιον ἐν τῷ ἄρθρῳ 3, ἐπέρχεται τὸ ἄρθρον 4, τὸ ὁποῖον πραγματεύεται περὶ ἄλλων κατόχων οἴνων, ἐπιχειρούντων λιανικὴν πώλησιν αὐτῶν μετὰ τὴν ἀνωτέρω προθεσμίαν, ἤγουν μετὰ τὸν Ὀκτώβριον, καὶ τοὺς κατόχους τούτους ὑποχρεοῖ εἰς αἴτησιν ἀδείας τοῦ Οἰκονομικοῦ Ἐφόρου, ἀλλ’ οὐχὶ πλέον ἐντὸς προθεσμίας τινὸς, ἀλλ’ ἁπλῶς πρὸ τῆς πωλήσεως. Ἀλλ’ αἱ διατάξεις αὗται τοῦ ἄρθρου 4 εὑρίσκονται εἰς πλήρη ἀντίφασιν πρὸς τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 3, καὶ καθιστῶσι ταύτας ὅλως ματαίας. Τίνες ἀληθῶς οἱ κάτοχοι οἴνου, περὶ ὧν πραγματεύεται τὸ ἄρθρον 3, καὶ οἵτινες ὀφείλουσι νὰ δηλῶσιν ἐντὸς τοῦ Ὀκτωβρίου, καὶ τίνες οἱ κάτοχοι τοῦ οἴνου τοῦ ἄρθρου 3, περὶ ὧν πραγματεύεται τὸ ἄρθρον 4, καὶ οἵτινες ὑποχρεοῦνται εἰς δήλωσιν ἁπλῆν πρὸ τῆς πωλήσεως τοῦ οἴνου; Διακρίνει ἆρά γε αὐτὴ μόνη ἡ διάφορος πρόθεσις, ὁ διάφορος σκοπὸς τῆς ἀποταμιεύσεως; Ἀλλὰ τότε οὐδεὶς πλέον θέλει ὑπαχθῆ εἰς τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 3, ἀλλ’ ἕκαστος θὰ συμμορφωθῇ πρὸς τὸ ἄρθρον 4, ἤγουν θὰ ὑποβάλῃ τὴν αἴτησίν του ἁπλῶς πρὸ τῆς πωλήσεως, καὶ θὰ δικαιολογῆται προβάλλων, ὅτι δὲν ἐσκόπει ἀρχικῶς νὰ πωλήσῃ λιανικῶς τὸν οἶνον, ἀλλὰ βραδύτερον μετέβαλε γνώμην. Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι μεταξὺ τοῦ ἄρθρου 3 καὶ τοῦ ἄρθρου 4 ὑπάρχει καὶ ἀντίφασις καὶ σύγχυσις. Ἀλλὰ δὲν περιορίζεται ἕως ἐδῶ ἡ σύγχυσις, διότι ἐπέρχεται τὸ ἄρθρον 7 τοῦ Νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον πραγματεύεται περὶ ἄλλων κατόχων οἴνου, περὶ τῶν ἀμπελοκτημόνων καὶ τῶν οἰνοποιῶν, τῶν θελόντων νὰ πωλῶσι λιανικῶς κατ’ οἶκον, ἢ ἐκ τῶν ἰδίων ἀποθηκῶν καὶ ἐργοστασίων ἰδίους οἴνους. Ἰδοὺ λοιπὸν ἕτεροι κάτοχοι, οἱ ὁποῖοι δὲν ὑπάγονται εἰς τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 3, δὲν ὑπάγονται μάλιστα οὔτε εἰς τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 4, διότι δύνανται μὲν καὶ οὗτοι νὰ ζητήσωσι τὴν ἄδειαν ἁπλῶς πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς πωλήσεως, ἀλλ’ ὀφείλουσι νὰ ὁρίσωσι καὶ τὸν χρόνον δι’ ὅσον ἰσχύει ἡ ἄδεια αὕτη. Ἀλλὰ τίνες εἶναι οἱ ἀμπελοκτήμονες καὶ οἱ οἰνοποιοὶ, περὶ ὧν προβλέπει τὸ ἄρθρον 7; Θὰ μοὶ ἀπαντήσωσιν ἴσως, ὅτι ἀμπελοκτήμονες εἶναι οἱ ἐξ ἰδίων ἀμπέλων ἀποταμιεύοντες οἴνους. Ἀλλ’ ἂν εὑρεθῶσιν εἰς τὴν ἀνάγκην ν’ ἀγοράσωσι καὶ γλεῦκος πρὸς ἀνάμιξιν, συμπλήρωσιν, ἢ βελτίωσιν τοῦ ἰδικοῦ των, πῶς θὰ χαρακτηρισθῶσι καὶ εἰς ποῖον τῶν ἄρθρων τοῦ Νομοσχεδίου θὰ ὑπαχθῶσι; Τίνες δὲ οἱ οἰνοποιοὶ, περὶ ὧν προβλέπει τὸ ἄρθρον 7, καὶ πῶς διακρίνονται τῶν λοιπῶν οἰνοπωλῶν; Φρονῶ, ὅτι εἶναι δύσκολον νὰ δοθῇ ἀπάντησις εἰς τὴν ἐρώτησιν ταύτην, διότι παρ’ ἡμῖν πάντες οἱ λιανικῶς πωλοῦντες οἴνους, αὐτοὶ ἀγοράζουσι τὸ γλεῦκος, δι’ οὗ κατασκευάζουσιν ἢ βελτιοῦσιν αὐτοὺς, ἑπομένως δύνανται νὰ θεωρηθῶσιν ὡς οἰνοποιοί. Ἕνεκα τούτων, ἂν ἠρωτώμην τίνες τῶν κατόχων οἴνων ὑπάγονται εἰς τὸ ἄρθρον 3 καὶ τίνες εἰς τὸ ἄρθρον 4 καὶ τίνες εἰς τὸ ἄρθρον 7, ὁμολογῶ, ὅτι δὲν ἤθελον δυνηθῆ νὰ δώσω ἐπαρκῆ ἀπάντησιν. Καὶ δὲν ὑπάρχει καὶ λόγος τις, ἵνα προβῶμεν εἰς τοιαύτας διακρίσεις. Προτιθέμενοι νὰ φορολογήσωμεν τοὺς λιανικῶς πωλουμένους οἴνους, μίαν γενικὴν ἀρχὴν πρέπει νὰ ἐφαρμόσωμεν ἐπὶ πάντων τῶν κατόχων, ὅτι τότε μόνον ὀφείλουσι νὰ ζητήσωσι τὴν ἄδειαν, ὅταν πρόκηται νὰ ἀρχήσωσι τὴν πώλησιν. Τώρα μεταβαίνω εἰς ἕτερον ζήτημα. Ἡ δήλωσις τοῦ πωληθησομένου οἴνου, ἡ περιεχομένη εἰς τὴν ὑποβαλλομένην πρὸς τὸν Οἰκονομικὸν Ἔφορον αἴτησιν ἀδείας εἶναι ὑποχρεωτικὴ διὰ τὸν δηλοῦντα; Ὀφείλει δηλαδὴ οὗτος λαβὼν τὴν ἄδειαν τῆς πωλήσεως, νὰ πληρώσῃ τὸ δικαίωμα ἐφ’ ὅλου τοῦ δηλωθέντος ποσοῦ ἢ ἐπὶ τοῦ πράγματι πωληθέντος; Δύναταί τις ν’ ἀμφισβητήσῃ, ὅτι περιέχεται ἀληθὲς ζήτημα εἰς τὴν ἐρώτησιν ταύτην, διότι, προτιθέμενοι νὰ φορολογήσωμεν τοὺς λιανικῶς πωλουμένους οἴνους, δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ ἐπεκτείνωμεν τὴν φορολογίαν καὶ ἐπὶ οἴνων μὴ δηλωθέντων μὲν πρὸς πώλησιν, ἀλλὰ μὴ πωληθέντων; Καὶ ὅμως, κύριοι, τὴν ἀντίθετον γνώμην παραδέχεται τὸ προκείμενον Νομοσχέδιον. Κατὰ τὸ ἄρθρον 5, ἐδάφιον 2 τοῦ Νομοσχεδίου, ἡ κατὰ τὰ ἀνωτέρω αἴτησις ἀποτελεῖ ἀνεπίδεκτον ἀμφισβητήσεως ὑποχρέωσιν κατὰ τοῦ αἰτοῦντος, κατὰ δὲ τὸ ἄρθρον 6 ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κατὰ τὰ ἄρθρα 3 καὶ 4 αἰτήσεων ὁ Οἰκονομικὸς Ἔφορος προσδιορίζει τὸ ἀναλογοῦν δικαίωμα, καὶ ἀποστέλλει εἰς τὸν Ταμίαν χρηματικὸν κατάλογον τοῦ εἰσπρακτέου ποσοῦ. Δὲν ἐπιτρέπει μάλιστα οὐδὲ τὴν μεταφορὰν τῶν οἴνων τὸ ἄρθρον 15 πρὸ τῆς πληρωμῆς τοῦ δικαιώματος. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστηριχθῇ θεωρητικῶς τὸ σύστημα τοῦτο. Παραγνωρίζει τὰς κοινοτέρας περιπετείας τοῦ ἐμπορίου, καὶ τὰς ἰδιαιτέρας περιστάσεις ἑκάστου κατόχου, καὶ δὲν λαμβάνει ὑπ’ ὄψιν τὰς ἐνδεχομένας ἀλλοιώσεις καὶ καταστροφὰς τοῦ οἴνου. Νομίζω δὲ, ὅτι οὐδὲ εἰς τὴν αὔξησιν τῶν εἰσοδημάτων τοῦ Δημοσίου θὰ συντελέσῃ· διότι ἕκαστος θὰ περιορίσῃ τὴν δήλωσίν του εἰς ὅσον ἔνεστιν ἐλάχιστον ποσὸν, ἵνα μὴ πληρώσῃ δικαίωμα ἐπὶ οἴνου, ὃν ἐνδέχεται νὰ μὴ πωλήσῃ. Θὰ ἔχῃ καὶ ἄλλας συνεπείας ἐπιβλαβεῖς, ὅτι καθιστᾷ ἀδύνατον τὴν διάκρισιν τῶν οἴνων ἐφ’ ὧν ἐπληρώθη δικαίωμα, ἀπὸ τῶν μὴ τοιούτων, ἰδίως ἐν περιπτώσει μεταφορᾶς. Καὶ σημειώσατε, ὅτι τὸ Νομοσχέδιον προβλέπει περὶ μεταφορᾶς τῶν οἴνων τούτων ἐν τῷ ἄρθρῳ 15 ἐδ. 2, καθ’ ὃ μεταφερόμενος εἰς περιφέρειαν, ἐν ᾗ ἐπιβάλλεται ἀνώτερον δικαίωμα, ὑποβάλλεται εἰς τὴν πληρωμὴν τοῦ ὑπερβάλλοντος. Ἀλλ’ ἐκ τῆς αὐτῆς περιφερείας δύναται νὰ μετενεχθῇ εἰς τὴν περιφέρειαν, ἔνθα τὸ δικαίωμα εἶναι μεῖζον, καὶ ἄλλος οἶνος μὴ δηλωθεὶς πρὸς πώλησιν, καὶ οὐδὲ εἰς τὴν νέαν περιφέρειαν ὑποβαλλόμενος εἰς δικαίωμα ὡς προωρισμένος εἰς οἰκιακὴν κατανάλωσιν. Πῶς θὰ διακριθῶσιν οἱ διάφοροι οὗτοι οἶνοι; Καὶ διατί νὰ ὑποχρεωθῇ εἰς τὴν πληρωμὴν τοῦ ὑπερβάλλοντος ὁ δηλωθεὶς οἶνος ὁ μεταφερόμενος εἰς νέαν περιφέρειαν, ἐνῷ ἐνδέχεται νὰ χρησιμεύσῃ αὐτόθι εἰς οἰκιακὴν κατανάλωσιν;

§87ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν θὰ πληρώσῃ.

§88ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ μελετήσας τὸ Νομοσχέδιον θὰ παραδεχθῇ, ὅτι θὰ πληρώσῃ. Καὶ μὴ νομίζετε, ὅτι τὸ σύστημα τοῦτο τῆς πληρωμῆς δικαιώματος ἐφ’ ὅλου τοῦ ποσοῦ τῆς δηλώσεως ἐφαρμόζεται ὁμοιομόρφως. Ἂν λάβητε ὑπ’ ὄψιν τὸ ἄρθρον 7, θέλετε παρατηρήσει, ὅτι διὰ τοὺς ἀμπελοκτήμονας καὶ τοὺς οἰνοποιοὺς καθιεροῖ τὸ ἀντίθετον σύστημα, τὸ μόνον ὀρθὸν, ὅτι δηλαδὴ τὸ δικαίωμα ὀφείλεται ἐπὶ μόνου τοῦ πράγματι πωληθέντος ποσοῦ. Μετὰ τὴν λῆξιν τῆς ἀδείας, λέγει τὸ ἄρθρον τοῦτο, ὅσον ποσὸν ἐλλείπει, ὑποβάλλεται εἰς τὸ ἀναλογοῦν δικαίωμα καταναλώσεως. Οἱ οἰνοποιοὶ λοιπὸν καὶ οἱ ἀμπελοκτήμονες δὲν πληρώνουσιν ἐπὶ τοῦ δηλωθέντος ποσοῦ, ἀλλὰ καταμετρεῖται ὁ οἶνος πρὸ τῆς ἀδείας καὶ μετὰ τὴν λῆξιν αὐτῆς, καὶ τὸ δικαίωμα πληρώνεται ἐπὶ τοῦ ἐλλείψαντος. Διατί ἆρά γε οἱ λοιποὶ κάτοχοι ὑποβάλλονται εἰς πληρωμὴν δικαιώματος ἐφ’ ὅλου τοῦ δηλωθέντος; Ἐὰν δὲ λάβητε ὑπ’ ὄψιν τὰ ῥηθέντα περὶ τοῦ δυσχεροῦς τῶν διακρίσεων τῶν ἀμπελοκτημόνων καὶ οἰνοποιῶν ἀπὸ τῶν λοιπῶν κατόχων οἴνων, θέλετε κατανοήσει πλήρη τὴν ἐν τῷ Νομοσχεδίῳ σύγχυσιν καὶ τὰς ἐν τῇ ἐφαρμογῇ αὐτοῦ γενησομένας ἀπείρους ἀμφιβολίας καὶ καταχρήσεις, αἵτινες θὰ αἴρονται ἐκ τοῦ μέσου, ἐὰν παραδεχθῶμεν, ὅτι τὸ δικαίωμα ὀφείλεται ἐπὶ μόνου τοῦ πράγματι πωληθέντος ποσοῦ. Ἀλλὰ καὶ ἕτερον ζήτημα πρέπει νὰ λυθῇ διὰ ῥητῆς διατάξεως τοῦ Νομοσχεδίου· φορολογοῦμεν τὰς λιανικὰς πωλήσεις, οὐχὶ δὲ καὶ τὰς χονδρικάς· ἑπομένως ἀναγκαῖον εἶναι νὰ προσδιορισθῇ πότε πώλησίς τις δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς χονδρικὴ καὶ ἑπομένως ἐπιτετραμμένη ἄνευ ἀδείας τοῦ Οἰκονομικοῦ Ἐφόρου καὶ ἄνευ πληρωμῆς δικαιώματος. Ἤκουσα, ὅτι ἐξηγήσεις ἐζητήθησαν ἐπανειλημμένως παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ἀλλὰ σαφῶς δὲν ἐνόησα ποίαν ἀπάντησιν ἔδωκεν εἰς αὐτάς. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον γνωρίζω, εἶναι, ὅτι ἐν τῷ Γαλλικῷ Νόμῳ ὁρίζεται ῥητῶς τὸ ποσὸν, πέραν τοῦ ὁποίου θεωρεῖται ἡ πώλησις χονδρικὴ, καὶ τοῦτο πρέπει νὰ γείνῃ καὶ παρ’ ἡμῖν, διὰ νὰ ἀποφύγωμεν τὰς ἀμφιβολίας καὶ τὰς διενέξεις. Ταῦτα, κύριοι, καθόσον ἀφορᾷ τὸ ποσὸν τοῦ οἴνου ἐπὶ τῆς λιανικῆς πωλήσεως, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐπιβάλλεται τὸ δικαίωμα τοῦτο. Ἤδη ἐξεταστέον τὸ ζήτημα πῶς πρέπει νὰ προσδιορισθῇ τὸ δικαίωμα τοῦτο. Πρέπει δηλαδὴ εἰς τὸν προσδιορισμὸν τοῦ δικαιώματος νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν μόνον τὸ ποσὸν τοῦ οἴνου ἢ καὶ ἡ ἀξία αὐτοῦ; Φρονῶ, ὅτι οὐδεὶς δύναται νὰ ἀμφισβητήσῃ, ὅτι ὀρθότερον καὶ δικαιότερον εἶναι νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν οὐ μόνον τὸ ποσὸν, ἀλλὰ καὶ ἡ ἀξία παντὸς φορολογουμένου ἀντικειμένου, καὶ νομίζω, ὅτι τοιαύτη γενικὴ ἀρχὴ ἐπικρατεῖ κατὰ κανόνα εἰς τὴν φορολογίαν, καὶ μόνον ὅταν ἡ κατ’ ἀξίαν διάκρισις παρουσιάζῃ ἀνυπερβλήτους δυσχερείας, καταφεύγουσιν εἰς τὴν φορολογίαν μόνον κατὰ τὸ ποσὸν, διότι προφανῶς ἀντιβαίνει εἰς τὴν δικαιοσύνην καὶ προσβάλλει τὴν κοινὴν συνείδησιν νὰ ὑποχρεῶται ὁ κάτοχος ἀντικειμένου ἀξίας 10 δραχμῶν εἰς τὴν πληρωμὴν τοῦ αὐτοῦ φόρου, ὃν πληρώνει ἕτερος κάτοχος τοῦ αὐτοῦ μὲν ποσοῦ, ἀλλ’ ἑκατονταπλασίας ἀξίας. Ἀντιβαίνει φέρ’ εἰπεῖν εἰς τὴν δικαιοσύνην νὰ πληρώνῃ ὁ πωλήσας 100 ὀκάδας ῥητινίτου καὶ εἰσπράξας 20 μόνον δραχμὰς, φόρον 5 δραχμὰς, ἐνῷ πέντε δραχμὰς πληρώνει καὶ ὁ πωλήσας ἑκατὸν ὀκάδας οἴνου, ἤγουν 200 φιάλας καὶ εἰσπράξας χιλίας δραχμάς! Τὴν ἀρχὴν ταύτην τῆς φορολογίας ἀναλόγως τῆς ἀξίας τίθησιν, ὡς φαίνεται, ὡς βάσιν καὶ τὸ προκείμενον Νομοσχέδιον, ἀλλ’ ἀντὶ νὰ προβῇ εὐτόλμως εἰς τὴν ἀνεύρεσιν καὶ τὸν προσδιορισμὸν τῆς ἀξίας αὐτῆς κατέφυγεν εἰς ἀτελεῖς περὶ αὐτῶν εἰκασίας καὶ ἐνδείξεις, συναγομένας ἐκ τοῦ πληθυσμοῦ τῶν κατοίκων τῆς πόλεως ἢ τοῦ χωρίου, ἔνθα γίνεται ἡ πώλησις. Καὶ εἶναι προφανῶς ἐσφαλμέναι καὶ ἀτελεῖς αὗται αἱ εἰκασίαι καὶ αἱ ἐνδείξεις, διότι ἅπαντες, οἱ ἐντὸς τῶν πόλεων πωλούμενοι οἶνοι, εἶναι τῆς αὐτῆς ποιότητος καὶ ἀξίας, οὔτε πάντοτε ὁ πληθυσμὸς προσδιορίζει ἢ ἐπηρεάζει τὴν ἀξίαν τοῦ πωλουμένου οἴνου. Παράδειγμα ἡ ἰδιαιτέρα μου πατρὶς, ἡ Τρίπολις, τῆς ὁποίας ὁ πληθυσμὸς ὑπερβαίνει τὰς 10,000 ψυχὰς, καὶ ἔνθα ἡ τιμὴ τοῦ οἴνου εἶναι εὐθηνοτέρα ἢ ἐν οἱᾳδήποτε ἄλλῃ κώμῃ ἢ πόλει τοῦ Βασιλείου, περιοδικῶς δὲ κατέρχεται καὶ κάτω ἀκόμη τοῦ φόρου, τὸν ὁποῖον ἐπιβάλλει τὸ προκείμενον Νομοσχέδιον. Διατί λοιπὸν, κύριοι ὁ κάτοικος Τριπόλεως νὰ πληρώνῃ ὡς φόρον τὸ ⅓ τῆς ἀξίας τοῦ οἴνου, καὶ ὁ κάτοικος τῶν Ἀθηνῶν νὰ πληρόνῃ τὸ ⅒ ἢ τὸ 1]15 τῆς ἀξίας αὐτοῦ; Διατί λοιπὸν καὶ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου τὸ Νομοσχέδιον ἠκολούθησε σύστημα πλημμελές; Διατί δὲν ἐπέβαλε τὸν φόρον ἐπὶ τῆς ἀληθοῦς ἀξίας τοῦ πωλουμένου οἴνου; Παρουσιάζει ἆρά γε ὁ προσδιορισμὸς τῆς ἀξίας ταύτης ἀνυπερβλήτους δυσχερείας, ὥστε νὰ καταφύγωμεν εἰς φορολογίαν ἀναλόγως μόνου τοῦ ποσοῦ; ὄχι βεβαίως, καὶ ὡς ἀπόδειξιν τοῦ ἰσχυρισμοῦ μου τούτου φέρω τὸν ἐν Γαλλίᾳ ἐπὶ πολλὰ ἔτη ἰσχύσαντα καὶ ἀκόμη κατὰ μέγα μέρος ἰσχύοντα Νόμον, κατὰ τὸν ὁποῖον τὸ δικαίωμα ἐπὶ τῆς λιανικῆς πωλήσεως τῶν οἴνων ἐπιβάλλεται ἀναλόγως τῆς τιμῆς τῶν πωλήσεων. Εἶναι ῥητὸν τὸ ἄρθρον 47 τοῦ Νόμου τῆς 28 Ἀπριλίου 1816, καθ’ ὃ κατὰ τὴν λιανικὴν πώλησιν τῶν οἴνων θὰ εἰσπράττηται δικαίωμα 15% ἐπὶ τῆς τιμῆς τῆς πωλήσεως. Διατί λοιπὸν, ἐρωτῶ, καὶ τὸ προκείμενον Νομοσχέδιον δὲν ἠκολούθησε κατὰ τοῦτο τὴν Γαλλικὴν Νομοθεσίαν; Ἤκουσα ἐνίοτε μομφὰς ἐπὶ τῇ ἀπομιμήσει τῶν ἐν ἄλλοις Κράτεσιν ἰσχυόντων, ἀλλ’ ἐγὼ δὲν θεωρῶ βασίμους τὰς μομφὰς ταύτας. Προκειμένου μάλιστα περὶ φορολογίας πρὸ χρόνων ἐν ἄλλοις Κράτεσι λειτουργούσης, φρονῶ, ὅτι ὀφείλομεν νὰ μελετῶμεν καὶ ἀπομιμώμεθα τοὺς Νόμους αὐτῶν, διότι κατ’ ἐμὲ ἐν τοῖς Νόμοις τούτοις περιέχεται ἡ ἐφαρμογὴ ὅλων τῶν ἐκ τῆς πολυχρονίου πείρας καὶ μελέτης προκυπτόντων πορισμάτων καὶ διδαγμάτων. Διατί λοιπὸν, ἐρωτῶ καὶ πάλιν, δὲν ἠκολούθησε καὶ ἐνταῦθα τὸ Νομοσχέδιον τὸ Γαλλικὸν σύστημα, ἀλλὰ κατέφυγεν εἰς τὸν προσδιορισμὸν τοῦ φόρου ἀναλόγως μόνου τοῦ πληθυσμοῦ; Ἤκουσα πρό τινων ἡμερῶν τὸν ἀξιότιμον πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ὑποστηρίζοντα, ὅτι καὶ ἐν Γαλλίᾳ ἀναλόγως τοῦ πληθυσμοῦ ἐπιβάλλεται ὁ φόρος, ἀλλ’ ὁ ἰσχυρισμὸς οὗτος εἶναι ἐσφαλμένος. Ἐν Γαλλίᾳ ἐπιβάλλονται πολλοὶ φόροι ἐπὶ τῶν οἴνων· ἡνώθησαν εἴς τινα μέρη ἅπαντες οἱ φόροι αὐτοὶ εἰς μοναδικὸν φόρον, καὶ αὐτὸς ὁ φόρος ἐπιβάλλεται καὶ ἀναλόγως τοῦ πληθυσμοῦ καὶ ἀναλόγως τῆς μέσης τιμῆς τῆς λιανικῆς πωλήσεως, ὅταν ὅμως πρόκηται περὶ φόρου μόνον ἐπὶ τῆς λιανικῆς πωλήσεως.

§89ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Οὐδαμοῦ ὑπάρχει φόρος ἐπὶ τῆς λιανικῆς πωλήσεως μεμονωμένος· ὁσάκις ὑπάρχει φόρος τοιοῦτος, ὑπάρχει καὶ φόρος ἐπὶ τῆς εἰσαγωγῆς, οὗτος δὲ ὑπάρχει ἐπὶ τῇ βάσει, τὴν ὁποίαν ἀνέφερα, τουτέστι παραλλάσσων μεταξὺ 60 λεπτῶν καὶ 2 φράγκων καὶ 20)00.

§90ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Συγχρόνως ὑπάρχουσι καὶ ὁ φόρος τῆς κυκλοφορίας, καὶ ὁ φόρος τῆς εἰσαγωγῆς, καὶ ὁ φόρος τῆς καταναλώσεως, ἀλλ’ ἰδιαιτέρως εἰσπράττεται εἰς ἕκαστος, ὁ πρῶτος κατὰ τὴν μετακίνησιν, ὁ δεύτερος κατὰ τὴν εἰσαγωγὴν καὶ ὁ τρίτος κατὰ τὴν πώλησιν· λοιπὸν ὀρθοτάτη εἶναι ἡ γνώμη μου, ὅτι ὁ φόρος ἐπὶ τῆς λιανικῆς πωλήσεως εἰσπράττεται κατὰ τὴν τιμὴν τῆς λιανικῆς πωλήσεως, καὶ ὁ Γαλλικὸς Νόμος προσδιορίζει καὶ τὸν τρόπον τῆς ἐξευρέσεως τῆς τιμῆς τῆς λιανικῆς αὐτῆς πωλήσεως, καὶ τὸ μὲν ἄρθρον 48 τοῦ μνησθέντος Νόμου ὑποχρεοῖ τὸν πωλητὴν νὰ γράφῃ εἰς πινακίδα τὴν τιμὴν τῆς πωλήσεως, καὶ νὰ ἐκθέτῃ αὐτὴν εἰς τὸ δημοσιώτερον μέρος τοῦ καταστήματός του, τὸ δὲ ἄρθρον 49 διατάσσει, ὅτι ἐν περιπτώσει ἀμφισβητήσεως ἀποφαίνεται περὶ τῆς τιμῆς τῆς πωλήσεως ὁ Δήμαρχος καὶ κατ’ ἔφεσιν ὁ Νομάρχης. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι ἄνευ οὐδεμιᾶς ἀμφιβολίας ὁ φόρος ἐπὶ τῆς λιανικῆς πωλήσεως ἐπιβάλλεται ἀναλόγως τῆς τιμῆς τοῦ οἴνου.

§91ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡμεῖς εἰσάγομεν ἕνα φόρον περιέχοντα καὶ τοὺς δύω· ἤτοι πρῶτον τὸν κυρίως φόρον ἐπὶ τῆς λιανικῆς πωλήσεως καὶ δεύτερον τὸν φόρον ἐπὶ τῆς εἰσαγωγῆς· οἱ δύο οὗτοι φόροι συμβαδίζουν πάντοτε, οὐδέποτε ἀποχωρίζονται.

§92ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡμεῖς δὲν ἐπιβάλλομεν φόρον ἐπὶ τῆς εἰσαγωγῆς, οὐδ’ ἐπὶ τῆς κυκλοφορίας· ἡμεῖς ἐπιβάλλομεν φόρον ἐπὶ τῆς λιανικῆς πωλήσεως. Τοῦτο προκύπτει καὶ ἐκ τῆς ἐπιγραφῆς καὶ ἐκ τοῦ συνόλου τοῦ Νομοσχεδίου.

§93ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δηλαδὴ συγχωνεύομεν ἐν τῷ φόρῳ τούτῳ τοὺς δύω φόρους, οἱ ὁποῖοι ἐπιβάλλονται ἐν Γαλλίᾳ.

§94ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅσον καὶ ἂν αὐξήσητε, καὶ ἂν διπλασιάσητε τὸν φόρον τῆς λιανικῆς πωλήσεως, δὲν ἠμπορεῖ νὰ μεταβληθῇ ποτὲ εἰς φόρον εἰσαγωγῆς. Φρονῶ λοιπὸν, κύριοι, ὅτι καὶ τὸ προκείμενον ζήτημα πρέπει νὰ λυθῇ, ὅπως καὶ ἐν Γαλλίᾳ, διὰ τῆς ἐπιβολῆς τοῦ φόρου ἐπὶ τῆς τιμῆς τῆς πωλήσεως. Τώρα, κύριοι, ἔρχομαι εἰς ἕτερον ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἴσως εἶναι τὸ σπουδαιότερον, τὸ τῆς προλήψεως τῶν ἐνδεχομένων δολιοτήτων καὶ καταχρήσεων. Προτιθέμεθα νὰ ἐπιβάλωμεν φόρον ἐπὶ τῶν λιανικῶς πωλουμένων οἴνων, ἀλλ’ ὑπάρχουσι καὶ ἕτεροι οἶνοι πωλούμενοι χονδρικῶς, καὶ οἱ ὁποῖοι οὔτε εἰς αἴτησιν ἀδείας ὑπόκεινται, οὔτε εἰς πληρωμὴν δικαιώματος ὑποβάλλονται· ὑπάρχουσι δὲ καὶ ἄλλοι οἶνοι προωρισμένοι εἰς οἰκιακὴν κατανάλωσιν. Πῶς τώρα λοιπὸν δυνάμεθα νὰ ἀποφύγωμεν τὰς ἐνδεχομένας δολιότητας; Πῶς δυνάμεθα νὰ προλάβωμεν τὴν ὑπὸ τὸ πρόσχημα χονδρικῆς πωλήσεως λιανικὴν πώλησιν; Πῶς δυνάμεθα νὰ παρακωλύσωμεν τὴν ἀνάμιξιν μετὰ τοῦ οἴνου τοῦ δηλωθέντος πρὸς λιανικὴν πώλησιν ἑτέρου οἴνου μὴ δηλωθέντος; Τίνα μέτρα δυνάμεθα νὰ λάβωμεν πρὸς βεβαίωσιν καὶ εἴσπραξιν τοῦ δικαιώματος ἄνευ παρακωλύσεως τοῦ ἐμπορίου τῶν οἴνων, καὶ ἄνευ ὑπερμέτρου πιέσεως τῶν κατόχων αὐτοῦ; Πρὸς λύσιν τοῦ ζητήματος αὐτοῦ πολλὰ καὶ διάφορα λαμβάνονται μέτρα ἐν Γαλλίᾳ. Ἡ ἀπὸ τόπου εἰς τόπον μεταφορὰ τῶν οἴνων ὑποβάλλεται εἰς ἀπείρους διατυπώσεις. Οἱ κατέχοντες ποσότητα καὶ πωλοῦντες χονδρικῶς ὑποβάλλονται εἰς δηλώσεις, καὶ ἔχουσι τὰς ἀποθήκας των ἀνοικτὰς εἰς τὰς ἐρεύνας τῶν Ἀρχῶν. Οἱ λιανοπῶλαι ὀφείλουσι νὰ πωλῶσιν ἐκ δοχείων οὔτε λίαν μικρῶν, οὔτε λίαν μεγάλων κτλ. Ἀλλὰ τὸ σπουδαιότερον τῶν μέτρων τούτων εἶναι ἡ σύστασις ἰδίας ὑπαλληλίας, εἰς τὴν ὁποίαν ἀνετέθη ἀποκλειστικῶς ἡ εἴσπραξις τοῦ φόρου τούτου καὶ ἄλλων τινῶν σχετικῶν φόρων. Ἡ ὑπαλληλία αὕτη συγκροτεῖται ἱεραρχικῶς, καὶ ἀποτελεῖται ἀπὸ ὑπαλλήλους ἀνωτάτους, ἑδρεύοντας εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, κατωτέρους διεσπαρμένους εἰς τοὺς Νομοὺς, τὰς Ἐπαρχίας καὶ τοὺς Δήμους, καὶ κατωτάτους διεσπαρμένους καθ’ ὅλην τὴν Ἐπικράτειαν. Καὶ οἱ ὑπάλληλοι οὗτοι εἶναι ὁμολογουμένως πείρας, φώτων, τιμιότητος, ἀμεροληψίας, παρακολουθοῦσι τὴν κατανάλωσιν τῶν οἴνων, ἐποπτεύουσιν εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τῶν σχετικῶν Νόμων καὶ Διαταγμάτων, καὶ βεβαιοῦσι πᾶσαν παραβίασιν αὐτῶν. Καὶ ὅμως ὅλα τὰ μέσα ταῦτα δὲν ἐπαρκοῦσιν ἐν Γαλλίᾳ πρὸς πρόληψιν πάσης δολιότητος καὶ καταχρήσεως. Τὸ προκείμενον Νομοσχέδιον οὐδὲν σχεδὸν ἐκ τῶν μέτρων τούτων λαμβάνει· ἀντὶ δὲ νὰ μεριμνήσῃ περὶ συγκροτήσεως τῆς ὑπαλληλίας ἐκείνης, ἀνατίθησιν ὅλην τὴν ὑπηρεσίαν τῆς βεβαιώσεως καὶ ἐπιβολῆς τοῦ δικαιώματος τούτου εἰς τοὺς Οἰκονομικοὺς Ἐφόρους, οἱ ὁποῖοι, ἀμφιβάλλω, ἂν καὶ τὴν μέχρι τοῦδε ἀνατεθεῖσαν αὐτοῖς ὑπηρεσίαν ἔχωσι τὸν καιρὸν νὰ διεξαγάγωσι. Τοιοῦτον εἶναι τὸ Νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑποβάλλεται ὑπὸ τὴν ἐπιψήφισιν ἡμῶν, καὶ νομίζω, ὅτι δὲν τὸ ἐπέκρινα αὐστηρῶς, ἰσχυρισθεὶς, ὅτι καὶ τὸν σκοπὸν, ὃν ἐπιδιώκει, δὲν θέλει ἐπιτύχει, καὶ εἰς ἀπείρους ἀμφισβητήσεις καὶ καταχρήσεις θέλει δώσει ἀφορμήν. Κατ’ ἐμὲ λοιπὸν, ἂν ἡ Βουλὴ ἀποφασίσῃ νὰ παραδεχθῇ κατ’ ἀρχὴν τὴν ἐπιβολὴν τοῦ φόρου τούτου, εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη νὰ μεριμνήσῃ περὶ συντάξεως ἑτέρου Νομοσχεδίου, στηριζομένου ἐπὶ τῶν ὀρθῶν βάσεων, τὰς ὁποίας ἀνέπτυξα πρὸς ὑμᾶς, καὶ περιέχοντος ὀλιγωτέρας ἐλλείψεις καὶ ἀτελείας. Ἡ σύνταξις τοιούτου Νομοσχεδίου εἶναι βεβαίως ἔργον τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἡ σύνταξις παντὸς Νομοσχεδίου, ἀλλ’ ἰδίως τοιούτων φορολογικῶν Νομοσχεδίων, ἀπαιτεῖ τὴν σύντονον σύμπραξιν πολλῶν εἰδικῶν, θεωρητικῶν καὶ πρακτικῶν ἀνδρῶν, οὓς μόνη ἡ Κυβέρνησις ἔχει τὰ μέσα νὰ συγκεντρώσῃ. Ἐκτὸς ὅμως τούτου καὶ ἡ τύχη τῶν ὑπὸ τῶν βουλευτῶν εἰσαγομένων Νομοσχεδίων δὲν εἶναι ἐνθαῤῥυντικὴ εἰς παρομοίας ἐνασχολήσεις τῶν βουλευτῶν. Ἐγὼ ἔλαβον αὐτοπροσώπως πεῖραν τοῦ πράγματος τούτου, διότι ἀπὸ τῆς παρελθούσης Συνόδου εἰσήγαγον εἰς τὴν Βουλὴν Νομοσχέδιον περὶ ἐνόρκων, ἱκανοποιοῦν, κατὰ τὴν πεποίθησίν μου, τὴν μᾶλλον κατεπείγουσαν ἀνάγκην τῆς Ποινικῆς Δικαιοσύνης, καὶ ὅμως γνωρίζετε τὴν τύχην τὴν ὁποίαν ἔλαβεν. Οὐχ ἧττον, ἐπειδὴ ὁ ἀξιότιμος κ. Πρωθυπουργὸς ἐξέφρασε μομφὴν ἢ παράπονον κατὰ τῆς ἀντιπολιτεύσεως, ὡς μὴ ὑποβοηθούσης τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὸ ἔργον τῆς ἐπιβολῆς τῶν φόρων τούτων, ἔλαβον τὴν τόλμην, καί τοι ὁμολογῶν τὴν ἔλλειψιν πάσης εἰδικότητός μου, νὰ συντάξω Νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑποβάλλω ὡς τροπολογίαν τοῦ ὑπὸ τὴν ἐπιψήφισιν τῆς Βουλῆς ὑποβληθέντος. Ἐν τῇ τροπολογίᾳ ταύτῃ περιλαμβάνω προφυλακτικά τινα μέτρα ἐκ τοῦ ἐν Γαλλίᾳ ἰσχύοντος Νόμου, ἀλλὰ δὲν ἐμερίμνησα περὶ συστάσεως τῆς εἰδικῆς ἐκείνης ὑπαλληλίας, φρονῶν, ὅτι τοῦτο πρέπει νὰ γείνῃ δι’ εἰδικοῦ Νόμου. Ἂν ἡ Βουλὴ εὐαρεστηθῇ νὰ λάβῃ τὴν τροπολογίαν ταύτην ὡς βάσιν τῶν ἐργασιῶν της, θέλει βεβαίως ἐπενέγκει καὶ πᾶσαν δυνατὴν βελτίωσιν, διότι οὐδεμίαν ἐγὼ ἔχω πεποίθησιν περὶ τῆς τελειότητος τοῦ ἔργου μου. Ἐπιφυλάσσομαι δὲ τότε νὰ ὑποβάλω καὶ πᾶσαν ἀναγκαίν διασάφησιν καὶ ἀνάπτυξιν.

§95Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μοὶ εἴπῃ, ἀφοῦ ὁ ἐπιβαλλόμενος φόρος εἶναι φόρος ἐπὶ τῆς καταναλώσεως, διατί ἐξαιρεῖ τὴν Ἑπτάννησον; διὰ ποῖον λόγον; διότι τοῦτο ἀποδεικνύει, ὅτι ὀνομάζεται μὲν φόρος ἐπὶ τῆς καταναλώσεως, ἀλλ’ εἶναι ῥητῶς φόρος ἐπὶ τῆς παραγωγῆς, καὶ εἶναι φόρος βαρύτατος, ἐπιβαλλόμενος εἰς ὅλους τοὺς ἀμπελοκτήμονας καὶ τοὺς σταφιδοκτήμονας.

§96ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Ἐν Ἑπταννήσῳ ὁ οἶνος ὑπόκειται εἰς φόρον ἐξαγωγῆς.

§97ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ φόρος τῆς ἐξαγωγῆς, εἰς τὸν ὁποῖον, καθὰ εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὑποβάλλεται ὁ οἶνος τῆς Ἑπταννήσου, ἀντικαθιστᾷ τὸν παρ’ ἡμῖν ἔγγειον φόρον, ἀλλ’ ἤδη δὲν πρόκειται περὶ ἐγγείου φόρου, ἀλλὰ περὶ φόρου ἐπὶ τῆς καταναλώσεως· καὶ τὸν φόρον ἐπὶ τῆς καταναλώσεως, καθ’ ἃ φρονεῖ μάλιστα ἡ Κυβέρνησις, θέλουσι πληρώνει οἱ καταναλωταὶ, καθόσον οἱ παραγωγοὶ πίνουν συνήθως ἐκ τῶν ἰδίων οἴνων, καὶ δὲν ἀγοράζουν ἀπὸ τοὺς λιανοπώλας. Ἑπομένως δὲν ἐννοῶ ποία ὠφέλεια γίνεται εἰς τὴν Ἑπτάνησον, ἂν π. χ. ὁ μένων ἐκεῖ χωροφύλαξ ὑπάλληλος ὡς τελωνιακὸς φύλαξ κλπ. πληρώνῃ τὸν οἶνον 6 λεπτὰ ὀλιγώτερον ἀπὸ ὅ,τι πωλεῖται εἰς τὰ ἄλλα μέρη τοῦ Κράτους. Μοὶ φαίνεται, ὅτι ὅταν πρόκηται περὶ φόρων καταναλώσεως, οἱ φόροι αὐτοὶ πρέπει νὰ ἦναι γενικοί, καὶ αὐτὸ τὸ σύστημα ἠκολουθήσαμεν ἕως τώρα π. χ. εἰς τὰ τελωνιακὰ πᾶς φόρος, ὁ ὁποῖος ἐπιβάλλεται εἰς τὸ ἄλλο Κράτος, ἐπιβάλλεται καὶ εἰς τὴν Ἑπτάνησον, ἐπὶ τοῦ φόρου τοῦ χαρτοσήμου, ἐπὶ τοῦ φόρου τῶν κληρονομιῶν ἐπίσης, τὸ αὐτὸ ἐγένετο. Δὲν βλέπω λοιπὸν διὰ ποῖον λόγον προτείνεται ἤδη τὸ ἐναντίον, καὶ ἐπιθυμῶ νὰ μάθω τοὐλάχιστον ποῦ στηρίζεται ἡ Κυβέρνησις, διότι ὁ λόγος, τὸν ὁποῖον ἀνέφερεν ὁ Ὑπουργὸς, δὲν εἶναι, νομίζω, ἀρκετὰ πειστικός.

§98ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Τὸ αὐτὸ ἐπράξαμεν ἐπίσης εἰς ὅλους τοὺς φόρους τῶν καταναλώσεων τῶν πνευματωδῶν ποτῶν, τοῦ καπνοῦ, ἐξετείναμεν τοὺς φόρους αὐτοὺς καὶ εἰς τὴν Ἑπτάνησον· τὸν φόρον ὅμως τῶν οἴνων, ὀνομαζόμενον καταναλώσεως, δὲν ἐξετείναμεν ἐκεῖ, διότι αὐτὸς εἶναι μετατροπὴ τοῦ φόρου τοῦ στρεμματικοῦ· ὁ φόρος ὁ στρεμματικὸς δὲν ὑπῆρχεν ἐν Ἑπταννήσῳ· κατηργήσαμεν ἐνταῦθα τὸν φόρον τὸν στρεμματικὸν καὶ τὸν μετετρέψαμεν εἰς φόρον ἐπὶ τῶν οἴνων.

§99ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Ἡ Ἑπτάνησος καὶ ἡ Κέρκυρα πληρώνουν περισσότερα εἰς τὸ ἔλαιον, ὥστε ἀντιστοιχεῖ ὁ φόρος αὐτὸς εἰς ὅλους αὐτοὺς τοὺς φόρους, τοὺς ὁποίους προσθέτετε, καὶ ἂν ἀκόμη προσθέσετε καὶ ἄλλους φόρους.

§100Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν ἀναχωρῶ ἀπὸ τὴν ἰδέαν τοῦ ὅτι πρέπει νὰ ἐπιβαρυνθῇ ἡ Ἑπτάνησος ἀπὸ λόγον ἰδιαίτερον, πολλοῦ γε καὶ δεῖ, ἀλλὰ δὲν ἐννοῶ πῶς τολμᾶτε νὰ ὀνομάζετε φόρον καταναλώσεως, φόρον τὸν ὁποῖον δὲν ἐπιβάλλετε εἰς ὅλον τὸ Κράτος. Τί σᾶς εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν; ὁ ὀνομαζόμενος αὐτὸς φόρος τῆς καταναλώσεως ἐπεβλήθη εἰς τὰ λοιπὰ μέρη τῆς Ἑλλάδος, διότι κατηργήθη ὁ ἔγγειος φόρος, τοὐτέστι μεταβάλλει τὸν ἔγγειον φόρον ἀπὸ τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον ἐπεβάλετο πρότερον εἰς ἄλλο σύστημα, τὸ ὁποῖον ἠθέλησε νὰ βαπτίσῃ σύστημα καταναλώσεως· πλὴν ἂν παραδεχθῶμεν αὐτὴν τὴν ἀρχὴν, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὑπεστήριξε, διὰ ποῖον λόγον δὲν μετατρέπει καὶ αὐτὸν τὸν φόρον, ὁ ὁποῖος ἐπιβάλλεται ἐν Ἑπταννήσῳ, δὲν τὸν μετατρέπει καὶ δὲν τὸν ἐπιβάλλει ὡς φόρον καταναλώσεως, καθὼς τὸν ἐπιβάλλει καὶ εἰς τὸ ἄλλο Κράτος; Ἔχομεν εἰς τὴν Ἑπτάνησον, λέγει τὸν φόρον τῆς ἐξαγωγῆς· ἂς καταργηθῇ.

§101ΡΩΜΑΙΟΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ. Ἡ Ἑπτάνησος πληρώνει 19 τοῖς 0)10.

§102Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν ἐννοῶ τοὺς ἰσχυριζομένους τὸ 19%. Κατ’ ἐπανάληψιν ἐλέχθη ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ, ὅτι τὸ σθένος μιᾶς Κυβερνήσεως μαρτυρεῖται ἐκ τοῦ θάῤῥους, τὸ ὁποῖον ἔχει νὰ ἐπιβάλῃ φόρους. Καὶ ἄλλοτε εἰς τὴν πολιτικὴν συζήτησιν, καὶ ἤδη λέγω, ὅτι τὸ σθένος τῆς Κυβερνήσεως τεκμαίρεται καὶ ἀποδεικνύεται ἐκ τῆς προσπαθείας, τὴν ὁποίαν ὀφείλει νὰ καταβάλῃ, ὅπως ἐξομοιώσῃ καὶ ἀφομοιώσῃ τοὺς φόρους καθ’ ἅπαν τὸ Κράτος, διότι ἡ ἀφομοίωσις τῶν φόρων φέρει τὴν ἀφομοίωσιν καὶ τὸν σύνδεσμον τῶν πολιτῶν πολιτικῶς, καὶ τῆς κρίσεως τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ Ἔθνους ἐπὶ τῶν παρουσιαζομένων ζητημάτων ἐντὸς τῆς Βουλῆς· ὅταν δὲν ὑπάρχῃ ἡ ἀφομοίωσις ἡ φορολογικὴ καθ’ ὅλα τὰ τμήματα τῆς Ἑλλάδος, τότε οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ μέρους ἐκείνου, εἰς τὸ ὁποῖον δὲν ἐπιβάλλεται φόρος, ἀδιαφοροῦν διὰ τὴν ἐπιβολὴν τῶν φόρων εἰς τὰ ἄλλα τμήματα καὶ τἀνάπαλιν. Ἀνήκομεν, κύριοι, εἰς τὴν αὐτὴν Πολιτείαν, καὶ πρέπει νὰ ἔχωμεν τὰ αὐτὰ προσόντα, τὰ αὐτὰ πλεονεκτήματα καὶ τὰς αὐτὰς ὑποχρεώσεις πρὸς τὴν Πολιτείαν. Ἀφοῦ λοιπὸν ὁ φόρος αὐτὸς ὀνομάζεται φόρος καταναλώσεως, ὁ φόρος δὲν δύναται νὰ ἐπιβληθῇ εἰς μέρος μόνον τῆς Ἐπικρατείας, πρέπει νὰ ἐπιβληθῇ γενικῶς. Ἐγὼ εἶμαι κατ’ ἀρχὴν ἐναντίος τοῦ φόρου, καὶ ὡμίλησα κατὰ τοῦ φόρου, καὶ θὰ λάβω ἴσως πάλιν τὸν λόγον νὰ ὁμιλήσω κατ’ ἀρχὴν ἐναντίον τοῦ φόρου, τὸν ὁποῖον θεωρῶ ἐπιβλαβέστατον εἰς τὰ συμφέροντα τοῦ Τόπου, καὶ εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῆς οἰνοποιΐας, ἡ ὁποία προοιωνίζεται μέγα μέλλον διὰ τὸν τόπον· ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ τούτου. Προκειμένου ὅμως νὰ ἐπιβληθῇ φόρος καταναλώσεως, πρέπει νὰ ἐπιβληθῇ καθ’ ἅπασαν τὴν Ἐπικράτειαν.

§103ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν ἔχομεν ἀνάγκην νὰ ἐξετάσωμεν ἤδη ἂν καλῶς ἢ κακῶς ἡ Ἑπτάνησος φορολογεῖται κατὰ τρόπον ἰδιόῤῥυθμον. Περὶ τούτου πολλαὶ ἐγένοντο συζητήσεις, καὶ ἐκ κοινῆς συμφωνίας δὲν ἀνακινεῖται τὸ ζήτημα τῆς ἀφομοιώσεως τῆς φορολογικῆς τῆς Ἑπτανήσου μετὰ τῆς Ἑλλάδος. Ὅταν θεωρήσῃ τις, ὅτι πρέπει ν’ ἀνακινήσῃ τὸ ζήτημα τοῦτο, δύναται νὰ τὸ πράξῃ, ἀλλ’ ἀσχέτως πρὸς τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον σήμερον μᾶς ἀπασχολεῖ. Προκειμένου δὲ νὰ νομοθετήσωμεν περὶ οἴνων, ἔπρεπε νὰ ἐξετάσωμεν ἂν ἔχωμεν τὸ δικαίωμα τὴν νέαν ταύτην νομοθεσίαν νὰ ἐφαρμόσωμεν καὶ εἰς τὴν Ἑπτάνησον, διατελοῦσαν ὑπὸ τὸ κράτος ἰδιαιτέρας φορολογικῆς νομοθεσίας. Ἡ Ἑπτάνησος, φορολογουμένη κατὰ τρόπον ἰδιόῤῥυθμον, ἔχει καὶ ὡς πρὸς τὸν οἶνον ἴδιον τρόπον φορολογίας, ἥτις ἀποτελεῖ ἑνιαῖον σύνολον μετὰ τῆς ἄλλης φορολογίας, καὶ διατελεῖ καὶ αὐτὴ εἰς ἀναλογίαν πρὸς τοὺς φόρους, τοὺς ἐκεῖ ἐπιβαλλομένους. Ἐνῷ ἐπὶ τοῦ ἐλαίου καὶ ἐπὶ τῆς σταφίδος ἐπιβάλλεται βαρύτατος φόρος, ἐπὶ τοῦ οἴνου ἐπιβάλλεται ἐλαφρότερος μὲν, βαρύτερος ὅμως τοῦ ἐνταῦθα ἐπιβαλλομένου. Ἐὰν λοιπὸν, οὕτως ἐχόντων τῶν πραγμάτων ἐν Ἑπτανήσῳ, ἠθέλαμεν νὰ ἐφαρμόσωμεν τὸν νέον τοῦτον Νόμον, ἔπρεπε νὰ καταργήσωμεν πρῶτον τὸν φόρον ἐπὶ τῶν οἴνων τὸν ἐκεῖ ἰσχύοντα· ἀλλ’ εἴχομεν δικαίωμα νὰ πράξωμεν τοῦτο, ἀφοῦ ὁ φόρος ὁ ἐπὶ τῶν οἴνων ἐκεῖ ἰσχύων ἀποτελεῖ μέρος τοῦ ὅλου συστήματος; βεβαίως ὄχι. Ἐὰν ἠθέλαμεν νὰ πράξωμεν τοῦτο, ἔπρεπε ν’ ἀναθεωρήσωμεν ὁλόκληρον τὸ σύστημα τῆς ἐν ταῖς Ἰονίοις νήσοις φορολογίας, καὶ ἐπειδὴ ἐθεωρήσαμεν, ὅτι δὲν ἦτον ἡ ὥρα, ἵνα ἐξετάσωμεν τὰ τῆς φορολογικῆς ἀφομοιώσεως, εἴμεθα ἠναγκασμένοι νὰ ἐξαιρέσωμεν τὴν Ἑπτάνησον ἀπὸ τῆς φορολογίας τοῦ προκειμένου Νομοσχεδίου.

§104ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Εἶναι βέβαιον, ὅτι ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς εὑρέθη εἰς στενοχωρίαν, καὶ ὤφειλε νὰ ὑπερασπισθῇ τὸ σύστημά του. Ἐγὼ ὅ,τι ὑπεστήριξα, δὲν τὸ ὑπεστήριξα ἐξ ἰδεῶν ἰδικῶν μου, ἀλλ’ ἐκ τῶν σκέψεων αὐτῆς τῆς ἰδίας Κυβερνήσεως. Ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ἔφερε Νομοσχέδιον περὶ οἴνων, τὸ ὁποῖον φέρει ἄρθρα 5 καὶ τὸ ὁποῖον εἰς τὸ 2 ἄρθρον λέγει, ὅτι ἐπιβάλλεται φόρος καὶ εἰς τὴν Ἑπτάνησον ἐπὶ τοῦ οἴνου κατὰ τὸ ἄρθρ. 3. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι αὐτὸ, τὸ ὁποῖον ὑπεστήριξα ἐγὼ, ὑπεστήριξε καὶ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὸ πρῶτον αὐτῆς Νομοσχέδιον, καὶ αὐτὸ τοῦτο εἶναι τὸ ὀρθὸν καὶ τὸ δίκαιον, διότι ἐπεβάλλοντο τὰ 2 λεπτὰ ὡς φόρος ἔγγειος, τὰ δὲ 3 λεπτὰ ὡς φόρος καταναλώσεως. Καὶ τὸν ἔγγειον φόρον διὰ τοῦ πρώτου Νομοσχεδίου ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐπέβαλεν εἰς τὴν Ἑπτάνησον, ἀλλὰ μόνον τὸν φόρον τῶν 3 λεπτῶν, τὰ ὁποῖα ἐθεώρει ὡς φόρον καταναλώσεως. Ἐρχομένη σήμερον καὶ ἀπαλλάσσουσα τὰς παλαιὰς Ἐπαρχίας καὶ τὰς νέας τῆς Ἑλλάδος ἀπὸ τὸν ἔγγειον φόρον, δὲν ἐννοῶ διατί δὲν ἀπαλλάσσει καὶ τὴν Ἑπτάνησον ἀπὸ τὸν φόρον, τὸν ὁποῖον μέχρι τοῦδε πληρώνει, καὶ νὰ ἐπιβάλῃ εἰς αὐτὴν τὸν φόρον τῆς καταναλώσεως. Ὁ λόγος τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὅτι ἦτο ἀνάγκη νὰ ἐπιθεωρήσῃ τὴν ὅλην φορολογίαν τῆς Ἑπτανήσου δὲν μοῦ φαίνεται σπουδαῖος, διότι μήπως εἰς τὰς παλαιὰς Ἐπαρχίας ἀνεθεώρησε τὸ ὅλον φορολογικὸν σύστημα καὶ ἐκ τούτου εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ καταλήξῃ ἐπὶ τοῦ συστήματος τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν οἴνων; Ὅ,τι ἔγεινε λοιπὸν δι’ ὅλον τὸ Κράτος, ἔπρεπε νὰ γείνῃ καὶ διὰ τὴν Ἑπτάνησον, οἱ δὲ ἰσχυρισμοὶ, τοὺς ὁποίους ὑπεστήριξεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, δὲν στηρίζονται οὔτε εἰς τὴν ἀλήθειαν, οὔτε εἰς τὴν λογικήν.

§105Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Μοὶ φαίνεται, ὅτι ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Καλαβρύτων ἔχει δίκαιον. Ἐὰν ἐπροτείνετο αὔξησις τοῦ φόρου ἐπὶ τῆς εἰσαγωγῆς ἢ τῆς μεταφορᾶς τοῦ οἴνου, τὸν ὁποῖον πληρώνουσιν οἱ Ἑπτανήσιοι, ἤθελεν εἶσθαι ὀρθοτάτη ἡ ἀντίῤῥησις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὅστις εἶπεν, ὅτι ὁ πληρωνόμενος ἐν Ἑπτανήσῳ φόρος κατὰ τὴν μεταφορὰν τοῦ οἴνου ἀποτελεῖ μέρος φορολογικοῦ συστήματος ἰδίου, τὸ ὁποῖον κρατεῖ ἐν Ἑπτανήσῳ. Ἡ ἀντίῤῥησις αὕτη τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ εἶναι ἀληθὴς, διότι ἀληθῶς τὸ φορολογικὸν σύστημα, τὸ ἐν Ἑπτανήσῳ, ἀνταποκρίνεται εἰς τοὺς ἀμέσους φόρους, οἵτινες ἐπιβάλλονται εἰς τὸ λοιπὸν Κράτος, ἤτοι εἰς τὸν φόρον τῶν ἐπιτηδευμάτων, τὸν φόρον τῶν οἰκοδομῶν, τὸν τῶν δημητριακῶν καρπῶν, τὸν τῶν ζῴων καὶ τὸν τῶν ἀμπέλων. Ἀληθῶς συνεφωνήσαμεν νὰ μὴ εἰσπράττωμεν κανένα ἐκ τῶν φόρων τούτων, ἀλλὰ νὰ εἰσπράττωμεν ἐπὶ τῆς ἐξαγωγῆς ἢ μεταφορᾶς τῶν σταφίδων, τοῦ ἐλαίου καὶ τοῦ οἴνου ποσοστὸν ἐπὶ τῆς ἀξίας αὐτῶν. Ἑπομένως, ἐὰν ἐζητεῖτο ν’ αὐξήσωμεν τὸν φόρον ἐπὶ τῆς μεταφορᾶς, ἡ ἀντίῤῥησις ἤθελεν εἶσθαι ὀρθή. Ἀλλὰ διὰ τοῦ Νομοσχεδίου τούτου δὲν ἐπιβάλλονται ἄμεσοι φόροι, ἀλλὰ φόρος καταναλώσεως, εἰς ὃν ὑπάγονται πάντες οἱ Ἕλληνες, οἱ καταναλίσκοντες τὸ προϊὸν τοῦτο. Ἑπομένως, διὰ τοῦτο ἡ ἀντίῤῥησις, ἣν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς προέβαλε, δὲν εἶναι ὀρθή. Τὰς παρατηρήσεις ταύτας ἀπευθύνω, διότι καὶ ἐγὼ φρονῶ, καὶ τὴν αὐτὴν πρόθεσιν εἶχον καὶ οἱ ἔντιμοι συνάδελφοι, οἱ πρὸ ἐμοῦ ἀγορεύσαντες, ὅτι ἡ πρότασις αὕτη προετάθη διὰ ν’ ἀποδείξωσιν, ὅτι ὁ προτεινόμενος φόρος δὲν εἶναι φόρος καταναλώσεως. Καὶ ὀνομάζουσιν οἱ Ὑπουργοὶ αὐτὸν οὕτως, ἀλλ’ εἰσὶ πεπεισμένοι, ὅτι δὲν ἐπιβάλλουσι φόρον καταναλώσεως. Ἡμεῖς εἴμεθα κατὰ τοῦ Νομοσχεδίου, ἑπομένως δὲν σκοποῦμεν ν’ ἀναμιχθῶμεν εἰς τὰς λεπτομερείας· ἂν ἠρωτήσαμεν διατὶ ἐξῃρέθη ἡ Ἑπτάνησος τοῦ φόρου τούτου, τὸ ἐπράξαμεν, διότι ἠθέλαμεν ν’ ἀποδείξωμεν, ὅτι διὰ τοῦ Νομοσχεδίου δὲν ἐπιβάλλεται φόρος ἐπὶ τῆς καταναλώσεως, ἀλλὰ φόρος ἐπὶ τῆς παραγωγῆς.

§106ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ἀφοῦ οἱ κύριοι Ὑπουργοὶ εἶπον, ὅτι ὁ διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν Νόμου ἐπιβαλλόμενος φόρος ἀντικαθιστᾷ τὴν στρεμματικὴν φορολογίαν τῶν ἀμπέλων, εἶναι φόρος ἄμεσος, ὅ ἐστὶ φόρος παραγωγῆς καὶ οὐχὶ καταναλώσεως, ἑπομένως θὰ τὸν πληρώσῃ ὁ ἀμπελοκτηματίας καὶ οὐχὶ ὁ παραγωγός. Ἄς ἴδωμεν τώρα ὁποῖος ἦτον ὁ στρεμματικὸς φόρος· κατ’ ἀνώτερον ὅριον ἦτο 4 δραχ. κατὰ στρέμμα, καὶ κατὰ κατώτατον 75 λεπτά. Ἡ ἄμπελος ἀποφέρει κατὰ μέσον ὅρον τὸ στρέμμα ἓξ βαρέλας, δηλ. 300 ὀκάδας οἴνου. Τώρα ἂς λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὸ γλεῦκος, ὅπερ πωλεῖται εὐθηνότερον εἰς τὴν Τρίπολιν, πρὸς 5 συνήθως λεπτὰ τὴν ὀκὰν, ἤτοι 15 δραχ. κατὰ στρέμμα, θὰ πληρώσῃ φόρον 12–14 δραχ. κατὰ τὸν νέον Νόμον, ὅστις ἀποῤῥοφᾷ ὁλόκληρον τὸ εἰσόδημα, καὶ μένει εἰς βάρος τοῦ ἰδιοκτήτου ἡ δαπάνη τῆς καλλιεργείας· ὥστε διὰ τοῦ Νόμου τούτου εἴς τινα μέρη δημεύομεν τὴν περιουσίαν τῶν ἀμπελοκτημόνων.

§107ΚΟΣΣΟΝΑΚΟΣ. Οἱ χωρικοὶ δὲν πληρώνουν, διότι τοῖς χαρίζεται ὁ φόρος δι’ ὅσον πίνουν οἱ ἴδιοι.

§108ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Εἰς τὴν Τρίπολιν, ὡς γνωρίζετε, καὶ ὅπου ἄλλοθεν εἶναι λεπτὸς ὁ οἶνος, πωλεῖται ὁλόκληρος ἡ ἐσοδεία λιανικῶς, διότι εὐθὺς ὅπου ἀνοιχθῇ τὸ δοχεῖον εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐξαντληθῇ ταχέως, διότι ὀξειδοῦται· διὰ τοῦτο εἰς τὰ μέρη αὐτὰ ἐπικρατεῖ ἔθος ἀπαράβατον νὰ ἀνοίγῃ ἀνὰ ἓν δοχεῖον εἰς ἑκάστην γειτονίαν, καὶ ἕκαστος ἀγοράζει, καίτοι ἔχων ἐν ταῖς ἀποθήκαις του οἶνον, καὶ οὕτω γίνεται διὰ χρημάτων ἀνταλλαγὴ τῶν οἴνων μεταξὺ τῶν γειτόνων ἢ τῶν ἐγχωρίων, ἂν ἦναι μικρὰ ἡ κοινότης. Βλέπετε, κύριοι, τί συμβαίνει εἰς τὰ μέρη ὅπου εἶναι λεπτὸς ὁ οἶνος. Ἀλλ’ ἂς ἔλθωμεν εἰς Ἀθήνας, ὅπου ὁ φόρος εἶναι ἓξ λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν, ἤτοι δέκα ὀκτὼ δραχμὰς κατὰ στρέμμα, προσθέτοντες καὶ ἕτερον τόσον διὰ τὴν καλλιέργειαν γίνονται τριάκοντα ἕξ. Σᾶς ἐρωτῶ ὑπάρχει ἐνταῦθα ἄμπελος ἀποφέρουσα καθαρὸν εἰσόδημα εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας 36 δραχ. κατὰ στρέμμα; Τοῦτο καὶ χειρότερον συμβαίνει κατ’ ἀναλογίαν καὶ εἰς τὰς ἄλλας Ἐπαρχίας· ἀφίνω δὲ, ὅτι πρέπει νὰ ὑπολογίσωμεν καὶ μίαν προσθήκην φόρου, τὰ βάσανα καὶ τὰ ἔξοδα τοῦ τρόπου τῆς βεβαιώσεως τοῦ φόρου, ὃν διαγράφει ὁ νέος Νόμος. Ἐκ τούτων καταφαίνεται, κύριοι, ὅτι ἡ Κυβέρνησις διὰ λαθροχειρίας ἠθέλησε νὰ δημεύσῃ, οὕτως εἰπεῖν, τὸ εἰσόδημα, τὸ ὁποῖον εἶναι τὸ δεύτερον στοιχεῖον τῆς συντηρήσεως διὰ τὸν ἐργατικὸν πληθυσμὸν τῆς Ἑλλάδος. Μᾶς εἶπον οἱ κύριοι Ὑπουργοὶ, ὅτι τὸν φόρον αὐτὸν θὰ τὸν πληρώσῃ ὁ καταναλωτής. Καὶ νομίζετε, κύριοι Ὑπουργοὶ, ὅτι οἱ καταναλωταὶ εἶναι τόσον μωροὶ, ὥστε νὰ μὴ ἐννοοῦν εἰς ποίαν ζημίαν ὑποβάλλονται διὰ τοῦ νέου φόρου, καὶ νὰ μὴ ζητήσωσι νὰ τὸν ἀφαιρέσωσι κατὰ τὴν ἀγορὰν τοῦ γλεύκους ἀπὸ τὸν παραγωγόν; ἀφοῦ ἐν Ἑλλάδι, ἐὰν ἐξαιρέσωμεν ὀλίγα οἰνοπωλεῖα ἐνταῦθα καὶ ἐν Πειραιεῖ, καὶ δύω ἀκόμη μεγαλοπόλεις τῆς Ἑλλάδος, οἱ οἰνοπῶλαι δὲν ἔχουσι νὰ διαθέσωσι διὰ τὸ ἐμπόρευμα τοῦ οἴνου, εἰμὴ μίαν, δύω ἢ τὸ πολὺ τρεῖς χιλιάδας δραχμάς· ἑπομένως ἀμέσως θὰ αἰσθανθῶσιν ὅταν ἴδωσιν, ὅτι τὸ τρίτον τοὐλάχιστον τοῦ κεφαλαίου των ὀφείλουσι νὰ τὸ καταβάλωσι διὰ φόρον, δι’ ὃν μέχρι τοῦδε δὲν προκαταβάλλουν λεπτόν.

§109ΚΟΣΣΟΝΑΚΟΣ. Δὲν μοὶ λέγετε, τί θὰ πληρώσῃ τὸ χωρίον σας μὲ τὸν Νόμον τοῦτον, ἀφοῦ χαρίζεται ὁ φόρος δι’ ὅσον θὰ πίωσιν ἐν τῇ οἰκίᾳ των οἱ χωρικοί;

§110ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ἀπαντῶν εἰς τὸν κύριον Βουλευτὴν Μεγαλοπόλεως, παρατηρῶ, ὅτι δὲν εἶμαι ἐνταῦθα Ἀντιπρόσωπος μόνον τοῦ χωρίου μου, διότι θὰ ἐπεριοριζόμην τότε νὰ ἐκλεχθῶ Δημοτικὸς Σύμβουλος, ἀλλ’ ἀντιπροσωπεύω ἅπασαν τὴν Ἑλλάδα· ἐν τούτοις ἂς δώσω καὶ περὶ τοῦ χωρίου μου πληροφορίας, ἀφοῦ μοὶ ἐζητήθησαν ἀπὸ ἕνα ἔντιμον συνάδελφον καὶ συνάμα καὶ φίλον μου. Τὸ χωρίον μου, ὡς γνωρίζετε, κύριε Κοσσονάκε, μετὰ τοῦ ἰσοπληθοῦς παρακειμένου Γεωργιτζίου ἔχουν περὶ τὰς 4,000 στρέμματα ἀμπέλους, αἵτινες παράγουν κατὰ μέσον ὅρον 25,000 βαρέλας· τούτων τὸ ⅓ τὸ πολὺ ἀποθηκεύεται δι’ ἰδίαν χρῆσιν, ὅπερ μένει ἀφορολόγητον κατὰ τὸν ὑπὸ συζήτησιν Νόμον· πληρώνουν τώρα στρεμματικὸν φόρον τρεῖς δραχμὰς κατὰ στρέμμα, ἤτοι 12,000 περίπου δραχμάς· θὰ πληρώσωσι δυνάμει τοῦ Νόμου ἀναλόγως τοῦ πληθυσμοῦ τρία λεπτὰ τὴν ὀκᾶν φόρον, ἤτοι δραχμὰς 48,000· ἐκ τούτων ἀφαιροῦμεν τὸ ⅓, ὅπερ θὰ μείνῃ ἀφορολόγητον, ὑπολείπονται 32,000 δραχμαὶ, σχεδὸν τὸ τριπλάσιον ἀφ’ ὅσον ἐπλήρωναν μέχρι τοῦδε.

§111ΚΟΣΣΟΝΑΚΟΣ. Οἱ χωρικοὶ ὅσον ἐσοδεύουσιν, ὁλόκληρον τὸν ἀποθηκεύουν δι’ ἰδίαν των χρῆσιν.

§112ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Δὲν ἐξοδεύουσι πρὸς ἰδίαν των χρῆσιν ἐν τῷ χωρίῳ μου, περὶ οὗ μὲ ἠρώτησας, πλέον τοῦ ⅓, καθὼς καὶ εἰς τὰ πλεῖστα πεδινὰ χωρία, ὅπου ἀνεπτύχθη σπουδαίως ἡ ἀμπελοφυτεία. Ἀλλὰ συμβαίνει ἐν Ἑλλάδι καὶ ἄλλο κακὸν, ὅπερ ἐγὼ, ὅστις ἐδιοίκησα καθ’ ὅλα τὰ σημεῖα τῆς παλαιᾶς ἐλευθέρας Ἑλλάδος, εἶδον ὅτι καὶ εἰς τὸ τελευταῖον χωρίον ὑπάρχει μικρὸν οἰνοπωλεῖον, τὰ πλεῖστα χωρία ἔχουν ἀνὰ δύω καὶ περισσότερα. Εἰς τὰ ἐργαστήρια αὐτὰ ὁ χωρικὸς θὰ πίνῃ τὸν περισσότερον οἶνον, προστοιχίζων καὶ διὰ τὸ ἀντίτιμον τοῦ πινομένου οἴνου, καὶ ἄλλων ὀψωνίων ἀναγκαίων εἰς τὴν οἰκογένειάν του σὺν τοῖς ἄλλοις εἰσοδήμασιν αὐτοῦ καὶ τὸ εἰσόδημα τῆς ἀμπέλου του, ἐκτὸς ὀλίγου, ὃν ἀποθηκεύει εἰς τὴν οἰκίαν του, καὶ διὰ τοῦτο μετὰ τὸ Πάσχα εἰς ὀλιγίστους χωρικοὺς εὑρίσκεται οἶνος· ὄχι μόνον ἡ ἐν τοῖς ἐργαστηρίοις ἐνδιαίτησις προκαλεῖ τὴν δαπάνην τοῦ μεγίστου μέρους τοῦ οἴνου, ἀλλὰ καὶ τὰ ὀφειλόμενα πρὸς μὴ ἐργαστηριαρέους, οἵτινες τοὺς ἀναγκάζουσι νὰ πωλήσωσι τὸ γλεῦκος ἢ καὶ ἀποθηκευμένον οἶνον, νὰ πληρώσωσι τοὐλάχιστον τοὺς τόκους, ἀφοῦ ἡ τοκογλυφία, καθ’ ἧς οὐδὲν ἔλαβε μέτρον Κυβέρνησίς τις ἐν Ἑλλάδι, κατέστησε τὰ 99% τῶν Ἑλλήνων χωρικῶν καταχρέους καὶ ἐργαζομένους δι’ ὀλίγους τοκογλύφους. Ἐπείσθητε πιστεύω, κύριοι Ὑπουργοὶ, ὅτι ὁ ὑπὸ συζήτησιν Νόμος σας δημεύει τὸ προϊὸν τῆς ἀμπέλου, ἐνῶ ἠδύνασθε διὰ τῆς αὐξήσεως τοῦ στρεμματικοῦ φόρου νὰ λάβητε καὶ ἐκ τοῦ εἰσοδήματος τούτου μίαν πρόσοδον μεγαλειτέραν. Ὅσον δὲ διὰ τὰς καθυστερήσεις φέρετε Νόμον, δι’ οὗ νὰ ἐξαναγκάσητε τὴν ἀκριβῆ εἴσπραξιν καὶ τοῦ φόρου τούτου, ὅπως ἐγένετο καὶ διὰ τὴν εἴσπραξιν ἄλλων φόρων. Διὰ τοὺς λόγους τούτους προτείνω τὴν μὴ ἐπιψήφισιν τοῦ ὑπὸ συζήτησιν Νόμου.

§113ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Νομίζω, ὅτι τὸ φρονιμώτερον θὰ ἦτο νὰ γίνεται ἡ συζήτησις εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν, διότι τότε θὰ ἦναι εἰς καιρὸν καὶ ἡ Κυβέρνησις, ἂν θέλῃ, νὰ φέρῃ τροπολογίαν κατὰ τὴν 3 ἀνάγνωσιν. Ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν πρὸ μικροῦ ἐδήλωσεν, ὅτι ὁ προτεινόμενος φόρος προτείνεται εἰς ἀντικατάστασιν τοῦ στρεμματικοῦ, τοῦτο δὲ ἐδήλωσε σαφῶς καὶ καθαρῶς. Ὁ δὲ κ. Πρωθυπουργὸς ἐκήρυξεν, ὅτι δὲν ἐννοεῖ νὰ ἐγγίζῃ τὴν παραγωγὴν, ἀλλὰ μόνον τὴν κατανάλωσιν. Ἀλλ’ ὅπως ἀπέδειξαν οἱ μέχρι τοῦδε ὁμιλήσαντες ἐκ τῆς ἀντιπολιτεύσεως, διὰ τοῦ Νομοσχεδίου φορολογεῖται ἡ παραγωγὴ καὶ ὄχι ἡ κατανάλωσις, καὶ διὰ τοῦτο τὸ Νομοσχέδιον εἶναι ἀποκρουστέον, διότι, φορολογουμένης τῆς παραγωγῆς, θὰ ἐπέλθῃ καταστροφὴ εἰς τὸν Τόπον. Ἐγὼ θὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις ἐπὶ τῆς διατάξεως, διὰ τῆς ὁποίας καθιεροῖ φόρον ἐπὶ τῆς ἐξαγωγῆς τῶν οἴνων, καὶ θέλω σᾶς ἀποδείξει ὅλας τὰς συνεπείας, τὰς ὁποίας δύναται νὰ ἔχῃ, πιστεύω δὲ ὅτι καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν θ’ ἀποδεχθῇ τὰς παρατηρήσεις, καὶ ἂν δὲν πρόκηται νὰ παραδεχθῇ ταύτας δι’ ὅλον τὸ Κράτος, θὰ παρακαλέσω νὰ τὰς ἀποδεχθῇ δι’ ὡρισμένον μέρος, ὅπερ καταστρέφεται ἐξ ὁλοκλήρου διὰ τοῦ φόρου τούτου. Ἀλλὰ καθόσον ἡ ὥρα προὐχώρησε καὶ ἡ Βουλὴ φαίνεται κεκμηκυῖα, ἀναβάλλω νὰ συζητήσω κατὰ τὴν γʹ ἀνάγνωσιν, ὅτε πρέπει νὰ συζητηθῇ τὸ ζήτημα τοῦ φόρου ἐπὶ τῆς ἐξαγωγῆς τῶν οἴνων σοβαρῶς καὶ σπουδαίως (θόρυβος).

§114ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, τώρα νὰ ἐξακολουθήσωμεν.

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Πικουλάκης καὶ Κοσσονάκος ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ 1 ἄρθρου.

§116ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Αὐτὴν τὴν παρεδέχθη ἡ Κυβέρνησις τοῦ νὰ ἐξαιρεθῇ ἡ Μάνη. (Γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22 καὶ 23 ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§117ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Ἀντὶ τοῦ ὑπάρχοντος 24 ἄρθρου νὰ προστεθῇ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον κατέθεσα.

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς κατέθεσε τὸ ἑξῆς ἄρθρον ἀντὶ τοῦ 24 (ἀναγινώσκει). Θὰ συζητηθῇ εἰς τὴν γʹ ἀνάγνωσιν.

§119ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Νὰ προστεθῇ ἐνταῦθα καὶ τὸ ἄρθρον 8 τοῦ Νομοσχεδίου περὶ φορολογίας τῶν προϊόντων τῆς γῆς καὶ τῶν ζώων.

§120ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Πῶς θὰ κανονισθῇ ἡ ἡμερησία διάταξις τῆς αὔριον;

§121ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡ ἡμερησία διάταξις τῆς αὔριον θὰ κανονισθῇ καθ’ ἣν σειρὰν καὶ ἡ σημερινὴ, μὲ τὴν διαφορὰν, ὅτι θὰ προταχθῶσι τὰ φορολογικὰ Νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται εἰς ὀλιγώτερον ὥριμον κατάστασιν.

§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ τοὺς κ. κ. βουλευτὰς νὰ προσέλθωσι καὶ αὔριον τὴν 2 ὥραν. (Λύεται ἡ συνεδρίασις· ὥρᾳ 8 μ. μ.).