1883.03.09

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 74

Τῆς 9 Μαρτίου 1883

(Τρίτη)

(Ὥρα 5 Μ. Μ.)

(Ἀπαρτίας γενομένης, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως καὶ ἐπεκυρώθησαν).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Πρόεδρος τοῦ Συλλόγου τῶν ἀγωνιστῶν ὑποβάλλει τὸν κατάλογον τῶν ἐπιζώντων εἰσέτι ἀγωνιστῶν, ἵνα μεριμνήσῃ περὶ αὐτῶν ἡ Βουλή. Τὴν ἀναφορὰν θέλω πέμψει εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν, ἥτις παρακαλεῖται νὰ ἐργασθῇ καὶ λάβῃ πρόνοιαν περὶ αὐτῶν.

§2ΤΖΑΝΕΣ. Νὰ τυπωθῇ.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κάτοικοι τῆς Ἐπαρχίας Τρικκάλων ἐξαιτοῦνται, ὅπως χορηγηθῇ τὸ δικαίωμα εἰς τοὺς ἐπὶ δεκαπενταετίαν ἐξασκοῦντας τὸ ἰατρικὸν ἐπάγγελμα ἐμπειρικοὺς ἰατροὺς, νὰ ἐξασκῶσι τοῦτο καὶ ἤδη. Ὁ κ. Τζιβανόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§4ΤΣΙΒΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐὰν ἦναι ἀληθὲς, ὅτι ἀπηλλάγη τῆς ὑπηρεσίας ὁ Δημαστυνόμος τοῦ Δήμου Τανίας, ἑνὸς τῶν μεγίστων Δήμων τῆς Ἐπαρχίας Κυνουρίας, καὶ ἂν ἦναι ἀληθὲς, παρακαλῶ νὰ ἐκθέσῃ τοὺς λόγους, οἵτινες ἠνάγκασαν αὐτὸν νὰ προβῇ εἰς τοῦτο.

§5ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Ἀνῆλθον τὸ βῆμα, κύριοι, ὅπως παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἵνα διατάξῃ τὸν ἁρμόδιον ὑπάλληλον νὰ συντάξῃ κατάστασιν τῆς περιουσίας τοῦ λιμενικοῦ Ταμείου Κύμης, τὴν ὁποίαν νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλήν. Ἀνάγκη ὅμως ἡ κατάστασις αὕτη νὰ ἐμφαίνῃ 1) τὸ ἀπὸ τῆς συστάσεως τοῦ Ταμείου εἰσπραχθὲν ποσὸν, 2) τὸ ἐξ αὐτοῦ συμφώνως μὲ τὸν Νόμον κατατεθὲν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, καὶ 3) τὸ μένον ἢ μᾶλλον τὸ αὐθαιρέτως κρατούμενον ἀπὸ τὸ Δημόσιον Ταμεῖον. Παρακαλῶ δὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν, ὅπως ὑποβάλων, τὴν κατάστασιν ταύτην, δώσῃ ἡμῖν καὶ τὸν λόγον τῆς μὴ καταθέσεως τῶν εἰσπράξεων τοῦ λιμενικοῦ Ταμείου εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, ὅπως ἀποδίδωσιν αὗται καὶ τόκον· διότι κατὰ τὸν περὶ συστάσεως τοῦ Ταμείου Νόμον αἱ εἰσπράξεις αὐτοῦ ἔπρεπε νὰ κατατίθενται εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν ἐπὶ τόκῳ. Ἐννοεῖτε δὲ, κύριοι, ἀδιστάκτως ὁποία ζημία ἐπέρχεται εἰς τὸ λιμενικὸν Ταμεῖον ἐκ τῆς κατακρατήσεως τῶν εἰσπράξεών του ἀναβαινουσῶν εἰς ἑκατοντάδας χιλιάδων δραχμῶν. Εἶναι δὲ ὄντως φοβερὸν, κύριοι βουλευταὶ, ἄνθρωποι, οἵτινες αἰωνίως παλαίουν μὲ τὸν θάνατον διὰ νὰ κερδήσουν τὸν ἄρτον αὐτῶν, νὰ συνεισφέρωσι μέρος τοῦ μὲ τὸ αἷμα αὐτῶν ζυμωμένου τούτου ἄρτου διὰ νὰ κατασκευάσωσι λιμένα, ἐντὸς τοῦ ὁποίου νὰ ἐξασφαλίζωνται ἀπὸ τοὺς κινδύνους, εἰς οὓς καθ’ ἑκάστην εὑρίσκονται ἐκτεθειμένοι, καὶ τὸ ἐκ τῆς συνεισφορᾶς ταύτης κεφάλαιον νὰ μὴ κατατίθεται εἰς τὴν Τράπεζαν, ὅπως ἀποδίδῃ καὶ μικρὸν τόκον, ὥστε νὰ δυνηθῶσιν οἱ ταλαίπωροι ναῦται ὡς οἷόν τε τάχιον νὰ κατασκευάσωσι τὸν λιμένα, ὅστις εἶναι ἡ πρωτίστη αὐτῶν ἀνάγκη, ἀλλ’ ἀσπλάγχνως καὶ ἀπανθρώπως νὰ κρατῆται, εἰ καὶ εἶναι πασίγνωστον, ὅτι δὲν παρέρχεται ἔτος χωρὶς νὰ συμβῶσιν ὀλίγα ἢ πολλὰ ναυάγια εἰς τὸν ἀλίμενον ἐκεῖνον τόπον.

§6ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Δέν γίνεται κατάθεσις;

§7ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Οἱ προκάτοχοι ὑμῶν κατέθεσαν, νομίζω, περὶ τὰς διακοσίας χιλιάδας, ἀλλὰ κατακρατοῦνται ἄλλαι τόσαι ἴσως. Εἶναι δὲ καιρὸς πλέον νὰ παύσῃ, κύριε Ὑπουργὲ, ἡ ἀδικία αὕτη· νὰ κατατεθῶσι τὰ παρανόμως κατακρατούμενα καὶ νὰ παύσῃ εἰς τὸ μέλλον ἡ τοιαύτη τοῦ Νόμου ἀθέτησις.

§8ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὑποβάλετε ἐγγράφως τὴν ἐπερώτησίν σας.

§9ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Μάλιστα.

§10Δ. ΤΖΑΝΕΣ. Ὅτε τέλος πάντων ὡρίμασεν ἡ ἰδέα νὰ βελτιωθῶσι τὰ δημοτικὰ γράμματα καὶ νὰ χειραγωγηθῶσιν οἱ διδάσκοντες διδάσκαλοι, οἵτινές εἰσιν οἱ πρῶτοι τροφεῖς τῶν Ἑλληνοπαίδων, τότε εἰσήχθη Νόμος, συνεπείᾳ τοῦ ὁποίου ἐνεκρίθη νὰ συστηθῶσι τὰ Δημοδιδασκαλεῖα. Παρετήρησα ὅμως, ὅτι ὁ πρὸς ἀνίδρυσιν τῶν τοιούτων Δημοδιδασκαλείων Νόμος ἔχει ἐλλείψεις, ἔχει τινὰς ἐλαστικότητας, τῶν ὁποίων κακὴν χρῆσιν ποιοῦνται οἱ θέλοντες νὰ καταδολιευθῶσιν αὐτόν. Καὶ ἰδοὺ, τὸ Νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἔφερεν ὁ κ. ἐπὶ τῆς Παιδείας Ὑπουργὸς περὶ ἐξομοιώσεως τῶν Δημοδιδασκάλων ἐκείνων, οἵτινες ἐδίδαξαν καὶ διδάσκουσι κατὰ τὸ νέον σύστημα, πρὸς τοὺς ἐξερχομένους ἐκ τῶν Διδασκαλείων εἰκότως καὶ πολὺ δικαίως ἔδει νὰ ἐξεγείρῃ τὴν ἀγανάκτησιν ὅλων τῶν Δημοδιδασκάλων, οἵτινες ἐνησχολήθησαν διδάσκοντες ἐπὶ τριακονταετίαν τοὺς Ἑλληνόπαιδας καὶ εὑρίσκονται συνεπείᾳ τούτου ἠναγκασμένοι, ἵνα ἀποχωρήσωσι καὶ, κατὰ τὸ κοινῶς λεγόμενον, ψοφήσωσι τῆς πείνης. Κατὰ τὸ Νομοσχέδιον τοῦτο ἐξομοιοῦνται τρεῖς ἢ τέσσαρες προνομιοῦχοι, διδάξαντες ἐν τοῖς προτύποις Διδασκαλείοις, πρὸς ἐκείνους οἵτινες ἐξέρχονται ἐκ τῶν τοιούτων καθιδρυμάτων· ἀλλ’ ὅμως πόσοι θέλουσιν ἐξέρχεσθαι ἐξ αὐτῶν, διὰ νὰ θεραπεύηται ἡ ἀνάγκη τῆς συμπληρώσεως ὅλων τῶν κενῶν θέσεων κατ’ ἀπαίτησιν τῆς νέας μεθόδου, καὶ ἔστω εἰς τὶ θέλουν χρησιμεύσει καὶ οἱ τέσσαρες οὗτοι προνομιοῦχοι πρὸς ἐπείγουσαν ἀνάγκην, ἥτις εἶναι ἡ συμπλήρωσις καθ’ ἅπαν τὸ Κράτος τῶν κενῶν θέσεων τῶν δημοδιδασκάλων; Καὶ θέλετε νὰ μάθητε, κ. βουλευταί, ὁποία ἡ ἀνάγκη αὕτη; Ὁ κ. Πετσάλης ἔσχε τὴν καλωσύνην νὰ μοὶ ἀνακοινώσῃ ἐπιστολὴν, ἐξ ἧς ἐξάγεται, ὅτι ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Ξηροχωρίου πέντε σχολεῖα μένουσι κεκλεισμένα δι’ ἔλλειψιν δημοδιδασκάλων καὶ συνάμα μέγιστα ἐγείρουσι παράπονα οἱ ἀπευθύνοντες τὴν ἐπιστολὴν ταύτην εἰς τὸν κ. Πετσάλην, δημοδιδάσκαλοι ὄντες. Καὶ ἐγὼ, κ. βουλευταὶ, καὶ ὑμεῖς ἐλάβετε τοιαύτας ἐπιστολὰς, καὶ μάλιστα χθὲς ἐπιτροπὴ δημοδιδασκάλων μοὶ ἀνέφερεν, ὅτι μέγιστον προσγίνεται ἀδίκημα αὐτοῖς ἐκ τῆς διακρίσεως, τὴν ὁποίαν ποιεῖται ὁ κ. Ὑπουργὸς διὰ τοῦ ὑποβληθέντος Νομοσχεδίου μεταξὺ τούτων εἰς τοὺς προνομιούχους.

§11ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ὅταν ἔλθῃ ἡ συζήτησις, κ. Τζάνε...

§12ΤΖΑΝΕΣ. Οἱ προνομιοῦχοι δ’ οὗτοι μοὶ εἶπον μάλιστα, ὅτι εἰσὶ πάντες συμπολῖται τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἐγὼ δὲ ἀντέταξα, ὅτι καὶ οἱ συμπολῖται τοῦ κ. Ὑπουργοῦ εἰσὶν ἄξιοι τῆς προαγωγῆς καὶ προσοχῆς, ὡς ἐκ τούτου ἔχω τὴν εὐχαρίστησιν νὰ γιγνώσκω τινὰς, καὶ ὁ κ. Λομβάρδος ἀνὴρ τοῦ καθήκοντος καὶ ὡς πολίτης καὶ ὡς Ὑπουργὸς δὲν πιστεύω νὰ συνέταξε σκοπίμως τὸ Νομοσχέδιον τοῦτο. Εἰσάγω τέλος πάντων τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ Νομοσχεδίου, καθ’ ἣν ἐξομοιοῦνται πάντες οἱ πρωτοβάθμιοι δημοδιδάσκαλοι παλαιοὶ, πρὸς τοὺς ἐκ τῶν Διδασκαλείων ἐξερχομένους.

§13ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Ἐγὼ, κύριοι, πρὸ καιροῦ πολλοῦ προεῖδον αὐτὴν τὴν ἔλλειψιν καὶ τὴν ἀδικίαν τὴν γινομένην εἰς τὸν κλάδον ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος καταγίνεται ἐν τῷ σημείῳ τῆς βιωτικῆς ὁδοῦ νὰ δίδῃ τοῖς νέοις τὴν διεύθυνσιν τῆς ὁδοῦ, ἥτις νὰ διαχωρίζῃ τοὺς ἀνθρώπους ἀπὸ τὰ κτήνη, δηλαδὴ εἰς τοὺς δημοδιδασκάλους καὶ τὰς δημοδιδασκαλίσσας. Ἐπρότεινα δὲ ὅπως εἰσαχθῇ Νομοσχέδιον, κυρίως ἀποβλέπον τὰς δημοδιδασκαλίσσας, αἵτινες οὐδέποτε λαμβάνουν σύνταξιν, διότι οὐδέποτε, ἐννοεῖται, δύνανται νὰ ὑπηρετήσωσιν 25 ἔτη καὶ νὰ λάβουν σύνταξιν, καὶ δὲν ὑπεβλήθη Νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον νὰ περιέστελλεν εἰς 15 ἔτη τὴν ὑπηρεσίαν τῶν δημοδιδασκαλισσῶν, τὸ ὁποῖον εἶναι δικαιότατον, καὶ ὀφείλει νὰ ὑποβληθῇ. Ὁ δὲ ἀντιπαρακαταβὰς τοῦ βήματος κ. Παπαγεωργίου ἐποιήσατο λόγον περὶ ἐκείνων ἐκ τῶν ἡμετέρων συμπολιτῶν, οἵτινες ἀποθνήσκουσι καθ’ ἑκάστην ἢ διατρέχουσι τὸν περὶ ψυχῆς θάνατον καθ’ ἑκάστην, καὶ οἵτινες καταθέτουσι τὸν ὀβολὸν αὐτῶν ὑπὸ μίαν μὲν ἔποψιν εἰς προαγωγὴν καὶ κατασκευὴν λιμενικῶν ἔργων, ὑπὸ ἄλλην δὲ ἔποψιν καταβάλλουσι τὸν ὀβολὸν αὐτῶν εἰς τὸ Ναυτικὸν ἀπομαχικὸν ταμεῖον. Τὸ Ναυτικὸν ἀπομαχικὸν αὐτὸ Ταμεῖον εἶναι Ταμεῖον τοῦ ὀβολοῦ τοῦ ναύτου, τοῦ δύτου, τοῦ ἁλιέως, τοῦ πλοιάρχου, καὶ ὅλων ἐν γένει ἐκείνων, οἵτινες καθ’ ἑκάστην καταγίνονται, ἀψηφοῦντες τὸν θάνατον, ἐργαζόμενοι ἐντὸς τῆς θαλάσσης, καὶ οἵτινες ἐκ τοῦ ὑστερήματός των δίδουσιν, ὅπως ἐν περιστάσει, καθ’ ἣν δὲν δύνανται νὰ ἐργάζωνται ἐν θαλάσσῃ, λαμβάνωσιν ἀνακούφισίν τινα. Τὸ Ταμεῖον αὐτὸ χρῄζει ταχείας ἀναδιοργανώσεως, καὶ εἶναι λυπηρὰ ἡ ἐπὶ τούτῳ ἀκηδία τῆς Βουλῆς. Ἀπορῶ ἄλλως τε πῶς καὶ οἱ Βουλευταὶ τῶν νήσων, καὶ οἱ βουλευταὶ τῶν παραλίων ἐπαρχιῶν ἀδιαφοροῦσιν, ἐνῶ ὀφείλουσι νὰ συντρέξωσιν, ὅπως ἐπέλθῃ τὸ ἀποτέλεσμα τὸ ποθούμενον. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ μεριμνήσῃ περὶ ἐπιψηφίσεως τοῦ Νόμου περὶ τροποποιήσεως τοῦ Ταμείου αὐτοῦ, ὅπως ἐμερίμνησεν καὶ διὰ τὴν σύνταξιν τοῦ Νομοσχεδίου· διότι ἤδη ὁ εὐκλεῶς προϊστάμενος τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν κ. Ῥοῦφος κατήρτισε Νομοσχέδιον, ὃ ὑπέβαλεν εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τῆς Βουλῆς, παρ’ ᾗ μένει ἤδη ἠμελημένον. Εἶναι ἀνάγκη λοιπὸν νὰ δοθῇ ἓν τέλος νομοθετικὸν καὶ νὰ μὴ μένῃ εἰς τὰ σκότη τὸ Νομοσχέδιον αὐτό. Διὰ τοῦτο προτείνω, ὅπως τὸ Νομοσχέδιον περὶ ἀπομαχικοῦ Ταμείου ἀναγνωσθῇ σήμερον εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν, καὶ ἐν ταῖς ἑπομέναις καθεξῆς, διότι οὐδεμία ὑπάρχει ἐπ’ αὐτοῦ ἀντίῤῥησις. Ἀπορῶ δὲ, ἐπαναλαμβάνω, πῶς, ἐνῶ τὸ Κοινοβούλιον πλημμυρεῖ ἀπὸ Βουλευτὰς νήσων καὶ παραλίων Ἐπαρχιῶν, νὰ μὴ συνυψοῦται μετὰ τῆς φωνῆς μου καὶ ἄλλη ἄλλου, ὅπως δυνηθῶμεν νὰ ὑπερψηφίσωμεν τὸν Νόμον αὐτὸν, χάριν θεραπείας ἑνὸς τόσον δικαίου καὶ ἀζημίου διὰ τὸ Ἔθνος παραπόνου τῶν συμπολιτῶν ἡμῶν. Προτείνω λοιπὸν, καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν, ὅπως ἀποφασίσῃ σήμερον ν’ ἀναγνωσθῇ τὸ Νομοσχέδιον περὶ τοῦ ἀπομαχικοῦ Ταμείου εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν καὶ εἰς τὰς ἑπομένας ἐφεξῆς. Ἐπὶ τούτου παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, νὰ ἐρωτήσητε τὴν Βουλὴν ἐὰν θέλῃ νὰ τὸ διέλθῃ λίαν τροχάδην.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχουσι 10, οἵτινες ὑποστηρίζουσι τὴν πρότασιν (ἐγείρονταί τινες).

§15ΓΡΥΠΑΡΗΣ. Νομίζω, ὅτι δὲν θὰ ὑπάρχῃ ἀντίῤῥησις ν’ ἀναγνωσθῇ εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν.

§16ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Κύριοι, ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει εἰσὶ πολλὰ ἀντικείμενα τῆς ἀπολύτου ἀνάγκης, ἧς ἕνεκα καὶ ὑποτίθεται, ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ τὰ ψηφίσῃ· μεταξὺ δὲ αὐτῶν εἶναι καὶ τὸ περὶ ἀπομαχικοῦ Ταμείου, δὲν εἶναι δυνατὸν ὅμως, ὅπως γείνῃ διάκρισις μεταξὺ αὐτῶν. Ἀπεφασίσθη χθὲς, ὅπως προβῶμεν εἰς τὰ φορολογικὰ Νομοσχέδια ἄνευ οὐδεμιᾶς ἐξαιρέσεως, καὶ ἐλπίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ θέλει ἐπιμείνει εἰς τὴν ἀπόφασίν της.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Δευτέρα συζήτησις τοῦ Νομοσχεδίου περὶ φορολογίας τῶν προϊόντων τῆς γῆς καὶ τῶν ζώων διὰ τὸ ἔτος 1883. (Γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 1, 2, 3, 4 καὶ 5, ἀναγινώσκεται δὲ τὸ 6).

§18ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸν, εἰ δυνατὸν, κατ’ ἔτος νὰ γίνωνται αἱ δηλώσεις τῶν ζώων· διότι, ὅπως σήμερον ἀπεδείχθη, συμβαίνουσι πλεῖστα ὅσα ἀτοπήματα, καὶ ἐγείρονται πολλὰ δίκαια παράνομα. Ἀφορμὴν ἔλαβον νὰ παρακαλέσω πρὸς τοῦτο, ἐκ τῶν πολλῶν παραπόνων, ἃ ἔλαβον χώραν, διότι εἴτε ἐψόφησαν ζῷα ἀροτριῶντα, εἴτε ἐπωλήθησαν καὶ μ’ ὅλον ὅτι ἐγένοντο πρὸς τὸν Δήμαρχον καὶ πρὸς τὸν Ἔφορον αἱ δηλώσεις ἐκεῖναι αἱ παρὰ τοῦ Νόμου διαγραφόμεναι, τὸ Δημόσιον ἐξηκολούθησε νὰ ζητῇ νὰ πληρώνηται ὁ φόρος ἀπὸ τοὺς τὸ πρῶτον δηλώσαντας καὶ χωρὶς νὰ ἔχωσι τὰ ζῷα. Μοὶ φαίνεται δὲ, ὅτι εἶναι προφανὴς ἡ ἀδικία, καὶ διὰ τοῦτο φρονῶ, ὅτι τὸ σύστημα αὐτὸ ἐντελῶς ἀπέτυχεν. Διὰ τοῦτο προτείνω, ὅπως μεταῤῥυθμισθῇ τὸ ἄρθρον αὐτὸ πρὸς εὐκολίαν τοῦ γεωργικοῦ πληθυσμοῦ. Γνωρίζω δὲ, ὅτι ὅλοι οἱ κκ. συνάδελφοι εἶναι σύμφωνοι μὲ τὴν ἰδέαν μου, διότι καὶ αὐτοὶ ἤκουσαν πλεῖστα ὅσα παράπονα ἐκ τῶν φορολογουμένων.

§19ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§20ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Ἡ πρότασις, ἣν ἔφερεν ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Ξηροχωρίου, δὲν ἀφορᾷ τὸν ἐτήσιον Νόμον, ἀλλ’ ἀφορᾷ τὸν πάγιον. Δὲν ἐπιτρέπεται μεταῤῥύθμισις τοῦ παγίου Νόμου, ἐνῷ σήμερον ψηφίζομεν μόνον τὸν ἐτήσιον, ὅστις προσδιορίζει τὸν φόρον ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ παγίου νόμου. Ἡ βεβαίωσις τοῦ φόρου, ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ φόρου ρυθμίζεται ὑπὸ τοῦ παγίου φόρου.

§21ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι διατάξεις ἐν τῷ Νομοσχεδίῳ ἀναφερόμεναι εἰς τὸν πάγιον Νόμον, ὥστε, ἂν καὶ λέγετε, ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν, δὲν κωλύεσθε νὰ συμπεριλάβητε καὶ αὐτὴν τὴν διάταξιν, ὅπως συμπεριελάβετε καὶ ἄλλας.

§22ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Βλέπετε, ὅτι αἱ διατάξεις αἱ κείμεναι ἐνταῦθα καὶ ἔχουσαι σχέσιν πρὸς τὸν πάγιον Νόμον, εἶναι διατάξεις μεταβατικαὶ, διὰ τὴν ἔλλειψιν τῶν Δημοτικῶν Ἀρχῶν, ἀναπληροῦσαι προσκαίρως εἰς τὰς νέας Ἐπαρχίας τὰ ὄργανα τὰ δημοτικά.

§23ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἄρθρον 7;

§24ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Εἶναι καὶ αὐτὸ ἐτήσιον διὰ τὸ ἔτος τοῦτο· ἐν ἐλλείψει τῶν Δημοτικῶν Ἀρχῶν γίνεται ἡ ἀναπλήρωσις. Τώρα ἔρχομαι εἰς τὴν οὐσίαν. Περὶ τούτου ἐνθυμεῖται ἡ Βουλή, ὅτε ἐγένετο λόγος μακρὸς κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον, ἐὰν ὀρθότερον εἶναι νὰ γίνωνται κατ’ ἔτος αἱ δηλώσεις. Τὸ σύστημα τοῦτο τῶν κατ’ ἔτος δηλώσεων, κατὰ τὴν ἐμὴν πεποίθησιν, ἀνατρέπει ἐντελῶς τὴν βάσιν αὐτὴν τοῦ Νόμου, ἀνατρέπει τὴν πρώτην βάσιν, τοὐτέστι τοῦ νὰ ὑπάρχῃ ἡ βεβαίωσις τοῦ φόρου ἀπ’ ἀρχῆς. Δίδει ὁ Νόμος τὰ μέσα εἰς τὸν θέλοντα νὰ ἀπαλλαγῇ δι’ αἰτίας ὡρισμένας. Τώρα τί ζητεῖται; διὰ τὰς παραλείψεις τινῶν νὰ καταστρέψωμεν τὰ πλεονεκτήματα τῆς φορολογίας; Διότι ἐγκαίρως δὲν ἔδωκαν τὰς δηλώσεις, πρέπει νὰ ἀνατρέψωμεν ὁλόκληρον τὸ στερεὸν θεμέλιον τοῦ Νόμου; Καὶ ποῖον εἶναι τὸ θεμέλιον τοῦ Νόμου; ὅτι ἡ βεβαίωσις τῶν φόρων εἶναι τοιαύτη, ὥστε ἡ εἴσπραξις εἶναι σχεδὸν ἴση πρὸς τὴν βεβαίωσιν. Ἅμα καθιερώσητε τὸ σύστημα τῶν κατ’ ἔτος δηλώσεων, ἡ βεβαίωσις καθίσταται ἐντελῶς προβληματική. Ἐὰν μεταφέρητε τοὐτέστιν ὅλην τὴν δυσκολίαν εἰς τὰς οἰκονομικὰς Ἀρχὰς, ὥστε αἱ οἰκονομικαὶ Ἀρχαὶ νὰ ἀνεύρωσι τοὺς μὴ δηλώσαντας καὶ δι’ ἀπαριθμήσεως νὰ τοὺς ἀνακαλύψωσι, θὰ φθάσωμεν εἰς τὸ ἄτοπον, ὥστε νὰ ἔχωμεν προβληματικὴν τὴν βεβαίωσιν. Σήμερον ὅμως ἔχετε τὴν βεβαίωσιν ἐκ τῶν προτέρων ἐξησφαλισμένην. Τί δὲν εἶναι ἐξησφαλισμένον; τὸ συμφέρον ἐκείνου, ὅστις ἔχει ἐκ τοῦ Νόμου τὸ δικαίωμα νὰ προλάβῃ τὴν βλάβην καὶ τὴν ζημίαν, ἀλλὰ παραλείπει τοῦτο.

§25ΤΙΝΕΣ. Παρεμβάλλονται προσκόμματα.

§26ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Οὐδὲν πρόσκομμα παρεμβάλλεται. Εἰς τοὺς Δημάρχους ἐπιδίδονται αἱ δηλώσεις καὶ αὐταὶ μεταβιβάζονται εἰς τοὺς Ἐφόρους. Εὑρίσκονται δὲ τοιαῦται πλεῖσται καὶ καθ’ ἡμέραν ἐκδικάζονται, καὶ πλεῖσται ὅσαι γίνονται δεκταί. Γνωρίζω, ὅτι ἡ Νομολογία τοῦ Ὑπουργείου πάντοτε ἐφάνη ὡς πρὸς τοῦτο ἐπιεικὴς, καὶ ὅπου εὑρέθη τῷ ὄντι, ὅτι ὁ Δήμαρχος παρέλειψε νὰ παραπέμψῃ ἢ ὁ Ἔφορος δὲν ἐσημείωσεν, ἀπεφασίσθη νὰ ἀπαλλαγῶσιν. Οἱ φροντίσαντες νὰ δηλώσωσιν ἀπαλλάσονται. Ποῖοι δὲν ἀπαλλάσσονται; ἐκεῖνοι, οἵτινες ἐντελῶς παρέλειψαν τὴν δήλωσιν. Πρέπει λοιπὸν νὰ καταστρέψωμεν τὴν βάσιν τοῦ Νόμου, διότι τινὲς δὲν φροντίζουσι περὶ τῶν συμφερόντων αὐτῶν; Αὐτὸς ὁ φόρος ἔχει σταθερὰν τὴν βεβαίωσιν, δὲν πρέπει δὲ ν’ ἀνατραπῇ ὁλόκληρον τὸ σύστημα, ὅπως ἕπεται, ἐὰν γίνωνται κατ’ ἔτος αἱ δηλώσεις. Νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἀπομακρυνθῶμεν ἀπὸ τοῦ παγίου Νόμου, οὐδὲ ἁρμόζει νὰ ἐπιληφθῶμεν ζητήματος, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὸν πάγιον Νόμον. Συμβαίνει ἐνίοτε τῷ ὄντι ὁ πολίτης νὰ μὴ δηλώσῃ ἢ νὰ δηλώσῃ, ὁ δὲ Δήμαρχος νὰ μὴ παραπέμψῃ· ἀλλ’ αὐτὸ εἶναι σπάνιον, διότι ὡς ἐκ τῶν ἀναφορῶν, τὰς ὁποίας εὑρίσκω ἐν τῷ Ὑπουργείῳ, δὲν εἶναι πολλοὶ οἱ τοιοῦτοι. Διὰ τὴν παράλειψιν ὅμως τινῶν δὲν εἶναι δίκαιον νὰ ὑποστῇ τὴν ζημίαν τὸ Δημόσιον. Ἀντὶ ἐκείνου, ὅστις ἠμέλησε νὰ φροντίσῃ περὶ τῶν ἰδίων συμφερόντων, δὲν πρέπει νὰ ἐπέλθῃ ζημία εἰς τὸ Δημόσιον καὶ νὰ ἀνατραπῇ ὁ Νόμος. Φρονῶ, ὅτι ὁ Νόμος ἔχει καλῶς.

§27ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Βεβαίως δὲν ἐννοοῦμεν, ὅτι πρέπει νὰ προστατεύσωμεν τοὺς κακῆς πίστεως, ἀλλὰ τοὺς καλῆς πίστεως φορολογουμένους· διότι, ἐάν τινες ἔκαμαν τὰς δηλώσεις των εἰς τὸν Δήμαρχον, ὁ δὲ Δήμαρχος ἔπεμψε τὰς δηλώσεις εἰς τὸν Οἰκονομικὸν Ἔφορον, οὗτος δὲ δὲν τοὺς ἀπήλλαξε, δὲν εἶναι δίκαιον νὰ προστατεύσωμεν αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους ἀπέναντι τῆς κακῆς πίστεως εἴτε τοῦ Δημάρχου εἴτε τοῦ Ἐφόρου; Νομίζω λοιπὸν, ὅτι δύναται τὸ κακὸν νὰ διορθωθῇ ἄνευ μεταβολῆς τοῦ παγίου Νόμου, ἐὰν εἴπωμεν, ὅτι ἀπαλλάσσεται ἀπὸ τὸν φόρον ὁ φέρων ἀντίγραφον τῆς δηλώσεως· διότι ἄλλως δὲν δύνανται νὰ εὕρωσι προστασίαν αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι.

§28ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Τὸ πράττει τὸ Ὑπουργεῖον αὐτό.

§29ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Νὰ τεθῇ διάταξις, καθ’ ἣν ὁ ἐπιμελὴς ὁ ἔχων ἀντίγραφον τῆς δηλώσεως, ἀπαλλάσσεται· διότι εἶδον ἀπείρους φορολογουμένους, οἵτινες πληρόνουν ἐπὶ δύω καὶ τρία ἔτη, καίτοι δηλώσαντες νομίμως, καὶ ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν ὅλων τῶν ἐκ τῶν Ἐπαρχιῶν βουλευτῶν.

§30ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα.

§31Δ. ΤΖΑΝΕΣ. Καὶ ἐγὼ ἔχω νὰ ὑποβάλλω εἰς τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν περίπτωσιν σπουδαίαν, ἀφορῶσαν εἰς τὰς ἐλλείψεις τοῦ Νόμου περὶ ἀροτριώντων κτηνῶν καὶ μάλιστα εἶπον περὶ αὐτῆς εἰς τὸν κύριον Ὑπουργὸν καὶ κατέδειξα πρὸς αὐτὸν ὅτι ἀδικεῖται σπουδαίως τάξις ἐργατῶν ἐν τῇ Ἐπαρχίᾳ, ἣν ἔχω τὴν τιμὴν ν’ ἀντιπροσωπεύω. Εἶπον ὅτι ἐν τῇ ἰδιαιτέρᾳ Ἐπαρχίᾳ, ἣν ἔχω τὴν τιμὴν ν’ ἀντιπροσωπεύω, καὶ ἰδίᾳ ἐν Καλάμαις, πόλει ἐμπορικωτάτῃ, ὑπάρχει μία τάξις ἐργατῶν, ἥτις σύρει τὰ ἁμάξιά της διὰ βοῶν. Οἱ Δήμαρχοι ἐξακολουθοῦν καὶ οἱ Ἔφοροι νὰ καταλογίζωσι τοὺς δυστυχεῖς ἐκείνους ὡς ἔχοντας ἀροτριώντας βόας καὶ ὑποκειμένους εἰς τὴν πληρωμὴν τοῦ φόρου, ἐνῶ οὐδέποτε ἠροτρίασαν διὰ τῶν ζώων τούτων. Καὶ ἰδοὺ διατί δὲν ἠροτρίασαν· διότι, ἐὰν δώσουν τοὺς βόας των εἰς ἀροτρίασιν, δὲν ἔχουν παρὰ ν’ ἀπολαύσουν 6 ἢ 7 δραχμὰς τὴν ἡμέραν, ἐνῶ ἐὰν ἔχωσι τοὺς βόας των ἠσχολημένους εἰς τὴν κίνησιν τῶν ἁμαξῶν αὐτῶν, ἔχουν κέρδος τετραπλάσιον καὶ ἰδίᾳ κατὰ τοὺς μῆνας Ἰούνιον, Ἰούλιον, Αὔγουστον καὶ Σεπτέμβριον· ἕκαστος τούτων διὰ τῆς ἁμάξης καὶ τοῦ ζεύγους τῶν βοῶν, τὰ ὁποῖα ἔχει, ὠφελεῖται 40 καὶ 45 δραχμὰς τὴν ἡμέραν καὶ τὴν νύκτα, διότι ἐργάζεται νυχθημερόν. Ἰδοὺ λοιπὸν ἡ ἀπόδειξις, ὅτι οὐδέποτε ἠροτρίασαν, καὶ μολαταῦτα πληρώνουν τὸν φόρον τῶν ἐπιτηδευμάτων, τὸν φόρον τῶν ζώων καὶ τρίτον τὸν φόρον τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν. Μοὶ φαίνεται, ὅτι ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δύναται, ἐπειδὴ δὲν διασαλεύονται τὰ βάθρα τοῦ παγίου Νόμου, ὅτι δύναται νὰ θεραπεύσῃ εἴτε διὰ τῆς ὑπηρεσίας, εἴτε διὰ μιᾶς διασαφήσεως, τὴν ὁποίαν παρακαλῶ νὰ ἐκφέρῃ διὰ νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ ἐπίσημα πρακτικὰ, διὰ τῆς ὁποίας μέλλει νὰ σώσῃ αὐτὴν τὴν τάξιν τῶν ἀνθρώπων ἀπὸ τὴν πληρωμὴν ἀδίκου φόρου, καὶ ὄχι μόνον ἀδίκου, ἀλλὰ λίαν δυσφορήτου. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἐκφρασθῇ περὶ τούτου. Ἐκτὸς δὲ, κύριοι, τοῦ ὅτι τὰ ζῶα ταῦτα ἀσχολοῦνται νυχθημερὸν εἰς τὴν μεταφορὰν διαφόρων προϊόντων, ἡ Ἐπαρχία μας δὲν ἔχει πλέον ἀροσίμους γαίας, καὶ μολοταῦτα πληρώνει φόρον ἀροτριώντων κτηνῶν.

§32ΤΙΝΕΣ. Εἶναι κατάχρησις αὐτή.

§33ΤΖΑΝΕΣ. Κατάχρησις εἶναι, καὶ θέλω ὁ κύριος Καλλιγᾶς, ἀνὴρ νομομαθέστατος καὶ σοφώτατος, νὰ θέσῃ τέρμα εἰς τὴν κατάχρησιν αὐτὴν, τὴν ὁποίαν ἐκτελοῦν οἱ Δήμαρχοι, οἱ Ἔπαρχοι καὶ οἱ Ἔφοροι· δι’ αὐτὸ μάλιστα ἔχω τὴν ἰδέαν ὅτι ὅσῳ ὀλιγώτεροι Νόμοι εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξουν, τόσῳ καλλίτερα εἶναι ἡ πατρὶς, διότι ὅσῳ περισσότεροι Νόμοι εἶναι, τόσῳ αὐξάνομεν τὰς καταδολιεύσεις. Διὰ τοῦτο μόνον ἐγὼ τοὐλάχιστον φοβοῦμαι καὶ τρέμω ὁσάκις ἀναγράφηται εἰς διάταξιν Νόμου Ἔφορος, Δήμαρχος καὶ Ἔπαρχος, διότι οἱ Δήμαρχοι ἔχουν τὸ συμφέρον νὰ πιέσουν καὶ δι’ αὐτοῦ τοῦ Νόμου. Λέγω λοιπὸν ὅτι δὲν εἶναι δίκαιον ἡ τάξις αὕτη νὰ πληρώσῃ φόρον, καθόσον εἶπον ὅτι οἱ ἁμαξηλάται αὐτοὶ διὰ τοῦ ζεύγους τῶν βοῶν ἀπολαμβάνουν περισσότερον παρ’ ὅ,τι θ’ ἀπολαύσωσιν, ἐὰν τὰ δώσωσιν ὡς ἄροσιν· ἄλλως τε ἡ Ἐπαρχία τῶν Καλαμῶν δὲν ἔχει οὔτε σπιθαμὴν γῆς πρὸς ἄροσιν, εἶναι τόπος κατάφυτος ἀπὸ σταφιδαμπέλους, ἐλαιῶνας, ἀμπέλους καὶ τὰ τοιαῦτα. Λοιπὸν ἐγὼ παρακαλῶ τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ δώσῃ μίαν ἐξήγησιν, ἥτις νὰ γραφῇ εἰς τὰ ἐπίσημα πρακτικὰ, ἐπὶ τῶν ὁποίων νὰ προσκολλώμεθα διὰ νὰ σωθῶμεν.

§34ΚΑΛΛΙΓΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸ γεγονὸς, τὸ ὁποῖον ἀνέφερεν ὁ ἔντιμος Βουλευτὴς Καλαμῶν, δὲν εἶναι νομοθετικὸν, εἶναι διοικητικὸν, εἶναι τῆς ἐφαρμογῆς, ἂν ἦναι ἢ δὲν ἦναι ἀροτριῶντα ὡρισμένα τινὰ κτήνη. Ἂν καταχρηστικῶς περιελήφθησαν, τότε νὰ προστρέξητε εἰς τὰ ἔνδικα μέσα, τὰ ὁποῖα ὁ Νόμος διαγράφει, ὅπως ἀπαλλαγῶσι τῆς φορολογίας, καὶ ἂν καὶ αὐτὰ δὲν εἶναι ἐπαρκῆ, τότε ν’ ἀναφερθῆτε εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ὥστε νὰ ἐπιβλέψῃ καὶ νὰ ἐνεργήσῃ ν’ ἀπαλλαγῶσιν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι τῆς τάξεως τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν. Μέχρι τοῦδε ὅμως δὲν εὑρῆκα ἐλάχιστον ἴχνος ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ περὶ τῆς ὑπάρξεως τοιούτων κτηνῶν ὡς ὑποβληθέντων εἰς τὸν φόρον τῶν ἀροτριώντων, ἐνῷ δὲν εἶναι τοιαῦτα, ἀλλὰ ὑπηρετοῦν ὡς ὑποζύγια ἁμαξῶν.

§35ΤΖΑΝΕΣ. Θέλετε νὰ σᾶς δώσω τὴν ἐξήγησιν; διότι οἱ ἄνθρωποι εἶναι ἀπηυδισμένοι.

§36ΤΡΑΚΑΣ. Καὶ εἰς τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον, κύριοι, κατέδειξα τὴν ἔλλειψιν, τὴν ὁποίαν ἔχει ὁ Νόμος περὶ ἀροτριώντων κτηνῶν, ἡ δὲ ἔλλειψις αὕτη καταντᾷ τόσον σπουδαία, ὥστε ἀδικοῦνται οἱ φορολογούμενοι φοβερά. Βλέπετε, ὅτι πρὸ 3 ἐτῶν βώδια, τὰ ὁποῖα ἐψόφησαν, καὶ βῴδια, τὰ ὁποῖα ἐπωλήθησαν εἰς τὸν κρεωπώλην καὶ ἐσφάγησαν, πληρώνουσι φόρον· καὶ ὅτι δι’ ἄλλα βῴδια, τὰ ὁποῖα ἐπωλήθησαν πρὸς ἄλλους, ἐξακολουθοῦσι, καὶ οἱ πρῶτοι καὶ οἱ δεύτεροι καὶ οἱ τρίτοι κύριοι αὐτῶν νὰ πληρώνωσι φόρους. Ταῦτα τὰ γνωρίζει ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν ἐμερίμνησε νὰ ἐπέλθῃ ἡ δέουσα θεραπεία. Ἐκτὸς δὲ τούτου, συμβαίνει ἄλλο χειρότερον· κατὰ τὸν Ὀκτώβριον καὶ Νοέμβριον ἀρχίζει ἡ σπορὰ, καὶ συμβαίνει ἐν τῷ μεταξὺ νὰ ψοφίσῃ ἀροτριῶν κτῆνος, ἢ ἄλλο ἕνεκα γήρατος δὲν εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ ἀροτριάσῃ, καὶ ἀναγκάζεται ὁ γεωργὸς νὰ ἀγοράσῃ ἄλλο κτῆνος, δανείζεται δὲ μὲ 24%. Τώρα πληρώνει φόρον καὶ δι’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐψόφησε ἢ ἔπαυσε τοῦ ἀροτριᾷν, καὶ δι’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἠγόρασε, καὶ τοῦτο, διότι πρέπει νὰ γείνῃ ἡ δήλωσις πρὸ τῆς σπορᾶς, καὶ διὰ τοῦτο εἰσήγαγον Νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὅμως δὲν ἔρχεται εἰς συζήτησιν, διότι ἀπὸ 48 ἀριθμὸν ἔλαβον 68 εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ἂν καὶ ἐσυζητήθησαν 40 πρὸ αὐτοῦ. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ φέρῃ εἰς συζήτησιν τὸ Νομοσχέδιον αὐτὸ, δι’ οὗ κανονίζεται ἡ ἐτησία δήλωσις, ἐντὸς τοῦ Νοεμβρίου νὰ ἦναι ὑπόχρεως ὁ γεωργὸς νὰ δηλώνῃ τὰ ἀροτριῶντα κτήνη, ἂν συμπέσῃ δὲ κατὰ τὸν Δεκέμβριον ἢ καὶ ἐφεξῆς νὰ ψοφήσουν ἢ τὰ πωλήσῃ, νὰ μὴ ἔχῃ οὐδεμίαν πλέον ὑποχρέωσιν νὰ δηλώσῃ τὰς μεταβολὰς, οὐδὲ νὰ ἀπαλλάσσηται τῆς φορολογίας, διότι ἔσπειρε πλέον. Πιστεύω νὰ ἦλθεν ὑπ’ ὄψιν ἡ αἴτησις ἑνὸς Πέτρου Δρεστέλα ἐκ Σαρμουσακαλῆς τῆς Λαμίας· αὐτοῦ εἰς τὰ 1880 ἐπωλήθησαν τρία ἀροτριῶντα κτήνη δι’ ἀναγκαστικοῦ πλειστηριασμοῦ, τὰ ἠγόρασεν ἄλλος, ὁ Εὐθύμιος Στεφόπουλος, ὅστις ἐδήλωσε ταῦτα καὶ πληρώνει τὸν φόρον, ἀλλ’ ἀπὸ τοῦ 1880 ἐξακολουθεῖ πληρώνων καὶ ὁ Π. Δρεστέλας καὶ ἐφέτος ἐτέθη εἰς τὰς φυλακὰς διὰ τὸν φόρον τοῦ 1882, ἂν καὶ ἔκαμεν ἀναφορὰς ἐγκαίρως εἰς τὸν Οἰκονομικὸν Ἔφορον καὶ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον. Ἐνῷ ἂν γείνῃ ἐτησία ἡ δήλωσις, θὰ ἐκλείψουν ὅλα αὐτά. Ὁ Πρωθυπουργὸς μοὶ ἐξέφρασεν ἄλλοτε δισταγμὸν, ὅτι δὲν θὰ δηλόνωνται τότε τὰ ἀροτριῶντα κτήνη· διατί; τοῦτο δὲν εἶναι σωστόν. Τὰ ἀροτριῶντα κτήνη δὲν εἶναι ὡς τὰ αἰγίδια, τὰ ὁποῖα πηγαίνουν εἰς τὰς χαράδρας· αὐτὰ μένουν εἰς τοὺς σταύλους, καὶ εἰς τὸ διάστημα δύω ὡρῶν ἀπαριθμοῦνται ὅλα τὰ ζῶα ἑνὸς χωρίου. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, ἔχουσι τὸ συμφέρον καὶ οἱ συγχώριοι νὰ καταδεικνύωσιν ἐμμέσως τὴν ἔλλειψιν τῆς δηλώσεως, διότι ἐπιβαρύνονται οὗτοι. Ἀπὸ τὰς παλαιὰς ἐπαρχίας μετῴκησαν εἰς τὰς νέας ἐπαρχίας διάφοροι, ἐκεῖ δὲ κάμουν νέας δηλώσεις, μὴ γνωρίζοντες, ὅτι αἱ παλαιαὶ δηλώσεις εἶναι ἐν χρήσει, καὶ οὕτω πολλοὶ ἤδη ζητοῦνται νὰ πληρώσωσι φόρους καὶ ἐν ταῖς παλαιαῖς καὶ ἐν ταῖς νέαις ἐπαρχίαις διὰ τὰ αὐτὰ κτήνη. Βλέπετε λοιπὸν μίαν δυσκολίαν φοβερὰν, ὥστε εἶναι δίκαιον νὰ γείνῃ ἡ δήλωσις ἐτησία διὰ νὰ ἀπαλλαγῶσιν οἱ φορολογούμενοι τῶν ἀδικιῶν τούτων. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ εἰσαχθῇ τὸ Νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον εἰσήγαγον, ἢ ἄλλως νὰ τεθῇ ἐν τῷ ὑπὸ συζήτησιν Νομοσχεδίῳ περὶ φορολογίας τῶν προϊόντων τῆς γῆς καὶ τῶν ζώων ἄρθρον, δι’ οὗ νὰ θεωρηθῶσιν ἄκυρα τὰ μέχρι τοῦδε Μητρῷα τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, καὶ νὰ συντάσσωνται ἐτησίως ἄλλα ἐπὶ τῇ βάσει νέων ἐτησίων δηλώσεων, κανονισθησομένου τοῦ χρόνου καὶ τοῦ τρόπου τῶν δηλώσεων διὰ Β. Διατάγματος. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 6).

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 7.

§38ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ὡς καὶ χθὲς παρετήρησα, ἔχει ὑποβληθῆ τροπολογία, ὅπως προστεθῇ ὡς ἐδάφιον βον τοῦ ἄρθρου ὀγδόου διὰ νὰ μειωθῇ ἡ ἐλαιοδεκάτη εἰς 10%· ἡ τροπολογία αὕτη εἶναι ὑπογεγραμμένη ὑπὸ 15 βουλευτῶν· ἀλλ’ ἀπαλειφθέντος τοῦ ἄρθρου 8, μένει ἐναέριος ἡ τροπολογία· ἑπομένως, ἐπειδὴ θὰ τὴν ὑποστηρίξω ἐγὼ, τὴν ὑποβάλλω ὡς ἄρθρον 8ον.

§39ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ δεχθῇ ὡς ἄρθρον 8ον τοῦ Νομοσχεδίου τούτου ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ ὑποβάλλω μετ’ ὀλίγον εἰς τὸ Προεδρεῖον, κατὰ τὸ ὁποῖον ὁ στρεμματικὸς φόρος τῶν γρασιδίων καὶ τριφυλλίων καταργεῖται. Τοῦτο παμψηφεὶ ἐσύστησεν ἡ Ἐπιτροπὴ τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Νομίζω δὲ, ὅτι αἱ γνῶμαι τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ πρέπει νὰ ὦσι σεβασταὶ καὶ νὰ ἐκτελῶνται· ἐπιφυλάσσομαι αὔριον νὰ λάβω τὸν λόγον.

§40ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὁ κ. Ζυγομαλᾶς ἐπανειλημμένως ἀνέφερε τὴν σύστασιν, τὴν ὁποίαν ἡ Ἐπιτροπὴ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν, ἀλλὰ παραλείπει νὰ εἴπῃ ὅτι ἡ σύστασις εἶναι γενικὴ καὶ κατ’ ἀρχὴν, καὶ ὅτι τῇ προτάσει μου ἐγένετο ἡ σύστασις αὕτη... (Θόρυβος)· νὰ ἀναπληρωθῇ ἡ πρόσοδος αὕτη πρὶν ἢ προβῶμεν εἰς κατάργησιν φόρου, τὸν ὁποῖον νομίζομεν, ὅτι δὲν εἶναι ὀρθός.

§41ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Χαίρω πολὺ, ὅτι ἔδωκα ἀφορμὴν νὰ ὁμολογήσῃ ὁ κ. Δραγούμης, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶναι ἀληθέστατον, ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ τοῦ Προϋπολογισμοῦ παμψηφεὶ ἐπρότεινε τὴν κατάργησιν αὐτοῦ τοῦ φόρου ὡς ἀδίκου καὶ ἀπανθρώπου. Ὁ κ. Δραγούμης, ἂν ἔχῃ λόγον σήμερον νὰ ἀρνηθῇ ὅσα ἡ Ἐπιτροπὴ ἐνέκρινε, καὶ τῇ προτάσει αὐτοῦ τοῦ ἰδίου, δὲν ἔχω οὐδένα λόγον νὰ τὸν συγχαρῶ.

§42ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Μοὶ εἶναι ἐντελῶς ἀδιάφορον, ἂν μὲ συγχαίρει ὁ κ. Ζυγομαλᾶς ἢ ὄχι· ἡ ἀλήθεια εἶναι ὅτι τότε μόνον ἐννοοῦμεν νὰ ἐπιμείνωμεν εἰς τὴν πρότασιν, ὅταν εὑρεθῇ τρόπος διὰ τοῦ ὁποίου νὰ ἀντικατασταθῇ ὁ φόρος αὐτός.

§43ΤΡΑΚΑΣ. Παρεκάλεσα τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μοὶ φέρῃ σημείωσιν τῆς ὅλης ἐκτάσεως τῶν στρεμμάτων τῶν σπειρομένων γρασίδια. Μοὶ εἶπε δὲ ἰδιαιτέρως, ὅτι περὶ τὰς 7,000 στρέμματα δηλώνονται ἐν Ἀθήναις καὶ ἐν Πειραιεῖ. Ἀλλ’ ἐγὼ ἔχω τὴν ἰδέαν, ὅτι δὲν εἶναι πλέον τῶν 10 χιλ. στρεμμάτων καθ’ ὅλον τὸ Κράτος, καὶ δι’ αὐτὸ εἶπον ὅτι πρέπει νὰ καταργηθῇ ἡ φορολογία αὐτή· διότι, ὡς σᾶς εἶπον, ἕκαστος τῶν γεωργῶν σπείρει τὸ πολὺ ἓν στρέμμα διὰ τὰ γεωργικά του ζῶα. Τώρα ὅλαι αἱ ὠφέλειαι εἶναι εἰς τὸν Δῆμον Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς, ὅπου πωλοῦνται εἰς ὑπερτίμησιν τὰ γρασίδια· ἀλλὰ καὶ ἂν ἐξαιρέσωμεν τοὺς Δήμους αὐτοὺς, τί θὰ εἰσπράξῃ ἀπὸ αὐτοὺς τὸ Δημόσιον; 20,000 δραχμάς. Δὲν βλέπω λοιπὸν τὴν ὠφέλειαν τὴν μεγάλην ἐκ τῆς ὑπάρξεως τοῦ φόρου τούτου, ὁ ὁποῖος εἶναι ἐπαχθέστατος, διότι οἱ φορολογούμενοι ὑποβάλλονται εἰς μυρίας δυσχερείας, τὰς ὁποίας γνωρίζετε. Ἀφοῦ δὲ κατεδικάσθησαν τώρα νὰ πληρώνουν 6 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν διὰ τοὺς οἴνους, πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ συγκατατεθῇ νὰ καταργηθῇ ὁ φόρος τῶν γρασιδίων.

§44ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Θὰ φανῇ βεβαίως παράδοξον, πῶς ἐγὼ θὰ κηρυχθῶ ἐναντίος τῆς προτεινομένης αὐτῆς ἀσιδοσίας, καὶ πρὸ πάντων εἰς τὸν ἔντιμον Βουλευτὴν Ἀττικῆς, ὁ ὁποῖος γνωρίζει ὅτι εἶμαι εἰς θέσιν νὰ ὠφεληθῶ ἐκ τῆς προτεινομένης αὐτῆς ἀσιδοσίας. Ὡς γνωρίζετε, κύριοι, εἰς ὅλην τὴν ἐπαρχίαν τοῦ Βώλου καὶ πρὸ πάντων ἐδῶ εἰς τὴν Ἀττικὴν καὶ Βοιωτίαν οἱ χωρικοὶ ἐννοοῦσι, ἂν σπείρωσιν 20 στρέμματα, τὰ 10 νὰ ᾖναι σανὸς, καὶ ἡμεῖς οἱ ἰδιοκτῆται μοιράζομεν τὸν σανὸν καὶ ὠφελούμεθα περισσότερον ἀπὸ τοὺς δημητριακοὺς καρποὺς, πωλοῦντες τὸν σανὸν 25 καὶ 30 λεπτὰ τὴν ὀκᾶν. Ἀλλ’ εἶμαι ἐναντίος τῆς προτεινομένης καταργήσεως τοῦ φόρου τῶν γρασιδίων, διότι εἶναι ἀδύνατον ἡ τοιαύτη ἀτέλεια νὰ μὴ ἔχῃ συνεπείας ὡς πρὸς αὐτὸν τὸν Νόμον, αὐτὴν τοῦ Νόμου τὴν ταχείαν μεταβολήν. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι ἀφοῦ ἔγεινε ὁ Νόμος τῆς καταργήσεως τῆς δεκάτης καὶ εἴμεθα ἀρκετὰ εὐχαριστημένοι ἅπαντες οἱ τὴν γῆν καλλιεργοῦντες, νὰ μὴ θέλωμεν διὰ νέων νεωτερισμῶν, ἢ πλεονεξίας ἕνεκα, νὰ χάσωμεν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀπηλαύσαμεν μὲ φανερὰν ζημίαν τοῦ Δημοσίου. (Γίνεται δεκτὸν τὸ 7 ἄρθρον καὶ τὸ σύνολον).

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σχέδιον Νόμου. Ἄρθρον μοναδικόν. «Οἱ κάτοικοι τῶν μεθορίων Ἐπαρχιῶν οἱ ἔχοντες ἀγροὺς καὶ ἐπὶ τοῦ Τουρκικοῦ ἐδάφους δὲν ὑπόκεινται εἰς φόρον εἰσαγωγικὸν διὰ τοὺς εἰς δράγματα εἰσκομιζομένους καρποὺς ἀπὸ τῶν ἀγρῶν τούτων.» (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον εἰς ά. ἀνάγνωσιν).

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ Νομοσχεδίου περὶ μεταῤῥυθμίσεως τοῦ Νόμου περὶ χαρτοσήμου. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον).

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ Νομοσχεδίου περὶ ἐπιβολῆς δικαιώματος ἐπὶ τοῦ καταναλισκομένου καπνοῦ.

§48ΜΟΥΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ Νομοσχέδιον περὶ φορολογίας τοῦ καπνοῦ, καθιεροῦν τὸν τρόπον τοῦ νὰ κόπτηται ὁ καπνὸς εἰς Δημόσια κοπτήρια, θέλει φέρει καταστροφὴν σπουδαίαν εἰς τοὺς καπνεμπόρους. Διὰ τοῦτο, κύριοι, ἔφερα τροπολογίαν ἐπὶ τῶν ἄρθρων 5, 9 καὶ 25, ἡ ὁποία παρακαλῶ νὰ τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ (θόρυβος). (Ὅρα Παράρτημα.

§49ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Σήμερον τελειόνει.

§50ΕΤΕΡΟΙ (ἐκ δεξιῶν). Νὰ ἀναβληθῇ.

§51Κ. ΤΡΑΚΑΣ. Κύριοι, ἐγὼ δὲν εἶμαι ἐναντίος εἰς τὸ νὰ ἐπιβληθῇ φορολογία ἐπὶ τοῦ καπνοῦ, ἀλλὰ πρέπει νὰ ᾖναι τοιαύτη ὥστε νὰ μὴ ἐπέρχηται καταστροφὴ, οὔτε εἰς τὸν παραγωγὸν, οὔτε εἰς τὸν ἔμπορον καὶ καπνοπώλην· διότι, ὡς ἔχει τὸ Νομοσχέδιον, οἱ καπνοπαραγωγοὶ εἶναι ἀδύνατον νὰ καλλιεργήσουν πλέον καπνὸν, διότι δὲν δύνανται νὰ τὸν πωλήσουν ἢ δὲν εἶναι πεπεισμένοι ὅτι θὰ τὸν πωλήσουν, καὶ ὁ λόγος εἶναι ἁπλούστατος. Κατὰ τὴν ἐμὴν ἰδέαν ἡ βεβαίωσις τοῦ καπνοῦ εἰς ὅλον τὸ Κράτος φθάνει εἰς 7,000,000 κατὰ μέσον ὅρον, θὰ αὐξήσῃ δὲ ἡ παραγωγὴ ἔτι μᾶλλον καὶ ἐν τῇ παλαιᾷ Ἑλλάδι καὶ ἐν Θεσσαλίᾳ· ἐξ αὐτοῦ ἐξάγονται μόνον 2,500,000 εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ τὸ πλεῖστον ἐξάγεται εἰς κεκομμένον καπνόν. Ὑπάρχουσιν εἰς τὴν Σῦρον 10 καταστήματα, τὰ ὁποῖα ἀπασχολοῦν ἀπὸ 100 ἐργάτας ἕκαστον εἰς τὸ νὰ καθαρίζωσι, τακτοποιῶσι καὶ κόπτωσι τὸν καπνὸν κατὰ τὴν θέλησιν τῶν μελλόντων νὰ ἐξάγωσιν αὐτὸν ἐμπόρων. Ἡ τροπολογία δὲ τοῦ κυρίου Πετρίτση δὲν δύναται νὰ συμπληρώσῃ τὴν ἀνάγκην, διότι εἰς τὸ κατάστημα τῆς διαμετακομίσεως εἶναι δύσκολον νὰ κοπῇ τόση ποσότης καπνοῦ. Ἔπειτα ὁ καπνὸς ἀπαιτεῖ κατὰ τὸ κόψιμον μεγάλην προσοχὴν, διότι πρέπει νὰ βραχῇ, νὰ μείνῃ 24 ὥρας κτλ. Θὰ παύσῃ λοιπὸν οὕτως ἡ ἐξαγωγὴ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, ἡ ὁποία μᾶς φέρει 5 καὶ 6 ἑκατομμύρια δραχμῶν καὶ συνεπῶς θὰ ἐλαττωθῇ καὶ ἡ παραγωγή. Ἔρχομαι εἰς τὴν γενικὴν κατανάλωσιν. Ἐν Ἀθήναις καὶ ἐν Πειραιεῖ ὑπάρχουσι τοὐλάχιστον 700 καπνοπωλεῖα· ἐὰν παρουσιασθῶσιν ὅλοι οἱ καπνοπῶλαι νὰ κόψουν καπνὸν διὰ μιᾶς, θὰ ἐπέλθῃ σύγχυσις, θὰ παύσῃ τὸ ἐμπόριον. Μέχρι σήμερον κατὰ τὸν Αὔγουστον, Σεπτέμβριον καὶ Ὀκτώβριον οἱ καπνέμποροι μετέβαινον εἰς τὰς Ἐπαρχίας καὶ ἠγόραζον τὸν καπνὸν, ἄλλος 50,000 ὀκάδας, ἄλλος 30,000, καὶ ἄλλος 20,000. Τώρα τί θὰ συμβῇ; ὁ καπνέμπορος δὲν ἠξεύρει ποία κατανάλωσις θὰ γείνῃ, καὶ ἑπομένως δὲν θὰ ἀγοράσῃ ἀπὸ τὰς Ἐπαρχίας πολὺ ποσόν· θὰ ἀρκεσθῇ εἰς τὸ τρίτον ἢ τέταρτον, αὐτὸ δὲ τοῦτο θὰ πράξῃ καὶ ὁ καπνοπώλης, ἀντὶ νὰ τοποθετήσῃ εἰς τὰς ἀποθήκας του καπνὸν δέκα χιλιάδων ὀκάδων ἢ πέντε, θὰ τοποθετήσῃ δύω χιλιάδας ἢ μίαν, διότι ἀγνοεῖ ποίαν ἐξόδευσιν θὰ κάμῃ, καὶ ἔχει δίκαιον, διότι μικροτέραν ἐξόδευσιν θὰ κάμῃ, ἀφοῦ πολλοὶ θὰ κόπτωσι καπνὸν εἰς τὰς οἰκίας των, καὶ μάλιστα ἅμα ἠκούσθη ὅτι τὸ Νομοσχέδιον αὐτὸ ἐπαρουσιάσθη, καπνὰ δὲν ἐπωλήθησαν. Εἶναι πολλοὶ Βουλευταὶ ἐκ τῆς συμπολιτεύσεως, οἱ ὁποῖοι ἔχουν καπνά· ἐρωτήσατέ τους νὰ σᾶς εἴπωσιν ἂν ἐπώλησαν. Κατ’ αὐτὴν τὴν ὥραν ἀρχίζει ἡ καλλιέργεια τοῦ καπνοῦ, καὶ ὅμως κανεὶς ἀκόμη δὲν ἤρχισε νὰ καλλιεργῇ, διότι ὁ καπνὸς δὲν εἶναι πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ μείνῃ πολὺν χρόνον· φθείρεται, τὸν βλάπτει ὁ σκῶρος. Ἐκτὸς δὲ τούτου, οἱ καπνοπαραγωγοὶ εἶναι ὅλοι χρεωμένοι, διότι εἶναι πτωχοὶ, μισθώνουν τὰς γαίας τοῦ ἑνὸς καὶ τοῦ ἄλλου καὶ καλλιεργοῦν καπνὸν, καὶ δανείζονται, καὶ περιμένουν νὰ πωλήσουν τὸν καπνὸν, καὶ νὰ ἐπιστρέψουν τὰ δάνειά των· ἤδη δὲ μὴ δυνηθέντες νὰ πωλήσωσι τὸν καπνόν των καὶ νὰ πληρώσωσι τὰ χρέη των, πῶς θὰ ἐξακολουθήσωσι νέαν καλλιέργειαν, ἀφοῦ δὲν χορηγεῖται εἰς αὐτοὺς νέα πίστωσις; Βεβαίως εἶναι ἠναγκασμένοι νὰ παύσωσι τοῦ νὰ ἐπιχειρήσωσι νέαν καπνοφυτείαν καὶ θὰ δοθῶσιν εἰς σπορὰν ἀραβοσίτου, ὅπως κατὰ τὸν Ἰούλιον ἀπολαύσωσι καρποὺς καὶ ζήσωσι τὰς οἰκογενείας των. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον λοιπὸν βλέπετε ὅτι καταστρέφονται. Ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν λέγει ὅτι προστατεύει τὸν παραγωγόν. Αὐτὴ εἶναι ἡ προστασία τῆς παραγωγῆς; Καὶ ἠξεύρετε πόσαι ψυχαὶ ζῶσιν ἀπὸ τὸν καπνόν; περὶ τὰς 300,000. Λοιπὸν, ὡς εἶπον, νὰ φορολογηθῇ ὁ καπνὸς, ἀλλὰ μὲ τρόπον ὥστε νὰ μὴ παραβλάπτῃ τὴν παραγωγὴν καὶ τὸ ἐμπόριον. Ὁ κύριος Ὑπουργὸς ὑπολογίζει, ὅτι θὰ εἰσπράξῃ 4,000,000, ἀλλ’ ἐγὼ τὸν διαβεβαιῶ ὅτι δὲν θὰ εἰσπράξῃ οὔτε 1,500,000, ἀλλὰ μόνον θὰ ἐγερθῶσι δίκαι μὲ τοὺς καπνοπώλας καὶ τοὺς ἰδιώτας, καὶ τὸ Δημόσιον θὰ ἀναγκασθῇ νὰ ἔχῃ σμῆνος ἐπιστατῶν καὶ ἄλλων ὑπαλλήλων, οἱ ὁποῖοι θὰ προβῶσι καὶ εἰς καταχρήσεις, καὶ οὕτω τὸ Δημόσιον δὲν θὰ ὠφεληθῇ. Συλλογισθῆτε, ἂν μείνῃ εἰς λογαριασμὸν τοῦ Δημοσίου ἡ βεβαίωσις τοῦ φόρου, πόσα καταστήματα, καὶ πόσους ὑπαλλήλους θὰ χρειασθῇ, πόσοι ἄνθρωποι θὰ τεθῶσιν εἰς ἐνέργειαν, καὶ ὑπολογίσατε τὰ ἔξοδα αὐτῶν ὅλων! Ἐγὼ θεωρῶ καταλληλότερον τρόπον τὸν ἑξῆς, κατὰ τὸν ὁποῖον ὑπολογίζω, ὅτι θὰ εἰσπράξωμεν 2,000,000. Ἐγὼ ὑπολογίζω, ὅτι ἐκ τῆς παραγωγῆς τῶν 7,000,000 τὰ 4,000,000 καταναλίσκονται ἐντὸς τοῦ Κράτους, διότι ὅλοι καπνίζουν· ἐὰν τεθῇ φόρος 50 λεπτὰ τὴν ὀκὰν, ἔχομεν 2,000,000 ἄνευ ἐξόδων, ἐὰν φορολογήσωμεν ὡς ἑξῆς: ὁ ἀγοράζων καπνὸν νὰ ἔχῃ τὴν ὑποχρέωσιν νὰ δηλώνῃ ἐνώπιον τοῦ Ταμίου καὶ νὰ πληρώνῃ τὸν ἔγγειον φόρον πρὸς 12 λεπτὰ, ἐὰν μεταφέρῃ αὐτὸν διὰ ξηρᾶς, εἴτε ἀπὸ χωρίου εἰς χωρίον ἢ ἀπὸ Δήμου ἢ Ἐπαρχίαν· ἐὰν δὲ διὰ θαλάσσης, νὰ πληρώνῃ εἰς τὸν Τελώνην, ταυτοχρόνως δὲ νὰ ἔχῃ τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ὁρίζῃ τὸ μέρος, εἰς τὸ ὁποῖον θὰ μεταφέρῃ τὸν καπνὸν, καὶ ὁ Τελώνης ἢ ὁ Ταμίας νὰ εἰδοποιῇ τὸν Τελώνην ἢ Ταμίαν τοῦ ἄλλου μέρους. Ὁ καπνέμπορος θὰ χρεωθῇ μὲ τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ἠγόρασεν· ἔφθασεν εἰς τὴν Σῦρον ἢ Πάτρας π. χ. δὲν ἔχει καμμίαν ὑποχρέωσιν νὰ πληρώσῃ, ἀλλ’ εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ δηλώσῃ, ὅτι ἐπώλησεν εἰς τὸν δεῖνα ἢ δεῖνα καπνοπώλην ἢ ἰδιώτην τόσας ὀκάδας καπνοῦ, καὶ μετὰ τὴν δήλωσιν ταύτην νὰ πληρώνῃ τὸν φόρον πρὸς 50 λεπτὰ τὴν ὀκάν. Οὕτω δὲ πρὸς ἐξέλεγξιν θὰ κρατῆται φύλλον πιστοχρεώσεως ἑκάστου καπνεμπόρου ἢ καπνοπώλου. Ἰδοὺ, κύριοι, μία εἴσπραξις ἄνευ ἐξόδων· θὰ ἦναι δὲ πάντες ἐλεύθεροι νὰ κόπτουν τὸν καπνὸν ὅπως θέλουν καὶ νὰ μὴ ὑποβάλλωνται εἰς τόσους περιορισμοὺς, ὁποίους θέτει τὸ ὑπὸ συζήτησιν Νομοσχέδιον. Ἔχομεν χωρία εἰς τὰς Ἐπαρχίας, τὰ ὁποῖα ἀπέχουν 10 ὥρας ἀπὸ τὴν Πρωτεύουσαν. Πῶς θὰ κόπτουν ἐκεῖ τὸν καπνόν. Θὰ μεταβαίνωσιν οἱ πολῖται διὰ 2, ἢ 3 ἢ καὶ 5 ὀκάδας καπνοῦ τόσον μακρὰν, καὶ νὰ χάνωσι 3 ἡμέρας διὰ νὰ κόψωσιν εἰς τὸ Δημόσιον κοπτεῖον τὸν καπνὸν καὶ νὰ πληρώνουν καὶ δι’ ἑκάστην ὀκὰν 3½ δραχμὰς, ἢ θὰ τὸν κόπτουν μὲ τὸ μαχαίρι καὶ θὰ ἐπέλθῃ ζημία εἰς τὸ Δημόσιον; Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα, καὶ πιστεύω νὰ πεισθῇ εἰς τὰς παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας ὑπέβαλα, διότι κατὰ τὴν πρότασίν μου οὐδεμία ἐπέρχεται βλάβη εἰς τὰ συμφέροντα τῶν καπνοπαραγωγῶν ἢ τῶν ἐμπόρων, οὔτε τὸ Δημόσιον θὰ ἀναγκάζηται νὰ ἔχῃ τόσην ὑπαλληλίαν καὶ ἀποθήκας καὶ τὰς τοσαύτας δαπάνας. Διὸ δέον νὰ φέρῃ Νομοσχέδιον τοιοῦτον, δι’ οὗ τὸ Δημόσιον νὰ εἰσπράττῃ φόρους ἀρκετοὺς ἀνεξόδως, ἄνευ περιορισμοῦ ἢ βλάβης τοῦ ἐμπορίου καὶ τῆς παραγωγῆς· ἂν δὲ δὲν ἀρκεῖται εἰς τὰ 50 λεπτὰ κατ’ ὀκὰν, ἂς ἀναβιβάσῃ τὸν φόρον εἰς δραχμὴν μίαν, καὶ τότε θὰ ἔχῃ βεβαίαν τῶν 4 ἑκατομμυρίων τὴν εἴσπραξιν.

§52ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κύριος Μουτσόπουλος ὑπέβαλε τροπολογίαν, ἡ ὁποία ἀνατρέπει ὅλον τὸ Νομοσχέδιον, τὴν ὁποίαν ὅμως δὲν γνωρίζομεν· πρέπει νὰ ἀναβληθῇ ἑπομένως τὸ Νομοσχέδιον δι’ αὔριον. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, ὑπάρχουσι καὶ πολλαὶ ἄλλαι τροπολογίαι, ὡς εἶναι τῶν βουλευτῶν Ἄργους καὶ Ναυπλίας τοῦ κυρίου Διαλέτη. Δὲν θὰ χάσωμεν λοιπὸν πολὺν καιρὸν, ἐὰν ἀναβάλωμεν ἕως αὔριον.

§53ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ δεξιῶν). Νὰ ἀναβληθῇ.

§54ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Κύριοι, ἂν ἤρκει νὰ ὑποβάλληται τροπολογία ἐν εἴδει Νομοσχεδίου ἵνα ἀναβάλληται ἡ ὑφισταμένη συζήτησις μέχρι τῆς τυπώσεως καὶ διανομῆς τῆς τροπολογίας, θὰ ἦτο εὔκολον νὰ ματαιῶται πᾶσα ψήφισις Νομοσχεδίου. Δὲν λέγω ὅτι ἐκτάκτως τὸ πρᾶγμα δὲν δύναται νὰ γείνῃ, ὅταν ὑπάρχῃ καὶ λόγος ἔκτακτος. Ἀλλὰ τὸ Νομοσχέδιον τοῦτο εἶναι εἰσηγμένον πρὸ μηνῶν· διατί οἱ ἔχοντες τροπολογίας δὲν τὰς εἰσήγαγον πρὸ τοσούτου χρόνου εἴτε κατὰ τὴν αʹ, εἴτε κατὰ τὴν βʹ συζήτησιν; Εἰσάγονται αὗται κατὰ τὴν γʹ ἀνάγνωσιν κατεσπευσμένως, καὶ ζητεῖται ἡ ἀναβολὴ, ἵνα μελετηθῶσι· τοῦτο σημαίνει ὅτι δὲν εἶναι ἔργα μεμελετημένα, καὶ διὰ τοῦτο θεωρῶ τὴν ἀναβολὴν ὅλως ἀδικαιολόγητον.

§55ΖΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. Πρόκειται περὶ ἐπιβολῆς φόρου 4,000,000 δραχμῶν· καὶ περὶ παραγωγῆς σπουδαίας τοῦ Τόπου. Οἱ μέχρι τοῦδε ὁμιλήσαντες ἀπέδειξαν ἢ ὑπεστήριξαν, ὅτι ἡ παραγωγὴ θέλει παραβλαφθῆ, ἀλλὰ δὲν ἐπολέμησαν τὴν ἀρχὴν τοῦ Νομοσχεδίου· ὑπέβαλον ἁπλῶς τροπολογίαν διὰ νὰ προλάβωσι τὸν ἐπαπειλούμενον κίνδυνον εἰς τὴν παραγωγὴν καὶ εἰς τὴν Ἑλληνικὴν βιομηχανίαν καὶ τὸ ἐμπόριον. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς, ὅτι δὲν δύναται ἡ ὑποβολὴ μιᾶς τροπολογίας νὰ ἐπιφέρῃ τὴν ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως τῶν Νομοσχεδίων, εἶναι ἀληθέστατον κατὰ κανόνα, ἀλλ’ εἶναι ἐπίσης ἀληθὲς ὅτι οἱ ὑποβαλόντες τὰς τροπολογίας δὲν ἤθελον νὰ παίξωσιν ἐπὶ τοῦ προκειμένου, ὅπως ἠθέλησε νὰ ὑποδείξῃ. Φρονῶ, ὅτι ὁ κ. Μουτσόπουλος, ὁ ὁποῖος εἶναι ἐντριβέστατος περὶ ταῦτα καὶ φίλος τοῦ Ὑπουργείου, ἐμελέτησε τὸ ζήτημα σπουδαίως καὶ ὑπέβαλε τὴν τροπολογίαν του. Ὑποθέτω λοιπὸν ὅτι ἀρνεῖται ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν Βουλὴν τὴν σπουδαίαν τοῦ Νομοσχεδίου συζήτησιν, ἀντιτιθεμένη εἰς τὴν λογικωτάτην πρότασιν τῆς ἀναβολῆς ἐπὶ μίαν καὶ μόνην ἡμέραν. Καὶ ὁ Βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος κύριος Δηλιγιάννης ὑπέβαλε Νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον μᾶς ἐκοινοποιήθη αὐτὴν τὴν στιγμήν.

§56ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εἶναι τὸ παλαιόν.

§57ΖΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ παρόντες Βουλευταὶ δὲν εἶχον καθῆκον νὰ ἀναγνώσωσι τί κατὰ τῷ 1879 ὑπέβαλεν ἡ τότε Κυβέρνησις. Ὁ κύριος Δηλιγιάννης ὑπέβαλε τὸ Νομοσχέδιόν του χθὲς ἐν εἴδει τροπολογίας, παρετήρησα δὲ ὅτι ἔχει πλείστας διατάξεις, ἀντικαθιστῶν καθ’ ὅλα τὸ τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν δυνάμεθα λοιπὸν νὰ τὸ μελετήσωμεν αὐτὴν τὴν στιγμήν. Ἂν μᾶς ἐξαναγκάσωσι νὰ συζητήσωμεν σήμερον, ἡ συζήτησις δὲν θὰ ἦναι σπουδαία καὶ εὐπρεπής, θ’ ἀποδεικνύῃ μάλιστα ἡ τοιαύτη σπουδὴ καὶ ἀστοργίαν πρὸς τὰ μεγάλα τοῦ λαοῦ συμφέροντα, ἐπὶ τῶν ὁποίων πρόκειται νὰ ἀποφασίσωμεν.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλήν· προτείνεται ἡ ἀναβολὴ τῆς συζητήσεως τοῦ Νομοσχεδίου δι’ αὔριον· οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀναβολὴν δι’ αὔριον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη.

§59ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ δεξιῶν). Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀναβολὴν λέγουσι Ναί, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ἡ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον).

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν 147, 64 ὑπὲρ τῆς ἀναβολῆς, 83 κατά. Κατὰ συνέπειαν ἡ πρότασις τῆς ἀναβολῆς ἀπεῤῥίφθη. Ἐξακολουθοῦμεν τὴν συζήτησιν τοῦ Νομοσχεδίου.

§62Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Διὰ τῆς βραχείας δηλώσεως, τὴν ὁποίαν ἀπηύθυνα χθὲς πρὸς τὴν Βουλὴν, ἀνεκοίνωσα πρὸς αὐτὴν, ὅτι ἐσμὲν ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς τοῦ Νομοσχεδίου, ἤτοι ὅτι συναινοῦμεν νὰ ἐπιβληθῇ φόρος ἐπὶ τῆς καταναλώσεως τοῦ καπνοῦ, ἀλλ’ ὅτι ἀποκρούομεν, πολεμοῦμεν μάλιστα πάσῃ δυνάμει, τὸ ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου εἰσαχθὲν Νομοσχέδιον, αʹ) διότι δι’ αὐτοῦ ἐπιβάλλεται φόρος ἐπὶ τοῦ καπνοῦ ὑπέρογκος, βʹ) διότι νομοθετεῖται σύστημα βεβαιώσεως, τὸ ὁποῖον θεωροῦμεν καταστρεπτικὸν τῆς ἐμπορίας τοῦ καπνοῦ, ἑπομένως ὀλεθρίως ἐπιδρῶν ἐπὶ τῆς παραγωγῆς, δυσκολώτατον δὲ κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν καὶ πολυδάπανον, γʹ) διότι παραχωρεῖται διὰ τοῦ Νομοσχεδίου εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὸ δικαίωμα νὰ ἐκμισθώσῃ τὴν εἴσπραξιν τοῦ φόρου τοῦ καπνοῦ εἰς ἰδιώτας. Καὶ εἶναι ἀληθῶς ὑπέρογκος ὁ φόρος τῶν 3 δραχμῶν, τὰς ὁποίας τὸ Νομοσχέδιον ὁρίζει κατ’ ὀκᾶν. Διὰ νὰ καταστήσω δὲ καταληπτικὸν τοῦτο, ὀφείλω νὰ σᾶς ἀνακοινώσω ποία εἶναι ἡ ἀγοραία τιμὴ τοῦ καπνοῦ. Δὲν ἐννοῶ τὴν τιμὴν, εἰς τὴν ὁποίαν πωλοῦσιν οἱ καπνοπῶλαι τὸν καπνὸν εἰς τοὺς καταναλωτὰς, ἀλλὰ τὴν τιμὴν, εἰς τὴν ὁποίαν ἀγοράζουσιν αὐτὸν οἱ ἔμποροι τοῦ καπνοῦ ἀπὸ τοὺς καλλιεργητάς. Τὸ μεγαλείτερον ποσὸν τοῦ ἐν Ἑλλάδι παραγομένου καπνοῦ παράγεται ἐν Ἀργολίδι. Ἐν ταῖς παλαιαῖς Ἐπαρχίαις τοῦ Βασιλείου παρήγετο ποσὸν 4,000,000 ὀκάδων· ἐὰν δὲ παραδεχθῶμεν ὅτι ἐν Θεσσαλίᾳ παράγονται 2,000,000 ὀκάδες, 6,000,000 ὀκάδων παράγονται καθ’ ὅλος τὸ Κράτος· ἐκ τοῦ ποσοῦ δὲ τούτου ἡ Ἀργολὶς μόνη παράγει 2,000,000, τὸ τρίτον τῆς ὅλης παραγωγῆς. Ἐν Ἀργολίδι ἡ τιμὴ τοῦ καπνοῦ εἶναι εὐτελεστάτη. Ἐκεῖ οἱ ἔμποροι ἀγοράζουσιν ἀντὶ 50,60 καὶ 70 λεπ. κατ’ ὀκᾶν τὸν καπνὸν, καὶ ἂν ὑπολογίσητε κατὰ μέσον ὅρον τὴν τιμὴν εἰς 60 λεπτὰ, θέλετε εὕρει, ὅτι ὁ ἐπιβαλλόμενος φόρος ἐπὶ τῆς καταναλώσεως τοῦ καπνοῦ ἐξισοῦται μὲ τὸ πενταπλάσιον τῆς ἀγοραίας τιμῆς αὐτοῦ. Πλὴν τῆς Ἀργολίδος, κατὰ σημείωσιν τὴν ὁποίαν ἔχω, ἐν Τριχωνίᾳ παράγονται 800,000 ὀκάδες, ἐν Αἰτωλίᾳ 600,000, ἐν Φθιώτιδι 600,000, ἐν Βονίτσῃ καὶ Ξηρομέρῳ 200,000, ἄλλαι τινὲς Ἐπαρχίαι, μὴ ἐξαιρουμένης καὶ τῆς Κερκύρας, παράγουσιν 170,000 ὀκάδες, ἐν μόνῳ δὲ τῷ Δήμῳ Ἀπεραντίων τῆς Εὐρυτανίας παράγονται 30,000 ὀκάδων. Δὲν γνωρίζω ἀκριβῶ; ποία εἶναι ἡ τιμὴ ἐν Θεσσαλίᾳ· γνωρίζω ὅμως ὅτι ἐν πάσαις ταῖς Ἐπαρχίαις, πλὴν τῆς Τριχωνίας, ὁ καπνὸς οὐδαμοῦ δύναται νὰ πωληθῇ πλέον τῶν δραχμῶν 2,50 τὴν ὀκᾶν, εἰς τὰς πλείστας μάλιστα πωλεῖται δραχμὴν 1 καὶ 50, εἰς τινας δὲ δύω δραχμὰς, ἐκτὸς τῆς Τριχωνίας, διότι εἰς αὐτὴν τὸ καλὸν προϊόν φθάνει μέχρι τῆς τιμῆς τῶν 3 δραχμῶν. Ἀλλὰ λάβετε ὑπ’ ὄψει τὸν μέσον ὅρον τῆς ἀγοραίας τιμῆς τοῦ καπνοῦ· ἐν ταῖς ἄλλαις Ἐπαρχίαις θέλετε εὕρει, ὅτι αὕτη δὲν δύναται νὰ ὑπερβαίνῃ τὴν μίαν καὶ ἡμίσειαν δραχμὴν κατ’ ὀκᾶν, διότι ἐλάχιστον εἶναι τὸ ποσὸν, τὸ πωλούμενον εἰς δραχμὰς δύω, ἢ δραχμὰς δύω καὶ ἡμίσειαν, ἢ δραχμὰς τρεῖς. Ἐὰν ὁ ὑπολογισμὸς οὗτος εἶναι ἀκριβὴς, ὁ προτεινόμενος ὑπὸ τοῦ Νομοσχεδίου φόρος κατ’ ὀκᾶν ἀντιστοιχεῖ πρὸς τὴν ἀγοραίαν τιμὴν αὐτοῦ ὡς δύω πρὸς ἕν. Μετεχειρίσθην, ὡς βλέπετε, φράσιν, ἡ ὁποία δὲν εἶναι ὅλως διόλου ἄγνωστος εἰς τοὺς κκ. βουλευτὰς, διότι μετεχειρίσθη αὐτὴν ἄλλοτε ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, παραβάλλων τὸν ἀριθμὸν τῶν μελῶν τῆς συμπολιτεύσεως πρὸς τὸν ἀριθμὸν τῶν ἐν τῇ ἀντιπολιτεύσει συντεταγμένων· ἑπομένως δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐξηγήσω τὴν σημασίαν τοῦ δύω πρὸς ἓν, νὰ σᾶς παραστήσω, ὅτι τὸ δύω πρὸς ἓν ἑρμηνεύεται εἰς 200 τοῖς ἑκατὸν, ἤτοι εἰς τὸ διπλάσιον τῆς ἀγοραίας τιμῆς τοῦ καπνοῦ.

§63ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν εἰξεύρει τί λέγει (θόρυβος).

§64ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Κύριε Πρόεδρε, πρέπει νὰ φροντίσητε νὰ μὴ γίνωνται τοιαῦται διακοπαί.

§65ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Λυποῦμαι, κύριοι, διότι ἐνῷ εἴμεθα εἰς τὸ τέλος τῆς Συνόδου, δὲν ἠδυνήθησάν τινες ἀκόμη νὰ διδαχθῶμεν τὰ καθήκοντα αὑτῶν, ἀφοῦ μάλιστα ἡ ἀντιπολίτευσις ἔρχεται μετὰ μεγάλης νομιμοφροσύνης καὶ ἐργάζεται ἐπὶ πολλὰς ὥρας ἵνα διευκολύνῃ τὴν Κυβέρνησιν. Δὲν γνωρίζουσι τάχα, ὅτι δυνάμεθα νὰ μὴ ἐπιτρέψωμεν εἰς αὐτοὺς νὰ βαδίσωσιν οὐδὲ ἓν βῆμα, ἂν θέλωμεν, καὶ ἔχουσι τὸ θάῤῥος νὰ μᾶς διακόπτωσι διὰ φράσεων ἀκολάστων καὶ διὰ θορύβων;

§66ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὅπως εἶναι τὰ μοῦτρά του, εἶναι καὶ ἡ διαγωγή του.

§67ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Πρέπει νὰ ληφθῇ μία πρόνοια δι’ αὐτὸν τὸν ἀχρεῖον Μοντεσάντον....

§68ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὅταν λοιπὸν ἐπὶ τοῦ προϊόντος, τοῦ ὁποίου ἡ ἀγοραία τιμὴ κατὰ μέσον ὅρον συνίσταται εἰς δραχμὴν μίαν καὶ ἡμίσειαν κατ’ ὀκᾶν, ἐπιβάλλεται φόρος καταναλώσεως 3 δραχμῶν κατ’ ὀκᾶν, ἐὰν προστεθῇ τὸ ποσὸν τοῦτο εἰς τὸ ποσὸν τῆς ἀγοραίας τιμῆς τοῦ καπνοῦ, περιορίζεται εἰς βαθμὸν ἀνυπολόγιστον ἡ ἐμπορία τοῦ προϊόντος τούτου. Οἱ ἔμποροι, οἱ ὁποῖοι ἠγόραζον τὸν καπνὸν, πρὶν ἢ ἐπιβληθῇ ὁ φόρος ἐπὶ τῆς καταναλώσεως αὐτοῦ, θέλουν αἰσθανθῆ μειούμενον ἐντελῶς τὸ θάῤῥος αὐτῶν εἰς τὸ νὰ κάμωσι τοσαύτας προμηθείας ὅσας πρὸ τῆς ἐπιβολῆς τοῦ φόρου τούτου ἐποιοῦντο· ἐὰν δὲ οἱ ἔμποροι, καταπλησσόμενοι ἐκ τοῦ ὑπερόγκου τοῦ φόρου, περιέλθωσιν εἰς ἀμφιβολίαν ἂν θὰ δυνηθῶσι νὰ πωλήσωσι τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ἤθελον προμηθευθῆ, δὲν νομίζετε, κύριοι, ὅτι ἐλαττοῦνται αἱ ἐλπίδες τῶν καλλιεργητῶν, ὅτι θέλουσι διαθέσει τὸ προϊόν των, καὶ ὅτι ἑπομένως ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι καλλιεργοῦσι τὸν καπνὸν, ὅταν φυτεύωσιν αὐτὸν, θέλουσιν ἐρωτᾷ ἑαυτοὺς διατί φυτεύουσιν τὸν καπνὸν, ἀφοῦ δὲν ἔχουσι τὴν βεβαιότητα, ὅτι θέλουσι δυνηθῆ νὰ πωλήσωσιν αὐτόν; Γράφουσί τινες τῶν συγγραψάντων περὶ οἰκονομικῶν πραγμάτων, ὅτι οἱ φόροι τῆς καταναλώσεως ἐπιβαρύνουσι τὴν κατανάλωσιν, ὅτι ἐπιβαρύνουσι τοὺς καταναλωτὰς, οὐχὶ δὲ τὴν παραγωγήν. Τὴν γνώμην ὅμως ταύτην δὲν ἀσπάζονται πάντες οἱ περὶ τῶν οἰκονομικῶν πραγμάτων γράψαντες· ὑπάρχουσι δέ τινες, οἵτινες φρονοῦσιν, ὅτι εἶναι δύσκολον ν’ ἀναζητηθῇ ποῖος εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἐπὶ τέλους πληρώνει τὸν φόρον, οὐχὶ μόνον τὸν ἐμμέσως ἐπιβαλλόμενον, ἀλλὰ καὶ αὐτὸν ἔτι τὸν ἄμεσον. Ὑπάρχουσιν ὅμως καὶ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι μετὰ πεποιθήσεως ἰσχυρίσθησαν, ὅτι ὅταν οἱ φόροι τῆς καταναλώσεως εἶναι βαρεῖς καὶ ὑπέρογκοι, δὲν ἐπιβαρύνουσι τοὺς καταναλωτὰς, ἀλλ’ ἐπιβαρύνουσιν ἰδίως τοὺς παραγωγούς. Ὅταν τὸ ἐμπόριον τοῦ καπνοῦ, καταπλαγὲν ἀπὸ τὸ ὑπέρογκον ποσὸν τοῦ φόρου, περιορισθῇ εἰς τὰς προμηθείας αὐτοῦ, ὅταν ἐλαττωθῶσιν αἱ ἐλπίδες ἢ αἱ πιθανότητες, τὰς ὁποίας οἱ καλλιεργηταὶ τοῦ καπνοῦ εἶχον μέχρι τοῦδε, ὅτι θέλουσι πωλεῖ τὸ προϊόν, τὸ ὁποῖον παράγουσι, δὲν νομίζετε, κύριοι, ὅτι ἀδιστάκτως ζημιοῦται ἡ παραγωγή; Ὅταν ἐπιβάλλωνται φόροι ὑπέρογκοι ἐπὶ τῆς καταναλώσεως, οἱ μέχρι τοῦδε καλλιεργοῦντες τὸν καπνὸν θέλουσιν ἀπολέσει τὴν βεβαιότητα, ὅτι ὅλον τὸ προϊόν αὐτῶν θέλει πωληθῆ, θέλουσιν ἀναγκασθῆ νὰ περιορίσωσι τὴν καλλιέργειαν, διότι δὲν θέλουσιν εἶσθαι βέβαιοι, ὅτι θέλουσι πωλήσει τὸ προϊόν, τὸ ὁποῖον θέλουσι παραγάγει. Οἱ φόροι καταναλώσεως, ὡς καὶ πάντες οἱ ἔμμεσοι φόροι, δὲν ἐπιβαρύνουσι μόνον τοὺς καταναλωτάς. Ἐὰν οἱ ἔμμεσοι φόροι ἐπιβαρύνουν μόνον τοὺς καταναλωτὰς, ἐρωτῶ ὑμᾶς, κύριοι, διατί διετελεῖτε τοσοῦτον ἀνήσυχοι, διατί ἠσχάλλετε καὶ ἠδημονεῖτε, ὅταν ἠκούετε, ὅτι ἐν Ἀγγλίᾳ ηὐξήθησαν ἢ διατηροῦνται βαρέα τὰ εἰσαγωγικὰ τέλη τὰ ἐπὶ τοῦ προϊόντος τῆς σταφίδος; Ἐρωτῶ ὑμᾶς, διατί ἠδημονεῖτε, ὅταν ἡ Γαλλία ἐπέβαλεν εἴτε διετήρει βαρέα τέλη εἰσαγωγικὰ ἐπὶ τῶν Ἑλληνικῶν οἴνων ἢ τῆς σταφίδος; Καὶ ὅμως σεῖς δὲν ἔχετε τὴν γνώμην ταύτην, σεῖς καὶ ἠδημονεῖτε καὶ ἀνησυχεῖτε, καὶ σᾶς ἐνθυμοῦμαι πέρυσι μίαν ἑσπέραν, πόσον κατεδηλώσατε ἐνθουσιασμὸν, ὅταν ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἀπὸ τοῦ βήματος, ἐλέγχων καὶ ἐπικρίνων δι’ αὐστηρᾶς ἴσως καὶ ἀδίκου γλώσσης τὰς προκατόχους αὑτοῦ Κυβερνήσεις, σᾶς ἔλεγεν, ὅτι ἐκεῖναι ἦσαν δειλαὶ, διότι τὸ Κράτος ἡμῶν ἦτο Κράτος μικρὸν, δὲν εἶχον τὸ θάῤῥος νὰ φαντασθῶσιν, ὅτι ἠδύναντο, καίτοι μικροῦ Κράτους κυβερνῆται, νὰ ταπεινώσωσι τὴν ὀφρὺν τῶν ἰσχυρῶν Κρατῶν, ἐπιβάλλοντες εἰς αὐτὰ τὰ συμφέροντά των! Σᾶς ἐνθυμοῦμαι διὰ πόσων χειροκροτημάτων ἀπήρχεσθε τῆς αἰθούσης ταύτης, ὅταν τὴν ἑσπέραν ἐκείνην ὁ κ. Πρωθυπουργὸς σᾶς ἐπηγγέλλετο, ὅτι εἶχεν ἐπινοήσει μίαν τελωνιακὴν ἐπιστρατείαν, ἵνα καταναγκάσῃ τὰ ἰσχυρὰ Κράτη νὰ ἐλαττώσωσι τὰ βαρέα τέλη ἐπὶ τῆς Ἑλληνικῆς σταφίδος! Δυστυχῶς ἡ τελωνιακὴ ἐκείνη ἐπιστρατεία ἀπέτυχε, διότι δὲν ἠδυνήθη νὰ στρατεύσῃ οὐχὶ μέχρι Λονδίνου καὶ Μασσαλίας, ἀλλ’ οὔτε μέχρι Κατακώλου καὶ Πατρῶν. Ἀλλ’ ἡ ἀποτυχία αὐτῆς δὲν ἀκυρόνει τὴν γνώμην, ὅτι οἱ φόροι καταναλώσεως ἐπηρεάζουσι τὰ μέγιστα τὴν παραγωγὴν, ἂν ἦναι φόροι ὑπέρογκοι. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἀντιτιθέμεθα εἰς τὸ ποσὸν τοῦ ἐκ τριῶν δραχ. φόρου κατ’ ὀκᾶν, τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις προβάλλει διὰ τοῦ Νομοσχεδίου τούτου. Διὰ τοῦ Νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον εἰσήγαγον χθὲς αὖθις εἰς τὴν Βουλὴν, προεβάλομεν φόρον δραχμῆς μιᾶς καὶ ἡμισείας κατ’ ὀκᾶν· ἔχω δὲ τὴν πεποίθησιν, ὅτι καὶ τὸ ποσὸν τοῦτο ἀποτελεῖ φόρον ἐπαχθῆ εἰς τοὺς καλλιεργητὰς τῆς Ἀργολίδος, οἱ ὁποῖοι πωλοῦσι τὸ προϊόν των μόνον εἰς 50 ἢ 60 ἢ 70 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν. Ἤθελον δὲ προθύμως ἀποδεχθῆ ἐξαίρεσιν ὑπὲρ τοῦ καπνοῦ τῆς Ἀργολίδος, ἐὰν ἡ Βουλὴ ἦτο διατεθειμένη νὰ συναινέσῃ εἰς τοιαύτην ἐξαίρεσιν. Ἀλλὰ διὰ νὰ μὴ φανῶμεν, ὅτι ἡμεῖς ζητοῦμεν νὰ περιορίσωμεν τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα ἡ Κυβέρνησις ζητεῖ, ἵνα μὴ φανῶμεν, ὅτι ἀντιστρατευόμεθα πρὸς τὰ οἰκονομικὰ σχέδια τῆς Κυβερνήσεως, συνηνέσαμεν νὰ ἐπιβληθῇ τὸ αὐτὸ ποσὸν τοῦ φόρου τῆς μιᾶς καὶ ἡμισείας δραχμῆς καὶ εἰς τοὺς καπνοὺς τῆς Ἀργολίδος. Καὶ δὲν ἀντετάχθημεν μόνον διὰ τοῦτο πρὸς τὸ Νομοσχέδιον· κατακρίνομεν αὐτὸ καὶ διότι νομίζομεν, ὅτι ἡ πρότασις ἐπιβολῆς φόρου 3 δραχ. κατ’ ὀκᾶν ἐπὶ προϊόντος, τὸ ὁποῖον μέχρι τοῦδε δὲν ὑπήγετο εἰς οὐδεμίαν φορολογίαν, ἦτο πρότασις ἀπερίσκεπτος. Ὅταν φόροι πρόκηται νὰ δημιουργηθῶσι διὰ πρώτην φοράν, δὲν εἶναι σύνηθες, οὔτε ὑπαγορεύεται ὑπὸ κυβερνητικῆς συνέσεως νὰ δημιουργῆται φόρος, τοῦ ὁποίου τὸ ποσὸν νὰ ὑπερβαίνῃ κατὰ τοσαύτην μεγάλην ἀναλογίαν τὸ ποσὸν τῆς ἀγοραίας τιμῆς τοῦ προϊόντος. Εἶναι συνετὸν οἱ διὰ πρώτην φοράν δημιουργούμενοι φόροι νὰ ἦναι μέτριοι καὶ πρᾷοι, ἵνα συνειθίζωσιν εἰς αὐτοὺς ὀλίγον κατ’ ὀλίγον αἱ τάξεις, αἱ ὁποῖαι μέλλουσι νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς τὴν φορολογίαν, προϊόντος τοῦ χρόνου νὰ γίγνηται ἡ αὔξησις αὐτῶν, ἐὰν τὰ δημόσια συμφέροντα ἐπιβάλλωσι τοιαύτην αὔξησιν. Τὸ δεύτερον μέρος τοῦ Νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἀποκρούομεν, εἶναι τὸ σύστημα τῆς βεβαιώσεως τοῦ φόρου τούτου. Οἱ χθὲς ἐπὶ τοῦ Νομοσχεδίου τούτου ἀγορεύσαντες ἐξέθηκαν εἰς τὴν Βουλὴν λεπτομερῶς πάσας τὰς ἐργασίας, αἱ ὁποῖαι ἐπιβάλλονται εἰς τοὺς ἐμπορευομένους τὸν καπνὸν, διὰ νὰ δυνηθῶσι νὰ διατηρήσωσιν αὐτὸν μέχρι τῆς στιγμῆς, κατὰ τὴν ὁποίαν θέλουσι παραδώσει αὐτὸν εἰς τὴν κατανάλωσιν. Σᾶς ἐξέθηκαν, ὅτι ὁ καπνὸς λαμβάνει τοιαύτας ἀλλοιώσεις καὶ μεταβολὰς, ἐὰν δὲν τύχῃ τῆς ἀδιαλείπτου προνοίας τῶν μετερχομένων τὸ ἐπάγγελμα τοῦ κόπτειν καὶ τοῦ ἐμπορεύεσθαι τὸν καπνὸν, ὥστε ἀπόλλυσι πᾶσαν αὐτοῦ τὴν χρησιμότητα, καὶ ἑπομένως πᾶσαν αὐτοῦ τὴν ἀξίαν. Τὸ σύστημα τοῦ Νομοσχεδίου στερεῖ τὸ ἐμπόριον τὴν εὐκολίαν νὰ δύναται νὰ ἐπιδαψιλεύσῃ εἰς τὸ προϊόν, τὸ ὁποῖον ἐμπορεύεται, τὴν ἐπιμέλειαν, τὴν ὁποίαν ὀφείλει νὰ ἐπιδαψιλεύσῃ εἰς αὐτό. Ὁ ἔμπορος ὀφείλει νὰ παραδώσῃ τὸν καπνὸν εἰς τὸ ἐργοστάσιον τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἐκεῖ νὰ μένῃ οὗτος ἐκτεθειμένος εἰς τὴν διάκρισιν τῶν κοπτῶν· πιθανῶς δὲν θέλει δυνηθῆ νὰ τύχῃ τῆς παρασκευῆς, τῆς ὁποίας δεῖται καὶ πρὸ καὶ μετὰ τὴν ἐκκοπὴν, καὶ ἑπομένως νὰ ὑποβληθῇ εἰς ἀλλοιώσεις, αἱ ὁποῖαι βεβαίως θέλουσιν ὑποτιμήσει τὸν καπνὸν, ἐὰν δὲν καταστρέψωσιν ὅλως τὴν ἀξίαν αὐτοῦ. Δὲν εἶναι λοιπὸν μόνον τὸ ὑπέρογκον ποσὸν τοῦ φόρου, ἀλλὰ καὶ τὸ σύστημα τῆς βεβαιώσεως τοῦ φόρου τούτου, τὸ ὁποῖον θέλει ἀναγκάσει πιθανῶς τοὺς ἐμπόρους νὰ κλείσωσι τὰ καταστήματα αὐτῶν, νὰ παραιτηθῶσι τοῦ ἔργου, τὸ ὁποῖον μετέρχονται μέχρι τοῦδε, διότι οἱ καπνοὶ αὐτῶν θέλουσι διατρέχει μυρίους κινδύνους, οἵτινες θέλουσι καθιστᾷ λίαν ἀμφίβολον ἐὰν δυνηθῇ ὁ ἔμπορος νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν διατήρησιν τοῦ καπνοῦ, πολλῷ δ’ ἧττον νὰ ἀποκτήσῃ μικρὸν κέρδος ἐκ τοῦ ἐμπορίου αὐτοῦ. Τοιούτων κινδύνων ἀπειλούντων τὸν ἔμπορον τῶν καπνῶν, εἶναι περιττὸν νὰ σᾶς ὑπομνήσω ποίας ζημίας θέλει ἐπιφέρει ἡ ἐπιψήφισις τοῦ φόρου τούτου εἰς τὴν παραγωγὴν τοῦ καπνοῦ, εἰς τοὺς καλλιεργητὰς αὐτοῦ. Διὰ τοῦ Νομοσχεδίου αὐτοῦ δίδοται εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὸ ἀποκλειστικὸν δικαίωμα τοῦ κόπτειν τὸν καπνόν. Ἐγνώριζον μέχρι τοῦδε τὸ ἀποκλειστικὸν δικαίωμα τοῦ μονοπωλίου· ἡ Κυβέρνησις ὅμως δὲν ζητεῖ νὰ καθιερώσῃ μονοπώλιον τοῦ καπνοῦ, ἀλλὰ ζητεῖ νὰ καθιερώσῃ ἄλλο ἄγνωστον μέχρι τοῦδε ἀποκλειστικὸν δικαίωμα, τὸ μονοκοπτεῖον τοῦ καπνοῦ. Τὸ τοιοῦτον ὅμως δικαίωμα, ἐὰν παραχωρηθῇ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἀφαιρεῖ ἀπὸ τοὺς ἐμπόρους τὴν εὐκολίαν νὰ παρασκευάζωσι τὸν καπνὸν πρὸς κόψιμον καὶ μετὰ τὸ κόψιμον, ἡ πιθανὴ καταστροφὴ τοῦ ἐμπορεύματος αὐτῶν, ἡ βεβαία δὲ ὑποτίμησις αὐτοῦ θέλει καταστρέψει πιθανῶς τὰ συμφέροντα τῶν ἐμπόρων, ἢ θέλει ζημιώσει βεβαίως αὐτὰ, καὶ ἡ ζημία αὐτὴ, μεταδιδομένη εἰς τοὺς καλλιεργητὰς, θέλει ἀπελπίσει αὐτούς. Τὸ τρίτον μέρος τοῦ Νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον πολεμοῦμεν, εἶναι τὸ τῆς ἐνοικιάσεως εἰς ἰδιώτας τοῦ δικαιώματος τοῦ ἀποκλειστικοῦ τῆς Κυβερνήσεως πρὸς τὸ κόπτειν τὸν καπνόν. Δὲν πολεμοῦμεν τὸ μέρος τοῦτο τοῦ Νομοσχεδίου μόνον διὰ τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους ἄλλοτε ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ἀντέτεινε κατὰ πάσης ἐνοικιάσεως δημοσίων εἰσοδημάτων, ὡς ἐκχωρούσης εἰς ἰδιώτας τὴν ἐνάσκησιν δικαιωμάτων κυριαρχικῶν τοῦ Κράτους, ὡς δηλούσης τὴν ἀνικανότητα τοῦ Κράτους διὰ τὴν ἐνάσκησιν τούτων· δὲν ἀντιτιθέμεθα μόνον διὰ τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ἀντετάχθη κατὰ τῆς ἐνοικιάσεως τῶν δημητριακῶν καρπῶν, παριστῶσα αὐτὴν ὡς διδοῦσαν χώραν εἰς μυρίας καταχρήσεις καὶ καταθλίψεις τῶν φορολογουμένων, ἀλλὰ πολεμοῦμεν ἀκόμη τὸ μέρος τοῦτο τοῦ Νομοσχεδίου, ὡς μέλλον νὰ ἐπηρεάσῃ τὰς ποικίλας σχέσεις τῶν πολιτῶν οὐ μόνον πρὸς ἀλλήλους, ἀλλὰ καὶ πρὸς τὸν Δῆμον, εἰς ὃν ἀνήκουσι καὶ πρὸς αὐτὴν τὴν Πολιτείαν. Νομίζω δὲ, ὅτι εἶναι μεγίστη ζημία εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος, νὰ παρέχωνται εἰς τὰ κεφάλαια αἱ εὐκολίαι, αἱ γεννῶσαι εἰς αὐτὰ τὴν ἐπιθυμίαν νὰ ἐκτρέπωνται κατὰ τὴν κίνησιν καὶ ἐνέργειάν των πέραν τῶν ὁρίων τῆς χρηματικῆς κερδοσκοπίας. Ἐν χώρᾳ, ἡ ὁποία κοινωνικῶς πρέπει νὰ θεωρηθῇ, ὅτι εὑρίσκεται ἀκόμη εἰς κατάστασιν ζυμώσεως, ἐν χώρᾳ ἐν τῇ ὁποίᾳ οὔτε τὰ ἐπαγγέλματα εἶναι μόνιμα καὶ σταθερὰ, οὐδὲ ἡ μονιμότης τῶν ἐπαγγελμάτων καὶ ἡ πάροδος μακρᾶς χρονικῆς περιόδου συνετέλεσαν ἔτι νὰ συγκεντρώσωσιν εἰς πάσας τὰς τάξεις τῆς κοινωνίας κεφάλαια μεγάλα καὶ ἄφθονα, εἶναι ἐπικίνδυνον νὰ περιβάλλητε τοὺς ὑπάρχοντας ὀλίγους κατόχους τῶν μεγάλων κεφαλαίων μὲ δικαιώματα, τῶν ὁποίων ἡ ἐνάσκησις δύναται νὰ ἐπηρεάσῃ τὸν περὶ τὴν ἐπιμέλειαν τῶν δημοσίων πραγμάτων συναγωνισμὸν τῶν πολιτῶν. Διὰ τοῦτο ἡμεῖς ἀντιτιθέμεθα κατὰ τῆς ἐνοικιάσεως εἰς ἰδιώτας τοῦ δικαιώματος τοῦ ἀποκλειστικοῦ τῆς Κυβερνήσεως πρὸς τὸ κόπτειν τὸν καπνὸν, ὡς εἴμεθα ἐναντίοι κατὰ πάσης τοιαύτης ἐκχωρήσεως τῶν δικαιωμάτων τοῦ Κράτους· διότι πᾶσα τοιαύτη ἐκχώρησις ἐπάγει τοὺς αὐτοὺς κινδύνους. Μὴ, κύριοι, λαμβάνετε παράδειγμα ἀπὸ τὸ παρελθόν. Μὴ εἴπῃ τις ἐξ ὑμῶν, ὅτι ἄλλοτε, ὅτε ἐνοικιάζετο ὁ φόρος τῶν δημητριακῶν καρπῶν, δὲν ἠπειλήθημεν ἀπὸ τοιούτους κινδύνους. Ἡ ἐνοικίασις τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν δημητριακῶν καρπῶν ἐξεχώρει τὰ δικαιώματα τοῦ Κράτους εἰς τοπικήν τινα μικρὰν ἐμπορίαν, τῆς ὁποίας ἡ ἐνέργεια δὲν ἠδύνατο νὰ ὑπερβῇ τὰ ὅρια τῆς ἁπλῆς χρηματικῆς κερδοσκοπίας· καὶ ἄν που ὑπερέβη ταῦτα, δὲν ἠδυνήθη νὰ ἐκταθῇ πέραν τοῦ ἐπηρεασμοῦ τῶν σχέσεων τῶν ἀτόμων πρὸς τοὺς οἰκείους αὐτῶν Δήμους. Ὅταν ὅμως ἡ ἐνάσκησις τῶν δικαιωμάτων τοῦ Κράτους, τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ ἐκχωρηθῶσι διὰ τῆς ἐνοικιάσεως εἰς ἰδιώτας, ἀπαιτῇ μεγάλα κεφάλαια, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι τὰ συνήθη κεφάλαια τῆς μικρᾶς ἐμπορίας, τότε ἀνάλογος πρὸς τὸ ποσὸν τῶν κεφαλαίων εἶναι καὶ ἡ ἐπιγιγνομένη ἐπιθυμία τῆς ἐκτροπῆς πέραν τῶν ὁρίων τῆς ἁπλῆς χρηματικῆς κερδοσκοπίας, καὶ ὁ περιορισμὸς τοῦ συναγωνισμοῦ δὲν συντελεῖται μόνον εἰς τὰς δημοτικὰς σχέσεις, ἀλλ’ ἐκτείνεται καὶ εἰς τὰς σχέσεις τῶν πολιτῶν πρὸς τὸ Κράτος, εἰς τὴν ἐνάσκησιν τοῦ δικαιώματος αὐτῶν πρὸς ἐκλογὴν τῶν Ἀντιπροσώπων. Εἶναι περιττὸν, κύριοι, νὰ ἀσχοληθῶ εἰς τὰς ἄλλας λεπτομερείας τοῦ Νομοσχεδίου. Νομίζω μάλιστα, ὅτι ἡ ἀντιπολίτευσις ἤθελε πράξει καλῶς, ἐὰν περιωρίζετο νὰ ἀμφισβητῇ τὴν ἀρχὴν τῶν Νομοσχεδίων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα κρίνει κατ’ ἀρχὴν ἐπιζήμια εἰς τὰ δημόσια συμφέροντα, ἢ ἐὰν περιωρίζετο νὰ ψηφοφορῇ κατὰ τοῦ συνόλου αὐτῶν, νὰ μὴ κατέρχηται δὲ εἰς τὴν συζήτησιν τῶν λεπτομερῶν διατάξεων τῶν Νομοσχεδίων. Τὸ κυβερνᾷν ἐπάγει εἰς τοὺς κυβερνῶντας ὡς ὑποχρέωσιν ἀχώριστον ἀπὸ τῆς ἰδιότητος τοῦ κυβερνήτου τὴν τέχνην καὶ τὴν ἱκανότητα τοῦ παρασκευάζειν καὶ εἰσηγεῖσθαι τοὺς Νόμους εἰς τὸ Κοινοβούλιον. Ὅταν δ’ εἰσάγωνται Νομοσχέδια, ὧν ἡ μελέτη πείθει καὶ τὸν ἀδεέστερον τῶν ἀνθρώπων, τὸν ἀπειρότερον περὶ τὸ νομοθετεῖν, ὅτι εἶναι συῤῥαφὴ διατάξεων ἐπιζημίων, ἀσυναρτήτων, μηδόλως μελετηθεισῶν, μὴ ἐξετασθεισῶν οὐδὲ κατὰ τὴν ἱστορίαν αὐτῶν, οὔτε σχετικῶς πρὸς τὴν κατάστασιν τοῦ Τόπου, οὔτε πρὸς ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα θέλουσι παραγάγει, νομίζω ὅτι ἡ ἀντιπολίτευσις δὲν πράττει καλῶς, ἐὰν ἀσχολῆται νὰ βελτιώνῃ τὰς τοιαύτας διατάξεις αὐτῶν καὶ νὰ ζητῇ νὰ διορθώνῃ εἴτε τὰς ἐννοίας, εἴτε τὰς φράσεις καὶ τὰς περιόδους αὐτῶν. Εἰς τὸ Κοινοβουλευτικὸν Πολίτευμα ἡ γνώμη τοῦ λαοῦ εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία χρησιμεύει ὡς ὁδηγός. Αὐτὴ ὁδηγεῖ εἰς τὸν σχηματισμὸν τῶν Κυβερνήσεων. Ἂν δ’ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς πλανώμενος, μηδεμίαν ἔχων ἀπόδειξιν τῆς ἱκανότητος τῶν προσώπων, παρασύρεται εἴτε ἀπὸ κενοὺς λόγους, εἴτε ἀπὸ ψευδεῖς ὑποσχέσεις, εἴτε ἀπὸ οἱανδήποτε ἄλλην πλάνην καὶ ἀνεβίβασεν ἢ ἀναβιβάσῃ εἰς τὴν θέσιν τῶν κυβερνητῶν ἄνδρας, οἱ ὁποῖοι δὲν δύνανται οὐδὲ Νόμους φορολογικοὺς νὰ παρασκευάσωσι, νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ἀνωφελὲς ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς νὰ γευθῇ πάντας τοὺς καρποὺς τῆς πλάνης του ταύτης, νὰ δοκιμάσῃ πάσας τὰς συνεπείας, τὰς ὁποίας οὐ μόνον τὸ πλημμελὲς τῆς ἀρχῆς τῶν Νόμων τούτων, ἀλλὰ καὶ τὸ πλημμελὲς τῶν λεπτομερῶν διατάξεων αὐτῶν θέλουσιν ἐπιφέρει εἰς τὴν χώραν, νὰ αἰσθανθῇ ἐπὶ τοῦ βαλαντίου του καὶ ἐπὶ τῆς ράχεώς του τὴν ἀφροσύνην καὶ τὴν ἀμάθειαν αὐτὴν τῶν κυβερνητῶν του. Παθήματα τοιαῦτα θέλουσι διδάξει βεβαίως αὐτὸν νὰ ᾖναι εἰς τὸ μέλλον προσεκτικὸς καὶ νὰ μὴ γίνεται ἕρμαιον τοῦ πρώτου φιλάρχου, ὅστις διὰ τῆς ἀγυρτείας καὶ τοῦ ψεύδους ἤθελε πειρᾶσθαι νὰ ὑφαρπάσῃ τὴν ψῆφον αὐτοῦ (χειροκροτήματα ἐξ ἀριστερῶν καὶ ἐκ τῶν ἀκροατηρίων).

§69ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (πρωθυπουργός). Δὲν ἀναλαμβάνομεν νὰ ὑπερασπίσωμεν τὴν ἀρχὴν τοῦ Νομοσχεδίου, διότι πάντες οἱ ἀγορεύσαντες περὶ αὐτῆς εἴτε ἐν τῇ εἰδικῇ ταύτῃ συζητήσει, εἴτε καὶ ἐν τῇ γενικωτέρᾳ περὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἀπεδέχθησαν τὴν ἀνάγκην τῆς ψηφίσεως τοῦ φόρου. Ἀλλ’ ἐπολεμήθη τὸ Νομοσχέδιον διὰ τὸν τρόπον, κατὰ τὸν ὁποῖον ἐπιβάλλει τὸν φόρον. Καὶ ἐννοῶ ὅτι, ὡς πρὸς τοῦτο, τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ἀποδέχεται ὁ προαγορεύσας, εἶναι λίαν συμφέρον εἰς τὴν ἀντιπολίτευσιν, ἀφοῦ ἀφίνει πάντα τὰ βάρη τοῦ τρόπου τῆς ἐπιβολῆς τοῦ φόρου εἰς τὴν Κυβέρνησιν, μὴ ἐρχομένη νὰ ὑποστηρίξῃ ἴδιον τρόπον. Ἔχομεν μάλιστα ἐνώπιον ἡμῶν τὴν ἀπόδειξιν τούτου, διότι ἔχομεν τὸ Νομοσχέδιον, τὸ ὑποβληθὲν παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ ἐκ Γόρτυνος. Ἐὰν ἠθέλομεν ἐξετάσει αὐτὸ ἐν ταῖς λεπτομερείαις, δὲν ἠθέλομεν εὕρει τι ἀστειότερον τῆς ἐργασίας ταύτης, διότι συναρμολογεῖ διατάξεις ἀντιφατικὰς πρὸς ἀλλήλας καὶ πρὸς τὸ Νομοσχέδιον. Ἄριστα ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος ἀπέφυγε τὰς δυσκολίας τῆς συνηγορίας ὑπὲρ τοῦ ἰδίου αὐτοῦ ἔργου· ἐγίνωσκεν ὅτι ἀπὸ τοῦ 1ου ἄρθρου ἤθελεν εὑρεθῆ ἀπέναντι τοῦ γελοίου, καὶ διὰ τοῦτο παρεδέχθη ὡς γενικὴν ἀρχὴν τῆς ἀντιπολιτεύσεως νὰ μὴ συζητῇ περὶ τῶν λεπτομερειῶν. Ἡμεῖς ὅμως εἴμεθα ἕτοιμοι νὰ συζητήσωμεν τὰς λεπτομερείας τοῦ Νομοσχεδίου ἡμῶν, καίτοι ἀναγνωρίζομεν ὅτι, προκειμένου περὶ νέων φόρων καὶ νέου συστήματος φόρου, εἶναι ἀδύνατον ἡ ἐπιτυχία νὰ ὑπάρξῃ ἀπ’ ἀρχῆς· κάλλιστα γινώσκομεν, ὅτι λίαν ταχέως θέλει ἐπέλθει ἡ ἀνάγκη νομοθετικῶν τροποποιήσεων εἰς τὸ ἔργον τοῦτο. Ἐὰν εἴχομεν τὴν ἐναντίαν ἀξίωσιν, ἠθέλομεν ἀποδείξει ὅτι δὲν ἐννοοῦμεν τὴν σπουδαιότητα τοῦ μέτρου, μέτρου τοσοῦτον δυσχεροῦς, ὥστε ἀνέκαθεν ἐθεωρήσαμεν καὶ ἐξεφράσαμεν πολλάκις ἀπὸ τοῦ βήματος, ὅτι δὲν πρέπει νὰ προσφύγωμεν εἰς αὐτὸ εἰμὴ μόνον ὅταν ὑπάρξῃ ἀπόλυτος ἀνάγκη, καὶ ἂν πρόκηται δι’ αὐτοῦ νὰ εἰσπράξωμεν μέγα ποσόν. Τοῦτο, τὸ ὁποῖον ἄλλοτε εἴπομεν, ἐθεωρήθη παρὰ πολλῶν μελῶν τῆς ἀντιπολιτεύσεως ὡς ἀποδεικνῦον ἀντίφασιν πρὸς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἤδη προτείνομεν· εἶπον πρὸς ἡμᾶς: «πολεμήσαντες ἄλλοτε τὸν φόρον ἐπὶ τοῦ καπνοῦ, σήμερον προτείνετε αὐτόν!» Καὶ ὅταν τὸν ἐπολεμήσαμεν, τί ἄλλο εἴπομεν ἢ ὅτι ὁ φόρος οὗτος δὲν πρέπει νὰ εἰσαχθῇ ἐνόσῳ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναπληρωθῇ ἡ ἀνάγκη ἄλλως; Καὶ τί ἄλλο εἴπομεν ἢ ὅτι ὁ φόρος οὗτος δὲν ἐπιτρέπεται νὰ εἰσαχθῇ, ἐὰν πρόκηται δι’ αὐτοῦ νὰ εἰσπράξωμεν μικρὸν ποσόν; Ἀλλ’ ἵνα εἰσπράξωμεν μέγα ποσὸν διὰ τοῦ φόρου τούτου, δὲν δυνάμεθα ἢ νὰ ἐπιβάλωμεν εἰς τὴν κοινωνίαν βάρη, τῶν ὁποίων ἡ πραγματοποίησις θὰ ἦναι δυσχερεστάτη. Ἐὰν ὁλόκληρον ταύτην τὴν μηχανὴν, τὴν ὁποίαν εἰσάγει τὸ νέον τοῦτο σύστημα, κανονιζομένην εἴτε κατὰ τὸν τρόπον, τὸν ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις προτείνει, εἴτε κατ’ ἄλλον τῶν προταθέντων, ἐπρόκειτο νὰ θέσωμεν εἰς κίνησιν, ἵνα εἰσπράξωμεν 500,000 ἢ 1,000,000 δραχμῶν, θὰ ἔλεγον, ὅτι διὰ παντὸς ἄλλου τρόπου ἔπρεπε νὰ φροντίσωμεν νὰ εἰσπράξωμεν τὸ ποσὸν τοῦτο, οὐχὶ δὲ διὰ τούτου τοῦ φόρου. Ἐὰν δὲ πάλιν νομίζωμεν, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀνθέξῃ ἡ κοινωνία εἰς τὴν πίεσιν, τὴν ὁποίαν ἐπάγεται ὁ φόρος οὗτος, τότε λέγω, ὅτι πρέπει νὰ ὦμεν ἐναντίοι τοῦ Νομοσχεδίου κατ’ ἀρχήν. Διὰ τοῦτο θεωρῶ, ὅτι εὑρίσκονται εἰς ἀντίφασιν πρὸς ἑαυτοὺς ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι λέγουσιν, ὅτι ἀποδέχονται τὴν ἀρχὴν τοῦ Νομοσχεδίου, δὲν ἀποδέχονται ὅμως αὐτὸ, ἐὰν σκοπῇ τὴν εἴσπραξιν μεγάλου ποσοῦ. Τὰ βάρη ἡμεῖς πρῶτοι εἴμεθα ἕτοιμοι νὰ ὁμολογήσωμεν, ὅτι εἶναι μέγιστα καὶ θέλουσιν ἐπιφέρει μεγίστας στενοχωρίας· ἀλλ’ ἐθεωρήσαμεν ἀναγκαῖον νὰ τὰ ἐπιβάλωμεν εἰς τὴν κοινωνίαν, ἐὰν προσδοκῶμεν νὰ εἰσπράξωμεν τὰ μεγάλα ποσὰ, τὸ ὁποῖα ἀναγράφομεν ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ, ἐξ αὐτῶν, καὶ ἐὰν ἔχωμεν τὴν ἀπόφασιν νὰ κανονίσωμεν τὰ τοῦ φόρου εἰς τρόπον ὑποσχόμενον τὴν εἴσπραξιν τοιούτων ποσῶν. Τουναντίον, ἐὰν ἀποδεχώμεθα τὰς εἰσπράξεις εἴτε ἐκ τῆς φορολογίας τῶν 50 λεπτῶν, ἣν ἐπρότεινεν ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Φθιώτιδος, εἴτε ἐκ τῆς φορολογίας τῆς 1 καὶ ½ δραχμῆς, ἣν ἐπρότεινεν ὁ κ. ἐκ Γόρτυνος βουλευτὴς, τότε λέγω, ὅτι πρέπει νὰ ὦμεν ἐναντίοι τοῦ φόρου. Ἀναγνωρίζων, ὅτι τὸ Νομοσχέδιον εἰσάγει φορολογίαν ἐπαχθῆ, τί ἔρχομαι νὰ ἀποδείξω, ἵνα ὑποστηρίξω τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ἀποδεχόμεθα; ὅτι προσεπαθήσαμεν τὸν ἐπαχθῆ τοῦτον φόρον νὰ καταστήσωμεν ὅσον ἔνεστιν ὀλιγώτερον ἐπαχθῆ πρὸς τὴν παραγωγήν. Ἐὰν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀνακουφίσωμεν τὴν παραγωγὴν ἐν τῇ ἐφαρμογῇ τοῦ φόρου τούτου χωρὶς νὰ ἐπιβαρύνωμεν ἄλλον κλάδον βιομηχανίας, βεβαίως τοῦτο ἔπρεπε νὰ πράξωμεν· ἐὰν ὅμως δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀνακουφίσωμεν τὴν παραγωγὴν χωρὶς νὰ ἐπιβαρύνωμεν τὰς ἄλλας τάξεις, τὰς ἐμπορευομένας τὸ εἶδος τοῦτο, λέγω, καλῶς ἔπραξεν ἡ Κυβέρνησις, ἐπιβαρύνασα τὸ ἐμπόριον. Ὅλοι οἱ βουλευταὶ, οἱ πολεμήσαντες ἀπὸ τοῦ βήματος τὸ σύστημα τοῦ Νομοσχεδίου, ἰσχυρίσθησαν, ὅτι τὸ Νομοσχέδιον ἐπιβαρύνει τὴν παραγωγήν· εἶπον, ὅτι, ἐνῷ ἐπιβάλλει εἰς τοὺς ἐμπόρους βαρείας ὑποχρεώσεις, δὲν ἐπιτυγχάνει ὅμως, διὰ τῆς ἐπιβολῆς τῶν ὑποχρεώσεων τούτων, τὴν ἀπαλλαγὴν τῆς γεωργίας ἀπὸ ἀντιστοίχων ὑποχρεώσεων. Εἶναι δὲ ἀπόλυτος ἀνάγκη τὴν γεωργίαν ν’ ἀπαλλάξωμεν ἀπὸ τῶν πλείστων ὑποχρεώσεων τοῦ νέου Νόμου· διότι, ἐὰν δὲν ἐπιτυγχάνωμεν νὰ εἰσπράξωμεν τὰ ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα ἀνεγράψαμεν ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ ἐκ τοῦ φόρου τούτου, εἰμὴ ἐκ τοῦ περιορισμοῦ τῆς πρὸς ἐξαγωγὴν παραγωγῆς, τὸ κέρδος ἀντὶ νὰ ἦναι πραγματικὸν ὑπὲρ τῆς Πολιτείας εἶναι μόνον κατ’ ἐπίφασιν, καταλῆγον εἰς ζημίαν· διότι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ναὶ μὲν ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ δυνάμεθα διὰ τῶν ἑκατομμυρίων, τὰ ὁποῖα θὰ εἰσπράξωμεν, νὰ συντελέσωμεν εἰς τὴν ἀποκατάστασιν τοῦ ἰσοζυγίου, ἀλλὰ συντελοῦντες εἰς τὴν φαινομένην ἀποκατάστασιν τοῦ ἰσοζυγίου θὰ παρεβλάπτομεν τὰς βάσεις, ἐπὶ τῶν ὁποίων τοῦτο στηρίζεται, τὴν παραγωγὴν τοῦ Κράτους, καὶ τὸν ἐκ ταύτης πλοῦτον, ἰδίᾳ δὲ ὡς πρὸς τὸ προϊόν τοῦτο τὰς ἐκ τῆς ἐξαγωγῆς αὐτοῦ εἰσπράξεις τῆς Χώρας. Σήμερον ὑπολογίζεται, ὅτι ἐκ τῆς παραγωγῆς τοῦ καπνοῦ, τοῦ ἀνταλλασσομένου πρὸς χρήματα ἐν τῷ ἐξωτερικῷ, ἢ πρὸς παραγωγὴν ἄλλην ἐξωτερικὴν, εἰσπράττει τὸ Κράτος ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ ἐν συνόλῳ, λαμβανομένης ὑπ’ ὄψιν πάσης βιομηχανίας, καὶ τῆς γεωργίας καὶ τῆς ναυτιλίας καὶ τῆς ἐμπορίας, τῶν σχετικῶν πρὸς τὴν ἀνταλλαγὴν ταύτην, περὶ τὰ 8 ἑκατομμύρια. Ἐὰν λοιπὸν ἵν’ ἀποκτήσωμεν 4 ἢ 5 ἑκατομμύρια ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ, ζημιώσωμεν τὴν Πολιτείαν κατὰ 8 ἑκατομμύρια, τὸ μέτρον βεβαίως εἶναι καταδικαστέον, καὶ καταδικαστέα εἶναι πᾶσα πρότασις Νόμου, σχετιζομένη πρὸς τὰ τῆς φορολογίας τοῦ καπνοῦ, ἡ ὁποία δὲν ἐπιτυγχάνει, ὅπως μὴ περιορισθῇ τὸ ποσὸν τοῦ ἐξαγομένου καπνοῦ, ὅπως μὴ περιορισθῇ ἡ εἴσπραξις, τὴν ὁποίαν σήμερον ἐκ τοῦ καπνοῦ τούτου προσπορίζεται ἡ Χώρα. Καὶ διατείνομαι, ὅτι διὰ τῶν συστημάτων, τὰ ὁποῖα ἀπεδέχθησαν πάντες σχεδὸν οἱ προτείναντες ἄλλα παρὰ τὸ σύστημα τῆς Κυβερνησήσεως, διατείνομαι, ὅτι περιορίζεται πάντοτε ἡ παραγωγὴ καὶ περιορίζεται ὁ πλοῦτος, τὸν ὁποῖον ὡς ἐκ τοῦ καπνοῦ εἰσάγει ἡ Πολιτεία ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, καὶ μόνον διὰ τοῦ συστήματος, τὸ ὁποῖον παραδέχθη ἡ Κυβέρνησις, κατορθοῦνται ὅπως οὐδ’ ἐπ’ ἐλάχιστον περιορισθῇ ἡ παραγωγή. Οὔτ’ ἐπεχείρησέ τις τῶν προαγορευσάντων ν’ ἀποδείξῃ, ὅτι ὡς πρὸς τὴν ἐξαγωγὴν ἐπιβάλλεται περιορισμός τις ἢ ἐπέρχεται δυσχέρειά τις ἐκ τοῦ προτεινομένου Νόμου, οὔτε ἠδύνατό τις νὰ ὑποστηρίξῃ τοῦτο, διότι ἡ παραγωγὴ μένει ἐντελῶς ἐλευθέρα. Ὁ παραγωγὸς, ἐὰν δὲν πρόκειται νὰ καταναλώσῃ τὸν καπνὸν ἐντὸς τοῦ Κράτους, οὐδεμίαν ὑφίσταται ἐκ τοῦ Νόμου ἐπιβάρυνσιν, εἰς οὐδεμίαν ἔρχεται συνάφειαν πρὸς τοὺς εἰσπράκτορας, εἰς οὐδεμίαν ὑπόκειται ὑποχρέωσιν πρὸς βεβαίωσιν τοῦ φόρου· δύναται ἐντελῶς ν’ ἀγνοῇ, ὅτι ἐπεβλήθη ὁ νέος φόρος, διότι δὲν ἐπεβλήθη δι’ αὐτόν. Οὗτος εἶναι ἐλεύθερος νὰ παράγῃ τὸν καπνόν του χωρὶς νὰ ὑποβληθῇ εἰς οὐδεμίαν διατύπωσιν ἐκ τοῦ νέου Νόμου, θὰ ἐξακολουθῇ δὲ νὰ πληρώνῃ μόνον τὸν εὐτελῆ φόρον τῶν 7 ἢ τῶν 12 λεπτῶν, εἰς τὸν ὁποῖον καὶ πρότερον ὑπεβάλλετο. Ἐπιβαρύνεται ὅμως κατὰ τὸ σύστημα τοῦτο ἡ κατανάλωσις καὶ μόνη ἡ κατανάλωσις· καὶ ἡ κατανάλωσις ἐπιβαρύνεται καθ’ ἣν στιγμὴν γίνεται, καθ’ ἣν στιγμὴν τὸ προϊὸν παύει σχετιζόμενον πρὸς τὴν παραγωγὴν καὶ ἄρχεται σχετιζόμενον πρὸς τὴν κατανάλωσιν. Ἀλλὰ ἐπιβαρύνοντες τὸ προϊὸν κατὰ τὴν στιγμὴν ἐκείνην, ἐπιβαρύνομεν βεβαίως τὸν ἀναδεχόμενον τὰ τῆς καταναλώσεως καὶ διὰ τῆς καταναλώσεως ἐπιδιώκοντα τὴν ὠφέλειαν. Τί δὲ θέλει ἐπέλθει ἐκ τῆς ἐπιβαρύνσεως τοῦ πραγματοποιοῦντος τὴν κατανάλωσιν; Δύναται ἴσως νὰ ἐπέλθῃ τὸ λεχθὲν παρὰ τῶν προαγορευσάντων, ὁ περιορισμὸς τῆς καταναλώσεως, καὶ ἂν περιορισθῇ ἡ κατανάλωσις, εἶπον οἱ προαγορεύσαντες, θέλει ἐπιβαρυνθῆ ἡ παραγωγὴ καὶ θέλει περιορισθῆ, διότι ἡ παραγωγὴ γίνεται χάριν τῆς καταναλώσεως, καὶ εὐθὺς ὡς ἡ κατανάλωσις δὲν εἶναι ὅση ἦτο πρότερον, ἐννοεῖται ὅτι τὰ προσδοκώμενα ὠφέλη ἐκ τῆς παραγωγῆς ἔσονται ἐλάσσονα. Δύναμαι νὰ ἐπιχειρήσω ν’ ἀναιρέσω, ὅτι θέλει περιορισθῇ ἡ κατανάλωσις· ἀλλ’ ἀποδεχόμενος πρὸς στιγμὴν ὅτι θὰ περιορισθῇ ἡ κατανάλωσις, ὀφείλω νὰ ἀποδεχθῶ καὶ τὰς συνεπείας, ἤτοι ὅτι ἐκ τούτου θέλει ζημιωθῇ ἡ παραγωγή· ἀλλὰ ποία παραγωγή; οὐχὶ ἡ προσπορίζουσα πλοῦτον εἰς τὴν Πολιτείαν, οὐχὶ ἡ παραγωγὴ τοῦ ἐξαγομένου καπνοῦ τοῦ εἰσκομίζοντος πλοῦτον, ἀλλὰ δύναται νὰ περιορισθῇ ἡ παραγωγὴ ἡ πρόξενος ζημίας, ἡ παραγωγὴ κατηγορίας καπνοῦ, οὐδένα δημιουργούσης πλοῦτον ὑπὲρ τῆς Χώρας, οὐδεμίαν παρεχούσης τῇ κοινωνίᾳ πραγματικὴν ὠφέλειαν. Δὲν πρόκειται περὶ παραγωγῆς σίτου, τοῦ ὁποίου ἡ κατανάλωσις φέρει αὔξησιν τῶν δυνάμεων τοῦ πολίτου, αὔξησιν τῶν πόρων τῆς Πολιτείας· δὲν πρόκειται περὶ εἰδῶν ἄλλων ὁπωσδήποτε χρησίμων εἰς τὴν Πολιτείαν, καὶ χωρὶς τῆς παραγωγῆς τῶν ὁποίων δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ Πολιτεία, ἢ τουλάχιστον ἔσται ὀλιγώτερον εὔπορος· πρόκειται περὶ παραγωγῆς προϊόντος, τὸ ὁποῖον εἰς οὐδὲν ὠφελεῖ. Καὶ ἐὰν διὰ φόρου καταναλώσεως ἠδύνατο νὰ ἐπέλθῃ ἡ ἐλάττωσις τῆς καταναλώσεως, ἤθελον εἰπεῖ, αὐξήσατε ὅσον θέλετε τὸν φόρον ἵνα ἐπέλθῃ ἡ ἐλάττωσις, διότι ἡ ἐλάττωσις τῆς καταναλώσεως εἶναι ὠφέλεια τῆς Πολιτείας, εἶναι οἰκονομία, ἐπιβαλλομένη εἰς τοὺς πολίτας πρὸς τὸ καλὸν αὐτῶν. Ἐὰν ἐπιβάλητε εἰς τὸν πολίτην οἰκονομίαν ἐπὶ τοῦ ποσοῦ τοῦ ἄρτου, ζημιοῦτε αὐτόν· ἐὰν ὅμως ἐπιβάλητε οἰκονομίαν ἐπὶ τοῦ ποσοῦ τοῦ καπνοῦ, ποίαν ζημίαν προξενεῖτε εἰς τὸν πολίτην; Ποίαν ζημίαν προξενεῖτε εἰς τὴν οἰκογένειαν; Ἀλλ’ ἐνῶ παραδέχομαι, ὅτι καὶ ἐὰν θὰ ἐπέλθῃ ἐκ τοῦ φόρου ἐλάττωσις τῆς καταναλώσεως, οὐχ ἧττον τὸ Νομοσχέδιον καλῶς ἔχει, δὲν δύναμαι ὅμως νὰ παραδεχθῶ ὅτι ὡς πρὸς τοῦτο ἔχει τὸ Νομοσχέδιον εἴτε καλῶς, εἴτε κακῶς, διότι φρονῶ, ὅτι ἐξ αὐτοῦ οὐδεμία θέλει ἐπέλθει ἐλάττωσις καταναλώσεως, καὶ τοῦτο φρονῶ συνεπείᾳ τῆς ἀποκτηθείσης ἐν ἄλλαις Ἐπικρατείαις πείρας. Εἶναι δυστύχημα τῆς ἀνθρωπότητος, ὅτι αὕτη δυσκολώτερον ἀποβάλλει τὰς κακὰς ἕξεις ἢ τὰς καλάς. Ἡ κατανάλωσις τοῦ καπνοῦ εἶναι κατάχρησις, καὶ εἶναι μάταιον νὰ ἐλπίζῃ τις, ὅτι διὰ φορολογίας θέλει ποτὲ κατορθώσει νὰ περιορίσῃ τὴν κατάχρησιν. Ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ ἀρετῆς, ἴσως ἤθελεν ἔχει ἀποτελέσματα ἡ φορολογία, πρόκειται ὅμως περὶ ἐλαττώματος, καὶ αἱ ἐλπίδες εἶναι μάταιαι. Ἡ κατανάλωσις τοῦ καπνοῦ ἐπιβαρύνεται καὶ διὰ τοῦ ποσοῦ τοῦ φόρου, ὁ ὁποῖος ἐθεωρήθη παρά τινων τῶν προαγορευσάντων ὡς ὑπέρογκος, ἐπιβαρύνεται καὶ διὰ τοῦ τρόπου τῆς φορολογίας. Ὡς πρὸς τὸν τρόπον τῆς φορολογίας, ἀναγνωρίζω, ὅτι εἶναι δυνατὸν ὁ πωλῶν πρὸς κατανάλωσιν νὰ ἐπιβαρυνθῇ ὀλιγώτερον, μεταφερομένης τῆς ἐπιβαρύνσεως ἐν μέρει εἰς τὸν παραγωγόν. Ἵνα ἀπαλλάξωμεν ἐντελῶς τὸν παραγωγὸν ἀπὸ τῆς ἐπιβαρύνσεως τῆς ἐκ τοῦ τρόπου τῆς φορολογίας, μετηνέγκομεν πᾶσαν τὴν ἐπιβάρυνσιν εἰς τὸν ἔμπορον. Ἀλλὰ καὶ ἐκ τούτου ποῖον κακὸν δύναται νὰ ἐπέλθῃ; Ἡ ἐπιβάρυνσις εἶναι τοιαύτη, ὥστε ὁ ἔμπορος νὰ μὴ δύνηται νὰ μετέλθῃ ἐπικερδῶς τὸ ἐπάγγελμα αὐτοῦ; Εἶναι ἐπιβάρυνσις τοιαύτη, ὥστε νὰ ἐπέλθῃ περιορισμὸς τῆς ἐμπορίας τῆς χρησίμου; Ἀναγνωρίζω, ὅτι συνεπείᾳ τοῦ νέου συστήματος, τοῦ διὰ τοῦ Νομοσχεδίου εἰσαγομένου, δὲν θὰ βλέπωμεν τὰ καπνοπωλεῖα ἐν τῇ πόλει τῶν Ἀθηνῶν, τὰ ἀνὰ πᾶν δέκατον βῆμα ἀπαντῶντα. Ἀλλ’ ἡ ἐλάττωσις αὐτῶν εἶναι ζημία διὰ τὴν Πολιτείαν; Εἶναι ζημία διὰ τοὺς ἐμπορευομένους; Οὔτε διὰ τὴν Πολιτείαν εἶναι ζημία, οὔτε διὰ τοὺς ἐμπορευομένους. Ἡ Πολιτεία βεβαίως δὲν ἔχει ἀνάγκην τόσων καπνοπωλείων, ὅσα σήμερον ὑπάρχουσι. Σήμερον τὰ κέρδη τὰ ἐκ τῆς πωλήσεως τοῦ καπνοῦ διανέμονται μεταξὺ ἀριθμοῦ ἐμπόρων πολλαπλασίου τοῦ ἀναγκαίου καὶ τοῦ χρησίμου. Ἔχομεν μέγαν ἀριθμὸν προσώπων, τὰ ὁποῖα μετέρχονται ἔργον, τὸ ὁποῖον θὰ συντηρήσῃ ἐφεξῆς καλῶς τοὺς μετερχομένους αὐτὸ ἐν ἀριθμῷ μικροτέρῳ. Ζημία ἄρα εἶναι εἰς τὴν Πολιτείαν, εἰς τοὺς ἐμπορευομένους νὰ περιορισθῇ ὁ ἀριθμὸς τούτων ἐντὸς τοῦ ὁρίου, τοῦ ἀνταποκρινομένου πρὸς τὴν χρησιμότητα; Τὰ κέρδη, ὅταν τοιουτοτρόπως συμπτυχθῇ ἡ ἐργασία, εἶναι μεγαλείτερα δι’ ἐκείνους, οἵτινες θέλουσι μείνει δι’ ἐκείνους δέ, οἵτινες θέλουσιν ἀποχωρήσει, ὑπάρχουσι πολλὰ στάδια ἐν Ἑλλάδι· οὐδεὶς ζητεῖ ἐπὶ ματαίῳ ἐργασίαν· τοὐναντίον, ἐνταῦθα ἡ ἐργασία ζητεῖ τοὺς ἀνθρώπους, ὧν ἐν πολλοῖς κλάδοις ὑπάρχει ἔλλειψις ἐπαισθητή. Τοιαύτη δέ, ὡς ἐκ τοῦ ἐλάσσονος ἀριθμοῦ, θὰ ἦναι ἡ αὔξησις τῆς ὠφελείας τῶν ἐμπορευομένων, οἵτινες θέλουσιν ἐπιλεχθῆ, ὥστε πολὺ ἀμφιβάλλω ἂν μετὰ τὴν φορολογίαν τοῦ νέου Νόμου θέλει ὑπάρχει ἀνάλογος αὔξησις τῆς τιμῆς τοῦ καπνοῦ. Ἡ τιμὴ ἡ σημερινὴ τοῦ καπνοῦ ὁποία τις εἶναι; Ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος, θέλων νὰ ὑπολογίσῃ τὴν σχέσιν τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ καπνοῦ πρὸς τὸν παραγόμενον καπνὸν, ὑπελόγισεν ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἀξίας τῶν καπνῶν ἐν τοῖς τόποις τῆς παραγωγῆς. Ἀλλὰ ποίαν ἐφαρμογὴν ἔχει τοιοῦτος ὑπολογισμὸς ἐπὶ τοῦ προκειμένου; Πρόκειται ἐνταῦθα περὶ φόρου καταναλώσεως· μόνου ἄρα τοῦ ἐν τῷ σταδίῳ τῆς καταναλώσεως καπνοῦ τὴν ἀξίαν ὀφείλομεν νὰ ἐξετάσωμεν, αἱ δὲ πρὸς τὴν ἀξίαν ταύτην ἀναλογίαι τοῦ φόρου δὲν εἶναι τοιαῦται, ὁποίας ἀνέφερεν ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος. Ἡ τιμὴ τοῦ καπνοῦ, πωλουμένου πρὸς κατανάλωσιν, εἶναι τριπλασία τοὐλάχιστον τῆς τιμῆς τοῦ πωλουμένου ὑπὸ τοῦ παραγωγοῦ· ἑπομένως πᾶσαι αἱ ἀναλογίαι μεταβάλλονται ὡς τρία πρὸς ἕν. Ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος, ἐνῷ ἠθέλησεν ἀφ’ ἑνὸς νὰ στηρίξῃ τοὺς ὑπολογισμούς του ἐπὶ τῇ βάσει ἀναλογίας, ἔστω καὶ ἐσφαλμένης, εὐθὺς κατόπιν ἐλησμόνησε τὴν ἀναλογίαν, εὐθὺς κατόπιν εἶπεν, ὅτι, καίτοι ἀναγνωρίζει, ὅτι ὁ καπνὸς τῆς Ἀργολίδος ἔχει τιμὴν μικροτέραν ἄλλων καπνῶν, οὐχ ἧττον, ὡς ἀναγράφει καὶ τὸ Νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν, προτείνει καὶ ἐπὶ τοῦ καπνοῦ ἐκείνου τὴν αὐτὴν τῆς 1½ δραχμῆς κατ’ ὀκᾶν φορολογίαν ἄνευ ἀναλογικῆς πρὸς τοὺς ἄλλους καπνοὺς διακρίσεως, καὶ τοῦτο εἶπεν, ὅτι τὸ πράττει χάριν τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐζήτησε χάριν. Ἐὰν ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος δὲν κατώρθωσε νὰ ἦναι συνεπὴς πρὸς τὰς ἰδέας του, εἰς τί ἐνέχεται ἡ Κυβέρνησις, ἵνα ἐπιῤῥιφθῇ εἰς αὐτὴν ἡ εὐθύνη; Ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος ἀνέπτυξε τὰ ζητήματα τῆς ἀναλογίας, ἵνα ἐπικρίνῃ τὸ Ὑπουργικὸν Νομοσχέδιον, παρεγνώρισε δὲ πᾶσαν ἀναλογίαν ἐν τῷ ἰδίῳ αὐτοῦ Νομοσχεδίῳ. Καὶ ἐγὼ παραδέχομαι, ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ ἐπιβάλωμεν διακεκριμένως τὸν φόρον κατὰ τὰς ἀναλογίας τῶν τιμῶν, διότι εἶναι δύσκολον νὰ διακρίνωμεν τὰς τιμὰς τοῦ καπνοῦ μεταξὺ τῶν καπνοφόρων διαμερισμάτων τῆς χώρας καὶ ἐντὸς τοῦ αὐτοῦ διαμερίσματος μεταξὺ τῶν διαφόρων παραγωγῶν, καὶ ἐνίοτε τῶν διαφόρων στρεμμάτων τοῦ αὐτοῦ παραγωγοῦ. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ἐν συνόλῳ ὁ καπνὸς τῆς Ἀργολίδος εἶναι κατώτερος τοῦ καπνοῦ ἄλλων Ἐπαρχιῶν· ἀλλ’ ἐν ἄλλαις Ἐπαρχίαις τῆς Ἑλλάδος, Δήμοις καὶ χωρίοις παράγεται καπνὸς εὐτελέστερος τοῦ καπνοῦ τῆς Ἀργολίδος. Καὶ πῶς δυνάμεθα νὰ ποιήσωμεν διάκρισιν ὑπὲρ τῆς Ἀργολίδος ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἀναλογίας καὶ νὰ μὴ ἐφαρμόσωμεν αὐτὴν καὶ εἰς τὰς Ἐπαρχίας, τοὺς Δήμους καὶ τὰ χωρία, τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται ἐν ὁμοίᾳ, ἢ ἥσσονι μοίρᾳ; Προσέτι πρακτικῶς σκεπτόμενοι ὀφείλομεν νὰ ἀναγνωρίσωμεν, ὅτι αἱ τοιαῦται διακρίσεις δὲν ἐπιφέρουσιν ἀποτελέσματα πραγματικά. Τὸ μόνον ἀποτέλεσμα τῶν τοιούτων διακρίσεων ἐν τῇ ἐφαρμογῇ εἶναι νὰ εἰσπράττῃ τὸ Δημόσιον κατὰ μέσον ὅρον ἐπὶ τοῦ συνόλου τὸν κατώτερον φόρον καὶ ἐλάχιστόν τι ἐπὶ πλέον. Οὕτως ἐν Τουρκίᾳ ὁ φόρος παρήλλασσε μεταξὺ 15 καὶ 45 γροσίων, ὁ δὲ μέσος ὅρος τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν εἰσπράξεων ἦτο 16 γροσίων καὶ οὐχὶ ὁ λογιστικὸς τῶν 30 γροσίων, καὶ διὰ τοῦτο ἡ Διαχειριστικὴ Ἐπιτροπὴ τοῦ Δημοσίου χρέους, εἰς τὴν ὁποίαν ἀνετέθη ἡ διαχείρισις τῶν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δημοσίου χρέους καθορισθέντων φόρων, ἐν οἷς καὶ ὁ τοῦ καπνοῦ, πρῶτον μέτρον μεταῤῥυθμίσεως, προκειμένου περὶ τοῦ καπνοῦ, ἐπρότεινε τὴν ἀφομοίωσιν τῶν πέντε φορολογικῶν κλάσεων. Ἐθεώρησεν ἡ Ἐπιτροπὴ ἀνωφελεῖς τὰς πέντε κλάσεις, ὅταν αἱ ἀνώτεραι τῶν 15 γροσίων καὶ μέχρι 45 γροσίων μόνον κατὰ ἓν γρόσιον συνετέλουν εἰς τὴν αὔξησιν τοῦ μέσου ὅρου· ἀνεγνώρισεν, ὅτι θὰ ἦτο προτιμότερον νὰ αὐξηθῇ ἡ κατωτάτη κλάσις κατὰ ἓν γρόσιον, ἤτοι ἀπὸ 15 γροσίων εἰς 16, καὶ νὰ καταργηθῶσιν αἱ ἄλλαι κλάσεις. Αἱ ἀναλογίαι δὲν δύνανται δυστυχῶς νὰ ἐφορμοσθῶσι, προκειμένου περὶ τοιούτων φόρων, οὐδὲ εἶναι τοσοῦτον ἀναγκαῖον νὰ ἐφαρμοσθῶσι, προκειμένου περὶ φόρου ἐπὶ τῆς καταναλώσεως, ὅσον εἶναι ἀναγκαῖον, προκειμένου περὶ φόρου ἐπὶ τῆς παραγωγῆς. Ὁ φόρος ἐπὶ τῆς παραγωγῆς ἔχει ἐπίδρασιν ἐπὶ ταύτης, παρακωλύων τὴν ἀνάπτυξιν αὐτῆς, καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἐπιτρέπεται περὶ τὴν ἐπιμέτρησιν τοῦ φόρου νὰ παραγνωρίζωνται αἱ διαφοραὶ τῶν τιμῶν· προκειμένου ὅμως περὶ καταναλώσεως, ἡ ἐπίδρασις δὲν εἶναι μεγάλη. Δὲν λέγω, ὅτι πρέπει καὶ ἐπὶ φόρου καταναλώσεως νὰ μὴ λαμβάνωνται ὑπ’ ὄψιν αἱ διαφοραὶ τῶν τιμῶν· ἀλλ’ ὅταν ἡ διάκρισις καὶ ἡ φορολογικὴ ἀναλογία δὲν δύναται νὰ ἐπιτευχθῇ εἰμὴ διὰ πολυπλόκων Νομοσχεδίων, ὅταν τὰ ἀποτελέσματα τῆς διακρίσεως παριστῶσι τὴν ἀνωτέραν φορολογίαν εἰκονικὴν, ὡς ἐπιδρώσης ἐπαισθητῶς ἐπὶ τὸν μέσον ὅρον μόνης τῆς κατωτέρας, εἴμεθα ἠναγκασμένοι νὰ παραδεχθῶμεν τὴν ἀρχὴν τοῦ ὁμοιομόρφου τῆς φορολογίας, προσδιορίζοντες ὡς μόνον φόρον τὸν κατώτερον. Ἐνόσῳ λοιπὸν ἡ ἀντιπολίτευσις δὲν δυνηθῇ νὰ ἀποδείξῃ, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἀπαλλάξωμεν τὸ ἐμπόριον ἀπό τινων τῶν ὑποχρεώσεων, εἰς ἃς ὑπεβάλλεται διὰ τοῦ Νομοσχεδίου, χωρὶς νὰ ἐπιβαρύνωμεν κατὰ τοσοῦτον τὴν παραγωγὴν, φρονῶ, ὅτι ὀφείλομεν νὰ ἐπιμείνωμεν εἰς τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον προτείνει ἡ Κυβέρνησις, συνιστάμενον εἰς τὴν μὴ παράβλαψιν τῆς ἐπ’ ἐξαγωγῇ παραγωγῆς. Εἰς τὴν ἐλευθέραν τοῦ καπνοῦ ἐξαγωγὴν ἀποβλέπουσα ἡ Κυβέρνησις προθύμως ἀποδέχεται τὴν προταθεῖσαν τροπολογίαν, ἥτις καθ’ ἡμᾶς ἦτο καὶ περιττή· διότι, ὡς ἔχει τὸ Νομοσχέδιον, αἱ ἐξουσίαι τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ἐπαρκεῖς, ὅπως αὕτη κανονίσῃ τὸ θέμα· εὐχαρίστως ὅμως ἀποδεχόμεθα τὴν ἀρχὴν, τὴν ὁποίαν ἡ τροπολογία ἀναγράφει, σκοποῦσαν ὅπως οὐ μόνον ὁ εἰς φύλλα καπνὸς, ἀλλὰ καὶ ὁ κεκομμένος ἐξάγηται τοῦ Κράτους ἀφορολόγητος. Ἀλλ’ ὡς πρὸς τὸ θέμα τοῦτο, παρετήρησεν ὁ κύριος Βουλευτὴς ἐκ Φθιώτιδος, ὅτι δὲν θὰ ἦναι εὔκολος ἡ πραγματοποίησις τῆς χορηγουμένης εὐκολίας, ὅτι αἱ παρουσιαζόμεναι δυσχέρειαι εἰς τὴν ἐκκοπὴν τοῦ καπνοῦ ἐντὸς τῶν καταστημάτων τῆς διαμετακομίσεως θὰ παρεμποδίζωσι τὴν ἐξαγωγὴν τοῦ κεκομμένου καπνοῦ. Οὐδὲν ὅμως ὑπάρχει τὸ ὑποχρεοῦν τὴν Κυβέρνησιν νὰ κόπτῃ τὸν καπνὸν ἐν τοῖς καταστήμασι τῆς διαμετακομίσεως, ὁποῖα σήμερον εἶναι. Προκειμένου περὶ φορολογίας τόσῳ σπουδαίας, ἡ Κυβέρνησις δύναται ν’ ἀναλάβῃ ἁπάσας τὰς δαπάνας, ὅσαι ἤθελον ἀποδειχθῆ ἀναγκαῖαι πρὸς διευκόλυνσιν τῆς ἐξαγωγῆς τοῦ εἴδους τούτου. Καὶ οὐ μόνον ἡ ἐκ τοῦ φόρου πρόσοδος δικαιολογεῖ τοῦτο, ἀλλὰ καὶ τὰ δικαιώματα τὰ εἰδικὰ, τὰ ἐπιβληθέντα εἰς τὴν ἐκκοπὴν, παρέχουσιν εἰς αὐτὴν πάντα τὰ μέσα, ὅπως ἀνενδοιάστως παράσχῃ εἰς τὸ ἐμπόριον πᾶσαν εὐκολίαν, πρὸς τὴν ἀφορολόγητον ἐξαγωγὴν τῶν καπνῶν. Παρὰ τὰς τρεῖς δραχμὰς τοῦ φόρου ἐπιβάλλεται καὶ δικαίωμα ἐκκοπῆς 50 λεπτῶν. Ἐὰν ὑποθέσωμεν, ὅτι ἡ ἐτησία κατανάλωσις τοῦ καπνοῦ ἀνέρχεται εἰς 4 ἑκατομμύρια ὀκάδων, ὡς οἱ προαγορεύσαντες εἶπον καὶ ὅπερ οὐδόλως παραδέχομαι, ἐὰν ὅμως ὑποθέσωμεν τοῦτο, ἰδοὺ ἀμέσως 2 ἑκατομμύρια δραχμῶν εἰς τὴν διάθεσιν τῆς Κυβερνήσεως πρὸς καταρτισμὸν τῶν ἐργοστασίων. Διὰ τοῦ ποσοῦ τούτου νομίζει ὁ κύριος Βουλευτὴς ἐκ Φθιώτιδος, ὁ στηρίξας τὰς σκέψεις του ἐπὶ καταναλώσεως 4 ἑκατομμυρίων, ὅτι θὰ ἦναι δυσχερὲς εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ παράσχῃ εἰς τοὺς θέλοντας νὰ κόψωσι τὸν καπνὸν πᾶσαν εὐκολίαν; Ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ ὑπολογίσωμεν τὴν ἐτησίαν κατανάλωσιν εἰς 4 ἑκατομ. ὀκάδων, δύνανται νὰ ἦναι καὶ θὰ ἦναι πολὺ ἐλάσσων· θὰ ἦναι ἴσως ἐλάσσων τοῦ ποσοῦ ἐκείνου κατὰ τὰ ⅔. Ἀλλὰ καὶ ἑνὸς ἑκατομ. ἢ 1,300,000 ὀκάδων, ὅπως ὑπετέθη ἐν τοῖς ὑπολογισμοῖς τοῦ Νομοσχεδίου, ἂν ἦναι ἡ κατανάλωσις, καὶ πάλιν διὰ τοῦ δικαιώματος τῶν 50 λεπτῶν τὸ Δημόσιον θέλει εἰσπράξει ἱκανὰ ὅπως δυνηθῇ νὰ παράσχῃ πᾶσαν εὐκολίαν εἰς τοὺς θέλοντας νὰ ἐξαγάγωσι κεκομμένον τὸν καπνόν. Εἰς δὲ τὴν τροπολογίαν, τὴν ὑποβληθεῖσαν ὑπὸ τῶν ἀξιοτίμων Βουλευτῶν ἐκ Σύρου, δυνάμεθα μάλιστα νὰ προσθέσωμεν καὶ εἰδικὴν διάταξιν, ἐγγυωμένην τὴν παροχὴν τῶν εἰρημένων εὐκολιῶν, καίτοι ἐκ τῶν ἐξουσιῶν τῶν παραχωρουμένων εἰς τὴν Κυβέρνησιν δύναται αὕτη νὰ παράσχῃ αὐτὰς καὶ ἄνευ τῆς ἐν τῷ Νόμῳ ἀναγραφῆς εἰδικῆς ἀδείας. Οὐχ ἧττον διὰ τὸ σαφέστερον προτείνομεν, ἵνα προστεθῇ εἰς συμπλήρωσιν τῆς τροπολογίας διάταξις, καθ’ ἣν δὲν περιορίζεται τὸ ἀφορολόγητον εἰς μόνον τὸν ἐν τοῖς ὑπάρχουσι καταστήμασι τῆς διαμετακομίσεως κοπτόμενον καπνὸν, ἀλλὰ χάριν τῆς ἀφορολογήτου κοπῆς τοῦ καπνοῦ δύνανται διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος νὰ χαρακτηρισθῶσι καὶ ἄλλαι οἰκοδομαὶ ὡς καταστήματα διαμετακομίσεως. Τοιουτοτρόπως θέλει μείνει ἐλευθέρα ἀπολύτως ἡ ἐξαγωγὴ, οὐ μόνον τοῦ εἰς φύλλα, ἀλλὰ καὶ τοῦ κεκομμένου καπνοῦ. Ὅλως ἄρα ἀφορολόγητος καὶ ἀπεριόριστος εἶναι κατὰ τὸ σύστημα τοῦ Νομοσχεδίου ἡ πρὸς ἐξαγωγὴν παραγωγὴ τοῦ καπνοῦ. Ἐπίσης ἐλευθέρα πάσης σχέσεως πρὸς βεβαιωτὴν φόρων ἢ πρὸς εἰσπράκτορα εἶναι καὶ ἡ πρὸς ἐσωτερικὴν κατανάλωσιν παραγωγή. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἐπιβαρύνεται διὰ τοῦ ἐν τῷ Νομοσχεδίῳ τρόπου τῆς φορολογίας τὸ ἐμπόριον οὐχὶ ὅμως τὸ εἰς τὴν ἐξαγωγὴν τοῦ εἴδους ἀφορῶν ἀλλὰ τὸ εἰς τὴν ἐσωτερικὴν κατανάλωσιν. Διὰ τῆς μερικῆς ταύτης ἐπιβαρύνσεως τοῦ ἐμπορίου ἐπιτυγχάνεται ἡ ὁλοσχερὴς ἀπαλλαγὴ τῆς παραγωγῆς ἀπὸ παντὸς περιορισμοῦ καὶ διὰ τοῦτο θὰ ἐπιμένωμεν εἰς τὸ σύστημα τὸ προτεινόμενον ὑπὸ τοῦ Νομοσχεδίου, ἐνόσῳ δὲν ἐξευρεθῇ τρόπος ἄλλος, παρέχων πλήρη ἐλευθερίαν εἰς τὸ ἐμπόριον, ἀλλ’ ἄνευ βλάβης τῆς παραγωγῆς.

§70Γ. ΖΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἤθελεν εἶναι ἴσως καλὸν καὶ ὠφέλιμον εἰς τὸν κύριον Πρωθυπουργὸν, πρὶν ἢ ἐξενέγκῃ τοσοῦτον εὐπρεπῶς, ὡς ἠκούσατε, τὴν γνώμην αὐτοῦ ἐπὶ τῆς χθὲς ὑποβληθείσης ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Γόρτυνος Βουλευτοῦ τροπολογίας, πρὶν ἢ κοινοβουλευτικώτατα καὶ πρωθυπουργικώτατα ὀνομάσῃ αὐτὴν ἀστείαν καὶ γελοίαν, καλὸν θὰ ἦτο νὰ περιμείνῃ τὸ τέλος τοῦ ἰδίου αὐτοῦ λόγου, διότι δὲν πιστεύω νὰ ὑπέπεσέ τις, ὑποστηρίζων τὴν ἰδέαν αὐτοῦ, εἰς παραλογισμοὺς μεγαλειτέρους καὶ νὰ ἐξήνεγκε μᾶλλον τερατώδεις συλλογισμούς, ἢ ὅσον ὁ κύριος Πρωθυπουργός. Τί νομίζετε σᾶς εἶπεν ὁ κύριος Πρωθυπουργός; Σᾶς εἶπεν, ὅτι εἶναι ἐναντίος τῶν φόρων τῆς καταναλώσεως, ὅτι αὐτὸς τοὺς θεωρεῖ μάλιστα καταστρεπτικούς, ἀλλὰ τότε μόνον τοὺς ἀποδέχεται, ὅταν ἐξ αὐτῶν πρόκειται νὰ εἰσπράξῃ μεγάλα ποσὰ, ὅταν τοὐτέστιν ἡ καταστροφὴ εἶναι βεβαιοτάτη! Ἐὰν ὁ φόρος καταναλώσεως πρόκειται νὰ δώσῃ μόνον 1,000,000 δραχμῶν, αὐτὸν τὸν φόρον ὁ κύριος Τρικούπης τὸν ἀποκρούει· ἐὰν ὅμως διὰ τοῦ φόρου καταναλώσεως πρόκειται νὰ ἐπιβαρύνωμεν τὸ φορολογητέον ἀντικείμενον καὶ τοὺς καταναλωτὰς διὰ 4,000,000 δραχμῶν, ἤτοι νὰ καταστρέψωμεν καὶ τὴν κατανάλωσιν καὶ τὴν παραγωγὴν, τὸν φόρον τοῦτον πρέπει νὰ τὸν δεχθῶμεν! Καὶ εἶπε μάλιστα, ἢ μᾶλλον διέψευσεν ἑαυτὸν, διὰ νὰ ἀποφύγῃ τὴν αἰτίασιν, ἥτις ὅμως κατήντησε πλέον ἕωλος καὶ ἐντελῶς ἀνεπαίσθητος διὰ τὸν κύριον Πρωθυπουργὸν, ἐπὶ ἀντιφάσει, ἵνα ἀποφύγῃ, λέγω, τὴν αἰτίασιν ταύτην, εἶπεν, ὅτι τότε, ὅτε τὸ πρῶτον ὑπεβλήθη ὁ Νόμος περὶ φόρου ἐπὶ τῆς καταναλώσεως τοῦ καπνοῦ, ἤτοι τῷ 1879, εἶπε δῆθεν ταῦτα, τὰ ὁποῖα πρὸ μικροῦ ἀνέφερον. Ἀλλ’ ἐτιμωρήθη ἐπὶ τῇ διαστροφῇ τῶν ὑπ’ αὐτοῦ λεχθέντων τότε, διότι ἐπενόησε σήμερον πράγματα, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι ἄξια σπουδαίας ἀντιῤῥήσεως. Δὲν εἶπε ταῦτα τότε, τὰ ὁποῖα σᾶς εἶπε σήμερον· ἰδοὺ τί εἶπε τότε περὶ τοῦ Νομοσχεδίου τοῦ καπνοῦ ὁ κύριος Τρικούπης. «Πρέπει νὰ σκεφθῆτε, ὅτι ὁ φόρος οὗτος θέλει ἀφαιρέσει πολλῶν οἰκογενειῶν τὸν ἄρτον· δὲν πρόκειται μόνον περὶ αὐξήσεως ἢ ἐλαττώσεως τῶν εἰσοδημάτων τοῦ Δημοσίου καὶ τοῦ πλούτου τοῦ Κράτους· πρόκειται περὶ αὐτοῦ τοῦ ἄρτου πολλῶν οἰκογενειῶν, αἵτινες ταύτην μόνον ἔχουσι τὴν πρόσοδον, διότι ὁ καπνὸς εἶναι εἶδος παραγωγῆς πλουσιωτάτης εἴς τινα μέρη καὶ παρέχων ἐν μικρᾷ ἐκτάσει γῆς πρὸς τοιαύτην καλλιεργίαν πρόσοδον πολλαπλασίαν, ἧς ἡ αὐτὴ ἔκτασις θὰ ἀπέφερεν, ἐὰν ἐκαλλιεργεῖτο διὰ σῖτον ἢ ἄλλα εἴδη. Οἰκογένειαι ζῶσιν ἐκ τῆς καπνοφυτείας, ἔχουσαι ἓν μόνον στρέμμα γῆς, διότι τὸ στρέμμα ἐκεῖνο, ὡς ἐκ τῆς ἰδιαζούσης αὐτοῦ καταλληλότητος πρὸς τὴν καλλιεργίαν ταύτην καὶ ὡς ἐκ τοῦ πλούτου τοῦ προϊόντος τούτου, ὅταν ἦναι καλῆς ποιότητος, ἀποφέρει πολλαπλασίαν πρόσοδον, ἧς ἤθελε παράσχει τὸ αὐτὸ στρέμμα, καλλιεργούμενον δι’ ἄλλου εἴδους· διὰ τοῦ νέου δὲ φόρου, εἰς οὗ τὴν διατήρησιν ὑποχρεούμεθα ἐπὶ 40 ἔτη, ἀφαιρεῖται ἀνεπιστρεπτεὶ ἀπὸ τῶν οἰκογενειῶν, τῶν τοιαύτην ἐχουσῶν περιουσίαν καὶ τοιαύτην μετερχομένων καλλιεργίαν, ὁ κυριώτερος πόρος». Αὐτὰ εἶπε τότε ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, καὶ τὰ εἶπεν ὅτε ἐπρόκειτο νὰ ἐπιβληθῇ φόρος καταναλώσεως ἑνὸς μόνον ἑκατομμυρίου. Ἀλλ’ οἱ οἰκονομικοὶ παραλογισμοὶ δὲν περιωρίσθησαν ἕως ἐδῶ. Δὲν τὸν ἠκούσατε εὐχόμενον νὰ κατασταλῇ, νὰ περισταλῇ, νὰ ἐκλείψῃ ἡ κατανάλωσις διὰ τοῦ φόρου, τὸν ὁποῖον προτείνει; Δὲν τὸν ἠκούσατε ἐπεξερχόμενον κατ’ αὐτῆς τῆς μυσαρᾶς ἕξεως, κατ’ αὐτῆς τῆς ἐπιβλαβοῦς ἕξεως, καὶ ἐκ προοιμίων χαίροντα, ὅτι διὰ τῆς ἐπινοήσεως αὐτοῦ θέλει ἀπαλλαγῆ ἡ κοινωνία αὐτοῦ τοῦ ἐφιάλτου; Δὲν τὸν ἠκούσατε εἰσάγοντα σήμερον ἐντεῦθεν τὴν παροιμιώδη καταστᾶσαν ἀρχήν, ἀλλὰ πλάνην καὶ ὄχι ἀρχὴν, τῶν ἀπαγορευτικῶν φόρων; Ὡς τοιοῦτον φόρον παρουσιάζει λοιπὸν αὐτὸν ὁ κ. Πρωθυπουργός; Ἐὰν παρουσιάζῃ αὐτὸν ὡς τοιοῦτον φόρον, βεβαίως τὸ ἀποτέλεσμα, ὅπερ ἐπιδιώκει, θέλει τὸ ἐπιτύχει ἐν τῷ περιορισμῷ τῆς καταναλώσεως διὰ τῆς καταστροφῆς τῆς παραγωγῆς. Τὸ δίλημμα εἶναι τοῦτο, τὸν προκαλῶ νὰ ἐξέλθῃ, καὶ μὴ ὁμιλῇ περὶ τῆς γινομένης ἐξαγωγῆς· ἡ ἐξαγωγὴ δὲν εἶναι τόσον μεγάλη, ὥστε νὰ μὴ προσέξωμεν, ὡς πρὸς τὸν πόρον τοῦτον τοῦ Τόπου καὶ τὴν ἐργασίαν ταύτην τῆς Ἑλληνικῆς ἐμπορίας καὶ βιομηχανίας, τὰ τῆς ἐσωτερικῆς καταναλώσεως. Καὶ διατί νὰ μὴ φαντασθῇ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι δύνανται καὶ ἀλλαχοῦ νὰ εὑρεθῶσι κυβερνῆται τοσοῦτον καπνοδιῶκται ὡς αὐτὸς, τοσοῦτον ἐπιθυμοῦντες νὰ ἀπαλλάξωσι τὸν Τόπον ἀπὸ τῆς μυσαρᾶς ταύτης ἕξεως, διὰ νὰ πράξωσι τὸ αὐτὸ εἰς τὰ μέρη, ὅπου σήμερον εἰσάγεται ὁ Ἑλληνικὸς καπνός; Καὶ τότε διατί δὲν ἐσυλλογίσθη, ὅτι μετὰ τῆς περιστολῆς ἢ τῆς ἐκλείψεως τῆς καταναλώσεως θὰ ἔχῃ καὶ τὴν ἔκλειψιν τῆς ἐξαγωγῆς, ἑπομένως τὴν πλήρη τῆς παραγωγῆς ἐξόντωσιν; Τοιαῦτα οἰκονομικὰ ἐκτρώματα δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι εὐπρεπὲς νὰ παρουσιάζωνται εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Κοινοβούλιον. Ἀλλὰ τί εἶναι τάχα ἡ ἀρχὴ τοῦ φόρου, τὴν ὁποίαν νομίζει ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὅτι ἡμεῖς δὲν πολεμοῦμεν; Ἴσα ἴσα τὴν ἀρχὴν τοῦ φόρου τούτου πολεμοῦμεν ἡμεῖς. Καὶ ἄλλοτε εἶπον ἐντεῦθεν, τί ἐννοῶ λέγων ἀρχὴν φορολογικοῦ Νομοσχεδίου· δὲν ἐννοῶ τὴν φορολογικὴν ἀρχὴν, διότι πάντα τὰ εἴδη, ἐκ τῶν ὁποίων δύναται νὰ προκύψῃ ὠφέλειά τις, πάντα ταῦτα εἶναι φορολογήσιμα· φορολογήσιμος λοιπὸν εἶναι καὶ ὁ καπνός. Τὸ δὲ σύστημα τοῦ φόρου τῆς καταναλώσεως δὲν εἶναι πρωτοφανές· εἶναι σύστημα πρὸ πολλοῦ εἰσαχθὲν καὶ πρὸ πολλοῦ λειτουργοῦν. Δὲν πρόκειται λοιπὸν περὶ τούτου, ἀλλὰ περὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ Νομοσχεδίου, καὶ τὴν ἀρχὴν τοῦ Νομοσχεδίου καθιστᾷ τὸ σύνολον τῶν διατάξεων αὐτοῦ. Αἱ διατάξεις τοῦ Νομοσχεδίου εἶναι τοιαῦται, ὥστε τὸ ἀποτέλεσμα αὐτῶν θὰ ἦναι βεβαιότατα τοῦτο: ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἡ παραγωγὴ νὰ περισταλῇ κατὰ πολὺ, ἀφ’ ἑτέρου δὲ αἱ εἰσπράξεις τοῦ Δημοσίου νὰ μὴ φθάσωσιν οὐδὲ εἰς τὸ τέταρτον τῶν ὑπολογιζομένων. Ποῦ ἠκούσθη πρὸς Θεοῦ, νὰ μεταβληθῇ ἡ Κυβέρνησις εἰς καπνοκόπτην; Ἐσυλλογίσθησαν οἱ τὸν Νόμον τοῦτον συντάξαντες τί ὀφείλουσι νὰ πράξωσιν ἵνα κόψωσι τὸν καπνὸν, χωρὶς νὰ καταστρέψωσι τὴν ποιότητα αὐτοῦ; Ἐνόμισαν, ὅτι ὁ καπνὸς κόπτεται εἰκῇ καὶ ὡς ἔτυχεν; Ἐνόμισαν, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη μεγάλης, σπουδαίας, τεχνικῆς, ἐπιστημονικῆς προπαρασκευῆς, ἵνα κοπῇ ὁ καπνὸς, τηρῶν τὴν ποιότητα αὐτοῦ καὶ τὴν ἐπὶ χρόνον ἱκανὸν διάρκειαν αὐτοῦ; Καὶ ἐν τῇ γενικῇ συζητήσει τοῦ Προϋπολογισμοῦ παρετήρησα, καὶ σήμερον ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἐν Γαλλίᾳ ὑπάρχει εἰδικὴ σχολὴ, ἐν ᾗ διδάσκονται οἱ διευθύνοντες τὰ ἐργοστάσια τῆς προπαρασκευῆς καὶ κοπῆς τοῦ καπνοῦ, ὅτι ἡ σχολὴ ἐκείνη εἶναι προσηρτημένη εἰς τὴν μεγάλην καὶ παγκοσμίου φήμης Πολυτεχνικὴν σχολὴν τῆς Γαλλίας. Ὑπενθύμισα τότε, ὅτι διὰ νὰ κατασταθῇ ἕτοιμος πρὸς κοπὴν ὁ καπνὸς, διὰ μὲν τὰ βόρεια μέρη τῆς Γαλλίας (πρόκειται δὲ περὶ τῆς ἐγχωρίου παραγωγῆς) ἀπαιτεῖται ὀκτὼ μηνῶν ἐργασία, διὰ δὲ τὰ νότια ἓξ μηνῶν· προσθέτω ἤδη ὅτι αἱ ἐργασίαι, αἵτινες κλιμακηδὸν ἀπαιτεῖται νὰ γίνωνται πρὸς τοῦτο καὶ τὰς ὁποίας ἀναγράφει ὡς καθῆκον τοῦ μονοπωλίου τοῦ καπνοῦ ὁ Νόμος, ὁ ἐκεῖ λειτουργῶν, εἶναι 15 ἢ 20, καὶ ἔχουσι 15 ἢ 20 διαφόρους ὀνομασίας. Ἐδῶ δὲ διὰ μιᾶς μονοκονδυλιᾶς ὑποχρεοῦμεν πάντα, ὅστις θέλει νὰ κόψῃ καπνὸν, νὰ μεταφέρῃ τὸν καπνόν του εἰς τὸ ἐργοστάσιον τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως κοπῇ ἐκεῖ ἄνευ οὐδεμιᾶς προπαρασκευῆς, ἄνευ οὐδεμιᾶς φροντίδος καὶ χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ οὔτε πεποίθησις περὶ τοῦ χρόνου, καθ’ ὃν θέλει γείνει τοῦτο. Πότε κόπτεται, καὶ ποῦ κόπτεται, καὶ ποῦ καταναλίσκεται καπνὸς μιᾶς καὶ τῆς αὐτῆς ποιότητος; Ἐν τῷ αὐτῷ σιγαρέτῳ, τὸ ὁποῖον καπνίζομεν σήμερον, εἶναι ἴσως τριῶν καὶ τεσσάρων ποιοτήτων καπνὸς, διότι ἡ μίξις αὕτη καθιστᾷ τὸν καπνὸν γεύσεως καλλιτέρας, ὀσμῆς καλλιτέρας, χρώματος καλλιτέρου. Ὅλα ταῦτα καταστρέφονται διὰ μιᾶς μονοκονδυλιᾶς! Ἐνόουν τὸ σύστημα, ὅπερ ἀποκρούω κατ’ ἀρχὴν, διότι εἶμαι πάντοτε ἐναντίος παντὸς μονοπωλίου, ἐνόουν τὸ σύστημα τοῦ πλήρους μονοπωλίου, διότι τοῦτο προστατεύει γενικῶς ὅλα τὰ συμφέροντα, καὶ τὰ συμφέροντα τῆς παραγωγῆς καὶ τὰ συμφέροντα τῆς ἐμπορίας καὶ τὰ συμφέροντα τῶν καταναλωτῶν. Κατὰ τὸ σύστημα τοῦτο, τὸ Κράτος εἶναι ὑποχρεωμένον νὰ ἀγοράζῃ εἰς ὡρισμένας τιμὰς τοὺς ἐν τῷ Τόπῳ παραγομένους καπνοὺς, νὰ μεταποιῇ αὐτοὺς εἰς σιγάρα ἢ εἰς κεκομμένον ἢ εἰς τετριμμένον καπνὸν, καὶ νὰ πωλῇ τοῦτον ἐν ὀνόματι αὐτοῦ. Διὰ τοῦ συστήματος τούτου, ἐνῷ, ὡς εἶπον, κατ’ οὐδὲν βλάπτεται ἡ παραγωγὴ, ἡ κατανάλωσις δὲν ὑποβάλλεται εἰς τὸ τερατῶδες, τῷ ὄντι, τοῦ ἴσου τοῦ φόρου ἐπὶ πλείστων ποιοτήτων καπνοῦ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἰς ἄλλην τινὰ ὁμιλίαν εἶπεν ἀνακριβῶς καὶ οὐχὶ ἐπιστημονικῶς ὅτι ἐπὶ τῶν φόρων τῆς καταναλώσεως δὲν λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν ἡ ἀξία τοῦ καταναλισκομένου πράγματος· ἀλλ’ ἐπειδὴ τῷ παρετήρησα ὅτι τοῦτο εἶναι σολοικισμὸς, σήμερον μετέβαλε γνώμην. Καλὸν, λέγει σήμερον, ἤθελεν εἶναι, δίκαιον ἤθελεν εἶναι τοῦτο, ἀλλ’ εἶναι ἀδύνατον. Αὐτὸ τὸ ἀδύνατον, διὰ τοῦ πλήρους μονοπωλίου τοῦ καπνοῦ, ἐὰν εἰσήγετο, ἤθελε καὶ τοῦτο προληφθῆ. Ἀλλ’ εἶπον καὶ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι τὸ σύστημα τοῦ μονοπωλίου κατ’ ἀρχὴν τὸ ἀποκρούω. Ἴσως μόνον ἐπὶ τοῦ καπνοῦ ἠδύνατο τοῦτο νὰ γείνῃ κατ’ ἀνάγκην ἀποδεκτὸν ἐν Ἑλλάδι, ἀφοῦ μάλιστα κατὰ δυστυχίαν ἔχομεν αὐτὸ ἐπὶ ἀντικειμένου πρωτίστης ἀνάγκης, ἐπὶ τοῦ ἅλατος, ἀλλὰ διὰ νὰ λειτουργήσῃ τοιοῦτον σύστημα ἀπαιτεῖται μελέτη βαθεῖα, μελέτη πολλὴ, προπαρασκευὴ μεγάλη, δαπάναι πολλαί· ἐπειδὴ δὲ εἶπον περὶ δαπανῶν, μὴ νομίζετε, ὅτι ἀπαιτοῦνται ὀλιγώτεραι· αἱ αὐταὶ δαπάναι ἀπαιτοῦνται καὶ διὰ τὸ ἀτελέστατον, ἵνα μὴ εἴπω ἄλλην λέξιν, σύστημα, ὅπερ εἰσάγεται, διότι αἱ δαπάναι κυρίως ἄρχονται ἀπὸ τῆς λειτουργίας τῶν καταστημάτων τῆς κοπῆς τοῦ καπνοῦ, καὶ τὴν λειτουργίαν ταύτην εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ ἔχωμεν. Ἐν Ἑλλάδι ἔχομεν περιουσίας κατατετμημένας· αἱ γαῖαι εἶναι παρ’ ἡμῖν διῃρημέναι εἰς μικρὰ, εἰς ἐλάχιστα τεμάχια. Ὑπάρχουσι γεωργοὶ, οἵτινες, ὡς σᾶς εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς πρὸ μικροῦ, δι’ ἐμοῦ, διότι τὸ εἶπε πρὸ τριῶν ἐτῶν, σήμερον τὸ ἐλησμόνησεν, ὑπάρχουσι γεωργοί, οἵτινες ζῶσιν ἑαυτοὺς καὶ τὰς οἰκογενείας των μὲ ἓν μόνον στρέμμα γῆς, ἐν τῷ ὁποίῳ καλλιεργοῦσι τὸν καπνόν. Αὕτη εἶναι ἡ κατάστασις τῆς ἰδιοκτησίας ἐν Ἑλλάδι καὶ ἰδίως εἰς τὰ μέρη, ὅπου καλλιεργεῖται ὁ καπνός. Ἔχομεν καὶ ἡμεῖς ἐν Εὐρυτανίᾳ δῆμον μικροῦ πληθυσμοῦ, ἀλλὰ παράγοντα, ὡς ἠκούσατε πρὸ μικροῦ, 30 καὶ 40 χιλ. ὀκάδας καπνοῦ, τὸν δῆμον Ἀπεραντίων. Τί νομίζετε, ὅτι εἶναι οἱ ἐμφυτευταὶ ἐκεῖ; εἶναι κάτοχοι ἡμίσεος ἢ ¼ τοῦ στρέμματος· οἱ μεγαλείτεροι καὶ πλουσιώτεροι ἔχουσι μόλις δύω στρέμματα. Τοιαύτης οὔσης τῆς καταστάσεως τῆς ἐγχωρίου παραγωγῆς τοῦ καπνοῦ ἐν Ἑλλάδι, πῶς ἐτόλμησαν νὰ σκεφθῶσιν, ἄνευ τῆς ἰδέας τοῦ πλήρους μονοπωλίου, περὶ ἐπιβολῆς τοιούτου φόρου καταναλώσεως; Τὸ αὐτὸ παρουσιάζεται εἰς τὸ Βέλγιον· καὶ ἐκεῖ ἡ περιουσία εἶναι κατατετμημένη, καὶ διὰ τὸν λόγον τοῦτον δὲν εἰσήγαγον οἱ ἐκεῖ συνετῶς κυβερνῶντες τὴν χώραν φόρον καταναλώσεως ἐπὶ τοῦ καπνοῦ· φορολογοῦσιν αὐτὸν ἐλαφρῶς διὰ τρόπου ἰδίου. Μιμούμεθα τὰ πάντα· τὰ μιμούμεθα πολλάκις τυφλῶς· ἀλλὰ κατὰ δυστυχίαν τὸ σύστημα, ὅπερ ἠκολούθησεν ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ἐν τῇ μιμήσει, εἶναι νὰ ἀποτυφλώνῃ καὶ αὐτὰ τὰ ἀπομιμούμενα. Καὶ ἐπὶ τοῦ οἴνου μᾶς εἶπεν ὅτι ἀπεμιμήθη τὴν Γαλλίαν, ἀλλὰ δὲν εἶναι ἀληθές· καὶ ἐπὶ τοῦ καπνοῦ φαίνεται τὴν Γαλλίαν ἠθέλησε νὰ μιμηθῇ, ἀλλ’ ἀπετύφλωσεν ἐπὶ τοσοῦτον τὸ πρᾶγμα, ὥστε παρήγαγεν ἐξάμβλωμα. Ἀλλὰ μήπως δὲν εἶναι μονοπώλιον αὐτό, τὸ ὁποῖον εἰσάγομεν; Καὶ δὲν εἶναι μάλιστα τὸ εἰδεχθέστερον τῶν μονοπωλίων, ὡς καθιεροῦν μονοπώλιον τῆς ἐργασίας; Καὶ ἐν τῷ μονοπωλίῳ τῷ πλήρει περιορίζεταί πως ἡ ἐργασία· ἀλλὰ δὲν καταστρέφεται ὡς διὰ τοῦ ἰδικοῦ σας παραδόξου συστήματος. Λέγετε, ὅτι ἀφίνετε δῆθεν τὴν παραγωγὴν ἐλευθέραν, ἀλλ’ ὑποκαθιστᾷ ἡ Κυβέρνησις ἑαυτὴν εἰς τοὺς κόπτας τοῦ καπνοῦ, περιστέλλουσα τὴν ἀτομικὴν ἐργασίαν καὶ δραστηριότητα καὶ ὑποδουλόνουσα τὴν παραγωγήν! Καὶ ἠκούσατε τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ σᾶς εἴπῃ περιφρονητικῶς: τί μέγα κακὸν, τί φοβερὸν κακὸν θὰ γείνῃ εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἂν οἱ καπνοπῶλαι μειωθῶσι κατὰ τὸ ἥμισυ! Ποῖον συμφέρον ἔχει ὁ Τόπος ἀπὸ τὴν ὕπαρξιν τῶν καπνοπωλῶν! Ἐξέρχεται ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἰς τὰς ὁδοὺς καὶ ἀσχάλλει καὶ θλίβεται ἐπὶ τῇ ἐκπτώσει τοῦ Τόπου τούτου, διότι συναντᾷ, λέγει, ἀνὰ πᾶν βῆμα καὶ ἓν καπνοπωλεῖον, καὶ διὰ τοῦτο ἔρχεται νὰ κλείσῃ τὰ καπνοπωλεῖα ταῦτα, τοὐτέστι νὰ ἀφαιρέσῃ ἀπὸ τὸ στόμα χιλιάδων οἰκογενειῶν τὸν ἄρτον αὐτῶν! Οὐδὲ ἐγὼ θέλω εἰσέλθει εἰς τὰς λεπτομερείας τοῦ Νομοσχεδίου τούτου. Δὲν θέλω δὲ εἰσέλθει εἰς τὰς λεπτομερείας ὄχι δι’ ὃν λόγον εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι τοὐτέστι δὲν θέλομεν ἡμεῖς νὰ παράσχωμεν τὴν συνδρομὴν ἡμῶν, τὴν νομοθετικὴν, πρὸς βελτίωσιν τῶν νομοθετικῶν ἔργων τῶν παρουσιαζομένων ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ δὲν θέλω εἰσέλθει εἰς αὐτὰς διὰ δύο λόγους πολὺ σπουδαιοτέρους· ὁ πρῶτος εἶναι ἐπιβλητικὸς εἰς ἡμᾶς τοὺς μὴ ἀποδεχομένους τὴν ἀρχήν· ὅταν δὲν ἀποδέχηταί τις τὴν ἀρχὴν Νομοσχεδίου τινὸς, οὐδὲν ἔχει νὰ εἴπῃ περὶ τῶν λεπτομερειῶν αὐτοῦ· ὁ δεύτερος εἶναι ὅτι πάντοτε παρετηρήθη ἀνευλάβεια καὶ πρὸς αὐτὴν ταύτην τὴν νομοθετικὴν παρέμβασιν τῆς ἀντιπολιτεύσεως. Δὲν ἐνθυμοῦμαι ποτὲ νὰ ὑπῆρξε πρότασις προελθοῦσα ἐκ τῶν ἑδωλίων τούτων (δεικνύει τὴν ἀριστερὰν), ἡ ὁποία νὰ ἔτυχε χάριν παρὰ τῷ κ. Πρωθυπουργῷ. Δὲν ἠκούσατε ἆρά γε αὐτὸν πρὸ μικροῦ καταδικάζονται μὲν πρότασίν τινα, παριστῶντα μάλιστα αὐτὴν περιττὴν ὅλως καὶ ἀναξίαν συζητήσεως, ἀλλὰ, ὡς προελθοῦσαν ἐκ τῆς συμπολιτεύσεως, ἀποδεχόμενον αὐτήν; Ἐπεθύμουν, κύριοι βουλευταὶ, καὶ ἐπιθυμῶ πρὸ πάντων οἱ βουλευταὶ τῆς συμπολιτεύσεως νὰ ἐννοήσωσιν ὅτι, συζητοῦντες σήμερον ἐπὶ τῶν φορολογικῶν Νομοσχεδίων, δὲν ἐγείρομεν πολιτικὴν συζήτησιν. Εἰς τὴν πολιτικὴν συζήτησιν μᾶς προεκάλεσεν ἀκαίρως ὁ κ. Πρωθυπουργός, καὶ ἠκολουθήσαμεν αὐτὸν κατὰ βῆμα καὶ προέβημεν εἰς αὐτὴν καὶ ἐσυζητήσαμεν. Τὸ ἀποτέλεσμα τῆς συζητήσεως ἐκείνης ἀπέδειξεν, ὅτι αἱ γνῶμαι τῆς ἀντιπολιτεύσεως, αἱ ὁποῖαι, καὶ ἂς τὸ ἐνθυμηθῶσι καλῶς πάντες ἂν ὄχι διὰ τὸ παρὸν, βεβαίως ὅμως διὰ τὸ μέλλον, αἱ ὁποῖαι καὶ τὴν πλειονοψηφίαν τῆς Βουλῆς ἔχουσι καὶ τὴν παμψηφίαν τοῦ Τόπου, ὅτι αἱ γνῶμαι αὗται ὑπέκυψαν εἰς τὸν ὑπερβάλλοντα τῶν παρόντων ἀριθμόν....

§71ΜΟΝΤΕΣΑΝΤΟΣ. Διατί κάθεσθε;

§72ΖΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι σεβόμεθα τὸ Πολίτευμα τῆς πατρίδος ἡμῶν, οἱ ὁποῖοι σεβόμεθα τὰ καθήκοντα ἡμῶν, οἱ ὁποῖοι πονοῦμεν διὰ τὸν τόπον, ὃν ἀντιπροσωπεύομεν, ἡμεῖς ὑπετάχθημεν. Καὶ δὲν ἀκούετε αὐτὴν τὴν στιγμὴν τὸν αὐτὸν πάντοτε ἐπιζήμιον φίλον τῆς Κυβερνήσεως λέγοντά μοι: τί κάθεσθε; Καθήμεθα διότι εἴμεθα νομιμόφρονες, διότι δὲν παίζομεν μὲ τὰ ἱερὰ, διότι δὲν θεωροῦμεν ταῦτα παικτά· καθήμεθα ἵνα καταδείξωμεν τὰς τελουμένας εἰς τὸν τόπον ἀδικίας, καθήμεθα διὰ νὰ καταγγέλλωμεν ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δεικνύουσι τοσαύτην ἀστοργίαν πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Διὰ τοῦτο καθήμεθα. Ὑπεκύψαμεν λοιπὸν, καὶ αἱ θλιβεραὶ περιστάσεις, εἰς τὰς ὁποίας διατελοῦμεν, δὲν μᾶς ἐπιτρέπουσι νὰ ἐγείρωμεν νέας πολιτικὰς συζητήσεις. Διὰ τοῦτο συζητοῦμεν νομοθετικῶς, καὶ ἀπευθυνόμεθα πρὸς ὑμᾶς, συνάδελφοι βουλευταὶ τῆς συμπολιτεύσεως, ὄχι ἀγωνιζόμενοι καθ’ ὑμῶν τὸν ἀγῶνα τῆς κατοχῆς τῆς Ἐξουσίας, ἀλλ’ ἐπιθυμοῦντες νὰ συναγωνισθῶμεν μεθ’ ὑμῶν ὑπὲρ τῶν συμφερόντων τοῦ Τόπου. Ὅταν ὑπάρχῃ πάλη πολιτικὴ, ὅταν πρόκηται περὶ συντηρήσεως ἢ μὴ μιᾶς Κυβερνήσεως, δύνανται ἴσως νὰ δικαιολογηθῶσι πράξεις ἀθετοῦσαι τινὰ ἐκ τῶν συμφερόντων τῆς Πολιτείας, διότι ἠμπορεῖ πως νὰ προταθῇ ἡ δικαιολογία, ὅτι διὰ τῆς ἀθετήσεως τῶν μικρῶν ἐκείνων συμφερόντων ἐξυπηρετοῦνται συμφέροντα ἀνώτερα. Ἀλλὰ σήμερον ἡ δικαιολογία αὕτη δὲν ὑπάρχει· καὶ ἂν, μὴ δεικνύοντες τὴν ὀφειλομένην στοργὴν πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν, ὅστις σᾶς ἔπεμψεν ἐνταῦθα, ψηφίσητε, ὡς παρουσιάζονται ὑμῖν, τὰ καταστρεπτικὰ ταῦτα φορολογικὰ Νομοσχέδια, συλλογισθῆτε ὅτι, θὰ ἀντιμετωπίσητε αὔριον τοὺς ἐκλογεῖς ὑμῶν.

§73Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Μεθ’ ὅσα ὁ ἀξιότιμος ἐξ Εὐρυτανίας βουλευτὴς εἶπε πρὸ μικροῦ, ἴσως ἦτο περιττὸν νὰ λάβω αὖθις τὸν λόγον, διότι προσήκουσαν ἔδωκεν ἀπάντησιν εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ἐκφρασθέντα μετὰ μεγάλης ταχύτητος καὶ ἄνευ τῆς προσηκούσης μελέτης ἐπὶ τοῦ Νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον προχθὲς προέβαλον. Ἂν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐμελέτα τὸ Νομοσχέδιον, ἤθελεν ἀνεύρει ὅτι ἐν τῷ Νομοσχεδίῳ ἐκείνῳ δὲν γίνεται ἄλλο τι εἰμὴ μεταφέρονται αἱ ἰσχύουσαι διατάξεις περὶ τῶν τελωνιακῶν διαμετακομίσεων· ἐνθυμούμενος δὲ, ὅτι διὰ τῆς ἐκτελέσεως τῶν διατάξεων περὶ τῶν τελωνιακῶν διαμετακομίσεων, τῶν ἰσχυουσῶν, εἰσπράττει τὸ Κράτος ἀγογγύστως καὶ ἄνευ ζημιῶν πολλὰ ἑκατομμύρια, δὲν ἤθελεν ἐκτεθῇ ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε νὰ εἴπῃ, ὅτι αἱ διατάξεις αὗται εἶναι γελοῖαι, καὶ ἤθελε κριθῇ ἡ μελέτη αὐτῶν ἀποκρουστέα καὶ ἀστεία. Ἀλλὰ δυστυχῶς ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἔχει πολὺ ὀλίγην εὐκαιρίαν διὰ νὰ μελετᾷ τὰ νομοθετήματα· νομίζει, ὅτι τὰ πρόχειρα ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα ἡ εὐφυΐα αὐτοῦ τῷ παρέχει, δύναται νὰ τὰ μεταχειρισθῇ εἰς ἀντίκρουσιν Νομοσχεδίων, καὶ διὰ τοῦτο περιπίπτει εἰς τοσοῦτον χονδροειδῆ σφάλματα. Ἀλλὰ δὲν εἶχον σκοπὸν νὰ ὁμιλήσω περὶ τούτου, διότι ἦτον ἀνάξιον λόγου. Εἶχον ὅμως σκοπὸν, ὅταν ἐζήτησα τὸν λόγον, νὰ ἐφελκύσω τὴν προσοχὴν τοῦ Κοινοβουλίου ἐπὶ τὰ ζητήματα, ὡς τὰ ἔθηκεν αὐτὰ ὁ κ. Πρωθυπουργός. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὁμιλῶν περὶ τῆς ἐπιῤῥοῆς, τὴν ὁποίαν θέλει ἐνασκήσει ὁ ἐπιβαλλόμενος ἐπὶ τῆς καταναλώσεως φόρος τῶν τριῶν δραχμῶν ἐπὶ τὴν παραγωγήν, σᾶς εἶπεν ὅτι αὐτὸς φρονεῖ, ὅτι δὲν θέλει ἐνασκήσει οὐδεμίαν ἐπιῤῥοὴν, ἀλλὰ, καὶ ἂν ἤθελεν ἐνασκήσει τοιαύτην, ἡ τοιαύτη ἐπιζημία ἐπὶ τὴν παραγωγὴν καὶ τὴν καλλιέργειαν τοῦ καπνοῦ ἐπιῤῥοὴ τοῦ φόρου τούτου θέλει εἶσθαι ἐπιῤῥοὴ σωτηρία. Κατὰ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ὁ πλοῦτος ὁ ἐκ τῆς καλλιεργείας τοῦ καπνοῦ συνίσταται μόνον εἰς τὸν ἐκ τοῦ Κράτους ἐξαγόμενον· ἐπειδὴ δὲ τὴν ἐκ τοῦ Κράτους ἐξαγωγὴν καπνοῦ ἥκιστα παρακωλύει ὁ φόρος οὗτος, εἶναι ἀδιάφορον εἰς αὐτὸν, ἂν παρακωλύηται, ἂν περισταλῇ ἡ καλλιέργεια τοῦ καπνοῦ πρὸς παραγωγὴν μόνον τοῦ καπνοῦ τοῦ ἐξαγομένου τοῦ Κράτους, παύσῃ δὲ ἡ καλλιέργεια πρὸς παραγωγὴν καπνοῦ καταναλισκομένου ἐν τῷ Κράτει. Εἶναι ἀδιάφορον εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ἂν οἱ καλλιεργηταὶ τοῦ καπνοῦ περιορίσωσι τὰς γεωργικὰς ἐργασίας των, ἂν οἱ καλλιεργηταὶ τοῦ καπνοῦ τῆς Ἀργολίδος, τοῦ Ἀγρινίου, ἐνῷ καλλιεργοῦσι σήμερον χιλιάδας στρέμματα, ἀναγκασθῶσιν αὔριον νὰ καλλιεργήσωσιν ὀλίγα μόνον στρέμματα· εἶναι ἀδιάφορον, ἂν δυνάμενοι σήμερον νὰ πωλήσωσιν 100 ὀκάδας καπνοῦ, ἀναγκασθῶσιν αὔριον νὰ πωλῶσι μόνον δέκα, αἱ ὁποῖαι θέλουσιν ἐξάγεσθαι τοῦ Κράτους. Ἡ σώτειρα δ’ αὕτη ἐπιῤῥοὴ, ἥτις θέλει ἀναγκάσει τοὺς καλλιεργητὰς τοῦ καπνοῦ νὰ μὴ παράγωσιν εἰμὴ τόσον καπνὸν, ὅσος ἐξάγεται τοῦ Κράτους, εἶναι σώτειρα, διότι συντελεῖ εἰς τὴν ὑλικὴν εὐημερίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, περὶ ἧς μεριμνᾷ κ. Πρωθυπουργός· διὰ τοῦτο ὅμως εἶναι ἀξία τῆς προσοχῆς τοῦ Κοινοβουλίου, διότι εἶναι ἄξιον νὰ γνωρίσωσι πάντες πῶς μεριμνᾷ ὁ κ. Πρωθυπουργός. Ἀλλὰ μεριμνᾷ πρὸς ποῖον σκοπόν; διὰ νὰ δείξῃ ἰδιάζουσαν ἐπιμέλειαν περὶ τῆς ὑγείας τῶν σωμάτων τῶν κατοίκων (ἱλαρότης). Ταῦτα βλάπτονται ἐκ τῆς χρήσεως τοῦ καπνοῦ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς λοιπὸν, ἂν ζημιοῖ τοὺς καλλιεργητὰς τοῦ καπνοῦ, διότι ἀφαιρεῖ ἀπ’ αὐτοὺς τὴν εὐκαιρίαν νὰ καλλιεργῶσι τόσον ὅσον δύνανται, προσφέρει ὅμως εἰς τὸ Κράτος ἀντάλλαγμα τὴν ἐξασφάλισιν τῆς ὑγείας τῶν κατοίκων, τὴν ἀπαλλαγὴν τῶν κατοίκων ἀπὸ τῆς συνηθείας τοῦ καπνίζειν. Γνωρίζω, ὅτι ἡ χρῆσις τοῦ καπνοῦ κρίνεται ὡς ἕξις, τὴν ὁποίαν δὲν ἐπιβάλλει ἡ ἀνάγκη τῆς συντηρήσεως τοῦ ἰδίου σώματος, καὶ διὰ τοῦτο τὴν ἕξιν ταύτην φορολογοῦσιν εἰς τὰ Κράτη διὰ φόρων βαρέων, οὐχὶ ἵνα ἐμποδίσωσιν αὐτὴν, ἀλλὰ διότι νομίζουσιν, ὅτι δύνανται νὰ πραγματοποιήτωσι ταμιευτικοὺς σκοποὺς ἐξ ἕξεων, τὰς ὁποίας ἡ συντήρησις τοῦ ἰδίου σώματος δὲν ἐπιβάλλει εἰς τοὺς πολίτας. Ἀλλὰ δὲν ἐγνώριζον, ὅτι ἐπὶ τοσοῦτον προέβαινεν ἡ τοιαύτη μέριμνα, ὥστε ἤθελεν ἐπιχειρήσει νὰ διασώσῃ τὴν ὑγείαν τῶν κατοίκων, ζητοῦσα νὰ ἐπιβάλῃ φόρον ἀπαγορευτικὸν, παρακωλύοντα νὰ γίνηται χρῆσις πράγματος, τὸ ὁποῖον βλάπτει τὴν ὑγείαν αὐτῶν. Ἀλλὰ καθ’ ὃν χρόνον προσφεύγομεν εἰς βαρεῖς φόρους, ἵνα μεριμνήσωμεν περὶ τῆς ὑγείας τῶν κατοίκων, φροντίζομεν τοσοῦτον ὀλίγον περὶ τῆς ἠθικῆς διαπλάσεως αὐτῶν, καὶ συμπράττομεν πρὸς τοιαύτην χειροτέρευσιν τῶν ἠθῶν αὐτῶν, ὥστε θέλουσι κρίνει ἡμᾶς ἀξίους οἰκτιρμοῦ οἱ καλλιεργηταὶ τοῦ καπνοῦ, ἂν ζητήσωμεν νὰ διαβεβαιώσωμεν αὐτοὺς, ὅτι πρέπει νὰ ὑποκύψωσιν εἰς τὴν ζημίαν, τὴν ὁποίαν θέλουσιν ἐπιφέρει εἰς αὐτοὺς οἱ βαρεῖς φόροι, διότι πρόκειται περὶ τῆς σωτηρίας τῶν σωμάτων τῶν κατοίκων· θέλουσι μᾶς ἐρωτήσει τότε ἐκεῖνοι: πῶς καταδικάζετε ἡμᾶς εἰς ἀργίαν, ἵνα ἀναγκάσητε τοὺς πολίτας νὰ παύσωσι τὴν χρῆσιν τοῦ καπνοῦ, σεῖς, οἱ ὁποῖοι διδάσκετε, ὅτι οὐ μόνον δὲν πρέπει νὰ ἔχῃ τις ἐμπιστοσύνην ἐπὶ τὸν νόμον, οὐ μόνον πρέπει νὰ μὴ ἔχῃ πίστιν εἰς τὴν δικαιοσύνην, ἀλλὰ δύναται τὰ πάντα νὰ ὑποβιβάσῃ εἰς ἀντάλλαγμα τῶν ταπεινῶν συμφερόντων του; Ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς μὲ ἐπέκρινε, διότι ἐγὼ ἔλαβον ὑπ’ ὄψιν ὡς βάσιν τὴν ἀναλογίαν τῆς τιμῆς, εἰς τὴν ὁποίαν πωλεῖται ὁ καπνὸς ὑπὸ τῶν καλλιεργητῶν, ἐνῶ ὤφειλον νὰ λάβω ὡς βάσιν τὴν ἀναλογίαν τῆς τιμῆς ἐφ’ ᾗ πωλεῖται ὁ καπνὸς παρὰ τῶν ἐμπόρων εἰς τοὺς καλλιεργητάς. Ἐγὼ ἐν γνώσει ἔλαβον αὐτὴν τὴν βάσιν, προέβη δὲ ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς εἰς τὴν ἐπίκρισιν ταύτην, ἵνα ἀποπλανήσῃ τοὺς ἀκροατὰς αὐτοῦ. Ὁ ἔμπορος, ὅταν μέλλῃ νὰ ἀγοράσῃ τὸ προϊὸν ἀπὸ τὸν καλλιεργητὴν αὐτοῦ, ἀναγκαίως θέλει λάβει ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἕνεκα τοῦ φόρου εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ πωλήσῃ τὸν καπνὸν εἰς τιμὴν πολλῷ ἀνωτέραν ἐκείνης, ἐφ’ ἣν μέχρι τοῦδε ἐπώλει αὐτὸν, ἑπομένως θέλει σκεφθῇ ἀναγκαίως ἐὰν ἦναι δυνατὸν νὰ καταναλώσῃ ὁλόκληρον τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ἠγόραζεν ἄλλοτε· ὤφειλον λοιπὸν νὰ λάβω ὡς βάσιν τὴν τιμὴν εἰς τὴν ὁποίαν ἐπώλουν τὸν καπνὸν οἱ καλλιεργηταὶ αὐτοῦ εἰς τοὺς ἐμπόρους, διότι ὁ ὑπολογισμὸς αὐτῆς καὶ ὁ ὑπολογισμὸς τοῦ φόρου θέλουσι δειλιάσει τοὺς ἐμπόρους, καὶ θέλουσιν ἐπιφέρει τὴν περιστολὴν τοῦ ἐμπορίου αὐτοῦ, καὶ ἑπομένως τὴν περιστολὴν τῆς παραγωγῆς. Ὑπελήφθη ἴσως ὅτι ἡμεῖς δὲν θέλομεν νὰ φέρωμεν παρατηρήσεις ἐπὶ τῶν λεπτομερειῶν τοῦ Νομοσχεδίου, διότι εὑρίσκομεν αὐτὰς οὕτω καλῶς συνηρμολογημένας καὶ τοσοῦτον συμφώνως μὲ τὰ συνταγματικὰ νόμιμα, τοσοῦτον ἐπαρκῶς ἀνταποκρινομένας εἰς τὰς ἀνάγκας τῆς διοικήσεως καὶ τοῦ Κράτους, ὥστε δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιφέρωμεν παρατήρησίν τινα ἐπ’ αὐτῶν. Ἄλλοι ἴσως ὑπέλαβον, ὅτι ἐγὼ ἐπέκρινα τὴν Κυβέρνησιν ἀδίκως ἐπὶ ἀμαθείᾳ κατὰ τὴν σύνταξιν τοῦ Νομοσχεδίου. Ἀλλὰ τί δύναται νὰ εἴπῃ τις, ὅταν ἀναλογισθῇ, ὅτι, εἰσαγομένου τοῦ μονοκοπτείου τοῦ καπνοῦ, ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἠναγκασμένη νὰ συστήσῃ ἓν ἐργοστάσιον κατὰ πᾶσαν πρωτεύουσαν Ἐπαρχίας, ὅτι πολλαὶ Ἐπαρχίαι ἔχουσιν οὐχὶ μόνον μίαν πρωτεύουσαν ἀλλὰ πολλὰς πρωτευούσας πόλεις καὶ ἕνεκα τοῦ πληθυσμοῦ αὐτῶν καὶ ἕνεκα τῆς ἄλλης κοινωνικῆς καὶ ἐμπορικῆς κινήσεως αὐτῶν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἠναγκασμένη διὰ τοῦτο νὰ συστήσῃ 60 καὶ πλέον ἐργοστάσια, ὅτι ἕκαστον τούτων πρέπει νὰ ἔχῃ οὐ μόνον ἀριθμὸν κοπτῶν τοσοῦτον ὅσος δύναται νὰ ἐπαρκῇ εἰς τὰς ἀνάγκας τῶν καπνοπωλῶν, ἀλλὰ καὶ ἀπειράριθμον προσωπικὸν ὑπηρετικόν, ἤτοι ἐν ἑκάστῳ ἐργοστασίῳ ἀποθηκαρίους, βοηθοὺς κοπτῶν, ὑπηρέτας, ἐλεγκτὰς καὶ διευθυντάς; Τί δύναται νὰ εἴπῃ ἀναγινώσκων ἐν τῷ Νομοσχεδίῳ μετὰ ἀφελείας ἴσης πρὸς ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ἴσως εὑρίσκομεν κατὰ τοὺς χρόνους τοῦ Ἀδὰμ, ὅτι πάντα ταῦτα τὰ ἐργοστάσια καὶ ἅπαν τοῦτο τὸ πολυάριθμον προσωπικὸν καὶ τοὺς μισθοὺς αὐτοῦ ἀναθέτει ὁ Νόμος εἰς τὴν Κυβέρνησιν, νὰ κανονίσῃ κατὰ βούλησιν διὰ Διατάγματος; Εἶναι πρωτοφανὴς ὁ τρόπος οὗτος, τὸν ὁποῖον μετέρχονται ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι κατέκρινον πολλάκις ἄλλους διὰ τὰς σχέσεις των μὲ τὸ Κοινοβούλιον, οἱ ὁποῖοι ὅμως οὐδὲ τὴν ἁβρότητα, οὐδὲ τὴν ὀφειλομένην εὐλάβειαν ἐτήρησάν ποτε εἰς τὰς σχέσεις, τὰς ὁποίας πρὸς τὸ Κοινοβούλιον συνῆψαν.

§74ΤΡΑΚΑΣ. Μεθ’ ὅσα εἶπον οἱ προαγορεύσαντες ἦτο περιττὸν ἐγὼ νὰ προσθέσω τι. Ἀλλ’ ἐθεώρησα ἀναγκαῖον νὰ ἐπαναλάβω τὸν λόγον, ἵνα καταδείξω εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἰδίως εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι πρέπει νὰ σκεφθῇ σπουδαιότερον ἐπὶ τοῦ Νομοσχεδίου τούτου, ὅπως προληφθῇ ὁ κίνδυνος καὶ ἡ καταστροφὴ, ἥτις ἐπαπειλεῖ τὴν παραγωγήν. Ὡς βλέπετε, ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν οὐδὲν ἔξοδον ἔφερε πρὸς βεβαίωσιν καὶ εἴσπραξιν τοῦ φόρου, ἐνῶ ἡ ἀπαιτουμένη δαπάνη διὰ τὴν ἐγκαθίδρυσιν 300 κοπτικῶν καταστημάτων ἐν ἁπάσαις ταῖς πόλεσι καὶ κωμοπόλεσι τοῦ Κράτους, καὶ τὴν διατήρησιν τοῦ ἀπαιτουμένου προσωπικοῦ θὰ ὑπερβαίνῃ τὰ δύω ἑκατομμύρια ἐτησίως.

§75ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Θέλω προτείνει.

§76ΤΡΑΚΑΣ. Βεβαίως λοιπὸν θὰ δοθῇ ὁ φόρος εἰς ἐνοικίασιν. Ἀλλ’ ἡ ἐνοικίασις τοῦ φόρου τούτου ἰσοδυναμεῖ μὲ τὴν καταστροφὴν τῆς παραγωγῆς καὶ τοῦ ἐμπορίου τοῦ καπνοῦ· διότι θὰ κατασταθῇ μονοπώλιον, οὐχὶ μονοπώλιον ὅπως εἶναι εἰς τὰ ἄλλα Κράτη, ἀλλὰ μονοπώλιον ἑταιρίας ἢ ἑνὸς ἀτόμου ἄνευ περιορισμοῦ· διότι αὐτὸς θὰ πωλῇ τὸν καπνὸν ὅσον θέλει καὶ θ’ ἀγοράζῃ ὅσον θέλει διότι δὲν θὰ ὑπάρχῃ συναγωνισμός· ἕκαστος καπνοπώλης θὰ ἦναι ἠναγκασμένος ἀπὸ αὐτὸν ν’ ἀγοράζῃ, καὶ ἕκαστος παραγωγὸς εἰς αὐτὸν νὰ πωλῇ. Ἢ θὰ γείνῃ ἄλλο· αὐτὸς θὰ συνεννοηθῇ μὲ 10 ἢ 20 καπνοπώλας, οἱ ὁποῖοι θὰ μετέρχωνται ὅλον τὸ ἐμπόριον ἑταιρικῶς, αὐτοὶ θὰ ἔχουν τὸν καλλίτερον καπνὸν, εἰς πάντας δὲ τοὺς ἄλλους θὰ φέρουν προσκόμματα, ὅπως ἀναγκάσωσιν αὐτοὺς νὰ παραιτηθῶσι τοῦ ἐμπορίου τούτου· διότι θὰ ὑποβάλλωνται εἰς ἔξοδα ἄνευ ὠφελείας τινός. Ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ ἦναι δυνατὸν κατόπιν νὰ προλάβῃ τὸ κακόν· διότι θὰ ἔχῃ σύμβασιν, ἣν δὲν δύναται νὰ διαλύσῃ μονομερῶς. Ἂν ὅμως ἀπὸ τοῦδε σκεφθῇ, δὲν θὰ ἔχωμεν τὰς κακὰς συνεπείας καὶ τὰς καταστροφάς. Ὁ ἐνοικιαστὴς, ὡς σᾶς εἶπον, θὰ ἀγοράζῃ καὶ θὰ πωλῇ ὅσον θέλει.

§77ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εἶναι βέβαιον, ὅτι δὲν θὰ παρουσιασθῇ ἐνοικιστὴς διὰ 4,000,000.

§78ΤΡΑΚΑΣ. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι θὰ παρουσιασθῇ, διότι θὰ γυμνώσῃ τὸν κόσμον· ἐγὼ τὸ ἀναλαμβάνω.

§79ΡΑΛΛΗΣ. Ναί· ἀλλὰ χρειάζεται ἐγγύησις.

§80ΤΡΑΚΑΣ. Λαμβάνω συνεταίρους· ἀλλ’ αὐτὸ ἴσια ἴσια ἐπιθυμῶ ν’ ἀποφύγωμεν τοὺς Σκουλούδης καὶ ὁμοίους. Ἦτο προτιμότερον νὰ φέρετε Νομοσχέδιον μονοπωλίου, διότι δι’ αὐτοῦ ἠθέλατε ἀσφαλίσει τόν τε παραγωγὸν καὶ καταναλωτὴν, ὁρίζοντες τιμὰς μέσου ὅρου τῶν καπνῶν πρώτης ποιότητος καὶ τῶν καπνῶν κατωτέρας ποιότητος, καθ’ ἃ ὁ ἐργολάβος θὰ ἦτο ὑπόχρεως νὰ παραλαμβάνῃ καὶ πληρώνῃ τοὺς παραγομένους καπνοὺς, καὶ ἠθέλατε κανονίσει τιμὰς, πέραν τῶν ὁποίων δὲν ἠδύνατο νὰ πωλήσῃ λιανικῶς. Εἶπεν ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς ὅτι ἔχομεν ἀνάγκην φόρων καὶ διὰ τοῦτο προέβημεν εἰς τὸ μέτρον τοῦτο τῆς φορολογίας τοῦ καπνοῦ. Ἀλλ’ ἀπέναντι αὐτῶν τῶν ζημιῶν, τὰς ὁποίας θὰ ὑποστῇ ἡ κοινωνία, εἶναι σπουδαῖον αὐτὸ τὸ ποσὸν τοῦ φόρου; Τὰ συμφέροντα τοῦ ἔθνους θὰ ὠφεληθῶσι τόσον, ὥστε παύουν αἱ ἀνάγκαι τοῦ Δημοσίου; Οὔτε αἱ ἀνάγκαι παύουν, οὔτε θὰ καλύψωμεν μέγα ἔλλειμμα, διότι τὰ ἔξοδα τῆς βεβαιώσεως καὶ εἰσπράξεως θὰ ἦναι μεγάλα. Εἶπεν ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς ὅτι ἡ παραγωγὴ δὲν βλάπτεται, ἀλλὰ νομίζω ὅτι τοῦτο σᾶς τὸ ἀπέδειξα, σεῖς λέγετε ὅτι δὲν ἀπεδείξαμεν τίποτε, ἀλλὰ τί θέλετε νὰ σᾶς ἀποδείξωμεν; νὰ φέρωμεν δικαστικὴν ἀπόφασιν, καταδικάζουσαν τὸ Νομοσχέδιόν σας; Δὲν ἐπιτρέπεται, διότι τοῦτο ἀνήκει εἰς τὴν Βουλὴν, ἀλλ’ ἀφοῦ ἡ πλειονοψηφία αὐτῆς ὑπακούει εἰς τὴν Κυβέρνησιν, αὕτη ὀφείλει νὰ προλάβῃ τὸ κακόν. Μᾶς εἶπεν ἡ Κυβέρνησις, ὅτι θὰ προβλέψῃ διὰ τοῦ Διατάγματος ὡς πρὸς τὰ τῆς ἐξαγωγῆς· καλὸν ὅμως εἶναι νὰ γνωρίζωμεν καὶ ἡμεῖς τὰ τοιαῦτα, διότι ὡς ἔχει τὸ πρᾶγμα ἤδη, ἐγὼ λέγω ὅτι ἡ ἐξαγωγὴ τοῦ κεκομμένου καπνοῦ θέλει καταπαύσει. Διατί, κύριοι, νὰ ἀναγκάσητε τὸν καπνοπώλην καὶ τὸν ἰδιώτην νὰ πληρώνῃ 50 λεπτὰ κοπτικὰ, ἀφοῦ σήμερον πληρώνῃ μόνον 10 ἢ 20; Τέλος πάντων παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ μὴ ἐπιμείνῃ νὰ ψηφισθῇ ὁ Νόμος αὐτὸς ὡς ἔχει, διότι θὰ ἐπιφέρῃ ἀναστάτωσιν εἰς ὅλον τὸ Κράτος· ἐὰν μάλιστα δοθῇ εἰς ἐνοικίασιν, θὰ καταντήσῃ τὸ φοβερώτερον μονοπώλιον καὶ θὰ ἐπιφέρῃ καταστροφὴν εἴς τε τὸ ἐμπόριον καὶ τὴν παραγωγὴν, καὶ θὰ προσπορίσῃ μυθώδη κέρδη εἰς ὀλίγα ἄτομα πλουσίων.

§81Δ. ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ὀλίγας παρατηρήσεις, ἢ μᾶλλον ἁπλᾶς ὑπομνήσεις ἔχω νὰ ἐπιφέρω ἐπὶ τῶν λόγων τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου κ. Ζηνοπούλου. Εὐλόγως νομίζω, ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος παρετήρησε τὴν ἀντίφασιν, ἡ ὁποία ὑπῆρξεν εἰς τοὺς λόγους τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὅσον ἀφορᾷ τὸν ἐπιδιωκόμενον σκοπὸν διὰ τοῦ Νομοσχεδίου τούτου. Δὲν παραδέχομαι, ὅτι δὲν δύνανται νὰ συντρέχωσιν εἰς τὴν ὑποβολὴν ἑνὸς φορολογικοῦ Νομοσχεδίου καὶ αἱ δυσμενεῖς σκέψεις, αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουν πρὸς ἓν φορολογήσιμον ἀντικείμενον, καὶ ἡ ἰδέα τῆς ἀποκτήσεως μιᾶς προσόδου, ἀλλὰ δὲν δύνανται νὰ συντρέχωσιν ἐξ ἴσου ὡς δύω δυνάμεις ἀντίθετοι· δὲν εἶναι καὶ λογικῶς ἐπιτετραμμένον ἐξ ἴσου νὰ σκοπῇ ὁ φορολογῶν πρὸς δύω ἀντιθέτους σκοποὺς, εἰς ἀπόκτησιν προσόδου καὶ εἰς περιορισμὸν τῆς χρήσεως τοῦ ἀντικειμένου. Καὶ ἀληθῶς, ὅπως ἐξεφράσθη ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, δὲν ἔδειξεν ἁπλῆν ἀδιαφορίαν ἢ δυσμένειαν πρὸς τὸ ἀντικείμενον, φορολογῶν αὐτὸ βαρύτερον μὲ τὸν σκοπὸν τοῦ νὰ ἀποκτήσῃ πρόσοδον, ἀδιαφορῶν δὲ ἁπλῶς, ἐὰν κανεὶς ἤθελεν ὑποβληθῇ εἰς περιορισμὸν τῆς χρήσεως τοῦ ἀντικειμένου τούτου, ἀλλ’ ἐφάνη ὅτι ἐξ ἴσου ἐπιδιώκει τοὺς δύω ἀντιθέτους σκοποὺς, διότι, φαίνεται, ὅτι ἤθελε νὰ φέρῃ τὸν περιορισμὸν τοῦ ἀντικειμένου τούτου ὡς ἐπιβλαβοῦς εἰς τὴν ὑγείαν τῶν πολιτῶν, φαίνεται μάλιστα ὅτι ὁ κύριος αὐτοῦ πόθος, ὁ κύριος σκοπὸς θὰ ἦτο αὐτὸς, ἂν ἠδύνατο νὰ κατορθωθῇ, ἀλλὰ τότε ἔχομεν ἀμφιταλάντευσιν ἐν τοῖς σκοποῖς τοῦ Νομοσχεδίου. Ἐὰν δὲ ἐξετάσωμεν τὰ πορίσματα τῆς κοινοτάτης πείρας, ἔχομεν πλήρη ἀβεβαιότητα καὶ εἰς τὰ ἀποτελέσματα· ἤτοι πρόκειται νὰ ψηφίσωμεν Νομοσχέδιον, μὴ ἔχον οὐδένα ὡρισμένον σκοπὸν, οὔτε κατὰ προσέγγυσιν ὡρισμένον ἀποτέλεσμα, τὸ ὁποῖον νὰ ἐπιδιώξωμεν δι’ αὐτοῦ, φαινόμεθα σκοποῦντες ὅτι θέλομεν νὰ εἰσπράξωμεν, καὶ συγχρόνως φαινόμεθα μὴ σκοποῦντες τοῦτο, ἀλλὰ τὴν ματαίωσιν τοῦ ἀντικειμένου τῆς παραγωγῆς ὡς ἐπιβλαβοῦς εἰς τὴν ὑγείαν τῶν πολιτῶν, ἑπομένως μὴ θέλοντες τὴν κατανάλωσιν· μὴ θέλοντες δηλ. εἴσπραξιν φόρου καταναλώσεως· ἀλλ’ ὅταν συμβουλευθῶμεν τὴν πεῖραν, εἴμεθα τουλάχιστον ἀπέναντι τοῦ ἀγνώστου ἐν τοῖς ἀποτελέσμασι, διότι δὲν πρόκειται περὶ ὁπωσοῦν βαρέως φόρου ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι κίνδυνος νὰ ἐπιφέρωσι τὴν καταστολὴν τῆς παραγωγῆς, πρόκειται περὶ φόρου βαρυτάτου αἴφνης εἰσαγομένου, καὶ τὰ ἀποτελέσματα τῆς τοιαύτης αἰφνιδίας φορολογίας δὲν δυνάμεθα ἐκ τῶν προτέρων νὰ προνοήσωμεν ἀσφαλῶς, ἴσως δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν ὅτι τὰ ἀποτελέσματα θέλουσιν εἶσθαι ἡ ἔμμεσος καταστροφὴ τῆς παραγωγῆς, ἀλλὰ τὸ ὀλιγώτερον, τὸ ὁποῖον δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, εἶναι ὅτι εὑρισκόμεθα ἀπέναντι ἀγνώστου ἀποτελέσματος. Καὶ μοὶ φαίνεται παράδοξον νὰ προτείνεται, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ ἕξις ἡ κακὴ νὰ περισταλῇ διὰ τοιαύτης βαρείας φορολογίας· διότι πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἀμφιβάλλετε, ὅτι ὁ χωρικὸς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πληρώνῃ κατ’ ὀκᾶν 5 καὶ 6 δραχμὰς διὰ νὰ ἀγοράσῃ καπνόν; Μόνον ὅταν παραδεχθῶμεν, ὅτι θέλει λάβει εὐρείας διαστάσεις ἡ καταδολίευσις τοῦ Νόμου, ὅτι θέλει κόπτεσθαι λάθρα ὁ καπνὸς διὰ μαχαιριδίων, μόνον τότε δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, ὅτι δὲν θὰ περισταλῇ ἡ χρῆσις τοῦ καπνοῦ· ἀλλὰ τότε εὑρισκόμεθα ἀπέναντι ἄλλων ἀγνώστων, ἀπέναντι τῆς ἐνδεχομένης πλήρους σχεδὸν ματαιώσεως τοῦ Νόμου, ὡς Νόμου φορολογικοῦ. Καὶ ἂν μὲν ἔχωμεν τὸν σκοπὸν εἰσπράξεως χρημάτων, πρέπει βεβαίως νὰ ἤμεθα ἐν γνώσει ἐκ τῶν προτέρων κατά τινα προσέγγισιν πόσον πρέπει νὰ φορολογήσωμεν, διὰ νὰ μὴ φέρωμεν ἐλάττωσιν τῆς παραγωγῆς. Ἀλλὰ νομίζω, κύριοι, ὅτι ἤθελε παραβιάσει τις τὴν κοινοτέραν πεῖραν, μὴ προϋπολογίζων ὅτι ἡ ἐλάττωσις τῆς παραγωγῆς θέλει ἐπέλθει ἀφεύκτως, ἐκτὸς ἄν, τὸ ἐπαναλαμβάνω, ἡ καταδολίευσις τοῦ Νόμου θέλει λάβει εὐρείας διαστάσεις διὰ τῆς κρύφα κοπῆς τοῦ καπνοῦ. Ἀλλ’ ἐὰν φύγωμεν ἀπὸ τὸν σκοπὸν τοῦτον καὶ μεταστῶμεν εἰς τὸν ἕτερον σκοπὸν τοῦ νὰ περιορίσωμεν τὸ ἀντικείμενον τοῦτο ὡς ἐπιβλαβὲς εἰς τὴν ὑγείαν τῶν ἀνθρώπων, τότε ἀρχίζει ἄλλος σκοπὸς, ὅλως ἀλλότριος τῶν σκοπῶν, οἵτινες ἠδύναντο νὰ κανονίσωσι τοιαύτην φορολογίαν ὡς φορολογίαν καὶ οὐχὶ ὡς ἀπαγόρευσιν. Τότε ἔρχεται πρὸς τοῖς ἄλλοις ἡ σκέψις, ἂν εἶναι ἐπιτετραμμένον αἰφνιδίως νὰ καταστρέψητε χιλιάδας ἀνθρώπων, ἵνα συντελέσητε εἰς τὴν ὑγείαν αὐτῶν. Τότε βεβαίως κατ’ ἄλλον τρόπον θὰ σκεφθῇ τις ἐν τῇ συγκεκριμένῃ ταύτῃ περιστάσει, πρὸ παντὸς δὲ θὰ σκεφθῇ νὰ μὴ φέρῃ τὴν καταστροφὴν πολιτῶν διὰ τοῦ αἰφνιδίου περιορισμοῦ, ἀλλὰ βαθμηδὸν νὰ περιορίσωμεν τὸ ἀντικείμενον· διότι πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ὁ καλλιεργῶν καπνὸν δὲν εἶναι εὔκολον νὰ μεταχειρισθῇ ἀμέσως τὴν γῆν του εἰς ἄλλην καλλιέργειαν, καθὼς ὡσαύτως δὲν εἶναι εὔκολον νὰ ἀλλάξῃ ἐπάγγελμα ὁ μετερχόμενος τὸν καπνοπώλην. Αἱ σκέψεις αὗται νομίζω, ὅτι δύνανται νὰ μᾶς φέρωσιν εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ ἐπιτρέπεται νὰ ἐπιβάλωμεν μίαν βαρεῖαν φορολογίαν ἀμέσως, πρέπει τοὐλάχιστον δοκιμαστικῶς νὰ προβῶμεν, καὶ ἂν ἠθέλομεν ἀποδεχθῆ κατ’ ἀρχὴν τὰς σκέψεις τῆς Κυβερνήσεως, ἵνα ἴδωμεν ποῖα θὰ ἦναι τὰ ἀποτελέσματα τοῦ φόρου τούτου· ἄλλως, εἴμεθα ἐνώπιον τοῦ ἀγνώστου καὶ νομοθετοῦμεν ἄνευ ὡρισμένων σκοπῶν Νόμους ἀγνώστων συνεπειῶν. Οἱ λόγοι οὗτοι, κύριοι, μὲ κάμνουν νὰ ἦμαι κατὰ τοῦ Νομοσχεδίου. Δὲν νομίζω, ὅτι ἔχει πολλὴν πρακτικὴν σημασίαν εἰς τὴν περίστασιν ταύτην, τὸ νὰ θέλωμεν νὰ θεωρήσωμεν ὡς ἀρχὴν ἰδίως τοῦ Νομοσχεδίου τὸ σύστημα ἐν γένει τῆς τοιαύτης φορολογίας καὶ οὐχὶ τὴν γενικὴν ἰδέαν τῆς ἐπιβολῆς φόρου ἐπὶ τοῦ περὶ οὗ πρόκειται ἀντικειμένου, τὸ τοιοῦτον θεωρῶ ζήτημα μὴ ἔχον ἐπὶ τοῦ προκειμένου πολλὴν πρακτικὴν ἀξίαν· οὐχ’ ἧττον ὅμως, ἀποβλέπων εἰς τὸ ὅτι βεβαίως μὲν δὲν ἀποφαίνεταί τις ποτὲ κατ’ ἀρχὴν ἐναντίον ἑνὸς φόρου ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου, τὸ ὁποῖον καὶ φορολογεῖται ἤδη, ἀποβλέπων, λέγω, εἰς τὰς σκέψεις ταύτας, φρονῶ, ὅτι ἐγγύτερον ἴσως εἴμεθα τῆς ἀληθείας, ἐὰν εἴπωμεν, ὅτι ἡ συγκεκριμένη ἀρχὴ τοῦ Νομοσχεδίου τούτου εὑρίσκεται ἰδίως ἐν τῷ ἐξαιρετικῷ συστήματι, τὸ ὁποῖον κανονίζει καὶ τὸ μέγα βάρος καὶ τὸν τρόπον τῆς βεβαιώσεως τῆς φορολογίας, καὶ διὰ τοῦτο εἶμαι ἐν γένει κατὰ τοῦ Νομοσχεδίου αὐτοῦ.

§82Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὁ λόγος τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ἀπεκάλυψεν ἡμῖν τὴν γενέτειραν τοῦ Νομοσχεδίου ἰδέαν. Κατὰ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, τὸ Νομοσχέδιον ἐνέπνευσεν αὐτῷ ἡ πεποίθησις, ὅτι διὰ τοῦ Νομοσχεδίου περὶ φόρου ἐπὶ τῆς καταναλώσεως τοῦ καπνοῦ ἡ παραγωγὴ δὲν περιορίζεται, καὶ ἂν ὅμως ἤθελεν ἀποδειχθῆ, ὅτι ἡ κατανάλωσις περιορίζεται, ὁ περιορισμὸς αὐτὸς εἶναι ἐπωφελὴς εἰς τὴν ὑγείαν τῶν κατοίκων. Τὸ Νομοσχέδιον προσέτι φέρει, κατὰ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, καὶ τὸ ἑξῆς μέγα πλεονέκτημα, ὅτι δὲν παρεμποδίζει τὴν ἐξαγωγὴν τοῦ καπνοῦ εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Τὸ τελευταῖον τοῦτο θεωρῶ ἀνάξιον λόγου, οὐχὶ διότι καθ’ ἑαυτὸ δὲν εἶναι καλὸν διὰ τὸν Τόπον, ἀλλὰ διότι εἶναι ἀναξία λόγου αἰτιολογία τοῦ Νομοσχεδίου καὶ ἀποτέλεσμα ἄσχετον ὅλως πρὸς αὐτό. Βεβαίως οἱ φόροι ἐπὶ τῆς καταναλώσεως δὲν βαρύνουσι τὴν ἐξαγωγὴν, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ παντὸς ἄλλου συστήματος φορολογίας δὲν εἶναι δύσκολον νὰ ἀπαλλάξῃ τις παντὸς φόρου τὴν ἐξαγωγὴν, ὅταν θέλῃ. Δὲν εἶναι λοιπὸν ἡ προστασία τῆς ἐξαγωγῆς, ἥτις πρέπει νὰ ρυθμίζῃ ἓν σύστημα φορολογίας ἐπὶ τῆς καταναλώσεως, διότι μεταξὺ αὐτῶν οὐδεμία ἀναγκαία συνάφεια ὑπάρχει· ἂν ἑπομένως τὸ σύστημα τοῦ Νομοσχεδίου εἶναι κακὸν, δὲν τὸ δικαιολογεῖ ὁ λόγος, ὅτι προστατεύει τὴν ἐξαγωγήν. Ἀλλ’ εἶναι ἆρά γε ἡ προστασία αὕτη τῆς ἐξαγωγῆς ὁ ἀληθὴς λόγος; Ἐὰν τοῦτο ἦναι ἀληθὲς, διατί ὁ κ. Πρωθυπουργὸς τὴν ἐναντίαν ἠκολούθησεν ἀρχὴν ἐν τῇ φορολογίᾳ τῶν οἴνων; Διατί ἐν τῇ φορολογίᾳ ἐπὶ τῆς καταναλώσεως τῶν οἴνων ἐπέβαλεν ἐξαγωγικὸν τέλος 2 λεπτῶν τὴν ὀκᾶν ἐπὶ τῶν οἴνων τῶν ἐξαγωμένων εἰς τὸ ἐξωτερικόν; Μήπως δὲν ἔχομεν ἀνάγκην ἐπίσης τοὐλάχιστον νὰ ἐνισχύσωμεν διὰ τῆς ἀτελείας τῆς ἐξαγωγῆς τὴν παραγωγὴν ἑνὸς τῶν πολυτιμοτέρων προϊόντων τοῦ Τόπου; Λοιπὸν ἐν τῷ συστήματι τῆς φορολογίας τοῦ καπνοῦ ἡ ἐνίσχυσις τῆς ἐξαγωγῆς αὐτοῦ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν δὲν πρέπει νὰ προβάλλεται ὡς ἐπιχείρημα, ὅπως παρίδωμεν ὅλα τὰ ἄλλα ἐλαττώματα, ἅτινα τὸ Νομοσχέδιον φέρει. Ἀλλ’ ἐκτὸς αὐτοῦ, εἶναι ἐσφαλμένον καὶ τὸ ἄλλο ἐπιχείρημα, ὅτι δηλαδὴ τὸ Νομοσχέδιον οὐδένα θὰ φέρῃ περιορισμὸν εἰς τὴν παραγωγὴν τοῦ καπνοῦ. Τοῦτο ὑποθέτει ὡς ἀληθῆ τὴν ἐσφαλμένην ἀρχὴν, ὅτι οἱ φόροι ἐπὶ τῆς καταναλώσεως δὲν βαρύνουσι τὴν παραγωγήν. Εἶναι ἐσφαλμένη καὶ ἡ ἀρχὴ, ὅτι οἱ φόροι ἐπὶ τῆς καταναλώσεως καταβιβάζουσι πάντοτε τὴν τιμὴν τῶν πραγμάτων καὶ βαρύνουσι τὴν παραγωγὴν, καὶ ἡ ἀρχὴ, ὅτι οἱ φόροι ἐπὶ τῆς παραγωγῆς αὐξάνουσι πάντοτε τὴν τιμὴν τῶν πραγμάτων καὶ πίπτουν ἐπὶ τῶν καταναλωτῶν· μεταξὺ αὐτῶν κεῖται ἡ ἀληθὴς ἀρχὴ τῆς προσφορᾶς καὶ τῆς ζητήσεως, προσδιορίζουσα οὐ μόνον τὰς τιμὰς, ἀλλὰ καὶ τὰ βάρη, καὶ εἰς τῆς ὁποίας τὴν ἐπιῤῥοὴν, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸν καπνὸν, περιττὸν νὰ εἰσέλθω ἤδη· ἀρκεῖ, ὅτι ποσῶς δὲν εἶναι βέβαιον, ὅτι ὁ φόρος ἅπας ἐπὶ τοῦ καπνοῦ θὰ πληρωθῇ ἀπὸ τὸν καταναλωτὴν καὶ δὲν θὰ βαρύνῃ τὴν παραγωγὴν εἴτε διὰ τῆς ἐλαττώσεως τῆς καταναλώσεως, εἴτε διὰ τῆς ἐλαττώσεως τῆς τιμῆς τοῦ καπνοῦ. Καὶ ἂν ὅμως δὲν περιορίσῃ τὴν παραγωγὴν τοῦ καπνοῦ, τοῦτο θὰ ὀφείλεται εἰς τὰς καταχρήσεις, ἃς ἐπιτρέπει τὸ Νομοσχέδιον. Δὲν εἶναι ὀρθὴ ἐπίσης ἡ ἑτέρα δικαιολόγησις τοῦ Νομοσχεδίου, ἐκ τοῦ εὐεργετικοῦ ἀποτελέσματος αὐτοῦ. Ὁ ἠθικὸς σκοπὸς, ὅστις θὰ ἐπιτευχθῇ διὰ τοῦ Νομοσχεδίου, κατὰ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, συνίσταται εἰς τοῦτο, ὅτι καὶ ἂν περιορισθῇ ἡ κατανάλωσις, θέλει περιορισθῆ ἡ κατανάλωσις ἀντικειμένου ἐπιβλαβοῦς εἰς τὴν ὑγείαν τῶν πολιτῶν. Τοῦτο ὅμως δὲν εἶναι ἀληθές. Ἐὰν τὸ Νομοσχέδιον ἐστηρίζετο ἐπὶ τοιούτου συστήματος βεβαιώσεως, ὥστε πάντα ἀνεξαιρέτως τὸν καταναλισκόμενον καπνὸν νὰ τὸν φορολογῇ, ἡ βαρεῖα φορολογία ἴσως θὰ ἔφερεν αὐτὸ τὸ ἀποτέλεσα. Ἀφοῦ ὅμως τὸ Νομοσχέδιον βάσιν ἔχει τὴν ἀνισότητα, ἀφοῦ ἐπιτρέπει εἰς τὰ ⅔ καὶ πλέον τῶν καπνιζόντων νὰ καταναλίσκωσι καπνὸν ἀφορολόγητον, τὸ ἐναντίον πρέπει τις νὰ εἴπῃ, ὅτι δηλονότι ἐνισχύει ἀντὶ νὰ περιορίζῃ τὴν κατανάλωσιν τοῦ ἐπιβλαβοῦς αὐτοῦ πράγματος· οἱ προτιμῶντες νὰ παύσωσι καπνίζοντες παρὰ νὰ πληρώσωσι βαρὺν φόρον, δὲν θὰ παύσωσι, διότι τὸ Νομοσχέδιον τοῖς ἐπιτρέπει νὰ διαφεύγωσι τὸν φόρον. Ἑπομένως φρονῶ, ὅτι τὸ Νομοσχέδιον δὲν δικαιολογεῖται δι’ οὐδενὸς τῶν λόγων, οὓς ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς ἀνέπτυξεν· οὔτε βέβαιον εἶναι, ὅτι ἡ παραγωγὴ δὲν θέλει περιορισθῆ, οὔτε ἡ ἐξαγωγὴ ἔχει σχέσιν τινὰ μὲ τὸ Νομοσχέδιον, οὔτε, ἂν περιορισθῇ ἡ κατανάλωσις, θέλει ἐπιτευχθῆ καλόν τι κοινωνικὸν, διότι τὸ καλὸν τοῦτο θὰ ματαιωθῇ ἐκ τοῦ ἐλαττωματικοῦ τρόπου τῆς βεβαιώσεως, ἐπιτρεπούσης τὴν χρῆσιν καὶ κατάχρησιν τοῦ καπνοῦ διὰ τοῦ ἀφορολογήτου ὅλων ἐκείνων, οἵτινες θέλουν ν’ ἀποφύγωσι τὴν πληρωμὴν τοῦ φόρου. Ἀλλὰ τὸ Νομοσχέδιον φέρει καὶ ἄλλα ἐλαττώματα. Τὸ κυριώτατον ἐλάττωμα τοῦ Νομοσχεδίου εἶναι ἡ ἀνισότης, διότι τινὲς μὲν θὰ ὑποβάλλωνται εἰς τὸν φόρον, οἱ περισσότεροι δὲ οὐχί· ἀποτέλεσμα αὐτῆς θὰ ᾖναι, ὅτι τὸ Δημόσιον δὲν θὰ εἰσπράξῃ ἀνάλογα τῶν μεγάλων πιέσεων, ἃς ἐπιβάλλει ἐπὶ τῶν καταναλωτῶν. Ἡ ἀνισότης αὕτη εἰς οὐδένα στηρίζεται λόγον. Εἰς τὰς ἐπαρχίας, ἔνθα γίνεται ἐπίσης χρῆσις τοῦ καπνοῦ ὅσον καὶ ἐν Ἀθήναις, οὐδεὶς λόγος ὑπάρχει, ὅπως ἐνισχύσωμεν τὴν κατανάλωσιν αὐτοῦ· ἐνισχύομεν δὲ αὐτὴν, διότι οὐδεὶς ὑπάρχει καταναλωτὴς, ὅστις θὰ δεχθῇ νὰ πληρώσῃ πρὸς 10 δραχ. τὴν ὀκᾶν τὸν καπνὸν, ὃν μέχρι τοῦδε ἠγόραζε πρὸς 3 ἢ 4 δραχμὰς, ἀφοῦ δύναται ἀκινδύνως ν’ ἀπολαύσῃ αὐτὸν ἀντὶ τῆς αὐτῆς τιμῆς. Ἐσφαλμένως νομίζει ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς, ὅτι τὸ Νομοσχέδιον ἀπαγορεύει τὴν ἐκκοπὴν καὶ πώλησιν καπνοῦ κοπέντος ἐκτὸς τῶν κοπτηρίων τοῦ Δημοσίου· τὸ Νομοσχέδιον ἀφίνει αὐτὴν ἐλευθέραν, ἀρκεῖ μόνον ἐκεῖνος, ὅστις θέλει κρυφίως νὰ κόψῃ καὶ πωλήσῃ καπνὸν, νὰ κατορθώσῃ νὰ ὠφεληθῇ τοσοῦτον, ὥστε νὰ πληρώσῃ τὸ πρόστιμον, ὅπερ τὸ Νομοσχέδιον ἐπιβάλλει. Κατὰ τὸ Νομοσχέδιον, ἄλλην τιμωρίαν δὲν ὑφίσταται ὁ κόπτων καπνὸν ἐκτὸς τῶν καταστημάτων τοῦ Δημοσίου ἢ ἁπλοῦν πρόστιμον ἀπὸ 100 μέχρι 500 δρ. καὶ δήμευσιν τῶν χαβανίων. Ἐπίσης ὁ πωλῶν καπνὸν χωρὶς νὰ ἔχῃ τὴν ἄδειαν τοῦ καπνοπώλου ὑποβάλλεται εἰς πρόστιμον 50 δρ. καὶ πληρωμὴν φόρου διπλασίου δι’ ὁλόκληρον τὸ ἔτος. Ἐὰν ὑποθέσωμεν, ὅτι ἀνώτατος ὅρος τοῦ φόρου τοῦ καπνοπώλου εἶναι 100 δρ., θὰ ὑποβληθῇ ὁ ἄνευ ἀδείας πωλῶν καπνὸν εἰς 50 δρ. πρόστιμον καὶ 200 δραχ. τὸ πολὺ πληρωμὴν φόρου. Ὑπὸ τοιοῦτο σύστημα καὶ ὑπὸ τοιαύτας ποινὰς δὲν εἶναι δύσκολον νὰ φαντασθῇ τις πωλητὴν κόπτοντα καὶ πωλοῦντα κρυφίως καπνὸν καὶ ἐξ ἐπαγγέλματος καταδολιευόμενον τὸν Νόμον ἐπ’ ἐλπίδι κέρδους· διότι, καὶ ἂν 100 μόνον ἢ 150 ὀκάδας καπνοῦ πωλήσῃ οὕτω, θὰ καλύπτῃ τὸ πρόστιμον, εἰς ὃ ἤθελε καταδικασθῆ ἀνακαλυπτόμενος. Μὴ ἀμφιβάλετε δὲ, ὅτι θὰ εὑρεθῶσιν ἄνθρωποι, οἵτινες θὰ μισθῶσι κόπτας, ὑποσχόμενοι αὐτοῖς τὴν πληρωμὴν τοῦ προστίμου, ὅταν ἀνακαλυφθῶσιν. Ἡ κατ’ ἰδίαν κοπὴ τοῦ καπνοῦ διὰ χαβανίου δὲν εἶναι εὔκολον ν’ ἀνακαλυφθῇ, ἡ δὲ κρυφία πώλησις ἐπὶ μικροτέρᾳ τιμῇ θὰ ἦναι λίαν εὐχερὴς, διότι τὸ ἐμπόριον τοῦ εἰς φύλλα καπνοῦ εἶναι ἐντελῶς ἐλεύθερον κατὰ τὸ Νομοσχέδιον. Ἀλλὰ καὶ ἡ πώλησις αὕτη ὑποβάλλεται εἰς μικρὸν σχετικῶς πρόστιμον, τὸ ὁποῖον καλύπτει καὶ μικροῦ ποσοῦ ἡ πώλησις. Σημειωτέον δὲ, ὅτι δὲν εἶναι κατὰ τὸ Νομοσχέδιον καὶ εὔκολος ἡ ἀποκάλυψις τῶν παραβαινόντων αὐτὸ, διότι δι’ αὐτοῦ δὲν ὀργανίζεται τὸ σύστημα τῶν ἐπισκέψεων καὶ τῶν ἐρευνῶν ἐν οἰκίαις καὶ ἐν καταστήμασιν, ὡς ὑπάρχει ἀλλαχοῦ, ὅπου οἱ ὑπάλληλοι τῆς Διοικήσεως τῶν ἐμμέσων φόρων ἢ τῶν ἐνοικιαστῶν τῶν φόρων δύνανται νὰ εἰσέρχωνται κατὰ πᾶσαν ὥραν εἰς τὰς οἰκίας. Παρ’ ἡμῖν οἱ ὑπάλληλοι, ὑποπτευόμενοι τοιαύτην παράβασιν, θὰ ἀναγκάζωνται νὰ προσφεύγωσιν εἰς τὴν πολύπλοκον καὶ μακρὰν δικαστικὴν διαδικασίαν τῆς κατ’ οἶκον ἐρεύνης, ἐξ ἧς πολλοὶ θὰ λαμβάνωσι καιρὸν νὰ ἐκφεύγωσιν. Ἕτερον ἐκ τῶν ἐλαττωμάτων τοῦ Νομοσχεδίου μετὰ τὴν ἀνισότητα εἶναι τὸ βαρὺ τοῦ φόρου. Καὶ ἄλλοτε ἐῤῥέθη ἐνταῦθα ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ὁ φόρος ὁ ἐπιβαλλόμενος ἐν Ἑλλάδι διὰ τοῦ Νομοσχεδίου ἐπὶ τοῦ καπνοῦ, παραβαλλόμενος πρὸς τὸν ἐν ἄλλοις Κράτεσι καὶ ἰδίως πρὸς τὸν ἐν Γαλλίᾳ, εἶναι πολὺ μικρότερος. Ἡ ὁμοιότης ὅμως δὲν εἶναι πλήρης. Ὅτε τὸ πρῶτον εἰσήχθη τὸ ἰσχῦον σύστημα ἐν Γαλλίᾳ, ἡ τιμὴ τοῦ καπνοῦ, κατὰ τὸ 1811 νομίζω, ὡρίσθη πολὺ μικροτέρα ἢ ὅ,τι σήμερον· ἡ τιμὴ ὡρίσθη τότε εἰς 7 φρ. καὶ ἥμισυ κατὰ χιλιόγραμμον, δηλ. κατὰ 312 δράμια· κατὰ τὸ 1842 νομίζω, ηὐξήθη εἰς 8 φράγκα, κατὰ δὲ τὸ 1862 ἐγένετο 10 φράγκα καὶ τοῦτο δὲ ἐγένετο διὰ τὸν ἑξῆς λόγον. Τότε μετέβαλεν ἡ Γαλλία τὸ νομισματικὸν σύστημα, τὸ ὁποῖον καὶ ἡμεῖς παρεδέχθημεν κατὰ τὸ 1867, καὶ ἤθελον νὰ ἀνταποκρίνωνται τὰ γραμμάρια τοῦ καπνοῦ πρὸς τὰ ἑκατοστὰ τοῦ φράγκου· δίδοντες 5 ἑκατοστὰ τοῦ φράγκου, ἐλαμβάνετε 5 γραμμάρια καπνοῦ. Κατὰ τὸ 1881, ἕνεκα τῶν ἐκτάκτων ἀναγκῶν, ἡ τιμὴ τοῦ κοινοῦ καπνοῦ ηὐξήθη εἰς 12½ φράγκα τὸ χιλιόγραμμον καὶ τοιαύτη εἶναι καὶ σήμερον. Παρ’ ἡμῖν οἱ διάφοροι φόροι, οἵτινες ἐπιβάλλονται διὰ τοῦ Νομοσχεδίου τοῦ συζητουμένου καὶ διὰ τοῦ ἑτέρου περὶ φόρου ἐπὶ τοῦ σιγαροχάρτου, ὅστις ἀποτελεῖ ἀχώριστον μέρος τῆς φορολογίας τοῦ καπνοῦ, δύνανται ν’ ἀνέλθωσιν εἰς 7 καὶ πλέον δραχμὰς κατ’ ὀκᾶν· ἐὰν δὲ ὑποτεθῶσι τρεῖς δραχμαὶ ὡς τιμὴ τοῦ κατωτάτης ποιότητος καπνοῦ ἐν τοῖς καπνοπωλείοις, θὰ ἔχωμεν εἰς τὸ μέλλον τιμὴν 10 δραχμῶν τοὐλάχιστον τὴν ὀκᾶν. Ἐν Γαλλίᾳ, ὡς εἶπον, εἶναι 12½ φράγκα ἡ τιμὴ τῶν 312 δραμίων, περιλαμβάνουσα, ὡς γνωστόν, ὄχι μόνον τὸν φόρον, ἀλλὰ καὶ τὴν τιμὴν τοῦ πράγματος· ἑπομένως ἡ τιμὴ τοῦ κοινοῦ καπνοῦ ἐν Γαλλίᾳ εἶναι σήμερον ἀνωτέρα ἐκείνης, εἰς ἣν πιθανῶς θὰ πωλῆται μετὰ τὸν Νόμον παρ’ ἡμῖν. Ἐὰν θελήσῃ τις νὰ κρίνῃ τὰ πράγματα ἐκ τῶν ἀριθμῶν τούτων, θὰ φθάσῃ εἰς ἐσφαλμένα συμπεράσματα περὶ τοῦ σχετικοῦ βάρους εἰς τὰ δύω ἔθνη. Ἐν πρώτοις, ὅτε κατὰ πρῶτον ὠργανώθη τὸ μονοπώλιον ἐν Γαλλίᾳ, ἡ τιμὴ εἶχεν ὁρισθῆ εἰς 8 φρ. τὸ χιλιόγραμμον, δηλ. 10 φρ. τὴν ὀκᾶν, μόλις δὲ πρό τινων ἐτῶν ἐγένετο 12½ φρ. τὸ χιλιόγραμμον. Ἀλλ’ οὐδὲ τοῦτο ἀρκεῖ πρὸς ἀκριβῆ ἐκτίμησιν τῶν βαρῶν. Ἐν Γαλλίᾳ κατὰ τὸ ἔτος 1881 εἰσέπραξε τὸ Δημόσιον ἐκ τοῦ καπνοῦ 351,000,000 φρ. Ἐὰν τὰ 351,000,000 διαιρέσωμεν διὰ 37,000,000 πληθυσμοῦ, ὃν ἔχει σήμερον ἡ Γαλλία, θὰ εὕρωμεν ὅτι πληρώνουσι σήμερον ἐν Γαλλίᾳ κατὰ κεφαλὴν 9½ φρ. Ἐν Ἑλλάδι ὑπολογίζεται ὑπὸ τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν εἰς 1,300,000 ὀκάδας τὸ πιθανῶς φορολογηθησόμενον ποσόν. Ἐὰν τὸ ποσὸν αὐτὸ δεχθῶμεν, καὶ ὑποθέσωμεν ὅτι ὅλον θὰ πωλῆται εἰς τὴν κατωτάτην τιμὴν τῶν 10 δρ. κατ’ ὀκᾶν, θὰ ἔχωμεν 13,000,000 δραχμῶν, ἅτινα διαιρούμενα διὰ τῶν 2,000,000 τῶν κατοίκων, θὰ δώσωσιν ὡς βάρος κατὰ κάτοικον τῆς Ἑλλάδος 6½ δραχ., ἤτοι κατὰ 3 δραχ. ὀλιγώτερον ἢ ἐν Γαλλίᾳ. Ἀλλ’ ἡ σύγκρισις αὕτη δὲν εἶναι ἀκριβὴς διὰ τὸν ἑξῆς λόγον. Τὰ 351,000,000, τὰ ὁποῖα εἰσέπραξε τῷ 1881 ἡ Γαλλία, περιλαμβάνουσιν 78,000,000 φρ. ἀντίτιμον ταμβάκου τῆς μύτης· διὰ νὰ ἤμεθα ἀκριβεῖς ἑπομένως πρέπει ν’ ἀφαιρέσωμεν ἐκ τῶν 351,000,000 τὰ 78,000,000, ὅτε ἀναλογοῦσι δι’ ἕκαστον πολίτην Γάλλον 7½ φρ. Ὥστε, ἐνῷ ὁ Ἕλλην θὰ πληρώνῃ 6½, ὁ Γάλλος πληρώνει 7½ φράγκα. Ἀλλὰ καὶ αὐτὴ ἡ ἀναλογία ἀπατᾷ, διότι ἐν Γαλλίᾳ τὰ 7½ ταῦτα φράγκα πληρώνουσιν ὅλοι οἱ κάτοικοι, ἐξευρίσκεται δηλ. τὸ ποσὸν τοῦτο διὰ τῆς φορολογίας τῆς ἴσης καὶ ἄνευ ἐξαιρέσεων ὅλου τοῦ Γαλλικοῦ πληθυσμοῦ, ἐνῶ ἐν Ἑλλάδι τὸ ποσὸν τῶν 13,000,000 φράγκων θέλει καταβάλει οὐχὶ ὅλος ὁ πληθυσμός, ἀλλὰ τὸ ⅓ ἴσως μόνον αὐτοῦ, διότι ἐν Ἑλλάδι τὸ Νομοσχέδιον θὰ φορολογῇ μόνον τὸ ⅓ τῶν καταναλωτῶν. Ἂν μόνον τὸ ἓν τρίτον αὐτῶν θὰ πληρώνωσι τὰ 13,000,000 δρ., πρόδηλον ὅτι τὸ βάρος, ἡ δαπάνη τοῦ Ἕλληνος καταναλωτοῦ διὰ καπνὸν, θὰ ἦναι διπλασία καὶ πλέον τῆς δαπάνης τοῦ Γάλλου καταναλωτοῦ. Κακῶς ὅθεν φέρεται ὡς ἐπιχείρημα ὑπὲρ τοῦ Νομοσχεδίου ἡ ἀνωτέρα τιμὴ τοῦ καπνοῦ ἐν Γαλλίᾳ καὶ οἱ ἄλλοι λόγοι. Ἐν Γαλλίᾳ γίνεται μεγάλη χρῆσις τῆς καπνοσύριγγος παρὰ τῶν ἐργατικῶν ἰδίως τάξεων, καὶ τοῦ πούρου, ὁ δὲ ποιῶν χρῆσιν τῶν δύω αὐτῶν καπνίζει πολὺ ὀλιγώτερον ἐκείνου, ὅστις καπνίζει σιγαρέτα· τὸ ποῦρον καὶ ἡ καπνοσύριγξ ξηραίνουσι τὸ στόμα καὶ ἀφαιροῦσι τὴν ὄρεξιν πρὸς κάπνισμα ἐπὶ πολλὰς ὥρας, ἀλλ’ ἐν Ἑλλάδι δὲν γίνεται χρῆσις αὐτῶν· διὰ δὲ τῶν σιγαρέτων, ἅτινα μεταχειριζόμεθα, συχνότερον καπνίζομεν καὶ περισσότερον καπνὸν καταναλίσκομεν. Ἐὰν θελήσητε νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν τὰ ποσὰ τοῦ καπνοῦ, ἅτινα καταναλίσκει ἕκαστος Γάλλος εἴτε καπνίζων εἴτε μὴ, θέλετε ἴδει ὅτι εἶναι πολὺ μικρότερα ἐκείνων, ἅτινα εἶναι πιθανὸν ὅτι καπνίζει ἕκαστος Ἕλλην. Ὁ Γάλλος καταναλίσκει 280 δράμ. καπνοῦ κατ’ ἔτος συμπεριλαμβανομένου καὶ τοῦ ταμπάκου τῆς μύτης, ἐνῶ ἐν Ἑλλάδι, ἂν ὑποθέσωμεν ἐσωτερικὴν κατανάλωσιν 3,000,000 ὀκάδων καπνοῦ, θὰ καταναλίσκῃ ἕκαστος κάτοικος 600 δράμια κατ’ ἔτος. Ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῇ πληρώνει σήμερον ὁ Γάλλος κατ’ ἔτος 11 φρ. καὶ 22 ἑκατοστὰ διὰ καπνὸν, ἐνῶ ὁ Ἕλλην θὰ πληρώσῃ 15 δραχμὰς κατ’ ἔτος, ἂν ὑποθέσωμεν ὅτι ὅλος ὁ καταναλισκόμενος καπνὸς θὰ ὑποβληθῇ εἰς τὴν φορολογίαν τοῦ Νομοσχεδίου. Βεβαίως ὁ περισσότερος καπνὸς θὰ μείνῃ ἀφορολόγητος, ἀλλὰ τοῦτο ἀντὶ νὰ ἐλαττώσῃ ηὔξησε τὰ βάρη ἐκείνων, οἵτινες θὰ πληρώνωσι τὸν φόρον, διότι ἕνεκα τοῦ φόβου ἐκείνου ἐζητήθη ἀπὸ τοὺς ὀλίγους ὅ,τι ὠφείλετο ἀπὸ πάντας. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐθεώρησε τὸ Νομοσχέδιόν του ὡς τὸ παρουσιάζον τὰ μεγαλείτερα πλεονεκτήματα σχετικῶς πρὸς ἄλλα Νομοσχέδια περὶ καπνοῦ, διότι εἰσόδημα σπουδαῖον εἰσάγει εἰς τὸ Δημόσιον Ταμεῖον καὶ τὴν παραγωγὴν δὲν βλάπτει καὶ τὴν κατανάλωσιν δὲν ἐπιβαρύνει πολὺ, καὶ τέλος εἰς κοινωνικὰ ἀποτελέσματα φέρει, ἐμέμφθη δὲ τῆς ἀντιπολιτεύσεως, ὡς μὴ ὑποβαλλούσης ἴδιον σύστημα ἢ ὡς ὑποβαλούσης σύστημα κακόν. Χειρότερον ὅμως σύστημα τοῦ ὑποβληθέντος ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ φαντασθῶ. Βεβαίως πρώτην φορὰν εἰσαγομένη νομοθεσία περὶ φορολογίας τοῦ καπνοῦ ἐν Ἑλλάδι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἦναι πλήρης, ἀλλ’ εἶναι δυνατὸν νὰ βελτιωθῇ κατὰ μικρὸν βραδύτερον. Ἀλλὰ τὸ Νομοσχέδιον τῆς Κυβερνήσεως θεμελιῶδες ἐλάττωμα φέρει, ὅτι εἶναι ἀνεπίδεκτον πάσης βελτιώσεως ἐν τῷ μέλλοντι, καὶ μάτην ὁ κ. Πρωθυπουργὸς προσεπάθησε νὰ μᾶς παρηγορήσῃ, ὅτι διὰ τοῦ χρόνου καὶ τῆς πείρας θέλει συμπληρωθῆ καὶ βελτιωθῆ. Πῶς εἶναι δυνατὸν ὑπὸ σύστημα φορολογίας τοῦ κεκομμένου καπνοῦ, ὑπὸ σύστημα βεβαιώσεως κατὰ τὴν ἐκκοπὴν, νὰ ἐλπίσητε βελτίωσιν, ἀφοῦ θ’ ἀφίνετε ἀφορολόγητον καὶ ἐλεύθερον τὸν εἰς φύλλα καπνὸν, ἀφοῦ τὰ δύω τρίτα τοὐλάχιστον τοῦ καταναλισκομένου καπνοῦ ἐν τῷ Τόπῳ θὰ διαφεύγουν τὸν φόρον τῆς καταναλώσεως; Διὰ νὰ βελτιώσητε τὸ Νομοσχέδιον πρέπει νὰ μεταβάλετε τὰς βάσεις αὐτοῦ. Ἀφοῦ ἀλλοῦ, ὅπου ἰσχύει πρὸ χρόνων σύστημα, πληρέστερον καὶ λογικώτερον, μένει ἀφορολόγητον τὸ ⅓ καὶ πλέον τοῦ καταναλισκομένου καπνοῦ, ὑπὸ σύστημα, ὡς τὸ τοῦ Νομοσχεδίου, τὰ ⅔ δὲν εἶναι πολλά. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ φορολογήσητε καὶ αὐτὰ τὰ ⅔ τοῦ καπνοῦ διὰ τῆς μεθόδου τοῦ Νομοσχεδίου ὅσον καὶ ἂν τὴν βελτιώσητε; Πᾶς τις θέλων ν’ ἀποφύγῃ τὸν φόρον θὰ ἦναι δυνατὸν ν’ ἀγοράσῃ φύλλα καπνοῦ καὶ νὰ τὰ κόπτῃ κατ’ οἶκον διὰ μαχαιρίου. Οἱ χωρικοὶ θὰ προτιμῶσι καὶ νὰ τρίβωσιν αὐτὸν διὰ τῶν δακτύλων. Θὰ τὸ πράττωσι δὲ τοῦτο ἐνώπιον αὐτῶν τῶν ὑπαλλήλων, ἂν θέλωσι, διότι τὸ Νομοσχέδιον ἀπαγορεύει τὴν διὰ κοπτερῶν ὀργάνων καὶ μηχανῶν κοπὴν τοῦ καπνοῦ, οὐχὶ δὲ τὴν διὰ δακτύλων τριβήν· ταύτην πολλάκις εἶδον εἰς τὰ χωρία.

§83ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Κατ’ ἀνάγκην τὸ κάμνουσι.

§84ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τίς μεγαλειτέρα ἀνάγκη ἀπὸ τὴν ἀνάγκην τοῦ νὰ πληρώσωσιν εἰς τριπλασίαν καὶ τετραπλασίαν τιμὴν τὸν καπνόν; Θὰ τὸν βρέχωσιν ἑπομένως, θὰ τὸν ξηραίνωσι καὶ θὰ τὸν τρίβωσι πολλοὶ διὰ τῶν δακτύλων, καὶ μολονότι δὲν ἔχει τὴν αὐτὴν οὐσίαν, θὰ τὸν προτιμῶσι διὰ ν’ ἀποφύγωσι τὸν φόρον ἢ τὰς ποινάς. Λοιπὸν τὸ σύστημα τοῦ Νομοσχεδίου εἶναι ἀνεπίδεκτον βελτιώσεως. Τὸ ἐλάττωμα τοῦ Νομοσχεδίου τοῦ νὰ μὴ ἦναι γενικὸν, τοῦ νὰ μὴ ἐπιβάλλῃ ἐφ’ ὅλων τῶν καταναλωτῶν τὸν αὐτὸν φόρον, θὰ ἔχῃ κακὰς συνεπείας. Προτιμότερον εἶναι νὰ ἐπιβάλλῃ τις φόρους βαρεῖς ἀλλὰ γενικούς, παρὰ φόρους ἐλαφροτέρους, ἀλλὰ μὴ γενικοὺς, ἐξαιρετικούς· οἱ γενικῶς βαρεῖς φόροι πιέζουσι πάντας καὶ προκαλοῦσιν ἐλαττώσεις, ἐνῶ τοὺς ἐξαιρετικοὺς αἰσθάνονται ὀλίγοι μόνον· ὅσοι δὲ τοὺς εὑρίσκουν βαρεῖς, δύνανται νὰ τοὺς ἀποφύγωσι καταδολιευόμενοι τὸν Νόμον. Τοιοῦτοι φόροι μερικοὶ, ἐξαιρετικοὶ, ἀντὶ ν’ ἀποδίδωσι καθ’ ἡμέραν μεγαλειτέραν πρόσοδον εἰς τὸ Δημόσιον, θ’ ἀποδίδωσι τοὐναντίον μικροτέραν, καὶ ἡ ἐλάττωσις αὐτῶν θὰ ἦναι ἀδύνατος ἐφ’ ὅσον αἱ ἀνάγκαι τοῦ Κράτους ἐξακολουθοῦσιν αἱ αὐταί· ἐνῶ οἱ γενικῶς βαρεῖς φόροι, ἀποδίδοντες καθ’ ἡμέραν περισσότερα, προκαλοῦσιν ἐλαττώσεις, αἵτινες πάλιν φέρουσι νέας αὐξήσεις τῶν ἐσόδων. Τοῦτο παρατηροῦμεν ἐν Γαλλίᾳ, ὅπου ἐπεβλήθησαν μετὰ τὸν πόλεμον βαρύτατοι φόροι, ἀλλὰ γενικοὶ, οἵτινες, ἀφοῦ ἐθεράπευσαν τὰς ἐκτάκτους ἀνάγκας, ἤρχισαν ἐλαττούμενοι, καὶ μετὰ τὴν ἐλάττωσιν ἀποδίδοντες ἔτι περισσότερα εἰς τὸ Δημόσιον, ὡς π.χ. ὁ φόρος ἐπὶ τῶν οἴνων ἢ ὁ ἐπὶ τῆς ζακχάρεως. Παρ’ ἡμῖν ὅμως ὁ φόρος ἐπὶ τοῦ οἴνου καὶ ὁ φόρος ἐπὶ τοῦ καπνοῦ αἰωνίως θὰ μένωσιν οἱ αὐτοὶ, διότι οὐδέποτε θὰ δώσωσι μεγάλα εἰσοδήματα, καὶ οὐδέποτε θὰ εὑρεθῇ Κυβέρνησις εἰς κατάστασιν τοιαύτην ὥστε νὰ εἴπῃ, ἂς τοὺς ἐλαττώσω. Μὲ τοιούτους φόρους δύσκολον νὰ ἐπιτύχωμεν τὸ ἰσοζύγιον, καὶ ἐὰν διπλασιάσωμεν καὶ τριπλασιάσωμεν ἀκόμη τὸ βάρος, διότι δὲν εἶναι γενικοὶ φόροι, δὲν περιλαμβάνουσι πᾶσαν τὴν κατανάλωσιν, καὶ διευκολύνουσι τὰς καταχρήσεις. Ἀλλ’ ἆρά γε δὲν ὑπάρχουσι τρόποι ἄλλοι ἁπλούστεροι, δικαιότεροι, γονιμώτεροι φορολογίας; Καὶ ἐπὶ τοῦ καπνοῦ, καὶ ἐπὶ τοῦ οἴνου καὶ ἐπὶ παντὸς προϊόντος καταναλωσίμου, ὅπερ θέλετε νὰ φορολογήσητε ἐξ ἴσου, διότι δύσκολον νὰ τὸ φορολογήσητε ἀναλόγως τῆς ἀξίας αὐτοῦ, πρέπει νὰ ἐπιβάλλητε μικρὸν φόρον, διότι τότε ἡ ἀνισότης εἶναι ἄνευ σπουδαιότητος· ἀλλὰ διὰ τὰ ἔχητε λόγου ἄξιον ἔσοδον, πρέπει νὰ φορολογῆτε ἀνεξαιρέτως ἅπαν τὸ καταναλισκόμενον εἶδος, καὶ πρὸς τοῦτο νὰ παραλαμβάνητε αὐτὸ εἰς τὴν πρώτην αὐτοῦ μορφὴν καὶ τότε νὰ τὸ φορολογῆτε, ἀφίνοντες ἐλευθέραν τὴν κυκλοφορίαν αὐτοῦ μετὰ ταῦτα εἰς τὸ ἐμπόριον. Ἅμα ἀφίνετε τὴν πρώτην μορφὴν καὶ ἔπειτα θέλετε νὰ συλλάβητε τὸ προϊὸν ἐνῷ κυκλοφορεῖ ἐν τῇ κοινωνίᾳ ὑπ’ ἄλλην μορφὴν, βεβαίως δὲν δύνασθε νὰ ἐπιτύχητε μεγάλην καὶ σπουδαίαν πρόσοδον. Τὸν καπνὸν, ἅμα τὸν ἀφίνετε εἰς φύλλα νὰ κυκλοφορῇ ἐλευθέρως εἰς ὅλον τὸ Κράτος, δὲν δύνασθε πλέον νὰ τὸν φορολογήσητε ὅλον, καὶ μάτην ζητεῖτε νὰ ἐπιτύχητε σπουδαῖον ἔσοδον μὲ τοιοῦτον σύστημα. Τοιοῦτο σύστημα, οὐ μόνον εἶναι ἄγονον, ἀλλ’ εἶναι καὶ ἐναντίον τοῦ Συντάγματος, διότι ἐξαιρεῖ ἄνευ λόγου μέγιστον μέρος καταναλωτῶν ἀπὸ τῆς φορολογίας τοῦ καπνοῦ· ἐξαιρεῖ δὲ αὐτοὺς, ὅπως ἐπιβαρύνῃ περισσότερον ἄλλους καταναλωτὰς πτωχοτέρους, τὴν ἐργατικὴν ἰδίως τάξιν, ἥτις ἔχει ἀνάγκην μᾶλλον προστασίας καὶ ἀνακουφίσεως. Ἂν θέλετε νὰ φορολογήσητε δικαίως, πρέπει νὰ φορολογήσητε ἀνεξαιρέτως ὅλους, νὰ τοὺς φορολογήσητε ὅμως ἐλαφρῶς, καὶ τότε δύνασθε ἐπὶ τοιούτων βάσεων νὰ στηρίξητε φορολογικὸν σύστημα. Ἀφοῦ ἡ πλειονοψηφία δείκνυται πρόθυμος νὰ δεχθῇ τὸ σύστημα τῶν ἐπισκέψεων καὶ καταμετρήσεων τῶν Ἀρχῶν, καὶ τὰς παραδέχεται μάλιστα ἀνὰ πᾶσαν ἡμέραν, ὅπως ἐπὶ τῶν οἴνων καὶ ἐπὶ τῶν οἰνοπνευμάτων, δυνάμεθα βελτιοῦντες τὸ σύστημα αὐτὸ καὶ ἐφαρμόζοντες ἐπὶ τοῦ καπνοῦ νὰ ἐπιτύχωμεν περισσότερον ἔσοδον διὰ μικροτέρου φόρου. Τοιοῦτο σύστημα ἐπρότεινα πέρυσι διὰ τοὺς οἴνους ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἀλλ’ ἡ πλειονοψηφία τότε ἐφοβήθη τὰς ἐπισκέψεις τῶν Ἀρχῶν. Ἀλλ’ ἤδη νομοθετοῦμεν βαρυτέραν βεβαίωσιν. Ἰδοὺ ἐγὼ τί θὰ ἐπροτίμων. Τὸν καπνὸν, ἅμα παράγεται καὶ δηλοῦται ὑπὸ τοῦ παραγωγοῦ, δυνάμεθα νὰ μετρῶμεν ὄχι διὰ νὰ τὸν φορολογήσωμεν εὐθὺς καὶ εἰσπράξωμεν τὸν φόρον, ἀλλὰ διὰ νὰ χρεώσωμεν μὲ αὐτὸν τὸν παραγωγόν. Ἀφοῦ χρεώσωμεν τὸ παραγωγὸν μὲ τὸ ποσὸν αὐτὸ, θὰ λαμβάνωμεν τὸν φόρον ἀναλόγως τῶν πωλήσεων ἀπὸ τὸν ἀγοραστὴν τοῦ καπνοῦ, πρὸ τῆς νέας δὲ συγκομιδῆς θὰ γίνεται δευτέρα καταμέτρησις ὑπὸ τῶν Ἀρχῶν, καὶ ἅπας ὁ ἐλλείπων καπνὸς καὶ μὴ πληρώσας τὸν φόρον θὰ πληρώνῃ αὐτὸν, ὁ δὲ ὑπάρχων θὰ σημειῶται εἰς χρέωσιν τοῦ φορολογουμένου διὰ τὸ ἑπόμενον ἔτος. Εἰς τὸν παραγωγὸν θ’ ἀφίνεται ἡ ἀνάλογος φύρα, θὰ ἐξαιρῆται δ’ ὁ βλαβεὶς καπνός. Τοιουτοτρόπως, ἐπειδὴ θὰ φορολογῆται ὅλος σχεδὸν ὁ καταναλισκόμενος καπνὸς, δύνασθε νὰ ἐπιβάλητε πολὺ μικρὸν φόρον κατ’ ὀκᾶν· ὁ φόρος δὲν θὰ πληρώνεται ὑπὸ τοῦ παραγωγοῦ, ἀλλὰ κατὰ τὰς πωλήσεις καὶ ὑπὸ τοῦ ἀγοραστοῦ. Κατὰ τὴν μέθοδον αὐτὴν, οὔτε εὔκολοι, οὔτε ἐπικερδεῖς εἶναι αἱ καταχρήσεις, διότι ὁ φόρος εἶναι γενικὸς καὶ μικρός. Κατὰ τὸ Νομοσχέδιον, ὅπερ συζητοῦμεν, ἡ διαφορὰ εἶναι ἀπότομος, δηλαδὴ πέντε δραχμῶν καὶ πλέον μεταξὺ τοῦ καπνοῦ, ὅστις θὰ φορολογῆται, καὶ ἐκείνου, ὅστις κρυφίως θὰ κόπτεται· ἑπομένως οἱ πλεῖστοι θὰ εὑρίσκωσι καὶ συμφέρον νὰ παραβιάσωσι τὸν Νόμον καὶ εὐκολίαν, διότι πάντες ἐλευθέρως δύνανται νὰ προμηθεύωνται φύλλα καπνοῦ. Ἂν ὅμως ἡ διαφορὰ ἦναι μιᾶς δραχμῆς μόνον καὶ ὁ φόρος αὐτὸς ἐπιβάλλεται, ὡς εἶπον, ἐπὶ τοῦ καπνοῦ εἰς φύλλα, τὸ κέρδος εἶναι ἀνάξιον λόγου καὶ αἱ καταδολιεύσεις τοῦ Νόμου θὰ ὦσιν ἀσήμαντοι. Ὑπὸ τὸ σύστημα τοῦ Νομοσχεδίου, οὐ μόνον οἱ καταναλωταὶ καπνοῦ θὰ ζητῶσι νὰ διαφύγωσι τὸν φόρον, ἀλλὰ θ’ ἀναγκασθῶσι πλεῖστοι ἐξ αὐτῶν νὰ καπνίζωσι κατωτέρας ποιότητος καπνὸν, ὡς εὐθηνότερον· οἱ καπνέμποροι ἐφεξῆς ἀδύνατον ν’ ἀγοράζωσιν ὅσον καὶ πρὶν καλῆς ποιότητος καπνόν· τοῦ καπνοῦ ἡ τιμὴ ἀδύνατον νὰ μὴν ἐκπέσῃ. Εἶναι ἀδύνατον τοῦ Ἀγρινίου ὁ καπνὸς, ὃν ὁ παραγωγὸς πωλεῖ σήμερον 3 καὶ 3½ δραχμὰς τὴν ὀκᾶν, νὰ ἐξακολουθήσῃ πωλούμενος εἰς τὴν αὐτὴν τιμήν· οἱ καπνοπῶλαι θὰ προσπαθήσωσι νὰ καταναλίσκωσι τὸν κατωτέρας ποιότητος καπνὸν, ὃν ἀγοράζουσι πρὸς 80 καὶ 90 λεπτὰ τὴν ὀκᾶν, διὰ νὰ ὠφελῶνται περισσότερον. Περὶ τῶν λεπτομερειῶν καὶ ἐγὼ θ’ ἀποφύγω νὰ κάμω λόγον, διότι νομίζω, ὅτι ὅταν τις δὲν παραδέχεται τὰς βάσεις ἑνὸς Νομοσχεδίου, ὀφείλει νὰ μὴ εἰσέρχηται εἰς τὰ καθέκαστα αὐτοῦ καὶ νὰ μὴ ζητῇ νὰ τροποποιήσῃ αὐτά· ὑποτίθεται, ὅτι αἱ διατάξεις τοῦ Νομοσχεδίου ἀποτελοῦσιν ἓν σύνολον, ὅπερ δὲν πρέπει τις νὰ διαταράξῃ. Διὰ τῶν φορολογικῶν μάλιστα αὐτῶν Νομοσχεδίων ἡ Κυβέρνησις ὑπεσχέθη, ὅτι θὰ μᾶς φέρῃ εἰς τὸ ἰσοζύγιον· ἐγὼ ὅμως φρονῶ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις μᾶς ἀπομακρύνει τοῦ ἰσοζυγίου· μᾶς ἀπομακρύνει δὲ οὐχὶ μόνον διὰ τῶν δαπανῶν, ἀλλὰ καὶ διὰ τοῦ Νομοσχεδίου περὶ καπνοῦ καὶ διὰ τῶν ἄλλων φορολογικῶν Νομοσχεδίων, διότι δι’ αὐτῶν ἀδύνατον νὰ ἔχωμεν ὅσα προϋπολογίζει. Ἐνῷ δ’ ἡ Κυβέρνησις ηὔξησε καὶ αὐξάνει καθ’ ἡμέραν τὰς δαπάνας, ἐνῷ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς μᾶς παρέστησε κατὰ δέκα περίπου ἑκατομμύρια ἐπὶ πλέον τὰς δαπάνας τοῦ σταθεροῦ Προϋπολογισμοῦ, ἐν τούτοις τὰ φορολογικὰ Νομοσχέδια διεσκεύασεν οὕτω πως, ὥστε οὐδεμία νὰ ὑπάρχῃ ἐλπὶς, ὅτι θὰ καλύψωμεν τὰ ἐλλείμματα εἰς τὸ μέλλον διὰ τοιούτων φόρων· ἰδίως διὰ τὸ ἔτος τοῦτο, ὅπερ ἐπροχώρησεν ἤδη, ἐλάχιστα θὰ ὠφελήσωσιν οἱ νέοι φόροι, διότι μόλις ἴσως θὰ κατορθωθῇ νὰ λειτουργήσωσιν ἐπὶ 4 ἢ 5 μῆνας. Οὕτω τὸ ἀρχικὸν ἔλλειμμα, μετὰ τὴν προσθήκην νέων δαπανῶν καὶ μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῶν 800,000 δραχμῶν ἐκ τῶν δασῶν, οὐδὲ κατὰ τὸ ἥμισυ θὰ καλυφθῇ κατὰ τὸ ἐνεστὸς ἔτος.

§85ΤΙΝΕΣ. Αὔριον.

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διαλύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρᾳ 8 μ. μ.).