1882.11.25

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 24

Τῆς 25 Νοεμβρίου 1882

(Πέμπτη)

Ὥρᾳ 3 Μ. Μ. (Ἀπαρτίας γενομένης, ἀνεγνώσθησαν καὶ ἐνεκρίθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προτεραίας).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τηλεγράφημα ἐκ Κέας «Πρόεδρον Βουλῆς, Ἀθήνας. Ἐντολῇ πλήθους συμπολιτῶν μας ὑποβάλλομεν εὐχὴν εἰς τὴν σεβαστὴν Βουλήν, ἐπιψηφίσῃ φορολογικὰ νομοσχέδια κτλ. (Ἀναγινώσκεται). Ὁ Δήμαρχος Ἀθηναίων ὑποβάλλει ἀναφορὰν δι’ ἧς ἐν ὀνόματι τῆς πόλεως τῶν Ἀθηνῶν παρακαλεῖ νὰ τεθῇ ὑπὸ τὴν ψήφισιν τῆς Βουλῆς τὸ περὶ ὑδραυλικῶν τοῦ Δήμου Ἀθηναίων νομοσχέδιον, καθότι ἄνευ τοῦ Νόμου αὐτοῦ περὶ τῆς ἐκτιμήσεως, πρὸς ἀποζημίωσιν τῶν παρὰ τῷ ὑδραγωγείῳ καταλαμβανομένων ἰδιωτικῶν κτημάτων τῷ εἶναι ἀδύνατον νὰ προχωρήσῃ εἰς τὰ ἔργα του, καὶ ἐκ τῆς ἐλλείψεως ταύτης ἡ πόλις τῶν Ἀθηνῶν θέλει στερηθῆ καὶ πάλιν κατὰ τὸ προσεχὲς θέρος τοῦ ἀναγκαιοτάτου ὑπὲρ τῆς ὑγείας τῆς πόλεως ὕδατος.

§2ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Νὰ τεθῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τὸ περὶ ὑδραγωγείων τῶν πόλεων νομοσχέδιον.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ λέγει καὶ ἡ ἀναφορά, ὡς ἠκούσατε, νὰ τεθῇ τὸ νομοσχέδιον εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§4ΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Πρόκειται, κύριοι, περὶ ἀποζημιώσεως τῆς Ἑλένης, Εἰρήνης καὶ Ἀρούτσας, θυγατέρων τοῦ ἀγωνιστοῦ Διαμάντη Πρωτογέρη διὰ τὰς ἐκδουλεύσεις τοῦ πατρός των, κατὰ τὸν ἱερὸν ἀγῶνα, ἐκδουλεύσεις αὐτοῦ, 7κις πληγωθέντος καὶ πολεμήσαντος κατὰ τὰς κυριωτέρας μάχας παρὰ τῷ πλευρῷ τοῦ Μάρκου Βότσαρη καὶ μηδεμίαν ἀμοιβὴν λαβόντος ποτέ. Συνιστῶ λοιπὸν τὴν ἀναφοράν των εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν διὰ νὰ λάβουν τὴν ἀπαιτουμένην πρόνοιαν περὶ αὐτῶν.

§5ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Ὅτε, κύριοι, κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν ὁ ἀξιότιμος ἡμῶν συνάδελφος κύριος Βουλπιώτης κατέθεσεν εἰς τὸ Προεδρεῖον ἀναφοράν τινα τῶν πλοιάρχων τῆς Ἑλληνικῆς Ἀτμοπλοϊκῆς Ἑταιρίας, εἶπον ἀπὸ τῆς θέσεως μου, ὅτι οἱ κύριοι ἐμποροπλοίαρχοι δὲν ἐκπληροῦν τὸ καθῆκόν των. Ἡ φράσις μου αὕτη δύναται νὰ παρεξηγηθῇ. Πρὸς ἄρσιν λοιπὸν πάσης τοιαύτης παρεξηγήσεως καὶ διὰ νὰ ἐκπληρώσω ἓν σπουδαῖον καθῆκον πρὸς τὴν ἰδιαιτέραν μου πατρίδα, ἔρχομαι νὰ ὑποβάλω ἐν τύπῳ ἐπερωτήσεως εἰς γνῶσιν τῆς Κυβερνήσεως τὰ ἑξῆς: Κατὰ τὴν πρώτην σύστασιν τῆς Ἑλληνικῆς Ἀτμοπλοϊκῆς Ἑταιρίας διὰ τῆς μεταξὺ αὐτῆς καὶ τῆς Κυβερνήσεως κλεισθείσης συμβάσεως, ἡ Ἑταιρία αὕτη ὑπεχρεώθη νὰ ποιῆται προσεγγίσεις τινάς, θεωρηθείσας ἐπιζημίους· αἱ ἐπιζήμιαι αὗται προσεγγίσεις, αἱ ὁποῖαι, κατ’ ἐμέ, δὲν εἶναι τοιαῦται, ἀλλ’ εἶναι ἧττον ἐπωφελεῖς εἰς τὴν Ἑταιρίαν, ἀνέρχονται, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, εἰς 10 διὰ δὲ τὰς ἐπιζημίους ταύτας προσεγγίσεις ἡ Ἑταιρία ἀποζημίωσιν λαμβάνει κατ’ ἔτος 300 χιλιάδας δραχμάς. Μεταξὺ τῶν ἐπιζημίων τούτων προσεγγίσεων εἶναι καὶ ἡ εἰς Βυτρενίτσαν προσέγγισις· καὶ ὅμως ἀπὸ τὸ 1856 μέχρι πρὸ 2 ἐτῶν, ἤτοι ἐπὶ ὁλόκληρον 25αν, ἡ Ἑλληνικὴ Ἀτμοπλοϊκὴ Ἑταιρία ἐλάμβανε τὴν ἀποζημίωσιν ταύτην, ἀνερχομένην εἰς 750 χιλιάδας περίπου δραχμῶν, χωρὶς τὸ παράπαν νὰ ἐκπληροῖ τὴν ὑποχρέωσίν της, διότι ἅπαξ ἢ δὶς τοῦ ἔτους προσήγγιζον τ’ ἀτμοκίνητα αὐτῆς εἰς τὸν ὅρμον Βυτρενίτσης. Πρὸ δύω ἐτῶν, ἤτοι κατὰ τὸ 1880, ἀνενεώθη ἡ σύμβασις αὕτη μεταξὺ τῆς Ἀτμοπλοϊκῆς Ἑταιρίας καὶ τῆς τότε Κυβερνήσεως, παρὰ τοῦ κυρίου Τρικούπη προεδρευομένης, καὶ ἐν παραρτήματι τῆς συμβάσεως ἐτέθη ῥητῶς, ὅτι ἡ Ἑταιρία ὑποχρεοῦται νὰ προσεγγίζῃ εἰς ἄλλους τινὰς λιμένας καὶ εἰς τὸν λιμένα τῆς Βυτρενίτσης. Ἡ Κυβέρνησις τοῦ κυρίου Τρικούπη, ἔχουσα ὑπ’ ὄψιν τὴν παράβασιν τῶν ὑποχρεώσεων εἰς τὴν ὁποίαν ἐξηκολούθει νὰ περιπίπτῃ ἡ Ἑλληνικὴ Ἀτμοπλοϊκὴ Ἑταιρία, ἠθέλησεν νὰ ὑποχρεώσῃ αὐτὴν, ἀναγράψασα εἰς τὴν νέαν σύμβασιν ῥητὸν ὅρον ὅτι, ἐὰν ἀδικαιολογήτως δὲν κάμει προσέγγισίν τινα, ὑποχρεοῦται ἡ Ἑταιρία εἰς πρόστιμον πεντακοσίων δραχμῶν καὶ οὕτω καθ’ ἑξῆς· ἀλλὰ ἀπὸ τότε μέχρι τοῦδε ἡ Ἑταιρία—δὲν ἠξεύρω τί πράττει εἰς ἄλλους λιμένας—εἰς τὸν λιμένα Βυτρενίτσης δὲν κάμνει τακτικὰς προσεγγίσεις. Τοῦτο ἐπιφέρει μεγάλην βλάβην εἰς τὴν ἰδιαιτέραν πατρίδα μου, καὶ ἐνῷ στερούμεθα τῆς κατὰ ξηρὰν συγκοινωνίας, στερούμεθα οὕτω καὶ τῆς κατὰ θάλασσαν. Δὲν δυνάμεθα δὲ οὔτε νὰ ἀποκτήσωμεν τοιαύτην τινὰ κατὰ θάλασσαν συγκοινωνίαν, διότι αἱ λοιπαὶ Ἑταιρίαι, εἰς τὰς ὁποίας ἀπετάθημεν, καὶ ἰδίως ἡ Πανελλήνιος, προτάσσει ὡς κώλυμα, νὰ διατάξῃ τὴν προσέγγισιν τῶν ἀτμοκινήτων αὐτῆς εἰς τὸν λιμένα μας, τὴν σύμβασιν. Διὰ τοῦτο φέρων εἰς γνῶσιν τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν τὴν παράβασιν ταύτην, τὴν ὁποίαν ἐξακολουθεῖ νὰ πράττῃ ἡ Ἑλληνικὴ Ἀτμοπλοϊκὴ Ἑταιρία, παρακαλῶ πρῶτον νὰ ἐφαρμόσῃ τὴν παράγραφον 2 τοῦ ἄρθρου 3 τῆς ἀπὸ 4 Νοεμβρίου 1880 συμβάσεως, κατὰ τὴν ὁποίαν, ὡς σᾶς προεῖπον, ὑπόκειται ἡ Ἑταιρία εἰς πληρωμὴν προστίμου’ κατόπιν δὲ νὰ ὑποχρεώσῃ αὐτὴν διὰ παντὸς τρόπου νὰ ἐνεργῇ τὰς προσεγγίσας τακτικῶς· ἄλλως, νὰ ἀπαλειφθῇ ἀπὸ τὴν σύμβασιν ἡ προσέγγισις εἰς Βυτρενίτσαν, διότι τοῦτο εἶναι συμφερώτερον εἰς ἡμᾶς, καθόσον τότε θέλομεν ἔχει τὴν προσέγγισιν τῶν ἀτμοπλοίων μιᾶς ἄλλης Ἑταιρίας.

§6Λ. ΚΑΠΕΤΑΝΑΚΗΣ. Ἔχω δι’ ἐλπίδος, κύριοι, ὅτι οὔτε ἐν τῇ συνειδήσει ὑμῶν, οὔτε ἐν τῇ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ἢ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης θὰ κριθῶ ἄξιος νὰ ὑποστῶ παραινέσεις, ὡς ποιούμενος κατάχρησιν τοῦ δικαιώματος τοῦ ἐπερωτᾷν διὰ πράγματα ἐπουσιώδη, ἀπασχολῶν οὕτω τὸν πολύτιμον τῆς Βουλῆς χρόνον, διότι, ὡς γνωρίζετε, μόνον δύω ἔχω ὑποβάλει μέχρι τοῦδε ἐπερωτήσεις, μίαν πρὸς τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν καὶ μίαν πρὸς τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, αἱ ὁποῖαι ἀμφότεραι ἀφορῶσιν εἰς γενικὰ συμφέροντα καὶ οὐχὶ εἰς προσωπικὰ ἢ εἰς μόνον τὴν Ἐπαρχίαν μου ἀναγόμενα. Καὶ τοῦτο, διότι φρονῶ, ὅτι τὸ ποιεῖν ἐπερωτήσεις ἐν τῇ Βουλῇ περὶ πραγμάτων καθαρῶς ἐπαρχιακῶν ἢ προσωπικῶν, οὐ μόνον δὲν πρέπει νὰ γίνεται διὰ λόγους πολλοὺς καὶ δικαίους, πολλάκις ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου λεχθέντας, ἀλλ’ εἶναι καὶ ἐντελῶς ἀλισυτελὲς, μάταιον καὶ ἄνευ οὐδενὸς πρακτικοῦ ἀποτελέσματος. Ὑποθέσατε, κύριοι, ὅτι ἐπερωτᾶτε παραπονούμενοι, ὅτι οἱ εἰσπράκτορες ἢ τὰ στρατιωτικὰ ἀποσπάσματα καταδιώκουσιν ἀνηλεῶς καὶ παρανόμως τοὺς ἐν τῇ Ἐπαρχίᾳ φίλους σας χωρὶς νὰ ὑπάρχωσι κατ’ αὐτῶν ἐντάλματα συλλήψεως ἢ ἄλλοι νόμιμοι καταδιώξεως λόγοι, ἐνῷ ἀφίνουσιν ἐντελῶς ἀκαταδιώκτους τοὺς φυγοδίκους καὶ ὀφειλέτας τοῦ Δημοσίου, τοὺς φίλα φρονοῦντας τοῖς Ὑπουργικοῖς Βουλευταῖς· ποῖον νομίζετε θὰ ᾖναι τὸ ἀποτέλεσμα; νὰ προκαλέσῃ ἡ Κυβέρνησις μίαν ἔκθεσιν τοῦ Μοιράρχου διὰ τὰ ἀποσπάσματα, ἢ τοῦ Ταμίου διὰ τοὺς εἰσπράκτορας, ἐν ᾗ δι’ ὅλης τῆς δυνάμεως τοῦ καλάμου των θὰ παριστῶσιν οἱ κύριοι οὗτοι, ὅτι τὰ ἀποσπάσματα καὶ οἱ εἰσπράκτορες ἐκτελοῦσι πιστῶς καὶ εἰλικρινῶς τὸ καθῆκόν των, καὶ ὅτι ὅλα τὰ ἐν τῇ Βουλῇ λεχθέντα ἐναντία εἶναι ψεύδη ἀναιδῆ. Ἐὰν δὲ τολμήσετε νὰ ἀμφισβητήσητε τὸ ἀληθὲς τῶν γραφομένων τοῦ Ταμίου ἢ τοῦ Μοιράρχου, ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν ἔχει ἄλλο τι νὰ πράξῃ ἢ νὰ διατάξῃ τὸν ἁρμόδιον Νομάρχην, ὡς ἀνωτέραν Ἀρχὴν, νὰ δώσῃ πληρεστέρας πληροφορίας, καὶ μετ’ οὐ πολὺ θὰ σᾶς παρουσιάσῃ μίαν ἔκθεσιν τοῦ Νομάρχου λαμπρὰν, ἐν ᾗ θὰ ἐπιβεβαιοῦνται τὰ παρὰ τοῦ Μοιράρχου καὶ Ταμίου γραφέντα καὶ θὰ ὑπερεκθειάζεται ὁ ἀκραιφνὴς ζῆλος καὶ ἡ πιστὴ ἐκπλήρωσις τῶν καθηκόντων τῶν ἀποσπασμάτων καὶ τῶν εἰσπρακτόρων, πρὸς οὓς ἴσως προτείνει νὰ δοθῇ καὶ ὁ σταυρὸς τοῦ Σωτῆρος. Ποῖον λοιπὸν θὰ ᾖναι τὸ ἀποτέλεσμα; Θὰ τολμήσητε νὰ εἴπητε, ὅτι λέγει ψεύματα ὁ κύριος Νομάρχης; ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν θὰ σᾶς ἀπαντήσῃ, ὡς καὶ ἄλλοτε: δὲν εὑρίσκω λόγους ἀποχρῶντας, νὰ πιστεύσω σᾶς καὶ οὐχὶ τὰ ἐπίσημα ὄργανα τῆς Κυβερνήσεώς μου. Λοιπὸν αἱ τοιαῦται ἐπερωτήσεις δὲν εἶναι ἐντελῶς ἀλυσιτελεῖς καὶ μάταιαι;

§7ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Τί ποιητέον;

§8ΚΑΠΕΤΑΝΑΚΗΣ. Καὶ μὴ νομίζετε, κύριοι, ὅτι δὲν εἶχον καὶ ἐγὼ πράγματα ἐπαρχιακὰ διὰ νὰ κάμω ἐπερωτήσεις, ἀλλ’ ἕνεκα αὐτῶν τῶν λόγων ἀπετράπην πάντοτε. Ἰδοὺ π. χ. ἓν ἐκ τῶν πολλῶν. Ἐν τῇ Ἐπαρχίᾳ μου ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν διώρισε Ἔπαρχον ἕνα νέον διδάκτορα τῆς Ἰατρικῆς Σχολῆς τοῦ Πανεπιστημίου καὶ ἐπὶ 8 ἔτη ὡς Ἔπαρχον εὐδοκίμως ὑπηρετήσαντα, τὸν κύριον Πήλικαν, ἐξάδελφον, νομίζω, τοῦ Βουλευτοῦ κυρίου Πήλικα. Δὲν θεωρῶ ἀναγκαῖον νὰ πλέξω τὸν στέφανον τοῦ κυρίου Πήλικα, πρώην Ἐπάρχου Οἰτύλου, διότι νομίζω, ὅτι δὲν θὰ ὑπάρξῃ μεταξὺ ὑμῶν οὐδεὶς, ὅστις νὰ μὴ πιστεύσῃ, ὅτι εἷς νέος, φέρων δίπλωμα τοῦ Πανεπιστημίου καὶ ἐπὶ 8 ὅλα ἔτη εὐδοκίμως ὑπηρετήσας ὡς Ἔπαρχος, δύναται ἐπιτυχῶς νὰ διοικήσῃ μίαν Ἐπαρχίαν. Τί συνέβη ὅμως; μετὰ δέκα πέντε ἡμέρας ὁ κύριος Πήλικας ἀπελύθη, καὶ διατί νομίζετε; διότι εἶχε τὴν ἀπρονοησίαν νὰ συμπεριπατήσῃ μιᾷ τῶν ἡμερῶν μετὰ τοῦ συναδέλφου μου κυρίου Λεωνίδα Καπετανάκου, Βουλευτοῦ Οἰτύλου! Ἓν τῶν ἄρθρων τοῦ συμβόλου τῆς ὄντως ἀναμορφωτικῆς Κυβερνήσεως τοῦ κυρίου Τρικούπη εἶναι, φαίνεται, καὶ ὅτι ἀπαγορεύεται εἰς τοὺς ὑπαλλήλους αὐτῆς, ἐπὶ ποινῇ ἀποκεφαλίσεως ἐκ τῆς θέσεως, τὸ συμπεριπατεῖν ἢ καὶ συνομιλεῖν μὲ τοὺς ἀντιπολιτευομένους. Ἀπελύθη λοιπὸν ὁ κύριος Πήλικας· ἀλλὰ ποῖος νομίζετε τὸν ἀντικατέστησεν; ἕνας κἄποιος Καβουλάκος, ὡς ἐπαρχεύων Γραμματεὺς, ἄνθρωπος ἀγράμματος μέχρις ἀπιστεύτου βαθμοῦ καὶ γελοῖος. Ἐὰν ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εὐαρεστηθῇ νὰ ἀναδιφήσῃ τὸν σχετικὸν φάκελλον τῆς ἀλληλογραφίας τοῦ Ἐπαρχεύοντος Οἰτύλου, εἶμαι βέβαιος, ὅτι πολὺ θὰ διασκεδάσῃ· θὰ ἴδῃ ἐκεῖ δολοφονούμενα ἀνηλεῶς καὶ τὴν Γραμματικὴν καὶ τὸ Συντακτικὸν, τὴν δὲ Ἑλληνικὴν γλῶσσαν οὑτωσεί παραμορφουμένην, ὥστε θὰ οἰκτείρῃ καὶ τοὺς συστήσαντας καὶ τοὺς διορίσαντας αὐτόν. Ἀκούσατε παρακαλῶ. Εἰς τὸν Δῆμον Μέσης προσεβλήθη εἷς ὀνομαζόμενος Χονδροκούκης ἀπὸ εὐλογίαν, ὅστις μετηνέχθη εἰς τὸν ὅμορον Δῆμον τῆς Ἐπαρχίας Γυθείου· ὁ Δήμαρχος Μέσης δι’ ἐγγράφου του ἀνήγγειλε πρὸς τὸν ἐπαρχεύοντα κύριον Καδουλάκον τὸ γεγονὸς τοῦτο, ὅστις γράφει πρὸς τὸν Ἔπαρχον Γυθείου οὕτως αὐτολεξεὶ «Ἀναφορὰ Δημάρχου Μέσης, νόσος εὐλογία, Μιχαὴλ Χονδροκούκης, χωρίον Παχυάνικα, ἐλήφθησαν καταληπτικὰ μέτρα». Θέλων δὲ νὰ παραστήσῃ, ὅτι ὁ Δήμαρχος Οἰτύλου δὲν φροντίζει ποσῶς περὶ τῆς εὐλογίας, γράφει «ὁ δὲ Δήμαρχος Οἰτύλου οὐκ ὀλίγον ἐν διαφέρει περὶ δημοσίου ὑγείας·» (ἱλαρότης γενική).

§9ΜΟΝΤΕΣΑΝΤΟΣ......

§10ΚΑΠΕΤΑΝΑΚΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κύριον Βουλευτὴν Κεφαλληνίας νὰ μὴ μὲ διακόπτῃ· δὲν τὰ ἐννοεῖ αὐτά· ἄλλως, δύναται νὰ μὲ διαδεχθῇ καὶ μὲ ἀναιρέσῃ, καὶ διὰ νὰ κάμῃ μάλιστα μεγαλειτέραν ἐντύπωσιν τὸν συμβουλεύω νὰ ἀναρτήσῃ εἰς τὸ στῆθός του καὶ τὸν σταυρὸν τοῦ Σωτῆρος, ὃν ὁ κύριος Τρικούπης τῷ ἀπένειμε διὰ τὰς μεγάλας καὶ λαμπρὰς πρὸς τὸ ἔθνος ὑπηρεσίας του! Λοιπὸν, κύριοι, ἔκαμα δύω ἐπερωτήσεις, μίαν ἀπευθυνομένην πρὸς τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, ὅστις δυσφορῶν μοὶ ἀπήντησεν, ὅτι θὰ λάβῃ σημειώσεις διὰ νὰ στείλῃ εἰς τὸν Ναύσταθμον νὰ λάβῃ πληροφορίας καὶ ὅταν τὰς λάβῃ θὰ τὰς φέρῃ, ὡς νὰ μὴ ἦτο ὁ Ναύσταθμος ὀλίγας ὥρας μακρὰν τῶν Ἀθηνῶν, ἀλλ’ εἰς τὸ ἄλλο ἡμισφαίριον καὶ ὡς νὰ μὴ ἐγνώριζον ἐγὼ ὅτι ἅπαξ τοὐλάχιστον τῆς ἡμέρας ἀναχωρεῖ διὰ τὸν Ναύσταθμον καὶ ἐπανέρχεται ἐκεῖθεν ἀτμόπλοιον ἐπίτηδες. Ἀλλ’ αὐτὸν τὸν λογαριασμὸν θὰ τὸν τακτοποιήσωμεν τὸ Σάββατον· Ἡ ἄλλη δὲ ἐπερώτησις, τὴν ὁποίαν πρὸ 10 ἡμερῶν ἔκαμα, ἀπηυθύνετο πρὸς τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας· προῆλθε δὲ αὕτη ἐκ τῆς ἑξῆς ἀφορμῆς: τὴν ἡμέραν ἐκείνην πολλοὶ συνάδελφοι παρεπονοῦντο, ὅτι πολλὰ δημοτικὰ σχολεῖα ἐν ταῖς ἐπαρχίαις των διατελοῦσιν ἐν ἀργείᾳ, ἐλλείψει Δημοδιδασκάλων, ὁ δὲ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, δικαιολογούμενος, εἶπεν, ὅτι εἶναι ἀληθὲς αὐτό, ἀλλὰ δὲν πταίει αὐτὸς, διότι δὲν ὑπάρχουσι Δημοδιδάσκαλοι, τοὺς ὁποίους νὰ διορίσῃ· τοῦτο δὲ καὶ χθὲς ἀκόμη ἐπανέλαβεν. Ἐνόμισα λοιπὸν καλὸν νὰ ὑποβάλω τότε εἰς τὸ κύριον Ὑπουργὸν τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως τὴν ἐπερώτησιν «πόσους Δημοδιδασκάλους καὶ πόσας Δημοδιδασκαλίσσας ἀπέλυσε τῆς ὑπηρεσίας καὶ διὰ τίνας λόγους»· προσέτι δὲ καὶ μίαν ἐπιβοηθητικὴν ἐπερώτησιν «πόσους καὶ πόσας μετέθεσε»· Περιέμενα τὸ προπαρελθὸν Σάββατον νὰ δοθῇ ἀπάντησις, ἀλλὰ τότε δὲν ἔγεινε συνεδρίασις· περιέμενα τὸ παρελθὸν, ὅτε ἐγένετο συνεδρίασις, ἀλλ’ οὐδεμία μοὶ ἐδόθη· ἀνέμενον δὲ καὶ χθὲς, ὅτε ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως ἔλαβε τὸν λόγον, ἀλλ’ ἀφοῦ, ὡς ἐνθυμεῖσθε, ἐξετραγώδησε μετὰ θρήνου καὶ κοπετοῦ καὶ διὰ τραγικωτάτων κινημάτων τῶν χειρῶν καὶ τοῦ σώματος τὴν ἐλεεινὴν καὶ ἀθλίαν κατάστασιν τῆς κατωτέρας παιδείας, κατῆλθε τοῦ βήματος, ἐνῶ ἐγὼ τῷ ἐφώναζον: κύριε Ὑπουργὲ εἰς τὴν ἐπερώτησιν θὰ μου δὲν ἀπαντήσητε»; καὶ δὲν ἀπήντησε. Λοιπὸν, Κύριοι, ἐπειδὴ νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι πλέον ἀξιοπρεπὲς δι’ ἐμὲ νὰ ἐπαναλαμβάνω τὰ αὐτὰ καὶ νὰ παρακαλῶ τὸν κύριον Ὑπουργὸν νὰ ἀπαντήσῃ, ἐνῷ ἔχω δικαίωμα νὰ ζητῶ ἀπὸ αὐτὸν πληροφορίας, καὶ αὐτὸς εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ τὰς δίδῃ, ἐνόμισα καλὸν νὰ ἀπαντήσω ἐγὼ δι’ αὐτὸν, καὶ θὰ ἴδητε, ὅτι εἶναι πλέον περιττὴ ἡ ἀπάντησις τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ, διότι ἐγὼ ἔχω κατάλογον ἀκριβῆ τῶν τε μετατεθέντων παρ’ αὐτοῦ Δημοδιδασκάλων καὶ Δημοδιδασκαλισσῶν καθὼς καὶ τῶν ἀπολυθέντων ἐξ ἀμφοτέρων τῶν φύλων, καὶ τῶν λόγων τῆς ἀπολύσεως αὐτῶν, καθόσον ἀναφέρονται ἐν τοῖς Διατάγμασιν. Ἔκαμα δὲ τὴν ἐπερώτησιν ταύτην, διότι φρονῶ, ὅτι ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῆς Ἐκπαιδεύσεως δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἀπολύῃ Δημοδιδασκάλους καὶ Δημοδιδασκαλίσσας, ἐὰν δὲν προηγηθῶσιν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ῥητῶς ἀπαιτεῖ ὁ Νόμος, καὶ ὅτι πᾶσα ἀπόλυσις τοιαύτη, μὴ προσηκόντως δεδικαιολογημένη, συνεπιφέρει εὐθύνην διὰ τὸν ἀπολύοντα Ὑπουργόν. Κατ’ ἐμὲ κριτὴν, κύριοι, ὁ Νόμος τῆς 6 Φευρουαρίου 1334 περὶ δημοδιδασκαλίας ἐν γέννει ἐν κεφαλαίῳ 4ῳ, ἐπιγραφομένῳ «περὶ τῆς ἀπὸ μέρους τῆς Κυβερνήσεως ὑπερτάτης ἐποπτείας» ῥητῶς ἀποδεικνύει, ὅτι ἡ ἰδέα, τὴν ὁποίαν πρὸ μικοῦ ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ἐξενέγκω, εἶναι ὀρθὴ καὶ ἀσφαλὴς, ἅτε εἰς τὸν Νόμον αὐτὸν στηριζομένη. Ὁ Νόμος οὗτος ἐν ἄρθρῳ 42ῳ ἀναγράφει τὰς ἐπανορθωτικὰς ποινὰς, τὰς ὁποίας ἔχουσι τὸ δικαίωμα νὰ ἐπιβάλλωσι εἰς τοὺς Δηδασκάλους αἱ Ἐπιθεωρητικαὶ Ἐπιτροπαὶ, εἰσὶ δὲ αὗται 1) ἐπίπληξις, 2) πρόστιμον 1–20 δρ. 3) παῦσις τῶν χρεῶν διὰ 8 ἡμέρας ἕως ἓξ μῆνας μετὰ ἢ ἄνευ ἀφαιρέσεως τοῦ μισθοῦ. Ἐν δὲ ἄρθρῳ 54ῳ φέρονται ἐπὶ λέξει τὰ ἑξῆς· «Δύναται δὲ καὶ νὰ παύσῃ Διδασκάλους ὁ Ὑπουργὸς, ἀλλὰ μόνον εἰς τὴν περίπτωσιν τοῦ ἄρθρου 41, § 2»· ἡ δὲ παραγρ. 2 τοῦ ἄρθρου 41 ἔχει ὡς ἑξῆς· «Αἱ Ἐπιθεωρητικαὶ Ἐπιτροπαὶ τῶν κατὰ Νομοὺς ἢ Ἐπαρχίας Σχολείων ἔχουσι τὸν δικαίωμα καὶ τὸ χρέος νὰ ἐπιτηρῶσιν ὅλας τὰς Ἐπιθεωρητικὰς Ἐπιτροπὰς τῶν ἐπιτοπίων Σχολείων καὶ τὰ κατὰ τὸν Νομὸν ἢ τὴν Ἐπαρχίαν των δημοτικὰ Σχολεῖα. Ἰδιαίτερα καθήκοντα αὐτῶν εἶναι τὰ ἑξῆς..... 2) Νὰ ἐπιβάλλῃ ἐπανορθωτικὰς ποινὰς εἰς Διδασκάλους, τοὺς ὁποίους ἤθελεν κρίνει ἔχοντας κακὴν διαγωγὴν καὶ κακὰ ἤθη, ἢ μὴ ἐπιμελουμένους, ἢ τοὺς ὁποίους ἄλλοι Διδάσκαλοι Νομῶν ἢ Ἐπαρχιῶν ἤθελον κατηγορήσει ὡς τοιούτους». Λοιπὸν διὰ νὰ ἀπολύσῃ ὁ Ὑπουργὸς τῆς Ἐκπαιδεύσεως ἕνα Διδάσκαλον, ἀπαιτεῖται ἀναγκαίως νὰ συντρέχωσιν αἱ περιστάσεις τῆς § 2 τοῦ ἄρθρου 41, τουτέστι νὰ ὑπάρχῃ ἔκθεσις τῶν κατὰ Νομοὺς ἢ Ἐπαρχίας Ἐπιθεωρητικῶν ἐπιτροπῶν ἢ τουλάχιστον τῶν κατὰ τὸ θέρος ἢ ἄλλην Ἐποχὴν ἀποστελλομένων ἐκτάκτων Ἐπιθεωρητῶν τῶν δημοτικῶν Σχολείων. Κύριοι, ἐνθυμεῖσθε, πιστεύω, ὅτι μέχρις οὗ τεθῇ ἐν ἰσχύϊ ὁ Νόμος περὶ εὐθύνης τῶν Ὑπουργῶν, ταῦτα δὲν ἐλαμβάνοντο δυστυχῶς ὑπ’ ὄψιν, καὶ οἱ Δημοδιδάσκαλοι ἀπελύοντο καθ’ ὁρμαθοὺς καὶ ἀνεξετάστως· ἀλλὰ μετὰ τὸν περὶ εὐθύνης τῶν Ὑπουργῶν νόμον ἀνεβίωσε καὶ ἡ ἰσχὺς τῶν ἀνωτέρω διατάξεων τοῦ Νόμου καὶ κατ’ ἀκολουθίαν ὁ Ὑπουργὸς, ὁ ὁποῖος ἀπολύει Δημοδιδάσκαλον χωρὶς νὰ συντρέχωσιν αἱ περιστάσεις, αἱ ἐν τῷ περὶ τούτου Νόμῳ ἐνδιαλαμβανόμεναι, παραβαίνει οὐ μόνον πλέον τὸ ἠθικὸν καθῆκόν του, ἀλλὰ καὶ τὸν περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν Νόμον· Νομίζω, ὅτι τοῦτο ἔχων ὑπ’ ὄψιν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Γόρτυνος βουλευτὴς κύριος Δηλιγιάννης, εὑρεθεὶς Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, ὅτε ἐτέθη ἐν ἰσχύϊ ὁ περὶ εὐθύνης τῶν Ὑπουργῶν Νόμος, οὐδένα ἀπέλυσε Δημοδιδάσκαλον, ἐὰν δὲ δὲν πλανῶμαι, καὶ οἱ μετ’ αὐτὸν τὸ Ὑπουργεῖον τοῦτο διευθύναντες οὐδέποτε ἀπέλυσαν Δημοδιδάσκαλον ἄνευ νομίμου λόγου· παρακαλῶ μάλιστα αὐτὸν, ἐπειδὴ δύναται πολὺ κάλλιον ἐμοῦ νὰ πραγματευθῇ τὸ ζήτημα τοῦτο, τὸ ὁποῖον ἐγὼ τοὐλάχιστον θεωρῶ πολὺ σπουδαῖον, νὰ εὐαρεστηθῇ καὶ ὁμιλήσῃ ἐπ’ αὐτοῦ. Ἴδωμεν τώρα τί ἔκαμεν ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῆς Ἐκπαιδεύσεως. Μετέθεσε 421 Δημοδιδασκάλους καὶ Δημοδιδασκαλίσσας, ἤτοι 368 Δημοδιδασκάλους καὶ 53 Δημοδιδασκαλίσσας δι’ ἑνὸς Διατάγματος.

§11ΣΤΑΪΚΟΣ. Ὑπέσχετο νὰ τοὺς τοποθετήσῃ καταλληλότερον.

§12ΚΑΠΕΤΑΝΑΚΗΣ. Ἀπέλυσε Δημοδιδασκάλους 29 καὶ Δημοδιδασκαλίσσας 18· καὶ 9 μὲν ἐξ αὐτῶν δι’ ἀμέλειαν, συνεπείᾳ ἐκθέσεως τοῦ Ἐπιθεωρητοῦ, 3 δὲ δι’ ἀμέλειαν, οὐχὶ συνεπείᾳ ἐκθέσεως τοῦ Ἐπιθεωρητοῦ, ἀλλὰ δι’ ἀμέλειαν, τὴν ὁποίαν αὐτὸς ὁ κύριος Ὑπουργὸς κατεῖδεν ὑπάρχουσαν ἐκ τοῦ ἐν Ἀθήναις Γραφείου του.

§13ΣΤΑΪΚΟΣ. Καὶ δύω δι’ ἐπιμέλειαν.

§14ΚΑΠΕΤΑΝΑΚΗΣ. Τρεῖς ἕνεκα γήρατος καὶ δύω ὡς μὴ ἐπαρκοῦντας, ἄνευ ἐκθέσεως τοῦ Ἐπιθεωρητοῦ ἢ Ἐπιτροπῆς τινος. Ἀπελύθησαν δὲ 11, ἐπὶ τίνι νομίζετε λόγῳ; «Μετὰ ἐπιφυλάξεως διορισμοῦ ἀλλαχοῦ»· οὕτω φέρει τὸ Διάταγμα. Τρεῖς δὲ ἄνευ οὐδενὸς λόγου, καὶ 18 Δημοδιδασκάλισσαι ἀπελύθησαν μετ’ ἐπιφυλάξεως διορισμοῦ ἀλλαχοῦ. Νομίζω, κύριοι, ὅτι ὁ Νόμος, τὸν ὁποῖον ἔσχον πρὸ ὀλίγου τὴν τιμὴν ν’ ἀναφέρω, σοφῶς διέταξε τὰ περὶ τούτου, διότι γνωρίζετε καλλίτερον ἐμοῦ, ὅτι ἡ Δημοτικὴ Ἐκπαίδευσις δὲν εἶναι κτῆμα τῆς Ἐκτελεστικῆς Ἐξουσίας, ἀλλὰ μετέχει αὐτῆς καὶ ἡ Κοινότης, διότι αὐτὴ τὴν πληρώνει· καὶ δὲν εἶναι μὲν δίκαιον νὰ θέλωμεν ν’ ἀφαιρέσωμεν ἀπὸ τὴν Ἐκτελεστικὴν Ἐξουσίαν τὴν ἐποπτείαν, ἀλλὰ δὲν πρέπει καὶ νὰ δώσωμεν καὶ εἰς αὐτὴν ἀπόλυτον ἐξουσίαν νὰ διαθέτῃ τὰ περὶ ταύτης ὅπως αὐτῇ ἑκάστοτε ἤθελε δόξει. Δύναται νὰ διορίζῃ ὁ ὑπουργὸς, ἀλλὰ δὲν δύναται νὰ παύῃ Δημοδιδασκάλους, ἐν ὅσῳ ἡ Κοινότης, ἡ ὁποία τοὺς πληρώνει καὶ τῆς ὁποίας τὰ τέκνα ἐκπαιδεύονται παρ’ αὐτῶν, τοὺς εὑρίσκει καλοὺς, καὶ νὰ μεταθέτῃ αὐτοὺς ἀποστέλλων ἄλλους, τοὺς ὁποίους δὲν θέλουν ἐκεῖνοι, ἐκ τοῦ χρήματος τῶν ὁποίων μισθοδοτοῦνται· ὅτι δὲ ἡ κατωτέρα παιδεία οὕτω δέον νὰ κανονίζεται, διότι ἄλλως δὲν δύναται νὰ λειτουργήσῃ ἐπωφελῶς, ἀπόδειξις, ὅτι εἰς πλείστας Ἐπικρατείας τῆς Εὐρώπης οἱ Δημοδιδάσκαλοι ἐκλέγονται, ὡς γνωστὸν, παρὰ τῆς Κοινότητος. Νομίζω, λοιπὸν, ὅτι ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῆς Παιδείας δὲν εἶχε δίκαιον, λέγων, ὅτι δὲν εὑρίσκει Δημοδιδασκάλους καὶ ὅτι ἕνεκεν τούτου ἀργοῦσι πλεῖστα σχολεῖα. Ἐν τῇ Ἐπαρχίᾳ μου ἀργοῦσι τέσσαρα. Δικαιοῦμαι ὅθεν, φρονῶ, νὰ εἴπω εἰς τὸν κύριον ὑπουργόν: Κύριε ὑπουργὲ τῆς Παιδείας, ὅταν ἐγνωρίζετε, ὅτι δὲν ἔχετε Δημοδιδασκάλους, διατί ἀπολύετε αὐτοὺς ἀνεξετάστως καὶ ἄνευ ἀφορμῆς νομίμου; διότι ἂν ὑπῆρχεν ἀφορμὴ ἠθέλατε τὴν ἀναφέρει εἰς τὸ Διάταγμα. Ἔχω λοιπὸν τὸ δικαίωμα νὰ σᾶς λέγω, ὅτι ἀπελύσατε καὶ μετεθέσατε ἑκατοντάδας καὶ δεκάδας Δημοδιδασκάλους καὶ Δημοδιδασκαλίσσας οὐχὶ ἕνεκα νομίμων λόγων, ἀλλὰ διὰ νὰ εὐαρεστήσητε τοῖς φίλοις Σας Βουλευταῖς, παραβαίνοντες οὕτω τὸν Νόμον, τοῦ ὁποίου ἐτάχθητε παρὰ τῆς Πολιτείας φρουρός.

§15ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ὁ προαγορεύσας παρεπονέθη, ὅτι δὲν ἀπήντησα εἰς τὴν ἐπερώτησίν του, ἀλλὰ φαίνεται ἐλησμόνησεν, ὅτι κατὰ τὴν προπαρελθοῦσαν συνεδρίασιν τῆς Δευτέρας ἢ τῆς Τρίτης, νομίζω, ὅταν οἱ ἄλλοι συνάδελφοί μου Ὑπουργοὶ ἐτελείωσαν τὰς ἀπαντήσεις των εἰς τὰς ἐπερωτήσεις, τὰς ὁποίας τοῖς εἶχον ἀπευθύνει, ἀνῆλθον καὶ ἐγὼ εἰς τὸ βῆμα καὶ εἶπον, ὅτι εἶχον ν’ ἀπαντήσω εἰς τὰς ἐπερωτήσεις, τὰς ὁποίας μοὶ ἀπεύθυναν, ἀλλ’ ἡ Βουλὴ καὶ ἀπὸ τὴν μίαν καὶ ἀπὸ τὴν ἄλλην πλευρὰν εἶπεν, ὅτι ἦτον ἀργὰ καὶ ἔφυγαν.

§16ΚΑΠΕΤΑΝΑΚΗΣ. Ἐγὼ ἐφώναζα καὶ ἔμεινα.

§17ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Σεῖς ἐφωνάζατε ὅπως ἐφωνάζατε καὶ χθὲς τὸ ἑσπέρας, ὅταν ὡμίλουν περὶ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως· καὶ χθὲς ἐζητήσατε, ἐνῷ ὡμίλουν, ν’ ἀπαντήσω εἰς τὴν ἐπερώτησίν σας. Σᾶς ἀπήντησα, ὅτι ἤδη ὁμιλῶ περὶ ἄλλου θέματος καὶ κατόπιν θὰ ἔλθω, ἂν ἡ Βουλὴ θελήσῃ, εἰς τὴν ἐπερώτησίν σας. Ἐτελείωσα· ἐσηκώθητε καὶ ἐφωνάζατε, διὰ τὴν ἐπερώτησίν σας, ἐγὼ δὲ σᾶς εἶπον τότε, ὅτι τότε ἦτο καιρὸς ν’ ἀπαντήσω. Ἀλλὰ πρὶν ἀρχήσω τὴν ἀπάντησιν, ἐσηκώθησαν οἱ κ. βουλευταὶ καὶ ἔφυγαν. Ἐὰν ἡ Βουλὴ ἤθελε σταματήσει ν’ ἀκούσῃ τὴν ἀπάντησίν μου εἰς τὴν ἐπερώτησιν τοῦ κυρίου Καπετανάκη, ἤθελον εἴπει, ὅτι ὁ κύριος βουλευτὴς δὲν ἔχει καμμίαν ἐπερώτησιν, διότι τὸ Προεδρεῖον δὲν μοὶ ἀπέστειλε τοιαύτην· καὶ ἀφοῦ δὲν ἔλαβον, ἐπίστευσα, ὅτι τὴν ἐπερώτησιν, τὴν ὁποίαν ἐκάματε προφορικῶς, τὴν ἐσκέφθητε καλλίτερον καὶ εἴδετε, ὅτι ἐπερώτησις δὲν ἦτο καὶ ὅτι τοιούτου εἴδους ἐπερωτήσεις δικαίωμα δὲν ἔχετε ν’ ἀπευθύνετε ἀπὸ τοῦ βήματος. Ἀλλὰ καὶ ἂν μοὶ ἀπεστέλετο ἀπὸ τοῦ Προεδρείου ἔγγραφος ἡ ἐπερώτησίς σας, τί νομίζετε θὰ ἔκαμνα; εἶχον τὸ δικαίωμα νὰ μὴ δώσω ἀπάντησιν εἰς αὐτήν. Διατί; Παρετηρήθη καὶ παρ’ ἄλλων, ὅτι κάμνομεν κατάχρησιν τοῦ μεγάλου πράγματι δικαιώματος τοῦ βουλευτοῦ, τοῦ ἐπερωτᾷν. Ἐπερωτᾷ ὁ βουλευτὴς εἴτε ὅπως μάθῃ τι ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι φανερὸν καὶ δὲν δύναται νὰ γνωρίζῃ, εἴτε ὅπως προκαλέσῃ ἀπάντησίν τινα τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ ζητήματος, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἄγνωστος εἶναι ἡ γνώμη τῆς Κυβερνήσεως, καὶ θέλει ν’ ἀκούσῃ τὴν γνώμην αὐτῆς. Ἀλλ’ εἶναι ἐπερώτησις, κύριοι, ἐντὸς Κοινοβουλίου πρὸς Ὑπουργὸν, τὸ νὰ λέγῃ τις πρὸς τὸν Ὑπουργὸν: φέρε μοι τὰ δημοσιευμένα εἰς τὰς Ἐφημερίδας, γίνου κλητὴρ καὶ φέρε μοι τὰς Ἐφημερίδας, ἐν ταῖς ὁποίαις δημοσιεύονται αἱ παύσεις καὶ οἱ διορισμοὶ, διὰ νὰ τὰς ἀναγνώσω; Ἐὰν νομίζῃ ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Οἰτύλου, ὅτι ἔχει δικαίωμα ν’ ἀπαιτῇ τὸ τοιοῦτον, δὲν πιστεύω, ὅτι ἡ ἀντιπολίτευσις τὸ παραδέχεται· καὶ ἂν ἡ ἀντιπολίτευσις τὸ παραδέχεται, δὲν πιστεύω νὰ τὸ παραδεχθῇ ἡ πλειονοψηφία. Ἀλλὰ καὶ ἂν ἦτο δυνατὸν νὰ τὸ παραδεχθῇ ἡ πλειονοψηφία, τότε ἤθελον ἐγκαταλείψει χιλιάκις τὸ χαρτοφυλάκιον. Τί θέλετε νὰ σᾶς εἴπω, ἀξιότιμε βουλευτὰ Οἰτύλου; Πόσους διδασκάλους ἔπαυσα ἢ μετέθεσα; Ἐὰν ἀπηυθύνατε τὴν ἐρώτησιν αὐτὴν πρὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ Νόμου περὶ δημοσιεύσεως ἁπασῶν τῶν πράξεων τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν Ἐφημερίδα, ὑπομονή· ἀλλὰ μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ Νόμου περὶ Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος ἐψηφίσθη τῇ εἰσηγήσει τῇ. Κυβερνήσεως ταύτης, πᾶσα πρᾶξις τῆς Κυβερνήσεως δημοσιεύεται καὶ διανέμεται ἐπὶ χιλιάδας ἀντιτύπων. Ἐὰν ὁ Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ἔπαυσεν ἢ μετέθεσεν Δημοδιδασκάλους, τοῦτο δὲν ἐγένετο μυστικά· ἐδημοσιεύθη εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως. Τί ἐζήτησε λοιπὸν ὁ κύριος βουλευτὴς νὰ τῷ ἀπαντήσω; Ἤμην καὶ εἶμαι ἕτοιμος νὰ τῷ ἀπαντήσω: ἀξιότιμε κύριε βουλευτὰ, λάβετε τὸν κόπον νὰ λάβετε ἀνὰ χεῖρας τὰ φύλλα καὶ νὰ τὰ ἀναγνώσητε. Εἰς τὰ ἄλλα, τὰ ὁποῖα ἀνέφερεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς, ἀφοῦ ἐπῆγε καὶ ἐξήτασε τὰ φύλλα τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως ἔπραξεν ἤδη, εἰς ταῦτα θέλω τῷ ἀπαντήσει τὸ ἐρχόμενον Σάββατον, ὅτε εἶναι ἡμέρα συζητήσεως τῶν ἐπερωτήσεων. Τὸν παρακαλῶ δὲ διὰ νὰ μὴ τοῦ κάμω τότε τὴν παρατήρησιν, ὅτι ὡμίλησε γενικῶς καὶ δὲν δύναμαι νὰ τοῦ ἀπαντήσω, νὰ ὁρίσῃ τοὺς Δημοδιδασκάλους, περὶ τῶν ὁποίων ὡμίλησεν ἢ θὰ ὡμιλήσῃ.

§18Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἄλλοτε διενέμετο ἡ Ἐφημερὶς τῆς Κυβερνήσεως εἰς τοὺς βουλευτὰς, ἤδη δὲν διανέμεται, δὲν ἐξεύρω διατί· εἶναι καλὸν νὰ διανέμητε διὰ νὰ μανθάνωμεν τὰς πράξεις τῆς Κυβερνήσεως.

§19Ξ. ΠΙΚΟΥΛΑΚΗΣ. Κύριοι βουλευταὶ, δὲν ἐπεθύμουν οὔτε ἐπιθυμῶ νὰ γίνω πρόξενος βλάβης τοῦ κυρίου Πήλικα, δὲν ἐπιθυμῶ νὰ ἔλθω εἰς λεπτομερείας. Τοῦτο μόνον λέγω καὶ διαβεβαιῶ τὴν Βουλήν, ὅτι ὁ κύριος Πήλικας διὰ πᾶσαν ἄλλην Ἐπαρχίαν δύναται νὰ ᾖναι κατάλληλος, ὄχι ὅμως καὶ διὰ τὴν ἰδικήν μας. Διὰ τὴν Ἐπαρχίαν Οἰτύλου πᾶς ἄλλος βουλευτὴς ἠδύνατο νὰ κάμῃ λόγον καὶ νὰ ἀποδώσῃ ἀμέλειαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἢ ὁ κύριος Καπετανάκης. Ὁ κύριος Καπετανάκης, φρονῶ, ὤφειλε νὰ ᾖναι λίαν εὐχαριστημένος διὰ τὴν διοίκησιν τῆς Ἐπαρχίας ἐκείνης, τὴν ὁποίαν ἔχω τὴν τιμὴν ν’ ἀντιπροσωπεύω καὶ ἐγώ· ἠδύναντο μάλιστα οἱ δύω ἕτεροι συνάδελφοί μου, οἱ κύριοι Καπετανάκος καὶ Ἀντώνιος Μαυρομιχάλης νὰ κάμωσι λόγον περὶ τῆς Ἐπαρχίας μας, ὄχι ὅμως ὁ κύριος Καπετανάκης, ὅστις κάθεται εἰς τὰς Καλάμας ὅπως καὶ ἐγώ. Ἐρωτῶ δὲ, τί ἔπραξεν ἡ Κυβέρνησις, ποῖοι εἶναι οἱ ὑπάλληλοι τῆς Ἐπαρχίας ἐκείνης; δὲν ἔχομεν παρὰ ἕνα Ἔπαρχον, τρεῖς Εἰρηνοδίκας, τρεῖς γραμματεῖς καὶ τρεῖς ἐνωμοτάρχας, τίποτε περισσότερον. Οἱ τρεῖς αὐτοὶ Εἰρηνοδίκαι εἶναι διωρισμένοι ἀπὸ τῆς παρελθούσης Κυβερνήσεως, καὶ μένουν μέχρι σήμερον οἱ αὐτοὶ, καὶ μόνον ἐγὼ ἠδυνάμην νὰ παραπονεθῶ κατὰ τῆς Κυβερνήσεως δι’ αὐτούς. Οἱ γραμματεῖς τοῦ Εἰρηνοδικείου μένουν οἱ αὐτοὶ, οἱ ἐνωμοτάρχαι οἱ αὐτοί. Μήπως ἡ Ἐπαρχία μας ἔχει Ταμίαν, εἰσπράκτορα; δὲν ἔχει τίποτε. Ἐὰν δὲ ἐν μέρει κλονίζεται ἡ δημοσία ἀσφάλεια εἰς τὴν Ἐπαρχίαν Οἰτύλου, τούτου μοὶ φαίνεται εἶναι αἴτιος ὁ κύριος Καπετανάκης, καὶ θὰ τὸ ἀποδείξω τοῦτο· διότι δεκατέσσαρες φυγόδικοι, οἱ ὁποῖοι λυμαίνονται τὸν Δῆμον Ἀβίας ὑποκρύπτονται καὶ ὑποστηρίζονται ἀπὸ τὸν Δήμαρχον Ἠλ. Καπετανάκην, συγγενῆ τοῦ κ. Καπετανάκη.

§20ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν εἶναι τοῦτο ζήτημα συζητήσεως.

§21ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Κατηγορεῖτε πρόσωπα χωρὶς νὰ φέρετε ἀποδείξεις.

§22ΠΙΚΟΥΛΑΚΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ φέρῃ τὰς ἀποδείξεις· θὰ τὸν παρακαλέσω νὰ ζητήσῃ ἀπὸ τὸν Εἰσαγγελέα Καλαμῶν τί γίνονται αἱ κατὰ τοῦ Δημάρχου καταγγελίαι ἐπὶ ὑποθάλψει καὶ ὑποκρύψει φυγοδίκων.

§23ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Αὐτὰ εἶναι ἀποδείξεις!

§24ΠΙΚΟΥΛΑΚΗΣ. Ἐρωτῶ, ὡς πρὸς τοὺς Δημοδιδασκάλους, ποίας παύσεις ἔκαμεν ὁ κύριος Ὑπουργὸς; καὶ διὰ τοῦτο θὰ τὸν παρακαλέσω νὰ φέρῃ τὸν κατάλογον αὐτῶν.

§25ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Τὸ Σάββατον.

§26ΠΙΚΟΥΛΑΚΗΣ. Πάντα τὰ σχολεῖα τῆς Ἐπαρχίας μας εἶναι ἐν ἐνεργείᾳ· ἢ παραπονεῖται ὁ κύριος βουλευτὴς, διότι δὲν εἶναι φίλοι του οἱ Διδάσκαλοι; Τί δὲ ἄλλο ἔκαμεν ἡ Κυβέρνησις; συνέστησε Σχολαρχεῖον εἰς τὴν πρωτεύουσαν τοῦ Δήμου Ἀβίας, εἰς τὸν Δῆμον, εἰς ὃν ὑπάγεται ὁ κ. Καπετανάκης.

§27Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Αὐτὸ εἶναι ἔργον ἰδικόν μας.

§28ΠΙΚΟΥΛΑΚΗΣ. Ἡ νῦν Κυβέρνησις τὸ συνέστησε.

§29ΚΑΠΕΤΑΝΑΚΗΣ. Μήπως εἶπον ἐγὼ, ὅτι ἔκαμε κακὰ δι’ αὐτό;

§30ΠΙΚΟΥΛΑΚΗΣ. Αὐτὰς τὰς λέξεις ἐνόμιζον, ὅτι ἔπρεπε νὰ εἴπω, ὅπως ἀποδείξω, ὅτι τὰ λεχθέντα παρὰ τοῦ κ. Καπετανάκη δὲν εἶναι ἀληθῆ.

§31ΚΑΠΕΤΑΝΑΚΗΣ. Ἐγὼ θεωρῶ ἀναξιοπρεπὲς διὰ τὸν ἑαυτόν μου, νὰ ἀναιρέσω ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐῤῥέθησαν περὶ τοῦ συγγενοῦς μου Δημάρχου Ἀβίας Καπετανάκη· τοὐτέστιν, ὅτι ὁ Δήμαρχος Ἀβίας καὶ συγγενής μου Καπετανάκης ὑποκρύπτει καὶ ὑποστηρίζει φυγοδίκους. Φυγόδικοι ὑπάρχουν ἐν Οἰτύλῳ, ἀλλ’ ὑπῆρχον ἐκεῖ ἀπὸ καταβολῆς ἐγκλημάτων, οὕτως εἰπεῖν, ἀπὸ τὸ 1862 καὶ ἐντεῦθεν, ἀλλὰ δὲν μένουν ἐν τῷ τόπῳ· οἱ περισσότεροι μετέβησαν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, καὶ διὰ τοῦτο εἶπον προχθὲς, ὅτι εἰς τοὺς καταλόγους, τοὺς ὁποίους ἔστειλεν ὁ Εἰσαγγελεὺς Καλαμῶν, ὁ ἀναφερόμενος ἀριθμὸς τῶν φυγοδίκων δὲν εἶναι ἀκριβὴς, διότι δὲν ὑπάρχουν ἐν τῷ τόπῳ. Τώρα ἴσως εἶναι μικρὸν δι’ ἐμὲ νὰ εἴπω ὁποῖοι εἴμεθα ἐν τῷ τόπῳ.

§32ΣΤΑΪΚΟΣ. Εἶναι περιττόν· εἶσθε γνωστοί.

§33ΚΑΠΕΤΑΝΑΚΗΣ. Ἐν τῷ Δήμῳ μας ἡμεῖς δὲν ἔχομεν ἀντιπολίτευσιν· ὥστε δὲν ἔχομεν ἀνάγκην νὰ ὑποστηρίξωμεν φυγοδίκους. Τοῦτο ἀρκεῖ.

§34ΣΤΑΪΚΟΣ. Φαίνεται, ὅτι ἐργασίαν σπουδαίαν δὲν ἔχει ἡ Βουλὴ σήμερον, καὶ ἡ Κυβέρνησις διὰ τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας καί τινων ῥητόρων ἐκ τῆς πλευρᾶς ταύτης ἐπιθυμεῖ νὰ δώσῃ τροφὴν εἰς τὴν περιέργειαν.

§35ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἀπὸ ἐκεῖθεν.

§36ΣΤΑΪΚΟΣ. Ἀπὸ ἐδῶ· ἀπὸ σᾶς ἐδόθη ἡ ἀφορμή.

§37ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Καὶ σεῖς ἐδέχθητε τὸ γάντι.

§38ΣΤΑΪΚΟΣ. Τὸ γάντι, τὸ ὁποῖον ῥίπτεται δὲν ἐννοῶ νὰ τὸ ἀφίνω χαμαί. Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐξ Οἰτύλου εἶχεν ἐπερωτήσει τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας διά τινας παύσεις καὶ μεταθέσεις Δημοδιδασκάλων, αἱ ὁποῖαι ἐκεῖνος ἐνόμισεν, ὅτι ἐγένοντο παρὰ τὸν Νόμον. Συμπληρῶν ἐγὼ τὴν ἐπερώτησιν τοῦ ἐξ Οἰτύλου συναδέλφου, παρεκάλεσα τὸν κύριον Ὑπουργὸν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, ἐὰν εἰς τὰς παύσεις, ἃς ἐνήργησε τῶν Δημοδιδασκάλων, ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν τὰς διατάξεις τοῦ Νόμου· τὴν ἐπερώτησίν μου ἐκείνην, ἡ ὁποία εἶναι σειρὰ τῆς μακρᾶς ἐπερωτήσεως, ἡ ὁποία ἔδωκεν ἀφετηρίαν νὰ δεχθῶ συμβουλὰς καὶ νὰ ἐπιτιμηθῶ, πιστεύω, ὅτι τὸ Προεδρεῖον διεβίβασεν πρὸς τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργόν.

§39ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ὄχι· καὶ διὰ τοῦτο ἐνόμισα, ὅτι καὶ σεῖς τὴν ἀπεσύρατε· διότι καὶ ἂν ἤθελον τὴν λάβει, τίνα ἀπάντησιν ἤθελον σᾶς δώσει; Θὰ σᾶς ἔλεγον, ἀξιότιμε ἐξ Ἰθάκης βουλευτὰ, ἐὰν ἐγίνεσθε σεῖς Ὑπουργὸς καὶ ἐγὼ ὡς βουλευτὴς σᾶς ἀπηύθυνα τοιαύτην ἐρώτησιν, τίνα ἀπάντησιν ἠθέλατε μοὶ δώσει; τὴν αὐτὴν σᾶς δίδω καὶ ἐγώ. Εἶναι αὐτὴ ἐπερώτησις;

§40ΣΤΑΪΚΟΣ. Κύριοι, εἶναι περίεργος ἡ τακτικὴ, τὴν ὁποίαν ἀνέλαβον νὰ καθιερώσωσι καὶ ἐννοοῦν νὰ ἐπιβάλλουν εἰς τὸ Κοινοβούλιον οἱ ἀξιότιμοι Ὑπουργοὶ τῆς σήμερον. Καταγγέλλομεν παρανομίας...

§41ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Ποίαν παρανομίαν;

§42ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Εἴπατέ τινα ὡρισμένην;

§43ΣΤΑΪΚΟΣ. Κύριε Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, ἐπειδὴ ἐρωτᾶτε, σᾶς λέγω μίαν, ὅτι δηλαδὴ κατόπιν ἐπερωτήσεώς μου ἐδιδάχθητε νὰ ἐκπληρώσητε τὸ καθῆκόν σας καὶ τὸ ὡμολογήσατε ὁ ἴδιος.

§44ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Ἔχετε λάθος· διότι σᾶς εἶπον, ὅτι ὁ ὑπάλληλος ἐκεῖνος δὲν ἐπληρώνετο....

§45ΣΤΑΪΚΟΣ. Ἡ ὑπηρεσία δὲν ἐξετελεῖτο.

§46ΡΑΛΛΗΣ. Ἦτο παράβασις καθήκοντος.

§47ΣΤΑΪΚΟΣ. Καὶ ὡς τοιαύτη παρανομία παρ’ ἐμοῦ ὑποδειχθεῖσα. Ἀλλ’ ἡ παῦσις Δημοδιδασκάλων, γενομένη ἐναντίον ἐκθέσεως τῶν Ἐφορευτικῶν Ἐπιτροπῶν, ἐναντίον ἐκθέσεως τῶν Ἐξεταστικῶν Ἐπιτροπῶν, ἐναντίον τῶν παραστάσεων ὅλων τῶν γονέων, κύριε Ὑπουργὲ τῆς Παιδείας, πῶς ὀνομάζεται;

§48ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Φέρε τὰς ἐκθέσεις.

§49ΣΤΑΪΚΟΣ. Ἐπαύσατε τὰς Δημοδιδασκαλίσσας τῆς Ἰθάκης, ἐνῷ περὶ αὐτῶν εἴχατε ἐκθέσεις λίαν ἐπαινετικὰς τῶν Ἐξεταστικῶν καὶ Ἐφορευτικῶν Ἐπιτροπῶν, καὶ παραστάσεις ὅλων τῶν γονέων, καὶ ἀντὶ τούτων ἐστείλατε μίαν συμπολίτιδά σας Ζακυνθίαν καὶ τὸ σχολεῖον ἔμεινεν ἐπὶ πολὺ μόνον μὲ αὐτὴν, ἀξιολογοτάτην μὲν, ἀλλὰ μόνον μὲ αὐτήν. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι εἶναι περίεργος ἡ τακτικὴ τῶν κυρίων Ὑπουργῶν, ἐννοούντων νὰ πράττωσιν, ὅ,τι αὐτοῖς ἀρεστὸν καὶ νὰ θέλωσι νὰ μᾶς ἐμποδίσωσιν ἀπὸ τοῦ νὰ ἐλέγχωμεν αὐτοὺς παρανομοῦντας· Λοιπὸν, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν σεῖς, ὅστις συχνὰ πυκνὰ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου παριστᾶτε τὴν κατάστασιν τοῦ Ἑλληνικοῦ ἔθνους ἀπελπιστικὴν πρὸ τῆς ἐλεύσεώς σας ἐπὶ τὴν Ἀρχὴν, σεῖς ὅστις τόσον ἔρωτα τρέφετε εἰς τὰς στατιστικὰς, διατί δὲν καθιερώνετε ἀρχὴν σωστικωτάτην, διὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἀφήσητε ἐποχὴν, ἂν τὸ πράξητε; νὰ διατάξετε νὰ δημοσιευθῶσι στατιστικαὶ τακτικαί, ἐμφαίνουσαι τὴν κίνησιν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων ἀπὸ τῆς 3ης Μαρτίου μέχρι σήμερον, ὡς καὶ τῶν πρὸ ὑμῶν ἐποχῶν. Τότε τὸ Ἑλληνικὸν ἔθνος καὶ ἡ Βουλὴ θέλει εὑρεθῆ εἰς θέσιν νὰ κάμῃ σύγκρισιν περὶ τῆς κινήσεως ταύτης κατὰ τὴν ἰδικήν σας διοίκησιν καὶ τῶν πρὸ ὑμῶν.

§50ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Ὡς κίνησιν ἐμπορευμάτων.

§51ΣΤΑΪΚΟΣ. Ὄχι, ὑπηρεσίας.

§52ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Ἐγὼ ἔχω μόνον κίνησιν ἐμπορευμάτων.

§53ΣΤΑΪΚΟΣ. Συγχύζετε τὰ πράγματα καὶ τὰ πρόσωπα κατὰ τὸν βαθμὸν τοῦ ἐκ τούτου κέρδους.

§54ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Σεῖς τὰ συγχύζετε.

§55ΣΤΑΪΚΟΣ. Νομίζω, ὅτι τοιαύτην κίνησιν, ἐὰν εἶσθε ἐν καλῇ πίστει, θὰ τὴν παρουσιάζετε πολὺ ἐγκαίρως. Δὲν ἔλαβον προχθὲς τὸν λόγον ἕνεκα τῆς ταραχῆς τῆς αἰθούσης, νὰ εἴπω καὶ ὀλίγα τινὰ πρὸς τὸν ἔντιμον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Ἀπηύθυνα πρὸς αὐτὸν ἐπερώτησιν, διότι ἐξακολουθοῦν παρανομίαι σκανδαλώδεις καὶ πράγματα, τὰ ὁποῖα, τελούμενα εἰς τὰς Ἐπαρχίας, τείνουν νὰ πείσουν ἡμᾶς, ὅτι Δικαιοσύνη καὶ Νόμος εἰσὶ λέξεις καὶ ἔννοιαι, γεννῶσαι ὑποχρέωσιν μόνον διὰ τὸν λαὸν, δικαιώματα δὲ ἐπίσης μόνον διά τινας προνομιούχους. Τῆς Κυβερνήσεως, κύριοι, προΐσταται πρόσωπον, τὸ ὁποῖον ἰδιαζόντως τιμῶ, συμπαρακάθηνται δὲ μετ’ αὐτοῦ καὶ Ὑπουργοὶ, τοὺς ὁποίους θεωρῶ ἀξίους ἐπίσης ὑπολήψεως· ὑπολαμβάνοντες λοιπὸν, ὅτι τὰ ἐν ταῖς Ἐπαρχίαις γινόμενα προέρχονται ἢ ἐκ κακῆς προθέσεως ἢ ἐξ ἀνικανότητος τῶν ὀργάνων τῆς Ἐξουσίας, ἐρχόμεθα παριστάνοντες τὴν κακὴν αὐτῶν κατάστασιν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ συνιστῶντες τὴν θεραπείαν τοῦ κακοῦ. Ἀλλ’ οἱ κύριοι Ὑπουργοὶ, ἐνῷ ἀναγνωρίζουσι τὴν κακὴν αὐτὴν κατάστασιν, ἐνῷ ἀνομολογοῦσι τὰ γινόμενα, ὄχι μόνον δὲν λαμβάνουσι μέτρα θεραπείας τινὸς, ἢ τοὐλάχιστον μέτρον διὰ τοῦ ὁποίου νὰ δείξωσι κἄπως τὴν ἀποδοκιμασίαν των, ἀλλ’ ἔρχονται καὶ, ἢ ἀπαντῶσι διὰ σκωμμάτων καὶ εὐφυολογιῶν ἀξίων ἴσως αἰθούσης ἄλλης, ὅπου ἠδύναντο βεβαίως νὰ προκαλέσωσι καὶ τὰ χειροκροτήματα καὶ τὰς ἐπιδοκιμασίας φαιδροῦ ἀκροατηρίου, ἐντὸς τῆς αἰθούσης ὅμως ταύτης, οὔτε νὰ λέγωνται, οὔτε ν’ ἀκούωνται ἔπρεπε, ἢ λαμβάνοντες καὶ περιβαλλόμενοι τὴν ἰδιότητα αὐστηροῦ παιδαγωγοῦ, νουθετοῦντες ἀτακτοῦντα ἢ ὁπωσδήποτε ἀμελοῦντα τὸ μάθημά των μειράκια, ἐπιτιμῶσιν ἡμᾶς, διότι ἐρχόμεθα διὰ μικρολόγων ἐπερωτήσεων ἐπὶ παρανομίαις, ἐπὶ σπατάλῃ καὶ φατριαστικῇ διοικήσει, ἐρχόμεθα, λέγουσι, νὰ ταράξωμεν τοὺς κύκλους αὐτῶν τῶν μεγάλων ἀνδρῶν, καὶ ἀποτρέψωμεν αὐτοὺς ἀπὸ τῶν μεγάλων ἐθνικῶν μελετῶν των· διότι ἀφοῦ τὴν Ἑλληνικὴν σημαίαν θριαμβεύουσαν περιήγαγον μέχρι τῶν πυραμίδων, καὶ διὰ τῆς αἴγλης ταύτης ἐξέπληξαν τοὺς ἀπογόνους τοῦ Φαραὼ, ἑτοιμάζονται ἐπὶ στιλπνοτάτου ἱστοῦ ν’ ἀναστηλώσωσιν αὐτὴν ἤδη ἐν μέσῳ τῶν ἐξεπεπλεγμένων Ἰβίρων. Ἐξακολουθεῖτε, κύριοι Ὑπουργοὶ, τὰ μεγαλουργά σας σχέδια· προκαλέσατε καὶ πάλιν ἐνθουσιώδη συγχαρητήρια ἐκ μέρους εἰδωλολατρῶν φίλων σας, καὶ ἂν παραστῇ ἀνάγκη ἀποστείλατε καὶ πάλιν τὰ πολεμικά μας πλοῖα νὰ μεταφέρωσι 500 ἢ 600 ὀκάδας κρέατος σεσηπότος εἰς χώραν ὅπου τὰ κτήνη βρίθουσι. Δημιουργήσατε Πρεσβείας καὶ γραφεῖα Πρεσβειῶν· λύσατε ἐκ νέου ἐθνοπρεπῶς καὶ ἄλλα ἐθνικὰ ζητήματα, μεταβάλλοντες ἐν στιγμῇ ὡρισμένῃ τοὺς πυροβολητὰς εἰς πεζοὺς, καὶ εἰς ἱππεῖς τοὺς ναύτας μας· πράξατε πᾶν, ὅ,τι δύναται νὰ προσπορίσηται ὑμῖν τὴν δόξαν τῆς μᾶλλον παραδόξου πρωτοτυπίας, ἀλλὰ δότε μας τοὐλάχιστον ἀσφάλειαν, τὴν ὁποίαν καὶ ἐν μέσαις Ἀθήναις δὲν ἔχομεν· δότε μας διοίκησιν μὴ ἀπαγορεύουσαν, μὴ θεωροῦσαν τοὐλάχιστον ἔγκλημα τὰς κοινωνικὰς σχέσεις· ἀφήσατε νὰ ἀναπνεύσῃ ἐλευθέρως ἡ δικαιοσύνη· παύσατε θεωροῦντες τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Δημοσίου ὡς κτῆμα ἴδιον· δειχθῆτε φειδωλότεροι κἄπως εἰς τὰς παροχάς σας· παύσατε ἀδιακόπως δημιουργοῦντες μικρολόγους θέσεις, ἀλλὰ θέσεις αἱ ὁποῖαι χωρὶς ἀνάγκας προσθέτουσι καὶ προσθέτουσι χιλιάδας δραχμῶν κατ’ ἔτος· φεισθῆτε τοῦ δημοσίου χρήματος, τοῦ τόσον δυσκόλως καὶ σκληρῶς εἰσπραττομένου, καὶ διὰ τὸ ὁποῖον ἄλλοτε ἡ φειδώ σας ἐπεξετάθη καὶ μέχρι τῆς ἀποκοπῆς τοῦ νεκρολιβάνου τῶν πτωχῶν ἀποθνησκόντων ὑπαλλήλων· ἀφήσατέ μας τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον μᾶς ἔδωσε τὸ Σύνταγμα, τὸ δικαίωμα τοῦ ἐπερωτᾷν καὶ τοῦ ἐκτυλίσσειν τὴν κατάστασιν, εἰς τὴν ὁποίαν περιῆλθεν ὁ τόπος ὑπὸ τὴν ἀναμορφωτικὴν διοίκησίν σας, καὶ μὴ ἐκλαμβάνετε πᾶσαν διαμαρτυρίαν ἡμῶν κατὰ τῶν παρανομιῶν σας ὡς ἀπόπειραν καταλήψεως τῶν ἑδωλίων αὐτῶν.

§56ΤΙΝΕΣ (δεξιόθεν). Ὤ, ποτέ! ποτέ.

§57ΣΤΑΪΚΟΣ. Τῶν ἑδωλίων αὐτῶν, τὰ ὁποῖα, ἐὰν εἴχετε συναίσθησιν τῶν ὑποχρεώσεών σας, ἠθέλετε κατανοήσει, ὅτι ταῦτα διὰ πάντα εὐσυνείδητον καὶ φιλότιμον ἄνδρα κατέστησαν σήμερον ἕδρα θλίψεως καὶ ὀδύνης.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ἐπιτροπὴ ὑπέβαλε τὴν ἔκθεσίν της περὶ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ σιγαροχάρτου, ἔπεμψε δὲ ἐπίσης τὴν ἔκθεσίν της περὶ τῶν πνευματωδῶν ποτῶν. (Ὅρα Παράρτημα).

§59Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Θὰ εἴπω, κύριοι Βουλευταί, ὀλίγας λέξεις πρὸς ὑμᾶς, οὐχὶ προκαλῶν ζητήματα, ἀλλ’ ἀπαντῶν εἰς προκλήσεις. Χθὲς, ἀγορεύων ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῆς Ἐκπαιδεύσεως, ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἐξετραγώδησεν ἀληθῶς διὰ φωνῆς τραγικῆς τὴν κατάστασιν τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως τοῦ Τόπου, καὶ ὅσοι ἵσταντο πλησίον βεβαίως θὰ ἀντελήφθησαν καὶ τῶν δακρύων τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ, τὰ ὁποῖα ηὐλάκισαν τὰς παρειάς του. Τὸ κατ’ ἐμὲ βεβαίως δὲν εἶμαι ὁ γενικὸς συνήγορος τῆς καταστάσεως τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως ἐνταῦθα, ἀλλ’ ἔχω τὴν τιμὴν ν’ ἀντιπροσωπεύω οὐ μόνον τὴν ἐπαρχίαν ταύτην ἀλλὰ καὶ τὸν Δῆμον τῶν Ἀθηναίων, ὅστις ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἠδικήθη λίαν σπουδαίως παρὰ τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ. Νομίζω, ὅτι καὶ καθῆκον καὶ δικαίωμα ἔχω νὰ ἀπαντήσω εἰς τὰς ἀνακριβείας ἐκείνας, τὰς ὁποίας προειδοποίησεν ἡμᾶς ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς, ὅτι ἤθελεν ἔλθει νὰ ἀναγγείλῃ.

§60ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Θὰ ἐπανέλθῃ τὸ ζήτημα.

§61ΛΕΒΙΔΗΣ. Εἶναι τὸ ζήτημα οὕτως εἰπεῖν προσωπικόν, καὶ διὰ τοῦτο ἠναγκάσθην νὰ λάβω τὸν λόγον. Εἶναι προσωπικὸν, διότι ὁ Δῆμος τῶν Ἀθηναίων ἀντιπροσωπεύεται ἐνταῦθα παρὰ δύω ἐκ τῶν μελῶν αὐτοῦ, παρὰ τοῦ κ. Καλλιφρονᾶ καὶ ἐμοῦ, καὶ ἠθέλομεν εἶσθαι ἐντελῶς ἄξιοι μομφῆς, ἂν, ἐνῷ ἐλέχθησαν τοιαῦτα ἀνακριβῆ ἐκ τοῦ βήματος τούτου, δὲν ἐλαμβάνομεν τὸν λόγον, ἵνα ἀναιρέσωμεν αὐτά. Ἀγορεύων χθὲς ὁ κ. Ὑπουργὸς — παραλείπω ὅσα εἶπε περὶ τῶν ἄλλων Δήμων — παρετήρησε περὶ τοῦ Δήμου Ἀθηναίων, ὅτι εἶναι τοσοῦτον ἐλεεινὴ ἡ κατάστασις τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως ἐν αὐτῷ, ὥστε προκαλεῖ πλέον τὴν ἀγανάκτησιν ὁλοκλήρου τοῦ ἁρμοδίου Τμήματος τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐκπαιδεύσεως. Ἠθέλησεν ἴσως νὰ παραστήσῃ, ὅτι ἐν ἄλλῃ ἐποχῇ ἡ δημοτικὴ ἐκπαίδευσις τοῦ Δήμου Ἀθηναίων ἤνθει καὶ ἦτο εἰς καλλιτέραν κατάστασιν τῆς σημερινῆς. Κύριοι, ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐλάμβανε τὸν κόπον νὰ μελετήσῃ τὰ πράγματα, ἤθελεν ἴδει ὅτι πρὸ τεσσάρων ἐτῶν ἡ Δημοτικὴ Ἀρχὴ τῶν Ἀθηναίων ἐδαπάνα ἐτησίως ὑπὲρ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως 47,000 δραχ., σήμερον δὲ, ὅτε ὁ Δῆμος διευθύνεται παρ’ ἡμῶν, δαπανᾷ 75,000 δραχμῶν περίπου, ἤτοι 28,000 περιπλέον· ἤθελε μάθει ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅτι οὐδεὶς Δῆμος τοῦ Κράτους δαπανᾷ τοσαῦτα ὑπὲρ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, ὅσα ὁ Δῆμος τῶν Ἀθηναίων σχετικῶς πρὸς τὰ ἔσοδα αὐτοῦ· Ἤθελε μάθει ὁ κύριος Ὑπουργὸς, ὅτι ὁ Δῆμος τῶν Ἀθηναίων τὸ ⅐ τῶν εἰσοδημάτων αὐτοῦ δαπανᾷ ὑπὲρ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, ἐνῷ ὁ Δῆμος τῶν Ζακυνθίων, τὸν ὁποῖον ἀντιπροσωπεύει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐκπαιδεύσεως, δαπανᾷ τὸ 1]11 τῶν πόρων αὐτοῦ ὑπὲρ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι ἐδυνάμεθα νὰ ἔχωμεν ἐντεῦθεν παράπονον, ὅταν ἀμελετήτως ὁ Ὑπουργὸς τῆς Ἐκπαιδεύσεως ἦλθεν ἐνταῦθα νὰ εἴπῃ πράγματα, τὰ ὁποῖα δὲν στηρίζονται ἐπὶ τῶν γεγονότων. Ἀλλὰ, κύριοι, εἶναι ἀληθῶς τοιαύτη ἡ κατάστασις τῶν δημοτικῶν σχολείων τοῦ Δήμου ἡμῶν, οἵαν ἐξετραγῴδησεν αὐτὴν ἐντεῦθεν ὁ κύριος Ὑπουργός; Ἡ παροῦσα Δημοτικὴ Ἀρχὴ τῶν Ἀθηναίων, ἧς καὶ δικαίωμα καὶ καθῆκον ἔχω ν’ ἀναλάβω ἐντεῦθεν τὴν ὑπεράσπισιν, προσέθηκε δέκα ὅλα σχολεῖα, ἤτοι ἓξ σχολεῖα θηλέων καὶ τέσσαρα ἀῤῥένων· εὗρε δὲ δεκαπέντε σχολεῖα θηλέων καὶ ἀῤῥένων, ἤτοι ἡ Δημοτικὴ Ἀρχὴ τοῦ Δήμου Ἀθηναίων συντηρεῖ διὰ τῶν γλίσχρων εἰσοδημάτων αὐτῆς, ἀπέναντι τοιούτων καὶ τηλικούτων ὑποχρεώσεων, 25 δημοτικὰ σχολεῖα. Καὶ δὲν ὑπάρχει οὐδεμία ἀναλογία σχετικῶς πρὸς ἄλλους Δήμους τοῦ Κράτους. Οὐδεὶς ἄλλος Δῆμος τοῦ Κράτους δαπανᾷ ὑπὲρ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως σχετικῶς τοσαῦτα, ὅσα ὁ Δῆμος τῶν Ἀθηναίων, οὐδ’ ἔχει ἄλλος τις Δῆμος τοῦ Κράτους τοσαῦτα σχολεῖα, ὅσα ὁ ἡμέτερος. Ἀλλὰ, κύριοι, ὅταν τις ἔβλεπε τὸν κ. Ὑπουργὸν τοσοῦτον λάβρως ἐπιτιθέμενον κατὰ τῆς Δημοτικῆς Ἀρχῆς Ἀθηναίων, ἤθελεν ὑποθέσει, ὅτι αὐτὸς δὲν εὑρίσκεται ἐν τοιαύτῃ θέσει, ὥστε καὶ ἡμεῖς νὰ ἐπιτεθῶμεν κατ’ αὐτοῦ. Ἐστάλη ἓν ἔγγραφον πρὸς τὴν Δημοτικὴν Ἀρχὴν Ἀθηναίων, ὅπερ ἔχω ἀνὰ χεῖρας, καὶ ἐν ᾧ ὁ Ὑπουργὸς τῆς Ἐκπαιδεύσεως κύριος Λομβάρδος λέγει: «Καὶ περὶ μὲν τοῦ καταστήματος τοῦ τετάρτου σχολείου τῶν θηλέων, ὅπερ ἔχει ἐνοικιασθῆ πρὸ ἐτῶν ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου, θέλομεν προνοήσει τὰ δέοντα.» Κατωτέρω: «εἶναι ἀνωτέρα πάσης ἐκφράσεως ἡ ἀγανάκτησις, ἡ καταλαβοῦσα τὴν ψυχὴν ἡμῶν ἐπὶ τῇ θέᾳ τῶν ἐλεεινῶν κτιρίων, ὅπου στοιβάζονται ὑπὸ τοῦ Δήμου οἱ παῖδες τοῦ λαοῦ. Τὸ τοιοῦτον εἶναι δολοφονία, ἧς, ἐπαναλαμβάνομεν, δὲν δυνάμεθα νὰ γείνωμεν συνεργάται.» Παραλείπω, ὅτι τοιαῦτα ἔγγραφα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξέρχωνται ἐκ τῶν δημοσίων γραφείων, καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀπευθύνωνται πρὸς τὰς Ἀρχὰς ἔγγραφα, ἐν οἷς περιέχονται λέξεις τόσον σκαιαί: ὅτι γινόμεθα δολοφόνοι τῶν τέκνων τοῦ λαοῦ! Ἀλλὰ, κύριε Ὑπουργὲ, αὐτὸς, ὅστις σᾶς ἔβαλε καὶ ὑπεγράψατε τοιοῦτον ἔγγραφον, δὲν ἐνόησεν, ὅτι κάμνει ὑμᾶς συναυτουργὸν τῆς τοιαύτης δολοφονίας τῶν τέκνων τοῦ λαοῦ; Διατί; διότι λέγει, ὅτι καὶ περὶ τῆς τετάρτης δημοτικῆς σχολῆς τῶν θηλέων θὰ λάβῃ τὸ ὑπουργεῖον τὰ δέοντα μέτρα, διότι τοῦτο ἐμίσθωσε τὸ οἴκημα καὶ διατηρεῖ τὴν σχολήν. Ὥστε βλέπετε, ὅτι τὸ τέταρτον σχολεῖον τῶν θηλέων, ὅπερ διατηρεῖ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐκπαιδεύσεως, εὑρίσκεται ἐν τῇ αὐτῇ ἐλεεινῇ καταστάσει, ἂν αὕτη ὑποτεθῇ ἀληθής. Ἄν ἄρα ἡμεῖς δολοφονῶμεν τὰ τέκνα τῶν συμπολιτῶν ἡμῶν, ἔχομεν ὑμᾶς συνεργάτην ἡμῶν. Ἔχετε δὲ αὐτὴν ταύτην τὴν ἔκθεσιν, ἣν ἐπεκαλέσθητε ἐναντίον τῆς Ἀρχῆς τοῦ Δήμου Ἀθηναίων καὶ καθ’ ἡμῶν, διότι αὐτὴ αὕτη ἡ ἔκθεσις, ἡ φοβερὰ, πραγματεύεται καὶ περὶ τῆς τετάρτης σχολῆς τῶν θηλέων, τὴν ὁποίαν ὑμεῖς διατηρεῖτε. Μίαν μόνην σχολὴν δὲν εἶσθε ἱκανοὶ νὰ διατηρήσητε ὡς ἐμπρέπει, καὶ ὁμιλεῖτε περὶ ἡμῶν, οἵτινες ἔχομεν εἰκοσιπέντε! Ἡμεῖς ἐν τούτοις ἤλθομεν εἰς τὴν Δημοτικὴν Ἀρχὴν καὶ εὕρομεν πάντα σχεδὸν τὰ καταστήματα τῶν δημοτικῶν σχολείων ἐνωκιασμένα. Ἐδυνάμεθα νὰ διαλύσωμεν τὰς μισθώσεις; Καὶ ἐὰν τὰ κτίρια ἦναι ἑτοιμόῤῥοπα, ἡμεῖς πταίομεν, ἢ ἡ Ἀρχὴ, εἰς ἣν εἶναι ἀνατεθειμένη ἡ κατεδάφισις τῶν ἑτοιμοῤῥόπων κτιρίων; Ἡ παροῦσα Δημοτικὴ Ἀρχὴ μόνον δύω καταστήματα ἐμίσθωσε· πάντα τὰ ἄλλα ἦσαν μεμισθωμένα ἤδη πρὸ πολλοῦ, αὐτὰ δὲ τὰ δύω εἶναι κάλλιστα. Κύριοι, δὲν συνειθίζω νὰ ἀπασχολῶ πολὺ καὶ πολλάκις τὴν Βουλήν· νομίζω ὅμως ὅτι, ὅταν ἔχω καθῆκον, πρέπει νὰ εἴπω δύω λέξεις· καὶ λυποῦμαι, ὅτι ἐξετραγῳδήθη ἐντεῦθεν ἡ δικαιοσύνη καὶ ἡ δημοτικὴ ἐκπαίδευσις κατόπιν καὶ παρ’ ἐκείνων, παρὰ τῶν ὁποίων δὲν ὤφειλε νὰ ἐκτραγῳδηθῇ· καὶ παρέστησαν τάχα τὸν Τόπον, ὅτι εἶναι φωλεά τις παρανομίας καὶ ἀναρχίας! Ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐκπαιδεύσεως εὐηρεστεῖτο νὰ ἀναγνώσῃ ἓν συγγραμμάτιον τοῦ κ. Hippeau. ὑπ’ ἐμοῦ μεταφρασθὲν καὶ δημοσιευθὲν ἐπ’ ἐσχάτων ἐνταῦθα, ἤθελε μάθει, ὅτι ἐν τῇ Γαλλίᾳ αὐτῇ, ἐν Κράτει τοσούτων αἰώνων, πρὸ 50 περίπου ἐτῶν ὑπῆρχε πολὺ χείρων ἡ κατάστασις τῆς Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως ἢ παρ’ ἡμῖν. Καὶ θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ν’ ἀναγνώσω μίαν περικοπὴν τοῦ ἀξιολόγου αὐτοῦ συγγραφέως, τὴν σχετικὴν πρὸς ὅσα εἶπον (ἀναγινώσκει): «Ἡ περίφημος ἔρευνα, ἡ γενομένη ἐν 1833 ἔτει, τῇ ἐπιμελείᾳ τοῦ Guizot, ἀπεκάλυψε τὴν ἀξιοθρήνητον κατάστασιν, ἐν ᾗ εὑρίσκοντο τότε τὰ Σχολεῖα. Ἐπὶ 13, 15, 25 Δήμων ἓν μόνον Σχολεῖον ὑπῆρχε. Καὶ πλεῖστοι τῶν Διδασκάλων δὲν ἐγίνωσκον οὔτε τὴν ἀνάγνωσιν, οὔτε τὴν γραφήν. Τὸ Σχολεῖον αὐτῶν, λέγει ὁ Ἐπιθεωρητὴς, οὐδὲν ἄλλο ἦτο εἰμὴ οἱονεί τις σταθμὸς φύλακος. Πολλοὶ τῶν Διδασκάλων τούτων ἐθεώρουν τὸ Σχολεῖον ὥς τινα πρόσθετον καὶ πάρεργον ἀσχολίαν· διότι ἦσαν γεωργοὶ, ἀγροκόμοι καὶ τὰ τοιαῦτα· ἄλλοι ἦσαν κρουπεζοποιοὶ, ὑποδηματοποιοὶ, ἐξασκοῦντες τὰ ἐπαγγέλματα αὐτῶν κατὰ τὰς ὥρας τῶν παραδόσεων. Ἄλλοι τέλος ἦσαν οἰνοπῶλαι. Καὶ τὸ Σχολεῖον, τὸ οἰνοπωλεῖον, ἡ οἰκογένεια συνέζων ἐν τῷ αὐτῷ θαλάμῳ. Ἐν Ἁγίῳ Ἀντωνίνῳ ὁ Διδάσκαλος ἦτο ὑπηρέτης, κωδονοκρούστης καὶ νεκροθάπτης. Τίς δὲ θέλει πιστεύσει, ὅτι ὑπῆρχον καὶ ἀντίπαλοι ὑπὲρ τῆς θέσεως ταύτης; Ἐλάχισται ἄλλως τε Κοινότητες εἶχον κατάστημα Σχολείου· ὅσαι εἶχον τοιοῦτον ἦσαν ἐξαίρεσις τοῦ γενικοῦ κανόνος. Τὰ μαθήματα ἐγίνοντο ἐν τῇ αἰθούσῃ τῆς Δημαρχίας, ἐν οἰνοπωλείῳ τινί, ἐν φυλακείῳ, ἐν αἰθούσῃ χοροῦ, ὑπὸ τὸν νάρθηκα Ἐκκλησίας, ἐν ὑπογείῳ, ὅπου εἰσήρχετό τις ἕρπων, ἔν τινι ἀθλίᾳ καλύβῃ ἄνευ ἀέρος πρὸς ἀναπνοὴν, συχναζομένῃ ὑπὸ ἑρπετῶν, δυσώδει ἐκ πλησίον κειμένου ἀφοδευτηρίου». Τοιαύτη ἦτο μόλις πρὸ ὀλίγων ἐτῶν ἡ κατάστασις τῆς Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως ἐν Γαλλίᾳ, ὥστε νομίζω, ὅτι δὲν ἦτο θέμα τοῦτο, ἵνα ἔλθῃ ἐνταῦθα νὰ εἴπῃ ὅσα εἶπεν ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῆς Ἐκπαιδεύσεως, ὅστις ἐπὶ τέλους, ἂν τοιαύτη ἦναι ἡ κατάστασις παρ’ ἡμῖν τῆς Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως, δύναται καὶ αὐτὸς νὰ ἔχῃ τὴν μερίδα τῆς εὐθύνης, ὡς πολλάκις διοικήσας τὴν χώραν. Ἐβεβαίωσεν ἄλλως τε τὴν Βουλήν, ὅτι ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῆς Ἐκπαιδεύσεως τὸ Τμῆμα τῆς Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως δὲν εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ δώσῃ οὐδεμίαν σπουδαίαν πληροφορίαν. Καὶ ἐν τούτοις ὁ κ. Ὑπουργὸς διευθύνει ἤδη ἐπὶ ἐννέα μῆνας τὸ Ὑπουργεῖον. Νομίζω ἀκόμη, ὅτι δὲν ἦτο πρέπουσα ἡ στιγμὴ νὰ ἔλθῃ καὶ νὰ ἐκτραγῳδήσῃ εἰδικῶς τὴν κακὴν κατάστασιν τῆς Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως καὶ τῶν Δημοτικῶν Ἀρχῶν Ἀθηναίων, καὶ νὰ φθάσῃ εἰς τοσοῦτον ὑπερβολῆς, ὥστε νὰ εἴπῃ, ὅτι πρέπει οἱ γονεῖς τῶν τέκνων νὰ λιθοβολήσωσιν ἡμᾶς, τοὺς δολοφονοῦντας τὰ τέκνα των, διότι τοιουτοτρόπως ἐπροκάλεσε καὶ κατ’ αὐτοῦ ὁ κύριος Ὑπουργὸς τοὺς λίθους.

§62ΤΖΑΝΕΣ. Μετὰ τὴν χθεσινὴν εὔγλωττον καὶ λίαν ἀληθῆ ἀγόρευσιν τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῆς Ἐκπαιδεύσεως ἐπεσκέφθην σήμερον τὸ δημοτικὸν σχολεῖον Καραμάνου. Ἀληθέστατα εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅτι ὁ ἐπισκεπτόμενος τὸ σχολεῖον αὐτὸ εὑρίσκει ἕνα κοπρῶνα· ἀπορῶ πῶς ζῶσι τὰ δυστυχῆ τέκνα τοῦ λαοῦ ἐκεῖ, πῶς δύναται νὰ εἰσέρχηται καὶ νὰ διημερεύῃ ἐκεῖ ὁ πτωχὸς γέρων δημοδιδάσκαλος Γιαννόπουλος. Ἀφοῦ εἰσῆλθον εἰς τὸ σχολεῖον, τὸ ὁποῖον εὗρον κακῶς διῃρημένον, εἰσῆλθον εἰς τὸ μέρος ὅπου μένει ὁ Διευθυντής· ποῦ τὸν εὗρον νομίζετε; εἰς μίαν κατακόμβην, καὶ ἐκεῖ εἶναι ἡ πρώτη τάξις· «ζῇς ἀκόμη ἠρώτησα αὐτὸν εἰς τοῦτον τὸν τόπον; καὶ πῶς δύνασαι νὰ διδάσκῃς τοὺς παῖδας εἰς τὴν κατακόμβην ταύτην;» μοὶ εἶπε, «τὸ φθινόπωρον καὶ τὸν χειμῶνα ἀναγκάζομαι νὰ τοὺς διδάσκω ἐδῶ, τὴν δὲ ἄνοιξιν ὑπὸ τὸν πλάτανον ἐκεῖνον·» τῷ λέγω «ὑπὸ τὸν πλάτανον ἔχεις πλησίον τὸ μυροπωλεῖον ἐκεῖνο...» «μὰ τί νὰ κάμω, λέγει.» Καὶ ἔπειτα ἐρχόμεθα νὰ δίδωμεν εἰς τοὺς ἐκλογεῖς τὰ χρυσαλειμμένα ἐκεῖνα καταπότια, καὶ δὲν ἐρχόμεθα εἰς τὰ συμβούλια, ὅπου ἡ θέσις τοῦ κ. Λεβίδου, νὰ ἐξετάσωμεν ποία ἡ ἀνάγκη ἡ μᾶλλον κατεπείγουσα διὰ νὰ διορθώσωμεν τοιαύτην κατάστασιν! Ἐξεύρετε τί μοὶ εἶπεν Ἀθηναῖός τις, τὸν ὁποῖον συνήντησα ἐκτὸς τοῦ σχολείου καὶ τὸν ὁποῖον ἠρώτησα, τί κατάστασις εἶναι αὐτὴ, τίς ἔστησεν τὰ οὐροδοχεῖα αὐτὰ ἔξωθεν τοῦ καταστήματος; μοῦ ἀπήντησεν «ὁ Δήμαρχος, οἱ Δήμαρχοι τῶν Ἀθηνῶν, οἱ ὁποῖοι ἦσαν τόσον ἄσπλαγχνοι ὥστε ἀφῆκαν νὰ διαρπαγῶσι χιλιάδες πήχεων οἰκόπεδα, καὶ σήμερον ὁ Δῆμος τῶν Ἀθηνῶν δὲν ἔχει οὔτε ἓν οἰκόπεδον νὰ κτίσῃ δημοτικὸν σχολεῖον. Δὲν ἐξεύρω πῶς ὁ Δῆμος τῶν Ἀθηναίων ἀπώλεσε τὴν περιουσίαν αὐτήν· μοὶ φαίνεται, ὅτι εἶναι εὐνόητον. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἀντὶ οἱ σύμβουλοι τῆς Ἀττικῆς νὰ ἔρχωνται ἐντεῦθεν νὰ δίδωσιν εἰς τὸν λαὸν τὰ χρυσαλειμμένα καταπότια, ἡ θέσις των εἶναι ἐκεῖ εἰς τὰ συμβούλια, ὅπου εἰλικρινῶς σκεπτόμενοι δύνανται νὰ θεραπεύσωσι τοιαύτην ὄντως ἀξιοδάκρυτον κατάστασιν.

§63Α. ΙΕΡΟΜΝΗΜΩΝ. Δὲν θὰ ἀκολουθήσω τοὺς προαγορεύσαντας εἰς τὴν ἔκτασιν τῶν συζητήσεων τῶν ἐκπαιδευτικῶν ζητημάτων, τὰ ὁποῖα πρὸ ὀλίγου ἐπραγματεύθησαν· θέλω ὑποβάλει μόνον μίαν ἐρώτησιν εἰς τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, διότι ἐκ τῆς ἀγορεύσεώς του παρετήρησα, ὅτι προσεποιήθη ὅτι δὲν ἠννόησε τί ἠννόει ὁ ἀξιότιμος ἐξ Οἰτύλου Βουλευτὴς κύριος Καπετανάκης διὰ τῆς ἐπερωτήσεώς του. Ὁ κύριος Καπετανάκης δὲν ἠννόει νὰ ἴδῃ τὸν ἀριθμὸν τῶν παύσεων καὶ μεταθέσεων τῶν δημοδιδασκάλων καὶ δημοδιδασκαλισσῶν, ἀλλ’ ἠννόει βεβαίως νὰ ἐρωτήσῃ τὸν κύριον Ὑπουργὸν ἂν εἶχε νόμιμον δικαίωμα νὰ ἀπολύσῃ τόσους καὶ τόσας δημοδιδασκάλους. Πρὸς τοῦτο δὲ ὑποβάλλω ἐγὼ τὴν ἑξῆς ἐπερώτησιν, ἥτις παρακαλῶ νὰ τυπωθῇ καὶ δοθῇ εἰς τὸν κύριον Ὑπουργὸν, ἵνα ἀπαντήσῃ τὸ Σάββατον. «Ἐπερώτησις. Εἴχετε δικαίωμα ἐκ τοῦ Νόμου, κύριε Ὑπουργὲ, ν’ ἀπολύσητε τόσους καὶ τόσας δημοδιδασκάλους, ἄνευ οὐδεμιᾶς ἐκθέσεως Ἐφορευτικῆς ἢ Ἐξεταστικῆς Ἐπιτροπῆς, εἰδικοῦ Ἐπιθεωρητοῦ ἢ Δημοτικῆς ἢ Διοικητικῆς Ἀρχῆς; καὶ ποῦ ἐστηρίξατε τὸ δικαίωμά σας τοῦτο;» Ἐπειδὴ δὲ ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῆς Ἐκπαιδεύσεως πρὸς ὀλίγου εἶπεν ὅτι οὐδὲν τοιοῦτον ἔπραξε καὶ ὅτι τοὺς δημοδιδασκάλους καὶ τὰς δημοδιδασκαλίσσας ἔπαυσε δυνάμει ἐκθέσεων, ἀναγκάζομαι νὰ τὸν διαψεύσω, ἐξ ὅσων ἐξ ἀντιλήψεως γνωρίζω, καὶ ἐξηγοῦμαι· ἐκ τῶν τριῶν δημοδιδασκαλισσῶν τῆς Ἐπαρχίας Κέας ἀπελύσατε, κύριε Ὑπουργὲ, τὰς δύω ἄνευ οὐδεμιᾶς ἀφορμῆς, καὶ τοῦτο ἐξάγεται ἐξ αὐτῶν τῶν διαταγῶν τῆς ἀπολύσεως· διότι εἰς μὲν τὴν διαταγὴν τῆς ἀπολύσεως τῆς μιᾶς ὑπόσχεσθε, ὅτι θὰ τὴν τοποθετήσητε καταλληλότερον, εἰς δὲ τῆς ἄλλης, ὅτι θὰ τὴν ἐπαναφέρητε. Αἱ ἐκθέσεις βεβαίως τῶν Ἐπιτροπῶν καὶ τῶν Ἀρχῶν ἦσαν ὑπὲρ αὐτῶν, διότι ἐξεπλήρουν τὸ καθῆκόν των. Ἐν τούτοις, διὰ τῶν παρανόμων τούτων ἀπολύσεων ὁ κύριος Ὑπουργὸς, ὡς μέλος μάλιστα τοῦ Ὑπουργείου τῆς ἀνορθώσεως τῶν Νόμων, τίποτε ἄλλο δὲν ἐπέτυχε παρὰ ν’ ἀναστατώσῃ τὴν Δημοτικὴν Ἐκπαίδευσιν, ὑπὲρ ἧς τολμᾷ νὰ καυχᾶται ὅτι εἰργάσθη. Ἐπειδὴ εὑρέθην εἰς τὸ βῆμα, δὲν δύναμαι νὰ ἀφήσω ἄνευ παρατηρήσεως τὸ πρὸ ὀλίγου ἀναγνωσθὲν τηλεγράφημα ἐκ Κέας. Χθὲς συνελυπήθην τὴν Κυβέρνησιν, διὰ τὸ ἐκ Κύθνου τηλεγράφημα, σήμερον δὲ ἀναγκάζομαι νὰ τὴν οἰκτείρω διὰ τὸ βιομηχανικὸν ἐργαστήριον, τὸ ὁποῖον συνέστησεν ἁπανταχοῦ τοῦ Κράτους, ἵνα λαμβάνῃ καθ’ ἑκάστην τηλεγραφήματα καὶ νὰ ἀνακοινώνῃ ταῦτα διὰ τοῦ Προέδρου εἰς τὴν Βουλήν. Εἶναι ἀνάξιον Κυβερνήσεως, ἥτις ἀξιοῖ ὅτι εἶναι σπουδαία, νὰ προκαλῇ τοιαῦτα συγχαρητήρια τηλεγραφήματα, ἀφοῦ γνωρίζει ὅτι ἕκαστος λαὸς ἔχει τοὺς Ἀντιπροσώπους του καὶ εἰς αὐτοὺς δύναται νὰ ἀπευθύνηται· ὁ δὲ λαὸς τῆς Ἐπαρχίας μου ὅσον ποθεῖ τὸ ἰσοζύγιον τοσοῦτον φρικιᾷ εἰς τὴν ἐπιβολὴν φόρων, ὡς μάλιστα οὗτοι ἐπιβάλλονται, καὶ εἰς ἡμᾶς, ὡς ἀντιπροσώπους, ἔδωκεν ἐντολὴν νὰ τοὺς καταψηφίσωμεν. Ὡς πρὸς δὲ τοὺς ὑπογράψαντας τὸ τηλεγράφημα πρώην καὶ προπρώην κατ’ ἐντολὴν δῆθεν τοῦ λαοῦ, χαρίζω εἰς αὐτοὺς τὴν εὐπιστίαν των, ἧς ἕνεκεν πρὸ πολλοῦ κέκτηνται τὸν τίτλον τῶν πρώην καὶ κέκτηνται τοῦτον ἀφ’ ὅτου ὁ ἀληθὴς νοήμων λαὸς τῆς Κέας ἠννόησε τίνες εἰσὶν οἱ ὑπέρμαχοι τῶν συμφερόντων καὶ τῶν δικαιωμάτων του. Λαὸν τοιοῦτον δὲν εἶχον τὸ δικαίωμα νὰ ὑβρίσωσιν, ἀποδιδόντες αὐτῷ, ὅτι ἐπιθυμεῖ νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς φόρους ἐπαχθεῖς αἱ πτωχότεραι τάξεις, ἵνα μείνωσιν ἀφορολόγητοι οἱ εὔποροι, ἤτοι τὰ κεφάλαια καὶ οἱ καρποὶ αὐτῶν· ὤφειλον δὲ οἱ κύριοι οὗτοι, ὑποβάλλοντες τὴν ἀφωσίωσίν των εἰς τὴν Κυβέρνησιν εἴτε ἐκ πεποιθήσεων, ἃς σέβομαι καὶ τιμῶ, εἴτε διότι ὁ λαὸς δι’ ἡμῶν ὡς ἀντιπροσώπων του κατακρίνει τὰ μέτρα αὐτῆς, νὰ μὴν ποιήσωνται χρῆσιν τοῦ ὀνόματος τοῦ λαοῦ, παραμορφοῦντες οὕτω τὴν θέλησιν αὐτοῦ. Ταῦτα τὰ ὀλίγα νομίζω, ὅτι εἶχον καθῆκον ν’ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλήν.

§64Λ. ΚΑΠΕΤΑΝΑΚΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§65ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἐπιθυμῶ νὰ μάθω παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας διατὶ ὁ δῆμος Ὠρωπίων τῆς ἐπαρχίας Ἀττικῆς εἶχε τέσσαρα σχολεῖα, τὰ ὁποῖα ἔμεναν διαρκῶς ἀνοικτὰ, ἀπὸ δὲ τῆς ἐποχῆς τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, διὰ τῆς μεταθέσεως ἢ παύσεως τῶν διδασκάλων, ἐκλείσθησαν ἅπαντα; Ἂν δὲν ἀπαντήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς, τότε θὰ ἀναπτύξω ἐγὼ τοὺς λόγους.

§66Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Θέλετε νὰ μάθητε, κύριε Βουλευτὰ Κέας, ποῖα εἶναι τὰ τηλεγραφήματα τῆς Κυβερνήσεως, τὰ ὁποῖα ἐκθειάζουν τοὺς φόρους καὶ παρακαλοῦν τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐπιμείνῃ νὰ τοὺς ὑποστηρίξῃ εἰς τὴν Βουλὴν νὰ τοὺς ὑπερψηφίσῃ; Προχθὲς ἀνεγνώσθη ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς τηλεγράφημα, τὸ ὁποῖον ἐζήτει τὴν ὑπερψήφισιν τῶν νομοσχεδίων καὶ ἦτον ἐκ τῆς ἰδιαιτέρας μου ἐπαρχίας· σήμερον αὐτοὶ, οἱ ὁποῖοι, φαίνονται ὑπογεγραμμένοι εἰς τὸ τηλεγράφημα ἐκεῖνο ὁμολογοῦν, ὅτι αἱ ὑπογραφαὶ αὐταὶ εἶναι πλασταὶ καὶ ὅτι ἄλλοι ὑπέγραψαν ἐν ἀγνοίᾳ των. Διὰ τῆς ἀναφορᾶς αὐτῆς οἱ ἀρνούμενοι τὰς ὑπογραφάς των καὶ τὸ τηλεγράφημα ἐκεῖνο λέγουσιν, ὅτι παρακαλοῦσι τὴν Βουλὴν νὰ μὴ ἐγκρίνῃ τὰ νομοσχέδια οὔτε τὸ τηλεγράφημα νὰ θεωρήσῃ ὡς γνήσιον οὔτε τὰς ὑπογραφάς. Τὸ τηλεγράφημα δὲν ἀναγινώσκω· θὰ τυπωθῇ εἰς τὴν ἐφημερίδα «Ἐθνικὸν Πνεῦμα» καὶ τὸ βλέπετε, καὶ τοῦτο διὰ νὰ μὴν σᾶς ἀπασχολήσω.

§67ΡΑΛΛΗΣ. Ἔχετε τὴν πεποίθησιν ὅτι αὔριον δὲν θὰ ἀναιρέσωσιν αὐτάς;

§68Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐὰν φέρουν τηλεγράφημα ἀναιροῦν τὰς παρούσας ὑπογραφὰς, τότε ἐγὼ ἐπαναλαμβάνω ὅ,τι προχθὲς εἶπα διὰ τὸν ἑαυτόν μου. Δὲν συμφωνῶ δὲ μὲ τὸν κ. Καπιτανάκην εἰς τὸ ὅτι δὲν πρέπει τις νὰ παραπονῆται διὰ τὴν ἔκρυθμον κατάστασιν τῆς ἰδιαιτέρας του ἐπαρχίας, καὶ ὅτι δὲν εἶναι τοῦτο λυσιτελές· διότι, ὡς μανθάνω, ὁ ἐνωμοτάρχης, περὶ οὗ ἔκαμα λόγον, διετάχθη νὰ ἔλθῃ νὰ λάβῃ τὰ καθήκοντα τοῦ γραμματέως τῆς Μοίρας, δηλαδὴ ἕως ὅτου νὰ παρέλθῃ ὁ καιρὸς, καὶ διότι καὶ ἀπὸ ἐκεῖ δύναται νὰ κάμῃ καὶ περισσότερα· γνωρίζετε δὲ τί θὰ εἴπῃ γραμματεὺς Μοίρας εἰς Νομόν.

§69ΜΠΟΥΤΟΣ. Δὲν εἶμαι βεβαίως ἐγὼ, κ. Πρόεδρε, ὁ ἁρμόδιος νὰ ἐξελέγξω τὰ τηλεγραφήματα, τὰ ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν στελλόμενα. Ἐὰν ἤθελον ἀναλάβῃ τὸ ἔργον αὐτὸ, βεβαίως ἤθελον ἀποδείξει, ὅτι τηλεγραφήματα ἐκ τῆς αὐτῆς ἐπαρχίας τῆς αὐτῆς μερίδος στελλόμενα πρὸς Βουλευτὰς τῆς ἀντιπολιτεύσεως φέρουσι τὰς ἰδίας ὑπογραφὰς πρὸς αὔξησιν τοῦ ἀριθμοῦ αὐτῶν. Ἐγὼ, κύριε Πρόεδρε, νομίζω, ὅτι καὶ τὰ ὑπὲρ τῆς Κυβερνήσεως τηλεγραφήματα καὶ τὰ κατ’ αὐτῆς δὲν ἔχουν καμμίαν σημασίαν· αἱ ὑπογραφαὶ συλλέγονται εὐκόλως. Τὸ ἀληθὲς φρόνημα τοῦ τόπου ἐκδηλοῦται ὄχι διὰ τῶν τοιούτων τηλεγραφημάτων ἀλλὰ διὰ τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ λαοῦ. Καὶ ἐγὼ ἐὰν ἤθελον νὰ προκαλέσω τηλεγραφήματα ὑπὲρ τῆς Κυβερνήσεως, ἠδυνάμην νὰ πράξω τοῦτο, ὅπως καὶ πολλοὶ ἄλλοι, καὶ νὰ φέρωσι πλείστας ὑπογραφάς. Τηλεγραφήματα ἑτοιμασθέντα οἴκοθεν ἀπὸ τοὺς ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ φίλους μου ἀπευθυνόμενα πρὸς ὑμᾶς, κύριε Πρόεδρε, μοὶ ἐστάλησαν ἐν πρωτοτύπῳ, διότι τοὺς ἐμπόδισαν νὰ τὰ δώσωσιν εἰς τὰ τηλιγραφεῖα· αὔριον ἐπιφυλάσσομαι νὰ προσαγάγω ταῦτα.

§70Σ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, ὁ συνάδελφός μου κύριος Μποῦτος σᾶς εἶπε προσφάτως, ὅτι εὐκόλως δύναταί τις νὰ συλλέξῃ ὑπογραφὰς ὑπὲρ τῶν φορολογικῶν νομοσχεδίων τῆς Κυβερνήσεως· ἐννοῶ τοῦτο καὶ τὸ ἀναγνωρίζω καθ’ ὁλοκληρίαν· ἀμφιβολία οὐδεμία ὑπάρχει, ὅτι δύναται ὁπωσδήποτε νὰ παρουσιάσῃ τοιοῦτον φαινόμενον. Ἡ Κυβέρνησις ἑκάστοτε, ὅταν θέλῃ, δύναται διὰ τῶν ὀργάνων της, διὰ τῶν ὑπαλλήλων της, νὰ ἐπιβάλῃ εἰς τὸν λαὸν ὡς ὑπήκοον ὅπως ἀποφανθῇ, ὡς κυρίαρχος, ἐφ’ οἱουδήποτε ζητήματος, ἐκτὸς ὅτι ὑπάρχει πολλάκις καὶ τὸ μέσον τῆς πλαστογραφήσεως τῶν ὀνομάτων ἢ τῆς ἀπάτης περὶ τοῦ περιεχομένου τοῦ ἐγγράφου, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ζητοῦνται καὶ τίθενται αἱ ὑπογραφαί.

§71ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Πολὺ περιφρονεῖτε τὸν λαόν.

§72Σ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγώ; διόλου δὲν τὸν περιφρονῶ, ἀλλὰ λέγω τὸ γινόμενον. Τοῦτο, κύριοι, διδάσκει ἡ ἱστορία.

§73ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἶναι Φελλάχοι;

§74Σ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι, διόλου Φελλάχοι· ἡ Κυβέρνησις διὰ τοῦ συγκεντρωτικοῦ συστήματος, τὸ ὁποῖον μᾶς διέπει καὶ θέλει ἐξακολουθεῖ νὰ μᾶς διέπῃ, ὡς δὲν ἀμφιβάλλω, ἐπὶ πολὺ ἀκόμη, ἔχει ἀποκλειστικὴν δύναμιν ἐπὶ τοῦ λαοῦ διὰ τῶν Νομαρχῶν, τῶν Ἐπάρχων, τῶν Εἰρηνοδικῶν, τῶν Οἰκονομικῶν Ἐφόρων, τῶν ταμιῶν, τῶν εἰσπρακτόρων, τῶν ὑπομοιράρχων, τῶν ἐνωμοταρχῶν τῆς χωροφυλακῆς καὶ ἐν γένει τῆς ἀπειραρίθμου ὑπαλληλίας, ἐκτὸς τῶν πολυπληθῶν ἐν τῇ ἐξουσίᾳ της μέσων.

§75ΡΑΛΛΗΣ. Ὁμολογήσατε ἕνα ὅστις ἐζήτησεν ὑπογραφάς.

§76ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐγὼ ὠνόμασα ἕνα, τὸν Ἔπαρχον Μεσσήνης, καὶ σᾶς ἔφερον ἐπίσημον ἀντίγραφον, διὰ τοῦ ὁποίου βεβαιοῦνται ὅσα λέγει ὁ κύριος Ἀντωνόπουλος.

§77Σ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἕνεκα τῶν λόγων τούτων σᾶς εἶπον καὶ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι δὲν ἀπορῶ, ὅτι δύναται μία Κυβέρνησις νὰ προκαλέσῃ τοιαύτας ὑπογραφάς. Τοῦτο, κύριοι, εἶναι δυνατὸν ὄχι μόνον ἐν Ἑλλάδι, ἀλλὰ πανταχοῦ τῆς ὑφηλίου, καὶ ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον γίνεται. Πολλάκις, κύριοι, μέχρι τῆς τελευταίας στιγμῆς εἴδομεν Κυβερνήσεις καὶ Βασιλείας, ἐὰν θέλετε, δεσποτικὰς, αἱ ὁποῖαι μέχρι τελευταίας στιγμῆς τῆς ὑπάρξεώς των εἶχον τὴν ἰσχὺν νὰ ἐπιβάλλωσι διὰ τῶν ὀργάνων των εἰς τὸν λαὸν νὰ ἀποφανθῇ ὑπὲρ αὐτῶν. Πότε δὲ γίνεται τὸ ἐναντίον; ὅταν ὑπερπληροῦται τὸ ῥεῦμα· ὅταν τὸ ῥεῦμα, μετατρεπόμενον εἰς ὁρμητικὸν χείμαῤῥον, ὑπερεκχειλίσῃ καὶ δὲν δύναται νὰ σταματήσῃ· ὅταν δὲν εὑρίσκεται ἄλλη θεραπεία, καὶ ἀναγκάζεται ὁ λαὸς νὰ καταφύγῃ εἰς τὸ τελευταῖον μέτρον, ἐν τῷ ὁποίῳ μόνον δὲν ἀκούεται οὔτε ἡ Κυβέρνησις οὔτε ἡ Βασιλεία. Τοῦτο, κύριοι, εἴδομεν καὶ ἐν Ἑλλάδι ἐμπράκτως εἰς πολλὰς περιστάσεις. Καὶ σήμερον, κύριοι, τί γίνεται; Τίς δύναται ν’ ἀντιστῇ ἀπέναντι τῆς ἰσχύος τῆς Κυβερνήσεως; Ὅσον δήποτε καὶ ἂν ἦναί τις ἰσχυρὸς, δὲν δύναται ν’ ἀντισταθῇ ἀπέναντι τῆς Κυβερνήσεως, ἔστω καὶ τῆς ἀσθενεστέρας. Ἡ κυβερνητικὴ εἶναι πάντοτε ἰσχυροτέρα τῆς ἰδιωτικῆς ἐνεργείας.

§78ΚΟΥΚΟΥΛΕΖΑΣ. Ποῦ ἐπιέσθη ὁ πολίτης καὶ ὑπέγραψε;

§79ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Ἀφηρημένα ὁμιλεῖτε.

§80Σ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ὁμιλῶ ἀφηρημένα. Μὲ ἐρωτῶσι ποῦ συνέβη τὸ τοιοῦτον καὶ ποῖον διδόμενον ἔχω. Τί διδόμενον θέλετε ἀπὸ ἐμέ; Δὲν βλέπετε τί γίνεται πάντοτε; Δὲν σᾶς λανθάνει, ὅτι, ἐὰν ἦσθε συμπολίτευσις, δύνασθε εὐκόλως νὰ προκαλέσητε τοιαύτας διαδηλώσεις καὶ ὑπὲρ τῶν καταθλιπτικωτέρων νομοσχεδίων. Δὲν ἔχομεν τοσαῦτα παραδείγματα;

§81ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Φιλοσοφεῖ.

§82Σ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κύριος Καλλιγᾶς λέγει, ὅτι ἐγὼ φιλοσοφῶ· ἀλλ’ ἂν φιλοσοφῶ, κύριε Ὑπουργὲ, στηρίζομαι εἰς τὰ πράγματα, εἰς τὴν ἱστορίαν, εἰς τὰ ἀποτελέσματα αὐτῶν τῶν περιστάσεων· ἑπομένως οὐδαμῶς δύναμαι ν’ ἀμφιβάλλω, ὅτι σήμερον ἡ Κυβέρνησις διὰ τῶν ὀργάνων της δύναται νὰ προκαλέσῃ ὁποιαδήποτε θέλει τηλεγραφήματα, ἐπιστολὰς ἢ ἐκφράσεις ὑπὲρ ἑαυτῆς. Ἐνθυμοῦμαι, ὅτι τὰς παραμονὰς τῆς ἐξώσεως τοῦ μακαρίτου Ὄθωνος, ὅτε περιήρχετο ὅλην τὴν Ἑλλάδα καὶ τὰς Ἐπαρχίας, ἔλαβεν εἰς τὰ μέρη, δι’ ὧν διῆλθε, τὰς μεγαλειτέρας περιποιήσεις καὶ ἐνδείξεις ἀφοσιώσεως. Ἀλλ’ ἅμα ἐξεδιώχθη, εὐθὺς πᾶς ὁ λαὸς ἐξέφρασε τὸ ἀντίθετον φρόνημά του (θόρυβος). Αἴ! κύριοι, ἀπορῶ καὶ ταράττομαι μὲ τὴν κατάστασιν αὐτῆς τῆς μερίδος (δεικνύει τὴν ὑπουργικὴν), ἀπορῶ, διότι θέλει νὰ ἐπιβάλῃ σιγὴν, καὶ ἔρχεται νὰ καταστρέψῃ τὰ δικαιώματα τῶν Βουλευτῶν. Κύριοι, ἐγὼ ὁμιλῶ ὡς ἀντιπρόσωπος τῆς Ἐπαρχίας, τὴν ὁποίαν ἀντιπροσωπεύω, οὐδὲν δ’ ἔχετε δικαίωμα νὰ μὲ διακόψητε, ἀλλὰ τοὐναντίον ὀφείλετε νὰ μὲ ὑποστηρίζητε, προστατεύοντες τὴν ἐλευθερίαν τοῦ λόγου. Μὲ τὰς φωνὰς, μὲ τὰς διακοπὰς τίποτε ἄλλο δὲν κάμνετε παρὰ νὰ καταβιβάζητε τὴν βουλευτικὴν θέσιν, παριστῶντες ταύτην ὄργανον προϊσταμένων.

§83ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Δὲν σᾶς διέκοψε κἀνεὶς.

§84ΤΙΝΕΣ. Ποῖος σᾶς διέκοψε; (θόρυβος).

§85ΜΠΟΥΤΟΣ. Τυφλὸν ὄργανον, μάθε, κύριε Βουλευτὰ, ὅτι δὲν εἶναι κανεὶς, καὶ ἂν νομίζετε, ὅτι ὁ ἀπὸ τοῦ βήματος ἱστάμενος ἴσως ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ λέγῃ τοῦτο, θὰ εἰπῇ, ὅτι κρίνει ἐκ τῶν ἰδίων τὰ ἀλλότρια.

§86Σ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἤκουσα, τί εἶπεν ὁ κ. Μποῦτος. Ἀφ’ ἑτέρου τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ἡ ἀντιπολίτευσις παρουσιάζει, ἔχουν ὁλοσχερῶς πραγματικὴν ἰσχύν; εἶναι αὐτὰ εἰλικρινῆ; ἴσως ἤθελέ τις εἴπει, ὅτι καὶ ταῦτα δύνανται νὰ ἦναι ἐν μέρει πλημμελῆ· δύναται νὰ εἴπῃ τις, ὅτι δὲν εἶναι βέβαιον, ὅτι ὅλαι αἱ ὑπογραφαὶ εἶναι γνήσιαι· ἀλλ’ ἐν τούτοις καὶ αἱ ὀλίγαι εἶναι ἰσχυραὶ ἀπέναντι τῶν ὑπὲρ τῶν ὑπουργικῶν μέτρων παρουσιαζομένων· διότι ἡ ἀντιπολίτευσις δὲν ἔχει τὰ μέσα νὰ καταθλίψῃ, νὰ πιέσῃ, δὲν δύναται νὰ κάμῃ χρῆσιν βίας καὶ μέσων διαφθορᾶς· ἑπομένως αἱ ἐν ταῖς ἀναφοραῖς γνήσιαι ὑπογραφαὶ κατὰ τῶν κυβερνητικῶν οἰκονομικῶν μέτρων ἀντιπροτωπεύουσι τὸ γνήσιον αἴσθημα τῆς καρδίας των (θόρυβος). Ταῦτα εἶχον νὰ εἴπω εἰς διάψευσιν τῶν ὅσων εἶπεν ὁ συνάδελφός μου περὶ τῶν ἐπιστολῶν καὶ τῶν τηλεγραφημάτων, τῶν ὑποστηριζόντων τὴν ὑπὸ τοῦ λαοῦ παραδοχὴν τῶν οἰκονομικῶν μέτρων τῆς Κυβερνήσεως. Μετὰ ταῦτα παρακαλῶ τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ἐφιστῶ τὴν προσοχήν του ἐπὶ τοῦ περιεχομένου τοῦ ἑξῆς τηλεγραφήματος, ὅπερ ταύτην τὴν στιγμὴν ἔλαβον. Κάτοικοι τοῦ δήμου Παμίσου ἀναφέρουσιν, ὅτι ἡ λιμενικὴ ἀρχὴ Μεσσήνης πρόκειται νὰ χορηγήσῃ δάνειον ἐκ τοῦ λιμενικοῦ ταμείου εἰς δήμους, ἐνῷ τοιαύτην ἁρμοδιότητα δὲν ἔχει.

§87ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Πόθεν καὶ περὶ τίνος λιμένος πρόκειται;

§88Σ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Περὶ λιμένος Μεσσήνης. Γίνονται προσπάθειαι, λέγουν, νὰ δοθῶσι τὰ χρήματα τὰ λιμενικὰ ὡς δάνειον εἰς τοὺς δήμους Ἀνδανίας καὶ Οἰχαλίας· παραπονοῦνται δὲ, ὅτι ἡ λιμενικὴ ἀρχὴ δὲν δύναται νὰ διαθέτῃ τὰ χρήματα τὰ λιμενικὰ, ὡρισμένα ἀποκλειστικῶς εἰς τὴν χρῆσιν τοῦ λιμένος, τοσούτῳ μᾶλλον, ὅσῳ ἡ λιμενικὴ ἀρχὴ οὐδὲν ἕτερον ἔχει δικαίωμα, παρὰ νὰ φροντίζῃ νὰ καταθέτῃ εἰς τὴν Τράπεζαν τὰ χρήματα, καὶ νὰ ἐπιτηρῇ τὰς λιμενικὰς ἐργασίας κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων.

§89ΜΠΟΥΤΟΣ. Ὅσα εἶπεν ὁ ἔντιμος συνάδελφος καὶ ἐπηρώτησε τὸν κ. Ὑπουργὸν, αὐτὰ ταῦτα ἐγράφησαν καὶ εἰς ἐφημερίδας, ὅτι πρόκειται δῆθεν νὰ δοθῶσι χρήματα ἐκ τοῦ λιμενικοῦ ταμείου Μεσσήνης εἰς τοὺς δήμους Ἀνδανίας καὶ Οἰχαλίας ὡς δάνειον. Ταῦτα ὅμως δὲν ἔχονται ἀληθείας. Μοὶ δίδεται λοιπὸν ἡ εὐκαιρία νὰ διαψεύσω κατηγορηματικῶς τὰς διαδόσεις καὶ νὰ διαβεβαιώσω τὸν συνάδελφον περὶ τούτου, ἵνα μείνῃ ἥσυχος. Οἱ ἀντιπροσωπεύοντες τοὺς δήμους Οἰχαλίας καὶ Ἀνδανίας Δήμαρχοι ἐνδιαφέρονται πλειότερον παντὸς ἄλλου εἰς τὴν κατασκευὴν τοῦ λιμένος ἐν Μεσσήνῃ.

§90ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Μὄλας τὰς ἐπιτιμήσεις τῶν Ὑπουργῶν πρὸς τοὺς ἐπερωτῶντας, ἀπευθύνω ἐπερώτησιν εἰς τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῆς Ἐκπαιδεύσεως καὶ τὸν παρακαλῶ νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν του, ἵνα ἀπαντήσῃ εἰς τὴν ἐπερώτησιν, ἐὰν ᾖναι ἀξία ἀπαντήσεως. Ὁ κύριος Ὑπουργὸς χθὲς ὑπέβαλεν κατάλογον τῶν συστηθέντων δημοτικῶν σχολείων ἀφ’ ἧς ἀνέλαβε τὸ Ὑπουργεῖον. Ἐν τῷ καταλόγῳ τούτῳ εἶδον, ὅτι συνεστήθησαν καὶ δύω σχολεῖα εἰς τὴν Ἐπαρχίαν Καρυστίας. Βεβαίως τὸ πνεῦμα, τὸ ὁποῖον ὡδήγησε τὸν κύριον Ὑπουργὸν, εἶναι ἐπαινετόν. Εἶδον ἐν τῷ καταλόγῳ, ὅτι συνεστήθη σχολεῖον εἰς τὸ χωρίον Μονόδρι τοῦ Δήμου Αὐλῶνος· τῳόντι τὸ χωρίον εἶχεν ἀνάγκην σχολείου, καὶ εἶναι ἐπιδοκιμαστέα ἡ σύστασις. Ἀλλ’ ἐν τῷ καταλόγῳ εἶδον, ὅτι συνεστήθη σχολεῖον καὶ ἕν τινι χωρίῳ τοῦ Δήμου Κοτυλαίων. Ἐπὶ τούτου δικαιοῦμαι νὰ ἐρωτήσω ποία ἀνάγκη ὑπηγόρευσε τὴν σύστασιν· διότι μῆνας τινὰς πρὸ τῶν ἐκλογῶν τὸ δημοτικὸν Συμβούλιον Κοτυλαίων, εἰ καὶ ὁ Δῆμος εἶναι πένης καὶ διατηρεῖ τέσσαρα δημοτικὰ σχολεῖα, συναισθανόμενον τὴν ἀνάγκην συστάσεως καὶ ἄλλων σχολείων, συνῆλθεν εἰς συνεδρίασιν καὶ ἐψήφισε, καὶ τοῦ Δημάρχου παρισταμένου, τὴν σύστασιν δύω Γραμματοδιδασκαλείων, εἰς τὸ χωρίον Βίταλον τὸ ἓν, καὶ τὸ ἕτερον εἰς τὰ δύω χωρία, Κουρούνια ὀνομαζόμενα· διότι τὰ χωρία αὐτὰ διαχωρίζονται ἀπὸ ἄλλα χωρία, ὅπου ὑπάρχουσι σχολεῖα, διὰ ποταμοῦ, καὶ κεῖνται μακράν· δὲν δύνανται δ’ ἕνεκα τούτου νὰ μεταβαίνουν τὰ παιδία εἰς τὰ σχολεῖα· Ἐψήφισε λοιπὸν νὰ γείνωσι Γραμματοδιδασκαλεῖα, καὶ οὐχὶ δημοτικὰ σχολεῖα, διότι ὁ Δῆμος δὲν ἐπαρκεῖ εἰς τὴν διατήρησιν καὶ ἄλλων σχολείων, ἔστω καὶ ἑνὸς μόνου. Εἷς ἐκ τῶν δημοτικῶν Συμβούλων, κάτοικος τοῦ χωρίου Κακολύρη, ἔνθα ἐσύστησεν ὁ Ὑπουργὸς τὸ σχολεῖον, εἶπεν, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ γείνῃ Γραμματοδιδασκαλεῖον καὶ εἰς τὸ χωρίον του· ἀλλὰ τὸ Συμβούλιον εἶπεν, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη, καθόσον τὸ χωρίον τοῦτο κεῖται μόλις δέκα λεπτὰ μακρὰν τοῦ χωρίου Κάδδι, ἔνθα ὑπάρχει σχολεῖον, καὶ δὲν ὑπάρχει μήτε ποταμὸς χωρίζον αὐτὰ, μήτε ἄλλο πρόσκομμα, καὶ δύνανται νὰ μεταβαίνωσι τὰ παιδία τοῦ χωρίου Κακολύρη εἰς τὸ σχολεῖον ἐκεῖνο τοῦ χωρίου Κάδδι. Τὸ ψήφισμα διὰ τοῦ Νομάρχου ὑπελήφθη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον· παραδόξως ὅμως ἠκυρώθη, καὶ δὲν ἐγένετο δεκτὴ ἡ σύστασις τῶν Γραμματοδιδασκαλείων. Ἐνῶ δὲ ἠκύρωσε τὸ ψήφισμα, δὲν ἐδίστασε νὰ συστήσῃ σχολεῖον εἰς τὸ χωρίον Κακολύρη, ὅπου ἀνάγκη δὲν ὑπῆρχεν. Ἐπιθυμῶ νὰ μάθω τίνες οἱ λόγοι, οἵτινες ἔπεισαν τὸν κύριον Ὑπουργὸν νὰ προβῇ εἰς τοῦτο, καὶ νὰ μὴ συστήσῃ, ἐὰν ἤθελεν ὄντως σπουδαίως νὰ μεριμνήσῃ διὰ τὴν δημοτικὴν Ἐκπαίδευσιν, σχολεῖον εἰς τὰ χωρία Βίταλον καὶ Κουρούνια, ὅπου ἡ ἀνάγκη ἦτο βεβαιωμένη. Ἐπιθυμῶ δὲ νὰ ἀκούσω τὸν κύριον Ὑπουργὸν, διότι δὲν διστάζω νὰ βεβαιώσω, ὅτι ἡ πρᾶξις αὕτη τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ εἶναι ἡ τελευταία πρᾶξις ἐγκλήματος, τὸ ὁποῖον ἤρχισε πρὸ ἑνὸς ἔτους, καὶ τὸ ὁποῖον καὶ ἡ Βουλὴ καὶ τὸ Ἔθνος ὅλον δὲν δύναται ἢ νὰ χαρακτηρίζῃ ὡς ἐπονείδιστον.

§91ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἐπειδὴ ὁμιλεῖτε περὶ ἐγκλήματος, ὀφείλετε νὰ ἐξηγηθῆτε.

§92ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Σεῖς ἐν ἀγνοίᾳ δυστυχῶς προέβητε. Βεβαιῶ ἀπὸ τοῦ βήματος, ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ εἴχετε γνῶσιν· ὁ κύριος Ὑπουργὸν ἐσύστησε τὸ σχολεῖον, πειθόμενος εἰς τὰς παραστάσεις ἄλλων· ἀλλὰ τὸ ἔγκλημα εἶναι τὸ ἑξῆς.

§93ΡΑΛΛΗΣ. Νὰ τὸ εἰπῆτε.

§94ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Καὶ παρακαλῶ τὸν κύριον Ὑπουργὸν νὰ στείλῃ εἰδικὸν ἀνακριτὴν νὰ βεβαιώσῃ τὸ ἔγκλημα.

§95ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῖον εἶναι τὸ ἔγκλημα;

§96ΡΑΛΛΗΣ. Νὰ τὸ εἴπητε.

§97ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Καὶ ἐπειδὴ μέ προκαλεῖτε, κύριε Ὑπουργὲ τῆς Δικαιοσύνης, ἐπιφυλάσσομαι νὰ σᾶς ὑποβάλω ἐπερώτησιν, διὰ νὰ ἐννοήσῃ τὸ ἔθνος ποίαν ἀνεθέσατε ἀποστολὴν εἰς τὴν στρατιωτικὴν δύναμιν, ἀπέναντι λαοῦ, ὅστις διὰ τοῦ ἱδρῶτός του συντηρεῖ ταύτην· θὰ ὑποβάλω δὲ καὶ ἄλλην πρὸς τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἵνα ἐξασφαλίσῃ περιουσίαν τοῦ Δημοσίου, ἥτις διηρπάγη. Ἔρχομαι εἰς τὸ ζήτημα. Ὡς εἶπον πρότερον, τὸ ψήφισμα τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου εἶχε γείνει πολὺ πρὸ τῶν ἐκλογῶν, ἑπομένως εἶχεν ἀναπτυχθῆ ἡ ὄρεξις εἰς τοὺς κατοίκους τοῦ χωρίου Κακολύρι ν’ ἀποκτήσωσι Γραμματοδιδασκαλεῖον ἐκ ζηλοτυπίας πρὸς τ’ ἄλλα χωρία, δι’ ἃ ἐπροτάθη ἡ σύστασις τοιούτων. Τὴν παραμονὴν λοιπὸν τῶν ἐκλογῶν διεπραγματεύθησαν τὴν σύστασιν τοῦ σχολείου, καὶ ἔλαβον ὡς ἐνέχυρον, ὅτι θὰ συστηθῇ σχολεῖον, δεκατρία τῶν 112, τὰ ὁποῖα ἐδόθησαν εἰς τὸν ἱερέα τοῦ χωρίου. Ἐννοεῖται δὲ ὅτι τοῦτο ἐγένετο διὰ ν’ ἀγρεύσωσι τὰς ψήφους τοῦ χωρίου, καὶ ἤδη, μετὰ τὴν σύστασιν, ἐπεστράφησαν τὰ 1300 φράγκα. Ἐὰν θέλῃ ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, δύναται νὰ στείλῃ ἀνακριτὴν, καὶ ἂν δὲν ἀποδειχθῇ ὅ,τι λέγω τότε βεβαίως θὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ μὲ ὀνομάσῃ συκοφάντην.

§98ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Κύριε βουλευτὰ, παρακαλῶ νὰ διατυπώσητε τὴν ἐπερώτησίν σας, νὰ μὴ λησμονήσητε δὲ ὅτι ὁμιλῶν ἀπὸ τοῦ βήματος περὶ συστάσεως σχολείων καὶ λέγων, ὅτι διεπράχθη ἔγκλημα, ὅτι δὲν ὀφείλετε τοῦτο.

§99ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Εἶπον, κύριε Ὑπουργὲ, ὅτι ἡ πρᾶξίς σας τῆς συστάσεως τοῦ σχολείου Κακολυρίου εἶναι ἡ πραγματοποίησις τῆς ἀπὸ ἔτους ἀρξαμένης δωροδοκίας· ἡ διὰ τοιούτου δὲ τρόπου ἄγρευσις ψήφων νομίζετε δὲν ἀποτελεῖ τὸ ἔγκλημα τῆς ἐπονειδίστου ἐν ταῖς ἐκλογαῖς δωροδοκίας; Εἶσθε κύριος τῆς ἰδέας σας· ἐπιτρέψατε ὅμως καὶ εἰς ἐμὲ νὰ χαρακτηρίζω τοῦτο μεθ’ ὅλου τοῦ κόσμου ὡς δωροδοκίαν ἐπονείδιστον.

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Τρίτη συζήτησις τοῦ Νομοσχεδίου περὶ συστάσεως Ταμείου τῆς Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως.

§101ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ἐδημοσιεύθησαν τὰ ἔγγραφα.

§102ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἀπεφασίσαμεν μετὰ τὴν δημοσίευσιν τῶν ἐγγράφων.

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ ἔγγραφα κατετέθησαν εἰς τὸ Γραφεῖον· ἡ Βουλὴ ἐπιμένει εἰς τὴν ἐκτύπωσιν;

§104ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. (Ὅρα Παράρτημα).

§105Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡ Βουλὴ χθὲς σᾶς ἔδωκε τὴν ἐντολὴν, ἵνα προβῆτε εἰς τὴν ἐκτύπωσιν· τὰ κατατεθέντα χειρόγραφα περιῆλθον εἰς χεῖράς μου, σᾶς τὰ ἀποδίδω δὲ, ὅπως τὰ ἀποστείλητε εἰς τὸ Τυπογραφεῖον.

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ Νομοσχεδίου περὶ αὐξήσεως εἰσαγωγικοῦ τέλους ἐν γένει τοῦ καπνοῦ.

§107Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ εὐαρεστηθῇ, κατὰ τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν τοῦ Νομοσχεδίου, ν’ ἀνακοινώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰς ἑξῆς πληροφορίας. Ποῖον τὸ ποσὸν τοῦ καπνοῦ, τοῦ κομμένου ἢ εἰς φύλλα, τοῦ εἰσαγομένου ἔξωθεν· δεύτερον ποῖον τὸ βάρος τῶν χαρτίνων σιγάρων καὶ τῶν σιγάρων τῶν λεγομένων πούρων, τῶν εἰσαγομένων ἔξωθεν· τρίτον τὸ βάρος τοῦ καπνοῦ τοῦ γνωστοῦ ὑπὸ τὸ ὄνομα τουμπεκὶ, τοῦ εἰσαγομένου ἔξωθεν, καὶ τέταρτον τὸ βάρος τοῦ καπνοῦ, ὅστις εἰσάγεται εἰς κυλίνδρους καὶ χρησιμεύει διὰ κατασκευὴν ταμβάκων, ὡς καὶ τὸ βάρος τοῦ καπνοῦ, ὁ ὁποῖος εἰσάγεται εἰς φύλλα ἐκ τῆς Βιργινίας. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ δώσῃ προσέτι καὶ τὴν πληροφορίαν, πόσον ἀναβαίνει τὸ χρηματικὸν ποσὸν, τὸ ὁποῖον εἰσπράττει τὸ Δημόσιον ταμεῖον ἐκ τῶν κατὰ τὸ ἰσχῦον δασμολόγιον εἰσπραττομένων νῦν εἰσαγωγικῶν τελῶν ἐπὶ ἑκάστου τῶν εἰρημένων εἰδῶν· πόσα εἶναι τὰ ποσὰ, τὰ ὁποῖα ἐκ τῆς εἰσαγωγῆς ἑκάστου τῶν εἰδῶν τούτων εἰσπράττονται ἀπὸ τὸ Τελωνεῖον κατὰ τὸ μέχρι τοῦδε ἰσχῦον δασμολόγιον.

§108ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Εἰς τὴν 2αν ἀνάγνωσιν.

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 1ον. (Ἀναγινώσκεται).

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει τὰ ἑξῆς. (Ἀναγινώσκεται ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς).

§111ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Θὰ δώσω μίαν διασάφησιν διὰ τὴν μέλλουσαν συζήτησιν· τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ἐσημειώθη εἰς τὸ Νομοσχέδιον, τὸ παρ’ ἐμοῦ προτεινόμενον, ἐπαυξάνεται, διότι, καθὼς γνωρίζετε, προσετέθη καὶ ἓν δεκατημόριον, ἡ δραχμὴ ἡ παλαιὰ ἔγεινε νέα· τοῦτο τὸ λέγω δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ζητοῦσιν ἐπαύξησιν καὶ οἱ ὁποῖοι συμμερίζονται τὴν γνώμην τῆς Ἐπιτροπῆς. Τὴν αὔξησιν τῆς Ἐπιτροπῆς θεωρῶ ὑπερβολικὴν, διότι ἡ γενομένη ἐπαύξησις μέχρι τοῦδε φθάνει εἰς 25 καὶ 30%.

§112ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ 1ον ἄρθρον, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Κατόπιν ἀνεγνώσθη καὶ ἐγένετο δεκτὸν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὸ ἄρθρον 2ον, ὡς καὶ τὸ σύνολον, εἰς πρώτην συζήτησιν).

§113ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν κατὰ τὴν 2αν συζήτησιν τοῦ Νομοσχεδίου νὰ φέρῃ σημείωσιν τοῦ ποσοῦ, τοῦ εἰσπραχθέντος κατὰ τὸν Νοέμβριον τοῦ 1881, καὶ τοῦ ποσοῦ, τοῦ εἰσπραχθέντος κατὰ τὸν αὐτὸν μῆνα κατὰ τὸ 1880.

§114ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Τοῦ Νοεμβρίου δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ φέρω πίνακας.

§115ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἁπλᾶς πληροφορίας ἐκ τῶν κυριωτέρων τελωνείων Πειραιῶς, Πατρῶν, Σύρου καὶ Κερκύρας.

§116ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Θὰ ζητήσω, ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ σᾶς βεβαιώσω, ἂν θὰ ἔχω τὰς καταστάσεις.

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ Νομοσχεδίου περὶ ἐσωτερικῶν τηλεγραφικῶν τελῶν. (Ἀναγινώσκεται τὸ Νομοσχέδιον καὶ γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον εἰς 1ην συζήτησιν).

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἔχομεν ἄλλο ἀντικείμενον.

§119ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Διατί ἐκ τῆς ἡμερησίας διατάξεως ἀπηλείφθη τὸ Νομοσχέδιον περὶ ἀπαγορεύσεως βοσκῆς;

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὡρίσθη ἡμέρα δι’ αὐτό. (Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρᾳ 6ῃ Μ. Μ).