1882.11.09

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 12

Τῆς 9 Νοεμβρίου 1882

(Τρίτη)

Ὥρᾳ 3 Μ. Μ. (Ἀπαρτίας γενομένης, ἀνεγνώσθησαν καὶ ἐνεκρίθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπεστάλη εἰς τὸ Προεδρεῖον τὸ ἑξῆς τηλεγράφημα ἐκ Κύμης. «Πρόεδρον Βουλῆς, Ἀθήνας. Τὸ περὶ ἀναβολῆς φόρου ἐπὶ τοῦ οἴνου». (Ἀναγινώσκεται). Ἕτερον τηλεγράφημα ἐκ Πατρῶν ἀπὸ Νικ. Φινόπουλον, Γεώρ. Ἀσημακόπουλον κλπ. «Κύριον Πρόεδρον Βουλῆς, Ἀθήνας. Παρακαλεῖσθε, ὅπως ἀνακοινώσητε εἰς τὴν Βουλὴν, ἑπόμενον ψήφισμα.» (Ἀναγινώσκεται). Ἕτερον τηλεγράφημα, ἐπίσης ἐκ Πατρῶν. «Κύριον Πρόεδρον Βουλῆς, Ἀθήνας. Χθὲς ἐτηλεγραφήσαμεν.» (Ἀναγινώσκεται). Ἕτερον τηλεγράφημα ἐκ Πύργου. Κύριον Πρόεδρον Βουλῆς, Ἀθήνας. «Φορολογία οἴνου ἐποίησεν ἀλγεινοτάτην αἴσθησιν.» (Ἀναγινώσκεται). Ἕτερον τηλεγράφημα ἐκ Πύργου. «Κύριον Πρόεδρον Βουλῆς, Ἀθήνας. Πολῖται ὅλων τάξεων ἐδήλωσαν σήμερον.» (Ἀναγινώσκεται). Ἕτερον τηλεγράφημα ἐξ Ἀγρινίου. «Κύριον Πρόεδρον Βουλῆς, Ἀθήνας. Τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον Ἀγρινίου, πληροφορηθέν.» (Ἀναγιγνώσκεται). Ἀναφορὰ τῶν καπνεμπόρων καὶ καπνοπωλῶν ἐξ Ἄργους περὶ τοῦ ἐπικειμένου φόρου τοῦ καπνοῦ κτλ. Θὰ σταλῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν Οἰκονομικῶν. Ἑτέρα ἀναφορὰ ἐκ Καρυταίνης περὶ τῆς παρανόμως ἐνεργουμένης ταχυδρομικῆς ὑπηρεσίας ἀπὸ Μεγαλοπόλεως εἰς Καρύταιναν καὶ Ἀνδρίτσαιναν, διὰ πεζῶν ταχυδρόμων ἀντὶ ἐφίππων, καὶ ἅπαξ τῆς ἑβδομάδος ἀντὶ τρεῖς. Ὁ κύριος Ζέγγελης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ προσωπικοῦ ζητήματος.

§2Δ. ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Κύριοι, κατὰ τὴν προηγουμένην συνεδρίασιν ὁ ἔντιμος ἐκ Γόρτυνος βουλευτὴς, ἀγορεύων ἐπὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν θέματος, ἀνέγραψε κανόνας, καθ’ οὓς κατὰ τὸ φρόνημα αὐτοῦ πρέπει νὰ διέπωνται τὰ πολιτικὰ ζητήματα· εἶπεν, ὅτι ζητήματα, ἢ ἀντικείμενα, ἀφορῶντα μεγάλα συμφέροντα τοῦ Κράτους, δὲν πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ τὰ χαρακτηρίζῃ ὡς πολιτικὰ, διότι δύνανται ἔντιμοι βουλευταὶ, ἐναντίαν ἔχοντες πεποίθησιν, νὰ ψηφίσωσιν αὐτὰ, καὶ τοιουτοτρόπως νὰ ἐπέλθῃ μεγίστη ζημία εἰς τὸ Κράτος, ἀνέφερε δὲ, πλανώμενος, καὶ ὑπηνίξατο πρᾶξιν τοιαύτην, ὡς γενομένην παρ’ ἐμοῦ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον τῆς Βουλῆς· ἡ δὲ λαλιὰ αὐτοῦ καὶ ὁ τρόπος του ἐν γένει ἐνέφαινον, ὅτι ᾐσθάνετο βαθεῖαν θλῖψιν, διότι ἐγὼ, ὁ ἰδιαίτερός του φίλος, περιέπεσα δῆθεν εἰς τοιαύτην ἀσυνέπειαν. Τότε, κύριοι, ὡς ἐνθυμεῖσθε, ἐναντίον τοῦ συστήματός μου διέκοψα αὐτὸν, εἰπὼν, ὅτι δὲν λέγει ἀλήθειαν, καὶ ἔχω καθῆκον ν’ ἀποδείξω τοῦτο. Ἀλλ’ ἐὰν διὰ τοῦτο δὲν εἶχον καθῆκον, ὤφειλον ὅμως νὰ τὸ ἀποδείξω, διὰ νὰ ἀπαλλάξω τὸν ἔντιμον φίλον μου ἀπὸ τῆς βαθείας θλίψεως, εἰς ἣν περιέπεσεν. Ἀληθῶς, κύριοι, κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον, ἡ Κυβέρνησις, ἢ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὑπέβαλε νομοσχέδιον, κατὰ τὸ ὁποῖον παρετείνετο ἡ προθεσμία πρὸς δήλωσιν ὑπὲρ τῶν κατόχων ἐθνικῶν πεφυτευμένων γαιῶν· κατὰ τὴν ἰδιαιτέραν δὲ συζήτησιν αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου, ὡς ἐνθυμεῖσθε, ὑπέβαλον τροπολογίαν ἐγὼ καὶ ἐζήτουν, ὅπως τὸ εὐεργέτημα τοῦτο ἐπεκταθῇ καὶ ἐπὶ τῶν κατόχων ἐθνικῶν ἀσκεπῶν γαιῶν, καὶ ὑπεστήριξα τὴν γνώμην μου αὐτὴν, ἣν ἐθεώρουν καὶ θεωρῶ καὶ ἤδη δικαίαν. Τὴν δὲ πρωίαν τῆς ἡμέρας, καθ’ ἣν ἐπρόκειτο νὰ συζητηθῇ διὰ τρίτην καὶ τελευταίαν συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, μετέβην εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν καὶ εἶδον τὸν διακεκριμένον φίλον μου κ. Καλλιγᾶν καὶ παρεκάλεσα αὐτὸν νὰ μὴ ἐπιμένῃ εἰς τὸ νὰ μὴ περιληφθῇ ἡ τροπολογία μου αὕτη εἰς τὸ νομοσχέδιον. Ὁ κ. Καλλιγᾶς, παρόντων πολλῶν, ἂν δὲν μ’ ἀπατᾷ ἡ μνήμη, παρόντος καὶ τοῦ κ. Στεφανοπούλου καὶ ἄλλων, εἶπε ὅτι κατ’ ἀρχὴν δὲν ἀντιλέγει, ἐπιμένει ὅμως νὰ μὴ τεθῇ ἡ τροπολογία αὕτη εἰς τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ, διότι αἱ γαῖαι αἱ ἀσκεπεῖς δὲν κατεμετρήθησαν, ἕνεκα δὲ τῆς ἐλλείψεως τῆς τοιαύτης καταμετρήσεως, ἠγέρθησαν ἄπειροι δίκαι κατά τε τοῦ Δημοσίου, καὶ μεταξὺ τῶν πολιτῶν, καὶ ἐπῆλθον σπουδαῖαι ζημίαι, καὶ μοὶ ἐπέδειξε καὶ ὀγκώδη φάκελλον δικογραφιῶν, διότι πολλοὶ ἐκ τῶν δηλωσάντων τοιαύτας ἀσκεπεῖς ἐθνικὰς γαίας ἐζήτουν ἓν καὶ τὸ αὐτὸ κτῆμα, καθόσον δὲν ὑπῆρχε διάκρισις ὁρίων· ὅτι ἔχει σκοπὸν νὰ καταμετρήσῃ τὰς γαίας αὐτὰς, καὶ μετ’ ὀλίγον θὰ ὑποβάλῃ τὸ τοιοῦτο νομοσχέδιον. Εὐθὺς ἐπείσθην, ὡς πιστεύω, καὶ πάντες ἡμεῖς ἠθέλετε πεισθῆ, ἀποβλέποντες εἰς τὴν ἐξήγησιν αὐτὴν, καὶ εἶπον τότε, «ὅτι μόνος ἀποσύρω τὴν πρότασίν μου»· τοῦτο δὲ καὶ ἔπραξα· ἀνελθὼν εἰς τὸ βῆμα τοῦτο κατὰ τὴν συζήτησιν ἐκείνην, καὶ πρὸ πάσης ἀφορμῆς τοῦ νὰ δοθῇ πολιτικὸς χαρακτὴρ εἰς τοῦτο, εἶπον ῥητῶς καὶ διαῤῥήδην, ὅτι ἀποσύρω τὴν πρότασίν μου καὶ νὰ ψηφοφορηθῇ, καὶ ὅτι θέλω ψηφίσει ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου τῆς Κυβερνήσεως. Συγχωρήσατέ μοι, κύριοι, νὰ σᾶς ἀναγνώσω τὴν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου ἀγόρευσίν μου τῆς ἐποχῆς ἐκείνης. Ἰδοὺ τί εἶπον τότε: «ἐγώ, κύριοι βουλευταὶ, θὰ ἐξετάσω τὸ ζήτημα κτλ. ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τῆς τροπολογίας, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον εἰς ὑμᾶς. Ἐφρόνουν, κύριοι, καὶ φρονῶ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ὀρθῶς ποιοῦσα, προτείνουσα εὐεργετήματα εἰς τοὺς ἐμφυτευτὰς ἐθνικῶν γαιῶν, πρὸς τὸ συμφέρον καὶ τούτων καὶ τοῦ Δημοσίου, ἠδύνατο καὶ ὤφειλε νὰ ἐπεκτείνῃ αὐτὰ καὶ εἰς τοὺς κατόχους τῶν ἐθνικῶν γαιῶν, οἵτινες εἶναι καὶ περισσότεροι καὶ ἀπορώτεροι, ὑπὲρ τῶν ὁποίων πάντοτε πρέπει νὰ προνοῇ ἡ πολιτεία, καὶ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι ἡ παροῦσα Βουλὴ πολλάκις ἀπέδειξε τὴν πρὸς τοῦτο πρωτοβουλίαν αὑτῆς, καὶ νομίζω τοῦτο καὶ δίκαιον, κύριοι, διὰ τὸν λόγον, ὅτι οὐδεμία βλάβη ἠδύνατο νὰ προέλθῃ εἰς τὸ Δημόσιον, ἐνῷ καὶ ὅλοι οἱ καλλιεργηταὶ αὐτοὶ ἤθελον ἀπολαύσει τῶν εὐεργετημάτων, τὰ ὁποῖα ὁ νόμος ἐσκόπει ἀπ’ ἀρχῆς νὰ χορηγήσῃ. Διὰ τὸν λόγον δὲ τοῦτον καὶ ἰδιαιτέρως παρεκάλεσα τὸν ἔντιμον Βουλευτὴν καὶ Ὑπουργὸν κ. Καλλιγᾶν νὰ μὴ ἐπιμείνῃ. Ἀλλὰ, κύριοι, παρόντων σήμερον καὶ πολλῶν ἐκ τῶν ἐντίμων βουλευτῶν, παρετήρησα ὅτι ὁ μὲν κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως καὶ σήμερον εἶπεν εἰς ὑμᾶς, οὐδεμίαν ἔχει ἀντίῤῥησιν νὰ ἐπεκτείνῃ τὰ δικαιώματα ταῦτα καὶ εἰς τὴν τάξιν αὐτὴν τῶν πολιτῶν, φρονεῖ ὅμως, ὅτι τοῦτο εἶναι ἐπιβλαβὲς καὶ διὰ τὸ Δημόσιον καὶ διὰ τοὺς καλλιεργητὰς, ἀλλὰ κυρίως διὰ τὸ πρῶτον, ἐὰν ἀποφασίσωμεν σήμερον πρὶν ἢ διὰ τῶν διορισθησομένων γεωμετρῶν καταμετρηθῶσιν αἱ γαῖαι αὗται, καὶ ἀνέφερε μάλιστα καὶ πολλὰς δίκας, παραιτήσεις δηλώσεων καὶ δυσχερείας ἄλλας, αἱ ὁποῖαι ἠγέρθησαν ἐπὶ τοῦ ἀκαθαρίστου καὶ ἀορίστου τῆς βεβαιώσεως τῆς ἐκτάσεως καὶ ταυτότητος τῶν τοιούτων παραχωρήσεων. Καὶ ἐγὼ ἐπείσθην περὶ τῶν δυσχερειῶν, καὶ στηριζόμενος εἰς τὴν διαβεβαίωσιν τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ, ὅτι ἔχει τὸν αὐτὸν σκοπὸν, καὶ ὅτι μετ’ ὀλίγον θὰ εἰσαγάγῃ Νόμον, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ ἐπεκτείνῃ τὸ δικαίωμα τῆς δηλώσεως καὶ εἰς τοὺς τοιούτους καλλιεργητὰς, καὶ ἀφοῦ δὲν ἐπίκειται κίνδυνος, οὔτε ἡ Κυβέρνησις σκοπεῖ νὰ ἐκποιήσῃ τὰ χαρακτηριζόμενα ταῦτα ὡς φθαρτὰ κτήματα, καὶ περὶ τούτου δὲν εὑρίσκω λόγον ν’ ἀμφιβάλλω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ εἰσαγάγῃ νόμον μετ’ οὐ πολὺ, ἕνεκα τούτου, θέλω ψηφίσει ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου, καὶ ἀποσύρω τὴν τροπολογίαν μου». Ἰδοὺ τί λέγουσι καὶ τὰ ἐπίσημα πρακτικὰ τῆς συνεδριάσεως ἐκείνης. «Ἀκολούθως λαβὼν τὸν λόγον (ὁ κ. Δ. Ζέγγελης) εἶπεν, ὅτι, ἀναγνωρίζων τὸ ὀρθὸν τῶν παρατηρήσεων τοῦ Ὑπουργοῦ, δὲν ἐπιμένει εἰς τὴν τροπολογίαν αὐτοῦ, τὴν ὁποίαν καὶ ἀποσύρει, δηλοῖ μάλιστα, ὅτι θὰ ψηφίσῃ ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου». Ταῦτα, κύριοι, διαπιστοῦνται ἀπὸ ἡμᾶς αὐτοὺς, ἀπὸ τὰ ἐπίσημα αὐτὰ πρακτικὰ, τὰ ἐστενογραφημένα καὶ τὰ ἰδιαίτερα ἐπίσημα. Ὅταν, κύριοι, ἔληξεν ἡ συζήτησις καὶ ἐπρόκειτο νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς ἐζήτησε νὰ προκαλέσῃ τὴν δι’ ἀναστάσεως ψηφοφορίαν ἐπὶ τῆς ἐμῆς τροπολογίας· τότε ὁ μὲν κ. Φωτήλας, ὅπως βεβαιοῦται ἀπὸ τὰ ἐπίσημα πρακτικὰ, εἶπεν «ὁ κ. Ζέγγελης ἀπέσυρε τὴν τροπολογίαν του», ἐγὼ δ’ ἀναστὰς, εἶπον ἀπὸ τῆς ἕδρας μου εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς νὰ μὴ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν ἡ τροπολογία μου, διότι ἀπέσυρα καὶ ἀποσύρω αὐτήν· ἀλλὰ τινὲς ἐκ τῆς ἀριστερᾶς πτέρυγος ἔντιμοι Βουλευταὶ, ὧν ἡγεῖτο ὁ ἐκ Λακεδαίμονος Βουλευτὴς κ. Δημητρακάκης εἶπον «ἡμεῖς υἱοθετοῦμεν αὐτὴν», καὶ εἶχον τοιοῦτο δικαίωμα, καὶ ἐψηφοφορήθη ἡ τροπολογία ἐκείνη, οὐχὶ ὡς ἐμὴ τροπολογία πλέον, ἀλλ’ ὡς τροπολογία τῶν ἀναλαβόντων αὐτήν. Ἐρωτῶ τώρα τὸν κ. Δηλιγιάννην ποῦ εὑρίσκει αὐτὴν τὴν ἀντίφασιν; Ἐπιθυμῶ νὰ μοὶ ἀπαντήσῃ, ποῦ ὑπάρχει, κύριοι, τὸ ἄτοπον, εἰς τὸ ὁποῖον λέγει, ὅτι περιῆλθον; Τοῦτο δὲ ἐγένετο πρὶν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ σεβαστὸς φίλος μου μετὰ τὴν γενομένην δι’ ἀναστάσεως ψηφοφορίαν καὶ τὴν ἔλλειψιν τῆς διακρίσεως τοῦ ἀποτελέσματος, λάβῃ τὸν λόγον καὶ δώσῃ τὸν χαρακτῆρα τὸν πολιτικὸν εἰς τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο. Βλέπετε λοιπὸν, κύριοι, γεγονότα, διαπιστούμενα ἀπὸ τὰς πράξεις ὑμῶν, βεβαιοῦντα τὸ ἐναντίον τῶν ὅσων εἶπεν ὁ ἐκ Γόρτυνος βουλευτὴς περὶ ἐμοῦ. Μετὰ τὰς ἐπισήμους ταύτας βεβαιώσεις ἐρωτῶ ὑμᾶς, κύριοι, ἂν εἶναι μισητοὶ οἱ διαστρέφοντες τὴν ἀλήθειαν ἐν ταῖς ἀγυιαῖς, καὶ διὰ τοῦ τύπου, πόσον λυπηρὸν εἶναι νὰ διαστρέφηται αὕτη ἐν τῷ περιβόλῳ τούτῳ. Ἴσως, κύριοι, ὑποτεθῇ, ὅτι ἔπραξε τοῦτο· ὁ ἔντιμος ἐκ Γόρτυνος Βουλευτὴς, θέλων νὰ ἐπιῤῥίψῃ ἰδέαν τινὰ εἰς τὸν πολιτικὸν χαρακτῆρά μου· ἐγὼ δὲν θέλω νὰ τὸ πιστεύσω· καὶ δὲν τὸ πιστεύω, ὄχι διότι εἶναι πολὺ ἁβρόφρων καὶ ἐν τῇ δημοσίᾳ καὶ ἐν τῇ ἰδιωτικῇ συμπεριφορᾷ του, ἔχω ἄπειρα παραδείγματα περὶ τοῦ τρόπου του αὐτοῦ, ἀλλὰ διότι παραδέχομαι, ὅτι ἔχει νοημοσύνην μεγάλην, πεῖραν πολλὴν, καὶ γνωρίζει, ὅτι ἐν τῷ περιβόλῳ αὐτῷ συνειργάσθην μετ’ αὐτοῦ ἐπὶ πολλὰ ἔτη· γνωρίζουσι δὲ πολλοὶ διακεκριμένοι Βουλευταὶ, διατελέσαντες Ὑπουργοὶ, καὶ μάλιστα ὁ ἔντιμος ἀρχηγὸς τῆς ἀντιπολιτεύσεως τὸν χαρακτῆρά μου· ὡς Ὑπουργοὶ ἦσαν εἰς θέσιν νὰ γνωρίζωσι κάλλιον πάντες ἐμέ· πιστεύω δὲ, ὅτι καὶ οἱ λοιποὶ συνάδελφοί μου καὶ παλαιοὶ καὶ νέοι μὲ γνωρίζουσιν. Ἀλλ’ ἴσως, κύριοι—καὶ τοῦτο εἶναι τὸ πιθανώτερον, κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην—προῆλθεν ἀπὸ τὴν εὐγενῆ ἰδέαν τοῦ νὰ διαφωτίσῃ καὶ διδάξῃ ἐμὲ καὶ ἄλλους Βουλευτὰς πῶς πρέπει νὰ πολιτευώμεθα. Τολμηρὸν εἶναι νὰ συλλάβῃ τοιαύτην ἰδέαν ὁ ἔντιμος Βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος ἢ καὶ ὅστις ἄλλος, ὅτι εἶναι ἄξιοι νὰ δίδωσι τοιαῦτα διδάγματα Φρονῶ καὶ πιστεύω ἀκαταπείστως, κύριοι, ὅτι πάντες ὑμεῖς, μηδενὸς ἐξαιρουμένου, ἔχετε πλήρη συνείδησιν καὶ τῆς ὑψηλῆς ἀποστολῆς σας καὶ τῆς ἐκπληρώσεως τῶν καθηκόντων σας. Ἀλλὰ, κύριοι, ἀνομολογῶ, ὅτι ἀνάγκην ἔχω ἐγὼ ν’ ἀκούω συμβουλὰς, καὶ μετ’ εὐγνωμοσύνης ἤθελον πράξει τοῦτο, δυστυχῶς ὅμως, ὁ ἔντιμος ἐκ Γόρτυνος Βουλευτὴς ἐξελέξατο ἀκατάλληλον μαθητήν. Καὶ μὴ νομίζητε, κύριοι, ὅτι δὲν ἔχω τὴν δύναμιν νὰ ἐννοήσω τὴν ἔννοιαν τῶν λόγων του καὶ τὰς ὁμιλίας του, ὅσον γριφώδεις καὶ αἰνιγματικαὶ καὶ ἂν εἶναι. Δύναμαι κάλλιστα νὰ ἐννοήσω αὐτὸν, ἀλλ’ εἶμαι ἀκατάλληλος, διότι διαφωνῶ ῥιζικῶς εἰς τὴν πολιτικὴν πρὸς τὸν ἔντιμον αὐτὸν φίλον μου. Ὁ μὲν ἐκ Γόρτυνος Βουλευτὴς, διακεκριμένος κατὰ τὰς γνώσεις πολὺ, κατὰ τὴν νοημοσύνην, ἐντριβὴς διὰ τῆς πείρας εἰς πάντα τ’ ἀφορῶντα τὰ κοινοβουλευτικὰ καὶ ἄλλα, βάσιν ἔχει εἰς τὴν πολιτικήν του τὸ ἀμφίβολον, τὸ ἀσαφὲς, ἵνα μὴ εἴπω τὸ αἰνιγματικὸν καὶ τὸ δογματικὸν, ἐγὼ δὲ ἀγαπῶ ἐν τῷ μικρῷ κύκλῳ μου τὴν σαφήνειαν, τὴν εἰλικρίνειαν, τὸν θετικὸν χαρακτῆρα. Ὁ ἔντιμος φίλος μου εἶναι ἱκανὸς καὶ δύναται νὰ χρησιμεύσῃ ἐν τοῖς δημοσίοις, στερεῖται ὅμως τοῦ δημιουργοῦ ἐκείνου νοὸς, ὅστις εἶναι ἀναγκαῖος διὰ νὰ διευθύνῃ καὶ διοικήσῃ τὸν τόπον διὰ συστήματος, ἀνταποκρινομένου εἰς τὰς ἀνάγκας τῆς πολιτείας, καὶ ἐγγυωμένου τὴν πρόοδον αὐτῆς· κατ’ ἐμὴν γνώμην, καὶ ὡς ἠδυνήθην νὰ συμπεράνω, πολλαὶ αὐτοῦ πράξεις στεροῦνται καὶ τοῦ θάῤῥους ἐκείνου, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀναγκαῖον, ὅπως πραγματώσῃ τὰ μεγαλουργὰ σχέδια. Ἰδοὺ διατὶ ἐξελέξατο ἀκατάλληλον μαθητήν· βεβαίως ἀδύνατον ἦτο νὰ ὠφεληθῶ ἀπὸ τὰ διδάγματα αὐτοῦ. Ἀλλ’ ἴσως μοὶ εἴπητε, κύριοι, καὶ πῶς δύνασαι νὰ διαπιστώσῃς ἡμᾶς περὶ τοῦ τοιούτου χαρακτῆρος αὐτοῦ; Ἐπεθύμουν νὰ περιορισθῶ εἰς τοῦτο καὶ μόνον καὶ ν’ ἀφήσω εἰς ὑμᾶς νὰ κρίνητε περὶ αὐτοῦ· ἀλλ’ ἂν προχωρήσω, θέλω ἀποδείξει, ὅτι καὶ ἐπὶ τῶν ὁμιλιῶν, τὰς ὁποίας ἔκαμεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, οὗτος ὁ χαρακτὴρ ἀποδεικνύεται. Δὲν ἐπικαλοῦμαι, οὔτε τὰς ἐγγράφους ψηφοφορίας, οὔτε τὰς διπροσώπους, οὕτως εἰπεῖν, ἐτυμηγορίας ἐπὶ πολλῶν καὶ μεγάλων ζητημάτων, ἀλλ’ ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν ἀντικειμένου ὀφείλω ν’ ἀποδείξω τὸν χαρακτῆρά του· καὶ ἐρωτῶ ἤδη, ἐπὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν θέματος ἔκαμεν ὁμιλίαν τινὰ σπουδαίαν; οὐχὶ, κύριοι· καὶ ἣν ἔκαμε, δὲν εἶναι ἐπιτυχὴς κατ’ ἐμέ. Καὶ ἰδοὺ, κύριοι, ἂν καὶ δὲν εἶχον σκοπὸν νὰ λάβω τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν, κατ’ ἀνάγκην, θέλω ἐξηγήσει καὶ ἐγὼ τὴν γνώμην μου· καὶ πρὸς τοῦτο, βεβαιωθῆτε, ἤκουσα ὅλους τοὺς ἐντίμους Βουλευτὰς τῆς ἀντιπολιτεύσεως, οἱ ὁποῖοι ὡμίλησαν ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου.

§3ΤΙΝΕΣ (ἀριστερόθεν)... Αὐτὸ εἶναι τῆς ἡμερησίας διατάξεως, καὶ δὲν εἰσήλθομεν ἀκόμη εἰς αὐτήν.

§4ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Καὶ ἀληθῶς δὲν συμμερίζομαι τὰς γνώμας αὐτῶν· ἴσως τινὲς ἐξ αὐτῶν παρεξετράπησαν, καὶ ἐξ ἀγαθῆς καρδίας τὸ λέγω, δὲν ἐπιθυμῶ τοιοῦτοι ἄνδρες νὰ κατέρχωνται εἰς προσωπικὰς, ἀναξίας λόγου καὶ μὴ ἀληθεῖς αἰτιάσεις· ἐκτιμῶ ὅμως αὐτοὺς, διότι σαφῶς καὶ μετὰ παῤῥησίας ἐξέφερον τὴν γνώμην αὐτῶν· ὁ δὲ ἔντιμος ἐκ Γόρτυνος Βουλευτὴς τί ἐνόησε καὶ τί ἀπέδειξεν ἐπὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν θέματος; ὑπεστήριξε κατ’ οὐσίαν, ὅτι τὸ νομισματικὸν σύστημα εἶναι ἐπιβλαβὲς εἰς τὸν τόπον; ὄχι, κύριοι. Τουναντίον μάλιστα, κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην, εἶπεν, ὅτι εἶχε τὰς αὐτὰς ἰδέας καὶ μετεῖχε τούτου, ἐθεώρει τουτέστι καὶ αὐτὸς, ὅτι ἡ εἰσαγωγὴ τοῦ νομισματικοῦ συστήματος ἦτον οὐσιωδῶς ἀναγκαία. Κατὰ τί προσέβαλε τὴν Κυβερνητικὴν πρᾶξιν; εἶπεν, ὅτι δὲν ἐξετελέσθη ἐν καταλλήλῳ χρόνῳ, ὅτι πολλαὶ βλάβαι ἐπῆλθον τοῖς πολίταις καὶ ἄλλαι μείζονες ἀπειλοῦνται. Ἀλλ’ ἀπέδειξε, κύριοι, αὐτὸν τὸν ἰσχυρισμόν; ἢ τοὐλάχιστον ἀνέλαβε ν’ ἀποδείξῃ τοῦτο ἐπὶ ὁμοίων ἰσχυρισμῶν, τοὺς ὁποίους οἱ φίλοι του ἐπεκαλέσθησαν; ὄχι, κύριοι, διότι ἐγνώριζε κάλλιστα, ὅτι δὲν ἠδύνατο νὰ ὑποστηρίξῃ, ὅτι ἡ μεταβολὴ αὕτη μεταβάλλει τὰς ἀξίας· ἐγνώριζε κάλλιον ἐμοῦ, ὅτι τὸ νόμισμα εἶναι ἁπλοῦν μέτρον τῶν ἀξιῶν καὶ οὐδόλως ἐπιδρᾷ ἐπὶ τοῦ κανονισμοῦ τῆς ἀξίας τῶν ἀντικειμένων· ταῦτα κανονίζονται ἀπὸ τὸν καθολικὸν νόμον τῆς προσφορᾶς καὶ τῆς ζητήσεως. Δὲν εἶπε λοιπόν τι, ἀλλ’ ἀνέφερεν, ὅτι ὑπάρχει διατάραξις· ἀλλ’ ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ φίλος μου νὰ τῷ εἴπω, ὅτι ἀμφιβάλλω ἄν τις ἐξ ὑμῶν ἠδύνατο νὰ πιστεύσῃ αὐτὸ, χωρὶς νὰ φέρῃ μίαν ἐπίσημον πρὸς τοῦτο ἀπόδειξιν· πάντες δὲ γνωρίζομεν, ὅτι οὐ μόνον δὲν ἐπῆλθε τοιαύτη διατάραξις, ἀλλὰ καὶ ἡ φερομένη πως ὡς τοιαύτη διήρκεσε μόνον ἐπὶ 2–3–5 ἡμέρας· τὰ πάντα δὲ ὁ συναγωνισμὸς, ὁ ὑπὸ τοῦ εὐφυοῦς τῷ ὄντι πνεύματος τοῦ Ἕλληνος ὁδηγούμενος, θὰ ἐπαναφέρῃ ὅλα τὰ ἀντικείμενα εἰς τὴν πραγματικὴν αὐτῶν ἀξίαν. Δὲν εἶπε λοιπὸν τοιοῦτόν τι, οὔτε τὸ ἀπέδειξε. Πρὸς τί ὅμως, κύριοι, ὅλη ἡ μετὰ στόμφου ἀγόρευσις; ἃς μοὶ συγχωρήσῃ ὁ κ. Δηλιγιάννης, διότι, ἂν καὶ οὕτως ὁμιλῶ, τὸ παράπαν δὲν ἐννοῶ νὰ μειώσω τὴν ὑπόληψίν του· ἐγὼ ἐνόησα, ὅτι ἄλλος ἦτο ὁ σκοπός του, καὶ τὸ εἶπεν· ἀνῆλθε νὰ ὁμιλήσῃ ἐπὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν θέματος καὶ ἠθέλησε ν’ ἀναγγείλῃ εἰς φίλους τού τινας, πῶς ἐννοεῖ νὰ πολιτευθῇ ἐν τῇ ἀντιπολιτεύσει. Δὲν εἶναι ἔργον ἐμοῦ νὰ κρίνω τοῦτο· ἠξεύρω ὅμως καὶ ἡ πεῖρα μὲ ἐδίδαξεν ἐπὶ πολλὰ ἔτη, ὅτι ἔχει πλήρη νοημοσύνην ἐπὶ τῶν τοιούτων ἀντικειμένων. Καὶ δημοσίᾳ λέγω, καὶ ἐπιμένω νὰ τὸ πιστεύσῃ ὄχι μόνον ὁ κ. Δηλιγιάννης, ἀλλὰ καὶ πᾶς τις ἄλλος Ἕλλην, ὅστις ἔχει τὴν εὐγενῆ ἰδέαν τοῦ ν’ ἀνέλθῃ εἰς τὰ ὕπατα ἀξιώματα τῆς πολιτείας, οὐ μόνον τὸ παράπαν δὲν δύναται νὰ ὑποθέσῃ, ὅτι ἐγὼ ζηλοτυπῶ, ἀλλὰ καὶ μετ’ εὐχαριστήσεως θὰ τὸ ἴδω. Βλέπετε λοιπὸν, κύριοι, ὅτι αὐτὴ ἡ ὁμιλία του ἀποδεικνύει τὸν χαρακτῆρα, τὸν ὁποῖον ἐγὼ ἔδωκα. Ἀλλ’ ἴσως μοὶ εἴπητε, ὅτι ἀποφεύγω νὰ ἐκφέρω τὴν γνώμην μου ἐπὶ τοῦ ζητήματος τοῦ πολιτικοῦ. Ὄχι, κύριοι· θέλω νὰ ἦμαι ὑπεύθυνος τῶν πράξεών μου πρὸς πάντας, καὶ κατὰ μείζονα λόγον ἐδῶ. Δὲν παραδέχομαι τὴν περιοριστικὴν ἀρχὴν, τὴν ὁποίαν ἔθετο ὡς γνώμην του ὁ ἔντιμος ἐκ Γόρτυνος Βουλευτὴς, ὡς κανονίζουσαν τὰ πολιτικὰ ζητήματα· οἱ πάντες, πολλοὶ τοὐλάχιστον, γνωρίζετε κάλλιον ἐμοῦ, ὅτι πάντα τὰ πραγματικὰ ζητήματα, ὅσα σχέσιν ἔχουσι πρὸς τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐν γένει, καὶ τ’ ἀναγόμενα εἰς τὰ ἐξωτερικὰ ζητήματα καὶ τ’ ἀναγόμενα εἰς τὴν διοίκησιν καὶ τ’ ἀναγόμενα εἰς τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους, εἶναι δεκτικὰ τοιούτου χαρακτῆρος, ἃς μοὶ ἐπιτραπῇ δὲ νὰ εἴπω, ὅτι ἐν τῷ Βουλευτηρίῳ τούτῳ, χωρὶς νὰ κατακρίνω οὐδένα, παρουσιάσθησαν καὶ περιστάσεις καὶ ἐτέθησαν πολιτικὰ ζητήματα ἐπὶ προσωπικῶν ἀκόμη ζητημάτων, σᾶς ἐνθυμίζω δὲ τὸ 1877–1878. Καὶ ἰδοὺ, κύριοι, σᾶς τὸ λέγω. Ἐπὶ τῆς ὑπουργείας τοῦ ἀειμνήστου Δεληγεώργη, τοῦ ὁποίου ἤμην φίλος ἀληθὴς, ἔφερε πολιτικὸν ζήτημα ὁ τότε ἐκ Ναυπλίου Βουλευτὴς «ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν ἔχει ἐμπιστοσύνην πρὸς τὴν Κυβέρνησιν», χωρὶς νὰ τεθῇ κανὲν ἀντικείμενον, διὰ νὰ γείνῃ συζήτησις ἐπ’ αὐτοῦ. Ἐπίσης ἐπὶ τῆς πρωθυπουργίας τοῦ καὶ ἤδη κυρίου Πρωθυπουργοῦ καὶ σεβαστοῦ φίλου μου, ἡ Κυβέρνησις διέπραξε πολλὰ καὶ μεγάλα ἔργα κατὰ τὰς ἐκτάκτους ἐκείνας περιστάσεις, καὶ τὰ μέγιστα συνετέλεσε διὰ τῆς ἐπιστρατείας εἰς τὴν στρατιωτικὴν σύνταξιν τοῦ ἔθνους, καὶ λυσιτελέστατα καὶ ἀξιοπρεπῶς καὶ συμφώνως πρὸς τὴν γνώμην τοῦ ἔθνους διεξήγαγε τὸ ἐξωτερικὸν ζήτημα καὶ τὴν διοίκησιν ἀνώρθωσεν· ἐζητήθη ὅμως κανεὶς λόγος, διὰ νὰ κρίνῃ ἡ Βουλὴ ἐπὶ τῶν πράξεων τούτων καὶ ἄρῃ τὴν ἐμπιστοσύνην αὐτῆς; μαρτυρήσατε σεῖς, ὅσοι εἶσθε τότε βουλευταὶ, καὶ μάλιστα ὁ ἔντιμος φίλος μου ὁ κύριος Κυβερνήτης· καὶ ὅμως ἡ Βουλὴ ἦρεν αὐτὴν πρὸ πάσης, ὡς εἰπεῖν, λογοδοσίας καὶ ἐρεύνης· ὁ κύριος Κυβερνήτης ἦτο Ὑπουργὸς καὶ συνέπραξε καὶ ἔχει βεβαίως τὸ δικαίωμα τοῦ ἐπαίνου. Ἐὰν λοιπὸν ἐπὶ πάντων τῶν ζητημάτων δύναται νὰ τεθῇ πολιτικὸν ζήτημα, σᾶς ἐρωτῶ, ἐπὶ τοῦ συγκεκριμένου ζητήματος, περὶ τοῦ ὁποίου ὁ ἔντιμος φίλος μου ἐκ Γόρτυνος βουλευτὴς λέγει, ὅτι δὲν ἔχει πολιτικὴν σημασίαν, δὲν δύναται νὰ δοθῇ πολιτικὸς χαρακτήρ; Ἐγὼ ἔχω τὸ θάῤῥος νὰ εἴπω, ὅτι ἐν τῇ ἰδιότητι αὐτοῦ ἔχει πολιτικὸν χαρακτῆρα, τὸν ὁποῖον οἱ λαλήσαντες ἔδωκαν ἐν γένει ἐπὶ τῆς πολιτικῆς τοῦ Ὑπουργείου. Καὶ διὰ τί ἔχει πολιτικὸν χαρακτῆρα; Διότι τὸ Ὑπουργεῖον λέγει, «τὸ σύστημα αὐτὸ, ἢ μᾶλλον ἡ ἐκτέλεσις τοῦ νόμου περὶ νομισματικοῦ συστήματος θεωρεῖται ὡς σπουδαῖον μέρος τοῦ ὁλοκληρωτικοῦ συστήματος τοῦ οἰκονομικοῦ, διὰ τοῦ ὁποίου ἐγὼ ἐννοῶ νὰ κυβερνήσω, καὶ ἐὰν τὴν πρότασιν αὐτὴν δὲν θελήσητε νὰ δεχθῆτε, καταστρέφετε τὸ σύστημα, διὰ τοῦ ὁποίου ἐγὼ θέλω νὰ διοικήσω.» Ἐρωτῶ, εἶναι φύσεως πολιτικῆς, ἢ δὲν εἶναι τὸ ζήτημα αὐτό; Μόνον ὁ κ. Δηλιγιάννης ἠμπορεῖ νὰ φρονῇ, ὅτι ἀφορᾷ μὲν μεγάλα καὶ σπουδαῖα συμφέροντα τοῦ Κράτους, δὲν μετέχει ὅμως τῆς πολιτικῆς. Ἀλλ’ ἴσως μὲ ἐρωτήσετε καὶ ποίαν γνώμην ἔχω, καθόσον ἀφορᾷ τὴν ἔννοιαν ἑκάστου τῶν πολιτικῶν ζητημάτων; ἐγὼ πρεσβεύω καὶ πιστεύω ὅ,τι ὅλοι ὑμεῖς φρονεῖτε καὶ πιστεύετε, διότι τὴν αὐτὴν ἐπιθυμίαν καὶ τὸ αὐτὸ συναίσθημα ἔχετε, ὅτι ἐπὶ τῶν πολιτικῶν ζητημάτων, ὅταν ταῦτα ἀφορῶσι μεγάλα συμφέροντα τοῦ Κράτους καὶ ὁ βουλευτὴς ἔχῃ πεποίθησιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, καθῆκον ἔχει νὰ ὑποχωρῇ εἰς μικρὰ ἀντικείμενα, καὶ μικροτέρας ἔστω βλάβης, διότι ὁ βουλευτὴς ἔχει καθῆκον καὶ ὀφείλει νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν Κυβέρνησιν ἐκείνην, ἥτις ἔχει πεποίθησιν, ὅτι δύναται νὰ ἐπιτελέσῃ τὰ ἔργα αὐτὰ, τὰ μεγάλα καὶ σπουδαῖα. Καὶ ποῖον εἶναι, κύριοι, τὸ σπουδαιότερον σημεῖον, πρὸς τὸ ὁποῖον σκοπεῖ ἡ τοιαύτη πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως; ἡ ἀνόρθωσις τῆς καταπεσούσης ἐθνικῆς πίστεως διὰ τοῦ ἰσοζυγίου τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ εἰς τοῦτο συμβάλλει τὸ νομοσχέδιον αὐτό. Τί δέ ἐστὶ τὸ τοιοῦτον; ἀναφέρω, κύριοι, τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἔχει ὁ ἔντιμος Βουλευτὴς Τριφυλλίας, τὴν ὁποίαν ἀνέφερεν ἐκ τοῦ βήματος τούτου· καὶ ἐγὼ, κύριοι, ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅπως φρονεῖ καὶ τὸ Ὑπουργεῖον, ὅτι ἓν, καὶ τὸ σπουδαιότερον, ζήτημα διὰ τὴν ἡμετέραν πατρίδα εἶναι τὸ οἰκονομικὸν, καὶ ἂς μὲ συγχωρήσωσιν οἱ κρείσσονες ἐμοῦ νὰ εἴπω τοῦτο, καὶ ἂς μὴ μὲ ψέξωσι, διότι πολὺ καλὰ ἐννοῶ, ὅτι εἶναι καὶ ἄλλα ζητήματα μεγάλα καὶ ἐθνικὰ κατὰ τοὺς κανόνας τῆς ἐπιστήμης, τὰ ὁποῖα εἶναι ὑψηλότερα, ἀλλ’ εἰς τὸν τόπον τὸν ἡμέτερον τοῦτο εἶναι, καὶ, ὡς ἔλεγεν ὁ ἔντιμος Βουλευτὴς κ. Σωτηρόπουλος τότε, ἡ ἀληθὴς οἰκονομικὴ κατάστασις, καὶ τοιαύτη ὑπάρχει, ὅταν ὑπάρχῃ τὸ ἰσοζύγιον τοῦ προϋπολογισμοῦ, εἶναι ἡ ἀσφαλὴς ἔνδειξις καὶ τῆς ἀγαθῆς διοικήσεως· τὸ εἴπατε, κύριε Σωτηρόπουλε;

§5ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα.

§6ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Ἐγώ, κύριοι, ὁ ὁποῖος κατέχομαι ἀπὸ τὴν τοιαύτην πεποίθησιν τοῦ νὰ ἴδω τὴν ἀποκατάστασιν τῆς ἐθνικῆς πίστεως, ἐξ ἧς πράγματι, κύριοι, ἐλπίζω καὶ τὴν ἄρσιν τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, ἡ ὁποία τοσοῦτο μαστίζει καὶ ζημιοῖ τὸν τόπον, καὶ τὴν πραγμάτωσιν ἐν γένει τῆς συγκοινωνίας δι’ ἁμαξιτῶν ὁδῶν καὶ σιδηροδρόμων, τὴν ἀνάπτυξιν τῆς γεωργίας, τῆς βιομηχανίας καὶ τοῦ ἐμπορίου, σᾶς ἐρωτῶ, εἶναι δυνατὸν, ἐγὼ, ὅστις κατέχομαι ἀπὸ αὐτὴν τὴν ἰδέαν, νὰ μὴ ψηφίσω ὑπὲρ τῆς Κυβερνήσεως; Λέγω, κύριοι, ὅτι τοῦτο θέλω τὸ πράξει καὶ διὰ τοῦτον ἔτι τὸν λόγον, ὅτι βλέπομεν μίαν Κυβέρνησιν, ἥτις ὄχι μόνον τὸ θάῤῥος ἔχει, ἀλλὰ καὶ τὴν αὐταπάρνησιν· καὶ μὴ μὲ παρεξηγήσητε, κύριοι, διότι ἀναμφισβήτητον εἶναι, ὅτι πᾶσα ἐπιβολὴ φόρου εἶναι ἀντιδημοτική· ἐὰν δὲ ὑποθέσωμεν, ὅπερ ὅμως δὲν θέλω ὑποθέσει, ὅτι εἶναί τινες μικρολόγοι, οἱ ὁποῖοι θέλουσιν αὐτὸ τὸ ζήτημα νὰ τὸ ἀνυψώσωσιν εἰς δημοκοπικὸν σημεῖον, ἐννοεῖται, ποία εἶναι ἡ θέσις τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ ἐν τούτοις ἡ Κυβέρνησις ἔχει αὐτὴν τὴν μεγαθυμίαν· δὲν τὸ λέγει ἡ Κυβέρνησις, ἀλλ’ ἐγὼ τὸ ὑποθέτω, ὅταν λέγῃ, αὐτὸ τὸ ἐδώλιον δὲν μοὶ εἶναι χρήσιμον, ἂν δὲν τύχω νὰ ἐκτελέσω τὸν σκοπὸν πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ τόπου. Ταῦτα, κύριοι, ἐν ὀλίγοις εἶχον νὰ εἴπω, ἐὰν δὲ ἔλαβον τὸν λόγον ἐκτὸς τοῦ προσωπικοῦ καὶ ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος, τὸ ἔπραξα, διότι τὸ ζήτημα εἶναι σπουδαῖον. Ὡμίλησα δὲ ἐπὶ τοῦ προσωπικοῦ, διότι ἐθεώρησα αὐτὸ σπουδαῖον καὶ δὲν ἐπεθύμουν νὰ καλυφθῇ ἡ ἀλήθεια.

§7Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Βανδαλικαὶ πράξεις καὶ παράνομοι, κύριοι, βουλευταὶ ἐν τῇ ἰδιαιτέρᾳ μου πατρίδι συμβαίνουσιν ὄχι μόνον σήμερον· δὲν ἀρχίζουν ἀπὸ σήμερον καὶ μόνον, ἄρχονται ἀφ’ ὅτου ἔληξεν ἡ παρελθοῦσα Σύνοδος. Δὲν θ’ ἀνατρέξω εἰς τὴν ἱστορίαν αὐτῶν, δὲν θὰ ὁμιλήσω περὶ αὐτῶν σήμερον, ἀλλὰ εἰς ἄλλην συνεδρίασιν· παρακαλῶ ὅμως τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ διατάξῃ νὰ ἀπομακρυνθῇ τὸ ἐκεῖ ἐξ 25 ἀνδρῶν συγκείμενον ἀπόσπασμα ἐν τῷ δήμῳ τῆς Ἀνδανείας καὶ Οἰχαλίας, τὸ ὁποῖον, διαῤῥηγνύον τὰς θύρας τῶν οἰκιῶν, εἰσέρχεται ἐντὸς αὐτῶν, μὴ συνοδευόμενον ὑπὸ τοῦ Δημάρχου καὶ ἐναντίον τῆς θελήσεως αὐτοῦ, δέρει τοὺς ἐν ταῖς οἰκίαις καὶ χύνει τὰ κρασιὰ, τὰ λάδια, τὰ σιτάρια καὶ λοιπὰ, καὶ φυλακίζει ἀνθρώπους, λέγον πρὸς αὐτοὺς, ὅτι εἶναι ζωοκλέπται. Αἱ βανδαλικαὶ καὶ παράνομοι πράξεις εἶναι τοσαῦται, κύριοι, τὰς ὁποίας ἐὰν ἀριθμήσω, θὰ ἐξοδεύσω χρόνον, ὅπως ὁ προλαλήσας, τοῦ ὁποίου εἴχομεν ἀνάγκην νὰ ἀκούωμεν, χωρὶς, ἐνῷ ἐβλέπομεν, ὅτι παρέρχεται ὁ χρόνος ματαίως, νὰ τὸν διακόψωμεν καὶ ἀκολουθήσωμεν τὰ ἔργα μας. Δὲν ἐπιθυμῶ λοιπὸν ν’ ἀκολουθήσω τὴν ὁδὸν τοῦ προλαλήσαντος. Λέγω μόνον εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι τὴν ἐπιθυμίαν τοῦ νὰ μὴ ἴδῃ ἀντιπρόσωπον ἀπὸ τὴν ἐπαρχίαν ἐμὲ καὶ τὸν φέροντα τὸ ὄνομά μου, δὲν θὰ ἴδῃ ἐκπληρουμένην, ὅτι ἐλησμόνησεν τὴν ἱστορίαν τῶν ἐκλογῶν τῆς Μεσσήνης καὶ τῶν ἐξελέγξεων τῆς Βουλῆς. Τοῦτο τὸ ἐνθυμίζω, διότι τοιουτοτρόπως πιστεύω, ὅτι θὰ παύσωσι τὰ κακὰ ἐν Μεσσηνίᾳ· δηλῶ δὲ, ὅτι, ἐὰν ἐξακολουθεῖ αὐτὴ ἡ κατάστασις ἐν τῇ ἰδιαιτέρᾳ μου πατρίδι, δηλαδὴ νὰ κατατυραννῶνται οἱ συμπολῖταί μου, διότι ἔχουσι τὰς συμπαθείας εἰς ἡμᾶς καὶ δὲν ἐκπληροῦσι τὴν ἐπιθυμίαν τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ, ὅτι δὲν θὰ κατέλθω πλέον ἐναντίον τοῦ Νομάρχου καὶ τῶν ἄλλων ἐκεῖ, ἀλλ’ ἐναντίον τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ὄχι διὰ νὰ ἀνέλθω τὸ βῆμα καὶ κατηγορήσω τὰς πράξεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, διότι δὲν ἔχω οὔτε ῥητορικὴν δεινότητα, οὔτε τὰς γνώσεις του, καὶ διὰ τοῦτο δὲν θὰ ἠμπορέσω νὰ κάμω ὅ,τι πρέπει νὰ πράξῃ εἷς ἄνθρωπος, τοῦ ὁποίου οἱ φίλοι καταπιέζονται ὑπὸ τῶν ἀντιπάλων, ἀλλὰ θὰ ἀντεπεξέλθω διὰ τῆς ὁδοῦ ἐκείνης κατὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ἥτις ἐμπρέπει εἰς ἐμὲ ὡς στρατιωτικὸν καὶ ὡς ἄνδρα. Καταθέτω τὸ τηλεγράφημα, διὰ νὰ σταλῇ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτῶν, ἵνα ἐκτελέσῃ ὅ,τι τὸ καθῆκόν του τῷ ἐπιβάλλει.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βάλβης ἐζήτησε τὸν λόγον.

§9ΒΑΛΒΗΣ. Ἡ νόσος εὐλογία, κύριοι, γνωρίζετε, ὅτι καταμαστίζει τὰ πλειότερα μέρη τῆς Ἑλλάδος, δυνατώτερα ὅμως μέρη τινὰ, ὅπως εἶναι τὰ μέρη τῆς Αἰτωλοακαρνανίας. Πρὸ ὀλίγου, κύριοι, παρεπονούμεθα, ὅτι τὸ κακὸν, ἔχον ἑστίαν τὸ Μεσολόγγιον, ἐπεξετάθη εἰς ὅλας τὰς παρακειμένας Ἐπαρχίας πρὸς τὴν Ἐπαρχίαν Μεσολογγίου. Ἀνεφέρθη τοῦτο εἰς τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅστις ἔλαβε κἄποιον μέτρον, τουτέστιν εἶπεν, ὅτι θὰ διατάξῃ νὰ σταλῇ ἰατρὸς καὶ νὰ στείλῃ δαμαλίδα. Σὺν τῇ καλωσύνῃ αὐτῇ ἐσκέφθην νὰ ὑποβάλω εἰς τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ λάβῃ ἓν μέτρον, τὸ ὁποῖον καὶ ἄλλοτε ἔλαβε χώραν. Εἴχομεν καὶ ἄλλοτε εἰς τὸ Μεσολόγγιον τὴν νόσον αὐτὴν, ὡς καὶ εἰς τὴν Ἀκαρνανίαν· τότε διέταξεν ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης τὸ μέτρον αὐτὸ τοῦ νὰ παύσουν τὰ ποινικὰ Δικαστήρια, καὶ τοιουτοτρόπως ἡ νόσος ἐξηλείφθη. Ἐὰν ἐξηλείφθη τότε ἡ νόσος, διότι ἔπαυσαν τὰ ποινικὰ Δικαστήρια, κατὰ μείζονα λόγον πρέπει νὰ παύσουν σήμερον, διότι ἑστία τοῦ κακοῦ εἶναι τὸ Μεσολόγγιον, ὅπου ἐκτὸς τοῦ Πλημμελειοδικείου ὑπάρχει καὶ Κακουργιοδικεῖον, καὶ ὡς ἐκ τούτου συναθροίζονται ἀπὸ ὅλον τὸν Νομὸν, ὥστε εἶναι ἀνάγκη ἐκεῖ καθ’ ἑκάστην νὰ ὑπάρχωσι 50 ἕως 100, οἵτινες λαμβάνοντες τὸ μόλυσμα τὸ μεταφέρουσιν εἰς ὅλας τὰς Ἐπαρχίας. Αὐτὴ ἡ σκέψις ὑπεβλήθη παρὰ τοῦ Νομάρχου, αὐτὴ δὲ ἡ σκέψις εἶναι καὶ εἰς τὸν κύριον Εἰσαγγελέα. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης ὡς μέσον συντελεστικὸν νὰ διατάξῃ νὰ παύσουν τὰ ποινικὰ Δικαστήρια.

§10ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγὼ ἔλαβον τὸ μέτρον νὰ περιορισθῇ τὸ κακόν.

§11ΒΑΛΒΗΣ. Ἐλάβετε αὐτὸ τὸ μέτρον νὰ μὴν ἔχουν ἰδίαν φυλακὴν ἐν τῷ Μεσολογγίῳ.

§12ΡΑΛΛΗΣ. Εἶπον, ὅτι θὰ λάβω πάντα τὰ κατάλληλα μέτρα.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Στουρνάρας.

§14ΣΤΟΥΡΝΑΡΑΣ. Ὁ κύριος συνάδελφος μ’ ἐπροκάλεσε καὶ μοὶ εἶπεν, ὅτι εἶμαι ἰατρός· ἐγώ, ἐπειδὴ εἶμαι ἰατρὸς καὶ ἐπειδὴ κατοικῶ εἰς τὴν Ἐπαρχίαν Μεσολογγίου, θὰ εἴπω ὀλίγα τινὰ πράγματα. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν εἶναι αἴτιον τὸ Ὑπουργεῖον, ἐὰν ἐπῆλθε κακὸν ἢ καλόν. Ἐγὼ καθὼς ἐπληροφορήθην, τὸ Ὑπουργεῖον, ἅμα ἔλαβε τὸ τηλεγράφημα τοῦ Ἐπάρχου Μεσολογγίου, καλῶς φερόμενον, ἔστειλε δαμαλίδα εἰς διάφορα μέρη· ὅσοι εἶχον μυαλὸ, ἐνεβολιάσθησαν καὶ δὲν ἠσθένησαν, ὅσοι δὲ δὲν εἶχον μυαλὸ, ἠσθένησαν· ὥστε τί πταίει τὸ Ὑπουργεῖον;

§15ΒΑΛΒΗΣ. Κύριε συνάδελφε, δὲν μ’ ἐνόησατε, πιστεύω.

§16Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Καθ’ ὅλας τὰς παρελθούσας Περιόδους καὶ καθ’ ὅλας τὰς Συνόδους μακρὰ ἐγένετο συζήτησις καὶ ἀπεδείχθη τὸ ἀναγκαῖον τῆς δημοσιεύσεως τῶν πρακτικῶν τὴν ἑπομένην τῆς συζητήσεως. Τοῦτο ἐθεωρήθη μάλιστα ὡς λίαν ἀναγκαῖον διὰ τοὺς ἄνδρας ἐκείνους, οἵτινες ὑπεστήριζον τὰς ἐλευθερίας τοῦ τόπου καὶ τὰς ἐθεώρουν μάλιστα ὡς ἴδιον κληροδότημα. Σήμερον ὄχι μόνον δὲν κατωρθώθη τοῦτο, ἀλλὰ δὲν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν τὰ πρακτικὰ τῆς παρελθούσης Συνόδου. Ἄλλως, πῶς, κατὰ τὰς ἰδέας, τὰς ὁποίας ἄλλοτε εἴχομεν, θὰ φωτισθῇ ὁ λαὸς, διὰ τὰς ἐλευθερίας τοῦ ὁποίου ἐτρέμομεν; καὶ ὄχι μόνον εἶναι ἀναγκαῖα πρὸς αὐτὸν τὸν σκοπὸν τὰ πρακτικὰ, ἀλλὰ εἶναι ἀναγκαῖα ἀκόμη καὶ διὰ τὰς συζητήσεις τῆς παρούσης Συνόδου· καθόσον, ἐὰν εἴχομεν τὰ πρακτικὰ πλήρη τῆς παρελθούσης Συνόδου, ἀφοῦ ἡ Σύνοδος ἔληξε πρὸ 6 περίπου μηνῶν, βεβαίως ἠθέλομεν εὑρεθῆ εἰς τὴν εὐχάριστον θέσιν ἀμέσως νὰ διαψεύσωμεν δι’ αὐτῶν τῶν ἰδίων πρακτικῶν τὸν κύριον Ζέγγελην, δι’ ὅσα σήμερον εἶπεν, ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν τὰ ἔχομεν. Τὰ ἐπίσημα λεγόμενα πρακτικὰ δὲν ἀντιπροσωπεύουσι τίποτε οὐσιαστικόν· δὲν ἀντιπροσωπεύουσι δὲ τίποτε οὐσιαστικόν, διότι εἶναι τοσοῦτον συνοπτικά, ὥστε σχεδὸν δὲν περιέχουν τίποτε, ὅταν δὲ ἀναγινώσκωνται εἰς τὴν Βουλὴν, κύριε Πρόεδρε, ἀπεδείχθη, ὅτι οὐδεμία προσοχὴ δίδεται, οὔτε τί περιέχουσιν, οὔτε πῶς συνετάχθησαν, διότι ἡ ἀναπλήρωσις τῆς ἐλλείψεως αὐτῶν εὑρίσκεται εἰς τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικά. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν ἡμᾶς, κύριε Πρόεδρε, ὁ ὁποῖος σήμερον προΐστασθε εἰς τὴν διοίκησιν τῶν πραγμάτων τῆς Βουλῆς, ὄχι μόνον τὰ πρακτικὰ τῆς παρελθούσης Συνόδου νὰ διανεμηθῶσιν ὅσον ἔνεστι τάχιον, ἀλλὰ καὶ τὰ πρακτικὰ τῆς παρούσης Συνόδου νὰ τυποῦνται καὶ διανέμωνται, ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον· ἐὰν δὲ ἀπαιτοῦνται πλειότερα ἔξοδα πρὸς τὸν σκοπὸν αὐτὸν, ὑποθέτω ὅτι ἡ Βουλὴ, ἡ ὁποία τόσον ἀφειδῶς ὑποστηρίζει διάφορα νομοσχέδια περὶ ἐξόδων, θέλει ὑποστηρίξει καὶ τὰ ἔξοδα τὰ ἀπαιτούμενα διὰ τὴν τύπωσιν τῶν ἐστενογραφημένων πρακτικῶν.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταὶ, ἐπανελθὼν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ καὶ ἀναλαβὼν τὰ καθήκοντα τοῦ Προέδρου, μετ’ ἀπορίας παρετήρησα, ὅτι δὲν εἶχε περατωθῆ ἡ τύπωσις τῶν τε ἐστενογραφημένων καὶ τῶν ἐπισήμων πρακτικῶν τῆς Βουλῆς ὡς ἐκ τῆς ἐπικρατούσης ἐν τῷ Ἐθνικῷ τυπογραφείῳ ἀνωμαλίας, ἕνεκα τῆς ὁποίας δὲν κατωρθώθη καὶ ἡ τύπωσις τοῦ πίνακος τῶν περιεχομένων τῶν ἐκτυπωθέντων ἐστενογραφημένων πρακτικῶν, καίτοι σταλεὶς εἰς τὸ τυπογραφεῖον πρὸ τετραμηνίας. Ἡμεῖς ἐπράξαμεν ὅ,τι ἦτο δυνατὸν κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον, ἐδώκαμεν δὲ χρήματα πολὺ περισσότερα ἀφ’ ὅ,τι ἔπρεπεν. Ἡ ἀνωμαλία ὑπάρχει ἐν τῷ Ἐθνικῷ Τυπογραφείῳ, καὶ τώρα γίνεται σκέψις νὰ διορθωθῇ τὸ κακόν. Ἐλπίζω, ὅτι μετ’ οὐ πολὺ καὶ τὰ παρελθόντα πρακτικὰ θὰ ἔχωμεν τυπωμένα, διότι ἐκ τῶν ἐστενογραφημένων μόνον ὁ πίναξ τῶν περιεχομένων ὑπολείπεται, καὶ εἰς τὰ παρόντα θὰ ἤμεθα ἐνήμεροι. Αὐτὸ μόνον γνωρίζω.

§18ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Ὑποθέτω, ὅτι καὶ ἄλλοι πολλοὶ τῶν κυρίων Βουλευτῶν ἐνδιαφέρονται διὰ τὸ ἀντικείμενον, τὸ ὁποῖον θὰ διαπραγματευθῶ, καθὼς καὶ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν ἐνδιαφέρει. Ὑπάρχει δυστυχῶς ἐν τοῖς Νόμοις τὸ ἀξίωμα, ὅτι οὐδεὶς δύναται νὰ ἐπικαλεσθῇ ἄγνοιαν τοῦ Νόμου. Ἐν τούτοις, αὐτὸ τὸ ἀξίωμα στηρίζεται εἰς ἓν νομικὸν πλάσμα, ὅτι ἡ δημοσίευσις τοῦ Νόμου εἶναι ἱκανὴ νὰ φωτίσῃ πάντας ἀπέναντι τῆς θέσεως, τὴν ὁποίαν τὰ δικαιώματά των διὰ τοῦ δημοσιευομένου Νόμου θὰ λάβωσι. Πρὸς τί τὸ λέγω τοῦτο; διότι γνωρίζω, ὅτι κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον ἐψηφίσαμεν Νόμον, ὅτι ὁ μὴ προσερχόμενος εἰς τὸν στρατὸν ἐντὸς 50 ἡμερῶν ἀπὸ τῆς ἐπιδόσεως τοῦ φύλλου πορείας, ἐὰν ὑποχρεοῦται νὰ ὑπηρετήσῃ ἓν ἔτος, θὰ ὑπηρετήσῃ καὶ πλέον 6 μῆνας, ἤτοι θὰ ὑπηρετήσῃ 1 καὶ ½ ἔτος· ἔχει δὲ καὶ ἄλλας κατηγορίας, τιμωρῶν διὰ τῆς προσθήκης χρόνου τὴν τυχὸν βραδύτητα. Πολλοὶ συμπολῖταί μου ἠγνόουν τὸ τοιοῦτον, καὶ διὰ τοῦτο φρονῶ, ὅτι ἡ φρόνησις τῆς Κυβερνήσεως θὰ ἐπιφέρῃ μίαν ἀνακούφισιν. Τὸ ἄρθρον 42 τοῦ Νόμου αὐτοῦ, ὅστις βεβαίως ἐδημοσιεύθη, ἀλλὰ δὲν κατενοήθη ἐν ταῖς Ἐπαρχίαις, ἐπιφέρει τὸ τοιοῦτον ἀποτέλεσμα, καὶ διὰ τοῦτο πολλοί, οἵτινες ὤφειλον νὰ ὑπηρετήσωσι μόνον 1 ἔτος, ὑποχρεοῦνται ἤδη νὰ ὑπηρετήσωσιν 1 ἔτος καὶ ½. Φρονῶ λοιπόν, ὅτι εἶναι δίκαιον, ὅπως ἡ ὑπηρεσία λάβῃ ἓν μέτρον περὶ τούτων, καθόσον προδήλως δὲν ὑπῆρχεν ἢ ἡ ἄγνοια, ἥτις ἔφερε τὸ ἀποτέλεσμα αὐτό. Οὐδεὶς βεβαίως, γνωρίζων τοῦτο, ἤθελεν ἀναβάλει τὴν προσέλευσίν του, ὅπως ὑπηρετήσῃ ἐπὶ πλέον· ἦτον ἄγνοια, ἦτον ἀκούσιόν τι, καὶ τὸ ἀκούσιον προῆλθεν ἐκ λόγων πλάνης. Γνωρίζω, κύριοι, ὅτι τινὲς ἠσθένουν, καὶ διὰ τοῦτο κατόπιν προσῆλθον. Καλὸν εἶναι, ἐπιεικὲς εἶναι εἰς τὴν πρώτην ἐφαρμογὴν νὰ ληφθῇ ἓν μέτρον, ὅπως μὴ τιμωρηθῶσι διὰ τὴν ἄγνοιάν των οἱ τῆς ἐφετεινῆς ἀπογραφῆς. Δεύτερον δὲ ὑπάρχει καὶ μία κατάστασις, χρήζουσα θεραπείας. Γνωρίζετε, ὅτι ὁ τόπος πάσχει πρὸ παντὸς ἀπὸ λειψανδρίαν· ἐν τούτοις, διατρίβουσιν ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ ἀποδημοῦντες πολλοί, καὶ ἐὰν δὲν λάβωμεν μέτρον, θὰ γείνουν μετανάσται ἕνεκα τῆς στρατιωτικῆς ὑποχρεώσεως. Καλὸν εἶναι ὅπως καὶ περὶ τούτων ληφθῇ ἓν μέτρον. Παρῆλθον πλέον αἱ περιστάσεις αὐταί. Πρότερον ἦτο ἡ περίστασις τοιαύτη, ὁ λαὸς δὲν εἶχε συνειθίσει εἰς τὰς τοιαύτας ἀξιώσεις, καὶ ἐπῆλθεν αὐτὴ ἡ ἀνωμαλία, εἰς τὴν ὁποίαν προσθέσατε καὶ τὴν ἄγνοιαν τοῦ Νόμου. Διὰ τοῦτο συνεπῶς πρὸς ταῦτα, ἐὰν θέλῃ ἡ Κυβέρνησις, νὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον περὶ διορθώσεως τοῦ κακοῦ. Ἐγὼ ἔχω συντάξει νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑποβάλλω πρὸς ἐπιψήφισιν ὑπὸ τῆς Βουλῆς. Δὲν ἔχετε ὅλοι παράπονα τοιαῦτα;

§19ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα, μάλιστα.

§20ΚΡΙΕΖΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἔχω.

§21ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Ποῦ νὰ ὑπηρετήσουν πλέον ὁποῦ ἔγειναν 35 ἐτῶν! Λοιπὸν θέλω σᾶς ἀναγνώσει, κύριοι, τὸ νομοσχέδιον (ἀναγινώσκει). (Ὅρα Παράρτημα). Ταῦτα ἀφορῶσι πάντας τοὺς βουλευτὰς, καὶ πρέπει νὰ ληφθῶσιν ὑπὸ μίαν μελέτην ταχεῖαν καὶ σπουδαίαν, ὅπως ἐπιψηφισθῇ ὅσον οἷόν τε τάχιον, διότι εἶναι λυπηρὸν νὰ ὑποφέρωσιν οἱ νέοι ἄνευ λόγου· καὶ πταίομεν ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι θεωροῦμεν τὴν δημοσίευσιν τοῦ νόμου ὡς καθολικὴν, ἐνῷ δὲν εἶναι πράγματι. Θέλω παρατείνει τὸν λόγον μου, ὅπως παρακαλέσω τὸν κύριον Πρωθυπουργὸν ν’ ἀναλάβῃ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν εἰς τὰς κρισίμους ταύτας περιστάσεις. Τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν καὶ τὸ πολεμικὸν ναυτικὸν στεροῦνται ὀργανισμοῦ, καὶ θὰ τὸ ἀποδείξω. Πολῖται ἁπλοῖ γίνονται ἀξιωματικοὶ μὲ δύω γαλόνια· ἰδέτε τοὺς τελευταίους προβιβασμούς. Δεύτερον, εἶναι γελοῖον καὶ σόλοικον οἱ μηχανικοὶ Γιαλούσης καὶ Τομπάζης νὰ γείνουν ναυπηγοί, ἐνῷ ἀπὸ σκέπαρνον καὶ τρύπανον δὲν γνωρίζουν τίποτε, δηλ. πλάττομεν βαθμοὺς εἰκονικούς. Διὰ τοῦτο εἶπον νὰ ἀναλάβῃ τὴν διεύθυνσιν τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν ὁ κ. Πρωθυπουργός, διότι εἴδετε, ὅτι οἱ προβιβασμοὶ εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν ἐγένοντο κατὰ δικαίαν ἐκτίμησιν, ἐνῷ εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν ἔλαβον ἕνα ὑπηρέτην χθεσινὸν τοῦ Ὑπουργοῦ καὶ τὸν ἔκαμαν ὑπαξιωματικόν, ἐνῷ ὑπάρχουν 15–26 ναῦται ποσειδώνιοι, οἵτινες εἶναι ἁπλοῖ ναῦται. Ἔχω ἐδῶ τὰ ὀνόματα τῶν προβιβασθέντων παρ’ ἀξίαν καὶ τῶν ἀδικηθέντων, καὶ ἐν καιρῷ τῷ δέοντι θέλω ποιήσει λόγον, καθὼς καὶ περὶ διοργανώσεως τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ. Λέγω ταῦτα διὰ τὸν κύριον Πρωθυπουργὸν κατὰ τὸ ῥητὸν «δίδου σοφῷ ἀφορμὴν καὶ σοφώτερος ἔσται». Παρουσιάσθη εἰς μίαν ἄκραν τοῦ συστήματος τοῦ πολεμικοῦ Ναυτικοῦ μικρὰ κίνησις ἐπαναστατικὴ τῶν μηχανικῶν. Τὸ κακὸν πρέπει νὰ θεραπευθῇ, διότι ἄλλως θὰ ἔχωμεν συνεπείας σπουδαίας· διότι ὑπαίτιος δὲν εἶναι ὁ ἐξανιστάμενος, εἶναι ὁ ἀρνούμενος δικαιοσύνην. Ἀπευθύνομαι εἰδικῶς πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν.

§22Γ. ΡΟΥΦΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Δὲν θὰ ἀπαντήσω, ἐὰν δὲν καταγγείλητε ὡρισμένα πράγματα· δὲν ἔχω νὰ ἀπαντήσω τίποτε ἐπὶ θεωριῶν· νὰ μοὶ εἰπῆτε τί ἔκαμα, τὸ ὁποῖον ἀντιβαίνει εἰς τὸν νόμον.

§23ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Τοὺς μηχανικοὺς τοὺς ἔκαμες ναυτικούς;

§24ΡΟΥΦΟΣ. Νὰ διατυπώσητε ἐπερώτησιν.

§25ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Λοιπὸν ἐπερωτῶ· διατί τοὺς μηχανικοὺς Γιαλούσην καὶ Τομπάζην τοὺς ἐκάματε ναυπηγοὺς καὶ οὐχὶ ἀρχιμηχανικούς; Δεύτερον, διατί τοὺς πολίτας τοὺς ἐκάματε ὑποφροντιστὰς μὲ δύω γαλόνια, ἀξιότιμα πρόσωπα, τὸν Ζανὴν, φίλον μου, διδάκτορα τῆς Νομικῆς ἱκανώτατον, ἀλλ’ εἶναι πολίτης, καὶ ἄλλους 2–3.

§26ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Δὲν εἶχον τὰ προσόντα;

§27ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Ὁ Γαλασίδης ἐργάζεται πρὸ 15 ἐτῶν, τὸν ἐκτιμῶ, ἀλλ’ ἔπρεπε νὰ ψηφίσητε τὸν Νόμον, τὸν ὁποῖον πρὸ τριῶν ἐτῶν εἰσήγαγον εἰς τὴν Βουλὴν περὶ λιμενικῶν ὑπαλλήλων· ὁ Ντέτες ἐγήρασεν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν καὶ δὲν ἔχει σύνταξιν, καὶ ἐν τούτοις πληρώνει· καὶ περὶ αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων δὲν ἐπρονόησεν κανεὶς Ὑπουργός. Τὸ πολεμικὸν Ναυτικὸν ἔχει τοὐλάχιστον 500 ἄνδρας μὴ μαχίμους εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, καὶ οἱ ὁποῖοι ἔπρεπε νὰ ἦναι μάχιμοι· προσλαμβάνει τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν του πολιτικοὺς ὑπαλλήλους, ἐνῷ ἠδύνατο νὰ ἔχῃ ὑπαξιωματικούς, οἱ ὁποῖοι ἐν ἀνάγκῃ νὰ συμπληρῶσι τὰ κενὰ τῆς ὑπηρεσίας, καὶ οὐχὶ νὰ εὑρισκώμεθα εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ζητῶμεν ἐμποροπλοιάρχους. Ἐπὶ τέλους ἀπευθυνόμενος πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν ἐξακολουθῶ. Ὑπάρχουν 10 χιλ. δραχμῶν διὰ ναυαγοὺς, καὶ ἐν τούτοις εἷς συμπολίτης μου, ὁ ὁποῖος ἐναυάγησεν ἔξωθεν τοῦ Θερικοῦ, συγκρουσθεὶς πρὸς ἀτμόπλοιον καὶ ἔμεινε γυμνὸς καὶ ἀνέστιος, οὐδὲν ἔλαβεν· τῷ εἶπον εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, ὅτι αὐτὰ τὰ χρήματα δὲν εἶναι προωρισμένα διὰ τοιαῦτα πράγματα. Τρίτη ἐπερώτησις διὰ τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν.

§28ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (πρωθυπουργός). Συμβαίνει ἓν ἄτοπον, διότι, ἐνῷ ὑπάρχουσιν ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει ζητήματα περὶ ἐξελέγξεως τῶν ἐκλογῶν, κινδυνεύομεν νὰ ἴδωμεν τὴν συνεδρίασιν ματαιουμένην ἄνευ τῆς προηγουμένης λύσεως τῶν ζητημάτων ἐκείνων· τοῦτο δὲ εἶναι λίαν ἄτοπον, διότι δύω πρόσωπα, ἔχοντα τὸ δικαίωμα νὰ συνεδριάζωσιν ἐνταῦθα καὶ νὰ ψηφίζωσιν, ἀποκλείονται τοῦ δικαιώματος τούτου. Φρονῶ ἄρα, ὅτι πρέπει νὰ θέσωμεν ὡς κανόνα, ὅτι, ὁσάκις ἐξελεγχθεῖσα ἐκλογὴ εἶναι ὥριμος πρὸς συζήτησιν, θέλει προτάττεσθαι παντὸς ζητήματος, καὶ αὐτῶν τῶν ἐπερωτήσεων, αἵτινες ἀμέσως κατόπιν δύνανται νὰ γίνωνται. Δὲν ἐξετάζω ποῖος εἶναι ὁ αἴτιος τῆς παρεκτροπῆς, μόνον ἠθέλησα νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς, ὅπως ἐπανέλθῃ εἰς τὸν κανόνα, τουτέστιν ὅπως ἐπιληφθῇ τοῦ ζητήματος τῆς ἐξελέγξεως καὶ κατόπιν μεταβῇ εἰς ἕτερα ἀντικείμενα ἢ εἰς τὰς ἐπερωτήσεις.

§29ΖΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. (ἀναβαίνει τὸ βῆμα).

§30ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐξ ἀριστερῶν). Εἰς τὰς ἐξελέγξεις.

§31ΖΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ μὲ ἐμποδίζετε, σᾶς λέγω ὅτι εἶμαι ἐναντίος τῆς γνώμης τοῦ κυρίου Πρωθυπουργοῦ. Θεωρῶ, ὅτι, ἂν αἱ ἰδέαι αὗται τοῦ κ. Τρικούπη ἐπικρατήσωσιν ἐνταῦθα, δὲν ἔχομεν πλέον Σύνταγμα. Τὸ δικαίωμα τῆς ἐπερωτήσεως εἶναι ἡ βάσις τοῦ κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου, ἐφ’ οὗ τὸ Συνταγματικὸν Πολίτευμα ἑδράζεται. Προχθὲς διὰ λόγους ποταποὺς, καὶ δὲν εὑρίσκω ἄλλην λέξιν, ἀπεκρούσθη ὑπ’ αὐτοῦ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Ἠλείας, καὶ ἀπεκρούσθη, ἐνῷ δὲν ὑπῆρχε κατ’ αὐτῆς ἔνστασις. Ἐκεῖνοι δὲ, οἱ ὁποῖοι ἀπέκρουσαν τὴν συζήτησιν τῆς ἐκλογῆς τῆς Ἠλείας, δὲν εἶχον σήμερον τὸ δικαίωμα νὰ εἴπωσιν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐνασκῶμεν τὸ δικαίωμα τῆς ἐπερωτήσεως πρὶν ἢ συζητηθῶσιν αἱ ἐκλογαί. Οὐδεὶς δύναται νὰ κανονίσῃ τοῦτο.

§32Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Διατί δὲν ἔχει κανεὶς δικαίωμα;

§33ΖΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. Διότι, ἄλλως, ἀναιροῦνται αἱ βάσεις τοῦ Πολιτεύματος.

§34Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Νὰ στέκωνται δηλαδὴ οἱ Ἀντιπρόσωποι τοῦ ἔθνους ἔξω εἰς τὴν θύραν καὶ νὰ μὴ ἐμβαίνουν μέσα; Αὐτὴν τὴν παρατήρησιν εἶχον νὰ ἀπευθύνω.

§35ΖΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔπρεπε νὰ τὴν ἀπευθύνητε πρὸς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐκράτησαν ἐπὶ ὥρας τὸ βῆμα διὰ προσωπικοὺς λόγους.

§36Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐγὼ τὴν ἀπηύθυνα πρὸς τὴν Βουλήν.

§37ΖΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν πρόκειται, κύριοι, νὰ ἀπευθύνω ἐπερώτησιν. Ἔλαβον ἐντολὴν ἀπὸ ὁλόκληρον πόλιν, ἀπὸ ὁλόκληρον ἐπαρχίαν, τὴν ἐπαρχίαν Τριχωνίας καὶ τὴν πόλιν Ἀγρινίου, νὰ παρουσιάσω εἰς τὴν Βουλὴν ἀναφοράν. Οἱ κάτοικοι Ἀγρινίου μὲ παρακαλοῦσι, μετ’ ἐμοῦ δὲ καὶ τὸν συνάδελφόν μου κ. Χατζόπουλον, νὰ παρουσιάσωμεν εἰς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰν, διὰ τῆς ὁποίας ἐξανίστανται κατὰ τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐπιβολῆς φόρου ἐπὶ τοῦ καπνοῦ, θεωροῦντες αὐτὸ, ὡς γράφουσι καὶ ὡς ἀριδήλως ἀποδεικνύουσι, καταστρεπτικὸν, ἰδίως εἰς τὴν γεωργικὴν τάξιν. Γνωστὸν εἶναι τοῖς πᾶσι, πρὸ πάντων δὲ εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ὅτι ἐν Ἑλλάδι ἐξέχουσα ἐπὶ καπνοφυτείᾳ ἐπαρχία τῆς Ἑλλάδος εἶναι ἡ Τριχωνία· ὤφειλον λοιπὸν νὰ ἐκπληρώσω τὸ καθῆκον τοῦτο, καὶ καταθέτω τὴν ἀναφορὰν ταύτην εἰς τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς. Παρακαλῶ νὰ τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ λογιστικοῦ τῆς Βουλῆς κατέθεσε τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐξόδων τῆς παρούσης Συνόδου. Ὡσαύτως ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν κατέθεσε τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ προσθήκης ὑπαλλήλων εἰς τὸ τελωνεῖον Πειραιῶς. (Ὅρα Παράρτημα). Ἐκλογὴ Ἠλείας. (Ὁ Γραμματεὺς ἀναγινώσκει τὸ διατακτικὸν τῆς ἐκθέσεως).

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς καὶ νόμιμον Βουλευτὴν τὸν κ. Κρεστενίτην. (Ὁ κ. Κρεστενίτης ἐνταῦθα δίδει τὸν ὅρκον τοῦ Βουλευτοῦ).

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐκλογὴ Καλαμπάκας. Ὑπάρχει ἔκθεσις τῆς πλειοψηφίας καὶ μειοψηφίας· ὁ κ. Ρουσσόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§41ΡΟΥΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ εἶμαι ὑπέρ· νὰ ὁμιλήσῃ τις τῶν ἀντιθέτων.

§42Κ. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ μακρῶν δὲν δύναμαι ἐγὼ νὰ ὁμιλήσω, ἀναπτύσσων τὰς ἐναντίον τῆς ἐκλογῆς τῆς ἐπαρχίας Καλαμπάκας ἐνστάσεις πρὸς ἀπόδειξιν τῆς ἀκυρότητος αὐτῆς. Ἀλλ’ ὡς μέλος τοῦ προεξελέγξαντος αὐτὴν Τμήματος, ὑποβαλὼν εἰς τὴν Βουλὴν τὴν τῆς μειοψηφίας ἔκθεσιν, ἐν τῇ ὁποίᾳ λέγομεν οἱ μειοψηφοῦντες, ὅτι καὶ προφορικῶς ἐν τῇ Βουλῇ θέλομεν ἀναπτύξει τοὺς λόγους, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐστηρίχθημεν προτείναντες τὸ ἄκυρον τῆς ἐκλογῆς, ἐνόμισα καθῆκόν μου νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις, ὅπως ἐξ αὐτῶν λάβωσιν ἀφορμὴν ἄλλοι, δυνάμενοι ν’ ἀναπτύξωσι δεόντως τοὺς προταθέντας ἀκυρωτικοὺς λόγους. Ἐκ τῶν λόγων, οἵτινες ἐκ τῶν πρακτικῶν προκύπτουσι κατὰ τῆς ἐκλογῆς, ἀναφέρω δύω μόνον, πρῶτον ὅτι εἰς ἓν τμῆμα δὲν ἔγεινεν ἡ ἔκθεσις, ἥτις ἀφ’ ἑσπέρας γίνεται, διὰ τῆς ὁποίας βεβαιοῦται, ὅτι συνῆλθεν ἡ Ἐφορευτικὴ Ἐπιτροπή, ἐπεθεώρησε καὶ ἐτοποθέτησε τὰς κάλπας, ἔκλεισε καὶ ἐσφράγισε τὰ περιέχοντα αὐτὰς κιβώτια, ἔκλεισε καὶ ἐσφράγισε τὸ κατάστημα τῆς ἐκλογῆς καὶ τὸ παρέδωκεν εἰς τὴν φύλαξιν τῆς στρατιωτικῆς δυνάμεως, ὑπάρχει δὲ μόνον ἔκθεσις, ὅτι ἡ Ἐφορευτικὴ Ἐπιτροπὴ, συνελθοῦσα τὴν πρωΐαν, ἔκαμεν ἔναρξιν τῆς ψηφοφορίας. Ἡ τοιαύτη παράλειψις φρονοῦμεν, ὅτι ἠδύνατο νὰ ἔχῃ σπουδαίαν ἐπιῤῥοὴν ἐπὶ τοῦ ἀποτελέσματος τῆς ἐκλογῆς, διότι, ἀφοῦ δὲν ὑπάρχει βεβαίωσις, ὅτι ἐπεθεωρήθησαν αἱ κάλπαι καὶ ἐφυλάχθησαν κατὰ τὴν νύκτα, δικαιούμεθα νὰ πιστεύσωμεν, ὅτι ἐγένετο καλπονόθευσις.

§43ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Εὑρέθησαν τὰ σφαιρίδια ἴσα πρὸς τοὺς ψηφοφορήσαντας;

§44ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ σφαιρίδια ἐν ταῖς κάλπαις εὑρέθησαν ἴσα πρὸς τοὺς ἐν τῷ πρωτοκόλλῳ σημειουμένους ὡς ψηφίσαντας, ἀλλ’ ὁ γραμματεὺς τῆς Ἐφορευτικῆς Ἐπιτροπῆς, ἐν γνώσει ὢν τῆς τυχὸν γενομένης καλπονοθεύσεως, δὲν ἠδύνατο νὰ προσθέσῃ ἐν τῷ πρωτοκόλλῳ τόσα ὀνόματα, ὅσα ἦσαν τὰ ἐν ταῖς κάλπαις, πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς ψηφοφορίας ῥιφθέντα σφαιρίδια; Δεύτερον ἀναφέρω, ὅτι εἰς ἕτερον τμῆμα ἡ Διοικητικὴ Ἀρχὴ ἔδωκεν εἰς πολίτας τινὰς ἔγγραφα, δυνάμει τῶν ὁποίων ἐψηφοφόρησαν, ἐνῷ ἀναμφισβητήτως δὲν εἶχον πρὸς τοῦτο δικαίωμα, διότι δὲν ἦσαν ἐκλογεῖς τοῦ τμήματος ἐκείνου, οὔτε ἔμενον ἐκεῖ δι’ ὑπηρεσίαν. Τοῦτο βεβαίως τὸ γεγονὸς μικρὰν ἐπιῤῥοὴν ἔχει ἐπὶ τοῦ ἀποτελέσματος τῆς ἐκλογῆς, διότι ὀλίγοι εἰσὶν οἱ κακῶς ψηφίσαντες, ἀλλὰ θέλομεν τὸ ἐπικαλεσθῆ ὡς μίαν ἀπόδειξιν τῆς παρανόμου ἐπεμβάσεως τῶν Ἀρχῶν. Ἔρχομαι τώρα εἰς τὰς ἐνώπιον τοῦ Τμήματος ὑποβληθείσας ἐνστάσεις, ὧν πρώτη εἶναι ὅτι ὁ Νομάρχης μετήλλαξεν εἰς ὅλα τὰ τμήματα τὰς Ἐφορευτικὰς Ἐπιτροπὰς, δηλαδὴ ἀφῆκε τὰς κατὰ τὴν προηγουμένην ἐκλογὴν Ἐφορευτικὰς Ἐπιτροπάς, αἵτινες εἶχον συστηθῆ δυνάμει καὶ συμφώνως πρὸς τὸν ψηφισθέντα ἐνταῦθα Νόμον, καὶ διώρισεν Ἐπιτροπὰς ἄλλας. Ἡ πρᾶξις αὕτη τοῦ Νομάρχου, ἀποδεικνυομένη ἐκ τῶν σχετικῶν ἐγγράφων, εἶναι αὐθαίρετος, διότι νομίζομεν, ὅτι ὁ Νομάρχης δὲν εἶχε τοιοῦτον δικαίωμα, ἐγένετο δὲ καὶ ἀπὸ σκοποῦ, διότι εἰς τὰς νέας Ἐπιτροπὰς προσελήφθησαν ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ἢ μᾶλλον ὅλοι σχεδὸν ἐκ τῶν φίλων τοῦ κυρίου Σιβιτανίδου, ἵνα ἀποκλεισθῶσιν ἀπὸ πάσης ὑπὲρ τοῦ φίλου των ἐκλογικῆς ἐνεργείας. Τὸ ἐκ τῆς παρανόμου δὲ ταύτης πράξεως τοῦ Νομάρχου ἀποτέλεσμα ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς δὲν νομίζομεν μικρόν.

§45ΡΑΛΛΗΣ. Τοῦτο ἦτο πρὸς ὄφελος τοῦ ἀποτυχόντος.

§46ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡμεῖς φρονοῦμεν, ὅτι δὲν συμφέρει τῷ ὑποψηφίῳ νὰ κλεισθῶσιν οἱ κομματάρχαι αὐτοῦ ἐντὸς τοῦ τόπου τῆς ψηφοφορίας ὡς μέλη τῆς Ἐφορευτικῆς Ἐπιτροπῆς, ἀλλὰ συμφέρει αὐτῷ νὰ ἦναι ἐλεύθεροι οἱ κομματάρχαι του, νὰ ἐνεργῶσιν ὑπὲρ αὐτοῦ ἐκτὸς τοῦ τόπου τῆς ἐκλογῆς· σεῖς δύνασθε νὰ φρονῆτε τὸ ἐναντίον. Ὑπεβλήθησαν προσέτι ἐνστάσεις, ὅτι ὁ Νομάρχης, καλέσας παρ’ αὐτῷ κομματάρχας, φίλους ἀνεγνωρισμένους τοῦ κ. Σιβιτανίδου, προέτρεψεν αὐτοὺς νὰ ὑποστηρίξωσι τὸν κ. Λεβέντην, ὑποσχεθεὶς νὰ τοὺς διορίσῃ ἐπιστάτας τσιφλικίων· ὅτι ἡ ἀστυνομικὴ Ἀρχὴ, ἐνισχυθεῖσα κατὰ τὰς παραμονὰς τῆς ἐκλογῆς διὰ προσλήψεως πολλῶν κλητήρων, ἀπεμάκρυνε τῆς ἐπαρχίας, ὡς φαυλοβίους, πολίτας τιμίους, διὰ μόνον τὸν λόγον, ὅτι ἦσαν φίλοι καὶ ὑποστηρικταὶ τοῦ κ. Σιβιτανίδου· ὅτι ὁ Ἔφορος κατὰ τὰς παραμονὰς τῆς ἐκλογῆς μετέβαλε τὰ κοινοτικὰ δάση εἰς δημόσια, ἐκδοὺς ἀδείας πρὸς ὑλοτομίαν, ὅταν δὲ αἱ κοινότητες προσῆλθον αὐτῷ παραπονούμεναι, εἶπεν αὐτοῖς, ὅτι μόνον ἐὰν ψηφίσωσιν ὑπὲρ τοῦ κυρίου Λεβέντη, θὰ μείνωσι τὰ δάση εἰς τὰς κοινότητας· ὅτι ὁ Τελώνης μετέβαλε τὸ κατάστημα τοῦ τελωνείου εἰς ἐκλογικὸν πρακτορεῖον, ἐν ᾧ καλούμενοι οἱ πολῖται, προετρέποντο, ἠπειλοῦντο, ἐλάμβανον ὑποσχέσεις, ἐδωροδοκοῦντο, ὅπως καταψηφίσωσι τὸν κύριον Σιβιτανίδην· ὅτι οἱ εἰσπράκτορες τοῦ Δημοσίου, συνοδευόμενοι ὑπὸ χωροφυλάκων, περιήρχοντο τὰ χωρία καὶ καλοῦντες δημοσίᾳ καὶ ἀθρόους τοὺς πολίτας, ἠρώτων αὐτοὺς εἰς τίνα μερίδα ἀνήκουσι, καὶ τοὺς μὲν λέγοντας ὅτι ἦσαν φίλοι τοῦ κυρίου Λεβέντη, τοὺς ἀπέλυον διαβεβαιοῦντες αὐτοὺς, ὅτι τοῖς ἐχαρίσθησαν οἱ φόροι, διότι πράττουσι τὸ θέλημα τοῦ Βασιλέως καὶ τῆς Κυβερνήσεως, ἐκ δὲ τῶν ἄλλων, ὅσοι δὲν ἤθελον ν’ ἀπαρνηθῶσι τὸν κύριον Σιβιτανίδην, ὑπεχρεόνοντο, κατὰ διαταγὴν δῆθεν τοῦ Βασιλέως, νὰ πληρώσωσιν ἀμέσως τοὺς φόρους, καὶ μάλιστα εἰς νομίσματα χρυσᾶ, εἰς τὴν πραγματικὴν καὶ οὐχὶ τὴν ἀγοραίαν αὑτῶν ἀξίαν. Καὶ ἄλλαι ἐπὶ τοιούτων λόγων στηριζόμεναι ἐνστάσεις ἐπροτάθησαν. Ἂν οἱ σπουδαιότατοι οὗτοι λόγοι εἰσὶν ἀληθεῖς, βεβαίως ἐπέδρασαν εἰς τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐκλογῆς, μετέβαλον αὐτὸ ἐντελῶς, καὶ συνεπῶς πρέπει αὕτη ν’ ἀκυρωθῇ. Ἀλλ’ ἔρχεται ἡ φυσικὴ ἐρώτησις: ποῦ εἶναι αἱ ἀποδείξεις; Τὰς ἀποδείξεις ὁ ἐνιστάμενος ὤφειλε νὰ τὰς φέρῃ; Ὁ ἐνιστάμενος πᾶν ὅ,τι ἐδύνατο νὰ πράξῃ, πᾶν ὅ,τι καθῆκον εἶχε νὰ ἐνεργήσῃ, ὅπως ἔχῃ σήμερον τὰς ἀποδείξεις τῶν λόγων του, τὸ ἐνήργησεν. Ὅλας τὰς ἐκτεθείσας παρανόμους πράξεις τῶν Ἀρχῶν τὰς κατήγγειλεν ἐνώπιον τῆς δικαστικῆς Ἀρχῆς καὶ μετεχειρίσθη πᾶν μέσον, καὶ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης ἀνεφέρθη, ὅπως ἐπισπευθῇ τὸ πέρας τῶν δικαστικῶν ἐνεργειῶν, ἵνα ἔχῃ σήμερον εἰς χεῖράς του βουλεύματα καὶ ἀποφάσεις, ἀλλὰ δὲν τὸ κατώρθωσεν. Ἂν λοιπὸν σήμερον δὲν ἔχῃ τὰς ἀποδείξεις τῶν λόγων του, δὲν πταίει αὐτὸς, ἀλλ’ ἡ ἀμελήσασα Δικαστικὴ Ἀρχή. Ἡμεῖς εἴμεθα πεπεισμένοι περὶ τῆς ἀληθείας τῶν ἐκτεθεισῶν παρανόμων ἐνεργειῶν τῶν ὀργάνων τῆς Ἐξουσίας, διότι γνωρίζομεν τὴν φοβερὰν κατὰ τοῦ κυρίου Σιβιτανίδου καταφορὰν αὐτῆς, διότι ἔχομεν δύω ἀποδείξεις παρανόμων κατ’ αὐτοῦ ἐνεργειῶν τῶν Ἀρχῶν κατὰ τὴν ἐκλογὴν, ἤτοι τὴν ἐκτεθεῖσαν μεταλλαγὴν τῶν Ἐφορευτικῶν Ἐπιτροπῶν καὶ τὴν ἐκτεθεῖσαν παράνομον ψήφισιν πολιτῶν, μὴ ἐχόντων πρὸς τοῦτο δικαίωμα. Ἔχομεν τὴν διαφορὰν τῶν ψήφων τοῦ ἑνὸς ἀπὸ τοῦ ἄλλου τῶν συναγωνισθέντων. Τοῦτο ἡ πλειονοψηφία τοῦ Τμήματος τὸ ἐπικαλεῖται ὡς ἐπιχείρημα ὑπὲρ τῆς ἐκλογῆς· ἀλλ’ ἡμεῖς τὸ ἐπικαλούμεθα ὡς ἐπιχείρημα κατὰ τῆς ἐκλογῆς, διότι τόσον μεγάλη διαφορὰ ψήφων καὶ τόσον διαφορετικὸν ἀποτέλεσμα ἀπὸ τὸ ἀποτέλεσμα τῶν προηγουμένων ἐκλογῶν, δὲν ἠδύνατο νὰ προκύψῃ ἄνευ ἐπεμβάσεως σκανδαλώδους τῶν Ἀρχῶν. Ἔχομεν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ὁ κύριος Σιβιτανίδης δὲν ἔπραξέ τι κακὸν εἰς τὴν Ἐπαρχίαν του, ὥστε ἐν τόσῳ μικρῷ χρονικῷ διαστήματι ἀπὸ τῆς μιᾶς ἐκλογῆς ἕως εἰς τὴν ἄλλην νὰ μεταβληθῇ ὅλως τὸ περὶ τούτου φρόνημα τῆς Ἐπαρχίας. Ἔχομεν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ὁ κύριος Λεβέντης δὲν ἠμφισβήτησεν ἐν τῷ Τμήματι τινὰς τῶν ἐκτεθεισῶν ἐνστάσεων, οἷον τὸ περὶ ὑποσχέσεως θέσεων εἰς φίλους τοῦ κυρίου Σιβιτανίδου καὶ τὸ περὶ τῶν δασῶν· τὰ ἐκόλασεν ἄλλως πως, ἀλλὰ δὲν τὰ ἠρνήθη. Ἔχομεν τὴν ἀμέλειαν τῶν Δικαστικῶν Ἀρχῶν εἰς τὸ νὰ ἐνεργήσωσι τὰς καταγγελίας τοῦ κυρίου Σιβιτανίδου. Διὰ τοὺς λόγους τούτους ἡμεῖς φρονοῦμεν, ὅτι ἡ ἐκλογὴ εἶναι ἄκυρος, σεῖς δὲ, ἐὰν ἀμφιβάλλητε, ὀφείλετε νὰ ζητήσητε ἀποδείξεις δι’ ἐξεταστικῆς ἐκ βουλευτῶν Ἐπιτροπῆς. Ἐὰν δὲ ὁμοῦ μὲ τὸ ἀποτέλεσμα ταύτης ἔχωμεν καὶ τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ἐνεργειῶν τῆς Δικαστικῆς Ἀρχῆς, θὰ ἤμεθα εἰς θέσιν τότε ν’ ἀποφασίσωμεν ἐν πληρεστάτῃ γνώσει τῶν πραγμάτων. Ἀλλὰ χωρὶς νὰ πράξητε τοῦτο, δὲν δύνασθε νὰ ἐπικυρώσητε ἐκλογὴν τοιαύτην, σεῖς, οἵτινες ἠκυρώσατε τὴν ἐκλογὴν Βάλτου, ἐν τῇ ὁποίᾳ πολὺ ὀλιγώτεραι ἐπεμβάσεις τῶν ὑπαλλήλων ἐπροτάθησαν καὶ οὐδεμία ἀπόδειξις προσήχθη.

§47Ν. ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Κύριοι Βουλευταί. Ἐν ὀλίγοις πέπεισμαι, ὅτι θὰ δυνηθῶ νὰ ἀποδείξω εἰς ὑμᾶς, ὅτι πρέπει νὰ ἐπικυρώσητε ἀμέσως τὴν ἐκλογὴν τῆς ἐπαρχίας Καλαμπάκας ἄνευ τινὸς προδικαστικῆς ἀποφάσεως, καὶ κηρύξητε ὡς νόμιμον βουλευτὴν τὸν κύριον Παῦλον Λεβέντην, ὡς ἐπιτυχόντα δι’ ἀπολύτου πλειονοψηφίας τῶν ψηφοφόρων Καλαμπάκας, διὰ τοὺς ἑξῆς λόγους. Καὶ προτάττω ὑμῖν ἔνστασιν ἀπαραδέκτου, τὴν ὁποίαν οὔτε ἡ μειοψηφία, οὔτε καὶ ἡ πλειοψηφία τοῦ Τμήματος τῆς Ἐπιτροπῆς ἔλαβεν ὑπ’ ὄψει, ἐνῷ προηγεῖται πρὸ πάσης ἄλλης ἐνστάσεως ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Καλαμπάκας, τουτέστι πρέπει προηγουμένως νὰ ἐξετασθῇ ἡ νομιμοποίησις τοῦ παρίστασθαι τοῦ κυρίου Σιβιτανίδου ὡς ἐκλογίμου ὑποψηφίου βουλευτοῦ Καλαμπάκας. Καὶ πρῶτον λέγω, ὅτι ὁ κύριος Σιβιτανίδης στερεῖται τῶν προσόντων τοῦ ἄρθρου 70 καὶ 66 τοῦ Συντάγματος, καὶ τοῦ ἄρθρου 5 τοῦ ἐκλογικοῦ Νόμου ΧΜΗʹ. δηλαδὴ τοῦ λείπει ἡ καταγωγὴ καὶ ἡ ἐγκατάστασις, καθότι ὁμολογουμένως ὁ κύριος Σιβιτανίδης κατάγεται ἐκ τῆς καλλιγύνου Κύπρου, ἐγκατεσταμένος πρὸ χρόνων ἐν Ἀθήναις, ἐπαγγελλόμενος τὸν δημοσιογράφον, τὴν δὲ ἐπαρχίαν Καλαμπάκας οὐδὲ εἰς τὸν Γεωγραφικὸν Χάρτην ἐγνώρισέ ποτε ἐν τῇ ζωῇ του ποῦ κεῖται. Ἀλλὰ τώρα πρό τινος καιροῦ, ὠθούμενος ἀφρόνως ὑπὸ τῆς ἀκατασχέτου καὶ πυρετώδους ματαίας φιλοδοξίας τοῦ νὰ ἀπολαύσῃ τὸ ὕπατον τῆς τιμῆς τοῦ βουληφόρου ἀξίωμα καὶ συρόμενος ἀπὸ τὰς φιλοδόξους ὁρμὰς τῆς ἀχαλινώτου ψυχικῆς διαθέσεως, ἐλησμόνησεν ἐντελῶς τὰς παραινέσεις τοῦ Σοφοῦ καὶ Ποιητοῦ τῆς ἀρχαίας Ἑλλάδος Θεόγνιδος Μεγαρέως, λέγοντος, «ψυχῆς μέγας χαλινὸς ἀνθρώποις ὁ νοῦς.» Ἐνεφανίσθη ἀπροσδοκήτως εἰς τὴν ἐπαρχίαν Καλαμπάκας, ὅτε ἀκόμη ἡ ἐπαρχία αὕτη ἐπεσκιάζετο ὑπὸ τῆς ἀχλύος τῆς δουλικῆς ἐκείνης καταστάσεως ἕνεκα τῆς Τουρκικῆς δυναστείας, εὗρε τοὺς κατοίκους ἁπλοῦς, ἀμοίρους πάσης ἰδέας τῆς ἀξίας αὑτῶν, καὶ τί ἀξίζει ἡ ψῆφος ἑνὸς ἑκάστου πολίτου ἐν ἐλευθέρᾳ κοινωνίᾳ, καὶ ὅτι ἐκ τῆς ψήφου αὑτοῦ κρέμαται ἡ εὐδαιμονία ἢ ἡ δυστυχία τῆς ἐπαρχίας του. Ὠφελούμενος λοιπὸν ὁ κύριος Σιβιτανίδης τῆς σκοτεινῆς εἰσέτι καταστάσεως τῆς Καλαμπάκας, καὶ μελετήσας ἐπισταμένως τὴν ἀρχὴν τοῦ Σιμωνίδου, ἀρχαίου σοφοῦ, λέγοντος «Ἰσχυρὸν ὄχλος ἐστὶν, οὐκ ἔχει δὲ νοῦν» καὶ λαβὼν ὑπ’ ὄψει του καὶ τὸ λεγόμενον ὑπὸ τοῦ ποιητοῦ Ὁμήρου «ἥμισυ ἀρετῆς ἀποαίνυται δούλειον ἦμαρ». τοὐτέστι καὶ μιᾶς ἡμέρας δουλεία ἀφαιρεῖ τὸ ἥμισυ τῆς ἀξίας τῆς ἀνθρωπίνης διανοίας, εἰσῆλθεν ἀδιστάκτως, ἀγαλλομένῳ ποδὶ, ἐν τῇ Ἐπαρχίᾳ Καλαμπάκας μὲ θράσος ἀκατάβλητον, μὲ ὑποσχέσεις ποικίλας, μὲ ὄγκον πλούτου, πρὸς εὐδαιμονίαν τοῦ τόπου καὶ τέλος τοῖς ὑπεσχέθη νὰ ἐπαναφέρῃ τὸν χρυσοῦν αἰῶνα ὡς νὰ ἐκράτει ἀνὰ χεῖρας τὸ κέρας τῆς Ἀμαλθείας, ἂν τὸν τιμήσουν μὲ τὰς ψήφους των ὡς βουλευτὴν τῆς ἐπαρχίας Καλαμπάκας· καὶ τοιουτοτρόπως οἱ κάτοικοι, πλανηθέντες καὶ μὴ γνωρίζοντες τὸν Σιβιτανίδην ἐκ τοῦ σύνεγγυς, ὁποίας ποιότητος ἦτο, οὔτε τοὺς θεμελιώδεις Νόμους τῆς Ἑλλάδος, ἐξέλεξαν τὸν Σιβιτανίδην καλῇ τῇ πίστει ὡς Βουλευτὴν Καλαμπάκας. Ἀλλὰ ἡ Βουλή, ὡς ἔχουσα τὸ δικαίωμα νὰ ἐξετάζῃ τὰ προσόντα ἑκάστου Βουλευτοῦ κατὰ τὸ ἄρθρον 29 τοῦ Νόμου ΧΜΗʹ. καὶ ἐξελέγξασα τὰ προσόντα τοῦ κυρίου Σιβιτανίδου, ἀπεδίωξεν αὐτὸν ἐκ τῆς Βουλῆς ταύτης, ἀλλὰ καὶ πάλιν, μὴ ὁδηγούμενος ἐκ τῆς ὀρθῆς κρίσεως, ὅτι στερεῖται τῶν ἀπαιτουμένων προσόντων ἐπανῆλθεν εἰς τὴν Ἐπαρχίαν, μιμούμενος τὸν μύθον τοῦ σκαντζοχοίρου φιλοξενηθέντος ὑπὸ τοῦ ὄφεως, ἀπεπειράθη ὅλαις δυνάμεσι τρὶς κατ’ ἐπανάληψιν τοῦ νὰ ἐκλεχθῇ ὡς Βουλευτὴς Καλαμπάκας καὶ ἀποκλείσῃ δι’ ἐπιτηδείου τρόπου τοὺς ἔχοντας τὰ προσόντα κατοίκους τῆς Ἐπαρχίας Καλαμπάκας· ἀλλὰ δὲν ἐπέτυχεν ἐπὶ τέλους κατὰ τὴν τρίτην ψηφοφορίαν, ἀφοῦ οἱ κάτοικοι ἐφωτίσθησαν τὰ δέοντα, καὶ ἐγνώρισαν κατὰ βάθος, καὶ πλάτος τὸ ὑποκείμενον τοῦ Σιβιτανίδου, ὅτι δηλαλὴ δὲν εἰργάζετο ὑπὲρ τῆς εὐδαιμονίας τοῦ τόπου, ἀλλὰ πρὸς τὴν ἀτομικήν του ἰδιοτέλειαν, καὶ οὕτως ἀπέσχον οἱ ἐχεφρονοῦντες νὰ ψηφίσωσιν ὑπὲρ αὐτοῦ καὶ ἔπαθε, κατὰ τὸ δὴ λεγόμενον, «ψευδόμενος, οὐδεὶς ἐπιλανθάνει πολὺν χρόνον·» καὶ οὕτως ἐξηγεῖται ἡ ἀπόλυτος πλειονοψηφία τοῦ Παύλου Λεβέντη, καὶ οὐχὶ δωροδοκίας ἕνεκα. Κύριοι Βουλευταί. Κάθε ἐπαρχία, κατὰ τὸ Σύνταγμα, ἔχει τὸ δικαίωμα τοῦ ἐκλέγειν ὡς Βουλευτὴν ὅντινα ἐμπιστεύεται· σεβομένη ὅμως κατὰ τὴν ἐκλογὴν τοὺς κειμένους Νόμους τοῦ Κράτους, δὲν τῇ ἐπιτρέπεται, ἵνα ἰδιοτρόπως ἐκλέγῃ Βουλευτὴν, στερούμενον τῶν διαγεγραμμένων προσόντων, διότι τὸ Σύνταγμα κατεσκευάσθη παρ’ ὅλων τῶν ἐπαρχιῶν τοῦ Κράτους, καὶ πάλιν ὁλόκληρον τὸ Κράτος ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ μεταβάλλῃ τὰς θεμελιώδεις ἀρχὰς τοῦ Συντάγματος. Σήμερον ὑμεῖς ὡς δικασταὶ πρέπει νὰ ἐνθυμηθῆτε, ὅτι πρὸ ὀλίγων μηνῶν δὶς ἀπεδιώξατε τὸν Σιβιτανίδην ἐκ τοῦ περιβόλου τούτου, ὡς στερούμενον τῶν προσόντων τοῦ Βουλευτοῦ τῆς ἐπαρχίας Καλαμπάκας· καὶ δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι ἔχετε κατὰ νοῦν τὴν παραίνεσιν τοῦ Θεόγνιδος, λέγοντος «Ἀνὴρ ἀγαθὸς, γνώμην ἔχει ἔμπεδον αἰεί»· καὶ τῷ ὄντι ὑμεῖς εἶσθε οἱ Ἐκλεκτοὶ τοῦ Ἔθνους, ἀγαθοὶ ἁπαξάπαντες καὶ εὐγενεῖς, θέλετε μείνει εἰς τὴν γνώμην σας στερεοὶ καὶ ἀμετάβλητοι, καὶ βεβαίως δὲν θέλετε ἐναντίον τῶν κειμένων Νόμων παραδεχθῇ τὸν Σιβιτανίδην Βουλευτὴν Καλαμπάκας, στερούμενον, ὡς ἐῤῥέθη, τῶν ἀναγκαίων προσόντων τοῦ ἐκλογίμου Βουλευτοῦ. Κύριοι Βουλευταί. Εἶσθε ὑποχρεωμένοι νὰ δικάσητε τὴν προκειμένην ἐκλογὴν Καλαμπάκας κατὰ τοὺς κειμένους Νόμους καὶ νὰ ἐρευνήσητε ἂν ὁ κ. Σιβιτανίδης κέκτηται τὰ προσόντα τοῦ Βουλευτοῦ Καλαμπάκας κατὰ τὸ ἄρθρ. 70 τοῦ Συντάγματος, καὶ δὲν εἶσθε ὑποχρεωμένοι νὰ ἀποφασίσητε, βασιζόμενοι ἴσως εἰς ἐσφαλμένας ἀποφάσεις καὶ εἰς προηγούμενα τῆς Βουλῆς ἐπεισόδια, ὡς ἀξιοῦσι παραλόγως ἔνιοι τῶν Βουλευτῶν τῆς μειοψηφίας νὰ σᾶς παρασύρωσιν· ὥστε ἀφοῦ ὁ Σιβιτανίδης ὁμολογουμένως διὰ δύω ἀποφάσεων τῆς Βουλῆς καταδείκνυται ὡς στερούμενος τῶν προσόντων τοῦ ἐκλογίμου Βουλευτοῦ Καλαμπάκας, εἶναι μάταιον καὶ περιττὸν νὰ ἐξετασθῇ πᾶσα πρότασις καὶ ἔνστασις αὐτοῦ, ὡς μὴ ἔχοντος δικαίωμα τοῦ παρίστασθαι ὡς ἐκλογίμου Βουλευτοῦ τῆς ἐπαρχίας Καλαμπάκας, καθότι ἐκ τῶν ἐπισήμων ἐκθέσεων τῆς Ἐφορευτικῆς Ἐπιτροπῆς ὅλων τῶν τμημάτων τῆς ψηφοφορίας τῆς ἐκλογῆς Καλαμπάκας καὶ τοῦ Δικαστικοῦ ἀντιλήπτορος ἀποδεικνύεται ἄδολος ἡ ἐκλογὴ καὶ ἀνωτέρα παντὸς ἐπαίνου, διότι ἐνεργήθη, τηρουμένων τῶν διατάξεων καὶ διατυπώσεων· καὶ προτείνω ἄνευ τινὸς ἐνδοιασμοῦ, πεπεισμένος εἰς τὴν εὐσυνειδησίαν Ὑμῶν, τὴν ἐπικύρωσιν τῆς ἐκλογῆς ταύτης ἐπ’ ὀνόματι τοῦ Παύλου Λεβέντη, καὶ τὴν ἀπόῤῥιψιν ὅλων τῶν προτάσεων καὶ ἐνστάσεων τοῦ Σιβιτανίδου λόγῳ ἀπαραδέκτου, ἀβασίμου καὶ ψευδολογίας.

§48ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΚΑΠΕΤΑΝΑΚΗΣ. Δὲν θέλω πειραθῆ, κύριοι, νὰ ἐκτραγῳδήσω διὰ μακρῶν τὰς ἐκθέσμους ἐνεργείας, ἃς τὰ ὄργανα τῆς Ἐξουσίας ἀπειργάσαντο κατὰ τὴν τελευταῖον ἐνεργηθεῖσαν ἐπαναληπτικὴν ἐκλογὴν Καλαμπάκας διὰ θράσους ἀνυποστόλου, ἥκιστα κατ’ ἐμὲ συνᾴδοντος πρὸς τὸν προορισμόν των καὶ τὴν ἐντολὴν, τὴν ὁποίαν παρὰ τῆς Πολιτείας διὰ τῆς Κυβερνήσεως ἔλαβον, καὶ σπανίως ἐν τοῖς χρονικοῖς τῶν ἐκλογικῶν ὀργίων παρουσιαζομένου. Δὲν θὰ ἐκδράμω, ἐὰν δὲν προκληθῶ, εἰς ἀκαίρους παρεκβάσεις, καὶ θὰ φροντίσω νὰ μὴ περιπλανηθῶ εἰς συζητήσεις, μὴ συνδεομένας στενῶς πρὸς τὴν ἐκλογὴν ταύτην τὴν περιλάλητον καὶ κλασικὴν, δυναταί τις νὰ εἰπῇ, διότι τοιαύτην, ὡς μὴ ὤφειλε καὶ ὡς δὲν ἤξιζε κατ’ ἐμὲ τὸν κόπον, τὴν κατέστησαν. Καὶ τοῦτο, κύριοι, διότι φρονῶ, ὅτι ἤθελον εἶσθαι ἀπώλεια πολυτίμου διὰ τὴν Βουλὴν χρόνου, τὸ ὁποῖον δὲν ἐπιθυμῶ νὰ προέλθῃ ποτὲ ἀπὸ ἐμὲ, οὐ μὴν, καὶ ἀνευλάβειαν πρὸς τὴν κρίσιν καὶ ἀντίληψιν ὑμῶν πάνυ εἰκότως ἠδύνατό τις νὰ μοὶ καταλογίσῃ, ἀφοῦ αἱ κατὰ τῆς ἐκκλογῆς Καλαμπάκας ἐνστάσεις καὶ ἐγγράφως ἐν πλάτει διετυπώθησαν, καὶ προφορικῶς εὐγλώττως ἀνεπτύχθησαν ἐν τῇ ἐνώπιον τοῦ Τμήματος συζητήσει παρὰ τοῦ ἐνισταμένου, ὁ ὁποῖος ἔχει μὲν τὴν εὐτυχίαν καὶ νὰ ἐπίσταται καὶ νὰ δύναται διά τε τῆς γλώσσης καὶ τῆς γραφίδος νὰ ὑποστηρίζῃ τὸ δίκαιόν του, ἀλλ’ ἔχει ἐπίσης τὴν ἀτυχίαν νὰ μὴ εὑρίσκῃ τοὺς ἀκούοντας αὐτοῦ. Ἡ μικρά μου πεῖρα, κύριοι, ὁ σκληρὸς οὗτος διδάσκαλος, ὅστις πλήσσει ἀνηλεῶς ἀνὰ πᾶν βῆμα τοὺς ὀλιγωροῦντας εἰς τὴν ἐκμάθησιν τῶν διδαγμάτων αὐτοῦ, μὲ ἐδίδαξεν, ὅτι διὰ νὰ εὐτυχήσῃ τις νὰ ἴδῃ πραγματοποιούμενα τὰ δίκαιά του, λαμβάνοντα τουτέστι σάρκα καὶ ὀστᾶ, καὶ οὐχὶ παραμένοντα ἰδέα, περικαλλὴς μὲν, ἀλλὰ γυμνὴ πραγματικότης καὶ νεκρὰ, δὲν ἀρκεῖ μόνον νὰ ἔχῃ δίκαιον, δὲν ἀρκεῖ ἀκόμη νὰ γνωρίζῃ νὰ τὸ λέγῃ, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἔχῃ τὴν εὐτυχίαν νὰ τύχῃ ἀνθρώπων ἀκουόντων αὐτοῦ. Εἰς τὸν ἀμφιβάλλοντα Θωμᾶ, προχείρους ἔχω τοὺς τύπους τῶν ἥλων, καὶ ἂν θέλῃ, ἂς θέσῃ ἐπ’ αὐτῶν τὸν δάκτυλον. Ποῖοι δέ εἰσιν οὗτοι; ἡ Αἴγινα καὶ ἡ Καλαμπάκα. Δὲν πιστεύω νὰ ὑπάρχῃ μεταξὺ ἡμῶν οὐδεὶς ὁ φρονῶν, ὅτι ὁ κ. Μωραϊτίνης εἶχε περισσότερα δικαιώματα, ἀφ’ ὅσα εἶχεν ὁ κ. Σιβιτανίδης, οὔτε ὅτι ὁ κ. Μωραϊτίνης ἠδύνατο καλλίτερον τοῦ κ. Σιβιτανίδου νὰ ἐκθέσῃ τὰ δίκαιά του, καὶ ἐν τούτοις διὰ τὴν ἔλλειψιν τοῦ τρίτου ἀπαιτουμένου τί συνέβη; Εἰς μὲν τὸν κ. Μωραϊτίνην τὸ Κοινοβούλιον, ὁμοθύμῳ γνώμῃ καὶ ψήφῳ, ἀνέῳξε τὰς πύλας του καὶ πολὺ δικαίως διὰ τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους ἔσχον τὴν τιμὴν ἐγὼ ὁ ἴδιος νὰ ἐκθέσω ὡς εἰσηγητὴς τῆς πλειονοψηφίας τοῦ Τμήματος, τοῦ προεξελέγξαντος τὴν ἐκλογὴν Αἰγίνης, τὸν δὲ κ. Σιβιτανίδην ἀπέστειλεν, ἵνα καὶ τρίτην φορὰν ἐπισκεφθῇ τοὺς ἐκλογεῖς Καλαμπάκας, ἐκζητῶν τὰς ψήφους αὐτῶν. Κύριοι, ὁ ἐγκύψων εἰς τὰς ἐνστάσεις, τὰς κατὰ τῆς ἐκλογῆς Καλαμπάκας, κατ’ ἐμὲ κριτὴν, δύω τινὰ εὐχερῶς ἀμέσως καθορᾷ· 1) ὅτι ἅπαξ ἅπασαι αἱ ἐνστάσεις ἀφορῶσιν εἰς ἔκθεσμον ἐνέργειαν τῶν ὀργάνων τῆς τοπικῆς Διοικήσεως καὶ τῶν ἄλλων ἐκείνων καθεστηκυιῶν Ἀρχῶν, ἡ ὁποία ἔσχεν ὡς ἀποτέλεσμα τὴν ἀπότομον μεταβολὴν τοῦ φρονήματος τῶν ἐκλογέων, διότι ἐνήργησαν, οὐχὶ πλέον ὡς ἐντεταλμέναι παρὰ τῆς Πολιτείας, ἵνα φροντίζωσιν, ὥστε τὸ φρόνημα τῆς ἐπαρχίας, τὴν ὁποίαν ἐστάλησαν νὰ διοικήσουν, νὰ ἐκδηλωθῇ ἐν ταῖς ἐκλογαῖς ἀνεπηρεάστως καὶ ἁγνὸν ὑπὲρ ἐκείνου, τὸν ὁποῖον ἤθελεν, ἀλλ’ ἐφρόντισαν τοὐναντίον, ὥστε νὰ ἐκλεχθῇ ἐκεῖνος, τὸν ὁποῖον ἐνόμιζον, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θέλει νὰ ἐκλεχθῇ. Τὸ δεύτερον δὲ, τὸ ὁποῖον ἀμέσως τις διορᾷ εὐκόλως, εἶναι ὅτι αἱ ἐνστάσεις αὗται δύνανται νὰ διαιρεθῶσιν εἰς δύω κατηγορίας· εἰς τὴν πρώτην, ἡ ὁποία περιλαμβάνει ἐνστάσεις, κατ’ ἐμὴν γνώμην, ἀποδεδειγμένας, καὶ εἰς τὴν δευτέραν, ἡ ὁποία περιλαμβάνει ἐνστάσεις μὴ ἀποδεδειγμένας. Ἀπαριθμῶν δὲ δι’ ὅσων δυνηθῶ ὀλιγωτέρων λέξεων τὰς ἐνστάσεις ταύτας, θὰ εἴπω ποίας θεωρῶ ἀποδεδειγμένας καὶ ποίας οὔ. Κατὰ τὸ Διάταγμα τῆς 20 Ἀπριλίου, τὸ στηριζόμενον εἰς τὸν νόμον ΠΜʹ, τὰς Ἐφορευτικὰς Ἐπιτροπὰς ἐν ταῖς ἐπαρχίαις Τζουμέρκων καὶ Καλαμπάκας, προκειμένου νὰ ἐνεργηθῶσιν αὗται ἐπαναληπτικῶς, διορίζει Ἐπιτροπὴ, συγκροτουμένη ἐκ τοῦ προέδρου τοῦ ἁρμοδίου Πρωτοδικείου, τοῦ ἀρχαιοτέρου Δικαστοῦ καὶ τοῦ Νομάρχου· καὶ πράγματι, κατὰ τὴν δευτέραν ἐκλογὴν Καλαμπάκας, ἡ Ἐπιτροπὴ αὕτη διώρισε τὰς Ἐφορευτικὰς Ἐπιτροπὰς. Ἀλλὰ, κατὰ τὴν τρίτην ἐκλογὴν, παρουσιάζεται τὸ περίεργον φαινόμενον, ὅτι οὐχὶ τὸ ἥμισυ, ἀλλὰ τὰ δύω τρίτα τῶν προσώπων τῶν Ἐπιτροπῶν μετηλλάγησαν καὶ ἀντικατεστάθησαν δι’ ἄλλων προσώπων, κατὰ τὸν ἐνιστάμενον, οὐχὶ διά τῆς νομίμου ὁδοῦ, ἀλλὰ αὐτοβούλως ἀπὸ τὸν Νομάρχην διοριζομένων. Ἐὰν τοῦτο εἶναι ἀληθές.....

§49ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν εἶναι ἀληθὲς, διότι τὸ Ὑπουργεῖον γνωρίζει, ὅτι διωρίσθησαν ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς, καὶ μέχρι τοῦδε ἡμεῖς εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ἐλάβομεν μόνον εἴδησιν, ὅτι ἐγένετο ἔνστασις κατὰ τῆς μεταβολῆς τῶν προσώπων, οὐχὶ ὅμως ὅτι ἀναρμοδίως ἐγένοντο.

§50ΚΑΠΕΤΑΝΑΚΗΣ. Καὶ ἂν ὑποθέσωμεν, ὅτι νομίμως διωρίσθησαν, ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ εὕρω τὴν ἀνάγκην, τὴν ὑπαγορεύσασαν τὴν μεταβολὴν ταύτην. Θὰ μοὶ εἴπητε, ὅτι ἦτο δικαίωμα τῆς Ἐπιτροπῆς, ἀλλὰ, κύριοι, δικαίωμα εἶναι καὶ τοῦ ὑπουργοῦ νὰ διορίζῃ κατὰ τὰς παραμονὰς ἐκλογῶν ὑπαλλήλους, νὰ μεταθέτῃ τάγματα, νὰ χορηγῇ ἀδείας καὶ λοιπὰ, καὶ ἐν τούτοις ἠκυρώθησαν πολλάκις ἐκλογαὶ διὰ τοιούτους ἀκριβῶς λόγους. Λοιπὸν, καὶ ἂν ὑποθέσωμεν, ὅτι ἐν τῷ δικαιώματί της ἐνήργησεν ἡ Ἐπιτροπὴ, ἐπαναλαμβάνω, δὲν δύναμαι νὰ ἀνεύρω τὸν λόγον τὸν παρακινήσαντα αὐτὴν νὰ μεταλλάξῃ τὰς Ἐπιτροπάς. Ὁ ἐνιστάμενος ὅμως ἀνευρίσκει τὸν λόγον. Ἰσχυρίζεται ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Ἄνδρου, ὁ προλαλήσας, ὅτι διὰ τοῦ τρόπου τούτου ἠθέλησαν νὰ περιορίσουν ἐντὸς τῶν καταστημάτων, εἰς τὰ ὁποῖα ἐνηργεῖτο ἡ ἐκλογὴ, κομματάρχας καὶ φίλους τοῦ ἐνισταμένου, καταδικάζοντες οὕτω εἰς ἀπραξίαν διὰ τοῦ διορισμοῦ ὡς μέλη τῶν Ἐφορευτικῶν Ἐπιτροπῶν πρόσωπα, δυνάμενα καὶ προτιθέμενα ἀποτελεσματικῶς νὰ ἐργασθῶσιν ὑπὲρ τοῦ κυρίου Σιβιτανίδου. Καὶ, κύριοι, ἐγέλασάν τινες ἐπὶ τῇ τοιαύτῃ παρατηρήσει, ἀλλ’ ὅστις γνωρίζει τὰ ἐκλογικὰ παιγνίδια δὲν δύναται νὰ γελάσῃ χωρὶς νὰ δύναται νὰ τῷ ἀποδοθῇ, ὅτι «γελᾷ κἄν τι μὴ γελοῖον ᾖ». Λοιπὸν ἐγὼ διατελῶν ὑπὸ τὸ κράτος τῆς ὑπονοίας τῆς διαγωγῆς τοῦ κ. Νομάρχου, δικαιοῦμαι νὰ πιστεύω, ὅτι ἐνήργησε φατριαστικῶς μεταλλάξας τὰς Ἐπιτροπὰς, ἀφοῦ δὲν δύναμαι νὰ ἀνεύρω ἄλλον λόγον, δικαιολογοῦντα αὐτὸ τὸ μέτρον.

§51ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὄχι ὁ Νομάρχης, ἡ Ἐπιτροπὴ, τῆς ὁποίας μέλη εἶναι ὁ Πρόεδρος τοῦ Δικαστηρίου καὶ ὁ ἀρχαιότερος τῶν Δικαστῶν.

§52ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἀλλὰ προεδρεύει ὁ Νομάρχης.

§53ΚΑΠΕΤΑΝΑΚΗΣ. Δευτέρα ἔνστασις, ἀφορῶσα εἰς τὸν κ. Νομάρχην, εἶναι ὅτι ἐκάλεσε πολλάκις ἐκ τῶν ἐχόντων ἐπιῤῥοὴν ἐν τῷ τόπῳ καὶ μεταχειριζόμενος τὸν ὄγκον τῆς Ἐξουσίας, προσεπάθει νὰ τοὺς πείσῃ νὰ ὑπερψηφίσουν τὸν κ. Λεβέντην. Ἔχομεν δὲ ἀποδεδειγμένον, ἐὰν ἦναι ἀληθὴς ἡ ἔκθεσις τῆς Ἐπιτροπῆς, καθ’ ἣν ὅ,τι μέλλω νὰ εἴπω δὲν ἀπεκρούσθη ἀπὸ τὸν ἐπιτυχόντα ὑπουργικὸν ὑποψήφιον, ὅτι ὁ Νομάρχης μετεπέμψατο παρ’ ἑαυτῷ τὸν Τόλιαν, ἕνα ἐκ τῶν σπουδαίων κομματαρχῶν, καὶ προέτρεψεν αὐτὸν νὰ δεχθῇ μίαν ἐπιστασίαν λίαν ἐπικερδῆ ἐπὶ τῷ ῥητῷ ὅρῳ νὰ ἀποταχθῇ τὸν Σιβιτανίδην καὶ νὰ συνταχθῇ πρὸς τὸν Λεβέντην.

§54ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἀπεδείχθη ἀπὸ τὸν ἐνιστάμενον;

§55ΚΑΠΕΤΑΝΑΚΗΣ. Ἀφοῦ δὲν ἀντεκρούσθη, δὲν εἶναι τὸ αὐτό; Τί ἀποδείξεις θέλετε; συμβόλαια;

§56ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Αὐτὸς ὁ Τόλιας οὔτε εἶναι σπουδαῖος κομματάρχης, οὔτε κατάγεται ἀπὸ τὴν Καλαμπάκαν.

§57ΚΑΠΕΤΑΝΑΚΗΣ. Ἐν ὅσῳ δὲν ἀπεκρούσθη, ἔχω δικαίωμα νὰ πιστεύω ὡς ἀληθές· καὶ ἂν εἰς τὸν Τόλια, ἀπέτυχεν ὁ κ. Νομάρχης, βεβαίως ἐπέτυχε παρ’ ἄλλοις καὶ ἑπομένως βεβαιοῦται ἡ ἔκθεσμος τοῦ κ. Νομάρχου ἐνέργεια κατὰ τὴν ἐκλογήν. Ἔχομεν, κύριοι, μίαν ἔνστασιν, ἀφορῶσαν εἰς τὸν Οἰκονομικὸν Ἔφορον. Κατ’ αὐτοῦ ὁ κ. Σιβιτανίδης ἔχει πολλὰ παράπονα, δὲν θέλω νὰ τὰ ἀπαριθμήσω ὅλα πρὸς οἰκονομίαν τοῦ χρόνου. Ἀλλὰ μεταξὺ τῶν ἄλλων συγκαταλέγεται τὸ παράπονον, ὅτι ὁ κ. Ἔφορος ἐπίτηδες ἐκήρυξε κοινοτικὰ δάση ὡς δημόσια.

§58ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Παντοῦ ἔγεινεν αὐτό.

§59ΚΑΠΕΤΑΝΑΚΗΣ. Ἐνίσταται ὁ κ. Σιβιτανίδης λέγων, ὅτι ὁ Ἔφορος ἐκήρυξε κοινοτικὰ δάση δημόσια, καὶ συνεπείᾳ τοῦ μέτρου τούτου ἀπηγορεύθη εἰς τοὺς χωρικοὺς ἡ ξύλευσις καὶ ἡ ὑλοτομία, δύω ἀπαραίτητοι αὐτῶν ἀνάγκαι. Ἠναγκάσθησαν ἑπομένως οἱ χωρικοὶ νὰ προστρέχουν εἰς τὸν Ἔφορον ζητοῦντες ἀδείας ξυλείας καὶ ὑλοτομίας, καὶ ὁ κ. Ἔφορος παρεῖχε τοιαύτας ἐπὶ τῷ ῥητῷ ὅρῳ νὰ καταψηφίσουν τοῦ κυρίου Σιβιτανίδου καὶ ὑπερψηφίσουν τοῦ κυρίου Λεβέντη. Κατὰ τοῦ Ἐπάρχου καὶ τῶν ἀστυνομικῶν ὀργάνων παραπονεῖται πικρῶς ὁ ἐνιστάμενος, καὶ μεταξὺ τῶν ἄλλων παραπόνων του εἶναι, ὅτι συνέλαβον, ἄνευ νομίμου λόγου, ἕνα Ἰωάννην Πιστόλην· ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς ὑπηρέτει ὡς γραμματεὺς τῆς Ἐφορίας, καὶ παυθεὶς μετήρχετο τὸν δικολάβον ἐν Καλαμπάκᾳ· ἐπειδὴ δὲ ἦτο εἷς τῶν ὑπερμάχων τοῦ Σιβιτανίδου, ὁ Ἔπαρχος ἔκρινε καλὸν νὰ τὸν ἀπομακρύνῃ διὰ τῶν ἀστυνομικῶν ὀργάνων· τὸν συνέλαβε λοιπὸν καὶ τὸν ἀπέπεμψεν ὡς φαυλόβιον ἐπὶ τῷ ψευδεῖ λόγῳ, ὅτι ἀνεμίχθη εἰς τὸ ἀγροτικὸν ζήτημα.

§60ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἶναι δημότης ἐκεῖ;

§61ΚΑΠΕΤΑΝΑΚΗΣ. Ἂν ἐλαμβάνετε τὸν κόπον ποτὲ νὰ ἀναγνώσητε τὸ ἄρθρον 102 τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, θὰ ἐβλέπετε ἐκεῖ, ὅτι εἰς οὐδένα ἀπαγορεύεται νὰ παρευρίσκεται εἰς τὰς ἐκλογὰς εἰς οἱονδήποτε δῆμον τοῦ Κράτους. — Τὰ αὐτὰ παράπονα ἔχει καὶ κατὰ τοῦ Τελώνου, εἰς τὸν ὁποῖον ἀποδίδει, πρὸς τούτοις, τὸ ἔγκλημα τῆς δωροδοκίας, ἰσχυριζόμενος, ὅτι τὸ Τελωνεῖον μετεβλήθη εἰς πρακτορεῖον τοῦ βδελυροῦ τῆς δωροδοκίας ἐγκλήματος. Τώρα, κύριοι, ἔρχεται τὸ σπουδαῖον ζήτημα τοῦ ἀναποδείκτου τῶν τοιούτων ἐνστάσεων. Ἐνταῦθα ὀφείλομεν νὰ σκεφθῶμεν ἂν ὁ Σιβιτανίδης ἠδύνατο νὰ ἔχῃ μέσα ἀποδείξεως, καὶ δὲν ἐφρόντισε νὰ τὰ ἔχῃ· ἀλλ’ ἂν δὲν ἠδύνατο, δὲν εἶναι δίκαιον νὰ τοῦ καταλογίσωμεν τὴν ἔλλειψιν ταύτην, διότι οὐδεὶς ἐνέχεται εἰς τὰ ἀδύνατα. Ὁ Σιβιτανίδης δὲν ἠδύνατο νὰ πράξῃ ἄλλο ἢ νὰ καταγγείλῃ τὰς πράξεις αὐτὰς εἰς τὴν δικαιοσύνην, καὶ κατήγγειλε τὰς Ἀρχὰς ὡς παρανομησάσας κατὰ τὴν ἐκλογὴν εἰς τὸν Εἰσαγγελέα Τρικκάλων διὰ μηνύσεων, διὰ τῶν ὁποίων προετείνοντο 50 καὶ πλέον μάρτυρες, πρόσωπα ἀξιότιμα, ἐν οἷς καὶ πολλοὶ χωροφύλακες, ἀλλ’ ἡ δικαιοσύνη οὐδὲν ἐνήργησεν ἐπ’ αὐτῶν, καί τοι δοθεισῶν ἀπὸ τῆς 13 Αὐγούστου, ἤτοι πρὸ τριῶν μηνῶν· βλέπων δὲ τοῦτο ὁ κύριος Σιβιτανίδης ἀπηυθύνθη κατὰ τὴν 15 Ὀκτωβρίου δι’ ἀναφορᾶς του πρὸς τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, διὰ τῆς ὁποίας τὸν παρεκάλει νὰ ἐπιταχύνῃ τὴν ἐνέργειαν τῶν ἀνακρίσεων, ἵνα βεβαιωθῇ ἐντεῦθεν ἂν ἦναι ἀληθῆ ἢ ψευδῆ τὰ ὑπ’ αὐτοῦ καταγγελλόμενα· ἀλλὰ καὶ μετὰ τοῦτο οὐδὲν ἔπραξεν ἡ Δικαιοσύνη. Ναί, κύριοι, νομίζω, ὅτι ἀψευδεστέρα μαρτυρία δὲν ἠδύνατο νὰ ἦναι ἄλλη παρὰ τὰ βουλεύματα τῶν δικαστικῶν Συμβουλίων, τὰ ὁποῖα ἤθελον μαρτυρήσει ἂν οἱ καταγγελθέντες δημόσιοι λειτουργοὶ παρέβησαν τὸ καθῆκόν των ἢ συκοφαντοῦνται ἐπὶ πολιτικῇ κερδοσκοπίᾳ. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι, ἂν ὁ καθ’ οὗ αἱ ἐνστάσεις ἢ ἄλλος τις, ὁ ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης π. χ. παρουσίαζεν ἀθωωτικὰ βουλεύματα τοῦ Συμβουλίου τῶν ἐν Τρικκάλοις Πρωτοδικῶν, τοῦ Σιβιτανίδου τὸ οἰκοδόμημα καὶ ἐν τῇ συνειδήσει αὐτοῦ καὶ ἐν τῇ συνειδήσει τῆς Βουλῆς, ἂν δὲν ἤθελε καταπέσει πρόῤῥιζον, ἤθελον ὅμως κλονισθῆ ἐκ βάθρων· ἀλλ’ ἀφοῦ ἕνεκα ἀσυγγνώστου ἀμελείας τῶν ἁρμοδίων δὲν δύναται νὰ ὑπάρχῃ μαρτυρία ἀψευδὴς εἴτε ὑπὲρ τῶν ἐνστάσεων, ἢ καὶ κατ’ αὐτῶν ὡς ἀνακριβῶν, νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν πράττει ἔργον συνέσεως, οὐδὲ δικαιοσύνης, ἀποφαινομένη ὑπὲρ ἢ κατὰ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς. Διὰ τοῦτο φρονῶ ἐν πεποιθήσει, ὅτι ἡ Βουλὴ θέλει πράξει ἔργον δικαιοσύνης, ἄν, πρὶν ἢ ἀποφασίσῃ, φροντίσῃ δι’ ὅλων τῶν μέσων νὰ περισυναγάγῃ ὅσον τὸ δυνατὸν περισσοτέρας καὶ ἀψευδεῖς μαρτυρίας περὶ τῶν συμβάντων ἐκεῖ, διότι δὲν εἶναι μικρὸν κακὸν ἡ ἐπέμβασις κατὰ τὰς ἐκλογὰς ἐκ μέρους τῆς Ἐξουσίας, εἶναι τὸ βαρύτερον τῶν παθημάτων διὰ τὸν διαγωνισμὸν ἐν ἐκλογικῇ πάλῃ. Ἔχω δὲ δι’ ἐλπίδος, ὅτι καὶ ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς δὲν θὰ ἀντείπῃ εἰς τοῦτο, καθόσον ἐνθυμοῦμαι, ὅτι ἓν τῶν ὡραιοτέρων χωρίων ἑνὸς ἄρθρου, τὸ ὁποῖον ὀνομάζεται «τίς πταίει», εἶναι ἡ καταστηλίτευσις τῆς νοθείας τῶν ἐκλογῶν, τὴν ὁποίαν θεωρεῖ ὡς τὸ μέγιστον τῶν κακῶν. Διὰ τοὺς λόγους τούτους προτείνω, ἵνα ἡ Βουλὴ ἀποφασίσῃ τὴν ἀποστολὴν Ἐπιτροπῆς πρὸς ἐξέτασιν τῶν κατὰ τὴν ἐκλογὴν Καλαμπάκας λαβόντων χώραν, ἀναβάλλουσα ἐπὶ τοῦ παρόντος τὴν ὁριστικὴν περὶ τοῦ κύρους ἢ μὴ αὐτῆς ἀπόφασίν της.

§62ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Ἐδῶ ὅλα τὰ στραβὰ θέλουν νὰ τὰ κανονίσουν μὲ ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς, τὴν ὁποίαν ἐθεώρησα πάντοτε στραβήν, τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς, διὰ τῆς ὁποίας παρεδέχθη αὕτη τὸν Μωραϊτίνην, καὶ σήμερον διαμαρτύρονται· ἀλλὰ σήμερον ἡ Βουλὴ δὲν ἔρχεται νὰ ἀποφασίσῃ δυνάμει τῆς νομολογίας αὐτῆς, ἀλλὰ δυνάμει τῶν κειμένων νόμων, δυνάμει τοῦ ἄρθρου 5 τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου καὶ 66 τοῦ Συντάγματος. Τί ἐπικαλεῖσθε ἀποφάσεις ἀπ’ ἀρχῆς ἐσφαλμένας;

§63ΡΟΥΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ὠφείλω, κύριοι, ὡς εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας τοῦ Τμήματος, ὅπερ προεξήλεγξε τὴν ὑπὸ συζήτησιν ἐκλογὴν, ν’ ἀπαντήσω εἰς τοὺς ἀγορεύσαντας κατὰ τῆς γνώμης τῆς πλειοψηφίας, ἀφοῦ ἄλλως τε προκαλοῦμαι εἰς τοῦτο, καὶ ὑποβοηθήσω τὴν Βουλὴν εἰς ἀκριβῆ ἐκτίμησιν τῆς ἀξίας τῶν ἐπιχειρημάτων αὐτῶν, τῆς ἀξίας ἐν ἄλλαις λέξεσιν ἑκατέρας τῶν γνωμῶν, εἰς ἃς διῃρέθη τὸ Τμῆμα. Ἐμελέτησα, κύριοι, μεθ’ ὅλης τῆς δυνατῆς προσοχῆς ὅλα τὰ σχετικὰ ἔγγραφα, τ’ ἀφορῶντα τὴν συζητουμένην ἐκλογὴν, τὸ δὲ ἀπαύγασμα τῆς τοιαύτης ἐνασχολήσεως ἔχετε ἤδη ὑπ’ ὄψιν σας διατετυπωμένον ἐν τῇ ἐκθέσει τῆς πλειοψηφίας, εἰς τὴν ὁποίαν οὐδεὶς ἐλπίζω θ’ ἀρνηθῇ τὴν ἀπροσωποληψίαν καὶ τὴν εὐκρίνειαν· μεθ’ ἧς ἐξέθεσε τὰ κατὰ τὴν ἐκλογὴν ταύτην· εἰς τὴν εὐθυδικίαν αὐτῆς μάλιστα ὀφείλεται ἡ ὑπόδειξις ἀταξιῶν τινων ἀσημάντων, δι’ ἃς οὐδὲ λόγον ἐποιήσατο ὁ ἐνιστάμενος καὶ ἡ μειονοψηφία. Ἀλλ’ ἐνῷ, κύριοι, ὡς ἐκ τῆς ἐκθέσεώς μας ταύτης ἐξάγεται, εἰς οὐδὲν εἴτε τῶν ἐπισήμων ἢ καὶ τῶν ἀνεπισήμων ἐγγράφων ἀναφέρεταί τι, τὸ ὁποῖον ἠδύνατο νὰ θέσῃ ἐν ἀμφιβολίᾳ τὸ κῦρος τῆς ἐκλογῆς, ἤδη ἐπ’ ἐσχάτων ὁ ἀποτυχὼν συνέθετο καὶ καθυπέβαλεν εἰς τὸ Τμῆμα ἐνστάσεις, ἀφορώσας, ὡς ἠκούσατε, εἰς ἐπεμβάσεις λαβούσας χώραν ἐκ μέρους τῶν δημοσίων ἐν Καλαμπάκᾳ Ἀρχῶν, καὶ ἐξ ὧν ἐπῆλθε δῆθεν ἡ ἀποτυχία του. Δὲν εἶμαι, κύριοι, εἰς θέσιν νὰ γνωρίζω τὸν λόγον τῆς τοσαύτης βραδύτητος καὶ τὸν καταρτισμὸν τῶν ἐνστάσεων τούτων· ἠξεύρω ὅμως καλῶς, ὅτι ὁ ἀποτυχὼν ἠδύνατο καὶ μετὰ τέχνης πολλῆς νὰ ἐξυφάνῃ τοιαύτας καὶ εὐγλώττως νὰ τὰς ὑποστηρίξῃ, διότι καὶ εὔλαλος ὁμολογουμένως εἶναι καὶ δημοσιογράφος τὰ μάλα δόκιμος· διὸ καὶ δὲν ἀπορῶ, κύριοι, ὅτι ἐνδέχεται τινες νὰ ἐπηρεάσθησαν καὶ ἐκ τῆς ἐξωτερικῆς ἐπιφανείας τῶν ἐνστάσεων τούτων. Ἀλλ’ ἐὰν ἀπὸ τῆς ἐξωτερικῆς ταύτης ἀπόψεως κατέλθητε εἰς οὐσιαστικὴν ἐξέτασιν τῶν ἐνστάσεων τούτων, θὰ δύνασθε ἄρα νὰ συμμερισθῆτε ἀσφαλῶς τὴν γνώμην τῆς μειοψηφίας τοῦ Τμήματος, τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξε καὶ ὁ προαγορεύσας συνάδελφός μας; Πρωτίστως ἡ μειονοψηφία οὐ μόνον ἐθεώρησεν ὡς ἀληθῆ, ἀλλὰ καὶ ὡς σπουδαιοτάτην τὴν ἔνστασιν τῆς ἀντικαταστάσεως μελῶν τινων τῶν Ἐφορευτικῶν Ἐπιτροπῶν. Καὶ τὴν μὲν ἀλήθειαν τῆς ἐνστάσεως ταύτης ἠρύσθη ἐκ τῆς παραβολῆς τῶν πρακτικῶν, τὴν δὲ σπουδαιότητά της ἀνευρίσκει ἐν τῷ συλλογισμῷ, ὅτι δὲν ἠδύνατο ἄλλως ὁ ἐπιλαχὼν νὰ μειονοψηφίσῃ κατὰ τοσοῦτον ἀντιπάλου, οὗτινος πρό τινος ἐπλειονοψήφισε κατὰ ψήφους διακοσίας. Τὸ καθ’ ἡμᾶς, κύριοι, ἡ ἔνστασις αὕτη οὔτε ἐθεωρήθη, οὔτε εἶναι σπουδαία· καὶ δὲν τὴν ἐθεωρήσαμεν σπουδαίαν, διότι ἡμεῖς γνωρίζομεν τὸν νόμον, οὗτινος ἐμνήσατο καὶ αὐτὸς ὁ προαγορεύσας, καθ’ ὃν νόμον, ὑπὸ στοιχεῖον ΜΠʹ, τὰ μέλη τῆς Ἐφορευτικῆς Ἐπιτροπῆς δὲν ἠδύνατο νὰ ἀντικαταστήσῃ καὶ δὲν ἀντικατέστησεν ὁ Νομάρχης, ἀλλ’ Ἐπιτροπὴ ἀπαρτιζομένη δυνάμει τοῦ νόμου τούτου ὑπὸ τοῦ Νομάρχου, τοῦ Προέδρου τῶν Πρωτοδικῶν καὶ τοῦ ἀρχαιοτέρου δικαστοῦ, καὶ ἥτις συνῆλθε καὶ ἐξέφερεν ἀπόφασιν, ἣν ἔχει ἤδη ἡ Βουλὴ ἐνώπιόν της· δὲν ἐθεωρήσαμεν δὲ κυρίως τὴν τοιαύτην ἔνστασιν ὡς σπουδαίαν, διότι μετὰ τὴν διαβεβαίωσιν αὐτοῦ τοῦ ἐπιλαχόντος, ὅτι ἅπαντες οἱ νεοδιορισθέντες ἀνῆκον εἰς τὴν πολιτικὴν μερίδα αὐτοῦ, ἡμεῖς αὐτὴν τὴν πρᾶξιν τῆς Ἐπιτροπῆς δὲν ἠδυνάμεθα νὰ τὴν χαρακτηρίσωμεν ἄλλως ἢ ὡς μίαν ἔνδειξιν εὐνοίας πρὸς τὸν ἐνιστάμενον, πρᾶξιν τουτέστι, διὰ τὴν ὁποίαν ἠδύνατο ὁ ἐπιτυχὼν εὐλόγως νὰ παραπονεθῇ, καθόσον οὐδεὶς δύναται νὰ διαμφισβητήσῃ τὰ μέγιστον πλεονέκτημα, ὅπερ καθ’ οἱανδήποτε ἐκλογὴν κέκτηται μεταξὺ τῶν ἀνταγωνιζομένων μερίδων ἡ ἔχουσα ὑπὲρ ἑαυτῆς τὴν Ἐφορευτικὴν Ἐπιτροπὴν, τὴν Ἀρχὴν, ἥτις διέπει τὰ τῆς ψηφοφορίας ἐν αὐτῷ τῷ τόπῳ τῆς ἐκλογῆς· καὶ διὰ νὰ ἐννοηθῶ ἐπὶ μᾶλλον, ἀρκεῖ ν’ ἀναφέρω ὑμῖν, ὅτι κατὰ τὴν τελευταίαν δημοτικὴν ἐκλογὴν Σπάρτης, κληρωθέντος ὡς μέλους τῆς Ἐφορευτικῆς Ἐπιτροπῆς στενοῦ τινος συγγενοῦς μου, ὑπαλλήλου παρὰ τῇ Ἐθνικῇ Τραπέζῃ, (καὶ πρὸς τοῦτο ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν τοῦ συναδέλφου ἡμῶν κυρίου Σαλταφέρου), οἱ μὲν ἀντίθετοι ἡμῶν ἐκ παντὸς ἐπεδίωξαν καὶ κατώρθωσαν μάλιστα τὴν μετάθεσιν τοῦ συγγενοῦς μου ἐκείνου, ἵνα μὴ λάβῃ μέρος εἰς τὴν Ἐφορευτικὴν Ἐπιτροπὴν, ἐγὼ δὲ διὰ πυκνῶν τηλεγραφημάτων μου πρὸς τὴν Διοίκησιν τῆς Τραπέζης παρέστησα τὸ δίκαιον τῆς ἀναστολῆς τῆς μεταθέσεως ταύτης, τοὐλάχιστον μέχρις ὅτου διεξαχθῇ ἡ ἐκλογὴ, καὶ ἡ Διοίκησις ἀνεγνώρισε τὸ εὔλογον τῶν παραστάσεών μου καὶ τῇ ἐξέφρασα τὴν εὐγνωμοσύνην μου ἐπὶ τούτῳ. Ἀλλὰ, πλὴν τοῦ διορισμοῦ τῶν Ἐφ. Ἐπιτροπῶν, ὃν ὑποθέτει ἡ μειονοψηφία τοῦ Τμήματος, ὅτι ἐνήργησε μονομερῶς ὁ Νομάρχης, προστίθησιν ἐν τῇ ἐκθέσει της, ὅτι «ὁ Νομάρχης προσεπάθησεν ἐπὶ πλέον νὰ διαφθείρῃ ἀνεγνωρισμένους κομματάρχας τοῦ ἐνισταμένου, προσφέρων αὐτοῖς ἐπιστασίας τσιφλικίων κλπ.» τοῦθ’ ὅπερ ἐπανέλαβε καὶ μετὰ στόμφου μάλιστα ὁ προαγορεύσας. Ἀλλ’ εἰς ποίαν πληροφορίαν, ἢ ἐκ ποίας περιπτώσεως ἐπίστευσεν ὁ προαγορεύσας, ὅτι τῳόντι ὁ Νομάρχης ἀπεπειράθη ὄντως νὰ παρασύρῃ ἀνεγνωρισμένους κομματάρχας τοῦ ἀποτυχόντος, ἀφοῦ οὐδ’ αὐτὸς ὁ ἴδιος δὲν ἰσχυρίσθη τοιοῦτόν τι, περιωρίσθη δ’ εἰς τὴν προσφορὰν ἐπιστασίας τσιφλικίου τινὸς εἰς ἕνα καὶ μόνον τὸν Βασίλειον Τόλιαν ἐν τῷ Τμήματι Κονισκοῦ; Εἶναι ἐνδεχόμενον, κύριοι, ὅτι ὁ Τόλιας ἐκεῖνος τῷ ἀνέφερε τοιοῦτο γεγονός· εἶπεν ἴσως εἰς τὸν ἐπιλαχόντα, ὅτι τῷ ἐγένετο τοιαύτη πρότασις καὶ ἀπόπειρα ἐκ μέρους τοῦ κ. Νομάρχου· ἀλλ’ εἶναι ἆρα καὶ ἀληθὲς τοῦτο, ἢ εἶναι μῦθος, τὸν ὁποῖον διέπλασεν, ὅπως ἀνυψωθῇ εἰς τὴν ὑπόληψιν τοῦ φίλου καὶ κομματάρχου του; Περὶ τούτου οὐδεὶς ἐγγυᾶται· οὐδεμία ὑπάρχει εἴδησις, οὐδ’ εἶναι ἀληθὲς ὅ,τι ἀνέφερεν ὁ προαγορεύσας, ὅτι τουτέστι δὲν ἀπέκρουσε τὴν ἔνστασιν ταύτην ἐν τῷ Τμήματι ὁ ἐπιτυχὼν, οὐδ’ εἶναι ὀρθὸς ὁ συλλογισμὸς τῆς μειοψηφίας, καθ’ ὃν, ἐπειδὴ ἄλλοτε ἀπηύθυνεν εἰς τὸν Τόλιαν ὁ κ. Λεβέντης προτάσεις φιλίας καὶ αἱ διαπραγματεύσεις των ἐναυάγησαν, ἄρα καὶ εὐσταθοῦς χαρακτῆρος ἄνθρωπος εἶναι ὁ Τόλιας, καὶ ἄρα καὶ ὁ κ. Νομάρχης ἀπεπειράθη νὰ τὸν διαφθείρῃ, ἀλλ’ ἀπέτυχεν. Ἀλλ’ ἡ ἐπέμβασις τῆς Διοικητικῆς Ἀρχῆς διετρανώθη, λέγει ἡ μειοψηφία τοῦ Τμήματος, διὰ τῆς αὐξήσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἀστυνομικῶν ὀργάνων. Ἀναγνώσετε, κύριοι, αὐτὰς τὰς ἐνστάσεις καὶ θέλετε κρίνει ἂν δὲν δικαιοῦμαι ν’ ἀπορῶ πῶς ἐμόρφωσε τὴν ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου πεποίθησίν της, ἀφοῦ οὐδαμοῦ τῶν ἐνστάσεων τούτων εὕρηται τοιαύτη αἰτίασις. Ὁ ἀποτυχὼν, εἶναι ἀληθὲς, παραπονεῖται διὰ γενικῶν φράσεων καὶ κατὰ τῆς ἀστυνομίας, ὡς ἐπεμβάσης καὶ ταύτης κατὰ τὴν ἐκλογὴν, ἀλλ’ οὐδαμοῦ τῶν ἐνστάσεών του ποιεῖται λόγον περὶ αὐξήσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἀστυνομικῶν ὀργάνων. Μόνη δ’ ὡρισμένη εἶναι ἡ αἰτίασις αὐτοῦ, ἡ ἀναφερομένη εἰς τὴν ἀποπομπὴν Πιστόλη τινὸς ἐκ Καλαμπάκας, ὡς φαυλοβίου. Περὶ τῶν λόγων τῆς ἀποπομπῆς δὲν ἔχομεν, κύριοι, οὐδεμίαν εἴδησιν θετικὴν, καὶ ἄλλοι ἀποδίδουν αὐτὴν εἰς τὴν συμμετοχὴν τοῦ εἰρημένου Πιστόλη ἐν ζητήματι ἐντελῶς ἀσχέτῳ πρὸς τὴν ἐκλογὴν, ἄλλοι δ’ ἰσχυρίζονται, ὅτι ἡ ἀποπομπὴ αὐτοῦ προεκλήθη ὡς ἐκ τῆς ὑπόπτου διαγωγῆς του ἐν Καλαμπάκᾳ, ἢ ἀκριβέστερον εἰπεῖν, ὡς ἐκ τοῦ ἐπικινδύνου χαρακτῆρός του, ἐπιτιθεμένου συνεχῶς κατ’ ἀνθρώπων φιλησύχων καὶ διαταράσσοντος τὴν κοινὴν τῆς πόλεως εὐταξίαν. Ἀλλ’ ἡμεῖς, κύριοι, οἵτινες δὲν εἴχομεν, ὡς προεῖπον, οὐδεμίαν πληροφορίαν περὶ τῶν λόγων τῆς ἀποπομπῆς τοῦ Πιστόλη, βεβαιωθέντες, ὅτι ὁ Πιστόλης αὐτὸς οὔτε εἰς τὴν ἐπαρχίαν Καλαμπάκας ἀνήκει, οὔτε ἐπιῤῥοήν τινα ἐξασκεῖ ἐν αὐτῇ, ἀλλ’ ὅτι διῆγεν ἐκεῖ βίον τυχοδιώκτου, μετὰ τὴν ἐκ τῆς ὑπηρεσίας ἀπόλυσίν του, ἐνομίσαμεν, ὅτι ἠθέλομεν πράξει μέγα ἀδίκημα πρὸς ἡμᾶς αὐτοὺς τοὐλάχιστον, ἐὰν ἐπροτείναμεν τὴν ἀκύρωσιν μιᾶς ἐκλογῆς χάριν τοῦ κυρίου Πιστόλη! Ἐπίσης, κύριοι, σπουδαία ἐθεωρήθη ἡ ἔνστασις, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ χαρακτηρισμὸς δύω κοινοτικῶν δασῶν ἐν τῷ τμήματι Μελεκέσσα ἐπέδρασε δῆθεν οὐσιωδῶς ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς. Ἀλλὰ μόνον, κύριοι, τὰ δύω ταῦτα δάση ἐθεωρήθησαν καὶ φορολογοῦνται ὡς δημόσια, ἢ ὅλα ἐν γένει τὰ δάση τῶν ἐπαρχιῶν, ἀφ’ ἧς προσετέθησαν αὗται εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Ἐπικράτειαν;

§64ΤΙΝΕΣ. Ὅλα, ὅλα.

§65ΡΟΥΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐγὼ πιστεύω ὅλα· ὄχι διότι τὸ λέγουσι τόσοι συνάδελφοι ἐκ τῶν νέων ἐπαρχιῶν, ἀλλὰ καὶ διότι, κατὰ τὸν νόμον περὶ δασῶν τοῦ 1836, οὐδὲν δάσος εἴτε κοινοτικὸν, εἴτε ἰδιωτικὸν, δύναται νὰ χαρακτηρισθῇ ὡς τοιοῦτον, ἐὰν δὲν παρουσιασθοῦν οἱ τίτλοι τῶν ἰδιοκτησιῶν, δὲν ἐξετασθῶσι, καὶ ἐγκριθῶσι, μεθ’ ὃ ἀναγράφονται τὰ τοιαῦτα δάση εἰς ἰδιαίτερον πίνακα, τηρούμενον εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν. Εἶναι δὲ πασίγνωστον, ὅτι ὅλα κοινῶς τὰ δάση τῶν νέων ἐπαρχιῶν, ἀφ’ ἧς προσηρτήθησαν αὗται, θεωροῦνται ὡς δάση δημόσια, διότι ἡ Κυβέρνησις οὐδὲν μέχρι τοῦδε ἀπεφάσισεν, ὡς ἦτον ἑπόμενον, περὶ τούτων, μὴ προσαχθέντων ἔτι τῶν ἐπ’ αὐτῶν τίτλων. Ἐγένετο μνεία, κύριοι, καὶ περὶ τοῦ ἐγκλήματος τῆς δωροδοκίας, ὅπερ παρέστη μυσαρώτερον, ὡς ἐνεργηθὲν παρὰ δημοσίου ὑπαλλήλου, ἤτοι τοῦ Τελώνου τῆς Καλαμπάκας. Εἶναι γνωστὸν, κύριοι, οἷας ὁ Τελώνης Καλαμπάκας ἔχει σχέσεις ἐνταῦθα καὶ εἰς ποίαν τῶν ἀνταγωνιζομένων μερίδων ἠδύνατο ἕνεκα τούτων νὰ συμπαθῇ· ἀλλ’ ἠξεύρετε τί γράφει ἐν τῇ σχετικῇ ἐνστάσει του ὁ ἐπιλαχών; ὅτι ὁ Τελώνης Καλαμπάκας κατὰ χιλιάδας διένεμε τὰ χρήματα πρὸς διαφθορὰν τῆς συνειδήσεως τῶν ἐκλογέων! Ἀλλ’ ὁπόταν, κύριοι, ἠρωτήθη ἐν τῷ Τμήματι, ὁποία ὑπῆρξεν ἡ πηγὴ αὐτοῦ τοῦ Πακτωλοῦ, ἢ πόσος ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐκλογέων, πρὸς οὓς προσηνέχθησαν χρήματα, καὶ οἵτινες διεφθάρησαν, οὐδεμίαν ἠδυνήθη νὰ δώσῃ ἀπάντησιν, νομίζω δὲ, ὅτι καὶ μόνον ἐξ αὐτῆς τῆς περιστάσεως δύνασθε νὰ κρίνητε περὶ τῆς βασιμότητος τῆς ἐνστάσεως ταύτης, καὶ ἂν ἡ πλειοψηφία ἠδύνατο νὰ ἐπηρεασθῇ ἐξ αὐτῆς. Ἰδοὺ δὲ καὶ τὰ τηλεγραφήματα, τὰ ὁποῖα ἡ μειοψηφία ἐπικαλεῖται πρὸς ἀπόδειξιν ἰδίως τῆς ἐνστάσεως ταύτης (Ἀναγινώσκει)... Εἶναι, κύριοι, τηλεγραφήματα ἰδιωτικὰ, ἀποστελλόμενα ἐκ μέρους προσώπου φιλικοῦ πρὸς τὸν ἐνιστάμενον καὶ ἐκ τῶν ὁποίων ἀμυδρὸν προκύπτει τεκμήριον, ὅτι ἐδόθησαν ὑπ’ αὐτοῦ μηνύσεις, καὶ οὐδὲν πλέον. Ἀλλ’ ἐξ αὐτῶν τῶν μηνύσεων, σᾶς λέγουσι, μηνύσεων δηλαδὴ, ἃς οὔτε κατ’ εἶδος, οὔτε κατ’ ἀριθμὸν ἐγνωρίσαμεν, ἐξ αὐτῶν τῶν μηνύσεων, διατείνονται, προκύπτουσι καὶ αἱ καταπιέσεις τῶν εἰσπρακτόρων. Νομίζω, κύριοι, ὅτι εἶναι λίαν ἐπικίνδυνον εἰς αὐτὴν ἔτι τὴν ἐλευθερίαν τῶν ἐκλογῶν, τὴν ὁποίαν πάντες ἐνδιαφερόμεθα νὰ προστατεύσωμεν, εἶναι, λέγω, λίαν ἐπισφαλὲς νὰ τείνωμεν μετὰ τοσαύτης εὐχερείας τὸ οὖς εἰς ἐνστάσεις τόσον ἀορίστους, ἀσαφεῖς καὶ ἀναποδείκτους. Ἐνθυμηθῆτε, κύριοι, ὅτι τοιαύτας ἐνστάσεις σᾶς ὑπέβαλεν ἄλλοτε αὐτὸς ἐπιτυχὼν, ἐνστάσεις καθ’ ὅλων ἐν γένει τῶν ὑπαλλήλων, ἀλλὰ ταύτας ἀπέῤῥιψεν ὁμοθύμως ἡ Βουλή. Ἰδοὺ δὲ οἷα τινὰ εἶπεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου περὶ αὐτῶν ὁ τότε ἐπιτυχών. (Ἀναγινώσκει). Ἀκούσατε δὲ, κύριοι, καὶ πόσον ἐκθύμως ἐπήνεσε τὴν κατὰ τὴν προηγουμένην ἐκλογὴν συμπεριφορὰν τῶν δημοσίων ἐκείνων λειτουργῶν, οὓς σήμερον αἰτιᾶται ὡς σκανδαλωδῶς ἐπεμβάντας κατ’ αὐτοῦ. (Ἀναγινώσκει). Εἶναι δὲ, κύριοι, οἱ αὐτοὶ, αὐτότατοι, οἱ ὑπάλληλοι, οἵτινες ἐνήργησαν ἀμφοτέρας τὰς ἐκλογὰς, χωρὶς νὰ γείνῃ οὐδεμία μεταβολὴ, πλὴν τῆς μεταθέσεως τοῦ Εἰσαγγελέως, καθ’ οὗ ὁ ἐπιτυχὼν τότε καὶ νῦν ἐνιστάμενος παρεπονέθη. Καὶ ὅταν, κύριοι, εἰς ὁμοίας ἐνστάσεις πρὸ μικροῦ ἡ Βουλὴ δὲν ἠθέλησε νὰ δώσῃ οὐδεμίαν ἀπολύτως προσοχὴν, ἀλλὰ τὰς ἀπέῤῥιψε κατὰ τὴν εὔλογον ἀξίωσιν τοῦ ἤδη ἐνισταμένου, πῶς θέλετε σήμερον ἀποδεχθῆ τοιαύτας, μόνον καὶ μόνον ἐπὶ τῇ πληροφορίᾳ τοῦ ἰδίου ἐνισταμένου, ὅτι ἐδόθησαν καταγγελίαι πρὸς ὑποστήριξιν αὐτῶν; Καὶ δὲν ἀρκεῖ ἆρα, κύριοι, ἔναντι αὐτῆς τῆς πληροφορίας ἡ ἐπίσημος διαβεβαίωσις, τὴν ὁποίαν παρέχουσιν εἰς τὴν Βουλὴν αἱ ἐκθέσεις τῶν Δικαστικῶν ἀντιπροσώπων, καθ’ ἃς ἡ ἐκλογὴ ἐνηργήθη ἐν πλήρει τάξει καὶ νομιμότητι; Δὲν ἐκτείνομαι, κύριοι, ἐπὶ πλέον. Πᾶν ὅ,τι παρέλειψα, τὸ ἀναπληροῖ ἡ ἔκθεσις τῆς πλειονοψηφίας, ἐλπίζω δ’ ὅτι ἡ Βουλὴ ἐκ πεποιθήσεως θέλει ἀσπασθῆ τὴν γνώμην αὐτῆς καὶ συνεπῶς θέλει ἐπικυρώσει ἐκλογὴν ὄντως νόμιμον καὶ ἐγκυρωτάτην.

§66Α. ΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, ἀσθενὴς ὢν καὶ μὴ δυνηθεὶς νὰ λάβω τὴν τιμὴν νὰ παραστῶ εἰς τὴν Βουλὴν, εἰμὴ μόλις σήμερον, δὲν εἶχον σκοπὸν νὰ λάβω τὸν λόγον ἐπ’ οὐδενὸς θέματος. Τίποτε δὲν μὲ συνδέει ἀτομικὸν οὔτε μὲ τὸν ἕνα, οὔτε μὲ τὸν ἄλλον ἐκ τῶν δύω ὑποψηφίων τῆς ἐκλογῆς Καλαμπάκας. Ἀλλὰ πάντοτε ἐθεώρησα καθῆκόν μου νὰ ὑπερασπίζωμαι τὸ δίκαιον, ὅταν τὸ ἀπαντήσω προσβαλλόμενον, ἀνεξαρτήτως τῶν προσώπων. Θὰ σᾶς ἐκθέσω ἁπλῶς σκέψεις τινὰς παραχθείσας ἐν τῇ διανοίᾳ μου, ἰδίως ἀπὸ τὰς δύω πρώτας ἐκλογὰς καὶ ἀπὸ τὴν τελευταίαν ταύτην ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Καλαμπάκας. Ἐκ τῆς ἀκυρώσεως τῶν δύω πρώτων καὶ ἰδίως τῆς δευτέρας ἐσχημάτισα, κύριοι, πεποίθησιν ἐκ τῶν προτέρων (apriori) περὶ τῶν ἐπεμβάσεων τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν τρίτην ταύτην ἐκλογήν. Σήμερον δὲ, κύριοι, ἀπὸ τὴν ἐκτύλιξιν τῶν γεγονότων, τὴν ἐκτεθεῖσαν ἀπὸ τὸν ἔντιμον βουλευτὴν Οἰτύλου κύριον Λεωνίδαν Καπετανάκην, ἡ πεποίθησίς μου, ἡ ἐκ τῶν προτέρων σχηματισθεῖσα, ἑδρεώθη καθολοκληρίαν. Θὰ ἦτον δὲ ἔγκλημα δι’ ἐμὲ νὰ μὴ ὑπερασπίσω τὸ δίκαιον, καταδιωκόμενον. Κύριοι, θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ὑπενθυμίσω, ὅτι καὶ εἰς τὸν κοινωνικὸν κόσμον καὶ εἰς τὸν φυσικὸν ὑπάρχει ἀναλογία, καὶ λαμβάνω ἓν παράδειγμα ἐκ τοῦ φυσικοῦ κόσμου, ὅπως ἴδητε πῶς ἐσχηματίσθη ἡ ἐκ τῶν προτέρων ἐκείνη πεποίθησίς μου περὶ τοῦ σημερινοῦ ἀποτελέσματος τῆς ἐκλογῆς Καλαμπάκας. Ἄς ἀναβῶμεν πρὸς στιγμὴν εἰς τοὺς ἀστέρας, μολονότι γνωρίζω, δυστυχῶς, ὅτι οἱ πλεῖστοι ἐκ τῶν σημερινῶν γενεῶν δὲν ἐπιθυμοῦν ν’ ἀναβῶσι τοσοῦτον ὑψηλά. Γνωρίζετε, ὅτι ὁ τελευταῖος μέχρι τινὸς πλανήτης τοῦ ἡλιακοῦ συστήματος ἦτο ὁ λεγόμενος Οὐρανὸς, ὁ ἀνακαλυφθεὶς ἀπὸ τὸν Ἕρσχελ· εἰς αὐτὸν τὸν πλανήτην παρετηροῦντο διαταράξεις εἰς τὴν τροχιὰν αὐτοῦ. Ὅλαι οἱ ἀστρονόμοι προπεπάθουν νὰ ἐννοήσωσι πόθεν προήρχοντο αἱ διαταράξεις τοῦ πλανήτου Οὐρανοῦ. Αἱ διαταράξεις αὗται ἀπησχόλουν σπουδαίως τοὺς ἀστρονόμους. Ὁ Γάλλος Λεβεριὲ, ἐσχάτως ἀποθανὼν, ἀφοῦ κατέστρωσεν ἐμβριθεστάτους ὑπολογισμοὺς, ἐσχημάτισε πεποίθησιν ἀκράδαντον· μᾶς εἶπεν ὁριστικῶς, ὅτι πρέπει εἰς τὴν δεῖνα ἀπόστασιν τοῦ πλανήτου Οὐρανοῦ νὰ ὑπάρχῃ ἄλλο σῶμα, ἄλλος πλανήτης, ὅστις φέρει τὴν διατάραξιν τῆς κινήσεως τοῦ πλανήτου Οὐρανοῦ. Τότε ὅλοι οἱ ἀστρονόμοι καὶ τῶν δύω ἡμισφαιρίων ἔστρεψαν τὰ τηλεσκόπια πρὸς τὸ ὑποδειχθὲν σημεῖον ὑπὸ τοῦ Λεβεριὲ, πρὸς ἀνακάλυψιν τοῦ νέου σώματος. Καὶ πράγματι ἕνας Γερμανὸς ἀνεκάλυψεν, ὅτι εἰς τὸ σημεῖον ἐκεῖνο, ὡς ἔγγιστα, ὑπάρχει πλανήτης ἀόρατος μέχρι τότε, ὠνομάσθη δὲ Ποσειδών. Παρατηρεῖτε λοιπὸν, ὅτι ὁ Λεβεριὲ, χωρὶς ν’ ἀνακαλύψῃ καὶ ἴδῃ τὸν νέον αὐτὸν πλανήτην, σκεφθεὶς ὅμως ἐπὶ τῆς διαταράξεως τοῦ Οὐρανοῦ καὶ βασισθεὶς ἐπὶ τῶν ὑπολογισμῶν του, ἐσχημάτισεν ἐκ τῶν προτέρων ἐπιστημονικὴν πεποίθησιν περὶ τῆς ὑπάρξεως ἄλλου πλανήτου καὶ δὲν ἐλανθάσθη. Τὸ αὐτὸ συμβαίνει πολλάκις καὶ εἰς τὸν κοινωνικὸν κόσμον πληρέστατα.

§67ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. ... (θόρυβος).

§68ΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶπον καὶ πέρυσι, κύριε Στεφανίδη, ὅτι ἀνήκετε εἰς τὸν τόπον ἐκεῖνον, ὅπου τὰ δένδρα τοῦ χρόνου φέρουν τὰ τελευταῖα ἄνθη των, ἑπομένως οὐδεὶς σᾶς συνερίζεται. Ἐκτὸς δὲ τούτου, ὅσοι διακόπτουν σημαίνει ὅτι ἔχουν ἄδικον.—Λοιπὸν τώρα, ἐὰν ἐφαρμόσωμεν τὸ γεγονὸς αὐτὸ εἰς τὸν κοινωνικὸν κόσμον, τί παρατηροῦμεν εἰς τὴν ἐκλογὴν Καλαμπάκας; Ἐνθυμεῖσθε, ὅτε ἐξελέχθη ὁ κ. Μωραϊτίνης ἀπὸ τὴν Αἴγιναν, ὡς καὶ ὁ κ. Σιβιτανίδης ἀπὸ τὴν Καλαμπάκαν· εἰς μὲν τὴν πρώτην αὐτῶν ἐκλογὴν κατεψήφισα καὶ τὸν κύριον Μωραϊτίνην καὶ τὸν κύριον Γ. Σιβιτανίδην, διότι τὸ προσὸν τῆς καταγωγῆς δὲν ἀπεδεικνύετο· εἰς τὴν δευτέραν ὅμως ἐπαναληπτικὴν ἐκλογὴν τῆς Αἰγίνης καὶ τῆς Καλαμπάκας ἐψήφισα ὑπὲρ ἀμφοτέρων, ἤγουν ὑπὲρ τοῦ κυρίου Μωραϊτίνη καὶ ὑπὲρ τοῦ κυρίου Σιβιτανίδου, διότι διὰ τῆς ἐπαναληπτικῆς ἐκλογῆς ἐξεδηλοῦτο τὸ προσὸν τῆς πολιτικῆς ἐγκαταστάσεως, ἤτοι τὸ ἀμοιβαῖον ἐνδιαφέρον μεταξὺ τοῦ λαοῦ καὶ τοῦ ἐκλεχθέντος. Κατὰ τὴν δευτέραν λοιπὸν ἐπαναληπτικὴν ἐκλογὴν Αἰγίνης καὶ Καλαμπάκας ἦσαν εἰς τὴν αὐτὴν περίπτωσιν καὶ ὁ κ. Μωραϊτίνης καὶ ὁ κ. Σιβιτανίδης. Ἐγὼ ἐψήφισα ὑπὲρ ἀμφοτέρων. Ἀλλ’ ἡ πλειονοψηφία τῆς Βουλῆς, δηλαδὴ ἡ ὑπουργικὴ, ἐπεκύρωσε μὲν τὴν ἐκλογὴν τοῦ κ. Μωραϊτίνη, ἠκύρωσε δὲ τὴν ἐκλογὴν τοῦ κ. Σιβιτανίδη καὶ πότε, κύριοι; ὀλιγίστας ἡμέρας μετὰ τὴν ἐπικύρωσιν τῆς ἐκλογῆς Αἰγίνης! Ὅταν ἐγὼ εἶδον, ὅτι ἡ πλειονοψηφία αὕτη προὐτίθετο νὰ καταψηφίσῃ τὴν δευτέραν ἐκλογὴν τῆς Καλαμπάκας, ὀλίγον ὕστερα ἀπὸ τῆς τοῦ Μωραϊτίνη, ἠσθάνθην θλῖψιν καὶ ἀγανάκτησιν καὶ εἶπον πρὸς αὐτὴν, ὅτι εἶναι ἄδικον καὶ ἐμπαθὲς καὶ φατριαστικὸν, ἀφοῦ παρεδέχθημεν τὴν ἐκλογὴν Αἰγίνης, νὰ ἀκυρώσωμεν τὴν ἐκλογὴν Καλαμπάκας. Ἀλλ’ ἡ πλειονοψηφία ἐξετέλεσε τὴν ἀδικίαν. Τώρα λοιπὸν, ἀπὸ τὰ γεγονότα ταῦτα, ἀπὸ τὴν ἀδικίαν ἐκείνην ἐσχημάτισα πεποίθησιν ἐκ τῶν προτέρων, ὅπως ὁ Λεβεριὲ, ὅτι εἰς τρίτην ἐκλογὴν εἶναι ἀδύνατον ὁ κ. Σιβιτανίδης νὰ μὴν ἀποκλεισθῇ, δι’ ὅλων τῶν ὑπουργικῶν μέσων, ἀπὸ τοῦ νὰ γείνῃ Βουλευτής· καὶ σήμερον ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἤκουσα ἐκτεθέντα περὶ τῆς τελευταίας ταύτης ἐκλογῆς ἐν Καλαμπάκᾳ, ἑδραίωσαν τὴν πεποίθησίν μου ἐκείνην, ἢ μᾶλλον τὴν ἀπέδειξαν ὀρθοτάτην. Ἀπὸ τὴν ἄδικον, ἀπὸ τὴν ἐκ συστήματος καταφορὰν ἕκαστος ἠδύνατο νὰ προΐδῃ τὸ σημερινὸν ἐξαγόμενον τῆς ἐκλογῆς Καλαμπάκας, προϊὸν ὑπουργικῶν ἐπεμβάσεων, ὡς ὁ Λεβεριὲ ἀπὸ τὰς διαταράξεις τῆς κινήσεως τοῦ Οὐρανοῦ προεῖδε τὸν νέον πλανήτην. Λοιπὸν, κύριοι, τί πρέπει νὰ κάμωμεν σήμερον; Δὲν πρέπει νὰ συνετισθῶμεν, δὲν πρέπει νὰ ἀκολουθήσωμεν τὸ παράδειγμα τοῦ μετανοοῦντος ἁμαρτωλοῦ; Μὴ νομίσητε, ὅτι εἴμεθα μόνοι ἡμεῖς ἐδῶ· εἶναι καὶ ὁ λαὸς ἐκτὸς τοῦ περιβόλου τούτου, ὅστις μᾶς ἐπιβλέπει. Οἱ καιροὶ ἤλλαξαν· ὁ λαὸς ὁλονὲν ἀφυπνίζεται. Λοιπὸν, κύριοι, τὸ καθῆκόν μας εἶναι ἂν ὄχι νὰ ἀκυρώσωμεν τὴν ἐκλογὴν, νὰ στείλωμεν τοὐλάχιστον Ἐπιτροπὴν πρὸς ἀκριβῆ ἐξέτασιν τῶν ἐν τῇ Καλαμπάκᾳ γενομένων. Ἂν πράξωμεν οὕτω, θὰ δειχθῶμεν δίκαιοι καὶ οὐδεὶς θὰ μᾶς κατακρίνῃ. Ἄλλως, κύριοι βουλευταὶ, θέλομεν ἀποδείξει, ὅτι καταφερόμεθα ὑπὸ ἔποψιν προσωπικήν. Συλλογισθῆτε, κύριοι, τὰς συνεπείας, συλλογισθῆτε, ὅτι ὑμεῖς, οἵτινες εἶσθε σήμερον ὑπουργικοὶ καὶ συμπολίτευσις, θὰ ἦσθε αὔριον ἀντιπολίτευσις, ὅτι δίδετε οὕτω τὸ δικαίωμα νὰ ἐπαναληφθῶσι τὰ αὐτὰ καὶ παρ’ ἄλλων, στηριζομένων εἰς τοιαῦτα προηγούμενα.

§69Γ. ΖΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς ταύτης νομίζω, κύριοι, ὅτι ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ ἐπιστήσῃ μεγίστην προσοχήν· πρέπει δὲ νὰ ἐπιστήσῃ μεγίστην προσοχὴν διὰ τὴν ἱστορίαν αὐτῆς. Ὅτε κατὰ πρῶτον εἰσήχθη εἰς τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον ἡ ἐκλογὴ αὕτη, ἠμφισβητήθη εἰς τὸν κύριον Σιδιτανίδην τὸ προσὸν τῆς ἐγκαταστάσεως. Καὶ ἠμφισβητήθη εἰς αὐτὸν κατ’ ἐξαίρεσιν σχετικῶς πρὸς τοὺς βουλευτὰς τοὺς ἐκ Θεσσαλίας ἐκλεχθέντας. Ἀπὸ μόνον αὐτὸν ἐπεζητήθη τὸ προσὸν τοῦτο, προσὸν τὸ ὁποῖον καὶ νόμῳ καὶ πράγματι ἦτο ἀδύνατον νὰ ὑπάρχῃ. Ἦτο δὲ ἀδύνατον νὰ ὑπάρχῃ, διότι, πρὸ τῆς ἀπελευθερώσεως τῶν μερῶν ἐκείνων, μεταφορὰ πολιτικῶν δικαιωμάτων Ἕλληνος ἐλευθέρου εἰς δούλην ἐπαρχίαν θὰ ἦτό τι ἀκατανόητον. Ποῦ ἐζήτουν τὴν μεταφορὰν ταύτην τῶν πολιτικῶν δικαιωμάτων; Πῶς ἦτο δυνατὸν νὰ ἀποκτηθῇ δικαίωμα πολίτου ἐκεῖ ὅπου πολίτης δὲν ὑπῆρχεν; Ἀλλ’ ἰδοὺ τίς ἦτο ἡ ἀληθὴς κατάστασις ἐν Θεσσαλίᾳ καὶ ἐν Ἠπείρῳ σχετικῶς πρὸς τὴν λοιπὴν ἐλευθέραν Ἑλλάδα. Ἀφ’ ἧς ἐγεννήθη τὸ ζήτημα τὸ ἐθνικὸν, τὸ ὁποῖον ἐλύθη εὐτυχῶς διὰ τῆς προσαρτήσεως τῶν ἐπαρχιῶν ἐκείνων, ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης πάντες οἱ τῆς ἐλευθέρας Ἑλλάδος μετέσχον τοῦ ἀγῶνος τοῦ ἐν Θεσσαλίᾳ καὶ τοῦ ἐν Ἠπείρῳ. Μετέσχον τοῦ ἀγῶνος διὰ τοῦ αἵματος αὐτῶν, μετέσχον διὰ τοῦ χρήματος αὐτῶν, μετέσχον διὰ τῶν φόρων εἰς οὓς ὑπεβλήθησαν, διὰ τῶν δανείων δι’ ὧν ἐπεβαρύνθησαν, διὰ τῶν κινδύνων τοὺς ὁποίους διέτρεξαν τὰ τῆς ἐλευθέρας Ἑλλάδος, ἥτις σύμπαντα τὸν μάχιμον αὐτῆς πληθυσμὸν ἀπεφάσισε, καθ’ ὃ εἶχε καθῆκον, νὰ θυσιάσῃ ἐπὶ τοῦ βωμοῦ τῆς ἐλευθερίας τῶν ἀδελφῶν ἐκείνων. Αὐτοὶ εἶναι οἱ ἱεροὶ δεσμοὶ, οἱ ὁποῖοι συνήφθησαν ἐπὶ τριετίαν ὅλην, τριετίαν ἀγώνων, ἀλλὰ καὶ ἐλπίδων, μεταξὺ τῶν πολιτῶν τῆς ἐλευθέρας Ἑλλάδος καὶ τῶν ἀπελευθερωθέντων μερῶν τῆς Ἠπείρου καὶ τῆς Θεσσαλίας. Αὐτὸ καὶ μόνον ἔπρεπε καὶ ἐδικαιοῦτό τις νὰ ἀπαιτήσῃ ἀπὸ τοὺς βουλευτὰς τῶν ἐπαρχιῶν ἐκείνων, ἤτοι ἂν ἦσαν πολῖται τῆς ἐπὶ τριετίαν ἀγωνιζομένης ἐλευθέρας Ἑλλάδος. Καὶ αὐτὸ ἔπραξεν ἡ Βουλὴ τότε εἰς ὁμοίας περιστάσεις. Καὶ ἐξ ἄλλων ἐπαρχιῶν τῆς Θεσσαλίας ἐξελέχθησαν βουλευταὶ ἐκ τῆς ἐλευθέρας Ἑλλάδος, οἱ ὁποῖοι οὔτε εἶχον, οὔτε ἠξίουν, οὔτε ἀντεποιοῦντο δικαιώματα ἐγκαταστάσεως, ἀλλ’ ἐξελέχθησαν τῇ ἐλευθέρᾳ θελήσει, τῇ ἐλευθέρᾳ ψήφῳ τοῦ λαοῦ ἐκείνου, διότι μετέσχον εἰς τοὺς ἀγῶνας αὐτοῦ. Καὶ μεταξὺ τῶν ἀγωνισθέντων, εἴτε ἂν προσωπικῶς ἠγωνίσθησαν, εἴτε ἂν μετέσχον τοῦ κοινοῦ τῆς ἐλευθέρας Ἑλλάδος ἀγῶνος τῶν θυσιῶν καὶ τῶν κινδύνων, ποία ἆρά γε ὑπάρχει διαφορά; Οὐδεμία. Καὶ ὅμως, κατὰ δυστυχίαν, ἡ Βουλὴ ἐθεώρησε τότε, ὅτι ἠδύνατο νὰ μετρήσῃ μὲ δύω μέτρα καὶ νὰ σταθμίσῃ μὲ δύω σταθμά. Εἶχε βεβαίως νόμῳ τὸ δικαίωμα νὰ πράξῃ τοῦτο ἡ Βουλή, διότι εἰς αὐτὴν εἶναι ἀνατεθειμένη ἡ κρίσις περὶ τοῦ κύρους τῶν ἐκλογῶν· ἀλλὰ κατ’ οὐσίαν ἔπραξέ τι, τὸ ὁποῖον δὲν ἀντιπροσωπεύει τὸ δίκαιον, καὶ τὸ ὁποῖον κλονίζει τὰς πεποιθήσεις τοῦ τόπου ἐπὶ τὸ εὔορκον τῶν Ἀντιπροσώπων αὐτοῦ. Ἐπῆλθεν οὕτω ἀδίκως καὶ σκανδαλωδῶς ἡ πρώτη τῆς ἐκλογῆς Καλαμπάκας ἀκύρωσις. Ὁ πανηγυρικῶς ἐκλεχθεὶς ἀλλ’ ἀπελασθεὶς τότε παρ’ ὑμῶν, κύριοι βουλευταὶ, ἐξετέθη εἰς νέους ἀγῶνας, ἡ δὲ μετ’ ἐκείνου ἀδικηθεῖσα ἐπαρχία πανηγυρικῶς αὖθις ἀπέστειλεν αὐτὸν ἐκ νέου εἰς τὴν Βουλήν. Ἐν τῷ μεταξὺ παρεπλησία, ἀλλὰ πολλῷ δυσχερεστέρα πρὸς ἐξήγησιν τῆς ἀντιφάσεως, εἰς τὴν ὁποίαν περιέπεσεν ἡ Βουλή, εἶχε παρουσιασθῆ περίστασις. ἡ τῆς ἐκλογῆς Αἰγίνης. Καὶ ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Αἰγίνης τὸν ἀπεσταλμένον αὐτῆς εἶχεν ἀποπέμψει ἡ Βουλὴ κατὰ τὴν πρώτην φορὰν, ὡς μὴ ἔχοντα τὰ προσόντα τῆς ἐγκαταστάσεως. Ἴσως ἐκεῖνο ἠδύνατο, ἴσως μάλιστα ὤφειλε νὰ τὸ πράξῃ, διότι πᾶς τις εἶχε κατὰ τὸν νόμον καὶ τὸ δικαίωμα καὶ τὴν εὐκολίαν νὰ ἐγκατασταθῇ πρὸ πολλοῦ εἰς οἱονδήποτε μέρος τῆς ἐλευθέρας Ἑλλάδος ἐπεθύμει. Καὶ ἡ Αἴγινα ἦτο μέρος τῆς ἐλευθέρας Ἑλλάδος. Ἀλλὰ καὶ ἡ Αἴγινα, ὅπως ἡ Καλαμπάκα, ἀπέστειλεν ἐκ νέου εἰς τὴν Βουλὴν τὸν αὐτὸν ἀπεσταλμένον. Ἡ Βουλὴ τί ἔπραξε τότε, κατ’ ἐμὲ ὀρθότατα; Ἡ Βουλὴ ἐπεκύρωσε τὴν ἐπαναληπτικὴν ἐκλογὴν τῆς ἐπαρχίας Αἰγίνης. Βεβαίως ἐν τῷ διαστήματι τῶν 20 ἡμερῶν, αἱ ὁποῖαι ἐμεσολάβησαν μεταξὺ τῆς πρώτης ἐκλογῆς καὶ τῆς δευτέρας, δικαίωμα ἐγκαταστάσεως δὲν ἠδύνατο νὰ ἀποκτηθῇ. Ἀλλ’ ἐπῆλθε γεγονὸς πολλῷ σπουδαιότερον, τὸ ὁποῖον ὤφειλεν ἡ Βουλὴ νὰ ἐκτιμήσῃ καὶ ἐξετίμησεν. Τὸ δὲ γεγονὸς τοῦτο ἦν ἡ διὰ τῆς ἐπαναληπτικῆς ἐκλογῆς ἐπελθοῦσα ἀπροσμάχητος ἀπόδειξις τῶν δεσμῶν, οἵτινες, συνέδεον τὴν ἐπαρχίαν πρὸς τὸν δὶς ἐκλεχθέντα. Τί εἶναι ἡ διάταξις τῆς ἐγκαταστάσεως; εἶναι τάχα διάταξις δημοσίας τάξεως, ἀφορᾷ ἆρά γε εἰς συμφέρον καθολικόν; οὐχί. Δημοσίας τάξεως διάταξις, σχετικῶς πρὸς τὰ προσόντα, εἶναι ἡ ἠθικὴ ἀνικανότης ἐκείνων, οἵτινες, ἐγκληματήσαντες, ἐστερήθησαν τοῦ δικαιώματος τοῦ πολιτεύεσθαι. Τὴν δημοσίαν τάξιν ἀφορᾷ τὸ προσὸν τοῦ πολίτου Ἕλληνος. Ὁ ἠθικῶς ἀνίκανος ἀσχημίζει τὴν Βουλὴν καὶ δὲν ἐμπνέει ἐμπιστοσύνην· ὁ ξένος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἦναι τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους ἀντιπρόσωπος. Ἀλλ’ οἱ τοπικοὶ δεσμοὶ δὲν εἶναι ἀντικείμενον, δὲν εἶναι ζήτημα δημοσίας τάξεως, δὲν ἀφορῶσιν εἰς συμφέρον καθολικόν. Ἡ περὶ τούτου διάταξις ἀφορᾷ ἁπλῶς καὶ μόνον εἰς τὰ συμφέροντα τῆς ἐπαρχίας. Περὶ τούτων τῶν συμφερόντων ἐμερίμνησεν ὁ νόμος, ὅταν ἀνέγραψε τὴν διάταξιν ταύτην. Δὲν ἐπιθυμῶ νὰ κρίνω αὐτὴν ἤδη ὑπὸ γενικὴν ἔποψιν, ἀρκούμενος νὰ εἴπω, ὅτι λυποῦμαι ἐπὶ τῇ ὑπάρξει αὐτῆς· ἀλλ’ ἐπειδὴ εἶναι ἀναγεγραμμένη εἰς τοὺς νόμους ἡμῶν, οἱ πάντες ὀφείλομεν εἰς αὐτὴν ὑποταγὴν, καὶ διὰ τοῦτο προσωρμήθην εἰς τὸ νὰ ἐξηγήσω αὐτήν. Τοιαύτης οὔσης τῆς περὶ τοῦ προσόντος τῆς ἐγκαταστάσεως διατάξεως, ἡ Βουλή, ὡς κηδεμονεύουσα τὰ συμφέροντα τῶν ἐπαρχιῶν, ὅταν ἴδῃ, ὅτι τὶς μὴ φέρων τὸ στενὸν μὲν, ἀλλὰ νόμιμον τοῦτο προσὸν τοῦ ἐκλεξίμου, ἐξελέχθη ὑπὸ ἐπαρχίας τινὸς, δύναται εὐλόγως νὰ ὑπονοήσῃ, ὅτι ἡ ἐπαρχία ἀπεπλανήθη, παρεσύρθη καὶ ὅτι ἐξέλεξε, πλανηθεῖσα, ἄνθρωπον, ὅστις δὲν συνδέεται μετ’ αὐτῆς ἀρκούντως, ὥστε νὰ ἐνδιαφέρεται περὶ τῶν συμφερόντων αὐτῆς, νὰ πονῇ δι’ αὐτὴν, νὰ μεριμνᾷ δι’ αὐτήν. Ἀκυροῦσα δὲ τὴν ἐκλογὴν ταύτην ἡ Βουλὴ ἐνασκεῖ τὸ κηδεμονικὸν αὐτῆς καθῆκον καὶ προκαλεῖ τὴν προσοχὴν τῆς ἐπαρχίας. Ἀλλ’ ὅταν ἡ ἐπαρχία, λαβοῦσα τὴν προειδοποίησιν ταύτην ὑπὸ τῆς Βουλῆς, διὰ τῆς ἀκυρώσεως τῆς πρώτης ἐκλογῆς, καὶ κληθεῖσα νὰ ἐπαναλάβῃ τὴν ἔκφρασιν τῆς θελήσεώς της, ἐπιμένῃ εἰς τὴν πρώτην της ἐκλογὴν, δὲν δύναταί τις πλέον νὰ εἴπῃ, ὅτι οἱ δεσμοὶ, οἱ ἀπαιτούμενοι ὑπὸ τοῦ νόμου, δὲν ὑπερεπληρώθησαν καὶ ὅτι τὰ συμφέροντα τῆς ἐπαρχίας εἶναι δυνατὸν νὰ παραμεληθῶσιν ὑπ’ ἀνδρὸς, πρὸς ὃν αὕτη τοιαύτην ἐπιδεικνύει στοργὴν καὶ τηλικαύτην παρέχει ἐμπιστοσύνην. Τί λοιπὸν ἔπραξεν ἡ Βουλὴ διὰ τὴν ἐκλογὴν τῆς ἐπαρχίας Αἰγίνης; Ἐπεκύρωσεν αὐτὴν ἄνευ συζητήσεως, καὶ ἔπραξε τοῦτο ὀρθότατα. Δὲν ἔπραξεν ὅμως τὸ αὐτὸ, κατὰ δυστυχίαν, καὶ διὰ τὴν ἐκλογὴν τῆς ἐπαρχίας Καλαμπάκας. Τὸ αὐτὸ ἀπαραλλάκτως συνέβη καὶ ἐκεῖ. Ἡ ἐπαρχία, κληθεῖσα μετὰ τὴν ἀκύρωσιν εἰς ἐπανάληψιν τῆς ἐκλογῆς, ἀπέστειλεν ἐκ νέου εἰς τὴν Βουλὴν τὸν αὐτὸν ἀντιπρόσωπον. Ἀλλ’ ὅμως ἄλλα μέτρα καὶ ἄλλα σταθμὰ μετῆλθεν ὡς πρὸς τὴν ἐξέλεγξιν τῆς ἐκλογῆς ταύτης ἡ Βουλή. Καὶ ἔπραξε τοῦτο μάλιστα περὶ ἐπαρχίας, εἰς τὴν ὁποίαν, ὡς εἶπον, δὲν ἐπρόκειτο νὰ ἐκτιμήσῃ ἁπλῶς, ὡς ἐν τῇ τῆς Αἰγίνης, τὴν νέαν ἔκφρασιν τῆς ψήφου τῶν ἐκλογέων, ἀλλ’ ἐπρόκειτο νὰ ἀνορθώσῃ προφανὲς ἀδίκημα, τὸ ὁποῖον εἶχε διαπράξει. Ἰδοὺ διατί εἶπον, ὅτι ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς ταύτης πρέπει νὰ ἐπιστήσῃ ἡ Βουλὴ ὅλην τὴν προσοχήν της. Δὲν πρόκειται περὶ προσώπου, δὲν πρόκειται περὶ ἀριθμοῦ, ἀλλὰ πρόκειται περὶ ἀξιοπρεπείας τοῦ Κοινοβουλίου, πρόκειται περὶ τῆς πεποιθήσεως, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἔχῃ ὁ λαὸς, ὅτε καλούμενοι ἐδῶ, καὶ μάλιστα ὡς δικασταὶ, ἀποφαινόμεθα οὐχὶ ἀφορῶντες εἰς φατριαστικὰ συμφέροντα, ἀλλὰ εἰς τὴν ἀλήθειαν καὶ τὴν δικαιοσύνην. Καὶ τίς ὁ γνωρίζων τὰ συμβάντα κατὰ τὰς δύω ἀκυρώσεις τῆς ἐκλογῆς Καλαμπάκας, τίς ἐξ ἐκείνων μάλιστα, οἱ ὁποῖοι μετὰ πόνου συνετέλεσαν εἰς αὐτὰς—καὶ ὑπῆρξαν πολλοὶ, οἵτινες μετὰ πόνου καὶ ἀγανακτήσεως συνετέλεσαν—τίς διστάζει, τίς ἀμφιβάλλει, ὅτι μετὰ τὴν ἐπαναληπτικὴν ἀκύρωσιν θὰ ἦτο ἀδύνατον νὰ ἐπιτύχῃ καὶ ἐκ τρίτου, καὶ ὅτι τὸ στάδιον τῆς ἀντιδράσεως ἤθελε μετατεθῇ ἀλλαχοῦ; Ἐὰν ἡ Καλαμπάκα ἀπέστελλεν ἐνταῦθα καὶ ἐκ τρίτου τὸν αὐτὸν ἀντιπρόσωπον, μετὰ ἐλευθέραν ἐκλογὴν, οὐδεὶς θὰ ἐτόλμα πλέον, ὅσον καὶ ἂν ἦτο ἀσεβὴς, νὰ ἀπαιτήσῃ ὅ,τι δὶς ἄλλοτε ἀπῄτησε. Διὰ τοῦτο τὸ ἔδαφος τῆς ἀμειλίκτου κατὰ τοῦ προσώπου καὶ κατὰ τῆς ἐπαρχίας πάλης μετετέθη ἀλλαχοῦ, ἐν τοῖς σπλάγχνοις τῆς ἐπαρχίας. Διὰ νὰ μεταβληθῇ ἡ γνώμη τῆς Καλαμπάκας περὶ τοῦ δὶς ἐκλεχθέντος παρ’ αὐτῆς βουλευτοῦ, ἔπρεπε νὰ ὑπάρξωσι πράξεις ἢ ἐλλείψεις τοῦ ἀντιπροσώπου αὐτῆς, αἱ ὁποῖαι νὰ ἠδύναντο νὰ δικαιολογήσωσι τὴν μεταβολὴν ταύτην. Τοιαῦται πράξεις ἢ τοιαῦται ἐλλείψεις, οὔτε ὑπῆρξαν, οὔτε δυνατὸν ἦτο νὰ ὑπάρξωσιν. Ἀπεναντίας, καὶ λέγω ταῦτα πρὸς τιμὴν τοῦ Ἑλληνικοῦ χαρακτῆρος, τὸν ὁποῖον ὅλοι καλῶς γνωρίζετε, τὰ συμβάντα ἦσαν τοιαῦτα, ὥστε ἔπρεπε νὰ ἐπαυξήσωσι τὰς ὑπὲρ τοῦ δὶς ἀναφανδὸν ἀδικηθέντος συμπαθείας, ὡς πάντοτε συμβαίνει ἐν Ἑλλάδι ὑπὲρ τοῦ καταδιωκομένου, καὶ νὰ ἐξεγείρωσι συγχρόνως τὴν φιλοτιμίαν καὶ τὴν ἀγανάκτησιν τῆς ἐπαρχίας. Βεβαίως δὲν ἠδύνατο νὰ γείνῃ χρῆσις ὑλικῆς βίας. Παρῆλθεν ἡ ἐποχὴ τῆς βίας τῆς κτηνώδους, καὶ παρῆλθεν ἀνεπιστρεπτεί. Δὲν θὰ ὑπάρχῃ πλέον ἐν Ἑλλάδι Κυβέρνησις, ἥτις θὰ τολμήσῃ ἢ θὰ δυνηθῇ νὰ μεταχειρισθῇ βίαν ὑλικήν. Ἀλλὰ ἡ βία ἡ ἠθικὴ εἶναι, καὶ μάλιστα δι’ ἐπαρχίας, αἱ ὁποῖαι πρώτην φορὰν εἰσέρχονται εἰς τὸν δημόσιον βίον, ἡ ἠθικὴ βία εἶναι πολλῷ δεινοτέρα· διότι, ἐνῷ ἐκείνη ἡ ὑλική, ἡ κτηνώδης, ἐξεγείρει τὴν ἀγανάκτησιν, προκαλεῖ τὴν ἀντίδρασιν καὶ ἐμπερικλείει κινδύνους, αὕτη, ἡ λεγομένη ἠθική, ἀλλὰ πράγματι ἀνήθικος, δηλητηριάζει τὰς συνειδήσεις, κλονίζει τὰς πεποιθήσεις, ἐκφοβίζει τοὺς ἁπλουστέρους, οἵτινες ἀποτελοῦσι τὴν μεγάλην τῶν ἐκλογέων πλειονοψηφίαν. Ἀρκεῖ ἡ παραβολὴ τῶν ἀριθμῶν μεταξὺ τῆς πρώτης ἐκλογῆς καὶ τῆς δευτέρας, ἢ μᾶλλον τῆς δευτέρας καὶ τῆς τρίτης, ἀρκεῖ αὕτη, διὰ νὰ ἀποδείξῃ πόσον φοβερὰ εἶναι ἡ τοιαύτη ἀνήθικος βία. Πῶς ἦτο δυνατὸν μεταξὺ 3,000 ψήφων νὰ ὑπάρξῃ διαφορὰ 1200 ἢ 1300 ψήφων ἐντὸς 20 μόνον ἡμερῶν; πῶς ἄλλως ἢ διὰ τῆς ὀλεθρίας ἐπιδράσεως τῆς ὑπούλου ψυχολογικῆς βίας; Ἐπειδὴ δὲ πρόκειται περὶ τοιαύτης βίας, βεβαίως μὲν καὶ ἀναντιῤῥήτως ἐξασκηθείσης, ἀλλὰ διὰ τρόπου ἐμμέσου, ὑπούλου, αἱ ἐνστάσεις δὲν ἠδύναντο νὰ ὦσι παρὰ ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι παρουσιάσθησαν. Ζητοῦσιν ἀποδείξεις· ἀλλὰ τὰς ἀποδείξεις μόνη ἡ δικαστικὴ Ἀρχὴ, εἰς ἣν ὁ ἀδικηθεὶς ἀμέσως καὶ εὐτόλμως προσέφυγεν, ἠδύνατο καὶ ὤφειλε νὰ περισυναγάγῃ, καὶ ἡ δικαστικὴ Ἀρχὴ οὐδὲν ἔπραξε, καίπερ ἐπανειλημμένως προκληθεῖσα! Λυπηρὸν τοῦτο, ἀλλὰ βέβαιον καὶ μαρτυροῦν ὁπόσον ἡ ψυχολογικὴ βία εἶναι ἐπικίνδυνος. Ἰδοὺ δὲ καὶ διατὶ ἐσμὲν ἠναγκασμένοι ἡμεῖς νὰ περιορισθῶμεν εἰς τὰ προφανῆ καὶ αὐταπόδεικτα. Τὴν νόθευσιν τῆς θελήσεως τῶν ἐκλογέων ἐπιζητοῦντες οἱ τὴν διαφύλαξιν τῆς ἁγνότητος ἐπιτετραμμένοι, ἤρχισαν ἀπὸ τοῦ καταρτισμοῦ τῶν Ἐφορευτικῶν Ἐπιτροπῶν. Ὑπεστηρίχθη ἐντεῦθεν, ὅτι ὁ Νομάρχης ἐξέδοτο τὸν διορισμὸν τῶν μελῶν αὐτῶν αὐθαιρέτως· εἶναι ὅμως βέβαιον, ὅτι τοὺς διορισμοὺς ἐνήργησεν ἡ κατὰ Νόμον Ἐπιτροπή. Ὑπεστηρίχθη προσέτι ἐντεῦθεν, ὅτι ὁ σκοπὸς τῆς τοιαύτης προσωπικῆς μεταβολῆς ἦτο τὸ νὰ περικλείσωσι τοὺς φίλους τοῦ κ. Σιβιτανίδου ἐντὸς τοῦ περιβόλου τῆς ἐκλογῆς, ὅπως ἐξουδετερώσωσι τὰς ἐνεργείας αὐτῶν. Ἀλλ’ ἐγὼ φρονῶ, ὅτι οὔτε περὶ τοῦ ἑνὸς, οὔτε περὶ τοῦ ἄλλου εἶναι ἀνάγκη νὰ διαλάβω, διότι θεωρῶ τὴν πρᾶξιν τῆς μεταβολῆς, πρᾶξιν προφανῶς παράνομον. Δὲν εἶχε τὸ δικαίωμα ἡ Ἐπιτροπὴ νὰ μεταβάλῃ τὰ πρόσωπα τῶν Ἐφορευτικῶν Ἐπιτροπῶν, τὰ κατὰ τὴν πρώτην ἐπανάληψιν τῆς ἐκλογῆς νομίμως διορισθέντα. Ἐξεδόθη, ὡς πάντες οἴδατε, δυνάμει τοῦ γενικοῦ Νόμου περὶ ἀφομοιώσεως, Βασιλικὸν Διάταγμα ῥητῶς ὁρίζον περὶ τῶν ἀφορώντων εἰς τὰς ἐπαναληπτικὰς ἐκλογὰς Καλαμπάκας καὶ Τζουμέρκων. Ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ Διατάγματος αὐτοῦ, ἔχοντος νόμου ἰσχὺν—διότι κατ’ ἐντολὴν τῆς Νομοθετικῆς Ἐξουσίας ἐξεδόθη—διωρίσθη ἡ Ἐφορευτικὴ Ἐπιτροπή, ἡ εἰς τὴν πρώτην ἐπανάληψιν τῆς ἐκλογῆς Καλαμπάκας ἐπιστατήσασα. Ἡ τρίτη ἐκλογὴ ἢ μᾶλλον ψηφοφορία ἦτο ἁπλῶς συνέχεια τῆς δευτέρας, ἥτις ἠκυρώθη. Καὶ ἐξεδόθη μὲν τῷ ὄντι Νόμος, τὸν ὁποῖον εἶχε τὴν καλωσύνην ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ μοὶ ὑπομνήσῃ, διὰ τοῦ ὁποίου ἐλαμβάνετο πρόνοια περὶ ἑτέρων ἐκλογῶν, αἱ ὁποῖαι ἠδύναντο νὰ παρουσιασθῶσιν, ἀλλ’ ὁ Νόμος ἐκεῖνος ἐξεδόθη ἁπλῶς πρὸς πλήρωσιν κενοῦ, διότι τὸ Διάταγμα, ὡς εἶπον, ἀπέβλεπεν εἰς τὰς ἐκλογὰς Καλαμπάκας καὶ Τζουμέρκων. Ὁ δὲ Νόμος ἐκεῖνος τί λέγει; ὅτι, ἐν ᾗ περιπτώσει παρουσιασθῶσι καὶ ἄλλαι ἐκλογαὶ ἐν ταῖς ἐπαρχίαις ἐκείναις, ὅπου δὲν ὑπάρχουσι, ὡς ἐν ταῖς παλαιαῖς, κατηρτισμένα τὰ τῶν ἐκλογῶν, θέλει ἐφαρμοσθῇ τὸ Διάταγμα τὸ περὶ Καλαμπάκας καὶ Τζουμέρκων. Αἱ Ἐπιτροπαὶ λοιπὸν, αἱ ὁποῖαι διωρίσθησαν δυνάμει τοῦ Διατάγματος, δὲν ἠδύναντο νὰ μεταβληθῶσι μέχρις οὗ περατωθῇ ἡ ἐκλογή, διὰ τὴν ὁποίαν διωρίσθησαν. Καὶ τὸ ζήτημα εἶναι σπουδαῖον, καὶ τοιοῦτον ἐθεώρησεν αὐτὸ πάντοτε ἡ Βουλή, καὶ συζητήσεις μακραὶ ἐπ’ αὐτοῦ ἐγένοντο ἐνταῦθα καὶ διάταξις ῥητὴ ἀνεγράφη ἐν τῷ Νόμῳ τῷ ἐκλογικῷ. Τὸ ζήτημα τῶν Ἐπιτροπῶν εἶναι σπουδαῖον καὶ εἶναι ἀνάγκη ὅσον οἷόν τε, αἱ Ἐπιτροπαὶ νὰ καταρτίζωνται ἐν ἐποχῇ, κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν εἶναι εἰσέτι ἐξεγηγερμένον τὸ ἐκλογικὸν ἐνδιαφέρον. Καὶ διὰ τοῦτο παρ’ ἡμῖν κατ’ ἔτος κληροῦνται αἱ Ἐφορευτικαὶ Ἐπιτροπαὶ, καὶ δύναται ἡ αὐτὴ Ἐπιτροπὴ νὰ ἐνεργήσῃ μίαν καὶ δύω καὶ πλείστας ἐκλογάς. Τὸ αὐτὸ διέτασσε καὶ τὸ Διάταγμα ἐκεῖνο, ἐν τῷ ὁποίῳ ἐπρόκειτο περὶ τῆς ἐκλογῆς Τζουμέρκων καὶ Καλαμπάκας. Ἡ ἐκλογὴ Καλαμπάκας ἠκυρώθη, διότι ἐθεωρήθη ὁ ἐκλεχθεὶς μὴ ἔχων τὰ προσόντα, καὶ ὁ λαὸς προσεκλήθη εἰς ἐπανάληψιν τῆς ψηφοφορίας, ἥτις ὤφειλε νὰ ἐνεργηθῇ ἀπαραλλάκτως ὡς καὶ ἡ ἀκυρωθεῖσα. Θεωρῶ λοιπὸν τὴν ἀντικατάστασιν τῶν μελῶν τῶν Ἐφορευτικῶν Ἐπιτροπῶν παράνομον. Δὲν ὑπάρχει δὲ λόγος ἰσχυρότερος, ὅπως ἐπενέγκῃ τὸ ἄκυρον τῶν πράξεων σωματείου τινὸς, εἰμὴ τὸ παράνομον τῆς καταρτίσεως αὐτοῦ. Αἱ Ἐφορευτικαὶ Ἐπιτροπαὶ εἶναι ἡ μόνη ἐγγύησις καὶ τῆς εἰλικρινείας καὶ τῆς νομιμότητος τῶν ἐκλογῶν· ὅταν δὲ παρανόμως καταρτίζωνται αὗται, ποῖον εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα, τὸ ὁποῖον ὑπὸ τὴν ἐφορείαν αὐτῶν σᾶς παρουσιάζεται; Εἶναι ἀποτέλεσμα ἔγκυρον; Δύνασθε νὰ ἔχητε πίστιν εἰς αὐτό; καὶ ἂν θέλετε νὰ ἔχητε πίστιν εἰς αὐτὸ, σᾶς τὸ ἐπιτρέπει ὁ Νόμος; Ὡς πρὸς τὴν ἐνέργειαν τῆς Διοικήσεως, περὶ αὐτῆς οὐδεὶς δύναται σπουδαίως νὰ ἀμφιβάλλῃ. Τὸ μέγα, τὸ ἀνένδοτον ἐνδιαφέρον τῆς ἀκυρώσεως τῆς ἐκλογῆς Καλαμπάκας ἐν τῷ προσώπῳ τοῦ κυρίου Σιβιτανίδου, τὸ ἐπιδειχθὲν ἐν τῷ κέντρῳ, ἀδύνατον ἦτο νὰ μὴ ἀντηχήσῃ ἐν τῇ περιφερείᾳ. Διατί δὶς ἠκυρώθη ἡ ἐκλογὴ αὕτη; Δι’ οὐδὲν ἄλλο, εἰμὴ διὰ νὰ μὴ εἰσέλθῃ εἰς τὴν Βουλὴν ὁ δὶς πανηγυρικῶς ἐκλεχθεὶς ἀντιπρόσωπος, διότι δὲν ἦτο ἀρεστός. Τί ὤφειλον οἱ τὰς ἐπιθυμίας τοῦ κέντρου ἐκπροσωποῦντες ἐν τῇ περιφερείᾳ νὰ πράξωσι κατὰ τὴν ἐπανάληψιν τῆς ἐκλογῆς; Ὤφειλον νὰ κατορθώσωσι νὰ ἀποτύχῃ ὁ καταδιωκόμενος καὶ νὰ σταλῇ εἰς τὴν Βουλὴν ἄλλος ἀρεστός. Ὤφειλον δὲ νὰ πράξωσι τοῦτο, διότι ἀπόνοια θὰ ἦτο ἡ ἐλπὶς καὶ τρίτης ἀκυρώσεως. Τὸ λεγόμενον περὶ τοῦ Νομάρχου, ὅτι εἰς φίλους καὶ κομματάρχας τοῦ κυρίου Σιβιτανίδου προσέφερεν ὑπηρεσίας ἀντὶ μεγάλων μισθῶν, δὲν δύναται βεβαίως δι’ ἐπισήμων ἐγγράφων νὰ ἀποδειχθῇ. Τὸ βεβαιοῖ ὁ πρὸς ὃν ἡ προσφορὰ, τὸ ἐκθέτει ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ διὰ τῆς δημοσιογραφίας ὁ ἀδικηθεὶς, ἀναλαμβάνων μάλιστα, ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν ἐψεύδετο ἐν γνώσει, καὶ τὴν εὐθύνην τῆς ἐξυβρίσεως ἢ τῆς συκοφαντίας. Δύνασθε νὰ μὴ τὸ πιστεύσητε, δύνασθε νὰ ἀμφιβάλλητε, ἀλλὰ δὲν δύνασθε νὰ εἴπητε ἀδιστάκτως, ὅτι δὲν εἶναι ἀληθὴς ἡ τόσῳ θαῤῥαλέως ἀπευθυνομένη καταγγελία. Ἑπομένως διὰ νὰ κρίνητε εὐσυνειδήτως ὡς δικασταὶ, ὀφείλετε νὰ ἐξετάσητε· αὕτη εἶναι ἡ λογικὴ τῶν πραγμάτων σειρά. Τὰ ἀφορῶντα εἰς τὸν ὡς φαυλόβιον διωχθέντα ἐκ τῆς ἐπαρχίας Πιστόλην εἶναι, νομίζετε, μικρά; Ὁ ἐκδιωχθεὶς ὡς φαυλόβιος ἦτο πρὸ μικροῦ δημόσιος ὑπάλληλος, διορισθεὶς μάλιστα ὑπὸ τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως, καὶ ὑπηρέτησεν ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ ἐκείνῃ ἐπὶ μακρὸν εὐδοκίμως. Ἀπολυθεὶς τῆς ὑπηρεσίας, διότι δὲν συνῄνει νὰ γείνῃ ὄργανον τῶν μελετωμένων σχεδίων, διέμενεν ἐν τῷ τόπῳ, ἔνθα ὑπῆρξεν ὑπάλληλος καὶ σπουδαῖος μάλιστα, διότι ἦτο γραμματεὺς τῆς Ἐφορίας καὶ ἤρξατο ἐνασκῶν ἐντίμως ἰδιωτικὸν ἐπάγγελμα, ὑπερασπιζόμενος δίκας ἐνώπιον τῶν ἐκεῖ Δικαστηρίων. Ἀλλ’ ἦτο φίλος τοῦ κυρίου Σιβιτανίδου καὶ εἰργάζετο ὑπὲρ αὐτοῦ· ἔπρεπε λοιπὸν νὰ ἐξευρεθῇ τρόπος, ὅπως καὶ αὐτὸς ἐξουδετερωθῇ, καὶ οἱ ἁπλούστεροι καταπτοηθῶσιν. Ἰδοὺ δὲ διατί ἐξελέχθη ὁ Πιστόλης ὡς τὸ μέσον τῆς ἐκφοβίσεως. Προπαρεσκευάσθη ἢ ἐγένετο κατὰ τύχην διαπληκτισμός τις· παρενέβη ὁ ἀστυνόμος. Ἀλλ’ ἀντὶ νὰ ἐκπληρώσῃ τὸ καθῆκον αὐτοῦ, ἀντὶ δηλαδὴ νὰ καταδιώξῃ νομίμως τὸν πράξαντα τὸ κακὸν, ἂν κακόν τι ἐπράχθη, προέβη παρανόμως εἰς τὴν ἀποπομπὴν πολίτου Ἕλληνος ἀπὸ ὁλοκλήρου ἐπαρχίας. Εἶναι λίαν ἀμφισβητούμενον τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἐνίοτε ἡ ἐπιτόπιος ἀστυνομία ἐνασκεῖ κατὰ τῶν πράγματι φαυλοβίων, κατὰ τῶν ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἐπικίνδυνοι εἰς τὴν δημοσίαν τάξιν, ἢ οἱ ὁποῖοι ἀσχημίζουν τὰ ἤθη· εἶναι ἀναμφισβητούμενον, κατ’ ἐμὲ μάλιστα εἶναι ἐντελῶς κατηργημένον, μετὰ τὰ Συντάγματα τοῦ 1843 καὶ 1862. Ὥστε ἐν γένει εἶναι κατάχρησις ἐξουσίας, παρανομία ἡ ἄνευ δικαστικῆς ἀποφάσεως προσβολὴ αὕτη τῆς προσωπικῆς ἐλευθερίας πολίτου, Ἕλληνος. Ἀλλ’ ἡ κατάχρησις αὕτη, πραττομένη κατὰ πολίτου, χθὲς διοικοῦντος ἐπαρχίαν, φιλησύχου καὶ ἐντίμου, μόνον διότι ἀνήκει εἰς ἑτέραν ἐπαρχίαν τοῦ Κράτους, εἶναι ἐγκληματική. Ἐνθυμοῦνται μάλιστα τινὲς τῶν καθημένων εἰς τὰ κυβερνητικὰ ἑδώλια, πῶς μετεχειρίσθησαν ἄλλοτε κατ’ αὐτῶν τὴν κατάχρησιν αὐτὴν, καὶ δὲν ἐλησμόνησαν τὰς κραυγὰς, τὰς ὁποίας δικαίως τότε ἐξέφερον. Γνωρίζετε δὲ ὁποία διάταξις ὑπάρχει ἐν τῷ ἐκλογικῷ ἡμῶν νόμῳ, διάταξις ἀσχημίζουσα τὴν ἱστορίαν τῶν ἐκλογῶν, ἐκ τῆς καταχρήσεως ταύτης ὑπαγορευθεῖσα. Κατὰ τὴν διάταξιν ταύτην δικαιοῦνται νὰ διατρίβωσιν εἰς τοὺς διαφόρους δήμους τῆς ἐπαρχίας οἱ ἐν ταῖς ἐκλογαῖς αὐτῆς ἀναμιγνυόμενοι. Περιττὸν δὲ νὰ ὑπομνήσω, ὅτι ἡ κατάχρησις διεπράχθη ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Ἀττικῆς. Τὸ θέαμα τοιαύτης ἀδικίας, τοιαύτης αὐθαιρεσίας, αὐθαδῶς πραττομένης καὶ ἀτιμωρητεὶ, τὸ ἀπαίσιον τοῦτο θέαμα νομίζετε, ὅτι ὀλίγην δύναται νὰ ἐξασκήσῃ ἐπιῤῥοὴν οὐχὶ πλέον ἐπὶ τῶν ἁπλοϊκῶν ἐκείνων ἀνθρώπων, ἀλλ’ ἐπὶ πάντων, καὶ τῶν θαῤῥαλεωτέρων; Νομίζετε, ὅτι τὸ σμῆνος τῶν ἀστυνομικῶν ὑπαλλήλων, τοὺς ὁποίους συνεπείᾳ νόμου, ὅστις ἠξεύρομεν πῶς ἐψηφίσθη ἐνταῦθα, ἀλλ’ ὅστις ἀντίκειται εἰς τὰς βάσεις τοῦ Πολιτεύματος ἡμῶν, τὸ σμῆνος τῶν ὀργάνων τῆς Διοικητικῆς ἀστυνομίας, ὅπερ διώρισεν ἐκεῖ ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, ἵνα ἐκμυζᾷ τὸν προϋπολογισμὸν, τοῦ ὁποίου μᾶς ὑπόσχεται τὴν ἰσοῤῥοπίαν, νομίζετε, ὅτι τὸ σμῆνος αὐτὸ ὀλίγην ἐξήσκησε ἐπιῤῥοὴν ἐπὶ τοῦ ἐπελθόντος ἀποτελέσματος; Ὅταν διὰ ψύλλου πήδημα καὶ διὰ λόγους πλαττομένους ἢ ἐπινοουμένους ἐπιτίθεται κατὰ τῶν φίλων τῆς ἀντιπάλου μερίδος, δύναμις τοιαύτη, οἵα ἡ ἀστυνομικὴ, ἐκφοβίζουσα αὐτοὺς, καταδιώκουσα, φυλακίζουσα, ἀποπέμπουσα, δύνασθε σπουδαίως καὶ πιστευτῶς νὰ εἴπητε, ὅτι ὑπῆρξεν ἐκλογή; Εἰς τὰς ἐνστάσεις ὑπάρχει καὶ αἰτίασις ἢ μᾶλλον κατηγορία κατὰ τοῦ Οἰκονομικοῦ Ἐφόρου. Γνωρίζομεν πάντες οἱ ἀνήκοντες εἰς ἐπαρχίας, ὅπου ἰδίως ὑπάρχουσι δάση, ποία εἶναι ἡ ἀκαταμάχητος δύναμις τοῦ Ἐφόρου ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Ἂν ἐν τῇ πρώην Ἑλλάδι, ὅπου ἰσχύουσι νόμοι, ἀκριβῶς κανονίζοντες καὶ τὰ περὶ τῶν δασῶν καὶ τὰ περὶ τῆς ἁρμοδιότητος τῶν Ἐφόρων, τοιαύτη εἶναι ἡ ἐπίδρασις τῶν ὑπαλλήλων τούτων, δύνασθε νὰ κρίνητε, ὁποία εἶναι ἐπὶ τῶν μερῶν ἐκείνων, ὅπου οὐδὲν εἰσέτι εἶναι κεκανονισμένον, καὶ ὅπου ὅλα ἐξαρτῶνται ἀπὸ τὴν αὐθαιρεσίαν, ἀπὸ τὴν καλὴν ἢ κακὴν θέλησιν τοῦ Οἰκονομικοῦ Ἐφόρου, ὅστις δύναται νὰ κηρύξῃ τὸ δεῖνα δάσος ἐθνικὸν, ἢ τὸ δεῖνα ἰδιόκτητον, καὶ νὰ ἐπιτρέψῃ τὴν ὑλοτομίαν. Τὸ μέσον ἦτο δραστήριον, ἡρωϊκόν. Προσέφυγον λοιπὸν καὶ εἰς αὐτὸ οἱ τὸν ἀποκλεισμὸν τοῦ Σιβιτανίδου διὰ πάσης θυσίας ἐπιδιώκοντες. Εἷς τούτων ἦτο καὶ ὁ Ἔφορος, ὡς ὄργανον τῆς Ἐξουσίας, ὁ τὸν ἀποκλεισμὸν θέσας ὡς ὅρον πίστεως καὶ ὑπακοῆς. Ἰδοὺ δὲ αὐτὸς ἀνακηρύττει ἐθνικὰ δύω ἀναμφισβητήτως ἰδιόκτητα δάση κοινοτήτων ὡρισμένων, ῥητῶς ἀναφερομένων ἐν ταῖς ἐνστάσεσι, καὶ ἐπιτρέπει τὴν εἰς αὐτὰ ὑλοτομίαν ἐν ὀνόματι τοῦ Δημοσίου. Οἱ χωρικοὶ, τρέμοντες μὴ ἀπολέσωσι τὴν περιουσίαν αὐτῶν, προσέφυγον εἰς τὸν Ἔφορον. Ἂν δὲ ὁ Ἔφορος ἐπεθύμει νὰ ἐπιδράσῃ ἐπ’ αὐτῶν, ἠδύνατο; δὲν πιστεύω νὰ τὸ ἀρνηθῇ τις. Ἐπεθύμει δὲ τοῦτο ὁ Ἔφορος; τὰ πράγματα ἀριδήλως τὸ μαρτυροῦν. Ὅ,τι καταγγέλλεται περὶ Τελώνου, εἶναι ἄξιον περισσοτέρας προσοχῆς. Ὁ Τελώνης ἐγένετο τὸ ὄργανον τῆς ἐνεργηθείσης δωροδοκίας. Ἐν τῷ καταστήματι τοῦ Τελωνείου συνεκροτοῦντο τὰ ἐκλογικὰ διαβούλια, ἐκεῖθεν ἐξεπέμποντο οἱ πράκτορες καὶ οἱ ἀπόστολοι, ἐκεῖθεν ἐλαμβάνοντο καὶ διανέμοντο τὰ χρήματα. Περὶ τούτων δὲ ὑπεβλήθησαν μηνύσεις, τῶν ὁποίων ὁ ἀποκλεισθεὶς εὐτόλμως ἀνέλαβε τὴν εὐθύνην. Ἑπομένως δύναταί τις νὰ εἴπῃ περὶ τούτων ἐντεῦθεν μετὰ θάῤῥους, ἀφοῦ δὲν λέγονται ἐν κρυπτῷ καὶ ἀνευθύνως, ἀλλὰ κατηγγέλθησαν ἐνώπιον τῆς δικαιοσύνης, ἥτις προεκλήθη νὰ ἀνεύρῃ τὴν ἀλήθειαν. Ἀλλὰ καὶ ἄλλο τι ἐπενόησεν ὁ Τελώνης, διὰ νὰ πιέσῃ τοὺς πολίτας, ὅπως πράξωσι κατὰ τὴν ἐπιθυμίαν τῆς Ἐκτελεστικῆς Ἐξουσίας, τῆς ὁποίας ἦτο καὶ αὐτὸς τὸ ὄργανον. Ἐκεῖ, ἐν τῇ πρωτευούσῃ τῆς ἐπαρχίας, γίνεται καθ’ ἑβδομάδα ἀγορὰ, ἔνθα φέρουσι καὶ κτήνη ἐκ τῶν παρακειμένων χωρίων πρὸς πώλησιν. Ὁ Τελώνης ἐφάμιλλος ἢ μᾶλλον ὑπέρτερος τοῦ Ἐφόρου, τοῦ ἐπινοήσαντος τὰ τῶν δασῶν, ἐπενόησεν αὐτὸς τὸ φόβητρον τοῦ λαθρεμπορίου, ἐθεώρει αὐθαιρέτως τὰ κτήνη τῶν φίλων τῆς ἀντιπάλου μερίδος ὡς εἰσαχθέντα δῆθεν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ καὶ διέτασσε τὴν κατάσχεσιν αὐτῶν. Οἱ δυστυχεῖς κάτοχοι τῶν κτηνῶν προσέτρεχον εἰς τὸν Τελώνην, ὅπως ἀναλάβωσι τὴν περιουσίαν αὐτῶν· ἀλλὰ διὰ νὰ κατορθώσωσι τοῦτο, ἔπρεπε νὰ ὑποσχεθῶσι, καὶ ὑπέσχοντο. Ὅτε κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον συνεζητεῖτο ἑτέρα ἐκλογή, εἰς ὅλα τὰ ἀντικείμενα, τὰ ὁποῖα συνεδέοντο πρὸς πραγματικὴν ἢ πιθανὴν ἐπίδρασιν τῆς Κυβερνήσεως ἢ τῶν Ἀρχῶν, ἡ Βουλὴ ἐθεώρησεν, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἦναι αὐστηροτάτη. Ἡ μερὶς μάλιστα ἡ σήμερον κυβερνῶσα ἀνέγραψε τοῦτο ὡς πρόγραμμα πολιτικὸν, καὶ διάφοροι βουλευταί, ἀνήκοντες εἰς τὴν μερίδα ταύτην, τὴν γνώμην ταύτην ὑπεστήριξαν. Ἐνθυμοῦμαι μάλιστα κατὰ τὴν στιγμὴν ταύτην τὸν ἐκ Μαντινείας βουλευτὴν κ. Κωνσταντόπουλον, ὅστις εἶπεν, ὅτι καὶ ὑπόνοια μόνον ἐὰν ὑπάρχῃ, ὅτι ἐπῆλθεν ἐπίδρασις ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, ἢ τῶν ὀργάνων αὐτῆς, ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ δεικνύηται ἀμείλικτος. Καὶ εὐλόγως, διότι, ὡς καὶ πρὸ μικροῦ εἶπον, δὲν εἶναι δυνατὸν αἱ Κυβερνήσεις σήμερον νὰ ἐπεμβαίνωσιν εἰς τὰς ἐκλογὰς διὰ τῆς ὑλικῆς καὶ κτηνώδους βίας· σήμερον ἐπεμβαίνουσι διὰ μέσων πλαγίων, καὶ ἂν θέλωμεν νὰ ἀσφαλίσωμεν τὴν γνησιότητα τοῦ Κοινοβουλίου, πρέπει, ὁσάκις παρουσιάζωνται περιστατικὰ παρέχοντα βασίμους ὑπονοίας, ὡς ἐπὶ τοῦ προκειμένου, νὰ δεικνυώμεθα αὐστηροί, ἀμείλικτοι. Ἐν τούτοις δὲν προτείνωμεν ἡμεῖς νὰ παραδεχθῆτε ἄνευ περαιτέρω ἐξετάσεως τὸ ἀκριβὲς τῶν ἐνστάσεων. Φρονοῦμεν ὅμως, ὅτι ἡ Βουλὴ, ὑπ’ ὄψει ἔχουσα, ὅτι τὰ ἐκτιθέμενα γεγονότα περὶ τῶν πρὸς ἀποτυχίαν τοῦ κ. Σιβιτανίδου διαπραχθέντων ὑπὸ τῶν ὀργάνων τῆς Ἐξουσίας, συνδεόμενα πρὸς τὴν ἱστορίαν τῆς ἐκλογῆς ταύτης, πρὸς τὰ δυσεξήγητα ἀριθμητικὰ ἀποτελέσματα τῆς τελευταίως ἐνεργηθείσης ἐπαναλήψεως αὐτῆς, δὲν εἶναι ἀπίθανα, ὀφείλει νὰ ἐξετάσῃ αὐτά. Οὕτω μόνον δύναται νὰ πράξῃ ἡ Βουλὴ, ἂν προτίθεται νὰ κρίνῃ ὡς δικαστὴς καὶ οὐχὶ ὡς φατρία. Ἄν δὲ οὕτω πράξῃ καὶ ἀποδεχθῇ, ὅτι δὲν εἶναι ἀκριβῆ τὰ κατὰ τῆς ἐκλογῆς λεχθέντα, ὑπερηφάνως θὰ δεχθῇ νὰ ἐπικυρώσῃ αὐτήν. Ἐν περιπτώσει δὲ, κατὰ τὴν ὁποίαν ἀποδειχθῶσι βάσιμοι, καὶ οὕτω βεβαίως θὰ συμβῇ, ἡ Βουλὴ θὰ ἀνορθώσῃ ἀδίκημα, τὸ ὁποῖον αὐτὴ αὕτη ἔπραξε, καὶ θὰ ἀνυψωθῇ εἰς τὸν σεβασμὸν καὶ τὴν ὑπόληψιν τοῦ τόπου.

§70ΛΕΒΕΝΤΗΣ. Παρακαλῶ δύω λέξεις. Καὶ εἰς τὰς τρεῖς ἐκλογὰς εἴχομεν τὰ ἑξῆς ἀποτελέσματα· κατὰ τὴν Αʹ. ἦσαν 13 ὑποψήφιοι ἐντόπιοι, καὶ ἐκ τούτου ὠφελήθη ὁ ἐνιστάμενος· κατὰ τὴν Βʹ. ἐκλογὴν δὲν κατωρθώθη ἐπίσης πλήρης ὁμόνοια, καὶ διὰ τοῦτο πάλιν ὠφελήθη ἐκ τῆς διαιρέσεως· κατὰ τὴν τελευταίαν δὲ ἐκλογὴν ἐγὼ ὑπεστηρίχθην παρ’ ὅλων, καὶ δι’ αὐτὸ ἐφάνη αὐτὸ τὸ ἀποτέλεσμα. Κάμνω αὐτὴν τὴν παρατήρησιν, διότι δὲν τὴν ἔκαμε κανείς.

§71ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὀλίγας λέξεις ἔχω νὰ προσθέσω μεθ’ ὅσα ἐῤῥέθησαν, οὐχὶ διότι ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ μεταβάλω τὴν πλειοψηφίαν εἰς μειοψηφίαν, ἀλλὰ διότι ἐπιθυμῶ ἡ νομολογία, τὴν ὁποίαν σήμερον καθιεροῦτε, ἂν ἔχῃ ἤδη ὑπὲρ ὑμῶν τὸ κέρδος, νὰ ἔχῃ αὔριον καθ’ ὑμῶν καὶ τὰς συνεπείας. Ἤκουσα τοῦ κ. Στεφανίδου, λέγοντος, ὅτι καὶ ἡ πρώτη καὶ ἡ δευτέρα ἐκλογή, ἡ ἐνεργηθεῖσα ἐν Καλαμπάκᾳ, ἦτο ἄκυρος, ἀλλὰ σήμερον δὲν πρόκειται περὶ τούτου, πρόκειται νὰ ἐξετασθῇ τὸ κῦρος τῆς ἐνεργηθείσης ἤδη ἐκλογῆς. Ἐξήγησεν ὁ κ. Στεφανίδης ποῖον εἶναι τὸ πνεῦμα καὶ τὸ γράμμα τοῦ νόμου περὶ ἐγκαταστάσεως· ἀλλ’ αἱ παρελθοῦσαι Βουλαὶ τὸ ἐξήγησαν ἐπιεικῶς, ὥστε νὰ πλησιάζῃ ὅσον ἔνεστιν εἰς τὴν ἀρχὴν, τὴν ὁποίαν παρεδέχθησαν ὅλα τὰ ἐλεύθερα συνταγματικὰ Κράτη, τὴν ἀρχὴν τῆς γενικῆς πολιτιτογραφήσεως. Ἐνομίζομεν, ὅτι πλησιάζομεν περισσότερον εἰς τὴν ἀρχὴν αὐτὴν, εὐρύνοντες εἰς τὸν πολίτην τὸν κύκλον τῆς ἀναζητήσεως τοῦ ὑποψηφίου του. Παρατηρῶ ὅμως μετὰ λύπης, ὅτι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐπωφελήθησαν ἀπὸ τὴν ἐπιεικῆ ἐξήγησιν τοῦ νόμου, σήμερον κηρύσσονται κατὰ, διότι δὲν συμφέρει εἰς τοὺς πολιτικοὺς ὑπολογισμούς των. Ἀποδέχομαι τὴν νομολογίαν των, καὶ τὴν ἀποδέχομαι τόσῳ περισσότερον, καθόσον τὸ δεδικασμένον παρὰ μιᾶς Βουλῆς δὲν δύναται νὰ δεσμεύσῃ τὴν ἄλλην ἀπὸ τοῦ νὰ ἐξετάσῃ ἐὰν ὅλοι οἱ ἐκλεχθέντες κατῴκησαν εἰς τὴν ἐπαρχίαν, ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἐξελέχθησαν, σύμφωνα μὲ τὴν δοθεῖσαν ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Καλαμπάκας ἑρμηνείαν. Δὲν εἶναι πρώτη φορὰ, κατὰ τὴν ὁποίαν βλέπομεν εἰς τὴν πατρίδα ἡμῶν οὕτως ἐνεργοῦντας ἐκείνους, ὑπὲρ τῶν ὁποίων πάντοτε ἐφάνη ἡ Βουλὴ ἐπιεικής· τοῦτο ἀπεδείχθη εἰς πλείστας περιστάσεις ἡλίου φαεινότερον. Λέγετε, ὅτι ὁ Σιβιτανίδης δὲν ἐξελέχθη καὶ εἰς τὴν τρίτην ἐκλογὴν, ἄρα ἀπόδειξις, ὅτι ἀπεκρούετο· καὶ δὲν ἐνθυμεῖσθε, ὅτι εἰς τρίτην ἐκλογὴν δὲν ἐξελέχθη εἷς τῶν διαπρεπεστέρων πολιτικῶν ἀνδρῶν τῆς ἐπαναστάσεως, ἀναντιῤῥήτως δὲ ὁ ἱκανώτερος, ὁ ἀείμνηστος Ζωγράφος, ἐν Καλαβρύτοις; Καὶ νομίζετε, ὅτι ἀκύρωσις ἐκλογῆς ἄδικος δὲν ἐπιδρᾷ ἐπὶ τοῦ πνεύματος τοῦ λαοῦ, καὶ λαοῦ, οἷον παρέστησεν ὑμῖν ἀντιπρόσωπος τῆς Θεσσαλίας, καὶ δὲν λέγω ἐγὼ τίποτε περισσότερον, ἵνα μὴ παρεξηγηθῶ! Οὕτως εἴχομεν καὶ τότε ἄνδρας πολιτικοὺς, οἱ ὁποῖοι ὡς μόνον πρόγραμμα εἶχον τὰς ἐλευθερίας τὰς συνταγματικὰς, καὶ ἔθεσαν τὸν τόπον εἰς μέγα πένθος καὶ μεγάλας καταστροφὰς ἕνεκα τῆς φιλαρχίας των· ὅταν δὲ ἐκλήθησαν εἰς τὰ πράγματα, ἤνοιξαν τάφον, ὅπως θάψωσι τὸ συνταγματικὸν πολίτευμα, τὰς ἐλευθερίας τοῦ τόπου καὶ αὐτοὺς τοὺς ἀριστεῖς τῆς ἐπαναστάσεως. Οὕτω φωνάζουν καὶ τώρα τινὲς ὑπὲρ τοῦ νόμου, ὅταν ἦναι μειοψηφία, ἀλλ’ ὅταν γίνωνται πλειοψηφίαι, στραβώνουν καὶ τσαλαπατοῦν τὸν ὑπὲρ οὗ ἐκραύγαζον νόμον. Τί ἔγεινε μία ἀπὸ τὰς διατάξεις, αἵτινες ἐτέθησαν πρὸς ἐξασφάλισιν τοῦ δικαιώματος τῶν ἐκλογέων καὶ τοῦ νομίμου τῶν ἐκλογῶν; Εἰς περίστασιν, λέγει ὁ νόμος, καθ’ ἣν ἀδικηθῇ ἐκλογεὺς ἢ ὑποψήφιος, καταγγέλλει τὴν πρᾶξιν ἐνώπιον τῆς Δικαιοσύνης, καὶ ἡ Δικαστικὴ Ἀρχὴ κατὰ προτίμησιν ἐπιλαμβάνεται τῶν ἐξετάσεων, ὅπως, ὅταν ἡ Βουλὴ ἐξελέγχῃ τὰς ἐκλογὰς, ἔχῃ ἐνώπιόν της μίαν ἀπόφασιν, ἓν βούλευμα δικαστικὸν καὶ χρησιμεύσῃ τοῦτο ὡς βάσις μιᾶς εὐσυνειδήτου ἀποφάσεως αὐτῆς. Καὶ αὐτὴ ἡ διάταξις ὑπὸ τίνος ἐτέθη καὶ τίνες ἦσαν οἱ διαῤῥηγνύοντες τὰ ἱμάτια αὐτῶν, ὅπως ἐξασφαλίσωσι τὰς ἐκλογάς; Εἴμεθα ἡμεῖς, ἦτο αὐτὸς ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ὁ ὁποῖος ἄλλοτε ἀδικηθεὶς ἔλεγεν ἀπὸ τοῦ βήματος· «δὲν τὰ λέγω, διότι ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι θὰ σᾶς μεταπείσω, τὰ λέγω, διὰ νὰ σᾶς μουντζουρώσω»· ἦτο αὐτὸς ὁ Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, ὁ ὁποῖος, ὅτε ἠδικεῖτο, τότε ἐθεώρει, ὅτι πρέπει διὰ παντὸς μέσου νὰ ἐξασφαλισθοῦν τὰ δικαιώματα τῶν ἐκλογέων καὶ τῶν ὑποψηφίων. Καὶ ἐνθυμηθῆτε, ὅτι αἱ ἐκλογαὶ αἱ γενικαί, διότι αὗται ἀποτελοῦν τὸν κανόνα, ἐνεργοῦνται ἐντὸς δύω μηνῶν ἀπὸ τῆς διαλύσεως τῆς Βουλῆς, καὶ ἡ Βουλὴ τὸ βραδύτερον ἐντὸς τριῶν μηνῶν συνέρχεται· καὶ ἀπήτει ὁ Νομοθέτης, ἀπαιτεῖ ὁ νόμος, εἰσηγηταὶ τοῦ ὁποίου κατὰ τὸ πλεῖστον εἴμεθα ἡμεῖς, ὥστε κατὰ τὸ μηνιαῖον αὐτὸ διάστημα τὰ βουλεύματα καὶ τὰ ἀποτελέσματα τῶν ἀνακρίσεων νὰ ἦναι πλήρη καὶ ὑποβεβλημένα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Καὶ ἐδῶ τί ἔχετε; ἔχετε μίαν ἐκλογὴν, ἥτις ἐνηργήθη ἀπὸ τῆς 8ης Αὐγούστου· ἐγένοντο καταγγελίαι καὶ οὐδεμίαν δικαστικὴν βεβαίωσιν, οὔτε ὑπὲρ τῆς μιᾶς, οὔτε ὑπὲρ τῆς ἄλλης γνώμης ἔχετε. Καὶ σᾶς λέγουν ἔπειτα ἀπὸ τόσα, ὅτι ὀφείλετε νὰ ἀποστείλετε μίαν Ἐπιτροπὴν, ἀφοῦ ἔλειψεν ἡ Δικαστικὴ Ἀρχὴ ἀπὸ τοῦ σπουδαιοτέρου αὐτῆς καθήκοντος, καὶ σεῖς ἀρνεῖσθε. Καὶ εἶναι πρώτη φορὰ, καθ’ ἣν ἡ Βουλὴ ἀποστέλλει Ἐπιτροπάς; Ἡ Βουλὴ εἰς τὰ 75, κατὰ πρότασιν ἡμῶν αὐτῶν, ἀπέστειλεν Ἐπιτροπάς καὶ ἐξήτασε περὶ τοῦ νομίμου ἢ μὴ τῶν ἐκλογῶν, καὶ τὴν μὲν ἐκλογὴν Λευκάδος ἠκύρωσε, τὴν δ’ ἐκλογὴν Βονίτσης καὶ Ξηρομέρου ἐπεκύρωσεν. Εἶναι πρώτη φορὰ, καθ’ ἣν ἡ Βουλὴ ἀπέστειλεν Ἐπιτροπάς, ὥστε νὰ νομίζητε, ὅτι ἡ πρότασίς μας εἶναι τόσον δυσβάστακτος, ὥστε οὔτε νὰ τὴν ἀκούσητε; Νομίζω λοιπὸν, κύριοι, ὅτι τὸ συμφέρον τῆς Βουλῆς καὶ τὸ συμφέρον αὐτῆς τῆς Κυβερνήσεως εἶναι νὰ προτείνῃ ἡ ἰδία τὴν ἀποστολὴν Ἐπιτροπῆς, ὅπως ἀπέστειλε καὶ ἄλλοτε, ὅτε ἠθέλησε νὰ ἐξετάσῃ ἐπακριβῶς τί συνέβη καὶ ν’ ἀποδώσῃ δικαιοσύνην, καὶ ἀπέδωκε. Δὲν πρέπει λοιπὸν, ὅταν ἡμεῖς ἀδικώμεθα, τότε μόνον νὰ ἐπικαλώμεθα τὴν δύναμιν καὶ τὴν ἰσχὺν τῶν νόμων, καὶ ὅταν ἄλλοι ἀδικῶνται, ἡμεῖς νὰ συντελῶμεν εἰς τοῦτο. Αὐτὰς τὰς παρατηρήσεις ἤθελον νὰ κάμω. Τὰς ἔκαμον, ὄχι διότι, ὡς εἶπον, ἔχω τὴν πεποίθησιν νὰ μεταβάλω τὴν γνώμην σας, ἀλλὰ διὰ νὰ χρησιμεύσουν μίαν ἡμέραν ὡς νομολογία καὶ κατ’ ἐκείνων, οἵτινες παραβιάζουν τὴν ἀρχὴν, ἥτις τοὺς εἰσήγαγεν ἐν τῇ Βουλῇ.

§72ΣΤΟΥΡΝΑΡΑΣ. Ὁ προαγορεύσας εἶπεν, ὅτι ἐκτὸς τῆς Βουλῆς εἶχον ἄλλην γνώμην ἀλλ’ ἐγὼ νομίζω, ὅτι δὲν λέγεται καὶ ἐντὸς τῆς Βουλῆς ὅ,τι λέγεται ἐκτός. Ἐγὼ σπουδαστὴς ὢν ἐγνώρισα τὸν κ. Πετιμεζᾶν εἰς τὸν οἶκον τοῦ κ. Τρικούπη, τὸν ἤκουσα δὲ ἀπὸ τὰ θεωρεῖα πολλάκις ὕμνους πλέκοντα (θόρυβος).

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Περατωθείσης τῆς συζητήσεως, θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλήν. Τὸ πρῶτον ζήτημα εἶναι, ἂν ἡ ἐκλογὴ Καλαμπάκας ἦναι ἔγκυρος (θόρυβος ἀριστερά).

§74ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὅπως θέλουν νὰ τεθῇ τὸ ζήτημα.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλετε νὰ τεθῇ τὸ ζήτημα τῆς Ἐπιτροπῆς;

§76ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν ἂν δέχεται τὴν πρότασιν τῆς μειονοψηφίας νὰ σταλῇ Ἐπιτροπή, ὅπως ἐξετάσῃ τὰς ἐνστάσεις κατὰ τῆς ἐκλογῆς Καλαμπάκας.

§78ΠΟΛΛΟΙ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τῆς μειονοψηφίας νὰ πεμφθῇ Ἐπιτροπὴ λέγουν ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουν ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως).

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν 193. Ὑπὲρ τῆς ἀποστολῆς Ἐπιτροπῆς 97 καὶ κατὰ 105, ἑνὸς ἀρνηθέντος. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ὁρκίζεται ὁ Βουλευτὴς Καλαμπάκας Λεβέντης).

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρα 8η μ. μ.)