1883.01.31

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 46

τῆς 31 Ἰανουαρίου 1883

(Δευτέρα)

Ὥρᾳ 3 Μ. Μ. (Γενομένης ἀπαρτίας, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως καὶ ἐπεκυρώθησαν).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ Ἔμποροι καὶ μεταπράται τῆς πόλεως Τρικκάλων ζητοῦσι ν’ ἀπαλλαγῶσι τῆς πληρωμῆς τοῦ ἐπιτηδευματικοῦ φόρου, ὡς κακῶς ἐγγραφέντες ὡς τοιοῦτοι εἰς τοὺς καταλόγους. Ἡ χήρα Γραμματικοπούλου Ζαχαρένια ζητεῖ διὰ τὰς πρὸς τὴν πατρίδα ἐκδουλεύσεις τοῦ συζύγου της αὔξησιν τῆς μηνιαίας συντάξεώς της. Δημόται Λυκοσούρας καὶ Φαλαισίας παραπονοῦνται κατὰ τῆς ἐπιπολαζούσης ἐν τοῖς δήμοις των ζωοκλοπῆς.

§2Δ. ΤΖΑΝΕΣ. Ἔγκριτον μέλος τῆς ἐν Τύνιδι ἑλληνικῆς ἀποικίας, ὁ κ. Παπαδόπουλος, ἀπηύθυνε καὶ πρὸς ἐμὲ ὡς καὶ πρὸς τοὺς κ. κ. Ψύλλαν, Βούλγαρην, Μίλησην καὶ Στεφανόπουλον τηλεγράφημα, δι’ οὗτινος παρακκαλούμεθα νὰ παρακαλέσωμεν τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἰδίᾳ τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν ὑπουργὸν, ἵνα μὴ προβῇ εἰς τὴν κατάργησιν τοῦ ἐν Τύνιδι ὑποπροξενείου πρὶν ἢ ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου μεριμνήσῃ σπουδαιότατα. Τὸ τηλεγράφημα τοῦτο περιλαμβάνει περίπου τὰ ἑξῆς· ὅτι ἡ ὕπαρξις τοῦ ἐν Τύνιδι Ἑλληνικοῦ ὑποπροξενείου ἀφορᾷ εἰς σπουδαῖα ἑλληνικὰ συμφέροντα καὶ ἰδίᾳ εἰς τὴν ἁλιείαν τοῦ σπόγγου, ἀντικείμενον, ὅπερ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις δὲν ὀφείλει νὰ παρίδῃ· Εἰσὶ πλεῖστοι οἱ λόγοι οἱ συνηγοροῦντες ὑπὲρ τῆς διατηρήσεως τοῦ ἐν Τύνιδι ὑποπροξενείου, ἀλλὰ δὲν εἶναι καιρὸς νὰ διαλάβω περὶ τούτων ἤδη· ἐπιφυλλάσομαι ὅμως κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ· οὐχ ἧτον καταθέτω τὸ τηλεγράφημα εἰς τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς καὶ παρακαλῶ τὸν κ. πρόεδρον ν’ ἀποστείλῃ αὐτὸ πρὸς τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν ὑπουργὸν, ἵνα λάβῃ ὑπ’ ὄψει τὸ ἐν αὐτῷ περιεχόμενον καὶ ἀναχαιτίσῃ τὰς περὶ τοῦ ὑποπροξενείου ἐν Τύνιδι ἐνεργείας του, μελετῶν ἐπισταμένως τὸ ζήτημα τῆς διατηρήσεώς του.

§3Α. ΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπὸ τὸ παρελθὸν ἤδη ἔτος, ὑπέβαλον ἀναφορὰν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν αἱ παρόδιοι τῆς λεωφόρου, ἥτις ἀποτελεῖ τὴν ζώνην τῆς πόλεως Πατρῶν, ὅπως ἀνοιχθῇ ἡ ὁδὸς αὕτη. Διὰ Διαταγμάτων δύω πρὸ χρόνων πολλῶν διετάχθη νὰ ἀνοιχθῇ ἡ λεωφόρος αὕτη, χρησιμωτάτη ὑφ’ ὅλας τὰς ἐπόψεις. Δυστυχῶς ὅμως πρό τινος καιροῦ ἐπροτάθησαν τροποποιήσεις τοῦ σχεδίου καὶ ἑπομένως παρεντίθενται κωλύματα εἰς τὴν ἄνοιξιν τῆς ὁδοῦ αὐτῆς. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ συστήσω τὴν ἀναφορὰν εἰς τὸ ὑπουργεῖον, ὅπως φροντίσῃ διὰ τὰ περαιτέρω, καθόσον διὰ τῆς ὁδοῦ ταύτης προστατεύονται σπουδαῖα συμφέροντα τῶν παροδίων καὶ τοῦ Δημοσίου. Παρακακῶ δὲ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς νὰ διατάξῃ τὴν ἐκτύπωσιν τῆς ἐγγράφου συστάσεώς μου. Ἔχω δὲ καὶ ἄλλην ἀναφορὰν ἀπευθυνομένην πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ἐκ μέρους πολλῶν παροδίων κατοίκων Πατρῶν, ὅπως πραγματοποιηθῇ ἡ ὁδὸς ἡ ἄγουσα ἀπὸ τοῦ ἁγίου Ἀνδρέου μέχρι τοῦ χανίου Παπαδιαμαντοπούλου, ἥτις φέρει πρὸς τὸν Πύργον καὶ εἶναι ἰδίως ὠφέλιμος εἰς τοὺς ἀμπελοκτήμονας, καὶ ἐν γένει πρὸς πάντας τοὺς διερχομένους ἀπὸ Πατρῶν μέχρις Ἠλείας. Συνιστῶ λοιπὸν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν ἀναφορὰν αὐτὴν καὶ ἐπειδὴ ἐστάλη πρὸς ἐμὲ τὴν παραδίδω ἐγὼ εἰς τὸ ὑπουργεῖον. Καὶ αἱ δύω ἀναφοραί, ὡς βλέπετε, εἶναι παροδίων· εὔχομαι δὲ, ὅπως μὴ αἱ συστάσεις μου ἦναι παροδικαί. (Ὅρα Παράρτημα).

§4ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Πολλάκις ὑψώθησαν φωναὶ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὅπως ληφθῇ πρόνοια περὶ κατασκευῆς ἄλλης αἰθούσης τῶν συνεδριάσεων, τῆς ὑπαρχούσης ἀποδειχθείσης ἐλαττωματικῆς.

§5Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ.

§6ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Νομίζω, ὅτι ἀπὸ τοῦδε δύναται ἡ Βουλὴ νὰ θεωρήσῃ ὡς λελυμένον τὸ ζήτημα καὶ ἀπὸ τοῦδε ν’ ἀνατεθῇ εἰς ἐργολάβους ἢ ἀρχιτέκτονας ὅπως σκεφθῶσι περὶ τῆς καταλληλοτέρας θέσεως καὶ τοῦ καταλληλοτέρου σχεδίου κατασκευῆς αἰθούσης. Πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοια ἀπὸ τοῦδε, ὅπως τὴν ἐρχομένην Σύνοδον μὴ συνεδριάζωμεν πάλιν ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης, ἥτις καὶ ὑπὸ ἄλλας ἐπόψεις, ἰδίως δὲ ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς ἀκουστικῆς εἶναι ὅλως διόλου ἐλαττωματική.

§7ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὡς πρὸς τοῦτο, περὶ οὗ ἐποιήσατο λόγον ὁ κ. Μεσσηνέζης, δὲν πρόκειται ν’ ἀπαντήσω· τοῦτο εἶναι μία ἐκ τῶν οἰκονομιῶν, τὰς ὁποίας πρόκειται νὰ συστήσῃ εἰς τὴν Βουλὴν ἡ ἀντιπολίτευσις, καὶ δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι θὰ ἀναπτύξῃ τὰ κατ’ αὐτὴν ὁ ἔντιμος βουλευτὴς, ὅταν ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ κληθῇ νὰ ὁμιλήσῃ. Ἐγὼ ἀνέβην εἰς τὸ βῆμα οὐχὶ ἵνα ἀποκρούσω προώρως τὴν οἰκονομίαν ταύτην, ἀλλ’ ἵνα ὑποβάλω νομοσχέδια, ἓν περὶ προβιβασμοῦ ὑπαξιωματικῶν εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπολοχαγοῦ καὶ ἀνθυπασπιστοῦ, καὶ ἕτερον νομοσχέδιον περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρ. 2 τοῦ νόμου περὶ προσμετρήσεως τοῦ ἀπαιτουμένου χρόνου πρὸς προβιβασμὸν ἀξιωματικῶν. (Ὅρα Παράρτημα). Ὑποβάλλω προσέτι κατάστασιν περὶ τῆς δυνάμεως τῶν ἀξιωματικῶν, ἀνθυπασπιστῶν καὶ ὁπλιτῶν, ζητηθεῖσαν, νομίζω, παρὰ τοῦ βουλευτοῦ ἐκ Κέας κ. Κόρπα. Προσέτι ἐνθυμίζω εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι ὑπέβαλον πρὸ μηνὸς ἔκθεσιν, ἥτις καὶ ἐδημοσιεύθη, περὶ κληροδοτήματός τινος, τὸ ὁποῖον κατά τινα διάταξιν τῆς διαθήκης τοῦ κληροδότου πρέπει νὰ κανονίζηται ὑπὸ τῆς Βουλῆς. Πρόκειται περὶ 15,000 δρ. κατ’ ἔτος, ἐκ τῶν ὁποίων αἱ μὲν 1000 εἶναι καθωρισμέναι ὑπὲρ τοῦ Πτωχοκομείου, 14,000 ὅμως πρέπει νὰ διατίθενται ὑπὸ τῆς Βουλῆς. Ἡ Βουλὴ οὐδέποτε ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, καθ’ ἣν διετέθη τὸ ποσὸν τοῦτο, ἤτοι ἀπὸ τοῦ 1877, ἀπεφάνθη, ὡς ἐκ τούτου ὁ ἐκτελεστὴς τῆς διαθήκης τοῦ κληροδότου ἐδέησε νὰ μᾶς εἴπῃ, ὅτι παύει τὴν ἀποστολὴν τοῦ ποσοῦ τούτου, ἕως ὅτου ὁρισθῇ ποία θὰ γείνῃ χρῆσις αὐτοῦ. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ παραπέμψῃ τὴν ὑπόθεσιν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως μελετήσασα τὸ ζήτημα ὑποβάλῃ τὴν γνωμοδότησίν της πρὸς τὴν Βουλὴν, αὕτη δὲ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς γνωμοδοτήσεως ἀποφανθῇ περὶ τῆς καταλληλοτέρας χρήσεως.

§8Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ νὰ παραπεμφθῇ ἡ ὑπόθεσις τοῦ κληροδοτήματος τοῦ μακαρίτου Ξενοκράτους εἰς τὴν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ἐπιτροπὴν, δὲν ἀντιλέγω καὶ ἐγώ, καὶ συμφωνῶ μᾶλλον νὰ σταλῇ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἀλλὰ παρακαλῶ τὴν Ἐπιτροπὴν νὰ ἐξετάσῃ καλῶς τὴν ὑπόθεσιν, ν’ ἀναγνώσῃ δὲ τὴν διαθήκην διὰ νὰ ἴδῃ, ἐὰν διὰ τῆς διαθήκης προσδιορίζεται εἰδικώτερον ἡ διάθεσις τοῦ κληροδοτήματος· διότι ἐν τῇ ἐκθέσει τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἀνέγνων, ὅτι ὁ προσδιορισμὸς εἰδικώτερον τῆς διαθέσεως τοῦ κληροδότου προτείνεται συνεπείᾳ προφορικῆς παραγγελίας, γενομένης παρὰ τοῦ διαθέτου εἰς τὸν ἐκτελεστὴν τῆς διαθήκης. Ἑπομένως εἶναι ἀνάγκη, νομίζω, ἡ Ἐπιτροπὴ νὰ βεβαιωθῇ καὶ νὰ βεβαιώσῃ ἂν πράγματι ἐδόθη τοιαύτη προφορικὴ ἐντολή.

§9ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Διὰ τοῦτο ἐζήτησα νὰ παραπεμφθῇ ἡ ὑπόθεσις εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν, ὅπως ζητήσῃ αὕτη πάντα τὰ διαμειφθέντα ἔγγραφα, ὅπως μελετήσῃ καὶ τὴν διαθήκην, ζητήσῃ δὲ πληροφορίας καὶ παρὰ τοῦ ἐκτελεστοῦ τῆς διαθήκης, ἵνα ἐξ ὅλων τούτων φωτισθῇ. Ἡ Ἐπιτροπὴ βεβαίως θέλει ζητήσει παρὰ τοῦ Ὑπουργείου πάντα τὸν φάκελλον, καὶ ἐὰν δὲν ἀρκοῦσιν αἱ ἐν αὐτῷ πληροφορίαι, θέλει πορισθῆ καὶ ἄλλας.

§10ΠΑΛΑΜΙΔΗΣ. Οἱ κάτοικοι ὁλοκλήρου τοῦ χωρίου Ῥένεσι τοῦ Δήμου Τροπαίων ὑποβάλλουν ἀναφορὰν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ παρακαλοῦσι δι’ αὐτῆς τὴν Κυβέρνησιν νὰ διατάξῃ τὰς Ἀρχὰς, ὅπως μὴ παρέχωσιν συνδρομὴν εἰς Ὀθωμανίδα τινὰ, ἥτις λέγει, ὅτι ὑπὸ τοῦ προσώπου της κατείχοντο αἱ γαῖαι ἐκεῖναι καὶ ὅτι εἰς αὐτὴν ἀνῆκεν ὁλόκληρον τὸ χωρίον καὶ αἱ γαῖαι. Παρακαλοῦν λοιπὸν τὴν Κυβέρνησιν νὰ διατάξῃ τὰς Ἀρχὰς νὰ σταματήσουν πᾶσαν ἐνέργειαν μέχρις οὗ ἴδωμεν τί συμβαίνει.

§11ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Ὑποβάλλω, κύριοι, Νομοσχέδια περὶ πιστώσεων, αἵτινες εἶναι διαφόρων εἰδῶν. Πρῶτον ἐκ μεταφορᾶς διὰ τὴν κατασκευὴν καὶ ἐπισκευὴν πρὸ πάντων τοῦ Τελωνείου Σύρου. Ἡ μεταφορὰ γίνεται ἐκ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1881. Δὲν συνεπληρώθησαν τὰ ἔργα, ἐνῷ ἔληξεν ἡ χρῆσις, ἑπομένως ζητεῖται νὰ γείνῃ μεταφορὰ ποσοῦ 131 χιλ. δραχμῶν εἰς τὴν χρῆσιν τοῦ 1882. Δεύτερον, ἀναπληρωματικὴ πίστωσις 75 χιλ. δραχμῶν τῆς χρήσεως τοῦ 1882 δι’ ὑπηρεσίας, διὰ τὰς ὁποίας δὲν ἤρκεσεν ἡ ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ πίστωσις· τὰ καθέκαστα εὑρίσκετε εἰς τὸν πίνακα· 5 χιλ. δραχ. πίστωσις δι’ ἔξοδα τοῦ ἀρχείου τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου. Σπουδαιοτέρα εἶναι ἡ πίστωσις πάλιν διὰ μεταφορᾶς ἐκ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1881 διὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, ἀφορῶσα ἔργα, τὰ ὁποῖα ἤρξαντο τότε καὶ ἐξηκολούθουν, 1,844,281 δραχμῶν.

§12Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τί ἔκαμεν ἡ Ἐπιτροπὴ, ἥτις διωρίσθη νὰ ἐκκαθαρίσῃ;

§13ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Αὕτη προσδιωρίσθη μόνον διὰ τὴν διαχείρισιν τοῦ δανείου. Ἡ προτεινομένη πίστωσις ὑπῆρχεν ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ 1881, ἀλλὰ ἔληξεν ἡ χρῆσις πρὶν περατωθῇ ὅλη ἡ ἐργασία. Ἡ Ἐπιτροπὴ ἐξεπεραίωσε τὸ γενικὸν μέρος περὶ τοῦ δανείου, κατόπιν δὲ καὶ τὴν διαχείρισιν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, ὡς πρὸς δὲ τ’ ἀφορῶντα τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν δὲν ἔλαβε καιρὸν νὰ ἐργασθῇ, διότι ἔληξεν, ἐξαντληθείσης τῆς δι’ αὐτὴν πιστώσεως.

§14Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τότε ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ὀφείλει νὰ ὑποβάλῃ τ’ ἀφορῶντα εἰς τὸ Ὑπουργεῖον....

§15ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Μάλιστα, τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν ἐπεξεργάζεται ταῦτα, καὶ ὁ κύριος Ὑπουργὸν θέλει τὰ ὑποβάλει. Τελευταῖον ζητεῖται πίστωσις ἀναπληρωματικὴ 90,525 διαφόρων εἰδῶν. (Ὅρα Παράρτημα).

§16Σ. ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅλαι αἱ πιστώσεις εἰς πόσον ποσὸν ἀνέρχονται;

§17ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Δὲν ἔχω κάμει τὴν ἄθροισιν, ἀλλὰ εὐκόλως γίνεται τοῦτο· νομίζω, ὅτι ὑπερβαίνει τὰ 2 ἑκατομμύρια, διότι ἡ μία μόνη πίστωσις εἶναι 1,800,000 περίπου καὶ ἡ ἀμέσως μεγαλειτέρα 130,000, ὥστε τὸ ὅλον θὰ ἦναι 2,200,000, περίπου.

§18ΚΑΡΤΣΩΝΑΣ. Νέων;

§19ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Ὄχι· παλαιῶν.

§20ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Κύριοι, δὲν συμφωνῶ μετὰ τοῦ κυρίου Μεσσηνέζη, ζητήσαντος τὴν κατασκευὴν αἰθούσης τῶν συνεδριάσεων καὶ ὡς λόγον προτείναντος τὸ ἄῤῥυθμον τῆς νῦν ὑπαρχούσης, καὶ δὲν συμφωνῶ διότι αὕτη ἡ ἄῤῥυθμος ἀνταποκρίνεται πληρέστατα πρὸς τὸ ἄῤῥυθμον καὶ ἄκοσμον τῶν ἐντὸς συνεδριαζόντων (ἱλαρότης). Δὲν θέλω διὰ τῆς ἀντιθέσεως τοῦ ἐῤῥύθμου περιέχοντος πρὸς τὸ ἄῤῥυθμον τοῦ περιεχομένου ν’ ἀκούσωμεν ἀπὸ Αἰσώπειόν τινα παρατηρητὴν τὸ τοῦ μύθου τοῦ Αἰσώπου. Ἐὰν πρόκειται νὰ ἔχωμεν αἴθουσαν καλῶς κατεσκευασμένην κατὰ τοὺς κανόνας τῆς ἀρχητεκτονικῆς καὶ ἀνταποκρινομένην εἰς τὸν προορισμόν της, ἡμεῖς δὲ νὰ μὴ ἀνταποκρινώμεθα εἰς τὸν προορισμόν μας, ἀναντιῤῥήτως θὰ ἀκούσωμεν περὶ αὐτῆς λεγόμενον, «ὢ οἵα κεφαλὴ καὶ ἐγκέφαλον οὐκ ἔχει» (ἱλαρότης). Διὰ τοῦτο ἐνόσῳ ἐπιφαίνεται ἐν ταῖς ψηφοφορίαις ἡμῶν καὶ ἐν τῇ Πολιτείᾳ ἡμῶν τὸ ἄῤῥυθμον καὶ τὸ ἄκοσμον, ἐνταῦθα πρέπει νὰ διατελῶμεν περιστριβόμενοι. Δυστυχῶς παρ’ ἡμῖν ἐν Ἑλλάδι δαπανῶνται μεγάλα κεφάλαια εἰς οἰκοδομὰς καὶ τοποθετήσεις λίθων ἐπὶ λίθων, καὶ ἔχομεν Ἀκαδημίαν διὰ τὴν ὁποίαν ἐδαπανήθησαν ἑκατομμύρια, δὲν ἔχομεν δὲ τὴν ψυχὴν τοῦ καταστήματος αὐτοῦ. Τὸ σπουδαιότερον ἐπὶ τοῦ ὁποίου ὀφείλομεν ν’ ἀφιερώσωμεν τὴν προσοχήν μας εἶναι ὅτι πρέπει νὰ ἀπομακρύνωμεν ἀφ’ ἡμῶν τὸν Ἰουδαϊσμὸν, νὰ μὴ ζητῶμεν τὴν καθάρισιν τῶν ἔξωθεν τοῦ ποτηρίου καὶ τῆς παροψίδος ἀλλ’ ὀφείλομεν νὰ καθαρίσωμεν τὰ ἐντὸς καὶ ὀφείλομεν νὰ ἐξετάσωμεν ἑαυτοὺς ἐὰν ἀνταποκρινώμεθα εἰς τὴν ἀποστολὴν ἡμῶν, καὶ τότε δυνατὸν νὰ πρέπῃ εἰς ἡμᾶς καὶ καλλίτερον κατάστημα. Εἰ δὲ ἐν ὅσῳ οὕτω πολιτευόμεθα, ἐγὼ ἤθελα προτείνει ἵνα ἐν ὑπαίθρῳ συνεδριάζωμεν διὰ πολλοὺς καὶ σπουδαιοτάτους λόγους· καὶ συνελῶντι εἰπεῖν διότι ἐν ὑπαίθρῳ εὑρισκόμεθα ὑπὸ τὰς ὄψεις ἁπάσης τῆς κοινωνίας· δεύτερον θέλομεν ἐπισπεύσει τὰς ἐργασίας μας καὶ δὲν θέλομεν παρατείνει αὐτὰς δι’ ἀσκόπων μακρηγοριῶν, ἀλλὰ θέλομεν βουλεύεσθαι ἐθνωφελῶς, ἀποφεύγοντες τὰς πολυλογίας ἕνεκα τῆς ἐπιδράσεως τῆς ἀτμοσφαίρας (ἱλαρότης)· καὶ τοιουτοτρόπως δὲν θέλομεν διὰ τοιούτων στρατηγημάτων ἐπιδιώκει τὴν ματαίωσιν τῶν ἐργασιῶν. Ἄλλως τε, αὐτὴ ἡ αἴθουσα εἶναι καταλληλοτέρα καὶ διότι ἕνεκα τῆς διευθετήσεώς της δὲν ἀκούομεν πολλὰς ὕβρεις, ἀνταλασσομένας, ὅπως καὶ ἄλλα ἄτοπα συμβαίνοντα λαμβάνουσι χώραν ἐν μικραῖς διαστάσεσι. Τί δὲ ἄλλο φέρων κατὰ νοῦν ἀνέβην ἐπὶ τοῦ βήματος; ὅπως συστήσω εἰς τοὺς κυρίους Ὑπουργοὺς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὀφείλουν νὰ πράξωσι. Κατ’ ἐμὴν κρίσιν, Κυβερνήτης τῆς Πολιτείας καὶ κυβερνήτης τοῦ πλοίου εἶναι δύω ὅμοια πράγματα ὡς καὶ τὸ σκάφος τῆς Πολιτείας παραβαλλόμενον πρὸς τὸ σκάφος ἐν θαλάσσῃ· ὁ κυβερνήτης ἐν θαλάσσῃ ὀφείλει νὰ φροντίσῃ πρὸς διάσωσιν τοῦ πλοίου, νὰ ἔχῃ ὅλα τὰ μέσα, ἐν γαλήνῃ προνοῶν καὶ ὄχι ν’ ἀναμένῃ τὴν τρικυμίαν καὶ τότε νὰ φροντίσῃ περὶ τῶν μέσων τῆς σωτηρίας. Σήμερον ἅπαντες ἡμεῖς ὠφείλαμεν νὰ φροντίσωμεν περὶ τῶν μέτρων ἐκείνων, ἅτινα ὑπόσχονται τὴν ὀρθὴν Πολιτείαν τοῦ Κοινοβουλίου. Κατ’ ἐμὴν κρίσιν ἐπαναλαμβάνω, καὶ τοῦτο μέχρι γελοίου, τὸ περὶ 30μελοῦς Ἐπιτροπῆς μέτρον, ἐπιμένω εἰς τοῦτο στηριζόμενος εἰς εὔελπι παράδειγμα, ἀρχαίου βουλευομένου καὶ λέγω τοῦτο οὐχὶ βεβαίως διότι εἶμαι ἄξιος νὰ μιμηθῶ τὸν Κάτωνα, ὅστις ἐπὶ πάσης λέξεως ἐπὶ διαφόρων ἀντικειμένων τοῦ λόγου αὑτοῦ ἔλεγεν στερεοτύπως ἐν τέλει καὶ τὸ «ceterum censeo delenda Carthago»· δὲν ἔχω τὴν ἀξίωσιν τοῦ ἀναστήματος ἐκείνου οὐδὲ τὴν ἀξίαν καὶ ἱκανότητα ἐκείνου· ἀλλ’ ἐπιμένω εἰς τὴν ἰδέαν αὐτὴν διότι βλέπω ὅτι ἐὰν οὐχὶ πάντες οἱ πλεῖστοι ὅμως τῶν συναδέλφων εἶναι σύμφωνοι μετ’ ἐμοῦ. Χθὲς ἀκόμη ὁ κύριος Κανελλόπουλος ὑπέβαλεν πρότασιν, ἥτις δὲν ἔχει εἰμὴ μόνον αὐτὸν τὸν σκοπὸν, ζητεῖ τὴν διόρθωσιν τῶν περὶ ἐκλογῶν καὶ περὶ ἀριθμοῦ τῶν Βουλευτῶν κειμένων Νόμων. Ἄλλος Βουλευτὴς ὑπέβαλεν ἄλλην πρότασιν ὡς καὶ ἄλλοι ἄλλας καὶ ἐν ἑνὶ λόγῳ ἐν μιᾷ ἑκάστῃ προτάσει ὑπάρχει τοῦτο μαρτυρούμενον, ὅτι τὸ Πολίτευμα δὲν λειτουργεῖ ὀρθῶς. Πρέπει λοιπὸν, ὅταν τὰ πράγματα παρουσιάζωσιν ὄψιν ὁμαλὴν, ν’ ἀφήσωμεν καὶ τὸν Προϋπολογισμὸν καὶ πᾶσαν ἄλλην ἀπασχόλησιν καὶ νὰ προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα θέλουσι συνεπιφέρει τὴν καλὴν διοίκησιν, τὴν καλὴν οἰκονομίαν, τὴν καλὴν διαχείρισιν τῆς δικαιοσύνης καὶ τὴν καλὴν τῆς Ἐκκλησίας κατάστασιν. Ὁ κύριος Κωνσταντόπουλος φρονεῖ τ’ αὐτὰ ὅπως καὶ πολλοὶ ἄλλοι Βουλευταί. Τί ὠφελεῖ, κύριοι, δὲν λέγω τοὺς Ὑπουργοὺς, ἀλλὰ τὸν Πρωθυπουργὸν, καὶ ἐὰν 10 ἢ 20 ἔτι φορὰς γείνῃ Πρωθυπουργὸς καὶ νὰ εὑρίσκεται ἐπὶ τέλους εἰς τὴν αὐτὴν κοινὴν τύχην; Καὶ ποία ἡ τύχη τῶν πολιτευομένων ἐν Ἑλλάδι; ἡ αὐτὴ ὅπως ἐν τῇ ἀρχαιότητι· ἐπὶ τέλους δηλαδὴ ὅλοι οἱ πολιτευόμενοι κατέληξαν εἰς τὸ νὰ θεωρῶνται κλέπται καὶ τίποτε ἄλλο. Τοιοῦτος ἐπίλογος ἀναμένει καὶ τὸν κύριον Πρωθυπουργόν. Αὐτὸς ὁ Μιλτιάδης κατεδικάσθη ὡς κλέπτης ὡς ἐπίσης καὶ ὁ δίκαιος Ἀριστείδης δὲν ἦτον ἀνεκτός. Εἶναι ὅλα αὐτὰ, τὰ ὁποῖα ὡς τυπικὴ κοινοβουλευτικὴ διεξάγονται παρ’ ἡμῖν, εἶναι ὅλα μάταια· ἂς μὴν ἐπαρκεσθῇ ὁ Πρωθυπουργὸς εἰς τὴν κοινὴν τύχην. Τὰ τῆς ἡμετέρας Πολιτείας χρήζουσιν ἀνακαινίσεως· Ἐμπρὸς λοιπὸν εἰς τὰ μέτρα τῆς ἀναμορφώσεως. Διὰ τοῦτο προτείνω εἰς τὴν Βουλὴν ὅπως, μὴ λαμβάνουσα ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀφορμὴν ὅτι εἶναι ἡ πρότασίς μου, καὶ ὅτι δὲν ἀξίζει τὸν κόπον, πρότασίς μου νὰ δώσῃ τὴν ὤθησιν, προτείνω, λέγω, νὰ θέσῃ ἕκαστος ἐξ ἡμῶν τὴν χεῖρά του εἰς τὴν καρδίαν καὶ τοιουτοτρόπως κατ’ ἰδίαν του συνείδησιν νὰ ἀποφασίσῃ ἕκαστος ἐξ ὑμῶν νὰ πολιτευθῶμεν ὅπως πρέπει, ἰδίως δὲ ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς ἂς λάβῃ αὐτὴν τὴν πρωτοβουλίαν τῆς ἀναμορφώσεως, διότι τότε δύναται νὰ πολιτευθῇ γενναιοφρόνως, καὶ οὐχὶ ἀκολουθῶν τὴν τετριμμένην ὁδόν.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Τρίτη συζήτησις τοῦ Νομοσχεδίου τῆς πιστώσεως διὰ τὰ ἔξοδα τοῦ μηνὸς Ἰανουαρίου τοῦ 1883.

§22ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἥτις ἐβασάνισε τὸ Νομοσχέδιον, περὶ οὗ πρόκειται, τὰ δύω μέλη ὑπέγραψαν ἐν ἐπιφυλάξει, καὶ ὀφείλομεν διὰ δύω λέξεων νὰ ἐξηγήσωμεν τὴν ἐπιφύλαξιν. Καὶ πέρυσι, κύριε Πρόεδρε, ἐσυζητήθη τὸ ζήτημα ἐπὶ τῇ βάσει τίνος Προϋπολογισμοῦ πρέπει νὰ λαμβάνωνται τὰ δωδεκατημόρια, καὶ ὑπεστηρίχθη ἡ ἰδέα, ὅτι ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ παρελθόντος ἔτους πρέπει νὰ λαμβάνωνται. Καὶ τῷ ὄντι, κύριε Πρόεδρε, τοῦτο εἶναι ὀρθότερον, διότι ὁ ἐψηφισμένος Προϋπολογισμὸς εἶναι Νόμος τοῦ Κράτους, μόνον δὲ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐψηφισμένων Νόμων δικαιοῦνται οἱ ἀντιπρόσωποι νὰ ἐπιτρέπουν τὴν δαπάνην. Ἕνεκα δὲ τούτου, ἀφοῦ δὲν ἠδυνάμεθα νὰ μὴ δόσωμεν τὴν πίστωσιν, ἐθεωρήσαμεν καλὸν νὰ ἐπιφυλαχθῶμεν. Ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1883 εἶναι ἀληθὲς ὅτι κατ’ ὀλίγον διαφέρει τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1882 ἤτοι κατ’ ὀλίγας χιλιάδας· ἀλλ’ ὑπὸ τῆς ἀντιπολιτεύσεως ὑπεστηρίχθησαν σπουδαῖαι οἰκονομίαι, αἵτινες θίγουσι καὶ τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1883. Ὑπὸ τὴν ἔννοιαν λοιπὸν ταύτην καὶ ἐπιφύλαξιν ἐννοοῦμεν, ὅτι ψηφίζωμεν τὸ πρὸ τοῦ Νόμου Νομοσχέδιον.

§23ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Νὰ προστεθῇ ὡς 4ον ἄρθρον τὸ ἑξῆς «ὁ παρὼν Νόμος τίθεται εἰς ἐνέργειαν ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως αὐτοῦ ἐν τῇ Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως». (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ Νομοσχέδιον περὶ χορηγίας πιστώσεως διὰ τὰ ἔξοδα τοῦ μηνὸς Ἰανουαρίου τοῦ 1883, εἰς τρίτην καὶ τελευταίαν συζήτησιν κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον μετὰ τῆς προσθήκης καὶ 4ου ἄρθρου).

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ Νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 11 τοῦ ΣΔ Νόμου τοῦ 1867 περὶ νομισματικοῦ συστήματος.

§25ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὅταν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν τὸ νομοσχέδιον περὶ τροποποιήσεως ἄρθρου τινὸς τοῦ νόμου τοῦ 1867, ἐνθυμεῖσθε, ὅτι ἐζήτησε ν’ ἀναγνωσθῇ εἰς ά. συζήτησιν ἀμέσως, διότι δὲν ἦτο, εἶπε, πολύπλοκον, ἀλλὰ συνέκειτο ἐξ ἑνὸς ἄρθρου. Ἀπὸ τῆς θέσεώς μου ἀντέστην, διότι εἶχον ὑπὲρ ἐμοῦ τὸν Κανονισμὸν, καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς ὑπεχώρησε· καὶ ἐκηρύχθη μὲν τὸ νομοσχέδιον κατεπεῖγον, ἀλλ’ ἀπεστάλη νὰ τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ. Τῳόντι τὴν ἑπομένην ἦλθεν εἰς συζήτησιν, ἀλλὰ δὲν ἠδυνήθην νὰ παρευρεθῶ εἰς αὐτὴν ἕνεκα ἀσθενείας, οὐχ ἧττον ἀνέγνωσα καὶ τὴν ἔκθεσιν τὴν συνοδεύουσαν τὸ νομοσχέδιον, καὶ τὸ νομοσχέδιον αὐτό. Ἄς μοὶ ἐπιτρέψῃ δὲ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ τῷ εἴπω, ὅτι ἡ ἔκθεσίς του ἀφώρα εἰς πᾶν ἄλλο ζήτημα παρὰ εἰς τὸ προκείμενον, τὸ ὁποῖον ζητεῖ νὰ λύσῃ διὰ τοῦ μοναδικοῦ ἄρθρου. Ὅλα τὰ ἀναφερόμενα ἐν τῇ ἐκθέσει εἶναι ἀληθῆ, ἀλλ’ εἰς κατάστασιν νομισματικὴν τῆς Ἐπικρατείας ὁμαλὴν, καὶ οὐχὶ οἵα εἶναι σήμερον δυστυχῶς. Σήμερον ἦλθον τὰ πράγματα νὰ ὁμιλήσουν ἡλίου φαεινότερον, ὅτι τὸ πολλαπλοῦν τραπεζικὸν γραμμάτιον εἶναι ἐπικίνδυνον καὶ ἐπιζήμιον εἰς τὴν Πολιτείαν, διότι παρουσιάζει τὴν νομισματικὴν ἀνωμαλίαν αὐτὴν, τὴν ὁποίαν δὲν θὰ εἴχομεν, ἐὰν εἴχομεν ἓν τραπεζικὸν γραμμάτιον δι’ ὅλον τὸ Κράτος. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὑποστηρίζων προχθὲς τὸ νομοσχέδιον, εἶπεν, ὅτι ἡ ἀντιπολίτευσις ἄς αἰτιᾶται ἑαυτὴν διὰ τὴν σύστασιν τῆς Τραπέζης ἐν Ἠπειροθεσσαλίᾳ· αὐτὴ ἵδρυσεν αὐτὴν, ὅταν ἦτο Κυβέρνησις. Αὐτὸ εἶναι ἀλήθεια ἀναντίῤῥητος· ἀλλ’ ἡ ἀλήθεια ἐπίσης εἶναι, ὅτι τὴν ἐπέβαλε, δυστυχῶς, ἡ κατάστασις τῶν πραγμάτων. Αἱ ἀνάγκαι, εἰς τὰς ὁποίας εὑρέθη ὁ Τόπος πρὸς συνομολόγησιν δανείου 120 ἑκατομμυρίων, ὑπεχρέωσε τὴν Κυβέρνησιν ἐκείνην νὰ παραδεχθῇ καὶ τὸν ὅρον τῆς συστάσεως προνομιούχου Τραπέζης. Ἄς ἐνθυμηθῇ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὅμως, ὅτι αὐτὸ τὸ ζήτημα ἦτο λελυμένον ἐν Ἑλλάδι ὑπὲρ τοῦ πολλαπλοῦ γραμματίου τῶν Τραπεζῶν, καὶ ὑπεστηρίχθη καὶ ἐξ αὐτῆς τῆς μερίδος, ὅταν ἐπρόκειτο περὶ Ἰονικῆς Τραπέζης. Ὅταν λοιπὸν ὁ Τόπος εὑρέθη εἰς ἀνάγκην, ἠκολούθησε τὸ αὐτὸ σύστημα· ἐὰν ὅμως ἡ Βουλὴ, ἐὰν αἱ προηγούμεναι Κυβερνήσεις ἤθελον ἀποκρούσει τὰς ἀξιώσεις τῆς Ἰονικῆς Τραπέζης, ἢ ἂν ἦτο δυνατὸν νὰ φέρωμεν τὴν ἕνωσιν τῶν γραμματίων, τότε δὲν ἠθέλομεν ἔχει καὶ προνομιοῦχον Τράπεζαν ἐν Θεσσαλίᾳ.

§26Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἡ Ἰονικὴ Τράπεζα στηρίζεται ἐπὶ τῆς συνθήκης μεταξὺ τῶν Μεγάλων Δυνάμεων καὶ τῆς Ἑλλάδος.

§27ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τὸ προκείμενον, κύριοι, νομοσχέδιον, καίτοι φέρει ἓν ἄρθρον, εἶναι λίαν σπουδαῖον, καὶ ὠφείλει ἡ Βουλὴ νὰ τὸ ἐξετάσῃ λίαν ἐπισταμένως· εἶναι νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἀναιρεῖ τὰς βάσεις τοῦ Συντάγματος, διότι καθιεροῖ τὴν ἀνισότητα τῆς πληρωμῆς τῶν φόρων. Οἱ φόροι, εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, πληρώνονται διὰ χρυσοῦ καὶ ἀργύρου. Τοῦτο εἶναι ἀληθὲς ὅπου ἡ νομισματικὴ κατάστασις εἶναι ὁμαλή· ἀλλ’ ὅταν, ὡς εἰς τὴν ἡμετέραν Πολιτείαν, ἡ νομισματικὴ κατάστασις εἶναι ἀνώμαλος, δὲν ἔχει κανεὶς τὸ δικαίωμα νὰ ἐπιβάλλῃ εἰς μὲν τὸν ἕνα πολίτην τὰ πληρώνῃ φόρον 10, καὶ εἰς τὸν ἄλλον διὰ τὸ αὐτὸ ἀντικείμενον 15. Εἰς τὴν παλαιὰν Ἑλλάδα ἔχομεν τὴν ἀναγκαστικὴν κυκλοφορίαν. Καὶ ἰσχυρίσθησαν μὲν, ὅτι αὐτὴ δὲν ὑπάρχει ἐν Θεσσαλίᾳ καὶ Ἠπείρῳ, καὶ ὅτι, μὴ ὑπαρχούσης αὐτῆς οἱ φόροι καὶ τὰ ἄλλα πρὸς τὸ Δημόσιον χρέη πρέπει νὰ πληρώνωνται διὰ χρυσοῦ· ἀλλὰ νομίζετε, ὅτι ἡ ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία δὲν ὑπάρχει εἰς τὴν Ἤπειρον καὶ Θεσσαλίαν; σᾶς λέγω ἀναντιῤῥήτως, ὅτι ὑπάρχει καὶ ὑπάρχει διὰ τοῦ χαλκοῦ, ὁ ὁποῖος εἰσέῤῥευσεν εἰς αὐτήν. Ὁ χαλκὸς ἐν Ἑλλάδι εἶναι ἰσότιμος μὲ τὸ γραμμάτιον τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, τὸ ὁποῖον κυκλοφορεῖ εἰς τὴν ἀγοράν. Ὅταν λοιπὸν ὁ χαλκὸς αὐτὸς εἰσέῤῥευσε κατὰ ἑκατομμύρια εἰς τὴν Ἐπαρχίαν τῆς Θεσσαλίας καὶ Ἠπείρου, δὲν εἰσῆλθε μία ἔμμεσος ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία; Ὑποθέσατε, ὅτι εἰς τὰς Ἐπαρχίας αὐτὰς εἰσῆλθε χαλκὸς 4 ἑκατομμυρίων· τί ἀντιπροσωπεύει αὐτός; 800 χιλ. χάρτινα πεντόφραγκα τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης· καὶ ὅπως ἡ ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία αὐτῶν ἐπηρεάζει καὶ τὴν ἀγορὰν τῆς παλαιᾶς Ἑλλάδος, οὕτω καὶ ὁ χαλκὸς αὐτὸς ἐπηρεάζει τὴν ἀγορὰν τῆς Ἠπειροθεσσαλίας, καὶ λεληθότως πως ἡ ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία διὰ τοῦ χαλκοῦ εἰσῆλθεν εἰς τὴν Θεσσαλίαν. Τὸ κακὸν δὲ, κύριοι, κατὰ μέγα μέρος ὀφείλεται εἰς τὸ Διάταγμα τῆς ά Νοεμβρίου περὶ μεταβολῆς τοῦ νομισματικοῦ συστήματος. Καὶ ὅσον, καὶ ἂν ἠθέλησεν ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ ὅσον καὶ ἂν ἠθέλησεν ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς νὰ μᾶς πείσῃ, ὅτι ἡ ἐπιστήμη διδάσκει, ὅτι ἡ μεταβολὴ τοῦ νομισματικοῦ συστήματος δὲν μεταβάλλει τὴν κατάστασιν τῆς ἀγορᾶς, ἡ πρακτικὴ ἀπέδειξε τὸ ἐναντίον· ὑπαρχούσης τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, τὸ βάρος τῆς μεταβολῆς τοῦ νομισματικοῦ συστήματος τὸ ᾐσθάνθημεν ὅλοι, διότι ἐχάσαμεν τὴν περιουσίαν μας ὡς ἐκ τῶν δαπανῶν τῶν καθημερινῶν 12 καὶ 15%. Ὑπαρχούσης λοιπὸν τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας ἐμμέσως ἐν Θεσσαλίᾳ, νομίζετε, ὅτι ἔχομεν πλέον δικαίωμα νὰ ὑποχρεώσωμεν τὸν λαὸν ἐκεῖνον ὡς εἵλωτα νὰ πληρώνῃ τὸν δασμὸν καὶ τὸν φόρον διὰ τοῦ χρυσοῦ καὶ τοῦ ἀργύρου! Δὲν ἔχομεν τὸ δικαίωμα τοῦτο, διότι ἡ ζημία εἶναι μεγίστη· τὰ νομίσματα σήμερον τὰ ἀργυρᾶ καὶ τὰ χρυσᾶ κατεστάθησαν ἐμπόρευμα, διότι τὸ πεντόφραγκον τὸ ἀργυροῦν, ἐνῶ εἰς τὴν Θεσσαλίαν ἔχει 50 δεκάρας, τὸ αὐτὸ πεντόφραγκον εἰς τὴν Ἑλλάδα ἔχει 58. Τὸ φράγκον, τὸ πεντόφραγκον, τὸ εἰκοσάφραγκον εἶναι ἐμπορεύματα. Ποία δὲ εἶναι ἡ γραμμὴ ἡ χωρίζουσα τὴν Ἑλλάδα ἀπὸ τὴν Θεσσαλίαν; εἶναι ἡ γραμμὴ ἡ μεθόριος. Καὶ νομίζετε, κύριοι, ὅτι ὁ ἔχων αὐτὸ τὸ ἐμπόρευμα εἰς τὰς χεῖράς του καὶ ἀπέχων ὀλίγα λεπτὰ ἢ ὀλίγας ὥρας, δὲν θὰ ζητήσῃ νὰ ἐπωφεληθῇ ἐξ αὐτοῦ, καὶ ἂν ψηφίσητε τὸν Νόμον αὐτόν; Μάτην ἀγωνίζεσθε! ὁ χαλκὸς θὰ εἰσρεύσῃ πάλιν ἐκεῖ· καὶ ἀπόδειξις εἶναι ἡ ἀκόλουθος. Ὑποθέσατε κάτοικον τοῦ χωρίου Ρεντίνης τῶν Ἀγράφων, ἔχοντα 5 ἀργυρᾶ τάλληρα καὶ ἔχοντα ἀνάγκην νὰ ψωνίσῃ κατὰ τὴν ἑορτὴν τῶν Βαΐων τὰ ψάρια του, τὰ κεριά του διὰ τὸ Πάσχα· τὰ τάλληρά του ἐν Ρεντίνῃ θὰ ἔχουν 250 δεκάρας, ἐνῶ ἐν τῇ πρώην Ἑλλάδι θὰ ἔχῃ ἕκαστον καὶ 8 δεκάρας περισσότερον, δηλαδὴ τὰ πέντε τάλληρα θὰ ὑπερτιμῶνται κατὰ τέσσαρας δραχμάς. Τί θὰ κάμῃ; θὰ μεταβῇ ἀπὸ Ρεντίνης εἰς Φουρνὰ καὶ θ’ ἀνταλλάξῃ τὰ τάλληρά του μὲ χαλκὸν, θὰ ψωνίσῃ, θὰ ἐξοδεύσῃ τὰς 4 δραχμὰς καὶ θὰ ἐπιστρέψῃ εἰς Ρεντίναν φέρων πλήρη τὴν ἀξίαν τῶν 5 ταλλήρων του. Εἶναι τὸ αὐτὸ ὡς νὰ εἶχε πέντε ἀμνοὺς, οἵτινες εἰς μὲν τὴν Ρεντίναν εἶχον 5 δραχμὰς ἕκαστος, εἰς δὲ τὸν Φουρνᾶ 5,80, τί ἤθελε κάμει; ἤθελε μεταφέρει τοὺς ἀμνούς του εἰς Φουρνᾶ, ἵνα ὠφεληθῇ τὰς περιπλέον δεκάρας. Ταῦτα, κύριοι, δὲν θ’ ἀπαγορευθῶσι διὰ τοῦ νομοσχεδίου, διότι ἀπὸ τοῦ Ἀνίνου μέχρις Ἀμαλιουπόλεως ἡ συγκοινωνία γίνεται καθ’ ἑκάστην κατὰ ξηρὰν, καθὼς καὶ εἰς Μενίδιον καὶ Βῶλον γίνεται κατὰ θάλασσαν. Ἤθελον ἐννοήσει εἰσαγωγὴν νομοσχεδίου, ἂν πρὸ τῆς εἰσαγωγῆς τοῦ νέου νομισματικοῦ συστήματος ἐλάμβανε τὴν πρόνοιαν τὸ ὑπουργεῖον νὰ κόψῃ ἴδιον χαλκὸν διὰ τὴν Ἤπειρον καὶ Θεσσαλίαν, ὅστις νὰ μὴ κυκλοφορῇ εἰς ἄλλην ἀγοράν. Τότε ζημία δὲν θὰ ὑπῆρχεν. Πῶς λοιπὸν θὰ διορθωθῶσι σήμερον τὰ πράγματα; ἢ ἡ Κυβέρνησις νὰ διορθώσῃ τὸ νομοσχέδιόν της δι’ ἄρθρου, ἐπιτρέποντος αὐτῇ νὰ πληρώνῃ ὅπως καὶ λαμβάνει τὰ χρήματα, τουτέστι διὰ χαλκοῦ, ἢ ὀφείλει ἀναγκαίως νὰ κόψῃ ἴδιον χάλκινον νόμισμα, ἢ νὰ ἀπαγορεύσῃ ἐντελῶς, ὅπερ ἀδύνατον, τὴν κυκλοφορίαν τοῦ χαλκίνου νομίσματος ἐν Θεσσαλίᾳ. Τόσῳ δὲ περισσότερον δὲν θὰ δυνηθῇ νὰ ἐμποδίσῃ τὴν ραγδαίαν, οὕτως εἰπεῖν, εἰσροὴν τοῦ χαλκίνου νομίσματος, καθόσον δυστυχῶς ἐκεῖθεν τὸ δημόσιον ταμεῖον δὲν δύναται νὰ ἀποσύρῃ περισσεύματα· ἀπεναντίας, ὀφείλει νὰ κάμῃ ἀποστολὰς χρημάτων, ἵνα πληρώνῃ τοὺς ὑπαλλήλους καὶ τὸν στρατόν. Ἑπομένως ὁ χαλκὸς θὰ εἰσρέῃ διαρκῶς ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει αὐτὴ ἡ νομισματικὴ κατάστασις ἐν Ἑλλάδι, ἡ τόσον ἀνώμαλος. Δὲν ὑπάρχει δὲ ἀμφιβολία, ὅτι τὴν τοιαύτην κατάστασιν ἐπήνεγκεν ἡ μεταβολὴ τοῦ νομισματικοῦ συστήματος. Καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶπε μὲν ὅτι καὶ πρότερον εἶχε κατὰ νοῦν νὰ φέρῃ τοιοῦτον νομοσχέδιον, ἀλλὰ δὲν εἶναι βέβαιον, διότι δὲν ἐπαρουσιάζετο ἡ ἀνάγκη. Καὶ πότε ἐπαρουσιάσθη ἡ ἀνάγκη; μετὰ τὴν μεταβολὴν τοῦ νομισματικοῦ συστήματος. Καὶ τοῦτο εἶναι οὐ μόνον ἀληθὲς, ἀλλὰ καὶ λογικόν· διότι πρότερον τὸ πεντόφραγκον τὸ χάρτινον εἶχε 56 δεκάρας· ἡ διαφορὰ λοιπὸν μεταξὺ τοῦ χαλκίνου τότε νομίσματος καὶ τοῦ ἀργύρου, τοῦ κυκλοφοροῦντος ἐν Θεσσαλίᾳ, ἦτο μικρὰ, δὲν ἦτο ἑπομένως τόσῳ μέγα τὸ συμφέρον νὰ εἰσρεύσῃ ραγδαίως ὁ χαλκός.

§28ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὸ ἀντίθετον εἰς ὅ,τι λέγετε. Δὲν ἐλάβετε ὑπ’ ὄψιν ὅτι πρότερον εἶχε κατὰ 6 ἐπὶ 50 κέρδος.

§29ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ποσῶς· διότι τότε τὸ ἀργυροῦν τάλληρον ἐδῶ ἂν ἀντηλλάσσετο μὲ χάρτινον, ἤθελε λάβει ἓν χάρτινον τάλληρον καὶ 15 λεπτὰ, ἐνῷ σήμερον θὰ λάβητε ἓν χάρτινον τάλληρον καὶ 8 δεκάρας. Τί δὲ θὰ συμβῇ ἐκτὸς τούτου; καὶ προσέξατε. Ἡ Ἠπειροθεσσαλικὴ Τράπεζα σήμερον δὲν δύναται νὰ θέση εἰς κυκλοφορίαν κατὰ τὴν Ἤπειρον καὶ Θεσσαλίαν πολλὰ γραμμάτια, διότι ταῦτα ἐπανέρχονται ταχέως καὶ ἐξαργυροῦνται· διὰ τοῦ Νόμου δὲ αὐτοῦ θὰ θέση πολλὰ, διότι τὸ Δημόσιον Ταμεῖον δὲν δέχεται πλέον τὸν χαλκόν. Τί θὰ δεχθοῦν λοιπόν; Τὸν χρυσὸν ἢ τὸν ἄργυρον καὶ τὰ γραμμάτια τῆς ἐκεῖ Τραπέζης, τὰ ὁποῖα ἀνταλάσσονται μὲ τὸν χρυσὸν καὶ μὲ τὸν ἄργυρον. Ἀλλὰ τὰ γραμμάτια ταῦτα τι θὰ ἦναι πλέον τότε; θὰ ἦναι ἐμπόρευμα, καὶ ὁ Νόμος, ὃν εἰσήγαγεν ὁ κύριος Καλλιγᾶς, δὲν θὰ ἔχῃ κἀμμίαν ἀξίαν· διότι θὰ προσέρχεται ὁ φορολογούμενος εἰς τὴν Τράπεζαν διὰ νὰ ζητήσῃ γραμμάτια, 10 ἂς ὑποθέσωμεν φράγκων, προσφέρων χαλκὸν, τὸν ὁποῖον ἐκ τῶν συναλλαγῶν του ἔχει, ἡ δὲ Τράπεζα θὰ τοῦ λέγῃ: δὲν δύναμαι νὰ σοῦ δώσω τὸ γραμμάτιόν μου, παρὰ εἰς τὴν τρέχουσαν τιμὴν τοῦ συναλλάγματος. Οὕτω τὰ γραμμάτια τῆς Τραπέζης θὰ ἦναι ἐμπόρευμα, ὡς ἐμπόρευμα εἶναι καὶ τὸ συνάλλαγμα· καὶ θὰ ἦναι ὁ λαμβάνων εἰς χειροτέραν θέσιν καὶ μᾶλλον ἐπαχθῆ, διότι τὸ συνάλλαγμα αὐτὸ θὰ τὸ κρατῇ ὡς ἐμπόρευμα εἰς τὰς χεῖράς της μόνον ἡ Τράπεζα αὕτη καὶ θὰ τὸ ἀνυψοῖ μέχρι τοῦ σημείου, εἰς τὸ ὁποῖον θέλει. Ἐὰν ἐξετάσωμεν τὴν ἱστορίαν τῆς Banque de Costantinople, δὲν εὑρίσκομεν ὅτι εὐσυνειδησία διέπει τὰς πράξεις αὐτῆς· ἡ ἱστορία της εἶναι μαύρη· διότι εἰς αὐτὴν ὀφείλομεν καὶ τὴν κυβείαν, τὴν εἰσαχθεῖσαν παρ’ ἡμῖν. Τὸ συνάλλαγμα δὲ τὸ ἐξωτερικὸν, τὸ ὁποῖον ἀγοράζετε πρὸς 116, περιλαμβάνει τοὐλάχιστον καὶ τὰ ἔξοδα τῆς μεταβιβάσεως, τὸ δὲ γραμμάτιον τῆς Τραπέζης θὰ χρησιμεύῃ ὡς συνάλλαγμα ἐκδιδόμενον εἰς τὸν τόπον, καὶ θὰ ἔχῃ τιμὴν ἴσην καὶ ὑπερτέραν· προσθέτως, ἐνταῦθα ὑπάρχει διαγωνισμὸς, καθόσον ὑπάρχουν πολλαὶ Τράπεζαι, καὶ Τραπεζῖται, καὶ ἄν τις ὑψώσῃ τὴν τιμὴν ὑπὲρ τὸ μέτρον τοῦ συναλλάγματος, οἱ ἄλλοι τὸ καταβιβάζον. Ἀλλ’ ἐκεῖ ὑπάρχει μονοπώλιον, καὶ τὸ μονοπώλιον αὐτὸ θὰ ἐπιβαρύνῃ ὅλον αὐτὸν τὸν εἵλωτα λαὸν τῆς Ἠπείρου καὶ Θεσσαλίας. Καὶ ἐπειδὴ πάντοτε οἱ κύριοι Ὑπουργοὶ συνειθίζουν νὰ λέγουν ὅτι τὰ συστήματα, τὰ ὁποῖα ὑποστηρίζουν, εἶναι ἐπιστημονικὰ, ἡμεῖς δὲ δὲν δυνάμεθα νὰ ἀνέλθωμεν μέχρι τοῦ ὕψους τῆς ἐπιστήμης εἰς τὴν ὁποίαν ἀνήχθησαν οἱ κύριοι Ὑπουργοὶ, δυνάμεθα ἀσφαλῶς ἀπὸ τοῦδε νὰ εἴπωμεν ὅτι, ἐνῷ σήμερον αἱ μετοχαὶ τῆς Ἠπειροθεσσαλικῆς Τραπέζης εἶναι ὑποτετιμημέναι, μετὰ τὸν Νόμον αὐτὸν θὰ ὑπερτιμηθοῦν, καὶ τὸ προλέγω.

§30ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Πῶς θὰ ὑπερτιμηθῶσιν;

§31Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τὸ ἀναπτύσσω ὁλονὲν, ὅτι θὰ ἔχῃ τὸ μονοπώλιον καὶ θὰ ἀνυψώνῃ τὸ γραμμάτιον εἰς οἵαν θέλει ἀξίαν.

§32ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία δὲν ὑπάρχει· πῶς θὰ ἀνυψωθῶσι;

§33Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία, λέγει ὁ κ. Πετσάλης, δὲν ὑπάρχει· ἂν ἐπρόσεχες, ἤθελες ἰδεῖ, ὅτι ὑπεστήριξα, ὅτι ὑπάρχει καὶ ἐν Θεσσαλίᾳ διὰ τοῦ χαλκοῦ ἔμμεσος ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, κύριοι, νομίζετε, ὅτι ἔχει συμφέρον μόνον ἡ Τράπεζα ἡ Ἠπειροθεσσαλικὴ νὰ ὑποστηριχθῇ τὸ Νομοσχέδιον αὐτό; Ἔχει καὶ ἡ Ἐθνικὴ τὸ ἴδιον συμφέρον. Καὶ δὲν κατηγορῶ ἐγώ, ὡς εἶπεν ὁ κ. Τρικούπης, ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις ἔχει ὡς σύνθημα ὅλα τὰ οἰκονομικὰ νομοσχέδια τῆς Κυβερνήσεως νὰ θεωρῇ ὡς τραπεζικά· ἂν τοῦτο ἐγένετο, ἔγεινεν ἴσως παρεξήγησις, καὶ ἂν δὲ ἐγένετο παρεξήγησις, παραίτιοι εἶσθε ὑμεῖς αὐτοὶ, καὶ οὐχὶ ἡ Ἀντιπολίτευσις, διότι ἐν τῇ Βουλῇ εἰσήχθησαν νομοσχέδια ἀνωτέρας σπουδαιότητος, φορολογικὰ, τὸ περὶ αἰγῶν, τὸ περὶ οἰνοπνευμάτων, τὸ περὶ οἴνων, καὶ ἐντούτοις ὑπεχωρήσατε, τὰ ἠλλάξατε, τὰ ἐτροποποιήσατε καὶ δὲν τὰ ἐθεωρήσατε πολιτικά· αὐτὸ δὲ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ ἐξετασθῇ οἰκογενειακῶς, καὶ νὰ μὴ λάβῃ τύπον πολιτικοῦ χαρακτῆρος, τὸ παρουσιάσατε μὲ τύπον τοιοῦτον, καὶ ἐδώσατε σεῖς τὴν σπουδαιότητα, τὴν ὁποίαν δὲν ἔπρεπε νὰ ἔχῃ τὸ νομοσχέδιον αὐτό. Λέγω λοιπὸν ἐπανερχόμενος, ὅτι καὶ ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἔχει συμφέρον νὰ ἐπιψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον αὐτό. Διὰ τί; διότι, ὅταν ὁ χαλκὸς διὰ τοῦ συστήματος, τὸ ὁποῖον σᾶς εἶπον, εἰσρεύσῃ εἰς τὴν Θεσσαλίαν καὶ Ἤπειρον, ἡ ἀγορὰ ἡ Ἑλληνικὴ θὰ στενοχωρηθῇ εἰς τὰς συναλλαγάς της καὶ τὰ γραμμάτια τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, τὰ κυκλοφοροῦντα ἀναγκαστικῶς, θὰ ὑποτιμηθοῦν, καὶ θὰ ἀναγκασθῇ διὰ νὰ μὴ ὑποτιμήσῃ τὰ γραμάτιά της νὰ τὰ ἀποσύρῃ καὶ ρίψῃ ἀντ’ αὐτῶν εἰς τὴν ἀγορὰν νόμισμα, ὅπως πληρώσῃ τὰς ἀνάγκας διὰ τὰς μικρὰς συναλλαγὰς αὐτῆς. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἀκόμη ὑπεστήριξεν, ὅτι ἡμεῖς δὲν εὑρισκόμεθα εἰς τὰς περιστάσεις ἐκείνας, κατὰ τὰς ὁποίας εὑρέθη ἡ Τουρκία, διότι ἡ Τουρκία, εἶπεν, εἶχε τὸ ἀπόλυτον δικαίωμα τῆς ἐκκοπῆς καὶ τῆς παραδόσεως εἰς κυκλοφορίαν ὅσου ἤθελε χαλκοῦ. Ἀλλ’ αὐτὸ τοῦτο συμβαίνει ἐν Θεσσαλίᾳ· διότι, ὅταν διὰ τῆς νομισματικῆς ἀνωμαλίας, τὴν ὁποίαν ἔχομεν, εἰσάγεται ὁ χαλκὸς εἰς τὴν Θεσσαλίαν, παρουσιάζει τὰ ἴδια ἐλαττώματα, τὰ ὁποῖα παρουσιάζει καὶ εἰς τὴν Τουρκίαν, διότι ὁ χαλκὸς ναὶ μὲν, καθὼς εἶπεν ὁ κ. Καλλιγᾶς καθὼς λέγει καὶ ἡ ἐπιστήμη, διανέμεται εἰς ὡρισμένον ποσὸν κατὰ κεφαλὴν, ἀλλ’ ὁ χαλκὸς αὐτὸς τότε εὑρίσκεται εἰς τὴν ἀναλογίαν τῆς διανομῆς αὐτοῦ, τὴν ὁποίαν ἀπαιτεῖ τὸ Νομοσχέδιον, ὅταν ὑπάρχῃ μία νομισματικὴ κατάστασις καθ’ ὅλην τὴν Ἐπικράτειαν, τότε ὁ χαλκὸς χρησιμεύει ἀκριβῶς εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν ἀναγκῶν τῆς κοινωνίας, καὶ δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ ὁ φόβος αὐτὸς, τὸν ὁποῖον ἔχομεν σήμερον διὰ τῆς ἀνωμάλου νομισματικῆς καταστάσεως, εἰς ἣν εὑρισκόμεθα· ἑπομένως θὰ ἐπέλθουν τὰ ἴδια ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα ἐπῆλθον καὶ εἰς τὴν Τουρκίαν. Ἐκτὸς τούτου, εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνταγωνισθῇ τὸ ἐμπόριον τῆς Θεσσαλίας καὶ Ἠπείρου μὲ τὸ ἐμπόριον τῆς παλαιᾶς Ἑλλάδος; ἀδύνατον, διότι 15 καὶ 20% ἀναλόγως τοῦ συναλλάγματος, τὸ ὁποῖον θὰ ἀναβοκατεβαίνῃ κατὰ τὰς περιστάσεις, θὰ πληρώνουν περισσότερον εἰς τὰ Τελωνεῖα οἱ Θεσσαλοὶ καὶ Ἠπειρῶται. Τί δὲ θὰ εἰσαγάγωμεν διὰ τοῦ Νομοσχεδίου αὐτοῦ, ὅπερ εἶναι τὸ ὀλεθριώτερον; θὰ ἐπισημοποιήσωμεν καὶ θὰ εἰσάξωμεν τὴν κυβείαν εἰς τὰ Ταμεῖα τὰ πολιτικὰ καὶ τὰ στρατιωτικὰ, καὶ ἐν γένει εἰς ὅλην τὴν οἰκονομικὴν ὑπηρεσίαν (γελῶσι τινὲς δεξιόθεν). Ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι γελοῦν, δὲν ἔχουν βεβαίως πεῖραν τοῦ τόπου, καὶ βεβαίως δὲν γνωρίζουν αὐτόν. Καὶ τί θὰ γίνεται εἰς τὴν ἐφαρμογήν; Τί νομίζετε, ὅτι θὰ κάμουν οἱ εἰσπράκτορες, οἱ ὁποῖοι πολλάκις καὶ κατὰ τὸ πλεῖστον εἰσπράττουν ἀπὸ τοὺς φορολογουμένους 6 δραχμὰς, 7 δραχμάς; Ὁ Νόμος λέγει, ὅτι εἰς ἑκάστην πληρωμὴν ἔχει δικαίωμα ὁ πολίτης νὰ δώσῃ 5 δραχμὰς εἰς χαλκόν· ἀλλ’ ὁ εἰσπράκτωρ ἐκεῖνος θὰ λαμβάνῃ ἓν τάλληρον ἀπὸ τὸν πολίτην καὶ κέρματά τινα πρὸς συμπλήρωσιν τοῦ χρέους· τὸ τάλληρον θὰ τὸ ἀνταλλάσσῃ διὰ χαλκοῦ καὶ ὁ χαλκὸς θὰ εἰσάγεται εἰς τὰ Ταμεῖα. Τί θὰ γίνεται εἰς τὰς πληρωμὰς τῶν στρατιωτικῶν ἐκ μέρους τῶν ὑπαλλήλων τοῦ στρατοῦ; Ἕκαστος στρατιώτης πληρώνεται κατὰ πενθημερίαν, τὸ δὲ ποσὸν, τὸ ὁποῖον λαμβάνει, εἶναι ἔλαττον τοῦ ἀργυροῦ φράγκου. Ὁ οἰκονομικὸς ὑπάλληλος θὰ λαμβάνῃ νομίσματα χρυσᾶ καὶ ἀργυρᾶ ἀπὸ τὸ Ταμεῖον διὰ τὴν πληρωμὴν τῶν στρατιωτῶν· καὶ νομίζετε, κύριοι, ὅτι θὰ ᾖναι τόσον ἁπλοῦς αὐτὸς ὁ οἰκονομικὸς ὑπάλληλος, ὥστε τὴν διαφορὰν τὴν ὑφισταμένην μεταξὺ τῆς διατιμήσεως τοῦ χαλκοῦ καὶ τοῦ ἀργύρου νὰ μὴ τὴν ὠφεληθῇ, ἀφοῦ σήμερον χωρὶς νὰ εὑρισκώμεθα εἰς αὐτὰς τὰς περιστάσεις, ἔχομεν πλείστας ὅσας τοιαύτας καταχρήσεις; Πόσον ἀναβαίνει τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον θὰ πληρώνωμεν εἰς τὸν στρατὸν κατὰ μῆνα ἐν Ἠπείρῳ καὶ Θεσσαλίᾳ; Ἐν Θεσσαλίᾳ καὶ Ἠπείρῳ εἶναι συγκεντρωμένος ὁ περισσότερος στρατὸς τῆς χώρας· τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον θὰ πληρώνωμεν εἰς τοὺς πληρονωμένους ἄνδρας κατὰ πενθημερίαν καὶ λαμβάνοντας ἔλασσον τοῦ φράγκου τοῦ ἀργυροῦ, ἠξεύρετε πόσον θὰ ᾖναι; νομίζω, ὅτι κατ’ ἐλάχιστον θὰ ᾖναι περὶ τὰς 100 χιλιάδας. Ποία δὲ εἶναι ἡ διαφορὰ μεταξὺ τῶν 100 χιλιάδων εἰς χαλκὸν καὶ τῶν 100 χιλιάδων εἰς χρυσὸν ἢ ἄργυρον; 15,000. Καὶ νομίζετε, ὅτι θὰ ᾖναι ἐκεῖνοι, εἰς τὰς χεῖρας τῶν ὁποίων ὑπάρχει ἡ διαχείρισις, τόσον ἁπλοῖ, ὥστε νὰ ἀφήσουν νὰ χαθοῦν εἰς τοὺς δρόμους αὐταὶ αἱ 15,000 φράγκων; Μὴ πλανώμεθα. Ὁ γεωργὸς—ἂς φέρω τὸ αὐτὸ παράδειγμα—τοῦ χωρίου Φουρνᾶ καὶ τοῦ χωρίου Ρεντίνης πληρώνει περίπου τὸ αὐτὸ ποσὸν διὰ τὰ ἀροτριῶντα κτήνη του, διότι ἡ ποιότης τῆς γῆς εἶναι ἡ αὐτή· ὑποθέσατε λοιπὸν, ὅτι ἀνέρχεται εἰς 60 δραχμὰς κατὰ ζεῦγος ἡ ἀναλογία, τὴν ὁποίαν ὀφείλει νὰ πληρώσῃ ὁ 1ος γεωργὸς ὁ εὑρισκόμενος εἰς τὸ παλαιὸν βασίλειον ἐν τῷ χωρίῳ Φουρνᾶ, καὶ ὁ ἄλλος ἐν ταῖς νέαις Ἐπαρχίαις, ἐν τῷ χωρίῳ Ρεντίνα, ὁ πρῶτος θὰ πληρώσῃ 60 δραχμὰς εἰς χαλκὸν, ἤτοι 600 δεκάρας, καὶ ὁ ἄλλος τί θὰ πληρώσῃ; θέλει πληρώσει 69 δραχμὰς, διότι θὰ πληρώσῃ εἰς ἄργυρον. Καὶ ἔρχεσθε νὰ ἐπιβάλετε διὰ τοῦ Νομοσχεδίου αὐτοῦ τοῦ ἀφορῶντος εἰς τὰ χάλκινα νομίσματα ἕνα φόρον τόσον βαρὺν εἰς ὅλας τὰς τάξεις τῆς ἐκεῖ κοινωνίας; Διὰ τῆς ἀλλαγῆς τοῦ νομισματικοῦ συστήματος καὶ διὰ τῆς εἰσαγωγῆς τοῦ Νομοσχεδίου τῆς ἀναγωγῆς ἐπηυξήσαμεν τοὺς φόρους κατὰ 12%· ἐρχόμεθα λοιπὸν τώρα εἰς τοὺς φόρους, οἱ ὁποῖοι ἀκόμη δὲν ἐπεψηφίσθησαν καὶ αὐξάνομεν ἔτι εἰς 15%. Αὐτὸ εἶναι τὸ Νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἔχει ἕν ἄρθρον, καὶ τὸ ὁποῖον παρουσιάσθη τόσον ἁπλοῦν κατὰ πρῶτον εἰς τὰ ὄμματα τῆς Βουλῆς. Αὐτὰς τὰς παρατηρήσεις εἶχον νὰ κάμω καὶ κηρύσσομαι κατὰ τοῦ Νομοσχεδίου. Θεωρῶ, ὅτι τὸ ὀρθότερον εἶναι νὰ διορθωθῇ ὁ Νόμος τοῦ 1867 καὶ νὰ ὑποχρεωθοῦν καὶ οἱ πολῖται καὶ οἱ ὑπάλληλοι ὅπως οἱ φορολογούμενοι εἶναι ὑπόχρεοι νὰ εἰσάγουν τὰ νομίσματα τὰ κυκλοφοροῦντα εἰς τὸ Ταμεῖον, νὰ ὑποχρεωθοῦν καὶ ἐκεῖνοι νὰ πληρώνονται διὰ τῶν αὐτῶν νομισμάτων, μέχρις οὗ, ἐὰν εὑρεθῇ ὀρθὸν, γείνῃ ἴδιον νόμισμα χαλκοῦν, μὴ κυκλοφοροῦν ἀλλαχοῦ ἤ μόνον ἐν Ἠπείρῳ καὶ Θεσσαλίᾳ, καὶ τοῦτο, ἕως οὗ ἐπέλθῃ ἡ κανονικὴ νομισματικὴ κατάστασις τῆς χώρας.

§34Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Μὴ δυσανασχετήσετε, ἐὰν βλέπετε βουλευτὴν μὴ οἰκονομολόγον, ἐπιλαμβανόμενον ἐξετάσεως οἰκονομικοῦ ζητήματος. Δὲν εἶμαι, εἶναι ἀληθὲς, ἐφωδιασμένος μὲ τὰ ἐπιχειρήματα τῶν οἰκονομολόγων, οὓς ἐπικαλεῖται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἀλλὰ καὶ δὲν ἔχω ἀνάγκην αὐτῶν, διότι πρόκειται νὰ ἐκφράσω τὸν πόνον τοῦ τόπου, ὃν ἔχω τὴν τιμὴν ν’ ἀντιπροσωπεύω. Δὲν εἶναι δὲ ἀνάγκη νὰ ἦναί τις ἰατρὸς, ὅπως τῷ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπῃ, ὅτι πονεῖ. Καὶ ἂν δὲν ἐπτοούμην ἀπὸ τὰς ψήφους 96 συναδέλφων, οἵτινες ἐκηρύχθησαν κατὰ τῆς προτάσεώς μου περὶ ἀναβολῆς, ἤθελον παρακαλέσει καὶ σήμερον τὴν Βουλὴν νὰ ἀναβάλῃ τὴν συζήτησιν, ὅπως πρὶν ἢ γείνῃ ἡ τρίτη συζήτησις, τυπωθῶσι καὶ διανεμηθῶσι δύω τηλεγραφήματα, τὰ ὁποῖα μοὶ ἐστάλησαν ἀπὸ τὴν Ἐπαρχίαν Βώλου.

§35ΤΙΝΕΣ (ἀριστερόθεν). Ἀναγνώσατέ τα.

§36ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Βεβαίως ἠδυνάμην νὰ τὰ ἀναγνώσω ὁλόκληρα, ἀλλὰ θέλω νὰ ἀποφύγω τὴν ἀνυπομονησίαν τῶν ἀκροωμένων ἐμοῦ, διότι τὸ μὲν σύγκειται ἐκ 397 λέξεων, τὸ δὲ ἐκ 207. Θὰ προσπαθήσω ὅμως νὰ ἀναπληρώσω τοῦτο διὰ τῆς περιλήψεως, τὴν ὁποίαν προχωρῶν ἐν τῇ ὁμιλίᾳ μου, θὰ ὑποβάλω πρὸς τὴν Βουλήν.

§37ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ποῖα εἶναι τὰ ὀνόματα;

§38ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Ξηροχωρίου ἀνυπομονεῖ νὰ μάθῃ τὰ ὀνόματα τῶν τηλεγραφούντων. Τῷ ἀπαντῶ λοιπὸν, ὅτι τὰ τηλεγραφήματα ταῦτα δὲν εἶναι παρεσκευασμένα, οὔτε ὅπως ζητήσωσι τὴν ψήφισιν τῶν φορολογικῶν Νομοσχεδίων, οὔτε ὅπως ἀποκρούσωσι τὴν ψήφισιν αὐτῶν. Ὁ κ. Πετσάλης ἐνθυμεῖται καλῶς, ὅτι πρὶν ἢ λάβω τηλεγραφήματα ὑπεστήριξα γνώμην, τὴν ὁποίαν καὶ σήμερον ὑποστηρίζω. Δὲν πρόκειται νὰ εἰσέλθω εἰς ὠκεανὸν θεωριῶν, θὰ ἐπεχειρήσω ὅμως, ἐν δυνατῇ συντομίᾳ, νὰ διαλευκάνω τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον μᾶς ἀπασχολεῖ, καὶ τὸ ὁποῖον, κατ’ ἐμὲ, πρέπει νὰ διαιρεθῇ εἰς δύω μέρη· τὸ πρῶτον εἶναι γενικώτερον, τὸ δεύτερον μερικώτερον καὶ ἐμπεριλαμβάνεται εἰς τὸ πρῶτον. Συζητοῦμεν, κύριοι, ἂν αἱ νέαι Ἐπαρχίαι ἦναι δίκαιον νὰ πληρώνωσι φόρους κατὰ 15% ἀνωτέρους ἢ αἱ παλαιαὶ Ἐπαρχίαι· τοῦτο εἶναι τὸ πρῶτον τῶν ζητημάτων· τὸ δὲ δεύτερον εἶναι ἂν πρέπῃ, χωρὶς νὰ ληφθῇ παράλληλός τις περὶ τῶν φορολογουμένων πρόνοια, νὰ ψηφισθῇ τὸ ὑποβληθὲν Νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου ἐδίδετο ἀνακούφισίς τις εἰς τὰς νέας Ἐπαρχίας, διότι εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἠδύναντο νὰ εὕρωσι χάλκινα νομίσματα, ἐμετριάζετο τὸ βάρος τῶν 15%. Ὁ ἀξιότιμος Πρωθυπουργὸς, δὶς ὁμιλήσας κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν τοῦ Νομοσχεδίου, ἐξήτασε τὸ ζήτημα ὑπὸ μίαν καὶ μόνην ἔποψιν, ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς κερδοσκοπίας· ὠνόμασε δὲ τὸ γινόμενον αἰσχροκέρδειαν, ἁρπαγὴν, κλοπὴν, παράνομον συμφέρον, ἀλλὰ καὶ δὲν ἀπέδειξε πειστικῶς, ὅτι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον οἱ ἀνταλλάσσοντες χαρτονομίσματα ὠφελοῦνται, δικαιοῦται νομίμως καὶ συνταγματικῶς νὰ τὸ λάβῃ τὸ Δημόσιον. Καὶ πρῶτον, κύριοι, ὑπεβλήθη Προϋπολογισμὸς, ἐν τῷ ὁποίῳ ὅσον καὶ ἂν ἠρεύνησα, δὲν ἠδυνήθην νὰ εὕρω κονδύλιον ἐσόδων τῆς διαφορᾶς τῶν εἰσπραττομένων ἐν ταῖς νέαις Ἐπαρχίαις φόρων, ἥτις ἐν τούτοις εἶναι 15% ἀνωτέρα ἢ ἐν ταῖς παλαιαῖς. Ἂν λοιπὸν ὑποθέσωμεν, ὅτι ἐν ταῖς νέαις Ἐπαρχίαις εἰσπράττονται 10,000,000, ἡ διαφορὰ τῶν 10 ἑκατομμυρίων εἶναι 1,500,000· ποῦ εὑρίσκεται τοῦτο ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ;

§39ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εἰς τὰ ἔξοδα, διότι ἐπίσης καὶ τὰ ἔξοδα πληρώνονται εἰς μέταλλον.

§40ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς μοὶ εἶπέ τι, περὶ τοῦ ὁποίου καὶ ἐγὼ ἐπρόκειτο νὰ ὁμιλήσω, ὅτι δηλαδὴ ἀφοῦ τὰ ἔξοδα γίνονται μὲ ὑπερτίμησιν 15%, ἦτο περιττὸν νὰ προστεθῇ εἰδικῶς· ἀλλὰ τίς ἡ βεβαίωσις ὅτι τὰ ἔξοδα εἶναι ἴσα πρὸς τὰ ἔσοδα;

§41ΜΙΑ ΦΩΝΗ. Ἀνώτερα.

§42ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἐν τούτοις ὑπάρχει κενόν τι, ὅπερ ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ ὑποδεικνύω καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μᾶς φωτίσῃ περὶ τούτου, διότι δὲν ἀρκεῖ νὰ λέγῃ τις ὅτι ἀφοῦ τὰ ἔσοδα πληρώνονται εἰς τὸ αὐτὸ νόμισμα τῶν ἐξόδων, δὲν ὑπάρχει διαφορά. Ὀφείλει νὰ τὸ δικαιολογήσῃ ἐπαρκῶς, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει αὐθεντικοῦ ἀριθμοῦ. Δὲν εἶναι, κύριοι, αἰσχροκέρδεια, δὲν εἶναι ἁρπαγὴ, δὲν εἶναι κλοπὴ, δὲν εἶναι παράνομον συμφέρον, ἀλλ’ εἶναι ἄμυνα κατ’ ἀντισυνταγματικῶν φόρων, ἐκεῖνο εἰς τὸ ὁποῖον οἱ φορολογούμενοι οἱ μικροὶ, ἐκεῖνο εἰς τὸ ὁποῖον οἱ ἔμποροι ἢ καὶ οἱ μεγάλοι φορολογούμενοι καταφεύγουσιν, ὅπως ἀνακουφισθῶσιν ἀπὸ τὸ βάρος τῶν 15%. Ἠδίκησε δὲ μεγάλως ὁ κ. Πρωθυπουργὸς τοὺς φορολογουμένους καὶ τοὺς ἐμπόρους, ἀποκαλέσας ἅρπαγας, ἐνῷ ἀμύνονται. Κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν τοῦ Νομοσχεδίου ὑπέμνησα εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι ὁ θεμελιώδης ἡμῶν Νόμος δὲν ἀναγνωρίζει ἐν τῇ φορολογίᾳ προνομιούχους, καὶ ἂν ἡ καθ’ ὁλοκληρίαν ἀνάλογος φορολογία ὅσον ποθητὴ καὶ ἂν ἦναι, καθίσταται ὄνειρον, ὅπως πραγματωθῇ, βεβαίως ὅμως πρέπει νὰ ἐπιδιώκηται παρὰ πάντων, ὅπως καθιστῶμεν ὀλιγώτερον ἐπαχθῆ τὰ ἐκ δυσαναλογίας βάρη· ὅταν δὲ ἀντὶ νὰ ἐπιδιώκωμεν τὴν ἀναλογίαν τῶν φόρων, παρασκευάζομεν καὶ μονιμοποιοῦμεν τὴν ἀνισότητα, βεβαίως ἀντισυνταγματικὴν πρᾶξιν τελοῦμεν. Τί σημαίνει, κύριοι, τὸ ὅτι ὁ φορολογούμενος διὰ τὰ ἀροτριῶντα κτήνη του ἐν ταῖς νέαις Ἐπαρχίαις πληρώνει κατὰ 15% περισσότερον τοῦ φορολογουμένου ἐν ταῖς παλαιαῖς Ἐπαρχίαις; Καὶ δὲν εἶναι ἀνισότης φορολογική; Καὶ δὲν εἶναι ἀντισυνταγματικὸν τοῦτο; Καὶ δὲν εἶναι ἐπὶ τέλους ἄδικον; Καὶ δὲν δικαιοῦται ὁ φορολογούμενος ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει νὰ μετριάσῃ τὴν ζημίαν του ἀμυνόμενος; Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἔχει ἐναντίαν ἰδέαν. Ἤκουσα καὶ ἀνέγνωσα καὶ προσεπάθησα νὰ πεισθῶ ἐκ τοῦ λόγου του, ἀλλὰ παρετήρησα, ὅτι ὁ κ. βουλευτὴς Μεσολογγίου καὶ πρωθυπουργὸς προσεπάθησε νὰ συναρπάσῃ διὰ τῆς γνωστῆς ὑμῖν εὐγλωττίας του τὴν γνώμην τῆς Βουλῆς, χωρὶς ὅμως νὰ πείσῃ αὐτήν· τοῦτο τουλάχιστον ἐγὼ ἀντελήφθην· ἐξήτασε μονομερῶς, ἐξήτασε τὸ ζήτημα οὐχὶ μὲ ὅσην ὤφειλε δικαιοσύνην· διότι, ἂν τὸ Δημόσιον ζημιοῦται ἐκ τῆς ἀλλαγῆς τῶν χαλκίνων νομισμάτων, πρέπει ἆρά γε οὐδεμία νὰ ληφθῇ πρόνοια διὰ τὸν πτωχὸν ἐκεῖνον φορολογούμενον; Καὶ ἐπερίμενον σήμερον τοὐλάχιστον, συνεπείᾳ τῶν γενομένων αὐτῷ παραστάσεων, νὰ λάβῃ τὸν λόγον, ὅπως καθησυχάσῃ τὴν Βουλὴν καὶ τοὺς ἐναντίους, ὑποσχόμενος, ὅτι ἢ Κυβέρνησις θὰ λάβῃ βεβαίως πρόνοιάν τινα περὶ τῆς φορολογικῆς ἐξισώσεως ἐν ταῖς νέαις Ἐπαρχίαις· ἀλλὰ δυστυχῶς μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης ἐσίγησεν. Εὔχομαι νὰ πλανῶμαι· εὔχομαι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ ἔλαβεν ἢ νὰ λάβῃ ταχέως πρόνοιαν· ἂν ὅμως ἐξακολουθῇ νὰ ἔχῃ τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἐξέφρασεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, δὲν διστάζω νὰ ἐπαναλάβω ὅτι ἀντισυνταγματικῶς σκέπτεται καὶ ἀδικεῖ τὸν τόπον. Ἀναφύεται ὅμως καὶ ἄλλο πολὺ σπουδαιότερον ζήτημα· ἀναφύεται τὸ ζήτημα τῆς καταπιέσεως τοῦ ἐμπορίου τῶν νέων Ἐπαρχιῶν, ὅπερ πρὸ πολλοῦ ἔπρεπε νὰ προσελκύσῃ τὴν κυβερνητικὴν προσοχήν. Ὑπαρχούσης τῆς διαφορᾶς τῶν 15% ἐπὶ τῶν τελωνειακῶν δασμῶν, οἵτινες, ὡς γνωστόν, πληρώνονται εἰς χρυσὸν, ἢ εἰς τὰ πρὸς αὐτὸν ἰσότιμα γραμμάτια τῆς Ἠπειροθεσσαλικῆς τραπέζης, εἶναι δυνατὸν νὰ συναγωνισθῇ τὸ ἐμπόριον τῶν νέων ἐπαρχιῶν μὲ τὸ τῶν παλαιῶν; Καὶ διὰ τοῦτο, κύριοι, ὁ ἐμπορικὸς σύλλογος Βώλου, συνελθὼν πρὸ μηνῶν, ἐθεώρησε καθῆκόν του νὰ ὑποδείξῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὰ συμβαίνοντα καὶ νὰ παρακαλέσῃ αὐτὴν, ὅπως λάβῃ πρόνοιαν περὶ τούτου· ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ἔστειλε καὶ ὑπόμνημα, ὑποδεικνῦον τὸν τρόπον διὰ τοῦ ὁποίου ἠδύνατο ν’ ἀρθῇ ἐκ τοῦ μέσου ὁ σκόπελος οὗτος τοῦ ἐμπορίου. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις τόσον εἰς τὸ ὑπόμνημα ἐκεῖνο, καθὼς καὶ εἰς τὴν ἐπερώτησίν μου τῆς 30ης Ὀκτωβρίου 1882, ἐπαναληφθεῖσαν καὶ βραδύτερον, ἐκώφευσεν ἀτυχῶς. Ζητοῦμεν, κύριοι, τὴν ἀφομοίωσιν· ἡ ἀφομοίωσις ὅμως πρέπει νὰ ἦναι ὄχι μόνον καθ’ ἡμῶν, ἀλλὰ καὶ ὑπὲρ ἡμῶν. Ἐπῆλθε μὲν ἡ ἀφομοίωσις καὶ ὁ τόπος ἐκεῖνος, χωρὶς ἀκόμη νὰ λάβῃ τὸν καιρὸν νὰ μάθῃ τοὺς νόμους, νὰ μάθῃ ὅτι γνωρίζουν οἱ τῶν παλαιῶν ἐπαρχιῶν, ὑφίσταται πάσας τὰς συνεπείας τῆς ἀφομοιώσεως· ὑπάρχουσι δὲ καί τινα βάρη σήμερον, ἅτινα δὲν εἶχεν ὁ τόπος ἐπὶ Τουρκοκρατίας· μὴ δὲ σᾶς φανῇ τοῦτο παράδοξον· σᾶς φέρω ὡς παράδειγμα τὸν φόρον τῆς ἐλαιοδεκάτης, ὅστις ἐπὶ Τουρκοκρατίας ἦτο ἠπιώτερος. Καὶ πῶς λοιπόν; Τί εἶναι τὸ Δημόσιον; Τί εἶναι ἡ Κυβέρνησις; Εἶναι πολέμιος εἰς τὸ ἐμπόριον καὶ τοὺς φορολογουμένους; Ἐπιβάλλει ἀφ’ ἑνὸς φόρους, οἵτινες ὑπῆρχον ἐν ταῖς παλαιαῖς Ἐπαρχίαις, καὶ εἰς τὰς νέας, λόγῳ τῆς ἀφομοιώσεως καὶ ἂν ἦναι βαρύτεροι τῶν ἐπὶ Τουρκοκρατίας, καὶ ἂν οἱ φόροι ἦναι μικρότεροι ἐν ταῖς παλαιαῖς Ἐπαρχίαις, πρέπει αἱ νέαι Ἐπαρχίαι νὰ πληρώνωσι τοὺς βαρυτέρους; Δὲν εἶναι τοῦτο ἄνισον, καὶ δὲν πρέπει νὰ προκαλέσῃ τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως; Ἐπεθύμουν, κύριοι, νὰ ἐγίνετο μακροτέρα ἀνάπτυξις· ἐπεθύμουν νὰ ἐδίδετο καιρὸς, ὅπως ἀνταλλαχθῶσιν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου αἱ ἰδέαι καὶ ἐντὸς καὶ ἐκτὸς τῆς Βουλῆς, ἰδίᾳ ἐκτὸς, διότι πρόκειται περὶ σπουδαιοτάτων τοῦ Τόπου συμφερόντων· ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις ἔσπευσε καὶ σπεύδει. Χάρις δὲ εἰς τὴν σπουδὴν ταύτην εὑρισκόμεθα ἤδη εἰς τὴν γʹ. ἀνάγνωσιν! Ἐν τούτοις τὸ φρόνημα τῶν νέων Ἐπαρχιῶν πιστεύων, ὅτι διερμηνεύω εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο, κηρύσσομαι κατὰ τοῦ Νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον πρόκειται ν’ ἀφαιρέσῃ μίαν ἀνακούφισιν ἐκ τῆς ἐπαχθοῦς καὶ ἀντισυνταγματικῆς φορολογίας τῶν 15% καὶ περιπλέον ἢ ἐν ταῖς παλαιαῖς Ἐπαρχίαις. Φρονῶ δὲ, ὅτι δὲν ἀρκεῖ νὰ μὴ ψηφισθῇ τὸ ὑποβεβλημένον Νομοσχέδιον, ἀλλὰ καὶ πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ λάβῃ τάχιστα τὰ κατάλληλα μέτρα διὰ τὴν φορολογικὴν ἐξίσωσιν. Ἤκουσα ἐξωδίκως, ὅτι σκέψις γίνεται, ὅπως γίνωνται δεκτὰ τὰ γραμμάτια τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης εἰς τὰ Δημόσια Ταμεῖα τῶν νέων Ἐπαρχιῶν διὰ τὰς πληρωμὰς φόρων καὶ τελῶν μόνον. Ἀγνοῶ ἐὰν τοῦτο ἦναι ἀληθές· ἀγνοῶ ἐὰν ἦναι συντελεστικόν....

§43ΤΙΝΕΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γείνῃ.

§44ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Περιορίζομαι μόνον νὰ ἐπαναλάβω, ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ ταχίστη πρόνοια. Περιορίζομαι νὰ παραστήσω εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι τὸ ἐμπόριον τῶν νέων Ἐπαρχιῶν ἀπειλεῖται σπουδαίως, ὅτι ὁ τόπος ἀγανακτεῖ διὰ τὰ συμβαίνοντα, καὶ δικαίως, καὶ ὅτι πρέπει νὰ ἐκλείψῃ ἡ ἀντισυνταγματικὴ τῶν φόρων ἀνισότης, οὐδὲ εἶναι ἐπιτετραμμένον, μάλιστα εἰς συνταγματικὸν Κράτος, ν’ ἀναγνωρίζωμεν καὶ συντελῶμεν ὑπὲρ προνομιούχων πόλεων, πρὸς καταστροφὴν τῶν ἄλλων. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε δὲ νὰ σᾶς ἀναγνώσω τὸν ἐπίλογον ἑνὸς τῶν ἀποσταλέντων μοι τηλεγραφημάτων: «Δὲν ἀνθιστάμεθα εἰς ἀπαγόρευσιν χαλκονομίσματος, ἐπιθυμοῦμεν μόνον ἀφομοίωσιν φόρων μετὰ τῶν παλαιῶν Ἐπαρχιῶν. Ἐπιθυμοῦμεν τὴν φυσικὴν καὶ ἐλευθέραν ἀνάπτυξιν τῶν παραλίων πόλεων, ἐπιθυμοῦμεν τὸν ἐλεύθερον συναγωνισμὸν εἰς ἐμπόριον, ἐπικροτοῦμεν εἰς Νόμον, καθ’ ὃν ἅπαντες ἢ μόνον οἱ τελωνειακοὶ φόροι πληρώνονται εἰς χρυσὸν καθ’ ὅλον τὸ Κράτος. (Εἰς τὸ τελευταῖον δὲ ἐγὼ δὲν συμφωνῶ, διότι ἀρκετὰ ἐπεβαρύνθη ὁ τόπος). Ἐπικροτοῦμεν εἰς πᾶν μέτρον ἀφορῶν ἀφομοίωσιν, ἀπόκειται Κυβερνήσει. Ἀλλὰ μέχρις ἀφομοιώσεως ἀφεθήτω χαλκὸς ὡς ἔχει, διότι τοιουτοτρόπως ἔχομεν ἀφομοίωσιν κατὰ προσέγγισιν. Ποιούμεθα ἔκκλησιν εἰς τὴν ὑφισταμένην περὶ τῶν ἰδιαιτέρων συμφερόντων Ἐπαρχίας μέριμναν ὑμῶν καὶ λοιπῶν βουλευτῶν Ἠπειροθεσσαλίας, οὓς προσωπικῶς δὲν γνωρίζομεν, ἐλπίζομεν διαβήματά σας πρὸς ἀπόδοσιν δικαίου εὑρήσουσιν ἠχὼ παρὰ Κυβερνήσει, ἀποπλανηθείσῃ ἴσως καὶ ἀνθισταμένῃ». Καὶ τὸ τηλεγράφημα τοῦτο καταθέτω εἰς τὸ Προεδρεῖον.

§45ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Ποῖοι εἶναι ὑπογεγραμμένοι;

§46ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ὁ κ. Στεφανίδης μὲ ἐρωτᾷ ποῖοι εἶναι ὑπογεγραμμένοι. Ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, ὁ κ. Στεφανίδης ἔλαβε καὶ τὰ δύω τηλεγραφήματα....

§47ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Ἀλλ’ εἶναι εἰς άδης καὶ ίδης ἐκτὸς τοῦ Στεφανίδης (ἱλαρότης).

§48ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ὁ κ. Στεφανίδης γνωρίζει τὸν ὑπογεγραμμένον, ἀλλὰ διὰ τοὺς μὴ γνωρίζοντας, λέγω, ὅτι τὸ τηλεγράφημα ὑπεγράφη παρὰ τοῦ κ. Ἀλεξάνδρου Νικολαΐδου, ἑνὸς ἐκ τῶν μεγαλειτέρων ἐμπόρων Βώλου, ἐντολῇ καὶ ἑτέρων 80. Ἀλλὰ προσθέτω εἰς τὸν κ. Στεφανίδην ὅτι δὲν ἐπεριμέναμεν νὰ μάθωμεν ἐκ τηλεγραφημάτων τὰ ἐν αὐτοῖς, διότι ὀφείλομεν νὰ τὰ γνωρίζωμεν καὶ διότι δυνάμεθα νὰ μάθωμεν διὰ τῆς λογικῆς, ὅτε θέλομεν πεισθῆ, ὅτι δικαίως παραπονεῖται ὁ Ἐμπορικὸς Σύλλογος Βώλου.

§49ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Δὲν ἠξεύρω ἐὰν ἦναι 80 ὅλοι οἱ κάτοικοι τοῦ Βώλου.

§50ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Τοῦτο ἀποδεικνύει, ὅτι δὲν εἶναι πολὺ δυνατὸς εἰς τὴν στατιστικὴν ὁ κ. Στεφανίδης. Λυποῦμαι δὲ, διότι εἶναι καὶ πολίτης Βώλου· μάλιστα δὲ ἦτο καὶ ὑποψήφιος βουλευτής. Οἱ ἔμποροι Βώλου λοιπὸν καὶ ἐν γένει οἱ φορολογούμενοι Βώλου, κύριοι, πάσχοντες μὲ παρεκάλεσαν νὰ ἐκθέσω τὸ φρόνημα τοῦ τόπου· ἔχουσι δίκαιον, καὶ διὰ τοῦτο ἐδέχθην τὴν ἐντολὴν, ὑπέδειξα τὴν ἀνισότητα· παρεκάλεσα νὰ μὴ ἀρθῇ ἡ τῶν χαλκονομισμάτων ἀνακούφισις. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις ἴσως ζητήσῃ καὶ τίνι τρόπῳ δύναται νὰ ἐπιτευχθῇ κατ’ ἐμὲ ἡ τῶν φόρων ἐξίσωσις καθ’ ὅλον τὸ Κράτος. Ἡ Κυβέρνησις ἔχει καθῆκον νὰ εὕρῃ τὴν λύσιν ταύτην. Οὐχ ἧττον, ὅπως διευκολύνω αὐτὴν προσθέτω, ὅτι οἱ τηλεγραφοῦντές μοι ἔμποροι ὑποδεικνύουσιν, ὅτι πρέπει πρῶτον νὰ διαταχθῇ τὸ κεντρικὸν Ταμεῖον νὰ δέχηται πληρωμὰς φόρων τῶν νέων Ἐπαρχιῶν καὶ νὰ ἐκδίδῃ γραμμάτια συμψηφισμοῦ, δεύτερον νὰ ἐκδώσῃ ἡ Κυβέρνησις ἄτοκα γραμμάτια, ἐξαργυρωτέα ὑπὸ τοῦ Κεντρικοῦ Ταμείου. Εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἐναπόκειται νὰ βασανίσῃ τὰ ὑποδεικνυόμενα μέσα. Ἐγὼ δὲ ἀρκοῦμαι νὰ δηλώσω, ὅτι θέλω ψηφοφορήσει ὡς καὶ κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν, ἐναντίον τοῦ ὑποβληθέντος Νομοσχεδίου.

§51ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Κύριοι, μετὰ θάῤῥους καὶ ἀποφάσεως ἡ Κυβέρνησις ἀνέλαβε νὰ ὑποστηρίξῃ τὸ παρὸν Νομοσχέδιον, διότι ἔχει τὴν πεποίθησιν, ὅτι δὲν εἶναι ἀναγκαῖον μόνον διὰ τὸ συμφέρον τοῦ Δημοσίου, ἀλλὰ καὶ διὰ τὸ συμφέρον τῆς κοινωνίας. Ἄνευ τῆς παραδοχῆς αὐτοῦ μέλλει νὰ γεννηθῇ πλάνη οἰκτρὰ, ἧς ἀκόμη δὲν ἐφάνη τὸ τελευταῖον σημεῖον, ἡ τελευταία παράστασις, ἀλλ’ εἶναι ἀκόμη ἐν τῇ πρώτῃ ἐξελίξει αὐτῆς. Καὶ ὁ πρὸ ὀλίγου καταβὰς τοῦ βήματος, ἐὰν ἐξακολουθήσῃ ἡ παροῦσα κατάστασις, θέλει ὁμολογήσει μετ’ ὀλίγον, ὅτι καὶ αὐτὸς ἐπλανήθη καὶ ὅτι τὰ πράγματα εἶναι πολὺ διάφορα ἢ ὅπως τὰ ἐνόησεν. Ἄνευ αὐτοῦ τοῦ Νόμου προφανῶς τὸ κέρμα ἐκλείπει ἐκ τῆς κοινωνίας καὶ εἰσρέει ὁλοσχερῶς εἰς τὰ δημόσια Ταμεῖα, ὅπου μένει κεκλεισμένον καὶ ὅπου θὰ μείνῃ κεκλεισμένον ἐξ ἀνάγκης· διότι ὁ μὲν ἰδιώτης εἶναι ἐλεύθερος νὰ δίδῃ χάλκινα νομίσματα ἀπροσδιορίστου ποσοῦ, τὸ δὲ Ταμεῖον δὲν ἐπιτρέπεται νὰ δίδῃ πλέον τῶν 5 δραχμῶν. Συλλογισθῆτε αὐτὴν τὴν ἀναλογίαν, ὁ μὲν νὰ δίδῃ ὅσῳ καὶ ἂν θέλῃ, ὁ δὲ νὰ μὴ δίδῃ πλέον τῶν 5 δραχμῶν ἑκάστοτε. Ποῖα θὰ ἦναι ἡ συνέπεια, ὅταν δὲν ἐμποδισθῇ ἐγκαίρως; ὅτι θὰ εἰσρεύσῃ ὅλος ὁ χαλκὸς εἰς τὸ δημόσιον Ταμεῖον. Καὶ ἀφοῦ εἰσρεύσῃ, ποῦ εἶναι πλέον ἡ ἐξίσωσις τῶν φόρων, τὴν ὁποίαν ἐπιζητεῖτε καὶ τ’ ἄλλα καλὰ τοῦ ἐμπορίου; Ποῦ θέλουν εὑρεθῆ ταῦτα; οὐδαμοῦ. Τὰ Ταμεῖα πρὸ πάντων τῆς Θεσσαλίας ὅταν πληρωθοῦν χαλκοῦ, δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἐξίσωσις τῶν φόρων καὶ ἰσότης μεταξὺ τῶν φορολογουμένων; Ἀλλὰ μήπως ὠφελήθησαν οἱ φορολογούμενοι ἢ οἱ ἐνοικιασταὶ φόρων; οἱ ἐνοικιασταὶ τοῦ ἐλαιοδεκάτου κατέβαλον τὸ ἐνοίκιον εἰς χαλκὸν, καὶ ἰδοὺ ἡ μεγάλη συσσώρευσις. Τὸ κεντρικὸν Ταμεῖον, ὡς φαίνεται, κατὰ τὰς ἀρχὰς Ἰουνίου εἶχε χαλκὸν 1,600,000, καὶ τὸν χαλκὸν τοῦτον τὸν διεμοίρασεν εἰς τὰ διάφορα Ταμεῖα, ὅλος δὲ ὁ χαλκὸς 1,375,000 συνεσωρεύθη ἐκεῖ. Δὲν εἶναι προφανὲς, ὅτι τοῦτο ἦτο ἀπαραίτητος συνέπεια τῆς ἀνισότητος μεταξὺ ἰδιώτου καὶ Δημοσίου καὶ ὅτι αὐτὸς ὁ χαλκὸς δὲν ἠδύνατο ἢ νὰ εἰσρεύσῃ εἰς τὰ δημόσια Ταμεῖα; Τί θέλει συμβῆ; Τὸ Κράτος ἐδαπάνησε πολλὰ διὰ χάλκινα νομίσματα, καὶ ἐν τούτοις ἡ κοινωνία δὲν ἔχει νὰ θεραπεύσῃ τὰς ἀνάγκας της. Εἰς τί δὲ καταδικάζομεν τὸ Κράτος; Νὰ ἐγκλείῃ ἐν τοῖς δημοσίοις Ταμείοις χαλκὸν καὶ νὰ τὸν διαφυλάττῃ αὐτοῦ, ἀφοῦ μετὰ κόπου κατώρθωσε νὰ χαράξῃ τὰ χάλκινα νομίσματα, θὰ ἦναι δὲ ἀνάγκη νὰ ἔχῃ ἰδιαιτέρας ἀποθήκας, διὰ νὰ φυλάττῃ τὸν χαλκόν. Θέλετε εἰπεῖ, ὅτι θέλουν τὸν ζητήσει· ποῖος θέλει τὸν ζητήσει; Ἕκαστος προτιμᾷ ἄλλο νόμισμα τοῦ χαλκοῦ, ὅλοι τὸν ἀποδίδουν πρὸς τὸ δημόσιον Ταμεῖον. Ὅθεν εἶναι προφανὲς, ὅτι αὐτὸ τὸ ἄνισον, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει ἐν τῷ Νόμῳ τούτῳ, πρέπει νὰ ἐκλείψῃ, διότι εἶναι διάταξις, τὴν ὁποίαν οὐδεμία ἄλλη Νομοθεσία παρεδέχθη. Ἐντὸς ὀλίγου, ἐὰν ἐξακολουθήσῃ αὐτὴ ἡ κατάστασις, δὲν θὰ ὑπάρχῃ πλέον χάλκινον νόμισμα ἐν Πελοποννήσῳ, διότι ἤδη 130,000 δραχμῶν χάλκινα νομίσματα μεταφέρονται εἰς τὸν Βῶλον. Τί κοινὸν ἔχει τοῦτο μὲ τὸν φορολογούμενον; ὁ φορολογούμενος ἐπλήρωσεν εἰς εἶδος τὸ ἔλαιον, δὲν ἐπλήρωσεν εἰς χαλκόν· ἰδοὺ ποῦ εἶναι ἡ ἀνισότης. Ἐὰν λοιπὸν ὁ Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἐχαρακτήρισεν, ὅπως ἐχαρακτήρισεν, αὐτὴν τὴν ἐργασίαν, δι’ αὐτὸν τὸν λόγον τὴν ἐχαρακτήρισε. Πολλὰ μέλη καὶ ὁ ἔντιμος προλαλήσας καὶ ὁ βουλευτὴς ἐκ Καλαβρύτων ἐνόμισαν, ὅτι δύναται νὰ διορθωθῇ αὐτὴ ἡ κατάστασις· ἐγὼ λέγω ὄχι· διότι τώρα βλέπομεν τὴν πρώτην ἐμφάνισιν, καὶ διὰ τοῦτο ἐπαναλαμβάνω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ περιμένωμεν τὸ τελευταῖον ἀποτέλεσμα καὶ τότε νὰ σκεφθῶμεν ἂν δύναται νὰ παύσῃ τὸ κακόν. Τὸ κέρμα πρέπει νὰ ἦναι εἰς τὴν διάθεσιν παντός. Ἅμα γείνῃ ἀκέραιον διὰ τὰ δημόσια Ταμεῖα τὸ χάλκινον νόμισμα, ἕκαστος θέλει μεταβάλει τὸ νόμισμά του εἰς χαλκὸν καὶ θέλει φέρει αὐτὸν εἰς τὰ Ταμεῖα. Ὅταν ὅμως κλεισθῇ εἰς τὰ δημόσια Ταμεῖα ὁ χαλκὸς, ὅπως ἡ φορὰ τῶν πραγμάτων ἐπάγεται, ἐρωτῶ τὸν ἔντιμον προλαλήσαντα ἐὰν ἦναι δυνατὸν νὰ διατελῇ ἰσότης μεταξὺ τῶν φορολογουμένων, διότι ὁ μὲν εὑρίσκει χαλκὸν καὶ πληρώνει, ὁ δὲ ἄλλος δὲν εὑρίσκει, ὥστε ὁ μὲν θέλει νὰ καταβάλλῃ τὸν φόρον εἰς χαλκὸν, ὁ δὲ εἰς χρυσὸν ἢ ἄργυρον. Καθαυτὸ ἐν Θεσσαλίᾳ καὶ Ἠπείρῳ θὰ ὑπάρχῃ ἀνισότης κατὰ τοῦτο· διότι δὲν δύνανται νὰ πορισθῶσιν ὅλοι τὸν χαλκόν. Ἐν δὲ τῇ λοιπῇ Ἑλλάδι δὲν θέλει ὑπάρχει κέρμα καὶ θέλουσιν ὑποστῆ τὴν ἔλλειψιν τοῦ κέρματος. Καὶ πότε; ἐνῷ ἀκόμη δὲν ἦλθον τὰ τελευταῖα χάλκινα νομίσματα, τὰ ὁποῖα ἐκόπησαν κατ’ ἀπόφασιν τοῦ προκατόχου Ὑπουργείου. Ἐλάβομεν πολλὰ χάλκινα νομίσματα ἐν τῷ μεταξὺ, καὶ ἀπεστείλαμεν αὐτὰ εἰς τὰ διάφορα μέρη, ἀλλ’ αὐτὰ τώρα κλείονται εἰς τὰ δημόσια Ταμεῖα. Καὶ παρετήρησεν εὐλόγως ὁ ἐκ Καλαβρύτων βουλευτὴς καὶ τὸν εὐχαριστῶ διὰ τοῦτο, ὅτι αἱ σκέψεις τῆς ἐκθέσεως, δι’ ἧς εἰσήχθη τὸ Νομοσχέδιον, εἶναι ὀρθαὶ, ἀλλ’ ὅτι, καίτοι ὀρθαὶ, δὲν εἶναι τῆς παρούσης περιστάσεως νὰ γείνῃ τὸ προτεινόμενον, ἀλλὰ πρέπει νὰ γείνῃ ἐν ὁμαλοῖς καιροῖς, διότι τώρα εἶναι ἀνώμαλα τὰ πράγματα. Ἀλλὰ, μοὶ φαίνεται, ὅτι ἔπρεπε νὰ εἰπῇ τὸ ἀντίστροφον, ὅτι, ὑπαρχούσης ἀνωμαλίας, τὸ ἔργον ἡμῶν εἶναι νὰ περιστείλωμεν αὐτὴν καὶ ὄχι νὰ ἀφήσωμεν εἰς αὐτὴν τὸν χαλινόν. Καθαυτὸ, διότι τὰ πράγματα εἶναι ἀνώμαλα, γίνεται κατεπείγουσα ἡ ἀνάγκη τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ Νομοσχεδίου. Ἡμεῖς συνήθως ἀπέχοντες νὰ ἐξετάσωμεν τὴν οὐσίαν τῶν πραγμάτων καὶ τὸν πραγματικὸν σκοπὸν, καταγινόμεθα ν’ ἀνεύρωμεν ἄλλας σχέσεις οἱασδήποτε καὶ ἀνύπαρκτα συμφέροντα τῆς Τραπέζης τῆς Ἠπειροθεσσαλίας ἢ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Ἡ Τράπεζα τῆς Ἠπειροθεσσαλίας τῷ ὄντι ἔχει συμφέρον εἰς αὐτὴν τὴν κατάστασιν; Ὅταν τὰ Δημόσια Ταμεῖα ἐν Ἠπείρῳ καὶ Θεσσαλίᾳ οὐδὲν ἄλλο εἰσπράττουσιν ἢ χαλκὸν, δὲν δύνανται νὰ καταβάλλωσι τὰς ὀφειλὰς διὰ τὰς δαπάνας εἰς χαλκόν. Εἰς τί λοιπὸν εἶναι ὑπόχρεα νὰ καταβάλλωσιν; εἰς χρυσὸν ἢ γραμμάτια τῆς Τραπέζης. Τί λοιπὸν ἐπῆλθεν; ἡ ἀνάγκη νὰ δανεισθῇ τὸ Δημόσιον 800,000 δραχμῶν, καὶ τοιουτοτρόπως ἀπησχόλησε τὰ κεφάλαιά της ἀσφαλῶς ἡ Τράπεζα καὶ ἐκ τούτου ὠφελήθη, διότι δὲν εὑρίσκει ἐκεῖ νὰ ἀπασχολήσῃ τὰ κεφάλαια εἰς ὑποθήκας. Δὲν ἐτακτοποιήθη κατάστασις τῆς ἰδιοκτησίας, οὔτε ἐβεβαιώθη διὰ βιβλίου μεταγραφῆς καὶ ὑποθηκῶν ἡ κυριότης. Εἰς τὸ Δημόσιον ὅμως οὐδεμίαν ἔχει δυσκολίαν νὰ δανείσῃ. Λοιπὸν τί συμβαίνει; Τὸ Δημόσιον καταβάλλει τόκον 800,000 δραχμῶν, ἐνῷ ἔχει πλέον τῶν 800 χιλιάδων δραχμῶν εἰς χαλκόν. Τοῦτο εὑρίσκετε, ὅτι εἶναι ἀνεκτὸν καὶ ὅτι πρέπει νὰ ἦναι ἀδιάφορος ὁποιαδήποτε Κυβέρνησις καὶ νὰ βλέπῃ ἀπαθὴς αὐτὴν τὴν ζημίαν εἰς περιστάσεις δεινὰς, ὅτε ζητοῦμεν οἰκονομίας καὶ ζητοῦμεν νὰ ἐπαυξήσωμεν τὰ μέσα καὶ τοὺς πόρους τοῦ Δημοσίου; Ἀπορῶ πῶς τινες τῶν Θεσσαλῶν, ἀφοῦ ἡ Ἑλλὰς ἀνέλαβε τόσας ὑποχρεώσεις καὶ συνῆψε τόσα δάνεια βαρύτατα, πῶς δεικνύουσιν ἀδιαφορίαν, λέγοντες, ὅτι δὲν πρέπει νὰ προσβλέψωμεν εἰς ἄλλο εἰμὴ μόνον εἰς ὅ,τι λέγουσί τινες ἔμποροι καθόσον ἀφορᾷ τὰ ἴδια αὐτῶν συμφέροντα! Ἀλλ’ εἶπον, ὅτι, ἐὰν ἐκπέσῃ ὁ χαλκὸς καὶ δὲν ἦναι ὑποχρεωμένα τὰ Δημόσια Ταμεῖα νὰ δέχωνται τὸν χαλκὸν, τότε τὰ γραμμάτια τῆς Ἠπειροθεσσαλίας θέλουν εἰσέρχεσθαι εἰς τὰ Δημόσια Ταμεῖα καὶ ἑπομένως εἰσερχόμενα θέλουσιν ἔχει πλήρη τιμήν. Δὲν ἐννοῶ τοῦτο, διότι οὔτε καὶ ἤδη εἶναι ἴσα πρὸς χρυσὸν καὶ ἄργυρον, καὶ ἐνόσῳ δὲν ὑπάρχει ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία, μεταξὺ τῶν γραμματίων καὶ τοῦ χρυσοῦ καὶ τοῦ ἀργύρου δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ οὔτε κατὰ ἓν λεπτὸν διαφορά. Τῷ ὄντι, ὅπως γνωρίζομεν, ἐνίοτε προτιμῶνται τὰ ἰσάργυρα γραμμάτια διὰ τὴν εὐκολίαν τῆς μεταφορᾶς καὶ τῆς φυλάξεως, καὶ ἐκ τούτου δύναται καὶ ἡ ἀξία αὐτῶν κατ’ ἐλάχιστόν τι νὰ ὑπερτερήσῃ. Εἶπον, ὅτι δύναται νὰ ἔχῃ ὠφέλειαν ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα, διότι, ἐὰν ἐκλείψῃ, νομίζω, ὁ χαλκὸς ἐκ τῶν παλαιῶν Ἐπαρχιῶν, τότε θέλει τιμᾶται περισσότερον τὸ τραπεζικὸν γραμμάτιον. Ἐὰν ἐκλείψῃ ὁ χαλκὸς, θὰ φέρῃ δυσκολίαν εἰς τὰς μικρὰς συναλλαγὰς καὶ εἰς τὴν εὕρεσιν κέρματος. Τὸ τραπεζικὸν γραμμάτιον, μὴ ἐξαργυρούμενον καὶ κυκλοφοροῦν μόνον ἐντὸς ὡρισμένου κύκλου, τιμᾶται ἀναλόγως τῆς ἀνάγκης τοῦ μετάλλου, οὐδεμίαν ὅμως ἔχει σχέσιν πρὸς τὸν χαλκὸν, διότι ὁ χαλκὸς εἶναι βοηθητικὸς διὰ τὰ ὑπὸ τὴν μονάδα ποσά. Ἀλλ’ ὅπως ἔχουν τὰ πράγματα, θέλει ἐκλείψει ὁ χαλκὸς ἐκ τῆς κυκλοφορίας καὶ θέλει συμβῆ νὰ κρατῆτε εἰς χεῖρας πεντόδραχμον καὶ δὲν θὰ ἦσθε εἰς κατάστασιν νὰ ἀγοράζετε ὅσα εἶναι κατωτέρας ἀξίας τῶν πέντε δραχμῶν, ἀφοῦ ἐγένοντο τόσαι δαπάναι καὶ ἀφοῦ ἐκοπιάσαμεν νὰ ἔχωμεν χάλκινα νομίσματα ἐξ ἑκατομμυρίων. Μετὰ τοσαύτας θυσίας εἶναι ἄδικον νὰ μὴ ἔχῃ χάλκινα νομίσματα ἡ κοινωνία. Ὁ μόνος τρόπος νὰ κρατήσωμεν ἐν κυκλοφορίᾳ τὸ χάλκινον νόμισμα εἶναι νὰ καθιερωθῇ ὁ αὐτὸς κανὼν καὶ πρὸς τοὺς ἰδιώτας καὶ πρὸς τὸ Δημόσιον Ταμεῖον. Ἔρχομαι ἤδη νὰ ἐξετάσω ἄλλα τινὰ συμβαίνοντα, διότι νομίζω, ὅτι γνωρίζετε τί γίνεται ὑπὸ τῶν Δημοσίων ὑπαλλήλων· αὐτοὶ λαμβάνοντες χρυσὸν δι’ εἰδικὰς ὑπηρεσίας, μεταβάλλουν αὐτὸν εἰς χαλκὸν καὶ ἀπολαμβάνουν μεγίστην ὠφέλειαν. Τοῦτο οὐδεὶς δύναται νὰ παραδεχθῇ, ὅτι εἶναι πρέπον, οὐδὲ ὡς σύστημα ὀρθὸν τὸ παρέχον τοιαύτην ὠφέλειαν ἐκ τοῦ νομίσματος, ἥτις ἔγκειται μόνον εἰς αὐτὴν τὴν ἀνωμαλίαν καὶ εἰς αὐτὴν τὴν ἀνισότητα τῶν ὑποχρεώσεων τοῦ Δημοσίου καὶ τῶν ἰδιωτῶν. Ἀλλ’ ἔγκειται εἰς τὴν ἀνωμαλίαν αὐτὴν καὶ τὸ ζήτημα τῆς ἀνισότητος τοῦ φόρου, καὶ μάλιστα ἐξέφρασεν ὁ ἔντιμος Βουλευτὴς Βώλου κατ’ ἐμοῦ παράπονα, ὅτι πολλάκις μοὶ ὑπέμνησε καὶ δὲν ἀπήντησα. Ἐκτιμῶ πολὺ τὰ ἁγνὰ αἰσθήματα τοῦ ἐντίμου Βουλευτοῦ Βώλου, ἀλλ’ ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ τῷ παρατηρήσω ὅτι ἔχει ἀπαίτησιν ἀνωτέραν τῶν δυνάμεών μου. Τουτέστι ζητεῖ παρ’ ἐμοῦ νὰ λύω ἐν ἀκαρεὶ ἅμα διατυπώσῃ τὰς αἰτήσεις καὶ τὰ προβλήματά του. Τὸ ζήτημα τοῦτο τῆς ἀνισότητος εἶναι ἐκ τῶν δυσχερεστέρων προβλημάτων καὶ δὲν λύεται προχείρως, καθόσον διατελοῦμεν ὑπὸ τρία διάφορα συστήματα, ὁποῖα εἶναι τὰ τῶν παλαιῶν Ἐπαρχιῶν, τὰ τῶν νήσων καὶ τῶν νέων Ἐπαρχιῶν. Ζητεῖ περισσότερόν τι τοῦ τετραγωνισμοῦ τοῦ κύκλου, ἐνῷ ὑπάρχει ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία, νὰ μὴ ὑπάρχῃ ἐν Θεσσαλίᾳ καὶ Ἠπείρῳ ἀνισότης, ὅπου δὲν ὑπάρχει ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία. Ἐπίσης ἐν ταῖς Ἰονίοις νήσοις τὸ γραμμάτιον τῆς Ἰονικῆς Τραπέζης σχετικῶς ὑπερετιμήθη, καὶ οἱ ἐξάγοντες σταφίδα λέγουν, ἡμεῖς πληρώνομεν 18% τέλος, ὑπόχρεοι δὲ ὄντες νὰ καταβάλωμεν εἰς γραμμάτια τῆς Ἰονικῆς Τραπέζης, τὰ ὁποῖα, παραβαλλόμενα πρὸς τὰ τῆς Ἐθνικῆς, ἔχουν διαφορὰν πέντε ἢ 6%, θὰ πληρώνωσι 5 ἢ 6% περισσότερον. Ἰδοὺ καὶ ἐκεῖ ἀνισότης. Πῶς εἶναι δυνατὸν ἐν ἀκαρεὶ ν’ ἀποκαταστήσῃ τις τὴν ἰσότητα; Ὁ καιρὸς μόνον δύναται νὰ κατορθώσῃ τοῦτο. Ὁ ἁπλούστατος τρόπος εἶναι ἡ ἄρσις τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, ὅτε ἡ ἰσότης ἐπανέρχεται. Μὴ παραλείψωμεν ὅμως ὅτι καὶ ἐν αὐτῇ τῇ ἀνισότητι ἔχουν ἄλλην παρηγορίαν οἱ μὴ ὑποχρεούμενοι εἰς τὴν ἀναγκαστικὴν κυκλοφορίαν, ὅτι ἔχουν νόμισμα γενικὸν καὶ παγκόσμιον, ἐνῷ ἡμεῖς δὲν ἔχομεν παγκόσμιον νόμισμα. Ἐν τῇ περιφερείᾳ, ὅπου ὑπάρχει ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία, τὸ προϊόν θέλει πωληθῇ εἰς τὴν αὐτὴν τιμὴν, οἷαν καὶ ὅπου ὑπάρχει μεταλλικὸν νόμισμα, ἐὰν παραβάλωμεν τὴν σχετικὴν ἀξίαν τῶν νομισμάτων· π.χ. ὁ σῖτος ἐπωλήθη ἐν Θεσσαλίᾳ ἀντὶ 7 δραχμῶν τὸ κοιλὸν, καὶ ἐν Πελοποννήσῳ ἀντὶ 8 ἢ 9, διότι αἱ 8 καὶ 9 ἀντιστοιχοῦν πρὸς τὰς 7, ὥστε οὐδεμία διαφορὰ ὑπάρχει. Ἀλλὰ μετ’ ὀλίγας ἡμέρας ἐκεῖνο τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ἔλαβεν εἰς γραμμάτια, δὲν ἔχει πλέον τὴν αὐτὴν ἀξίαν, ὑπόκειται εἰς ὑποτίμησιν· σήμερον ἀπεκόμισεν αὐτὸς εἰς τὴν οἰκίαν του τραπεζικὰ γραμμάτια καὶ τὰ ἐφύλαξε, ταῦτα μετὰ 10 ἡμέρας δὲν ἔχουν πλέον τὴν αὐτὴν ἀξίαν. Αὐτὸ ὅμως δὲν πάσχει ὁ ἐν Θεσσαλίᾳ καὶ Ἠπείρῳ· οὗτος ἔχει νόμισμα χρυσοῦν, ἀργυροῦν, ἔχον γενικὴν καὶ σταθερὰν ἀξίαν. Δὲν ἐπεμβαίνω νὰ ἐξετάσω τὸ παράδειγμα, τὸ ὁποῖον προανέφερεν ὁ ἔντιμος Βουλευτὴς Καλαβρύτων, τὸ ὁποῖον δυστυχῶς δὲν ἠδυνήθην νὰ ἐννοήσω, ὅτι ὁ ἔχων 5 τάλληρα, ἀναχωρῶν ἀπὸ τὰ Φέρσαλα, νομίζω, καὶ ἐρχόμενος ἐνταῦθα, κατορθώνει ν’ ἀνταλλάξῃ αὐτὰ διὰ χαλκοῦ, ν’ ἀγοράσῃ ὅ,τι εἶχεν ἀνάγκην καὶ νὰ ἔχῃ πάλιν τὰ 5 τάλληρα· αὐτὸ εἶναι ὡς ἔγγιστα τὸ θαῦμα τῶν 5 ἄρτων· διότι, ἂν αὐτὸς ἀνταλλάξῃ τὰ τάλληρα εἰς χάρτινα νομίσματα καὶ λάβῃ πολὺ πλείονα χάρτινα νομίσματα, τότε βεβαίως θὰ ἔχῃ πολλῷ πλείονα, ἀλλὰ δὲν θὰ ἔχῃ πλέον τὰ ἀργυρᾶ νομίσματα. Ἀλλ’ ἀφίνω κατὰ μέρος αὐτὰ τὰ παραδείγματα, τὰ ὁποῖα δυσκόλως ἐννοεῖ τις· ἴσως ὑπὸ ἄλλην παράστασιν εὑρεθοῦν ἐξηκριβωμένα. Ἀλλ’ ὁ ἔντιμος Βουλευτὴς Βώλου λέγει, ὅτι πάσχει τὸ ἐμπόριον τοῦ Βώλου, καὶ πρὸς τοῦτο ἔφερε καὶ τηλεγραφήματα· δὲν διευκρινίζεται ὅμως οὔτε ἐκ τῶν λόγων του, οὔτε ἐκ τῶν τηλεγραφημάτων, τί ἐννοεῖ μὲ τὸ ἐμπόριον, ποῖον ἐμπόριον.

§52ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Τῆς εἰσαγωγῆς.

§53ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Τὸ ἐξωτερικὸν δὲν πάσχει, διότι ὁ ἔμπορος τοῦ Βώλου ἔχει μεταλλικὸν νόμισμα καὶ συγκοινωνεῖ μετὰ τοῦ παγκοσμίου ἐμπορίου δι’ αὐτοῦ, ὥστε δὲ, δύναται νὰ πάσχῃ ἐκ τοῦ νομίσματος· ἴσως πάσχει ἐξ ἄλλων λόγων, ἐνῷ ἡμεῖς, ἐκτὸς τοῦ ὅτι πάσχομεν ἐξ ἄλλων αἰτιῶν, πάσχομεν καὶ ἐκ τοῦ νομίσματος. Ἐννοεῖ ὅμως τὸ ἐμπόριον τῆς συναλλαγῆς μετὰ τοῦ λοιποῦ Κράτους.

§54ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Μοὶ ἐπιτρέπετε, κύριε Ὑπουργὲ, μικρὰν διακοπήν;

§55ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Περιττὴ εἶναι.

§56ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Τὸν λόγον παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, εἶχον σκοπὸν νὰ μὴ δευτερολογήσω.

§57ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Τὸ ἐμπόριον, τὸ ὁποῖον συνίσταται εἰς τὰς σχέσεις μεταξὺ τῶν Ἐπαρχιῶν ἐκείνων καὶ τῆς λοιπῆς Ἑλλάδος, θέλει ἔχει τὰ αὐτὰ προσκόμματα, τὰ ὁποῖα ἔχει τὸ ἐμπόριον τῆς λοιπῆς Ἑλλάδος μετὰ τοῦ ἔξω κόσμου. Θέλετε νὰ ἐμβάσητε εἰς τὸν Βῶλον, ἢ νὰ λάβητε χρήματα ἐκεῖθεν, ἡ δυσκολία ὑπάρχει, ἀλλ’ εἶναι ἡ αὐτὴ, ἡ ὁποία ὑπάρχει μεταξὺ τῆς Ἑλλάδος καὶ πάσης ἄλλης πόλεως ἐκτὸς αὐτῆς, τῆς Νεαπόλεως, τῶν Παρισίων, τῆς Τεργέστης, διότι εὑρισκόμεθα ὑπὸ τὸ κράτος τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας. Ἀλλὰ σεῖς θέλετε νὰ ὑπάρχῃ ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία καὶ νὰ μὴ ἔχωμεν τὰ ἀποτελέσματα ταύτης. Τῷ ὄντι δὲν πρέπει νὰ ἤμεθα ἀδιάφοροι· ἐὰν ὑπόκηνται οἱ συμπολῖται ἡμῶν εἰς βαρυτέρους φόρους, πρέπει νὰ μεριμνήσωμεν περὶ τούτων, πρέπει νὰ παρακαλέσωμεν ὅμως καὶ αὐτοὺς νὰ ἦναι ὀλιγώτερον ἀπαιτητικοί, νὰ μὴ γογγύζωσι παραβάλλοντες μάλιστα δύω τινὰ, πρῶτον τοὺς φόρους ὅσους ἀπέτιον πρὸ τῆς προσαρτήσεως, οἵτινες, ὡς εἶναι γνωστὸν, ἀνήρχοντο εἰς 10 ἢ 12 ἑκατομμύρια, ἐνῷ μετὰ τὴν προσάρτησιν μόλις ἀνέρχονται εἰς 3½ ἢ 4 ἑκατομμύρια, δεύτερον, ὡς παρετήρησα καὶ πρὸ ὀλίγου, δὲν πρέπει νὰ λησμονῶσιν ὁποίας θυσίας ὑπέστη ἡ λοιπὴ Ἑλλὰς διὰ τὴν ἀπαλλαγήν των ἀπὸ τοῦ ζυγοῦ. Ὅλαι αἱ δυσχέρειαι, εἰς ἃς σήμερον ὑποκείμεθα, προέρχονται ἐξ αὐτῶν τῶν μεγάλων θυσιῶν, ἃς οὐδὲ ὑπελόγισε τὸ ἔθνος, ὅτε συνέλαβε τὴν γενναίαν ἀπόφασιν ν’ ἀναδεχθῇ οἱονδήποτε βάρος χάριν αὐτοῦ τοῦ μεγάλου σκοποῦ. Ἀντὶ λοιπὸν νὰ προβλέψωμεν, ὅπως μὴ ὑπάρξῃ ἐλαχίστη δυσαναλογία, πρέπει μᾶλλον νὰ φροντίσωμεν, ὅπως μὴ ὑποστῇ τὸ Δημόσιον ἀνηκέστους ζημίας καὶ ἡ κοινωνία στερηθῇ ἐκείνου τοῦ κέρματος, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀναγκαῖον διὰ τὰς καθημερινὰς χρείας της καὶ ὥρισε πρὸς αὐτὸν τὸν σκοπόν. Διὰ δὲ τῆς ἀποκρούσεως τοῦ Νομοσχεδίου τούτου εἶναι ἀναπόφευκτον, ὅτι οὐδὲν κέρμα χάλκινον θέλει μείνει ἐν κυκλοφορίᾳ.

§58Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Δὲν ἐπεθύμουν νὰ δευτερολογήσω, καὶ δι’ αὐτὸ παρεκάλεσα τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸν, ὅτε ὡμίλει, νὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ μικρὰν διακοπήν· ἀλλ’ ἀφοῦ δὲν ηὐτύχησα τῆς συναινέσεώς του, ἄκων ἀναγκάζομαι νὰ προσθέσω ὀλιγίστας λέξεις πρὸς συμπλήρωσιν τῶν ὅσων πρὸ μικροῦ ἀνέπτυξα, ἅτινα εὗρεν ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς ἀσαφῆ. Ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς ἀπὸ τοῦ βήματος διέψευσε τὸν κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸν, ὅστις ὑπέγραψε τὸ ὑποβληθὲν Νομοσχέδιον· διότι ἐκεῖ μὲν εὑρίσκομεν ὡς λόγον τοῦ Νόμου τὴν ἄρσιν τῶν δυσχερειῶν, τῶν παρεμβαλλομένων εἰς τὰς συναλλαγὰς, λόγῳ συσσωρεύσεως τῶν χαλκονομισμάτων ἐν ταῖς νέαις Ἐπαρχίαις εἰς τὰ Δημόσια Ταμεῖα, ἅμα δὲ καὶ τὴν κατάπαυσιν τῆς γιγνομένης κερδοσκοπίας, ἐν ᾧ σήμερον ἐμάθομεν τὸν ἀληθῆ λόγον, καὶ οὗτος εἶναι, ὡς πρὸ μικροῦ ἐξήγησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅτι οἱ Θεσσαλοὶ καὶ Ἠπειρῶται ἀπελευθερωθέντες ὀφείλουσι νὰ πληρώσωσι τὰ ἔξοδα, τὰ ὁποῖα ὑπέστη τὸ Κράτος διὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν αὐτῶν....

§59ΤΙΝΕΣ. Δὲν εἶπέ τι τοιοῦτον.

§60ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Οὕτως ἀντελήφθην τοὺς λόγους τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν.

§61ΤΙΝΕΣ. Τοῦτο εἶπε.

§62ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἀπορεῖ, λέγει, ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν πῶς οἱ Θεσσαλοὶ, ἕνεκα τῶν ὁποίων τὸ Κράτος ὑπέστη τόσας καὶ τόσας θυσίας, τολμῶσι νὰ ὑψῶσι φωνὴν ἐναντίον τῶν μέτρων τῆς Κυβερνήσεως, ἕνεκα τῶν ὁποίων πληρώνουσι 15% περισσότερον τῶν λοιπῶν πολιτῶν. Ἀπορεῖ, καὶ τῷ εἶπεν ἐν τῷ μέσῳ τοῦ λόγου του καὶ τὸ ἐπανέλαβεν ἐν τέλει, πῶς οἱ Θεσσαλοὶ καὶ οἱ Ἠπειρῶται, οἵτινες ἐπὶ Τουρκοκρατίας ἐπλήρωνον βαρυτέρους φόρους, λαβόντες ἤδη τὴν ἐλευθερίαν των, παραπονοῦνται διὰ τὴν πληρωμὴν μικροτέρων φόρων! Δὲν θέλω νὰ ἐξετάσω ἐὰν τοῦτο ἦναι κατ’ οὐσίαν ἀληθές· δὲν θέλω νὰ ὑπενθυμίσω τὰς προηγουμένας θυσίας τῶν Θεσσαλῶν καὶ Ἠπειρωτῶν ὑπὲρ τῶν παλαιῶν Ἐπαρχιῶν. Ἀλλ’ ἐρωτῶ τὸν κύριον Ὑπουργὸν τί φρονεῖ; φρονεῖ, ὅτι ἡ ἐλευθερία εἶναι ἔργον κερδοσκοπικὸν διὰ τὸ Δημόσιον Ταμεῖον, καὶ πρόκειται αἱ παλαιαὶ Ἐπαρχίαι νὰ κερδοσκοπήσωσιν ἐπὶ τῆς ἐλευθερίας τῶν νέων;... Κύριοι, εἶναι ἀνάξιον τὸ ἐπιχείρημα τοῦτο διὰ τὸ στόμα Συνταγματικοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ τὴν βαρεῖαν ταύτην λέξιν ὁ κύριος Καλλιγᾶς, μεθ’ ὅλον τὸν σεβασμὸν, τὸν ὁποῖον ὀφείλω νὰ ἔχω, καὶ ἔχω πρὸς τὰς γνώσεις καὶ τὴν πεῖραν αὐτοῦ, μάλιστα ἐγὼ, ὅστις ὑπῆρξα καὶ μαθητής του· ἀλλὰ νομίζω, ὅτι εἶναι παραδρομή τις τὸ λεχθὲν, ὅτι δὲν εἶναι σπουδαῖον ἐπιχείρημα καὶ ὅτι δὲν χρήζει ἀντικρούσεως κἂν, ὅπως συντριβῇ. Ὁ κύριος ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς μετὰ τῆς γνωστῆς ἡμῖν εὐστροφίας ἠθέλησε νὰ διολισθήσῃ ἐκ τοῦ ζητήματος καὶ παρέστησε, καθ’ ὅσον ἐγὼ ἀντελήφθην, ἐν τῇ ἀναπτύξει τῶν ὅσων καὶ ἐγὼ καὶ ὁ ἔντιμος βουλευτὴς ἐκ Καλαβρύτων εἴπομεν, ἄλλα παρ’ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἡμεῖς εἴπομεν. Μᾶς εἶπε, τί θέλετε; τὴν παράτασιν αὐτῶν τῶν δυσχερειῶν; Θέλετε νὰ ληφθῶσι τὰ χάλκινα νομίσματα ἐκ τῶν παλαιῶν Ἐπαρχιῶν καὶ νὰ μεταφερθῶσιν εἰς τὰς νέας; Ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν ἐζήτησα τοῦτο· ἐγὼ παρέστησα τὴν παρουσιαζομένην ἀνωμαλίαν, ἀλλ’ ὑπὸ ὅλας τὰς ἐπόψεις, καὶ παρεκάλεσα νὰ ληφθῶσι ῥιζικὰ μέτρα· ἀλλ’ ὁ κύριος ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς λέγει, ὅτι ζητῶ ἀνώτερα τῶν δυνάμεών του.

§63ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Τῶν δυνάμεών μου.

§64ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ὅτι συχνάκις τὸν ἐνοχλῶ, ἐννοεῖ, ὑποθέτω, ἀπὸ τοῦ βήματος, ζητῶν διὰ μιᾶς, ὡς εἶπε, νὰ τετραγωνίσῃ τὸν κύκλον. Ὑπάρχει, εἶπεν, ἐπὶ τέλει ἡ ἀνισότης, ἀλλὰ σιγὰ σιγὰ νὰ μελετήσωμεν τὸ ζήτημα. Καὶ ἐν τοιαύτῃ μὲν ἀπαντήσει ἔχομεν μίαν σαφῆ ὁμολογίαν τοῦ κυρίου ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ, ὅτι ὑπάρχει ἀνισότης τῶν φόρων. Ἀλλὰ εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ᾐσθάνετο ἑαυτὸν ἀνίκανον νὰ λύσῃ τὸ παρουσιαζόμενον οἰκονομικὸν ζήτημα; Εἶναι κατάλληλος ἡ τοιαύτη ἀπαίτησις; Ὁ κύριος ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς εὗρεν, ὅτι ἀτελῶς ὑπεστήριξα τὴν γιγνομένην εἰς τὸ ἐμπόριον τῶν παραλίων Ἐπαρχιῶν ἐν Θεσσαλίᾳ καταπίεσιν, διότι δὲν τῷ ὥρισα τὸ εἶδος τοῦ ἐμπορίου. Ἀλλ’ ἐξ ἀρχῆς ἐνόησεν ὁ κύριος Καλλιγᾶς περὶ τίνος ἐπρόκειτο, τόσον διότι καὶ ἐγὼ ἐν προηγουμέναις συνεδριάσεσιν ἀνέπτυξα τὰ περὶ τούτου, ὅσον καὶ ὁ ἔντιμος ἐκ Καλαβρύτων βουλευτὴς ἀνέπτυξε πρὸ μικροῦ διὰ μακρῶν τοῦτο. Ἀφοῦ ὅμως μὲ προκαλεῖ εἰς συμπλήρωσιν, ὀφείλω νὰ ἐξηγήσω ἀναλυτικώτερόν πως τί ἐννοῶ διὰ τῆς καταπιέσεως τοῦ ἐμπορίου τῶν παραλίων Ἐπαρχιῶν. Ὁ ἔμπορος, κύριοι, τοῦ Πειραιῶς, ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ λαμβάνων, ὑποθέσωμεν, 100 ὀκάδας καφφέ, πληρώνει 10 δραχμὰς διὰ τελωνειακὸν δασμόν· ὁ ἔμπορος τῶν νέων Ἐπαρχιῶν, τελωνίζων κατὰ τὴν αὐτὴν ἐποχὴν τὸ αὐτὸ ποσὸν τοῦ ἐμπορεύματος, θέλει πληρώνει δραχ. 11 καὶ ½· ὁ ἔμπορος λοιπὸν τοῦ Βώλου ἐπλήρωσε 1 καὶ 50)00 περιπλέον· τίς θὰ τὸ πληρώσῃ τοῦτο; Θὰ τὸ πληρώσῃ ὁ καταναλωτὴς τῶν νέων Ἐπαρχιῶν, θὰ τὸ πληρώσῃ καὶ ὁ τυχὸν ἀγοράσων διὰ νὰ τὸ μεταφέρῃ εἰς ἄλλο πλησίον μέρος πρὸς μεταπώλησιν. Ἀλλ’ ὅταν ὑπάρχῃ μία διαφορὰ 15 σήμερον, ἴσως 20% αὔριον, μεταξὺ τοῦ ἐμπορεύματος, τὸ ὁποῖον τελωνίζεται ἐν Βώλῳ καὶ τοῦ τελωνιζομένου ἐν Στυλίδι ἢ ἐν Νέᾳ Μιντσέλῃ, ἢ ἐν Πειραιεῖ, τίς θὰ τρελλαθῇ ν’ ἀγοράσῃ αὐτὸ ἀπὸ τὸν Βῶλον; Ὁ κύριος ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς καλῶς ἐννοεῖ, ὅτι ὑπάρχει ἀνισότης μεταξὺ τοῦ ἐμπορίου τῆς Στυλίδος, τῆς Ἀμαλιουπόλεως, τοῦ Πειραιῶς καὶ τοῦ ἐμπορίου τοῦ Βώλου, καὶ ὅτι ὁ ἔμπορος τοῦ Βώλου εἶναι ἀδύνατον πλέον νὰ συναγωνισθῇ μετὰ τῶν ἐν ταῖς παλαιαῖς Ἐπαρχίαις ἐμπόρων· εὑρίσκει ἆρά γε τοῦτο ἀνάξιον λόγου; Διατί προσποιεῖται ὁ κύριος Ὑπουργὸς, ὅτι δὲν ἐννοεῖ, ὅτι πρόκειται περὶ ἐμπορίου εἰσαγωγῆς, περὶ τοῦ ὁποίου οἱ τηλεγραφοῦντες προσθέτουσιν, ὅτι ἤδη τὰ λυπηρὰ ἀποτελέσματα ἐπῆλθον, καὶ ἐνῷ ἐκ τῆς προσαρτήσεως τῶν νέων Ἐπαρχιῶν προσεδοκᾶτο αὔξησις τῶν ἐκ τῆς εἰσαγωγῆς ἐμπορικῶν συναλλαγῶν, ἤδη ἐμειώθησαν αὗται κατὰ τὸ ἥμισυ; Καὶ εὑρίσκει τοῦτο δίκαιον ὁ κ. Καλλιγᾶς; Αὕτη εἶναι ἡ ἴση πρὸς πάντας τοὺς Ἕλληνας προστασία; Αὐτὸ λέγεται ἄρθρον 3 τοῦ Συντάγματος, καὶ αἱ νεώτεραι περὶ ἐλευθέρου συναγωνισμοῦ ἀρχαί; Θὰ καταστήσωμεν λοιπὸν προνομιούχους πόλεις; Ἀλλ’ ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς δὲν εὐηρεστήθη μὲν νὰ μᾶς φωτίσῃ περὶ τοῦ τρόπου τῆς θεραπείας, δὲν δικαιοῦται ὅμως καὶ νὰ λέγῃ, ὅτι ἐγὼ καὶ οἱ ἔμποροι τοῦ Βώλου δὲν ὑπεδείξαμεν τοιοῦτον, διότι τῷ ὑπενθυμίζω, ὅτι καὶ οἱ ἔμποροι τοῦ Βώλου διὰ τοῦ ὑπομνήματός των, τὸ ὁποῖον κοιμᾶται ἡσύχως πρὸ μηνῶν εἰς τὸ γραφεῖόν του, καὶ ἐγὼ ὑπέδειξα πρὸ μικροῦ ὡς τρόπον σχετικῆς τινος θεραπείας τὰ γραμμάτια συμψηφισμοῦ καὶ τὰ ἄτοκα γραμμάτια. Δὲν ἰσχυρίσθην, οὔτε ἰσχυρίζομαι, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν πρέπει νὰ λάβῃ μέτρον τι, ὅπως ἄρῃ ἐκ τοῦ μέσου τὴν παρουσιαζομένην, λόγῳ τῆς συσσωρεύσεως τῶν χαλκίνων νομισμάτων ἐν ταῖς νέαις Ἐπαρχίαις, ἀνωμαλίαν, ἀλλ’ ἰσχυρίζομαι, ὅτι, ἐνόσῳ δὲν λαμβάνει παραλλήλως καὶ ἄλλο τι μέτρον πρὸς προστασίαν τῶν ἀνίσως καὶ ἀντισυνταγματικῶς φορολογουμένων, πρὸς προστασίαν τοῦ καταπιεζομένου ἐμπορίου καὶ ἄρσιν τῶν προσκομμάτων τοῦ ἐλευθέρου συναγωνισμοῦ, προτιμότερον νὰ μείνωσι τὰ πράγματα ὡς ἔχουν, διὰ νὰ ἀναγκασθῇ ταχέως ἡ Κυβέρνησις νὰ σκεφθῇ δικαιότερον καὶ ῥιζικώτερον πρὸς θεραπείαν τοῦ κακοῦ.

§65Σ. ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν τοῦ Νομοσχεδίου τούτου, ἡ Κυβέρνησις παρέστησεν, ὅτι ἐκ τῆς ἐνεργουμένης κερδοσκοπίας μεταξὺ τῶν παλαιῶν καὶ νέων Ἐπαρχιῶν ἐπὶ τῶν χαλκίνων νομισμάτων ἐπέρχεται ζημία τις εἰς τὸ Δημόσιον καὶ ὅτι πρὸς ἀποφυγὴν τῆς ζημίας ταύτης ἠναγκάσθη νὰ ὑποβάλῃ τὸ Νομοσχέδιον τοῦτο· ἀλλ’ ἐπειδὴ οἱ πολεμήσαντες τὸ Νομοσχέδιον τοῦτο παρετήρησαν, ὅτι δὲν εἶναι δίκαιον, οὔτε πρέπον νὰ σκέπτηται ἡ Κυβέρνησις ν’ ἀποφύγῃ ζημίαν τινὰ ἀπὸ τὰς γενομένας πληρωμὰς ἀπὸ τὰς νέας Ἐπαρχίας, ἐνῷ οἱ κάτοικοι τῶν Ἐπαρχιῶν ἐκείνων πληρώνουν πολλῷ περισσότερα, ἀφ’ ὅσα πληρώνομεν ἡμεῖς ἕνεκα τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς, βλέπων σαλευόμενον ὑπὸ τοὺς πόδας του τὸ ἔδαφος τῆς ζημίας τοῦ Δημοσίου Ταμείου, ἠθέλησε νὰ παραστήσῃ σήμερον, ὅτι ἐκ τῆς κερδοσκοπίας ταύτης παραβλάπτονται καὶ τὰ συμφέροντα τῆς κοινωνίας, διότι θὰ ἐκλείψωσι τὰ χάλκινα νομίσματα. Ἑπομένως διὰ τοῦ Νομοσχεδίου τούτου δὲν πρόκειται μόνον νὰ προληφθῇ ἡ ζημία τοῦ Δημοσίου, ἀλλὰ καὶ ἡ τῆς κοινωνίας. Ἐγὼ, κύριοι, φρονῶ, ὅτι ἐν ὅσῳ ἐξακολουθοῦν ὑφιστάμενα τὰ αἴτια, ἃ προὐκάλεσαν τὴν κερδοσκοπίαν ταύτην, καὶ ἂν ἐπιψηφισθῇ τὸ Νομοσχέδιον, δὲν θὰ παύσῃ οὔτε ἡ ζημία τοῦ Δημοσίου, ἀλλ’ οὔτε καὶ ἡ ἐπαπειλουμένη ζημία τῆς κοινωνίας· τὰ πράγματα θὰ μείνωσι καὶ πάλιν εἰς τὴν αὐτὴν κατάστασιν. Γνωρίζομεν ἐκ τῶν μέχρι τοῦδε λεχθέντων, ὅτι, ἐπειδὴ αἱ συναλλαγαὶ εἰς τὰς νέας Ἐπαρχίας γίνονται μὲ μεταλλικὸν ἢ μὲ γραμμάτια ἰσότιμα τοῦ μεταλλικοῦ, εἰς δὲ τὰς ἄλλας Ἐπαρχίας μὲ τραπεζικὰ γραμμάτια, ἅτινα ἔχουσι τιμὴν κατὰ 10 ἢ 15% μικροτέραν, οἱ ἔχοντες νομίσματα εἰς τὰς Ἐπαρχίας ἐκείνας τὰ μεταφέρουν ἐνταῦθα, τὰ ἀνταλλάσσουν μὲ τραπεζικὰ γραμμάτια μὲ κέρδος 10–15%; ταῦτα δὲ τὰ μεταποιοῦσιν εἰς χαλκὸν καὶ τὸν μεταφέρουσιν ἐκεῖ, ὠφελούμενοι τὴν διαφοράν. Ἡ κερδοσκοπία αὕτη ἔλαβε κυρίως καταφανῆ καὶ ἀπειλητικὴν μορφὴν, ἀφ’ ὅτου ἐφηρμόσθη παρ’ ἡμῖν τὸ νέον νομισματικὸν σύστημα, καὶ ἔχει πληρέστατον δίκαιον ὁ ἔντιμος ἐκ Καλαβρύτων Βουλευτὴς, ὑποστηρίξας τὴν ἰδέαν ταύτην. Ὅταν ὑπέβαλεν ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς τὸ Νομοσχέδιόν του, ἐνθυμεῖσθε, ὅτι ἀπὸ τῆς θέσεώς μου ἐζήτησα νὰ μάθω ἐὰν τὸ νέον νομισματικὸν σύστημα ἐφηρμόσθη εἰς ὅλας τὰς Ἐπαρχίας τοῦ Κράτους ἢ μήπως ὑπάρχουσιν Ἐπαρχίαι ἐν τῷ Κράτει καὶ πόσαι, εἰς τὰς ὁποίας αἱ συναλλαγαὶ τῶν πολιτῶν ἐξακολουθοῦσι νὰ γίνωνται κατὰ τὸ παλαιὸν σύστημα· ἐχρειάζετο δὲ, ἂς μοὶ συγχωρηθῇ νὰ τὸ εἴπω, μεγάλη δόσις ἐπιπολαιότητος, διὰ νὰ θεωρήσῃ τις τὴν ἐρώτησίν μου ἐκείνην ὡς ἐπιπόλαιον καὶ ν’ ἀπαντήσῃ ὡς ἀπήντησεν ὁ κ. Ὑπουργός. Ἐγὼ ἐπεθύμουν νὰ βεβαιωθῶ καὶ ἐπισήμως, ὅτι ὑπάρχουσιν Ἐπαρχίαι, εἰς τὰς ὁποίας, μεθ’ ὅλα τὰ ἐκδοθέντα Διατάγματα καὶ τὰς ἀποσταλείσας ἐγκυκλίους, οἱ πολῖται ἐξακολουθοῦν συναλλαττόμενοι ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ παλαιοῦ νομισματικοῦ συστήματος. Τί δὲ συνέβη ἐντεῦθεν; Τὸ Κράτος διῃρέθη εἰς 3 νομισματικὰς ζώνας· μίαν, περιλαμβάνουσαν τὰς Ἐπαρχίας ἐκείνας, εἰς τὰς ὁποίας δὲν ἐφηρμόσθη τὸ νέον νομισματικὸν σύστημα, καὶ εἰς τὴν ζώνην ταύτην ἀπαιτοῦνται 56 δεκάλεπτα πρὸς ἀγορὰν τοῦ πενταδράχμου τραπεζικοῦ γραμματίου· δευτέραν, περιλαμβάνουσαν τὴν πρωτεύουπαν καὶ τινὰς ἴσως Ἐπαρχίας, εἰς ἃς ἐνδεχόμενον νὰ ἐφηρμόσθη τὸ νέον νομισματικὸν σύστημα, εἰς ταύτην δὲ τὸ αὐτὸ τραπεζικὸν γραμμάτιον τιμᾶται ἀντὶ 50 δεκαλέπτων, ὅπερ φέρει διαφορὰν 12%· ἔχομεν δὲ καὶ τρίτην ζώνην, περιλαμβάνουσαν τὰς νέας Ἐπαρχίας, εἰς ἃς, ἐπειδὴ δὲν ὑπάρχει ἡ ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία, τὸ ἴδιον γραμμάτιον ἀγοράζεται 43 ἢ 44 δεκάλεπτα. Τί δὲ συνέβη ἐκ τούτου; ἐν πρώτοις ὅλα σχεδὸν τὰ χάλκινα νομίσματα, τὰ ὁποῖα ἦσαν διεσκορπισμένα εἰς τὰς διαφόρους Ἐπαρχίας τοῦ Κράτους, ἀπεσύρθησαν ἐκεῖθεν καὶ συνεσωρεύθησαν εἰς τὴν πρωτεύουσαν. Ἀπέλθετε εἰς οἱανδήποτε Ἐπαρχίαν, ἐξ ἐκείνων, εἰς ἃς δὲν ἐφηρμόσθη τὸ νέον νομισματικὸν σύστημα, καὶ θέλετε ἰδεῖ ὁποία σπάνις χαρτίνων νομισμάτων ἐπικρατεῖ. Τέσσαρες ἀξιότιμοι πολῖται τῶν Πατρῶν, οἱ ὁποῖοι ἦλθον ἐνταῦθα ὡς μέλη Ἐπιτροπῆς, ἐντεταλμένης νὰ κάμῃ παραστάσεις εἰς τὴν Κυβέρνησιν διὰ τοὺς φόρους ἐπὶ τῶν οἴνων, μ’ ἐβεβαίουν, ὅτι ἐν Πάτραις ἐξέλιπον τὰ πεντάλεπτα καὶ τὰ δεκάλεπτα, ὅτι εὑρέθησαν ὀλίγα δίλεπτα καί τινα παλαιὰ ὀβολάκια τῆς Ἑπτανήσου, διὰ τῶν ὁποίων ἐνεργοῦνται μετὰ δυσκολίας αἱ συναλλαγαί. Οἱ κερδοσκόποι, εὑρίσκοντες ὠφέλειαν 12%, ἐφρόντισαν νὰ φέρωσι τὰ χάλκινα νομίσματα εἰς τὴν πρωτεύουσαν, ἐντεῦθεν δὲ διηυθύνθησαν εἰς τὰς νέας Ἐπαρχίας, ἔνθα ἀνταλλάσσονται μὲ χρυσὸν, ἀφίνοντα ὠφέλειαν 10–15%. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι τὸ κέρδος εἶναι ἀρκετὰ μέγα, διὰ νὰ δώσῃ τροφὴν εἰς τὴν κερδοσκοπίαν, καὶ ἐν ὅσῳ ἐξακολουθεῖ νὰ ὑπάρχῃ ἡ ἀνωμαλία αὕτη, ἣν ἀφ’ ἑνὸς προκαλεῖ ἡ ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἡ πρόωρος καὶ ἄνευ τῶν ἀπαιτουμένων προπαρασκευῶν ἐφαρμογὴ τοῦ νέου νομισματικοῦ συστήματος, εἶναι ἀδύνατον νὰ καταπαύσῃ. Ἀλλ’ ἰσχυρίζεται ἡ Κυβέρνησις, ὅτι, ἂν ἀπαγορευθῇ εἰς τὰ Δημόσια Ταμεῖα νὰ δέχωνται τὰ χάλκινα νομίσματα, θέλει καταπαύσει ἡ ζημία, τὴν ὁποίαν ὑφίσταται τὸ Δημόσιον, ζημία, τὴν ὁποίαν καὶ ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ μὴ ἀναγνωρίσω· διότι, ἂν συῤῥεύσουν πολλὰ χάλκινα νομίσματα εἰς τὰ Ταμεῖα τῶν νέων Ἐπαρχιῶν, καὶ ἡ Κυβέρνησις δὲν δύναται νὰ τὰ θέσῃ ἐκεῖ ἐν κυκλοφορίᾳ εἰς τὰς νέας Ἐπαρχίας, ἀναγκασθῇ δὲ νὰ τὰ μεταφέρῃ ἐνταῦθα, θὰ ζημιωθῇ τὴν μεταξὺ τοῦ χρυσοῦ καὶ τοῦ γραμματίου τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης διαφοράν· ἀλλὰ πλανᾶται, ἐὰν πιστεύῃ, ὅτι διὰ τῆς ἀπαγορεύσεως τῆς παραδοχῆς τῶν χαλκίνων νομισμάτων εἰς τὰ Ταμεῖα ἐκεῖνα, θὰ παύσῃ πραγματικῶς ἡ ζημία τοῦ Δημοσίου. Ἰδοὺ δὲ διατί: Ποῖοι εἶναι οἱ εἰσάγοντες σωρηδὸν τὰ χάλκινα νομίσματα εἰς τὰ Ταμεῖα τῶν νέων Ἐπαρχιῶν; εἶναι, λέγει ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, οἱ μεγάλοι ὀφειλέται, οἱ ἐνοικιασταὶ τῶν ἐλαιοδεκάτων καὶ ἄλλοι τοιοῦτοι. Ἀλλ’ ἐν ὅσῳ δὲν μεταβάλλετε τὸν Λογιστικὸν Νόμον, καὶ δὲν βλέπω, ὅτι ἐλήφθη πρόνοιά τις περὶ τούτου, οἱ μεγάλοι ὀφειλέται ἔχουν τὴν εὐκολίαν νὰ παραδίδουν τὰ χρέη των εἰς τι τῶν Ταμείων τῶν παλαιῶν Ἐπαρχιῶν, καὶ νὰ λαμβάνωσι γραμμάτια συμψηφισμοῦ, τὰ ὁποῖα τὰ Ταμεῖα τῶν νέων Ἐπαρχιῶν εἶναι ὑποχρεωμένα ἐκ τοῦ Νόμου νὰ δέχωνται εἰς τὴν αὐτὴν ἀξίαν. Ὑπάρχει διάταξις ἐν τῷ Λογιστικῷ Νόμῳ καὶ τὴν ὁποίαν δὲν πιστεύω νὰ ἀγνοῶσιν οἱ κύριοι Ὑπουργοί, κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ ἐπαρχιακοὶ Ταμίαι εἰσπράττουσι τὰ ὀφειλόμενα εἰς τὰ ἴδια αὑτῶν Ταμεῖα, ἀλλ’ εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ δέχωνται χρήματα καὶ διὰ λογαριασμὸν ἄλλων Ταμιῶν, οἱ ὁποῖοι, κατὰ ρητὴν πάλιν τοῦ Νόμου διάταξιν, ὀφείλουσι νὰ τὰ δέχωνται καὶ τὰ συμψηφίζουν εἰς τὰ πρὸς αὑτοὺς ὀφειλόμενα· ἑπομένως, ἐὰν ὀφείλῃ τις 2,000,000 π. χ. εἰς τὸ Ταμεῖον τῆς Λαρίσσης, δὲν ἔχει ἀνάγκην νὰ μεταβάλῃ τὰ νομίσματά του εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια, νὰ μεταποιήσῃ αὐτὰ εἰς χαλκὸν καὶ νὰ μεταφέρῃ τὸν χαλκὸν εἰς τὰς νέας Ἐπαρχίας· οὗτος δύναται νὰ στείλῃ ἐνταῦθα τὰ χρυσᾶ του νομίσματα, νὰ τὰ ἀνταλλάξῃ μὲ τραπεζικὰ γραμμάτια, νὰ κρατήσῃ τὸ κέρδος τῶν 10 ἢ 15%, παραδίδων δὲ τὰ λοιπὰ εἰς τὸ Κεντρικὸν Ταμεῖον νὰ λάβῃ γραμμάτια συμψηφισμοῦ καὶ νὰ τὰ ἀποστείλῃ εἰς Λάρισσαν πρὸς ἐξόφλησιν τοῦ χρέους του. Θαυμάζω δὲ ἀκούων, ὅτι ἐμποδίζεται ὁ τοιοῦτος συμψηφισμός, διότι ἡ παρεμπόδισις ἀντιβαίνει εἰς τὸν Νόμον. Ἐπειδὴ δὲ ὁ Νόμος λέγει, ὅτι τὰ γραμμάτια τῶν συμψηφισμῶν εἶναι δεκτὰ εἰς τὰ Ταμεῖα ἐν γένει καὶ οὐχὶ εἰδικῶς εἰς τὰ ἐπαρχιακὰ ὁσάκις δὲ λέγομεν Ταμεῖα, ἐννοοῦμεν καὶ τὰ εἰδικὰ Ταμεῖα, τουτέστι τὰ Τελωνεῖα, τὰς ἁλαταποθήκας καὶ πάντα τὰ καταστήματα, εἰς τὰ ὁποῖα γίνονται εἰσπράξεις δημοσίων χρημάτων, δύνανται διὰ τοῦ μέσου τούτου νὰ πληρώνωνται ἀκόμη καὶ τὰ ὀφειλόμενα εἰς τὰ Τελωνεῖα. Ὥστε οἱ μεγάλοι ὀφειλέται οὐδόλως θὰ ζημιωθῶσιν ἀπὸ τὸ Νομοσχέδιόν σας, οὐδὲ θὰ παύσῃ ὡς πρὸς αὐτοὺς ἡ κερδοσκοπία· ποῖοι δὲ θέλουσι ζημιωθῇ; οἱ μικροὶ φορολογούμενοι, ἐκεῖνοι δηλ. οἱ ὁποῖοι ὀφείλουν μικρὰ ποσά, καὶ οἱ ὁποῖοι ὡς ἐκ τῆς μικρότητος τῶν δοσοληψιῶν των εἶναι ἠναγκασμένοι νὰ δέχωνται τὸν χαλκόν. Ἀλλ’ εἶναι πρέπον νὰ σκεπτώμεθα περὶ ἀποφυγῆς ζημίας, προερχομένης ἀπὸ μικροὺς φορολογουμένους, καὶ νὰ στερήσωμεν αὐτοὺς ἀπὸ τὴν εὐκολίαν, τὴν ὁποίαν ἔχουν σήμερον; Πλὴν τούτου, δὲν συλλογίζεσθε ὁποῖαι ἄλλαι περιπλοκαὶ θέλουν ἐπέλθει; ὁ ἔμπορος ἀγοράζει ἅλας ἀπὸ τὴν γενικὴν ἁλαταποθήκην τοῦ Δημοσίου· ἐπειδὴ ἀγοράζει μεγάλην ποσότητα, θὰ ὑποχρεωθῇ νὰ τὸ πληρώσῃ εἰς μεταλλικὸν νόμισμα, ἀλλὰ μεταφέρων αὐτὸ εἰς τὸ χωρίον ἢ εἰς τὴν πόλιν θὰ τὸ πωλήσῃ ἀνὰ ὀλίγας ὀκάδας, διότι οὐδεὶς ἀγοράζει ἅλας εἰς μεγάλην ποσότητα· ἐπειδὴ δὲ ἕκαστος τῶν πολιτῶν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ κάμῃ πληρωμὰς μέχρι 5 δραχμ. εἰς χαλκὸν, ἐννοεῖται, ὅτι πᾶσαι αἱ εἰσπράξεις τοῦ πωλητοῦ θὰ γείνουν εἰς χάλκινα νομίσματα, τὰ ὁποῖα θὰ ἀναγκασθῇ νὰ τ’ ἀνταλλάξῃ ἐπὶ ζημίᾳ 10=15% μὲ χρυσὸν ἢ τραπεζικὰ γραμμάτια· διότι, ὅταν θὰ παρουσιασθῇ εἰς τὴν γενικὴν ἀποθήκην διὰ νὰ ἀγοράσῃ πάλιν ἅλας, ὁ ἁλαταποθηκάριος τοῦ Δημοσίου δὲν ἠμπορεῖ νὰ δεχθῇ πλέον τῶν 5 δραχμῶν. Ἀλλὰ τότε εἰς ποῖον θὰ ῥίψῃ καὶ αὐτὸς τὴν ζημίαν; εἰς τὸν πολίτην· πωλῶν, θὰ πωλήσῃ ἀκριβώτερον τὸ ἅλας. Ὥστε θὰ ἔχωμεν νέας ἀνωμαλίας καὶ μεγαλειτέρας ζημίας τῶν πολιτῶν. Λάβετε ὑπ’ ὄψιν τοὺς ὑπαλλήλους, οἱ ὁποῖοι ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ λαμβάνουν ἀπὸ τὸ Ταμεῖον χαρτόσημον καὶ νὰ τὸ πωλοῦν λιανικῶς· οὗτοι προσέρχονται εἰς τὸ Ταμεῖον καὶ ἀγοράζουν διὰ μιᾶς χιλίων ἢ δύω χιλιάδων δραχμῶν χαρτόσημον, τὸ ὁποῖον κατὰ τὸ Νομοσχέδιον δὲν δύνανται νὰ πληρώσουν μὲ χάλκινα νομίσματα· ἐν τούτοις, πωλοῦντες αὐτὸ κατὰ ἓν ἢ δύω φύλλα, θὰ εἰσπράττουν χαλκὸν, ἀλλὰ διὰ νὰ τὸν ἀνταλλάξουν κατόπιν μὲ χρυσᾶ νομίσματα, θὰ ζημιωθοῦν, καὶ ἑπομένως οὐδεὶς θὰ θελήσῃ πλέον νὰ ἀναλάβῃ τοιαύτην πώλησιν. Τὸ ἴδιον θέλουν πάθει καὶ οἱ Ταχυδρομικοὶ Ἐπιστάται διὰ τὸ γραμματόσημον, καὶ οἱ τηλεγραφικοὶ ὑπάλληλοι, ἐκτὸς ἐὰν ἐξαιρεθῶσιν οὗτοι καὶ τοῖς χορηγηθῇ τὸ δικαίωμα νὰ πληρώνωσιν εἰς χαλκόν. Μοὶ φαίνεται λοιπὸν, ὅτι, ἐνῷ δὲν θὰ ἀπαλλάξωμεν τὸ Δημόσιον ἀπὸ τὴν ζημίαν, αἱ ἀνωμαλίαι καὶ αἱ περιπλοκαὶ, αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουν, θὰ ἦναι πολὺ μεγαλείτεραι, ἂν ψηφισθῇ τὸ Νομοσχέδιον, παρὰ ἐὰν μείνωσι τὰ πράγματα ὡς ἔχουσι, μέχρις οὗ ἀρθῶσιν αἱ περιστάσεις αἱ προκαλέσασαι τὴν ἀνωμαλίαν. Ἀλλὰ πῶς θὰ γίνωνται εἰς τὰς ἄλλας Ἐπαρχίας αἱ συναλλαγαί; τὰ χάλκινα νομίσματα συγκεντροῦνται, μᾶς λέγουν, ὅλα εἰς τὰ Ταμεῖα τῶν νέων Ἐπαρχιῶν, καὶ ἑπομένως οἱ πολῖται δὲν θὰ ἔχουν χάλκινα νομίσματα, διὰ νὰ ἐκτελοῦν τὰς δοσοληψίας των, ὅλος δὲ ὁ κόσμος, προσέθηκεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, θὰ μᾶς θεωρήσῃ ὡς γελοίους καὶ ἀναξίους νὰ πολιτευώμεθα, διότι χθὲς ἀκόμη ἐφέραμεν τόσα χάλκινα νομίσματα, τὰ ὁποῖα εἶναι καταδικασμένα νὰ μένουν κλεισμένα εἰς τὰ κιβώτια τῶν Ταμιῶν, χωρὶς νὰ ἠμποροῦν νὰ ἐξέλθουν εἰς τὴν κοινωνίαν. Ἂν ἦτο ἀληθὴς ὁ φόβος οὗτος, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μοὶ εἴπῃ πῶς συνέβη, ὥστε ὅλα τὰ νομίσματα τὰ χάλκινα, τὰ ὁποῖα ἦλθον κατὰ πρῶτον συγκεντρωμένα εἰς τὰ Δημόσια Ταμεῖα, νὰ διασκορπισθῶσιν εἰς τὴν κοινωνίαν καὶ νὰ μὴ μείνῃ οὐδὲ ἓν εἰς τὰ Δημόσια Ταμεῖα; Ὅταν ἐκόπησαν τὰ χάλκινα νομίσματα, παρεδόθησαν ὅλα εἰς τὸ Κεντρικὸν Ταμεῖον, τοῦτο δὲ καὶ τὰ ἄλλα Ταμεῖα, πρὸς τὰ ὁποῖα ἀπεστάλησαν, τὰ ἔθεσαν ὀλίγον κατ’ ὀλίγον εἰς κυκλοφορίαν, καὶ τὰ ἔθεσαν οὐχὶ δίδοντες διὰ μιᾶς αὐτὰ εἰς τοὺς ἔχοντας λαμβάνειν, ἀλλ’ ὀλίγα ἑκάστοτε καὶ ὅπως ὁ Νόμος διατάττει· ἐν τούτοις δὲν ἐπεστράφησαν εἰς τὸ Κεντρικὸν Ταμεῖον, εἰς τρόπον ὥστε νὰ μὴ γνωρίζῃ ἡ Κυβέρνησις τί νὰ τὰ κάμῃ, διότι ἡ κοινωνία ἔχει ἀνάγκην τῶν χαλκίνων νομισμάτων, διότι ἄνευ τῶν κερμάτων δὲν ἠμποροῦν νὰ γείνουν αἱ δοσοληψίαι, καὶ ἑπομένως δὲν εἶναι φόβος νὰ ἐπανέλθουν εἰς τὸ Ταμεῖον· ἀλλὰ, διὰ νὰ γίνηται τοῦτο, πρέπει νὰ ἦναι ὁμαλὴ ἡ κατάστασις τῶν πραγμάτων· ἐνόσω ὅμως ἐξακολουθῇ νὰ ᾖναι ἀνώμαλος, δι’ οὓς λόγους σᾶς ἐξέθεσα, δὲν θὰ δυνηθῆτε νὰ ἐμποδίσητε τὴν εἰσροὴν, διότι καὶ οἱ Ταμίαι τοῦ στρατοῦ καὶ πολλοὶ ἄλλοι θέλουν εὑρίσκει τὸν τρόπον νὰ εἰσάγουν εἰς κυκλοφορίαν τὰ χάλκινα νομίσματα, καὶ ταῦτα θέλουν ἐξακολουθεῖ νὰ ἐπανέρχωνται εἰς τὸ Δημόσιον Ταμεῖον. Συμπεραίνων λοιπὸν λέγω, ὅτι τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον προτείνει ἡ Κυβέρνησις, εἶναι μέτρον ἐντελῶς ἐμπειρικὸν καὶ οὐδὲν ἀποτέλεσμα θέλει ἔχει. Ἡ κερδοσκοπία δὲν θέλει παύσει, ἐνόσῳ ὑφίσταται ἡ ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία, καὶ ἐνόσῳ δὲν ἐφαρμοσθῇ τὸ νέον νομισματικὸν σύστημα εἰς ὅλας τὰς Ἐπαρχίας τοῦ Κράτους. Ἐὰν ὡς καὶ σήμερον χάλκινα νομίσματα θὰ ἐξακολουθῶσι συῤῥέοντα εἰς τὰς νέας Ἐπαρχίας, καὶ αἱ μὲν παλαιαὶ Ἐπαρχίαι θὰ στερῶνται τὰ ἀναγκαῖα κέρματα διὰ τὰς συναλλαγάς των, ἐκεῖ δὲ θὰ συμβῶσι μεγαλείτεραι περιπλοκαὶ καὶ ἀνωμαλίαι ἀπὸ ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι λαμβάνουν χώραν σήμερον. Δὲν εἶμαι, κύριοι, ὁ ἁρμόδιος διὰ νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς, καθόσον ἀφορᾷ τὸ ἕτερον ζήτημα, τὸ ὁποῖον ὑπεκινήθη κατὰ τὴν συζήτησιν ταύτην, δηλαδὴ τὸ ζήτημα τοῦ ὅτι οἱ κάτοικοι τῶν νέων Ἐπαρχιῶν ἀδικοῦνται πληρώνοντες φόρους κατὰ 15% ἀνωτέρους ἀπὸ τοὺς φόρους, τοὺς ὁποίους ἡμεῖς πληρώνομεν. Τὸ βέβαιον εἶναι, ὅτι, ἐὰν τὰ ἔσοδα τῶν νέων Ἐπαρχιῶν ἀνέρχωνται εἰς 9,000,000 δραχμὰς ὅπως τὰ προϋπελόγιζε πέρυσιν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, αἱ νέαι Ἐπαρχίαι ἐπιβαρύνονται ἕνεκα τοῦ νομίσματος μὲ ἓν περίπου ἑκατομμύριον. Ἀλλ’ ἐὰν οἱ Ἀντιπρόσωποι αὐτῶν σιωπῶσιν, ὁ κ. Ὑπουργὸς ἴσως ἔχει δίκαιον διατεινόμενος, ὅτι τὸ πρᾶγμα δὲν εἶναι πολλοῦ λόγου ἄξιον, ἀφοῦ αἱ Ἐπαρχίαι ἐκεῖναι εἶναι ἀπηλλαγμέναι ἀπὸ τὰ ἄλλα κακὰ, τὰ ὁποῖα συνεπάγεται ἡ ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία, καὶ ἀφοῦ αἱ παλαιαὶ Ἐπαρχίαι ὑπέστησαν τοσαύτας θυσίας εἰς χρήματα καὶ ἄνδρας, διὰ νὰ ἀποκτήσωσι καὶ αἱ νέαι τὴν ἐλευθερίαν των. Φρονῶ ὅμως, ὅτι δὲν μᾶς εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ μὴ ἐπαναλάβωμεν τὴν παρατήρησιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Βώλου, ὅτι δηλαδὴ ἡ ἐξακολούθησις τῆς καταστάσεως ταύτης θέλει καταστρέψει τὴν ἰσοῤῥοπίαν τοῦ ἐμπορίου, τὴν ὁποίαν ἔχει καθῆκον ἡ Πολιτεία νὰ διατηρῇ ἀκεραίαν καὶ ἀπαραμείωτον εἰς ὅλας τὰς πόλεις τοῦ Βασιλείου· δὲν εἶναι ποτὲ ἐπιτετραμμένον δι’ ἀτελῶν Νομοθετημάτων νὰ παραβλάπτηται ἡ ἰσοῤῥοπία τοῦ ἐμπορίου καὶ νὰ καταστρέφωνται καὶ ζημιῶνται ὁλόκληροι πόλεις καὶ Ἐπαρχίαι πρὸς ὄφελος ἄλλων, ἐπαναλαμβάνω δὲ, ὅτι τὸ πρᾶγμα εἶναι λίαν σπουδαῖον καὶ ὀφείλετε....

§66Ν. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Σεῖς εἶσθε ὁ αἴτιος.

§67ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τί ἔβλαψα.

§68ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Διὰ τὴν σύμβασιν τῆς Ἠπειροθεσσαλικῆς Τραπέζης....

§69ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐννοεῖτε καθόλου αὐτὰ τὰ πράγματα.

§70ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Τὰ ἐννοῶ καλλίτερα ἀπὸ σᾶς.

§71ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι τώρα ὁ καιρὸς νὰ σᾶς τὰ ἐξηγήσω· οἱ ἄλλοι συνάδελφοι τὰ ἐννοοῦν, καὶ θὰ τοὺς ἀδικήσω, ἐὰν ἀποφασίσω τώρα νὰ παρατείνω τὸν λόγον, διὰ νὰ διδάξω ὑμᾶς, ὅτι αὐτὸ, τὸ ὁποῖον λέγετε, δὲν εἶναι ὀρθόν· ὅταν ὅμως θέλετε, ἠμποροῦμεν ἰδιαιτέρως νὰ τὸ συζητήσωμεν.

§72ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Αὐτὰ εἶναι σοφίσματα.

§73ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Λέγω λοιπὸν, ὅτι, ἐνόσῳ ἐξακολουθεῖ ἡ κατάστασις αὕτη, ἡ ζημία τῶν ἐμπορικῶν πόλεων τῶν νέων Ἐπαρχιῶν εἶναι πολὺ μεγάλη καὶ ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ σπουδαιοτάτας συνεπείας. Σήμερον ὁ καφὲς, τὸν ὁποῖον ἔφερεν ὡς παράδειγμα ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Βώλου, ὑποβάλλεται εἰς εἰσαγωγικὸν τέλος 70 λεπτὰ τὴν ὀκᾶν· ἐὰν ὅμως ὑποτεθῇ, ὅτι ὑπάρχει διαφορὰ νομίσματος 15 τοῖς ἑκατὸν, ὁ ἔμπορος τοῦ Βώλου θέλει πληρώσει 80 λεπτὰ καὶ ἐπέκεινα, ὅ ἐστὶ δέκα λεπτὰ τὴν ὀκᾶν περισσότερον ἀφ’ ὅσα πληρώνει ὁ ἔμπορος τῆς Στυλίδος, τῆς Σκοπέλου, τοῦ Πειραιῶς καὶ τῆς Σύρου. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ἐρωτῶ ὑμᾶς, εἶναι δυνατὸν νὰ συναγωνισθῇ ὁ ἔμπορος τοῦ Βώλου μὲ τοὺς ἐμπόρους τῶν ἄλλων μερῶν τοῦ Βασιλείου; Εἶναι δυνατὸν νὰ προσέλθωσιν οἱ μεταπράται τῶν παρακειμένων Ἐπαρχιῶν, διὰ ν’ ἀγοράσωσι καφὲν ἀπὸ τὸν Βῶλον, ἀφοῦ θὰ εὑρίσκωσιν αὐτὸν κατὰ δέκα λεπτὰ εὐθηνότερον εἰς τὴν Στυλίδα, Σκόπελον καὶ ἄλλα μέρη; Ὑπάρχουν δὲ ἄλλα ἀντικείμενα, τὰ ὁποῖα πληρώνουν 10, 20 καὶ 24 δραχμὰς τὴν ὀκᾶν, ὅπως εἶναι τὰ μεταξωτὰ, τὸ βελοῦδον κτλ., ἀλλὰ τὰ τοιαῦτα ὁ ἔμπορος τοῦ Βώλου θέλει πληρώνει μίαν καὶ ἡμίσειαν ἢ 3 καὶ 60 περισσότερον· ἑπομένως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συναγωνισθῇ μὲ τὰς ἄλλας ἐμπορικὰς πόλεις. Ὑπὸ τὴν ἔποψιν αὐτὴν θεωρῶ τὸ πρᾶγμα λίαν σπουδαῖον.

§74ΠΕΤΡΙΤΣΗΣ. Τὸ ἀντίθετον λέγετε.

§75ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ διὰ τοῦτο, κύριοι, ἂν δὲν ἤμεθα εἰς καιρὸν σήμερον νὰ λάβωμεν πρόνοιαν, ὥστε νὰ ἐκλείψῃ ἡ ἀνωμαλία αὕτη, ἡ ὁποία ἀπειλεῖ μὲ τοσοῦτον μεγάλας ζημίας τὸ ἐμπόριον τῶν νέων Ἐπαρχιῶν, ἤθελον ἐπιθυμήσει ὥστε νὰ μὴ τοὺς ἀφαιρέσωμεν καὶ τὴν μικρὰν εὐκολίαν, τὴν ὁποίαν διὰ τῶν χαλκίνων νομισμάτων σήμερον ἔχουν· ἑπομένως καὶ διὰ τὸν λόγον τοῦτον κηρύττομαι κατὰ τῆς ἀρχῆς τοῦ Νομοσχεδίου.

§76ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (πρωθυπουργός). Τὴν ὑφισταμένην ἀνωμαλίαν ὡς ἐκ τῆς διαφορᾶς τῆς τιμῆς τοῦ κυκλοφοροῦντος νομίσματος ἐν ταῖς νέαις Ἐπαρχίαις καὶ ἐν ταῖς παλαιαῖς οὐδεὶς δύναται νὰ ἀρνηθῇ. Ἀλλὰ, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ παραγνωρίσωμεν ἐντελῶς τὴν ἀλήθειαν τῶν πραγμάτων, διὰ νὰ θελήσωμεν ν’ ἀποδώσωμεν αὐτὴν εἰς τὸ νέον νομισματικὸν σύστημα. Ἡ ὅλη αἰτία τῆς διαφορᾶς ἔγκειται ἐν τούτῳ, ὅτι ἐν ταῖς παλαιαῖς Ἐπαρχίαις ὑφίσταται ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία, ἐνῶ ἐν ταῖς νέαις Ἐπαρχίαις δὲν ὑφίσταται ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία. Ἀλλ’ οἱοσδήποτε καὶ ἂν ἦναι ὁ λόγος, καὶ βεβαίως εἶναι ἐκεῖνος, τὸν ὁποῖον εἶπον, ἀλλὰ καὶ ἐὰν δὲν ἦτο ἐκεῖνος, εἶναι τοῦτο αἰτία διὰ νὰ μὴ προνοήσωμεν περὶ τῆς ἰσότητος, ἐὰν ἦναι αὕτη ἐπιτευκτή; Καὶ δὲν θὰ ἦτο κατακριτέα ἡ Κυβέρνησις εἰσάγουσα νομοσχέδιον σχετιζόμενον ὁπωσδήποτε πρὸς τὸ θέμα τοῦτο, καὶ μὴ λαβοῦσα πᾶσαν πρόνοιαν, ὅπως ἐπιτευχθῇ ἡ ἰσότης, ἐὰν ἠδύνατο νὰ ἐπιτευχθῇ; Νομίζω, ὅτι καὶ τοῦτο οὐδεὶς δύναται ν’ ἀρνηθῇ. Ἀλλὰ διατί συνάμα μετὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου δὲν εἰσάγομεν καὶ ἕτερον μέτρον, διὰ τοῦ ὁποίου ν’ ἀποκατασταθῇ ἡ τόσῳ ἐπιθυμητὴ αὕτη ἰσότης; Ὁ λόγος εἶναι πασιφανής· διότι ἡ ἐπιτυχία τούτου δὲν ἐξαρτᾶται ἀπὸ μόνης τῆς Κυβερνήσεως. Διὰ νὰ ἐπιτευχθῇ τοῦτο πρέπει νὰ λάβωμεν τὴν συναίνεσιν ἐκείνων, πρὸς τοὺς ὁποίους ἔδωκαν δικαιώματα οἱ φίλοι τοῦ κ. βουλευτοῦ ἐκ Τριφυλίας. Οἱ φίλοι τοῦ κ. Σωτηροπούλου διὰ τῶν νομοθετικῶν αὑτῶν μέτρων, διὰ τῶν μέτρων, τῶν ὁποίων ἐκεῖνοι εἶχον τὴν πρωτοβουλίαν καὶ τὰ ὁποῖα ἡμεῖς ἐπολεμήσαμεν, ἔδωκαν τὸ δικαίωμα εἰς τρίτους νὰ ἔχωσι γνώμην ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, καὶ νὰ λέγωσιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι οὐδὲν δύναται νὰ πράξῃ περὶ τούτου, ἂν δὲν ἔχῃ τὴν συναίνεσίν των. Λοιπὸν βραδύνομεν περὶ τὴν εἰσαγωγὴν τοῦ μέτρου ἐκείνου διὰ νὰ διαπραγματευθῶμεν πρὸς αὐτοὺς, καὶ διαπραγματευόμεθα. Θέλομεν ἐπιτύχει; Δὲν ἠξεύρω τί θέλουσι παραχωρήσει, ὥστε οὐδεμίαν δύναμαι νὰ δώσω ὑπόσχεσιν πρὸς τὴν Βουλήν. Δύναμαι νὰ εἴπω τί πράττω, τί ἐπιδιώκω, καὶ πλέον τούτου οὐδέν. Ἀλλὰ διότι δὲν δύναμαι νὰ εἴπω τι πέραν τούτου, πρέπει νὰ ἀφήσωμεν νὰ ληστεύηται τὸ δημόσιον Ταμεῖον, πρέπει νὰ ἀφήσωμεν νὰ διαταράττηται ἡ νομισματικὴ κυκλοφορία τοῦ Τόπου; Τοῦτο νομίζω οὐδεὶς δύναται νὰ ὑποστηρίξῃ. Ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Τριφυλίας, θέλων ἀπανταχοῦ νὰ ἴδῃ ὡς αἴτιον τῶν ἐπερχομένων διαταράξεων τὸ νέον νομισματικὸν σύστημα, ἀνεζήτησε δι’ αὐτοῦ νὰ ἐξηγήσῃ τὰ γινόμενα, καὶ δὲν ἠξεύρω ἐὰν δὲν ἤθελε ν’ ἀπολήξῃ καὶ εἰς τὴν πρότασιν, ὅπως διὰ τῆς καταργήσεως τοῦ νέου νομισματικοῦ συστήματος ἐπαναφέρωμεν τὴν κατάστασιν τῶν πραγμάτων τὴν προϋπάρχουσαν. Ἤρχισε δὲ δι’ ἐπερωτήσεως πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐχαρακτήρισε κατά τινα τρόπον, ἠθέλησε δὲ σήμερον νὰ ἀποδείξῃ, ὅτι εἶχεν ἄδικον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ χαρακτηρίσῃ αὐτὴν οὕτως· ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ὅσα εἶπεν, ἀπέδειξαν, ὅτι εἶχε πληρέστατα δίκαιον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δοὺς εἰς τὴν ἐπερώτησιν τὸν χαρακτηρισμὸν ἐκεῖνον· διότι ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Τριφυλίας ἠρώτησε τὴν Κυβέρνησιν διὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ἐὰν ἐφηρμόσθη καθ’ ὅλον τὸ Κράτος ὁ περὶ νομίσματος νέος Νόμος. Καὶ εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ ἐφαρμοσθῇ ὁ νέος Νόμος, ἀφοῦ εἶναι Νόμος; βεβαίως ἐφαρμόζεται. Ὥστε ἡ ἐρώτησις οὐδεμίαν ἔχει ἔννοιαν. Ἀλλ’ ὅ,τι προὐτίθετο νὰ ἐρωτήσῃ ὁ κ. βουλευτὴς, δὲν ἦτο τοῦτο, εἶναι ἂν ἐν τῇ ἐλευθέρᾳ συναλλαγῇ οἱ πολῖται ἀποδέχωνται ὡς κανόνα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὁ Νόμος ἔθηκεν ὡς κανόνα ἐν τῇ ὑποχρεωτικῇ συναλλαγῇ. Καὶ ποῖος ἐν τῇ ἐλευθέρᾳ συναλλαγῇ ἀναγκάζει τὸν πολίτην ν’ ἀκολουθήσῃ τὸν κανόνα τῆς ὑποχρεωτικῆς συναλλαγῆς; Ἐὰν ἡμεῖς ἀπῃτοῦμεν τοῦτο, τότε θὰ εἴχετε δίκαιον ν’ ἀντεπεξέλθητε κατὰ τοῦ Νόμου ἐκείνου. Ἡμεῖς τί ἐζητήσαμεν διὰ τοῦ Νόμου; ὅπως τὸ νέον νομισματικὸν σύστημα λαμβάνηται ὡς ὑποχρεωτικὸν ἐν τοῖς δημοσίοις καταστήμασιν, ὅπως κατὰ τὸ νέον νομισματικὸν σύστημα γίνωνται αἱ πληρωμαὶ τοῦ Δημοσίου, ὅπως εἰς τὰς ὑποχρεωτικὰς πληρωμὰς μεταξὺ τῶν ἰδιωτῶν καταλογίζηται τὸ νόμισμα, ὅπως ὁ Νόμος κελεύει. Ἀλλὰ θέλει τις νὰ ἐκποιήσῃ τὸ τραπεζικὸν γραμμάτιον, καὶ ὁ προσφερόμενος ν’ ἀγοράσῃ αὐτὸ ἀντὶ νὰ προσφέρῃ 50 δεκάλεπτα προσφέρει 60, ποίαν σχέσιν ἔχει τοῦτο πρὸς τὸν Νόμον; Ἀλλὰ καὶ διατί προσφέρει τὰ 56; Ἐσκέφθη περὶ τῶν λόγων τοῦ φαινομένου τούτου ὁ κ. βουλευτὴς Τριφυλίας; Ἐὰν ἐσκέπτετο περὶ τῶν λόγων τοῦ φαινομένου, δὲν ἤθελεν ἐκτεθῆ εἰς τὴν ἐπίκρισιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, διότι δὲν ἤθελεν ὑποβάλει τὴν ἐπερώτησιν. Τί εἶναι τὰ 56 ταῦτα δεκάλεπτα; Ταῦτα εἶναι τὸ ἰσότιμον τοῦ μεταλλικοῦ πενταδράχμου. Ἂν τις ἔχων πεντάδραχμον τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης καὶ ἕτερος ἔχων πεντάδραχμον ἀργυροῦν ἀνταλλάξωσιν αὐτὰ ἀντὶ χαλκοῦ, τί θέλουσι λάβει ὁ πρῶτος καὶ ὁ δεύτερος ἐν τῇ ἐλευθέρᾳ συναλλαγῇ; Πρέπει νὰ λάβωσι τὸ αὐτό;

§77ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι.

§78ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Βεβαίως ὄχι. Καὶ διατί δὲν πρέπει νὰ λάβωσι τὸ αὐτό; Δὲν πρέπει νὰ λάβωσι τὸ αὐτὸ, διότι εἰσήχθη τὸ νέον νομισματικὸν σύστημα; ὄχι· διότι, ὡς ἐκ τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, ὑπάρχει διαφορὰ ἀξίας μεταξὺ τοῦ ἀργυροῦ πενταδράχμου καὶ τοῦ χαρτίνου πενταδράχμου. Αὕτη ἡ διαφορὰ τῆς ἀξίας, ἡ ὁποία εἶναι ἀκριβῶς 12%, αὕτη ἡ διαφορὰ λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν ἐνταῦθα ὅπου τὰς συναλλαγὰς ἐννοοῦσι καλλίτερον· δὲν λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν ἐν ταῖς Ἐπαρχίαις, καὶ ἐν ταῖς Ἐπαρχίαις προσφέρουσιν ἀντὶ τοῦ τραπεζικοῦ γραμματίου τὸ αὐτὸ ἀντάλλαγμα εἰς χαλκὸν, τὸ ὁποῖον προσφέρουσιν ἀντὶ τοῦ ἀργυροῦ πενταδράχμου. Τοῦτο εἶναι τὸ φαινόμενον, φαινόμενον ὀφειλόμενον εἰς τὴν ἄγνοιαν, εἰς τὴν ἔλλειψιν τῆς πείρας, εἰς τὴν μικρότητα τῶν συναλλαγῶν. Ὡς ἐκ τῆς μικρότητος τῶν συναλλαγῶν κατορθόνει ἔν τισιν Ἐπαρχίαις ὁ ἔχων τραπεζικὸν γραμμάτιον νὰ λαμβάνῃ τὸ αὐτὸ ἀντίτιμον εἰς χαλκὸν ὡς ἂν ἀντὶ τοῦ χαρτίνου νομίσματος ἔχῃ νὰ προσφέρῃ ἀργυροῦν.

§79ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἑξήκοντα δεκάλεπτα ἔχει τὸ ἀργυροῦν.

§80ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἂν ἡ διαφορὰ τοῦ χαρτίνου πρὸς τὸ ἀργυροῦν ἦναι 12%, ἡ τιμὴ τοῦ πενταδράχμου δὲν θὰ ἦναι 60, ἀλλὰ 56, διότι τὸ 6 εἶναι τὸ ἥμισυ τοῦ 12. Οὗτος εἶναι ὁ λόγος τοῦ φαινομένου, τὸ ὁποῖον ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Τριφυλίας ἐνόμισεν, ὅτι δύναται νὰ συσχετίσῃ πρὸς τὸ νέον νομισματικὸν σύστημα. Ἡ ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία εἶναι τὸ αἴτιον πάντων τῶν φαινομένων, τὰ ὁποῖα ἔχομεν ὑπ’ ὄψιν ἡμῶν, καὶ διὰ τοῦτο πρὸς τὴν ἄρσιν τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας πρέπει νὰ τείνωμεν, διὰ τοῦτο τὴν ἄρσιν τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας πρέπει νὰ θεωρήσωμεν ὡς τὸν σκοπὸν παντὸς οἰκονομικοῦ νομοθετήματος. Καὶ ἐκεῖνος τῷ ὄντι ἐργάζεται ὑπὲρ τῆς ἰσότητος, ὁ ὁποῖος συντελεῖ ὑπὲρ τῆς ψηφίσεως τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα θέλουν ἐπιτρέψει τὴν ἄρσιν τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας· ἐργάζεται δὲ κατὰ τῆς ἰσότητος, ὅστις συντελεῖ, ὅπως μὴ ψηφισθῶσι τὰ μέτρα ἐκεῖνα. Τί ὠφελήσει, κύριοι, οἱονδήποτε μέτρον καὶ ἂν λάβωμεν σήμερον ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, ἂν κατόπιν τῆς ὅλης ἐργασίας τῆς Βουλευτικῆς ταύτης Συνόδου δὲν ἐπέλθῃ κατάστασις ἐπιτρέπουσα τὴν ἄρσιν τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας; Νομίζετε, ὅτι, ἐνόσῳ ὑφίσταται ἡ ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία, πολλαχῶς δὲν θέλομεν ἔχει τὴν ἀνισότητα μεταξὺ τῶν παλαιῶν καὶ νέων Ἐπαρχιῶν, μεταξὺ τῶν Ἰονίων νήσων καὶ ἀμφοτέρων τῶν ἄλλων τμημάτων τοῦ Κράτους, μεταξὺ τῆς Πρωτευούσης, ἔνθα αἱ συναλλαγαὶ ἐννοοῦνται κάλλιον, καὶ τῶν ἀπωτέρων Ἐπαρχιῶν, ἔνθα δὲν δύνανται τοὺς ὑπολογισμοὺς, τοὺς διακρίνοντας τὴν ἀξίαν τοῦ τραπεζικοῦ γραμματίου ἀπὸ τοῦ μεταλλικοῦ νομίσματος, ἀκριβῶς νὰ ἐκτελέσωσι; Πανταχοῦ θὰ εὑρίσκετε τὴν ἀνισότητα, ἐνόσῳ ἔχετε τὴν ἀναγκαστικὴν κυκλοφορίαν, τῆς ὁποίας ἐπηύξησαν τὸ ἐπαχθὲς τὰ μέτρα τῶν φίλων τοῦ κυρίου Βουλευτοῦ ἐκ Τριφυλίας· διότι ἐὰν εἴχομεν τραπεζιτικὴν ἀφομοίωσιν μετὰ τῶν νέων Ἐπαρχιῶν, ὡς πρὸς ἐκείνας δὲν θὰ παρουσιάζετο τὸ φαινόμενον, τὸ ὁποῖον παρουσιάζεται ἤδη. Ἀλλ’ ὁ κύριος Βουλευτὴς ἐκ Τριφυλίας εἶπε προσέτι, ὅτι δὲν ὑπῆρχε καὶ ἀνάγκη προνοίας περὶ τῶν ἐν τῷ Νομοσχεδίῳ, διότι ἠδύνατο εὐκόλως, τοὐλάχιστον ὡς πρὸς ἐκείνους, οἵτινες εὑρίσκονται εἰς σχέσεις συναλλαγῆς σπουδαίας πρὸς τὰ Ταμεῖα, νὰ ἐπέλθῃ ἡ θεραπεία δι’ ἑτέρου μέσου, διὰ τῶν χρηματικῶν γραμματίων τῶν Ταμείων. Ἐγὼ δὲν ἔχω τὴν γνώμην τοῦ κυρίου Βουλευτοῦ, ὅτι δηλαδὴ ὁ Λογιστικὸς Νόμος κανονίζει τὸ θέμα τοῦτο. Ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι ὁ περὶ τὰ ἀφορῶντα εἰς τὴν ἔκδοσιν χρηματικῶν γραμματίων Λογιστικὸς Νόμος, θεσπισθεὶς εἰς ἐποχὴν, καθ’ ἣν δὲν ὑπῆρχεν ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία, δὲν ἠδύνατο νὰ ἐφαρμοσθῇ, ὡς ἐμφαίνει καὶ τὸ γράμμα αὐτοῦ, ἀπαιτοῦν τὴν ἄδειαν τοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ ἐπὶ καταστάσεως, ἥτις διαιρεῖ τὸ Κράτος εἰς δύω τμήματα, εἰς τμῆμα, ἔνθα ὑφίσταται ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία, καὶ εἰς τμῆμα, ἔνθα δὲν ὑφίσταται αὕτη, ὅτι, ὑφισταμένης τοιαύτης διαιρέσεως, δὲν δύναται τὸ Ὑπουργεῖον νὰ ἐπιτρέψῃ, ὅπως διὰ νομίσματος ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας λαμβάνῃ τις χρηματικὸν γραμμάτιον, τὸ ὁποῖον κατόπιν νὰ ἐξαργυρώνῃ παρὰ Ταμείῳ, μὴ ὑπαγομένῳ εἰς τὴν ἀναγκαστικὴν κυκλοφορίαν. Ἀλλὰ καὶ ἐὰν ὑποθέσωμεν, ὅτι ἡ ἑρμηνεία, τὴν ὁποίαν δίδει εἰς τὸν Λογιστικὸν Νόμον ὁ κύριος Βουλευτὴς, εἶναι ἡ ὀρθοτέρα, ἆρα τὸ ζήτημα εἶναι λελυμένον, ἆρα οὐδεμία θὰ ὑφίσταται ἀνισότης, ἀφοῦ οἱ ἐν ταῖς νέαις Ἐπαρχίαις ὀφείλοντες εἰς τὰ Δημόσια Ταμεῖα θὰ δύνανται νὰ λαμβάνωσι χρηματικὸν γραμμάτιον ἐνταῦθα, ὑπολογιζομένου τοῦ νομίσματος ἐπὶ τῇ ἀξίᾳ, τὴν ὁποίαν κανονίζει ἡ ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία, καὶ μεταφέροντες αὐτὸ ἐκεῖ νὰ διεξάγωσι τὰς δοσοληψίας αὐτῶν; Ἀλλὰ, καὶ ἂν τοῦτο δύναται νὰ γείνῃ, ἐλύσαμεν τὸ ζήτημα ἀπολύτως καὶ ὀρθῶς; βεβαίως ὄχι· διότι θέλει παρεμβῆ καὶ πάλιν μεταξὺ τοῦ φορολογουμένου, τοῦ ἔχοντος ν’ ἀποτίσῃ ὀφειλὴν πρὸς τὸ Ταμεῖον, ἡ κερδοσκοπία, εἴτε ἵνα προσπορίσῃ εἰς ἐκεῖνον τὸ χρηματικὸν γραμμάτιον, εἴτε ἵνα ἐργασθῇ ἐπὶ ἰδίῳ λογαριασμῷ, καὶ διὰ τοῦτο καὶ ἡ λύσις αὕτη δὲν εἶναι ἐπαρκὴς, οὐδὲ ὀρθή. Δὲν λέγω, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ φθάσωμεν καὶ εἰς αὐτὴν, ἂν τυχὸν δὲν εὕρωμεν τρόπον, δι’ οὗ νὰ δυνηθῶμεν ν’ ἀποτρέψωμεν τὰ κακὰ τῆς ὑφισταμένης ἀνισότητος περὶ τὴν φορολογίαν τῶν δύω τμημάτων τοῦ Κράτους· ἀλλὰ, κατ’ ἐμὲ, ἂν ἀποφασίσωμεν τοῦτο νὰ πράξωμεν, πρέπει τότε εἰδικῶς νὰ νομοθετήσωμεν, ὅτι τὸ ἐπιτρέπομεν· δὲν συμφωνῶ δὲ μετὰ τοῦ κυρίου Βουλευτοῦ ἐκ Τριφυλίας, ὅτι πρέπει νὰ νομοθετήσωμεν τὸ ἐναντίον, ἐὰν ἔχωμεν τὴν ἐναντίαν προαίρεσιν. Ὁπωσδήποτε ὅμως σήμερον τὰ Ταμεῖα τῶν νέων Ἐπαρχιῶν δὲν δέχονται γραμμάτια ἐκδιδόμενα παρὰ Ταμείων, ἔνθα ἐπικρατεῖ ἡ ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία, ἀφοῦ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν δὲν ἐπιτρέπει εἰς ταῦτα νὰ ἐκδίδωσι χρηματικὰ γραμμάτια εἰς βάρος ἐκείνων. Δὲν δύναται ἄρα νὰ πραγματοποιηθῇ ὁ τρόπος τῆς ἐξοφλήσεως, τὸν ὁποῖον ὁ κύριος Βουλευτὴς ἐκ Τριφυλίας ἀνέφερε, καὶ στεροῦνται πάσης πραγματικῆς ὑποστάσεως αἱ σκέψεις, τὰς ὁποίας ἐπὶ τῆς τοιαύτης πληρωμῆς ἐστήριξε. Σᾶς εἶπεν ὅμως ὁ κύριος Βουλευτὴς, ὅτι τὸ μέτρον τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἐπιτυγχάνει τοῦ σκοποῦ, τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκει, τοῦ νὰ προλάβῃ τὴν ζημίαν τοῦ Δημοσίου Ταμείου καὶ προσέτι τοῦ νὰ περιορίσῃ τὸ κακὸν, τὸ ὁποῖον σήμερον προσγίγνεται εἰς τὴν κοινωνίαν διὰ τῆς συγκεντρώσεως τοῦ χαλκίνου νομίσματος εἰς τὰ Δημόσια Ταμεῖα πρὸς βλάβην τῆς κυκλοφορίας· τὰ ἐπιχειρήματα ὅμως, ἐφ’ ὧν ἐστήριξε τὴν γνώμην του, πᾶν ἄλλο ἀποδεικνύουσιν, ἢ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἠθέλησε νὰ ὑποστηρίξῃ. Ὁ κύριος Βουλευτὴς εἶπεν, ὅτι ὁ ἀγοράζων ἐκ τῶν Δημοσίων ἀποθηκῶν ἅλας ἵνα μεταπωλήσῃ αὐτὸ θέλει πληρώσει εἰς μέταλλον καὶ θέλει κατόπιν εἰσπράξει ἐκ τῆς λιανικῆς πωλήσεως χάλκινα νομίσματα, ἐπανερχόμενος δὲ εἰς τὸν ἀποθηκάριον ἵνα λάβῃ ἴσον ποσὸν, θὰ ὑποστῇ τὴν ζημίαν τῆς μετατροπῆς τοῦ χαλκοῦ εἰς ἄργυρον ἢ χρυσόν. Πᾶσα ἡ θεωρία τοῦ κυρίου Βουλευτοῦ θὰ ἦτο ἀκριβὴς, ἐὰν ἦτο ἀληθὲς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀνέλαβε ν’ ἀποδείξῃ. Ἐὰν ἦτο ἀληθὲς, ὅπως ἰσχυρίζεται ὁ κύριος Βουλευτὴς, ὅτι τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον λαμβάνομεν σήμερον, δὲν θὰ ἔχῃ ὡς ἀποτέλεσμα τὴν ἰσοτιμίαν τοῦ χαλκοῦ τοῦ κυκλοφοροῦντος πρὸς τὸν χρυσὸν καὶ τὸν ἄργυρον ἐπὶ τῇ βάσει τῆς νομίμου ἀναλογίας, τότε βεβαίως θὰ ἐπήρχοντο τὰ ἐπακόλουθα, τὰ ὁποῖα λέγει ὁ κύριος Βουλευτής· ἀλλὰ τὸ ἀποτέλεσμα τοῦ Νόμου, τὸν ὁποῖον πρόκειται νὰ ψηφίσωμεν, ποῖον θὰ ἦναι; ὅτι ὁ χαλκὸς θὰ ἐπανέλθῃ εἰς κυκλοφορίαν ἐκεῖ, ὅπου ζητεῖται σήμερον παρὰ τῆς κοινωνίας, ὅπως ὡμολόγησεν ὁ κύριος βουλευτὴς, διότι εἶπεν ὅτι οἱ ἐλθόντες ἐκ Πατρῶν Ἐπίτροποι τῷ παρέστησαν ὅτι ζητεῖται ἐκεῖ χαλκὸς καὶ δὲν εὑρίσκεται, καὶ ὅτι ἐν τῇ ἐλλείψει ταύτῃ ἀναγκάζονται νὰ προσφεύγωσι καὶ εἰς αὐτὸν τὸν Ἰονικὸν χαλκόν. Ὁ χαλκὸς λοιπὸν, εὑρίσκων τοιαύτην ζήτησιν, θέλει ὑπάγει ἐκεῖ, καὶ οὕτω, ὑπάρχοντος ἰσοζυγίου μεταξὺ προσφορᾶς καὶ ζητήσεως, ὁ χαλκὸς θέλει διατηρήσει τὴν νόμιμον αὐτοῦ ἀναλογίαν πρὸς τὸν χρυσὸν καὶ ἄργυρον, καὶ δὲν θὰ ἔχῃ καμμίαν δυσκολίαν ὁ θέλων νὰ μετατρέψῃ χαλκὸν εἰς χρυσὸν καὶ ἄργυρον, νὰ πράξῃ τοῦτο ἄνευ ζημίας. Ἑπομένως ἡ ὑπόθεσις, ὅτι ὁ ἀγοραστὴς τοῦ ἅλατος θὰ ζημιωθῇ τὴν διαφορὰν μεταξὺ τῆς ἀγοραίας καὶ τῆς νομίμου τιμῆς τοῦ χαλκοῦ δὲν δύναται νὰ πραγματοποιηθῇ, ἀφοῦ διαφορὰ δὲν θὰ ὑπάρχῃ. Εἶπεν ὡσαύτως ὁ κύριος βουλευτής, ὅτι ὁ ὑπάλληλος, ὁ ἐντεταλμένος τὴν πώλησιν τοῦ χαρτοσήμου, συλλέγει τὸ ἀντίτιμον εἰς χαλκὸν, καὶ ἔχων ν’ ἀποδώσῃ τὸ ποσὸν εἰς ἄργυρον, θ’ ἀναγκασθῇ νὰ πληρώσῃ διαφοράν· ἀλλὰ πῶς θὰ ὑπάρξῃ διαφορὰ, προκειμένου περὶ μετατροπῆς χαλκοῦ εἰς ἄργυρον, ἀφοῦ ὁ ἴδιος κύριος Σωτηρόπουλος ὡμολόγησεν, ὅτι ὑπάρχει ζήτησις χαλκοῦ, φωτισθεὶς περὶ τούτου παρὰ τῶν ἐλθόντων ἐκ Πατρῶν ἀμπελοκτημόνων; Ἄρα ὑποθέτει, ὅτι δύναται νὰ ὑπάρξῃ ὑποτίμησις τοῦ εἴδους, τοῦ ὁποίου ὑπάρχει ζήτησις ἀνωτέρα τῆς προσφορᾶς; Ἀλλ’ ἐνῷ ἡ κοινωνία δὲν θέλει ζημιωθῆ, διότι λαμβάνει ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ζητεῖ, τὸ Δημόσιον Ταμεῖον θέλει σωθῆ, διότι τὸ Δημόσιον Ταμεῖον, ψηφιζομένου τοῦ Νομοσχεδίου, θὰ λαμβάνῃ ὅ,τι καὶ θὰ δίδῃ· θὰ παύσῃ λαμβάνον, ὅπως σήμερον, μεγάλα ποσὰ, ἐνῷ δὲν δύναται νὰ προσφέρῃ εἰμὴ μόνον μικρά· θὰ εὑρίσκηται καὶ αὐτὸ ὡς πρὸς τὴν κυκλοφορίαν τοῦ χαλκοῦ ἐν τῇ αὐτῇ θέσει, ἐν ᾗ καὶ πᾶς ἰδιώτης. Τί εἶναι τὸ αἴτιον, διὰ τὸ ὁποῖον σήμερον δὲν ὑπάρχει ὁ χαλκὸς ἐν τῷ παλαιῷ Βασιλείῳ; Τὸ αἴτιον εἶναι, ὅτι συνεκεντρώθη ὁλόκληρος εἰς τὰ Ταμεῖα τῶν νέων Ἐπαρχιῶν. Εὐθὺς ὡς ταῦτα δὲν ὑπόκεινται εἰς κανονισμὸν, ἐξαναγκάζοντα αὐτὰ εἰς τὴν συγκέντρωσιν ταύτην, ὁ χαλκὸς θέλει διανεμηθῆ ἀναλόγως τῶν ἀναγκῶν τῆς κοινωνίας, καὶ πᾶσα ἡ ζημία αὐτῆς τε καὶ τοῦ Δημοσίου ἐκλείπει. Νομίζετε, κύριοι, ὅτι εἴχομεν ἀνάγκην ἡμεῖς, νὰ ἔλθωμεν εἰς τὴν Βουλὴν, ἂν ἐπρόκειτο μόνον νὰ σώσωμεν τὸ συμφέρον τοῦ Δημοσίου; Ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ τούτου μόνον, εἴχομεν τρόπον ἁπλούστατον, ἐδυνάμεθα νὰ δώσωμεν διαταγὴν πρὸς τὰ Ταμεῖα τῶν νέων Ἐπαρχιῶν νὰ κλείσωσι τὸν χαλκὸν ἐντὸς τῶν κιβωτίων· τοῦτο ἤθελε παύσει τὴν κερδοσκοπίαν, περὶ τῆς ὁποίας τόσα ἠκούσαμεν, διότι θὰ ἐξέλιπε τὸ μέσον, διὰ τοῦ ὁποίου ἠδύνατο νὰ πραγματοποιηθῇ, τὸ δὲ Δημόσιον Ταμεῖον, ὑποστὰν ἅπαξ τὴν ζημίαν, δὲν ἤθελε διατρέχει τὸν κίνδυνον νὰ ὑφίσταται αὐτὴν ἐπανειλημμένως. Ἀλλὰ δὲν ἐπράξαμεν τοῦτο, διότι ἠθέλομεν ζημιώσει τὴν κοινωνίαν, ἀποστεροῦντες αὐτὴν τοῦ ὀργάνου, δι’ οὗ πραγματοποιεῖ τὰς μικρὰς συναλλαγάς. Ἀντὶ δὲ τούτου ὑπεβάλομεν τὸ Νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ καὶ εἰς τὸ συμφέρον τῆς κοινωνίας, ἐνῷ σώζει τὸ Δημόσιον Ταμεῖον ἀπὸ τῶν ὀνύχων τῆς κερδοσκοπίας. Ὁ κύριος βουλευτὴς ἐκ Βώλου, ὁμιλῶν περὶ τηλεγραφημάτων, τὰ ὁποῖα ἔλαβε καὶ τῶν ὁποίων ἐλάβομεν καὶ ἡμεῖς γνῶσιν, διότι καὶ ἄλλοι Βουλευταὶ ἔλαβον τὰ αὐτὰ τηλεγραφήματα, εἶπεν, ὅτι οἱ τηλεγραφοῦντες παριστῶσιν, ὅτι εἰς τὸ μέσον τοῦτο, τὸ ὁποῖον διὰ τοῦ Νομοσχεδίου πρόκειται νὰ καταργηθῇ, προσφεύγουσιν οἱ ἐμπορευόμενοι ἐν ταῖς νέαις Ἐπαρχίαις, ὅπως ἐλαττώσωσι τὸ ἀδίκημα, τὸ ὁποῖον σήμερον ὑφίστανται, πληρώνοντες 10 ἢ 15%, ἀναλόγως τῆς διαφορᾶς, τῆς ἐκ τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας προερχομένης, πλειότερον εἰς φόρους ἢ ὅσον πληρώνουσιν ἐν τῷ ἄλλῳ Βασιλείῳ. Δὲν ἀρνοῦμαι, ὅτι ὑπάρχουσιν ἔμποροι, οἵτινες οὕτως ὠφελοῦνται, καὶ αὐτοὶ οἱ τηλεγραφοῦντες θ’ ἀνήκωσιν εἰς τὴν κατηγορίαν ταύτην· ἀλλὰ παρὰ τοὺς ἐμπόρους, τοὺς οὕτω μόνον ὠφελουμένους ἐκ τῆς ἰσχυούσης ἀδείας, πόσοι εἶναι οἱ κερδοσκόποι, οἵτινες ἐκτελοῦσι δι’ αὐτῆς κερδοσκοπίαν ἀσχέτως πρὸς πᾶσαν φορολογίαν; Ἐδῶ εἶναι τὸ ζήτημα. Ἐὰν ἦτο δυνατὸν διὰ τοῦ μέσου τούτου μόνον οἱ φορολογούμενοι νὰ ἐπιτυγχάνωσί τινα ἐλάττωσιν τῆς ἀδικίας, ἥτις προσγίνεται εἰς αὐτοὺς, τοῦ νὰ πληρώνωσι πλέον τῶν ἐν ταῖς παλαιαῖς Ἐπαρχίαις φορολογουμένων, ἠδύνατο νὰ εἴπῃ τις, ὅτι κακὸν εἶναι τὸ μέσον, ὅτι εἶναι ἐμπειρικὸν κατὰ τὴν ἔκφρασίν τινος τῶν προαγορευσάντων, ἀλλ’ ἐπὶ τέλους φέρει ἀνακούφισιν εἰς τὸν ἀδικούμενον· ἵνα ἀνακουφισθῇ ὅμως ὁ ἀδικούμενος, παρέχομεν τὸ μέσον, ὅπως κερδοσκοπήσῃ ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος προτίθεται μόνον νὰ ὠφεληθῇ ἀδικῶν. Δὲν εἶναι ὅμως οὗτος ὁ τρόπος, δι’ οὗ πρέπει νὰ δοθῇ ἡ ἀνακούφισις· ἡ ἀνακούφισις πρέπει νὰ δοθῇ διὰ γενικωτέρου τρόπου, πρέπει νὰ ἐπιζητηθῇ διὰ συνεννοήσεως, ὅπως ἐπέλθῃ ἡ τραπεζιτικὴ ἐκείνη ἀφομοίωσις, ἥτις, ὡς μὴ ὤφειλε, δὲν διετηρήθη. Ὡς εἶπον, ἡ Κυβέρνησις περὶ τοῦτο τὸ θέμα ἐργάζεται ὅσον εἶναι δυνατὸν δραστηρίως· ἀλλ’ ἡ ἐνέργειά της ἔσεται ἀποτελεσματική; δὲν δύναμαι νὰ τὸ βεβαιώσω· ἀλλὰ διότι δὲν δύναμαι νὰ τὸ βεβαιώσω, δὲν ἕπεται, ὅτι πρέπει νὰ ἐπιτρέψωμεν νὰ ἐξακολουθήσῃ ὑφισταμένη ἡ παροῦσα κατάστασις, καὶ νὰ ἐπιτρέψωμεν, ὅπως καθ’ ἑκάστην στέλλωνται εἰς τὰ ὑπουργεῖα τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τῶν Οἰκονομικῶν τηλεγραφήματα παραπονουμένων ἐπὶ καταχρήσεσι, διενεργουμέναις ὑπὸ τῶν ἐπωφελουμένων ἐκ τῆς ὑπαρχούσης σήμερον καταστάσεως. Ἐκ τῶν Ἐπαρχιῶν ἔχομεν παράπονα, ὅτι οἱ Ταμίαι, ἐπὶ προφάσει, ὅτι δὲν ἔχουσιν εἰμὴ μόνον χάλκινα νομίσματα, λέγουσι πρὸς τοὺς ἔχοντας λαμβάνειν: ἢ δέχεσθε τὰ χάλκινα νομίσματα, τὰ ὁποῖα ἔχομεν πρόχειρα, ἢ πρέπει νὰ περιμένητε ἡμέρας ἵνα πληρωθῆτε· καὶ τοὺς ἀναγκάζουσιν οὕτω νὰ δεχθῶσι τὸ χάλκινον νόμισμα. Αὕτη εἶναι ἡ κατάστασις, τὴν ὁποίαν ὑφιστάμεθα σήμερον, καὶ ἡ ὁποία πιέζει τὰς Ἐπαρχίας, πλὴν τῆς ἀνισότητος, περὶ τῆς ὁποίας ὡμιλήσατε. Ἡ Κυβέρνησις ζητεῖ διὰ τοῦ Νομοσχεδίου μὲν τούτου νὰ θέσῃ τέρμα εἰς ταύτην τὴν κατάστασιν, δι’ ἄλλων δὲ διαπραγματεύσεων νὰ φέρῃ τὴν ἰσότητα, ἐφ’ ὅσον εἶναι τοῦτο δυνατόν· ἀλλ’ ἰδίως ἐπιζητεῖ ἡ Κυβέρνησις νὰ φέρῃ τὴν ἰσότητα διὰ τοῦ γενικοῦ συστήματος τῶν οἰκονομικῶν αὑτῆς μέτρων, καὶ συνιστᾷ, ἵνα ἐπιψηφίσωσι τὰ οἰκονομικὰ ταῦτα μέτρα, ὅσοι ἀληθῶς ἐπιποθοῦσι τὴν ἰσότητα.

§81Ι. ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Μάτην ἠγωνίσθη ὁ κύριος Πρωθυπουργός, ὅπως ἀποδείξῃ, ὅτι τὰ ἔργα του τὰ νομοθετικὰ εἶναι πεφωτισμένης προνοίας ἔργα· τὰ πράγματα δυστυχῶς ἀποδεικνύουν τὸ ἐναντίον, ὅτι κυβερνώμεθα πειραματικῷ τῷ τρόπῳ, ἐμπειρικῷ τῷ τρόπῳ, καὶ ὅτι δὲν ὑπάρχει νοῦς διευθύνων τὰς πράξεις τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς ἐπανέλαβε πολλάκις ἀπὸ τοῦ βήματος, ὅτι διὰ τοῦ οἰκονομικοῦ αὐτοῦ συστήματος θέλει ὁδηγήσει ἡμᾶς οὐ μόνον εἰς τὸ ἰσοζύγιον, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν ἄρσιν τῆς καταναγκαστικῆς κυκλοφορίας, ἰσχυρίσθη δὲ, ὅτι τὰ μέτρα αὐτοῦ εἶναι ἀνώτερα παντὸς ἐλέγχου ἐκ τῆς ἀντιπολιτεύσεως, καὶ ὅμως ὅλα τὰ ἔργα, ὅσα ὑπεβλήθησαν καὶ τίθενται ὑπὸ τὸν ἔλεγχον τῆς ἀντιπολιτεύσεως, ἀπεδείχθησαν μὴ ὄντα σύμφωνα πρὸς τὰς ἐπαγγελίας του, μὴ ὄντα ἔργα σπουδαίας μελέτης, στηριζόμενα ἐπὶ τῶν πραγμάτων, ἔργα ὑποσχόμενα τὴν πραγματοποίησιν τῶν λόγων του. Ὅλα τὰ Νομοσχέδια τὰ φορολογικὰ ἀνεγνώρισαν οἱ ἴδιοι Ὑπουργοὶ, ὅτι δὲν ἦσαν ἔργα ἐσκεμμένα, καὶ διὰ τοῦτο ἐτροποποιήθησαν ἐν πολλοῖς, καὶ δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι, πρὶν φθάσωμεν εἰς τὴν ὁριστικὴν ἐπιψήφισιν, θὰ ἦναι πολὺ ἀλλοῖα ἢ ὁποῖα ὑπεβλήθησαν κατὰ πρῶτον ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως. Τὸ Νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν, λέγουσιν, ὅτι θέλει ἐμποδίσει κερδοσκοπίαν, τὴν ὁποίαν μᾶς ἐχαρακτήρισεν ὡς κακοήθη, καὶ ὅτι θέλει συντελέσει εἰς τὸ νὰ περιορισθῇ πᾶσα κατάχρησις καὶ νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ ἰσοζύγιον καὶ τὴν ἄρσιν τῆς καταναγκαστικῆς κυκλοφορίας. Ἀλλὰ πόθεν προῆλθεν ἡ ἀνάγκη τῆς ἐπιβολῆς τοιούτου Νομοσχεδίου; ἐκ τοῦ μέτρου τῆς Κυβερνήσεως τοῦ νὰ θέσῃ εἰς ἐνέργειαν τὸ νέον νομισματικὸν σύστημα. Ἡ καταναγκαστικὴ κυκλοφορία ὑπῆρχε καὶ πρότερον, καὶ ὅμως ἡ ἀνωμαλία αὐτὴ δὲν εἶχε παρουσιασθῆ, δὲν εὑρέθημεν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ βλέπωμεν τὸ τραπεζικὸν γραμμάτιον νὰ ἔχῃ ἐδῶ 50 δεκάρες καὶ εἰς τὰς Ἐπαρχίας 56. Τοῦτο προῆλθεν ἐκ τοῦ ἀσόφου καὶ ἀβούλου ἔργου τῆς Κυβερνήσεως. Τοιαῦτα εἶναι τὰ ἔργα σας, καὶ ὅμως ἔχετε τὴν τόλμην νὰ λέγητε, ὅτι δύνασθε δι’ αὐτῶν νὰ ὁδηγήσητε τὸν Τόπον εἰς τὸν τόπον τῆς ἐπαγγελίας, ἵνα μὴ ὑφίσταται τὰς ζημίας, ἃς ὑφίσταται καὶ ἵνα διοικῆται ἐπ’ ἀγαθῷ αὐτοῦ. Τί σᾶς ἠνάγκασε νὰ θέσητε εἰς κυκλοφορίαν τὸ νέον νομισματικὸν σύστημα; σκέψις ἄβουλος καὶ ἄφρων, μὴ ἁρμόζουσα εἰς Κυβέρνησιν, περὶ τῆς εὐημερίας καὶ τῆς ἡσυχίας τοῦ Τόπου μεριμνῶσαν. Δὲν θέλω, κύριοι, νὰ ἐπαναλάβω ὅσα ἐλέχθησαν, καὶ μάλιστα ὑπὸ τοῦ ἐμπείρου περὶ τὰ οἰκονομικὰ καὶ λίαν ἀκριβοῦς περὶ τὴν ἀνάπτυξιν παντὸς οἰκονομικοῦ συστήματος κυρίου Σωτηροπούλου, ὅστις ἀπέδειξε τρανώτατα, ὅτι καὶ διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν Νομοσχεδίου δὲν θὰ θεραπεύσητε τὸ κακὸν, τὸ ὁποῖον σεῖς ἐπεφέρατε. Ἐξεγείρεσθε κατὰ τῆς μικρᾶς κερδοσκοπίας, χαρακτηρίζοντες αὐτὴν ὡς κακοήθη. Λυποῦμαι, ὅτι ἐπὶ τοῦ προκειμένου δὲν δύναμαι νὰ φθάσω εἰς τὸ ὕψος τῆς ἠθικῆς, ἥτις σᾶς ὑπηγόρευσε τοιαύτας σκέψεις. Τὸ ἐπ’ ἐμοὶ, καθ’ ὃν τρόπον δὲν δύναμαι νὰ κατακρίνω τὸν ἀργυραμοιβὸν ἐν Ἀθήναις, ὁ ὁποῖος ζητεῖ ἀντὶ μιᾶς νέας δραχμῆς 115 λεπτὰ ἢ 120, ὡς δὲν δύναμαι νὰ κατακρίνω τὸν ἔμπορον, ὅστις ζητεῖ 29 καὶ 30 δραχμὰς τὸ συνάλλαγμα, οὕτω δὲν δύναμαι νὰ κατακρίνω καὶ τὸν μικρὸν κερδοσκόπον, ὁ ὁποῖος προκαταβάλλει τὰ χρήματά του, ἐξαγοράζων χάλκινα νομίσματα, κοπιάζων νὰ ἐξαργυρώσῃ αὐτὰ, καὶ ὑποβάλλεται εἰς δαπάνας, ἵνα τὰ μεταφέρῃ εἰς τὰς νέας Ἐπαρχίας· αὐτὸν δὲν δύναμαι νὰ χαρακτηρίσω ὡς κακοήθη κερδοσκόπον. Ἄν ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς λαμβάνῃ ὑπ’ ὄψιν τὸ τί πράττουν οἱ ὑπάλληλοί του, κακῶς ποιῶν ἐπιῤῥίπτει εἰς βάρος τῶν κερδοσκόπων τὸ κακὸν, ὅπερ οὗτοι πράττουσι καὶ πρὸς τοὺς ὑπαλλήλους· ἔπρεπε νὰ ἔχῃ ἐστραμμένην τὴν προσοχήν του καὶ εἰς τὴν διαγωγὴν τῶν Ταμιῶν του, καὶ μόνον τότε ἠδύνατο νὰ καυχᾶται, ὅτι διοικεῖ τὸν Τόπον πρεπόντως ἐπ’ ἀγαθῷ. Ἀλλὰ περὶ ἑνὸς μεριμνᾶτε, πῶς νὰ κρατήσητε τὴν Ἐξουσίαν.

§82ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Καὶ σεῖς πῶς νὰ τὴν πάρετε.

§83ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Εὔκολον ἦτο νὰ τὴν πάρωσι δι’ ὅσων μετῆλθον μέσων. Ἡμεῖς ἐπιζητοῦμεν αὐτὴν οὐχὶ διὰ τῶν ὁμοίων. Τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον προτείνετε, δὲν θὰ δυνηθῇ, ἐπαναλαμβάνω, νὰ προλάβῃ τὴν κερδοσκοπίαν καὶ νὰ προφυλάξῃ τὸ Δημόσιον ἐκ τῆς ζημίας, ἣν ὑφίσταται ἐκ τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας καὶ τοῦ νέου νομισματικοῦ συστήματος, τὸ ὁποῖον δυστυχῶς ἢ μᾶλλον εὐτυχῶς εἰς διαφόρους Ἐπαρχίας δὲν ἐφηρμόσθη. Τὸ νέον Νομοσχέδιόν σας θὰ βλάψῃ τὸ ἐμπόριον τῶν νέων Ἐπαρχιῶν, χωρὶς νὰ ὠφελήσῃ τὸ Δημόσιον, καὶ θὰ ἐπαυξήσῃ τὸ βάρος τῶν νέων Ἐπαρχιῶν, καὶ θὰ κάμῃ νὰ θεωρήσωσι τὴν ἐλευθερίαν ὡς δῶρον, ἂν οὐχὶ ἄδωρον, ἀλλ’ ὡς δῶρον πολὺ ἀκριβὰ ἐξαγοραζόμενον. Δύναται ἡ πλειονοψηφία νὰ παραδεχθῇ τὸ μέτρον αὐτὸ, ἀλλὰ μετὰ παρέλευσιν οὐ πολλῶν ἡμερῶν νέα νομοθετήματα θὰ ὑποβάλῃ ἡ Κυβέρνησις, τὰ ὁποῖα θὰ ἔχουν τὴν ἀξίαν τῶν ἤδη ὑποβληθέντων εἰς ἡμᾶς.

§84Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὅτε συνεζητεῖτο ἐπερώτησις, προβληθεῖσα εἰς τὴν Βουλὴν κατὰ τῆς ἀποτόμου ἐφαρμογῆς τοῦ νέου νομισματικοῦ συστήματος, ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν μᾶς ἔλεγεν, ὅτι διέταξε τὴν ἄμεσον ἐφαρμογὴν τοῦ νέου νομισματικοῦ συστήματος, ἵνα δώσῃ εἰς τὴν χώραν νόμισμα, διότι νόμισμα δὲν εἶχεν. Ἐλέγομεν πρὸς αὐτὸν, ὅτι δὲν μᾶς δίδει νόμισμα πραγματικὸν, ἀλλὰ μᾶς δίδει νόμισμα ὀνομαστικὸν, τοῦ ὁποίου τὴν ἀγοραίαν ἀξίαν καταστρέφει ἡ ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία. Τότε δὲν ἤθελον νὰ τὸ ἐννοήσωσι· τώρα δὲ ὁμιλοῦντες περὶ τῆς ἀνισότητος τῆς ἀγοραίας τιμῆς τοῦ νομίσματος, καὶ ἰδίᾳ τοῦ ἐπιβοηθητικοῦ νομίσματος, τοῦ χαλκίνου, μᾶς ἀνομολογοῦσι τὴν ἀνισότητα τῆς ἀγοραίας τιμῆς, ἣν ἔφερεν ἡ ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία. Καὶ τίς ἠρνήθη τοῦτο; Ἀλλ’ ἂν ἐκ τῆς ἀνισότητος δίδωνται ἀφορμαὶ πρὸς κερδοσκοπίαν, τὴν ἀνισότητα ηὔξησεν ἐπὶ μᾶλλον ἡ ἀπότομος εἰσαγωγὴ τοῦ νομισματικοῦ συστήματος, ἥτις διὰ τοῦτο ηὔξησε τὰς πρὸς κερδοσκοπίαν ἀφορμάς. Καὶ ἀληθῶς, ἐνῷ μέχρι τῆς 1 Νοεμβρίου παρελθόντος ἔτους εἴχετε δύω τιμὰς νομισμάτων, τὸ τραπεζικὸν γραμμάτιον, τὸ ὁποῖον ἀπετέλει τὸ ἀκέραιον καὶ κύριον νόμισμα, δηλαδὴ τὸ τάλληρον πρὸς τιμὴν δραχμῶν 5,60, καὶ τὸ ἰσοδύναμον μὲ αὐτὸ ἀργυροῦν τάλληρον, τιμώμενον πρὸς δραχμὰς ἕξ, ἢ καὶ περισσότερον, τώρα ἔχετε τρία εἴδη τιμῶν νομίσματος. Ἔχετε νόμισμα τὸ ἀργυροῦν τάλλαρον, τὸ ὁποῖον τιμᾶται μὲν κατὰ τὴν ὀνομαστικήν του ἀξίαν τῶν 5 δραχμῶν, ἀλλ’ ἐν παραβολῇ πρὸς τὸ τραπεζικὸν γραμμάτιον τιμᾶται πολλῷ ἀνώτερον τῶν 5 δραχμῶν· ἔχετε τὸ τραπεζικὸν γραμμάτιον τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, τὸ ὁποῖον ἔχει ὑποδεεστέραν ἀξίαν αὐτοῦ, καὶ ἐκτὸς αὐτῶν ἔχετε τὰ χάλκινα νομίσματα ἔχοντα μικροτέραν ἀξίαν. Καὶ τὰ χάλκινα ταῦτα νομίσματα ἠκούσατε, ὅτι δὲν ἔχουσι καὶ τὴν αὑτὴν ἀξίαν καθ’ ὅλην τὴν χώραν· ἄλλην ἀξίαν ἔχουσιν ἐν ταῖς νέαις Ἐπαρχίαις, ἄλλην ἔν τισι περιφερείαις τοῦ παλαιοῦ Βασιλείου, καὶ ἄλλην ἐν ἄλλαις περιφερείαις αὐτοῦ. Ἡ ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία εἰσήγαγε βεβαίως τὴν ἀνισότητα τῆς ὀνομαστικῆς πρὸς τὴν ἀγοραίαν τιμὴν τῶν νομισμάτων, ἀλλὰ τὴν ἀνισότητα ταύτην ηὔξησε κατὰ πολὺ τοῦ νέου νομισματικοῦ συστήματος ἡ ἀμελέτητος ἐφαρμογή. Ἂν δὲ τὸ Νομοσχέδιον τοῦτο προεκλήθη ἕνεκα τῆς ἀνισότητος ταύτης, ἔπρεπεν οἱ εἰσαγαγόντες τὸ νέον νομισματικὸν σύστημα νὰ ἀναγνωρίσωσιν, ὅτι ὑπέχουν εὐθύνην διὰ τὴν ἀνισότητα, τὴν ὁποίαν λέγουσιν, ὅτι ζητοῦν δι’ αὐτοῦ νὰ θεραπεύσωσιν. Ἀλλὰ θεραπεύουσι, κύριοι, τὴν ἀνισότητα; Διὰ τοῦ Νομοσχεδίου τούτου αἴρεται ἡ ἀφορμὴ, ἥτις δίδει χώραν εἰς τὰς κερδοσκοπίας, τὰς ὁποίας ὁ κ. Πρωθυπουργὸς προχθὲς διὰ γλώσσης τοσούτῳ σκληρᾶς ἐχαρακτήρισεν; Ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Τριφυλίας σᾶς ἀπέδειξεν, ὅτι καὶ ἄνευ καὶ μετὰ τοῦ Νομοσχεδίου τούτου, ὅσοι θέλουσι νὰ κερδοσκοπήσωσι, δύνανται νὰ κερδοσκοπήσωσι κατὰ τὰς μετὰ τοῦ Δημοσίου σχέσεις των, διότι δύνανται εἰς ἄλλα Ταμεῖα ἐν ταῖς παλαιαῖς Ἐπαρχίαις τοῦ Κράτους νὰ πληρώσωσι χρέη πρὸς τὸ Δημόσιον. Ὁ δὲ κ. Πρωθυπουργὸς μοὶ ἐφάνη, ὅτι ἐζήτησε διὰ παντὸς τρόπου ν’ ἀναιρέσῃ τὸ ἰσχυρὸν τοῦτο ἐπιχείρημα τοῦ κ. Σωτηροπούλου· λέγω διὰ παντὸς τρόπου, διότι σᾶς ἀπηύθυνε θεωρίαν ἑρμηνευτικὴν τοῦ Νόμου περὶ Δημοσίου Λογιστικοῦ, τὴν ὁποίαν πάσῃ δυνάμει ἀποκρούω, ὡς ἐναντίαν παντὸς κανόνος τῆς ἑρμηνευτικῆς ἐπιστήμης. Σᾶς εἶπεν, ὅτι, ἐὰν ὁ Λογιστικὸς Νόμος δίδῃ τὸ δικαίωμα εἰς τοὺς ὀφείλοντας πρὸς τὸ Δημόσιον νὰ πληρώνωσι τὸ χρέος των ἐν Ταμείῳ ἄλλῳ καὶ οὐχὶ ἐν ἐκείνῳ, εἰς τὸ ὁποῖον ὀφείλουσιν, ἐκδιδομένων ἐπὶ τούτῳ γραμματίων ἐπὶ συμψηφισμῷ, τὰ ὁποῖα ἀποστέλλονται εἰς τὸ Ταμεῖον, πρὸς τὸ ὁποῖον ὀφείλουσι, τοιαύτη διάταξις, ἐὰν ὑπάρχῃ, δὲν δύναται νὰ ἔχῃ ἰσχύν. Διατί; Σᾶς εἶπε τὸν λόγον· διότι, ὅταν ὁ Νόμος περὶ Δημοσίου Λογιστικοῦ ἐξεδόθη, τότε δὲν ὑπῆρχεν ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία, ἐπειδὴ δὲ τώρα ὑπάρχει τοιαύτη, δὲν δύναται πλέον νὰ ἰσχύῃ ἡ διάταξις ἐκείνη. Τὴν ἑρμηνείαν ταύτην ἀποκρούω, διότι δὲν στηρίζεται ἐπὶ οὐδενὸς κανόνος τῆς ἑρμηνευτικῆς ἐπιστήμης. Δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον εἰς τὸν ἑρμηνευτὴν τοῦ Νόμου νὰ ἀντιτάσσῃ εἰς διάταξιν Νόμου ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ προταθῶσι πρὸς τροποποίησιν τοῦ Νόμου. Δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ ἰσχυρίζηται, ὅτι τὴν τοιαύτην διάταξιν θεωρεῖ μὴ ἰσχύουσαν, διότι, ἐὰν ὁ Νομοθέτης ἐγνώριζε ποία ἤθελεν εἶναι ἡ ἐνεστῶσα κατάστασις τῶν πραγμάτων, δὲν ἤθελε περιλάβει αὐτὴν ἐν τῷ Νόμῳ. Ἡ θεωρία αὕτη ἀποτελεῖ ἐπιχείρημα κατὰ τῆς διατάξεως τοῦ Νόμου, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ προταθῇ καὶ δικαιολογήσῃ τὴν τροποποίησιν αὐτῆς, δὲν ἀναιρεῖ ὅμως τὸ κῦρος τῆς καθ’ ἧς τὸ ἐπιχείρημα διατάξεως τοῦ Νόμου. Ἐὰν δὲ ἡ Κυβέρνησις ἐπείθετο, ὅτι τὸ ἐπιχείρημα τοῦτο ἦτον ὀρθὸν, διατί δὲν ἐφρόντισεν, ἀφοῦ ἐγένετο ἡ ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία, καὶ ἀφοῦ ἔβλεπεν, ὅτι ἕνεκεν ταύτης δίκαιον ἦτον ν’ ἀφαιρεθῇ τὸ δικαίωμα τῶν ὀφειλετῶν, νὰ πληρώνωσι διὰ γραμματίων συμψηφισμοῦ εἰς τὰ ἄλλα Ταμεῖα, διατί δὲν ἐπρότεινε Νομοσχέδιον, δι’ οὗ νὰ τροποποιήσῃ τὴν ἰσχύουσαν διάταξιν τοῦ Νόμου; Καὶ ἀφοῦ δὲν ἔφερε τοιαύτην πρότασιν, πῶς δύναται νὰ ἰσχυρίζεται, ὅτι ἡ διάταξις αὕτη δὲν ἰσχύει πλέον; Ἡ ἐκτέλεσις τῶν Νόμων εἶναι ἀνατεθειμένη πρὸ παντὸς εἰς τὴν Ἐκτελεστικὴν Ἐξουσίαν, τὰ δὲ ὄργανα αὐτῆς πρέπει, ὅταν ἀποφαίνωνται γνώμην περὶ τῆς ἐννοίας τῶν Νόμων, νὰ ἀποφαίνωνται γνώμας ὀρθὰς, διότι ἀποφαινόμενοι γνώμας πεπλανημένας περὶ τῆς ἐννοίας τῶν Νόμων, προκαλοῦσι τὴν παραβίασιν αὐτῶν καὶ ἑπομένως ὑπέχουσιν εὐθύνας. Καὶ ἠκούσατε, ὅτι τὰ Ταμεῖα τῶν νέων Ἐπαρχιῶν διετάχθησαν νὰ μὴ δέχωνται γραμμάτια ἐπὶ συμψηφισμῷ, ἐκδοθέντα ὑπὸ Ταμείων τῶν παλαιῶν Ἐπαρχιῶν τοῦ Κράτους. Καὶ τίς ἔδωκε τὸ δικαίωμα εἰς τὸν διατάξαντα τὸ μέτρον τοῦτο νὰ ἐκδώσῃ τοιαύτην διαταγὴν, ἀφοῦ Νόμος ρητὸς ἐχορήγησε τὸ δικαίωμα τοῦτο καὶ ἀφοῦ δὲν καθιερώθη ὑπὸ ἄλλου Νόμου ἡ ἑρμηνεία τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, καθ’ ἣν, ἐὰν ὁ Νομοθέτης ἐγνώριζε τότε, ὅτι ἤθελε γείνει ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία, δὲν ἤθελε περιλάβει τοιαύτην διάταξιν; Ἀλλὰ τέλος πάντων, κύριοι, τὸ Νομοσχέδιον εἰσήχθη εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ὑποστηρίζεται ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου, διὰ νὰ περισταλῶσιν αἱ μεγάλαι ζημίαι, τὰς ὁποίας τὸ Δημόσιον ὑφίσταται μέχρι τοῦδε, καὶ ἕνεκα τῶν ὁποίων ἡ Κυβέρνησις ἐσκέφθη νὰ ὑποβάλῃ τὸ Νομοσχέδιον τοῦτο. Σᾶς εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργείου, ὅτι, διὰ νὰ συντελέσῃ κατὰ τι εἰς τὴν ἄρσιν τῆς ἀνισότητος, ἥτις ὑπάρχει μεταξὺ τῆς ὀνομαστικῆς καὶ τῆς ἀγοραίας ἀξίας τῶν νομισμάτων, σᾶς ἐπρότεινε τὸ Νομοσχέδιον τοῦτο. Ἀλλὰ σᾶς εἶπεν, ὅτι δὲν ἠρκέσθη εἰς μόνον τὸ Νομοσχέδιον τοῦτο, ἀλλὰ καὶ ἄλλο ἔχει ὑπὸ μελέτην μέτρον, τὸ ὁποῖον θέλετε ἰδεῖ μὲ τὸν καιρὸν, ὅτι δὲν ἔμεινεν ἀμέριμνος, ἵνα καὶ δι’ ἄλλων μέτρων ἄρῃ ἐκ βάθρων τὴν ἀνισότητα ταύτην. Συνειθίζεται οἱ κυβερνῶντες ἐνώπιον τῆς Βουλῆς νὰ μὴ ὁμιλῶσι ποτὲ περὶ σχεδίων, τὰ ὁποῖα ἔχουν ἐν τῇ κεφαλῇ, διὰ τὰ ὁποῖα ὅμως δὲν ἔδωκαν οὐδὲ τὸ ἐλάχιστον σημεῖον τῆς ἐνάρξεως τῆς ἐκτελέσεως αὐτῶν. Ἐὰν δὲ ὁμιλῶσι περὶ τοιούτων σχεδίων, παρέχουσι τὸ δικαίωμα εἰς τοὺς ἀκούοντας νὰ δυσπιστῶσι πρὸς τὰς ἐπαγγελίας ταύτας, καὶ νὰ ὑπολαμβάνωσιν, ὅτι αἱ ἐπαγγελίαι αὗται δίδονται πρὸς ἀποπλάνησιν τῶν ἁπλουστέρων. Καὶ ἐὰν ἐν τοῖς ἄλλοις Κοινοβουλίοις θεωρῆται ἀναντίῤῥητον, ὅτι τακτικὴ τοιαύτη παρέχει τὸ δικαίωμα τοῦτο τῆς δυσπιστίας, νομίζω, ὅτι τὸ Κοινοβούλιον τῆς Ἑλλάδος δὲν ἔχει πλέον ἀναντίῤῥητον τὸ δικαίωμα νὰ δυσπιστῇ πρὸς τὰς τοιαύτας ἐπαγγελίας, ἀλλ’ ἔχει τὸ καθῆκον, διότι πολλάκις ἤκουσε τοιαύτας καὶ εἶδε κατὰ τίνα τρόπον ἐξετελέσθησαν καὶ ποίαν ἐφαρμογὴν ἔλαβον αἱ ὑποσχέσεις, αἱ δοθεῖσαι εἰς αὐτό. Ἀλλὰ τέλος πάντων διὰ τοῦ Νομοσχεδίου θέλει περισταλῆ ἡ ζημία τοῦ Δημοσίου Ταμείου; Ποία τέλος εἶναι ἡ ζημία τοῦ Δημοσίου Ταμείου, τὴν ὁποίαν θέλετε περιστείλει, ἀφοῦ οἱ ὀφείλοντες εἰς τὸ Δημόσιον δύνανται νὰ πληρώσωσιν εἰς ἄλλο Ταμεῖον καὶ νὰ ἐξοφλῶσι τὰ χρέη των διὰ γραμματίων ἐπὶ συμψηφισμῷ; Καὶ ἂν ὑπάρχῃ οὐχ ἧττον ἀληθὴς ζημία τοῦ Δημοσίου, δὲν δύναται τὸ Δημόσιον νὰ ἀποφύγῃ αὐτὴν δι’ ἀποστολῆς τῶν χαλκίνων νομισμάτων ἀπὸ τοῦ ἑνὸς εἰς ἄλλο Ταμεῖον; Μήπως τὸ Ταμεῖον Βώλου εἶναι ἐν Μαρτινίκᾳ ἢ ἐν Καϋέννῃ, καὶ πρέπει ἀπὸ τῶν ἀποικιῶν τῆς Γαλλίας ἢ τῆς Ὁλλανδίας νὰ σταλῶσι τὰ χρήματα εἰς τὴν πρωτεύουσαν τοῦ Κράτους; Τετράκις τῆς ἑβδομάδος ὑπάρχει θαλασσία συγκοινωνία μεταξὺ Βώλου καὶ Ἀθηνῶν, καὶ ἂν ἤθελον τοσοῦτον κινδυνεύει τὰ συμφέροντα τοῦ Ταμείου διὰ τῆς συσσωρεύσεως τῶν χρημάτων εἰς τὰ Ταμεῖα τοῦ Βώλου, διὰ πόσης δαπάνης ἤθελε δυνηθῆ νὰ μεταφέρῃ αὐτὰ εἰς Ἀθήνας; Καὶ αὕτη ἡ προβαλλομένη περιστολὴ τῆς ζημίας τοῦ Δημοσίου Ταμείου ἔχει ὡς ἀντάλλαγμα βάρος ἐπαισθητόν, ἐπιβαλλόμενον εἰς τοὺς κατοίκους τῶν νέων χωρῶν κατὰ τὰς μετὰ τοῦ Δημοσίου σχέσεις, διότι οἱ κάτοικοι τῶν νέων Ἐπαρχιῶν, ὡς ὀφειλέται τοῦ Δημοσίου, δὲν θὰ δύνανται νὰ ἐξοφλῶσι τὰς πρὸς αὐτὸ ὀφειλάς των, εἰμὴ διὰ τῶν γραμματίων τῆς Ἠπειροθεσσαλικῆς Τραπέζης ἢ διὰ χρυσοῦ καὶ ἀργύρου, ἑπομένως θέλουσιν ἀναγκάζεσθαι νὰ πληρώνωσι τὴν διαφορὰν τῆς ἀγοραίας ἀξίας μεταξὺ τῶν χαλκίνων νομισμάτων καὶ τῶν τραπεζικῶν γραμματίων τῆς Τραπέζης τῆς Ἠπειροθεσσαλίας. Καὶ οἱ κάτοικοι τῶν νέων χωρῶν ὑπέστησαν πρὸ μικροῦ καὶ ἄλλην ζημίαν, τὴν ὁποίαν νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ λησμονήσωμεν, διότι εὑρέθησαν κάτοχοι γραμματίων τραπεζικῶν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, καὶ ἐπειδὴ ταῦτα δὲν ἠδύναντο νὰ ἦναι δεκτὰ ἐν τοῖς Δημοσίοις Ταμείοις τῶν νέων Ἐπαρχιῶν, ἠναγκάσθησαν ν’ ἀνταλλάξωσιν ὑποτιμῶντες αὐτὰ διὰ χρημάτων δεκτῶν εἰς τὰ Ταμεῖα ἐκεῖνα. Θέλουσι δὲ ὑποστῆ νῦν πλὴν ταύτης καὶ ἄλλην ζημίαν, διότι θέλουσιν ἀναγκάζεσθαι νὰ ἀλλάσσωσι τὰ χάλκινα νομίσματά των εἰς ὑποδεεστέραν τιμὴν, διὰ νὰ προμηθεύωνται τὰ χρυσᾶ ἢ τὰ γραμμάτια τῆς Ἠπειροθεσσαλικῆς Τραπέζης πρὸς πληρωμὴν τῶν πρὸς τὸ Δημόσιον χρεῶν των. Ἐγὼ δὲν ἐπικαλοῦμαι οὐδὲν ἰδιαίτερον δικαίωμα ὑπὲρ τῶν κατοίκων τῶν νέων Ἐπαρχιῶν, ἀλλὰ δὲν συναινῶ νὰ ἐπιβληθῇ καὶ οὐδὲν ἰδιαίτερον βάρος ἐπ’ αὐτῶν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐξήτασεν ὑπὸ ἔποψιν ἐντελῶς τραπεζιτικὴν τὰς σχέσεις τῶν κατοίκων τοῦ ἄλλου Βασιλείου μὲ τοὺς κατοίκους τῆς Θεσσαλίας καὶ Ἠπείρου. Τοιαύτην τινὰ ἔννοιαν οὔτε εἶχεν, οὔτε ἠδύνατο νὰ ἔχῃ τὸ Ἑλληνικὸν Κοινοβούλιον, τὸ ὁποῖον γνωρίζει, ὅτι τὸ Ἑλληνικὸν Βασίλειον εἶναι ὁ Ἀντιπρόσωπος τοῦ ἐν τῇ Ἀνατολῇ Ἑλληνισμοῦ, καὶ ὡς τοιοῦτος ἔχει τὸ καθῆκον νὰ ὑφίσταται πάντα τὰ βάρη, ὅταν δι’ αὐτῶν δύναται νὰ ἐλπίσῃ, ὅτι θέλει συντελέσει εἰς ἀπελευθέρωσιν Ἑλληνικῆς τινος Ἐπαρχίας, μήπω ἐλευθέρας. Δὲν ἐπικαλοῦμαι λοιπὸν οὐδὲν ἰδιαίτερον δικαίωμα ὑπὲρ τῶν κατοίκων τῆς Θεσσαλίας καὶ τῆς Ἠπείρου, ἐπικαλοῦμαι ὅμως δικαίωμα, τὸ ὁποῖον δύνανται εὐλόγως νὰ ἀξιῶσι, νὰ μὴ τεθῶσιν εἰς ἥσσονα πρὸς τοὺς κατοίκους τῶν ἄλλων Ἐπαρχιῶν θέσιν κατὰ τὰς σχέσεις των πρὸς τὸ Δημόσιον Ταμεῖον, μέχρις οὗ ἀρθῇ ἡ ἀνισότης μεταξὺ ἀγοραίας καὶ ὀνομαστικῆς τιμῆς τῶν ἐν κυκλοφορίᾳ νομισμάτων. Τοῦτο δὲ βεβαίως θέλει κατορθωθῆ διὰ τῆς ἄρσεως τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας· ἀλλ’ ἡ ἄρσις αὕτη πολλάκις προεβλήθη εἰς ἡμᾶς ὑπὸ τῶν κυρίων Ὑπουργῶν ὡς τὸ κύριον μέλημα, ὡς ὁ κύριος σκοπὸς, εἰς τὸν ὁποῖον τείνουσι, καὶ σᾶς εἶπον, ὅτι, ἐὰν θέλετε νὰ ἄρητε πλέον τὴν ἀναγκαστικὴν κυκλοφορίαν, καὶ ἑπομένως τὴν ἀνισότητα τὴν νομισματικὴν, σπεύσατε νὰ ψηφίσητε τὰ φορολογικὰ ἡμῶν μέτρα. Ἤθελον ὑποθέσει τοὺς κυρίους Ὑπουργοὺς πολὺ ἁπλοῦς καὶ ἥκιστα εἰδότας τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους, ἐὰν ὑπελάμβανον, ὅτι διὰ τοῦ τρόπου, τὸν ὁποῖον σᾶς προβάλλουσι πρὸς ἐπιτυχίαν τοῦ ἰσοζυγίου τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ὅτι θέλουσι κατορθώσει τοῦτο, ἤτοι ὅτι θέλουσιν ἐπιτύχει ἀληθῶς τὴν ἰσοζύγισιν τῶν ἐσόδων πρὸς τὰ ἔξοδα, καὶ ὅτι ἐπιτυχόντες τὴν ἰσοζύγισιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ θέλουσιν ἐπιτύχει δι’ αὐτῆς τὴν ἄρσιν τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας. Οὐδὲ ἡ ἀντιπολίτευσις, οὐδ’ ἡ Βουλὴ, οὐδ’ ὑπάρχει ἴσως πολίτης Ἕλλην, ὁ ὁποῖος δὲν ἐπιθυμεῖ νὰ ἄρωμεν τέλος τὴν ἀναγκαστικὴν κυκλοφορίαν. Διαφωνοῦμεν ὅμως πρὸς τοὺς κυβερνῶντας ἐπὶ τοῦ τρόπου, κατὰ τὸν ὁποῖον ζητοῦσιν νὰ ἄρωσιν αὐτήν. Καὶ νομίζω διαφωνοῦντες, ὅτι πράττομεν τὸ πρώτιστον καθῆκον πρὸς τοὺς ἐντολεῖς ἡμῶν, προσπαθοῦντες νὰ μὴ ἐπιβαρύνωμεν ἄνευ ἀνάγκης αὐτοὺς καὶ προτείνοντες τρόπον ἄλλον, δι’ οὗ πιστεύομεν, ὅτι δυνάμεθα νὰ ἐπιτύχωμεν πράγματι τὴν ἰσοζύγισιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ καὶ τὴν ἄρσιν τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας. Καὶ ἀληθῶς ἡμεῖς πιστεύομεν, ὅτι οὐδέτερον τούτων θέλει ἐπιτευχθῆ διὰ τῶν οἰκονομικῶν μέτρων τοῦ Ὑπουργείου.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄλλος δὲν ζητεῖ τὸν λόγον. Κηρύσσεται περατωμένη ἡ συζήτησις. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχήν....

§86ΠΟΛΛΟΙ (ἐξ ἀριστερῶν). Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν λέγουν ναί, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουν ὄχι. (Γίνεται ἡ ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον).

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. 164 ἐψήφισαν, 97 ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς καὶ 67 κατὰ, ὥστε ἐγένετο δεκτὴ ἡ ἀρχή. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον καὶ τὸ σύνολον εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν.)

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρᾳ 7 καὶ 45).