1882.11.06

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 11

Τῆς 6 Νοεμβρίου 1882.

(Σάββατον)

Ὥρα 3 Μ. Μ. Ἀπαρτίας γενομένης, ἀνεγνώσθησαν καὶ ἐνεκρίθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προτεραίας.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπὶ τοῦ Λογιστικοῦ Ἐπιτροπὴ τῆς Βουλῆς ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ ἀπολογισμοῦ τῆς περισυνῆς Συνόδου. (Ὅρα Παράρτημα). Τὸ Προεδρεῖον ἔλαβε τὸ ἑπόμενον τηλεγράφημα ἐκ Καρδίτσης. Κ. Πρόεδρον Βουλῆς, Ἀθήνας. Ἐνῷ πρὸ ἱκανοῦ χρόνου εἰσήχθη ἡ Ἑλληνικὴ Νομοθεσία ταῖς προσαρτηθείσαις Ἐπαρχίαις κτλ. (Ἀναγινώσκεται). Θὰ σταλῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν.

§2ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι. Εἶναι δημοτικὸς φόρος, κ. Πρόεδρε, καὶ πρέπει ν’ ἀποσταλῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. — Ὁ Α. Βουδούρης, δικαστικὸς κλητὴρ, αἰτεῖ περίθαλψιν δι’ ὅσας ὑπηρεσίας προσέφερεν ἀμίσθως. Ἔκθεσις ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς τῆς Ἐπαρχίας Καλαμπάκας. Ἡ πλειοψηφία τοῦ Τμήματος γνωμοδοτεῖ νὰ ἐπικυρωθῇ ἡ ἐκλογὴ τῆς Ἐπαρχίας Καλαμπάκας, καὶ ἀναγνωρισθῇ ὡς νόμιμος Βουλευτὴς αὐτῆς ὁ κ. Παῦλος Λεθέντης, κεκτημένος καὶ τὰ παρὰ τοῦ Νόμου διαγεγραμμένα πρὸς τοῦτο προσόντα.

§4ΠΟΛΛΟΙ (ἀριστερόθεν). Προηγεῖται ἡ ἐκλογὴ τῆς Ἠλείας, κύριε Πρόεδρε. (Θόρυβος).

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ζέγγελης θέλει νὰ ἀπαντήσῃ ἐπὶ προσωπικοῦ ζητήματος μίαν στιγμήν. (Θόρυβος).

§6Δ. ΣΤΑΪΚΟΣ. Πρὸ πάσης ἄλλης ἐργασίας, κύριε Πρόεδρε, προηγοῦνται αἱ ἐπερωτήσεις.

§7ΤΙΝΕΣ (δεξιόθεν). Ἡ ἐκλογὴ Καλαμπάκας, κύριε Πρόεδρε.

§8ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Προηγεῖται ἡ ἐκλογὴ τῆς Ἐπαρχίας Ἠλείας.

§9ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Αἱ ἐκλογαὶ συζητοῦνται κατ’ ἀλφαβητικὴν σειράν, προηγεῖται λοιπὸν ἡ ἐκλογὴ Ἠλείας ἀπὸ τὴν ἐκλογὴν Καλαμπάκας. (Θόρυβος).

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ μίαν στιγμήν· οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς Καλαμπάκας νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται πολλοί).

§11ΠΟΛΛΟΙ (δεξιόθεν). Τί εἶν’ αὐτὰ, κύριε Πρόεδρε; Ἡ ἐκλογὴ Ἠλείας πρέπει νὰ προηγηθῇ.

§12ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Διότι πρώτη ὑπεβλήθη.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατὰ τὴν αὐτὴν ἡμέραν ὑπεβλήθησαν καὶ αἱ δύω.

§14ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Πολὺ καλὰ, ἀλλὰ αἱ ἐκλογαὶ συζητοῦνται κατ’ ἀλφαβητικὴν σειράν, καὶ τότε προηγεῖται ἡ ἐκλογὴ τῆς Ἠλείας.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ἐπανάληψις.

§16ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Ἀδιάφορον· αὐτὸ εἶναι αὐθαιρεσία ἀνήκουστος.

§17Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Πρέπει, κύριε Πρόεδρε, νὰ προηγηθῇ εἰς τὴν συζήτησιν ἡ ἐκλογὴ τῆς Ἠλείας, πρῶτον διότι ἡ ἔκθεσις τῆς ἐκλογῆς Ἠλείας εἰσήχθη πρὸ τῆς ἐκθέσεως τῆς ἐκλογῆς Καλαμπάκας· δεύτερον, μεταξὺ δύω ἐκλογῶν ἡ συζήτησις γίνεται κατ’ ἀλφαβητικὴν τάξιν· καὶ τρίτον ἀκόμη, διότι ἡ ἐκλογὴ τῆς Ἠλείας δὲν ἔχει κἀμμίαν ἔνστασιν, ἡ δὲ τῆς Καλαμπάκας ἔχει, διότι βλέπετε, ὅτι ὑπάρχει ἔκθεσις πλειοψηφίας καὶ ἔκθεσις μειονοψηφίας, καὶ ἐνδέχεται νὰ γείνῃ συζήτησις.

§18ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (πρωθυπουργός). Ἐννοῶ τὴν ἔνστασιν, τὴν ὁποίαν ἔφερε πρὸ ὀλίγου ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐκ Κρανιδίου, ὅτι δηλαδὴ ἡ ἔκθεσις δὲν ἐτυπώθη πρὸ 24 ὡρῶν· ἂν ἐπιμείνῃ εἰς αὐτὴν, βεβαίως ὀφείλομεν ν’ ἀναβάλωμεν τὴν συζήτησιν τῆς ἐκλογῆς ἕως ὅτου παρέλθουν αἱ 24 ὧραι. Τὰ ῥηθέντα, ὅτι κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς Συνόδου λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν ἐν τῇ ἐξελέγξει τῶν ἐπαναληπτικῶν ἐκλογῶν ἡ ἀλφαβητικὴ τάξις, δὲν δύνανται νὰ ἔχωσι καμμίαν ὑπόστασιν, διότι ἐννοεῖται, ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ περιμένωμεν κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς Συνόδου νὰ ἔλθῃ ἡ ἐκλογὴ, ἡ κατὰ τὴν ἀλφαβητικὴν σειρὰν προτέρα, ἀλλὰ μήπω ὥριμος, διὰ νὰ δυνηθῶμεν νὰ προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν τῆς πρὸς ταύτην ἑτοίμου. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν, εἶναι ἡ ἡμερομηνία τῆς ὑποβαλλομένης ἐκθέσεως· ἀναντιῤῥήτως δὲ βλέπομεν ἐκ τῶν ἀνὰ χεῖρας ἐντύπων, ὅτι ἡ ἔκθεσις τῆς ἐκλογῆς Καλαμπάκας ὑπεβλήθη τῇ 4ῃ Νοεμβρίου, ἡ δὲ τῆς Ἠλείας ὑπεβλήθη τὴν 5ην Νοεμβρίου. Ὑποθέτω λοιπὸν, ὅτι κατὰ ταύτην τὴν σειρὰν θὰ συζητηθῶσι.

§19ΠΟΛΛΟΙ (ἀριστερόθεν). Ὄχι, ὄχι.

§20Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τὰ πρακτικὰ τῆς ἐκλογῆς Ἠλείας ὑπεβλήθησαν πολλὰς ἡμέρας πρὸ τῆς ἐκλογῆς Καλαμπάκας (θόρυβος).

§21ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἔπειτα, κύριε Πρόεδρε, δὲν εἶναι ὥριμος ἀκόμη ἡ ἐκλογὴ τῆς Καλαμπάκας, διότι ταύτην τὴν στιγμὴν θὰ λάβωμεν τὴν ἔκθεσιν ἐπ’ αὐτῆς. Δὲν εἴμεθα λοιπὸν μελετημένοι (θόρυβος).

§22ΙΕΡΟΜΝΗΜΩΝ. Ἡ ἐκλογὴ τῆς Καλαμπάκας ἔχει συζήτησιν, ἐνῷ τῆς Ἠλείας δὲν ἔχει καμμίαν.

§23ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἐπιμένομεν, κύριε Πρόεδρε, νὰ τηρηθῇ ὁ Κανονισμὸς, καὶ ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ ὑμεῖς, κύριε Πρόεδρε, ἐτάχθητε φρουρός· δὲν δύνασθε νὰ παραδώσητε τὰς διατάξεις τοῦ Κανονισμοῦ εἰς τὴν διάκρισιν τῶν βουλευτῶν, ἀλλ’ ὀφείλετε νὰ τὸν προστατεύητε. Ἡ ἐκλογὴ τῆς Καλαμπάκας δὲν δύναται νὰ συζητηθῇ πρὸ τῆς ἐκλογῆς Ἠλείας.

§24ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εἴπομεν, ὅτι εὐθὺς, ὡς εἷς τῶν βουλευτῶν προτείνει, ἵνα μὴ γένηται συζήτησις, μὴ παρελθουσῶν τῶν 24 ὡρῶν, δὲν δυνάμεθα νὰ προβῶμεν· ἀλλὰ τὸ αὐτὸ ἰσχύει καὶ διὰ τὴν ἐκλογὴν Ἠλείας, διότι καὶ δι’ αὐτὴν δὲν παρῆλθον 24 ὧραι. (Θόρυβος).

§25ΣΠΗΛ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Φρονῶ, κύριε Πρόεδρε, ὅτι δὲν ἁρμόζει εἰς τὴν ὑπουργικὴν πλειοψηφίαν τῆς Βουλῆς νὰ ἐπιμένῃ εἰς τὴν ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως τῆς ἐκλογῆς βουλευτοῦ ἐκ τῆς ἐπαρχίας Ἠλείας, καὶ νὰ ἀποστερῇ ἐπί τινας ἡμέρας τὴν ἐπαρχίαν ταύτην ἀπὸ τὸν νόμιμον ἀριθμὸν τῶν ἀντιπροσώπων της. Ἐὰν ὑπῆρχε κατὰ τῆς ἐκλογῆς ταύτης ἔνστασίς τις, προκαλοῦσα μελέτην καὶ συζήτησιν, ἐδικαιοῦτο πᾶς τις νὰ ζητήσῃ, κατὰ τὸν Κανονισμόν μας, τὴν ἀναβολὴν μέχρι τῆς ἐπιούσης ἀπὸ τῆς διανομῆς τῆς ἐκθέσεως τοῦ ἐξελέγξαντος ταύτην Τμήματος τῆς Βουλῆς. Ἀλλὰ κατὰ τὴν ἔκθεσιν οὐδεμία ἔγγραφος ἐν τοῖς πρακτικοῖς ἢ προφορικὴ ἐν τῷ Τμήματι τῆς Βουλῆς ἔνστασις ἐγένετο, τὸ δὲ ἐξελέγξαν ταύτην Τμῆμα, ἐν τῷ ὁποίῳ ἀντιπροσωπεύεται καὶ ἡ πλειοψηφία καὶ ἡ μειοψηφία, προτείνει παμψηφεὶ τὴν ἐπικύρωσιν ταύτης ὡς νομίμου. Μετὰ τοιαῦτα συστατικὰ περὶ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς, πᾶσα ἀναβολὴ εἶναι ἀδικαιολόγητος, καὶ ἐμφαίνει τὸν σκοπὸν τῆς ἀπὸ τῆς ψηφοφορίας ἀπομακρύνσεως ἐπὶ δύω τρεῖς ἡμέρας ἑνὸς βουλευτοῦ ἀντιπολιτευομένου (θόρυβος). Μὴ θορυβῆτε, κύριοι, ἀλλὰ τεθῆτε εἰς τὴν θέσιν τῆς ἀντιπολιτευομένης μερίδος, καὶ κρίνατε ἂν τοιοῦτόν τι δὲν ἐξάγεται ἐκ τῆς ὅλως ἀδικαιολογήτου ἀναβολῆς τῆς συζητήσεως τῆς ἐκλογῆς ταύτης. Ὅταν ἐπὶ τοιούτων ζητημάτων ἀποφασίζητε, πρέπει νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψει, ὅτι δύνασθε νὰ εὑρεθῆτε καὶ ὑμεῖς εἰς τὴν θέσιν της καὶ θέλετε ἔχει οὕτω καθ’ ὑμῶν ἓν κακὸν προηγούμενον, εἰς θεραπείαν τοῦ ὁποίου μάτην θέλετε ἐπικαλεῖσθαι τὸν ὀρθὸν λόγον καὶ τὸ δίκαιον. Δὲν δύναμαι νὰ ἀποσιωπήσω, ὅτι εἶναι ἀνάξιον εἰς τὴν θέσιν ἑνὸς πρωθυπουργοῦ νὰ ἐπιμένῃ ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς εἰς τὴν ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως ἐκλογῆς ἐχούσης τοιαῦτα περὶ τοῦ κύρους της συστατικὰ, καὶ διὰ τοῦ πρωθυπουργικοῦ βάρους του νὰ πιέζῃ ὑπὲρ τῆς γνώμης του τὴν πλειονοψηφίαν τῆς Βουλῆς. Δὲν ἀρνοῦμαι, ὅτι πᾶς ὑπουργὸς ὡς βουλευτὴς ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐκφράζῃ γνώμην· ἀλλ’ εἰς ἀντικείμενα, μὴ προσβάλλοντα τὴν ὑπουργικὴν δικαιοδοσίαν, οὐδαμῶς δικαιολογεῖται νὰ καθιστᾷ δι’ ἀγορεύσεώς του πολιτικὸν ἓν ἁπλοῦν καὶ σύνηθες ζήτημα, καὶ νὰ παρασύρῃ τὴν πλειονοψηφίαν. Ἂς μάθῃ ὅμως ἕκαστος, ὅτι δὲν κατέπεσεν εἰς θρόνος, δὲν ἐκλονίσθη τὸ Κράτος ἀπὸ τοῦ ἑνὸς ἄκρου ἕως τὸ ἕτερον, δὲν περιέστη εἰς τοιαύτας περιπετείας, διὰ νὰ γείνῃ μετάστασις τοῦ αὐθαιρέτου ἀπὸ προσώπου ὑψηλοῦ εἰς πρόσωπον ὑποδεέστερον, καὶ καταστῇ ἀνεύθυνος δικτατορία. Τοιαύτας θυσίας ὑπέστη τὸ Κράτος, διὰ νὰ γείνῃ τὸ Σύνταγμα πρᾶγμα, καὶ προστατευθῶσιν ἐξίσου τὰ δικαιώματα πάντων διὰ τῆς πραγματικῆς καὶ οὐχὶ νόθου λειτουργίας τοῦ Συντάγματος. Ἐὰν κατέπεσε τὸ Σύνταγμα, ἐὰν παρεβιάσθησαν πολλάκις καὶ παραβιάζωνται οἱ νόμοι, ἐὰν τὸ Κράτος βαίνῃ εἰς τὸν κρημνὸν, αἴτιοι εἶναι πολιτευόμενοι, οἵτινες ἀνερχόμενοι εἰς τὴν ἐξουσίαν λησμονοῦσι τὰς ἐπαγγελίας των καὶ πράττουσιν ὅλως τὰ ἐναντία ἐκείνων, δι’ ὧν ἐγοήτευσαν τὴν δημοσίαν γνώμην, καὶ δι’ ὧν ἀνῆλθον εἰς τὴν ἐξουσίαν. Τοιαύτη διαγωγὴ σπουδαίων πολιτευομένων διέχυσε καὶ ἐπιτείνει ὁσημέραι διαχύνουσα τὴν ἀπογοήτευσιν καὶ τὴν ἀπελπισίαν, τῶν ὁποίων αἱ συνέπειαι δὲν θέλουσιν ἀποβῆ ἐπὶ τέλους εὐάρεστοι εἰς τοὺς ἐκμεταλλευτάς. Τίνες ἰσχυρίζονται, ὅτι δέον νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις τῆς ἐκλογῆς τῆς ἐπαρχίας Ἠλείας; ἐκεῖνοι, οἵτινες εἰς τὴν γενικὴν ἐξέλεγξιν καὶ συζήτησιν τῶν βουλευτικῶν ἐκλογῶν ὑπεστήριξαν διὰ τῆς ἠθικῆς ἰσχύος των καὶ καθιέρωσαν δόγμα, ὅτι εἰς τὴν ὑπὸ τῆς Βουλῆς ἐξέλεγξιν τῶν ἐκλογῶν πρέπει νὰ παρορῶνται αἵ τε οὐσιαστικαὶ καὶ τυπικαὶ νομικαὶ διατάξεις, ὅταν ἡ Βουλὴ πείθεται ἑτέρωθεν, τοὐτέστι διὰ τῆς συνειδήσεως, ὅτι ἐγένετο ἐκλογὴ, καὶ ἐπλειοψήφησεν ὁ δεῖνα. Εἰς τοιαύτην ἀρχὴν χρεωστοῦσι τὴν ἐπικύρωσιν τῶν ἐκλογῶν των οἱ παρακαθήμενοι ἐνταῦθα κύριοι ἀντιπρόσωποι τῶν προσφάτως προσαρτηθεισῶν Ἑλληνικῶν χωρῶν. Τίνες προτείνουσι νῦν τὴν ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως τῆς ἐκλογῆς Ἠλείας μέχρι τῆς ἐπιούσης ἀπὸ τῆς σήμερον γενομένης διανομῆς τῆς ἐκθέσεως; Ἐκεῖνοι, οἵτινες ὑπεστήριξαν καὶ δόγμα εἰς ἄλλας ἐκλογὰς καθιέρωσαν, ὅτι καὶ νόμοι καὶ τύποι πρέπει νὰ κοιμηθῶσιν ἀπέναντι τῆς πεποιθήσεως καὶ ἀπέναντι μεμακρυσμένων τινῶν σημείων, παριστώντων, ὅτι οἱ δεῖνα καὶ δεῖνα ἐξελέγησαν καὶ εἶναι νόμιμοι ἀντιπρόσωποι. Ἂς μάθωσιν ὅμως πάντες, ὅτι ἀποφάσεις ἐπὶ τῶν ἐκλογῶν ἐκδιδόμεναι ἀναλόγως τῶν προσώπων καὶ οὐχὶ τῶν πραγμάτων, ἀποφάσεις τοιαῦται, στηριζόμεναι εἰς τὸ αὐθαίρετον καὶ τὸν κομματισμὸν, οὐχὶ δὲ εἰς γενικὴν ὁμοίαν ἀρχὴν περὶ πάντων, καταῤῥίπτουσι τὸ κῦρος τῆς ἀντιπροσωπείας καὶ ὑποσκάπτουσι τὰ συνταγματικὰ θεμέλια.

§26ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Τὰ διάφορα ἀντικείμενα, κύριε Πρόεδρε, κατὰ τὸν Κανονισμὸν, ἔρχονται κατὰ τὴν σειρὰν, καθ’ ἣν ὑποβάλλονται ἐνώπιον τοῦ προεδρείου. Πρῶτον ζήτημα λοιπὸν, τὸ ὁποῖον ὀφείλει νὰ ἐξετάσῃ ἡ Βουλὴ, εἶναι ὁποία ἐκ τῶν ἐκθέσεων ὑπεβλήθη πρώτη ἐνώπιον τοῦ Προεδρείου, διότι, κατὰ τὸν Κανονισμόν, τότε καὶ αὐτὴ ὀφείλει νὰ ἔλθῃ ὑπὸ συζήτησιν. Ὁ κ. πρωθυπουργὸς ἐπεκαλέσθη τὴν ἡμερομηνίαν τῆς ἐκθέσεως, διϊσχυρίσθη δὲ, ὅτι ἐκ τῶν δύω, ἡ μὲν τῆς Ἠλείας ὑπεβλήθη τὴν 5 Ν)βρίου, ἡ δὲ τῆς Καλαμπάκας τὴν 4 Ν)βρίου· ἀλλὰ δὲν εἶναι αὐτὴ ἡ ἡμερομηνία, ἐκ τῆς ὁποίας θὰ ἀποδειχθῇ ἡ ἡμέρα, καθ’ ἣν ὑπεβλήθη ἐνώπιον τοῦ Προεδρείου· ταύτην δὲ τὴν ἡμερομηνίαν θὰ τὴν ἀνεύρῃ τὸ Προεδρεῖον ἐκ τῶν βιβλίων, τὰ ὁποῖα κρατεῖ.

§27ΤΙΝΕΣ. Ἀπὸ τὰ πρακτικά.

§28ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Δὲν εἶναι ἀνάγκη βιβλίων· ὁ κ. Πρόεδρος χθὲς ἀνήγγειλε τὴν ὑποβολὴν τῆς ἐκθέσεως Καλαμπάκας.

§29ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Δὲν εἶναι ζήτημα, ὅτι ἡ ἔκθεσις τῆς Ἠλείας ὑπεβλήθη προτήτερα, χθὲς δὲ ὑπεβλήθη ἡ ἔκθεσις τῆς Καλαμπάκας πρῶτον τῆς πλειονοψηφίας, καὶ μετ’ ὀλίγον τῆς μειονοψηφίας. Ἄρα πρώτη θὰ ἔλθῃ ὑπὸ συζήτησιν ἡ ἐκλογὴ τῆς Ἠλείας· ἐὰν δὲ ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς ταύτης ὑποβληθῇ ἔνστασις ἀναβολῆς, τότε ἡ Βουλὴ θὰ σκεφθῇ ἐπὶ τούτου, καὶ ἂν παραδεχθῇ ἀναβολὴν, θὰ προβῇ ἔπειτα εἰς τὴν ἐκλογὴν Καλαμπάκας· ἐν περιπτώσει δὲ, καθ’ ἣν ὑποδειχθῇ ἔνστασις ἀναβολῆς κατ’ ἀμφοτέρων τῶν ἐκλογῶν, τότε πάλιν ἡ Βουλὴ θὰ σκεφθῇ ἐπ’ αὐτῶν. Τὸ προεδρεῖον ὀφείλει νὰ τηρήσῃ τὸν Κανονισμόν (θόρυβος).

§30ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Συμβουλευθῆτε τὰ πρακτικὰ, κύριε Πρόεδρε (θόρυβος).

§31ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Αἱ ἐκθέσεις ἀμφοτέρων τῶν Τμημάτων ἐπί τε τῆς ἐκλογῆς Καλαμπάκας καὶ Ἠλείας διενεμήθησαν συνάμα σήμερον. Ἑπομένως, κατὰ τὸν Κανονισμὸν, πρέπει νὰ παρέλθωσιν 24 ὧραι ἀπὸ τῆς διανομῆς, ὅπως συζητηθῶσι.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔγεινεν ἡ ἔνστασις αὐτή.

§33Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ εἶμαι ἐπικυρωτικὸς διὰ τὴν ἐκλογὴν Ἠλείας, διότι οὐδεμία ἔνστασις ἐγένετο, ἀλλ’ ὀφείλομεν νὰ ἐμμείνωμεν εἰς τὸν Κανονισμόν. Κατὰ τὰς ἐκθέσεις πρέπει νὰ προταχθῇ ἡ ἐκλογὴ Καλαμπάκας· ἄλλως, καὶ ἐπὶ τῶν δύω ἐκλογῶν πρέπει νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις, διότι πρέπει νὰ παρέλθωσιν 24 ὧραι μετὰ τὴν διανομὴν τῶν σχετικῶν ἐκθέσεων (θόρυβος). Ἐὰν δὲ πρόκηται νὰ ἐπιληφθῶμεν τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῶν τοιούτων ἐκλογῶν καὶ πρὸ τῆς παρελεύσεως τῶν 24 ὡρῶν ἀπὸ τῆς διανομῆς τῶν σχετικῶν ἐκθέσεων, τότε πρέπει νὰ προηγηθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Καλαμπάκας· ἄλλως, ἂν τηρήσωμεν αὐστηρῶς τὸν Κανονισμόν, δὲν δυνάμεθα νὰ προβῶμεν εἰς συζήτησιν οὐδεμιᾶς τῶν ἐκλογῶν τούτων, πρὶν ἢ παρέλθωσιν 24 ὧραι ἀπὸ τῆς διανομῆς τῶν σχετικῶν ἐκθέσεων.

§34ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Νομίζω, ὅτι αὐτὴν τὴν στιγμὴν, ἐκ τῆς ἐνστάσεως, τὴν ὁποίαν ὁ Βουλευτὴς Ἠλείας προτείνει εἰς τὴν Βουλήν, αὐτὴν τὴν στιγμὴν πρόκειται νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα ποία ἐκλογὴ θὰ προηγηθῇ. Αὐτὸ εἶναι τὸ ζήτημα, καὶ θὰ λυθῇ σύμφωνα μὲ τὴν κατάθεσιν τῶν ἐκθέσεων τῶν ἐκλογῶν. Ὅταν δὲ λυθῇ τὸ ζήτημα τοῦτο, ποία ἐκλογὴ θὰ προηγηθῇ, τότε ἀνήκει τὸ δικαίωμα εἰς τοὺς Βουλευτὰς νὰ κάμουν ἔνστασιν, ὅτι δὲν διενεμήθη πρὸ 24 ὡρῶν. Ὅμως τὸ ζήτημα τοῦτο πρέπει νὰ τὸ λύσῃ πρῶτον ἡ Βουλή, καὶ εἰς αὐτὸ καλεῖται ἡ Βουλὴ νὰ δώσῃ τὴν ψῆφόν της.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι Βουλευταί, παρακαλῶ· τὸ Προεδρεῖον φρονεῖ, ὅτι δυνάμει τοῦ Κανονισμοῦ, δὲν δύναται ἡ Βουλὴ ἐπ’ οὐδεμιᾷ περιπτώσει νὰ προβῇ εἰς τὴν συζήτησιν τῆς ἐκλογῆς, πρὶν διανεμηθῇ ἡ ἔκθεσις πρὸ 24 ὡρῶν· ὥστε ἀναβάλλονται καὶ αἱ δύω ἐκλογαί.

§36Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν διενοεῖτο νὰ ὑποβάλῃ πρότασιν εἰς τὴν Βουλὴν ἀντιβαίνουσαν εἰς τὰς διατάξεις τοῦ Κανονισμοῦ. Ἐὰν ὑπάρχῃ ἔνστασις, ὅτι αἱ ἐκθέσεις δὲν διενεμήθησαν πρὸ 24 ὡρῶν, βεβαίως δὲν δυνάμεθα νὰ προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν οὐδεμιᾶς τῶν τοιούτων ἐκλογῶν (θόρυβος).

§37ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἐὰν κατόπιν τῆς ἐμῆς ἐνστάσεως τὸ Προεδρεῖον ἔλαβεν ἀφορμὴν νὰ ἐφαρμόσῃ τὸν Κανονισμόν, ἐγὼ δηλῶ ὅτι ἀποσύρω τὴν ἔνστασίν μου.

§38Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Ὁ κ. Στεφανόπουλος ἔκαμε τὴν ἔνστασιν.

§39ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἐγὼ τὴν ἔκαμα (θόρυβος). Ἐπαναλαμβάνω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ἐὰν τὸ Προεδρεῖον ἔλαβεν ἀφορμὴν νὰ ἐφαρμόσῃ τὸν Κανονισμὸν ἐκ τῆς ἐμῆς ἐνστάσεως, ἐγὼ τὴν ἀποσύρω.

§40ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ἀποσύρητε τὴν πρότασίν σας.

§41ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ἔφερα τὴν ἔνστασιν, καὶ ἐπιμένω νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ Κανονισμὸς, νὰ ἀναβληθῶσι καὶ αἱ δύω ἐκλογαί.

§42ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Ἡ ἀπόφασις τοῦ Προεδρείου εἶναι ἀμετάτρεπτος. Τί τὸ ἐκάμαμεν ἐδῶ! (θόρυβος).

§43ΠΟΛΛΟΙ. Ἀναβάλλονται καὶ αἱ δύω.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Στάϊκος ἔχει νὰ κάμῃ ἐπερώτησιν.

§45ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (πρωθυπουργός). Ὁ κ. βουλευτὴς Οἰτύλου ἐζήτησε διαφόρους καταστάσεις· τὰς πλείστας ἐξ αὐτῶν καταθέτω· θέλω δὲ καταθέσει ἐντὸς ὀλίγων ἡμερῶν τὰς ἀφορώσας εἰς τὴν δύναμιν κατὰ τὴν πρώτην Νοεμβρίου, διότι, ὡς ἐννοεῖ ὁ κ. βουλευτὴς, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν ἀκόμη σήμερον ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν τὰς πληροφορίας. Ἐλπίζομεν μετὰ 2–3 ἡμέρας νὰ τὰς ἔχωμεν. Ἐπίσης καὶ ὁ κ. βουλευτὴς Λακεδαίμονος ἐζήτησε διαφόρους πληροφορίας περὶ τῶν ἀφορώντων εἰς τὴν ἀστυνομίαν ἐν ταῖς νέαις Ἐπαρχίαις, π. χ. πόσα ἐδαπανήθησαν διὰ τὴν ἀστυνομίαν ἐκείνην ἐκ τῶν τῆς δημοσίας ἀσφαλείας. Τὰ δαπανηθέντα ἀνέρχονται εἰς 796 δραχμάς· ταῦτα ἐδαπάνησεν ἡ ἀστυνομία ἐκ τῆς πιστώσεως τῆς δημοσίας ἀσφαλείας.

§46Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὑπάρχουν καὶ ἄλλα κεφάλαια.

§47ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐκ τῆς πιστώσεως δὲ τοῦ προϋπολογισμοῦ, τῆς ἀφορώσης εἰς τὸ προσωπικὸν τῶν ἀστυνομιῶν, πιστώσεως ἀνερχομένης εἰς 300 χιλιάδας δραχμῶν, ἐδαπανήθησαν μέχρι τοῦδε 192,000· θὰ δαπανηθῶσιν ἔτι κατ’ ἀνώτατον ὅρον μέχρι τέλους τοῦ ἔτους 85,000· τὸ πιθανώτερον μάλιστα εἶναι, ὅτι δὲν θέλει δαπανηθῇ πλειότερον τοῦ ἡμίσεος· ἀλλὰ καὶ ἂν δαπανηθῇ ὁλόκληρον τὸ ποσὸν τῶν 85,000 δραχμῶν, πάλιν ἔχομεν δαπάνην κατωτέραν τῆς πιστώσεως, ἤτοι 277,000 δραχμῶν. Καὶ ἐνταῦθα λείπει μία κατάστασις τοῦ νομοῦ Τρικκάλων ὡς πρὸς τὴν τοποθέτησιν τῶν ἀστυνομιῶν, τὴν ὁποίαν θέλω ὑποβάλει, νομίζω, αὔριον. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Καλαμῶν ἐζήτησε νὰ ὑποβληθῶσι τὰ ἐκ Καλαμῶν τηλεγραφήματα, περὶ ὧν ἐγένετο λόγος. Καὶ ὡς πρὸς μὲν τὰ τηλεγραφήματα, ἅτινα φέρουσι τὴν ὑπογραφὴν αὐτοῦ καὶ τῶν κ.κ. βουλευτῶν Κάρτσωνα καὶ Πεῤῥωτοῦ, δὲν δύναμαι ἐγὼ νὰ ὑποβάλω αὐτά. Τὰ τηλεγραφήματα ταῦτα ἀνήκουσιν εἰς τοὺς κ.κ. Τζάνεν, Κάρτσωναν καὶ Πεῤῥωτήν· ἂν θέλωσι νὰ τὰ ὑποβάλωσι δι’ ἐμοῦ, δύναμαι νὰ τὰ ζητήσω κατ’ ἐντολὴν αὐτῶν ἐκ τοῦ Τηλεγραφείου· ἀλλ’ ἐὰν ἔχωσι παρ’ ἑαυτοῖς τὰ σχέδια, δὲν βλέπω διὰ τί δὲν τὰ ὑποβάλλουσι, καὶ καταφεύγουσιν εἰς τὸν περιστροφικὸν τοῦτον τρόπον. Ὁ κ. Τζάνες εἶπεν, ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον ἐνταῦθα ἐκ τοῦ Τηλεγραφείου εἶχε λάβει γνῶσιν τῶν ἀποσταλέντων τηλεγραφημάτων· τοῦτο δύναται νὰ συμβῇ, διότι τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν εἶναι ὁ ἐπόπτης τοῦ Τηλεγραφείου, καὶ δύναται διὰ λόγους δημοσίας τάξεως νὰ λαμβάνῃ γνῶσιν τῶν τηλεγραφημάτων καὶ ἀποφασίζῃ ἐὰν τηλεγράφημά τι θέλει σταλῆ ἢ οὐ. Ἐν τῇ περιπτώσει ταύτῃ δὲν ἔλαβον γνῶσιν τοῦ τηλεγραφήματος τούτου. Ἐπεκράτησε δὲ, ἀφότου ἐγὼ διευθύνω τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν — δὲν γιγνώσκω τί ἐγίγνετο ἐπὶ τῶν προκατόχων μου — οὐδέποτε νὰ ἀπαγορεύηται ἡ διαβίβασις οἱουδήποτε τηλεγραφήματος οὐδενὸς τηλεγραφήματος ἡ διαβίβασις ἠμποδίσθη, ἐνόσῳ διευθύνω τὸ Ὑπουργεῖον ἐγώ. Οὐχ ἧττον λαμβάνω γνῶσιν πολλῶν τηλεγραφημάτων καὶ πολλὰ μοὶ διευθύνονται παρὰ τοῦ Διευθυντοῦ τοῦ Τηλεγραφείου τηλεγραφήματα, τὰ ὁποῖα, κατ’ αὐτὸν, περιέχουσι ψευδεῖς εἰδήσεις, ἵνα ἀποφανθῶ ἂν πρέπῃ ν’ ἀποσταλῶσιν· ἐγὼ ὅμως ἀποφαίνομαι πάντοτε ὑπὲρ τῆς ἀποστολῆς, θεωρῶν, ὅτι αἱ ψευδεῖς εἰδήσεις οὐδὲν δύνανται νὰ βλάψωσι, καὶ ὅτι ἦτο καλλίτερον νὰ ἀποφεύγῃ τὸ Ὑπουργεῖον νὰ μεταχειρίζηται λογοκρισίαν, καθ’ ἣν ἔχει ἐξουσίαν ἐκ τοῦ νόμου. Τὸ τηλεγράφημα, ἐκ τοῦ ὁποίου ἐπληροφορήθην ἐγὼ ἐκ τῶν Καλαμῶν, τὰ ἐντεῦθεν τηλεγραφηθέντα, εἶναι ἐκ Καλαμῶν τῆς 3)15 Νοεμβρίου 1882 «Ὑπουργεῖον Ἐσωτερικῶν. Βουλευταὶ Κάρτσωνας, Πεῤῥωτὴς καὶ Τζάνες τηλεγραφοῦσι πρὸς Λυκουρέζον ἐρωτῶντες ἐὰν ἐγένοντο φόνοι ἕνεκα ἔριδος ἀλλαγῆς νομισμάτων. Τοῦτο ψευδέστατον. Οὐδεὶς ἐφονεύθη, οὐδεὶς ἐπληγώθη, οὐδ’ ἔρις κἂν ὑπῆρξέ τις.» Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς ἀπηύθυνεν ἐπερώτησιν περί τινων συμβάντων μεταξὺ χωροφυλάκων, πολιτῶν καὶ Δημάρχου. Ἀνάκρισις δικαστικὴ ἐνεργεῖται καὶ ἀνάκρισις διοικητική. Τῆς δικαστικῆς ἀνακρίσεως δὲν ἔχομεν ἔτι γνωστὰ τὰ ἀποτελέσματα· περὶ δὲ τῆς διοικητικῆς ἰδοὺ ἓν τῶν τηλεγραφημάτων, τὰ ὁποῖα ἔλαβον: (Ἀναγινώσκει). Ὑποβάλλω νομοσχέδιον περὶ στρατιωτικῆς ἀπογραφῆς ἐν τοῖς Νομοῖς Λαρίσσης, Τρικκάλων καὶ Ἄρτης κατὰ κατὰ τὸ 1883. Εἶναι ἰδίως ἀναγκαία ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου τούτου διὰ τὸν ἑξῆς λόγον. Ἀπεδείχθη κατὰ τὴν σύνταξιν τοῦ μητρῴου τῶν ἀῤῥένων ἐν τῷ παλαιῷ Βασιλείῳ, ὅτι οἱ ἐγγραφόμενοι ἀποφεύγουσι πάντες νὰ ἐγγραφῶσιν ὑπὸ ἡλικίαν 21 ἐτῶν, ἢ καὶ μικροτέραν ἀλλὰ προσεγγίζουσαν, καὶ ἐὰν δὲν λάβωμεν μέτρον τι, δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν τὴν βεβαιότητα, ὅτι κατὰ τὴν προσεχῆ κλήρωσιν οὐδένα θὰ ἔχωμεν κληρωτὸν ἐκ τῶν νέων Ἐπαρχιῶν. Τούτου ἕνεκα εἶναι ἀνάγκη νὰ καθορισθῶσι τὰ τῆς διαδικασίας, ἥτις θὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν εἰλικρινεστέραν κατάρτισιν τοῦ μητρῴου τῶν ἀῤῥένων καὶ τοῦ καταλόγου τῶν στρατευσίμων. (Ὅρα Παράρτημα).

§48ΤΖΑΝΕΣ. (Ὅρα παράρτημα).

§49Δ. ΣΤΑΪΚΟΣ. Ἐν τῶν πρώτων δημοτικῶν σχολείων τῆς ἐπαρχίας, ἣν ἀντιπροσωπεύω, διατελεῖ κεκλεισμένον. Πρὸ καιροῦ ἐγὼ αὐτὸς ὡς βουλευτὴς τῆς ἐπαρχίας ἀπηύθυνα πρὸς τὸν κύριον ἐπὶ τῆς Παιδείας Ὑπουργὸν ἐπιστολήν, ἐν ᾗ ἐνέκλειον καὶ ἀναφορὰν πτυχιούχου τοῦ Διδασκαλείου, ἐξαιτουμένου τὸν διορισμόν του ὡς δημοδιδασκάλου εἰς τὴν κενὴν θέσιν τοῦ δημοτικοῦ σχολείου Κιονίου, πρωτευούσης τοῦ δήμου Νηριτίων τῆς Ἰθάκης. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν τὴν αἴτησιν καὶ ἐνήργησε τὸν διορισμόν. Ἀλλ’ ὁ διορισμὸς οὗτος δὲν ἔφθασεν εἰς τὸν πρὸς ὃν ὅρον· τὸ δημοτικὸν σχολεῖον ἐξακολουθεῖ ἀργοῦν, ὁ δημοδιδάσκαλος ἀπελπισθεὶς ἀνεχώρησεν ἐξ Ἰθάκης καὶ εὗρε θέσιν ἐν Πειραιεῖ, παραδόξως δὲ, καὶ ἀγνοῶ διὰ τίνας λόγους, ὁ διορισμός του εὑρίσκεται καὶ σήμερον ἔτι ἐν τῷ θυλακίῳ ἑνὸς τῶν συναδέλφων μας, κύριοι Βουλευταί. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῆς Παιδείας Ὑπουργὸν νὰ μᾶς πληροφορήσῃ ἢ μᾶλλον ἐξηγήσῃ τὸ παράδοξον αὐτό.

§50ΡΑΛΛΗΣ. Ὁ διορισμὸς ἐδημοσιεύθη εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως.

§51ΣΤΑΪΚΟΣ. Τοῦτο εἶναι ἀδιάφορον. Ἐμὲ ἐνδιαφέρει τὸ κλείσιμον τοῦ σχολείου Κιονίου, τὸ ὁποῖον προέρχεται ἐκ τοῦ ὅτι, ἀντὶ ὁ διορισμὸς νὰ σταλῇ πρὸς τὸν διορισθέντα, μουχλιάζει ἐν τῷ θυλακίῳ Βουλευτοῦ, καὶ περὶ τούτου, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἀπευθύνω τὴν ἐπερώτησίν μου.

§52ΠΗΛΙΚΑΣ. Ἐνόμιζον, κύριοι, ὅτι μετὰ τὴν ζωηρότητα, μὲ τὴν ὁποίαν ἀνῆλθε τὸ βῆμα ὁ ἀξιότιμος συνάδελφός μου, ἤθελεν ὑποβάλει τι σπουδαῖον. Οὔτε ἡ Κυβέρνησις, οὔτε ὁ Ὑπουργὸς, οὔτε ἐγὼ πταίομεν δι’ ὅσα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφός μου. Ἅμα ἔμαθον, ὅτι τὸ Σχολεῖον αὐτὸ εἶναι κεκλεισμένον, ὅτι ὁ διδάσκαλος δὲν ἔκαμεν ἔναρξιν τῶν παραδόσεών του, ἀμέσως εἰδοποίησα περὶ τούτου τὸν Ὑπουργὸν, ὁ ὁποῖος ἀμέσως ἔπαυσε τὸν διδάσκαλον ἐκεῖνον καὶ διώρισε τὸν ἀπόφοιτον τοῦ Διδασκαλείου.

§53ΣΤΑΪΚΟΣ. Τὸν πτυχιούχον.

§54ΠΗΛΙΚΑΣ. Τὸ ἴδιον εἶναι. Ἔχω ἀφορμὴν νὰ εὐγνωμονῶ πρὸς τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, διότι ὅλα τὰ σχολεῖα τῆς Ἐπαρχίας μου εἶναι πλήρη, μόνον αὐτὸ ὑστέρησε, διότι ὁ διδάσκαλος ἐκεῖνος εἶναι ἀντίπαλός μου καὶ ἀνήκει εἰς τὸ κόμμα τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου μου. Ἠθέλησε δὲ αὐτὸς ὁ κύριος νὰ δυσχεράνῃ τὴν θέσιν μου, καὶ ἀφοῦ μοὶ παρήγγειλεν, ὅτι θέλει νὰ μείνῃ διδάσκαλος ἐκεῖ, ἔπειτα, μετὰ τὴν συνεννόησιν μετὰ τοῦ δημάρχου, πότε ἔλεγεν, ὅτι παραιτεῖται, πότε, ὅτι μένει. Ποῖος τὰ πταίει αὐτὰ ὅλα; ὁ κ. Ὑπουργός; Ἐγὼ λοιπὸν ἦλθον ἐδῶ, παρέστησα τὰ πράγματα· διωρίσθη ἀμέσως αὐτὸς ὁ πτυχιοῦχος, ὅστις θὰ ὑπάγῃ εἰς τὴν θέσιν του. Ἂς μάθῃ δὲ ἕκαστος, ὅτι ἐγὼ φροντίζω καὶ μεριμνῶ περὶ ὅλων τῶν ὑποθέσεων τῆς Ἐπαρχίας μου, ἰδίως περὶ τῶν ἀφορώντων τὴν ἐκπαίδευσιν.

§55ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἔχω ν’ ἀπαντήσω εἰς τὰς ἐπερωτήσεις τοῦ ἀξιοτίμου κ. Φιλαρέτου, εἰς τὴν ἐπερώτησιν τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ κ. Μαυρομμάτη, εἰς τὴν ἐπερώτησιν, ἢ μᾶλλον πρόκλησιν, τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ Καλαβρύτων κ. Ἀθανασ. Πετιμεζᾶ καὶ εἰς τὴν τελευταίαν ἐπερώτησιν τοῦ κ. Σταΐκου. Ἄρχομαι ἐκ τῶν τελευταίων, διότι εἶναι συντομώτεραι. Εἶναι πράγματι ἀληθὲς, ὅτι μίαν μόνην παράστασιν περὶ τῶν σχολείων τῆς πατρίδος του μοὶ ἀπηύθυνεν ὁ κ. Στάϊκος, αὐτὴν, περὶ ἧς πρόκειται· εἶναι ἐπίσης ἀληθὲς, ὅτι ἅμα ἦλθεν εἰς Ἀθήνας καὶ τὸν συνήντησα, τῷ εἶπον, ἔλαβον ἐπιστολήν σου· ἔχεις δίκκιον· ὅταν ὑπάρχῃ διδάσκαλος ἐξελθὼν ἀπὸ τὸ Διδασκαλεῖον, ὁ ὁποῖος θέλει νὰ ἔλθῃ εἰς τὴν Ἰθάκην, πρέπει νὰ διορισθῇ καὶ θὰ τὸν διορίσω.

§56ΣΤΑΪΚΟΣ. Τὸ ἠρνήθην τοῦτο;

§57ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Εἶναι ἐπίσης ἀληθὲς, ὅτι, ὅταν κατόπιν ἦλθεν καὶ ὁ κ. Πήλικας, τῷ ἐκοινοποίησα τὴν αἴτησιν τοῦ κ. Σταΐκου, καὶ ὁ κ. Πήλικας ἐπῄνεσε μάλιστα καὶ μοὶ εἶπεν, ὅτι τὸ Σχολεῖον αὐτὸ εἶναι κεκλεισμένον, δι’ ἃς αἰτίας ἀνέφερε πρίν. Εἶναι ἐπίσης ἀληθὲς, ὅτι καὶ σήμερον συναντηθεὶς μετὰ τοῦ κ. Σταΐκου εἰς τὸν διάδρομον ἤκουσα παρ’ αὐτοῦ, ὅτι θὰ μοὶ ἀπευθύνῃ μίαν παράκλησιν. Τὸν ἠρώτησα, ἂν ᾖναι ἄλλο ἀπ’ ἐκεῖνο, ὅπερ ἤδη ἐξετελέσθη. Ἐὰν μοὶ ἔλεγεν, ὅτι πρόκειται περὶ αὐτοῦ, ἤθελον τῷ δώσει τὰς ἐξηγήσεις, τὰς ὁποίας θὰ δώσω ἤδη. Δὲν ἐκοινοποιήθη ἀκόμη ὁ διορισμὸς αὐτοῦ τοῦ πτυχιούχου, διότι τὸν εἴχομεν διορίσει εἰς Βῶλον, ὅπου δὲν ἤθελε νὰ ὑπάγῃ. Καίτοι τὸ Ὑπουργεῖον ἠμποροῦσεν ὡς ἐκ τούτου νὰ ἔχῃ τι κατ’ αὐτοῦ, ἀλλ’ ἐπειδὴ σεῖς ὁ ἀντιπολιτευόμενος τὸν ἐζητήσατε διὰ τὴν πατρίδα σας, ἐχάλασα τὸν πρῶτον διορισμὸν διὰ Βῶλον καὶ τὸν διώρισα εἰς Ἰθάκην, ἀλλὰ δὲν ἤξευρον ποῦ εὑρίσκεται. Ὁ διορισμὸς εἶναι ὑπογεγραμμένος πρὸ ἡμερῶν· ἐὰν αὐτὸς, ὡς εἴπατε πρὸ ὀλίγου, ὑπῆγεν εἰς ἰδιαίτερον κατάστημα εἰς Πειραιᾷ, τί πταίω ἐγώ; Ἐκτὸς τούτου ὁ διορισμὸς ἐδημοσιεύθη πρὸ ἡμερῶν εἰς τὴν Ἐφημερίδα, ὥστε καὶ ἂν ἤθελε παραπέσει, ἤξευρεν αὐτὸς ὁ Κύριος, ὅτι διωρίσθη εἰς Ἰθάκην.

§58ΣΤΑΪΚΟΣ. Κύριε Ὑπουργὲ, μὲ συγχωρεῖτε μίαν λέξιν, διὰ νὰ μὴ ἐπανέλθω. Εἴδατε, ὅτι ἐγὼ δὲν ἔθεσα εἰς ἀμφιβολίαν τὴν καλήν σας πίστιν καὶ διάθεσιν εἰς τὸ νὰ μὴ ἀφήσητε κεκλεισμένον ἓν Σχολεῖον τῆς πατρίδος μου· σᾶς ἐρωτῶ μόνον τίς ἦτο ἡ ἀνάγκη νὰ ἐρωτήσητε, ἐὰν ὁ συνάδελφός μου κ. Πήλικας ἐπιμένῃ ἢ μή; δεύτερον πρὸ πόσων ἡμερῶν ἐκοινοποιήθη ὁ διορισμὸς αὐτὸς καὶ ποῦ εὑρίσκεται ἤδη;

§59ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Νομίζω, ὅτι ἀρκετὰ εἶπον περὶ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος. Ἔρχομαι εἰς τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν Καλαβρύτων κ. Α. Πετιμεζᾶν, ὁ ὁποῖος χθὲς ἐν τῇ ζωηρᾷ ἐπιθέσει του κατὰ τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἐλησμόνησε καὶ τὸ πτωχὸν Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας καὶ τὸν Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, προσωπικῶς ἀπευθυνόμενος πρὸς ἐμὲ καὶ λέγων, «ἐσύστησες Σχολεῖον θηλέων εἰς τὴν Ἐπαρχίαν μου, εἰς τὰ Μαζέϊκα, ἀλλὰ τὸν σκοπὸν, τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκεις, δὲν θὰ τὸν κατορθώσῃς». Ἔμεινα ἐνεός, ποῖον σκοπὸν ἠμπορεῖ νὰ ἐπιδιώκῃ ἕνας Ὑπουργὸς, συνιστῶν σχολεῖον θηλέων εἰς μίαν Ἐπαρχίαν! Ἐσύστησα καὶ Σχολεῖον δημοτικὸν ἀῤῥένων καὶ Γυμνάσιον εἰς Καλάβρυτα, νομίζων, ὅτι εἶναι ὠφέλιμα. Ἐὰν νομίζῃ ὁ κ. Βουλευτὴς, ὅτι ἐκ πλαγίων σκοπῶν, διὰ νὰ βλάψω τὴν ἐπαρχίαν του, ἐσύστησα αὐτὰ τὰ Σχολεῖα, ἀρκεῖ νὰ τὸ εἴπῃ καὶ ἀμέσως κατεπειγόντως θέλω τὰ κλείσει ὅλα.

§60Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν τὸ δέχομαι ἐγὼ αὐτό.

§61ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἔρχομαι εἰς τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν Βονίτσης κ. Μαυρομμάτην. Ὁ κ. Μαυρομμάτης παρεπονέθη, ὅτι καθὼς εἰς τὰ διοικητικὰ, οὕτω καὶ εἰς τὰ τῆς παιδείας πηγαίνει κακῶς ἡ ἐπαρχία του, μολονότι εἶπεν, ἀνεβοκατέβη τὴν κλίμακα τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας, μολονότι ἐπανειλημμένως εἶδε τὸν κ. Λάμπρον καὶ ἀφῆκε σημειώσεις. Δύναμαι νὰ βεβαιώσω, ὅτι τῷ ὄντι ἀνῆλθε τὴν κλίμακα τοῦ Ὑπουργείου ὁ κ. Μαυρομμάτης, καθότι κατὰ τὸ διάστημα τῆς ἀπουσίας τῆς Βουλῆς δὶς ἢ τρὶς, ἐνῷ ἐγὼ ἀνηρχόμην τὴν κλίμακα, συνήντησα τὸν κ. Μαυρομμάτην κατερχόμενον· μὲ ἐχαιρέτισεν εὐγενέστατα, χωρὶς νὰ μὲ ὁμιλήσῃ, τὸν ἀντεχαιρέτισα εὐγενέστατα χωρὶς νὰ τῷ ὁμιλήσω. Ὅτι ὑπῆγε πολλάκις εἰς τὸν κ. Λάμπρον καὶ ἀφῆκε σημειώσεις, δὲν δύναμαι νὰ τὸ βεβαιώσω· ἔχω ἀμυδρὰν συνείδησιν· ὅτι μίαν ἡμέραν, εἰσερχόμενος διὰ μίαν στιγμὴν εἰς τὸ γραφεῖον τοῦ κ. Λάμπρου, εἶδα ἐκεῖ τὸν κ. Μαυρομμάτην. Μετὰ τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ κ. Μαυρομμάτη, ἠρώτησα τὸν κ. Λάμπρον, καὶ μὲ ἐβεβαίωσεν, ὅτι τοῦ ἔδωκεν ὁ κ. Μαυρομμάτης σημειώσεις περὶ διορισμοῦ γραμματοδιδασκάλων, ἀλλ’ ἐπειδὴ δὲν συνωδεύοντο μὲ καμμίαν ἀπόδειξιν, ὅτι αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι εἶχον τὰ προσόντα, δὲν ἐνόμισεν, ὅτι ἔπρεπε νὰ μὲ ἀπασχολήσῃ μὲ αὐτάς. Ἀλλὰ, προσέθεσε χθὲς ὁ κ. Μαυρομμάτης, ὅτι ἐπαύθη μία διδασκάλισσα εἰκοσαετοῦς ὑπηρεσίας εἰς τὴν ἐπαρχίαν ἐκείνην. Δὲν ἐνθυμοῦμαι νὰ ἔκαμα καμμίαν παῦσιν εἰς Βόνιτσαν· ἐξήτασα τὴν ὑπηρεσίαν καὶ εὗρον, ὅτι μία μόνη μετακίνησις εἰς τὴν ἐπαρχίαν Βονίτσης εἶναι, ἡ ἀμοιβαία μετάθεσις ἐντὸς τῆς ἐπαρχίας δύω δημοδιδασκαλισσῶν. Ἐὰν μία ἦναι αὕτη, περὶ ἧς ὡμίλησεν ὁ κ. Μαυρομμάτης, δὲν γνωρίζω. Ἔρχομαι εἰς τὸν κ. Φιλάρετον, μεθ’ οὗ θὰ μείνωμεν περισσότερον παρὰ μὲ τοὺς ἄλλους ὅλους μαζῆ. Ὁ κ. Φιλάρετος ἐξέφερε κατὰ τὴν περασμένην ἀγόρευσιν κάποιαν ἔκφρασιν, τὴν ὁποίαν ἐνόμιζον διὰ μίαν στιγμὴν ἐξενεχθεῖσαν ἐκ τῆς ῥύμης τοῦ λόγου, ἀλλὰ τὴν βλέπω διατυπωθεῖσαν καὶ εἰς τὴν ἐπερώτησίν του. Ἡ κατάστασις τῆς παιδείας ἐν Θεσσαλίᾳ, λέγει ὁ κ. Φιλάρετος, ἦτο καλλιτέρα πρὸ τῆς ἑνώσεως, καὶ μᾶς κατηγορεῖ διότι δὲν ἐσυστήσαμεν πλείονα σχολεῖα. Ἠδυνάμην νὰ λάβω τὴν ἄδειαν ἀπὸ τὸν κ. Φιλάρετον νὰ τῷ ἀπαντήσω μὲ ἓν γνωστὸν ἀνέκδοτον, τὸ ἀνέκδοτον τοῦ φρουράρχου ἐκείνου, ὁ ὁποῖος κατηγορούμενος διατί δὲν ἐχαιρέτησε διὰ κανονιοβολισμῶν διαβαίνοντα τὸν ἡγεμόνα, εἶπε, δὲν ἐχαιρέτησα δι’ ἑκατὸν ἕνα λόγους. Λόγος πρῶτος δὲν εἶχα πυρίτιδα. Πρὸς τὸν κ. Φιλάρετον ἠμποροῦσα νὰ εἴπω καὶ ἐγώ, δὲν ἐσύστησα πλείονα σχολεῖα διὰ ἑκατὸν καὶ ἕνα λόγους· λόγος πρῶτος δὲν εἶχα διδασκάλους. Κύριοι, δὲν εἴχομεν οὔτε δημοδιδασκάλους, δὲν εἴχομεν οὔτε ἑλληνοδιδασκάλους ἀρκετοὺς, διὰ νὰ συστήσωμεν ὅλα τὰ σχολεῖα, τὰ ὁποῖα καὶ ἐπεθυμούσατε καὶ ἡ Κυβέρνησις ἐπεθύμει νὰ συστήσῃ. Ὁ νόμος περὶ ἀφομοιώσεως τῆς Θεσσαλίας, ὁ ψηφισθεὶς κατὰ τὴν τελευταίαν Σύνοδον, ἔχει οὕτως (ἀναγινώσκει). Ὤφειλε λοιπὸν τὸ ὑπουργεῖον νὰ περιμείνῃ τὴν λῆξιν τοῦ σχολικοῦ ἔτους, ἤτοι τὴν τελευταίαν τοῦ Αὐγούστου, διὰ νὰ ἴδῃ πόσοι εἶναι οἱ ἑλληνοδιδάσκαλοι, οἱ ὁποῖοι ἠδύναντο νὰ χρησιμοποιηθῶσιν ἐν Θεσσαλίᾳ. Τί ἐζητήσαμεν ἀπὸ αὐτοὺς τοὺς ἑλληνοδιδασκάλους; δὲν τοὺς ἐζητήσαμεν μεγάλα πράγματα· τοὺς ἐζητήσαμεν μόνον καὶ μόνον ὀκταετῆ ὑπηρεσίαν ἐν τῷ τόπῳ· δὲν τοὺς ἐζητήσαμεν τὰ ἀποδεικτικὰ, τὰ ὁποῖα ζητοῦμεν ἀπὸ τοὺς ἡμετέρους, δὲν τοὺς ἐζητήσαμεν ἀποδεικτικὰ ἀποφοιτήσεως τοῦ γυμνασίου καὶ ἀποδεικτικὰ, ὅτι ἐφοίτησαν εἰς τὸ Πανεπιστήμιον· ἀπῃτήσαμεν μόνον ὀκταετῆ ὑπηρεσίαν εἰς ἑλληνικὰ σχολεῖα, ὅπως ἐξετασθῶσι καὶ λάβωσι τὴν ἄδειαν τοῦ ἑλληνοδιδασκάλου· ἐπροσμένομεν, ὅτι ἤθελεν ἔλθει ἀριθμὸς ἱκανὸς, διὰ νὰ τοποθετήσωμεν εἰς ὅλα τὰ ἐκεῖ σχολεῖα, ἀλλὰ δὲν προσῆλθον, κύριοι, παρὰ μόνον 17· οὐδένα ἐξ αὐτῶν ἀπέῤῥιψεν ἡ ἐπιτροπὴ, καίτοι τινὲς ἐξ αὐτῶν δὲν εἶχον συμπληρώσει οὔτε τὸ προσὸν τῶν ὀκτὼ ἐτῶν· καὶ οἱ 17 ἔλαβον τὴν ἄδειαν τοῦ ἑλληνοδιδασκάλου, καὶ τοὺς 17 ἐτοποθετήσαμεν. Ἐσυστήσαμεν δὲ ἐν Θεσσαλίᾳ ἑλληνικὰ σχολεῖα 34, προσθέτοντες εἰς τοὺς 17 διδασκάλους, τοὺς ὁποίους μᾶς ἐπρομήθευσεν ἡ Θεσσαλία, καὶ ἄλλους, ὅσοι ἄλλοι ἀπῃτοῦντο ἀπὸ τὸ παλαιὸν βασίλειον, στεροῦντες οὕτω διδασκάλων ἑλληνικὰ σχολεῖα ἐκ τοῦ παλαιοῦ βασιλείου, τὰ ὁποῖα εἶχον ἀνάγκην αὐτῶν. Ἐσυστήσαμεν 34 ἑλληνικὰ σχολεῖα ἐν Θεσσαλίᾳ· ἂν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Βώλου ἐλάμβανε τὴν καλωσύνην νὰ ἐξετάσῃ πόσα εἶναι τὰ ἑλληνικὰ σχολεῖα, τὰ ὑπάρχοντα ἐν τῷ παλαιῷ βασιλείῳ, ἤθελεν εὕρει, ὅτι εἶναι ἐν συνόλῳ 202. Ἂν τώρα λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὸν πληθυσμὸν τοῦ παλαιοῦ βασιλείου καὶ τὸν ἀριθμὸν τῶν ἐν αὐτῷ ἑλληνικῶν σχολείων, παραδεχθῇ δὲ τὸν πληθυσμὸν τῆς Θεσσαλίας καὶ Ἄρτης ἔστω εἰς 300,000 (τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι πραγματικὸν, διότι νομίζω, ὅτι δὲν ἀπατῶμαι, ἂν τὸν προσδιορίσω εἰς 250,000, ἀλλὰ παραδέχομαι 300,000) καὶ συγκρίνῃ πρὸς αὐτὸν τὸν ἀριθμὸν τῶν ἐν αὐτῇ συστηθέντων 34 σχολείων, θὰ εὕρῃ, ὅτι ἐτηρήθη ἡ αὐτὴ ἀναλογία τοῦ παλαιοῦ βασιλείου, περισσεύει, ἂν θέλετε, καὶ εἷς. Ὅταν λοιπὸν ἐν Θεσσαλίᾳ ὑπάρχουν συστημένα σχολεῖα ὅσα σχετικῶς καὶ εἰς τὸ παλαιὸν βασίλειον, νομίζω, ὅτι δὲν ἔχει δίκαιον ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς νὰ κατακρίνῃ τὴν Κυβέρνησιν ἐπὶ ἀμελείᾳ εἰς τὰ τῆς παιδείας καὶ ἐπὶ χειροτερεύσει τῆς νῦν καταστάσεως ἀπὸ τῆς Τουρκικῆς. Καὶ δὲν εἶναι μόνον τὰ ἑλληνικὰ σχολεῖα, τὰ ὁποῖα ἐσυστήσαμεν, συνεστήσαμεν καὶ 4 γυμνάσια· καὶ γυμνάσια δὲν ὑπῆρχον πρὸ τῆς ἑνώσεως, οὔτε ἀληθῆ ἑλληνικὰ σχολεῖα ὑπῆρχον ἐν Θεσσαλίᾳ. Ἡ δὲ ἐπαρχία Βώλου, ἐξ ἧς ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ὁ παραπονούμενος, ἐκ τῶν 34 σχολείων τῶν ἐκεῖ συστηθέντων ἔχει 11. Εἶναι μὰ τὸ ναὶ κάποια διαφορὰ τὴν σήμερον ἀπὸ τὴν κατάστασιν τὴν Τουρκικὴν καθόσον ἀφορᾷ τὴν μέσην ἐκπαίδευσιν. Δὲν θέλω νὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν περισσότερον καθόσον ἀποβλέπει τὰ τῆς μέσης παιδείας ἐν Θεσσαλίᾳ. Ἔρχομαι εἰς τὰ τῆς δημοτικῆς. Καὶ εἰς τὰ περὶ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως λέγω ὅσα εἶπον καὶ περὶ τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως· ἐπροσμέναμεν, ὅτι ἀπὸ τὴν Θεσσαλίαν θὰ μᾶς ἤρχοντο ἀρκετοὶ, διὰ νὰ ἐξετασθῶσι καὶ λάβουν τὴν ἄδειαν καὶ τὸ πτυχίον τοῦ δημοδιδασκάλου. Δὲν ἐζητήσαμεν ἀπὸ τοὺς νέους τούτους οὔτε τὸ ἥμισυ τῶν προσόντων, τὰ ὁποῖα ζητοῦμεν ἀπὸ τοὺς τοῦ παλαιοῦ βασιλείου. Γνωρίζετε καλῶς, ὅτι σήμερον ἐν τῷ παλαιῷ βασιλείῳ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λάβῃ τις τὴν ἄδειαν τοῦ δημοδιδασκάλου, ἂν δὲν παρουσιάσῃ ἀποδεικτικὸν, ὅτι προήχθη εἰς τὴν δευτέραν τάξιν τοῦ γυμνασίου, καὶ ἀφοῦ μετὰ τοῦτο διανύσῃ εἰς τὸ Διδασκαλεῖον τρία ἔτη καὶ δώσῃ ἐξετάσεις ἐκεῖ, τότε καὶ μόνον ἠμπορεῖ νὰ λάβῃ τὸ πτυχίον δημοδιδασκάλου. Διὰ τοὺς ἐν Θεσσαλίᾳ τοὺς ἐζητήσαμεν μόνον ἀπόδειξιν Ἑλληνικῆς ἰθαγενείας, ἀπόδειξιν ὅτι διῆλθον τὰ μαθήματα δευτέρας τάξεως τοῦ γυμνασίου, ἀπόδειξιν ὅτι ἔλαβον μίαν οἱανδήποτε ὑπηρεσίαν διδασκάλου ἐν τῷ τόπῳ ἐκείνῳ. Πρὸς τούτοις ἓν ἄλλο, δι’ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἤθελον δώσει ἀπόδειξιν, ὅτι ὑπηρέτησαν εἰς τὰ σχολεῖα τῆς Θεσσαλίας δέκα ἔτη, νὰ μὴ ἔχουν ἀνάγκην οὐδενὸς ἄλλου προσόντος καὶ ἀποδεικτικοῦ. Ἐπροσμέναμεν, ὅτι ἤθελον ἔλθει ἀρκετοὶ διδάσκαλοι, διὰ νὰ ἠμπορέσωμεν νὰ συστήσωμεν ὅλα τὰ δημοτικὰ ἐκεῖ σχολεῖα, ἀλλὰ δὲν ἦλθον παρὰ μόνον 49.

§62ΑΔΑΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ προθεσμία ἦτο μικρὰ τῶν τριάκοντα ἡμερῶν· δὲν ἠδύναντο δὲ ἀπὸ τὴν Θεσσαλίαν νὰ ἔλθωσιν οἱ δημοδιδάσκαλοι, καθὼς καὶ ἄλλοτε σᾶς εἶπον, καὶ νομίζω καλὸν, ὅτι πρέπει νὰ δοθῇ νέα προθεσμία νὰ ἔλθουν, καὶ θὰ ἔλθουν πλέον τῶν 100 καὶ 150.

§63ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Ὁ ὅρος τῆς δεκαετοῦς ὑπηρεσίας κτλ. δὲν ἔπρεπε νὰ τεθῇ· ἔπρεπε νὰ εἰπῆτε: πᾶς διδάσκαλος εἴτε ἐν Θεσσαλίᾳ, εἴτε ἐν Ἠπείρῳ, εἴτε ἐν Μακεδονίᾳ ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ προσέλθῃ, διότι ὁ ἀγὼν τῶν γραμμάτων δὲν περιωρίσθη ἐντὸς τῆς Θεσσαλίας, ἐγένετο παντοῦ λοιπὸν ἔπρεπε νὰ δώσετε περισσοτέραν προθεσμίαν νὰ ἔλθουν καὶ ἐκεῖνοι. Εἶναι πολλοί, οἱ ὁποῖοι ἦλθον καὶ εἰς ἐμὲ, ἐγγράμματοι ἄνθρωποι, ἀλλὰ τοὺς εἶπον, ὅτι δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ προσέλθετε, διότι δὲν ἔχετε τὸ προσὸν τῆς ἐν Θεσσαλίᾳ ἐγκαταστάσεως.

§64ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ὁ Νόμος περὶ ἀφομοιώσεως, ὁ ὁποῖος διατάσσει ὅσα σᾶς ἀνέγνωσα πρότερον, ἐδημοσιεύθη τὴν 20 Μαρτίου· ἀπὸ τότε παρῆλθεν ὁ Ἀπρίλιος, ὁ Μάϊος, ὁ Ἰούνιος, ὁ Ἰούλιος, εἰς τὰ τέλη Ἰουλίου ἐδημοσιεύθη ἡ προκήρυξις, διὰ τῆς ὁποίας προσεκαλοῦντο νὰ ἔλθωσι νὰ δώσωσιν ἐξετάσεις. Νομίζω, ὅτι προθεσμία ἐδόθη ἱκανή· ἀλλ’ ἐπαναλέγω, δὲν ἦλθαν εἰμὴ 49, τοὺς ὁποίους ἐτοποθετήσαμεν ἅπαντας, ἐκτὸς τριῶν, τῶν ὁποίων ἀγνοοῦμεν τὴν διαμονὴν καὶ οἱ ὁποῖοι κάπου ἀλλοῦ ἐτοποθετήθησαν ἴσως, καὶ ἐσυστήσαμεν ἐν Θεσσαλίᾳ τὰ Σχολεῖα, τὰ ὁποῖα σημειοῦνται ἐδῶ (δεικνύει κατάλογον) καὶ θέλει τὰ ἰδεῖ ὁ ἀξιότιμος κ. Φιλάρετος. Ἐκτὸς ὅμως τῶν 49 τούτων διδασκάλων, μολονότι ἔχομεν οὐχὶ μικρὰν ἀνάγκην δημοδιδασκάλων ἐν τῷ παλαιῷ βασιλείῳ, μολονότι ἔχομεν περὶ τὰ 20 δημοτικὰ σχολεῖα κλειστὰ ἐν τῷ παλαιῷ βασιλείῳ δι’ ἔλλειψιν δημοδιδασκάλων, ἐστείλαμεν ὅμως εἰς Θεσσαλίαν........

§65ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἐπαύσατε πολλοὺς, οἱ ὁποῖοι ἔπρεπε νὰ μένουν· σᾶς ἀναφέρω τὸν Μελισσουργὸν, ὑπὲρ τοῦ ὁποίου ἐγέναντο δύω προτάσεις περὶ παρασημοφορίας διὰ τὴν εὐδόκιμον καὶ πολυετῆ αὐτοῦ ὑπηρεσίαν ἐν Νάξῳ, καὶ σεῖς τὸν ἀπελύσατε.

§66ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Θὰ ὑπάρχουν ἔγγραφα τῆς ἐπιτροπῆς.

§67ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Σᾶς ἀναφέρω τὸν ἀρχαῖον διδάσκαλον τῆς Καρυστίας, τὸν Βάρκα, ὁ ὁποῖος εἶναι ὁ πρῶτος ἢ ὁ δεύτερος τῶν δημοδιδασκάλων τῆς Ἑλλάδος, ὁ ὁποῖος ἐδίδασκε 4 ἔτη ὡς δημοδιδάσκαλος, ἐξακολουθῶν καὶ νὰ διευθύνῃ καὶ ἑλληνικὸν Σχολεῖον, ἐπαύθη.

§68ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Δὲν ἐπαύθη, μετετέθη.

§69ΠΑΠΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Ἐπαύθη.

§70ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Καὶ ἂν ἐπαύθη, θὰ ὑπάρχῃ ἔκθεσις τῆς Ἐπιτροπῆς, ἢ ἄλλη αἰτία.

§71ΠΑΠΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Νὰ τὴν φέρετε.

§72ΕΤΕΡΟΣ. Καὶ ἐγὼ σᾶς προκαλῶ νὰ φέρετε, ἐὰν ὑπάρχῃ πρότασις ἐπιτροπῆς κατὰ τοῦ Μελισσουργοῦ.

§73ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Τώρα πρόκειται περὶ τῶν σχολείων τῆς Θεσσαλίας. Λέγω λοιπὸν, ὅτι, καίτοι ἐδῶ ἔχομεν ἔλλειψιν δημοδιδασκάλων, οὐδὲν ἧττον ἐστείλαμεν εἰς Θεσσαλίαν ἐκ τοῦ παλαιοῦ Βασιλείου καὶ συνεστήσαμεν 74 σχολεῖα ἀῤῥένων καὶ 41 τῶν θηλέων. Ἔχομεν καὶ ἄλλην δυσκολίαν ἀκόμη, διὰ τὴν ὁποίαν δὲν δυνάμεθα νὰ προβῶμεν ταχέως εἰς τὴν σύστασιν τῶν σχολείων καὶ οὔτε νὰ συστήσωμεν τόσα, ὅσα ἐπεθυμοῦμεν. Καὶ ἐπαναλέγω καὶ ὡς πρὸς τὰ δημοτικὰ ὅ,τι εἶπον ὡς πρὸς τὰ ἑλληνικὰ, ἡ ἀναλογία δηλ. τοῦ πληθυσμοῦ τοῦ παλαιοῦ Βασιλείου πρὸς τὰ δημοτικὰ ἐν αὐτῷ σχολεῖα εἶναι ἡ αὐτὴ πρὸς τὴν τῆς Θεσσαλίας καὶ τῶν ἐν αὐτῇ δημοτικῶν σχολείων· δὲν πιστεύω, ὅτι μένει παραπονεμένη ἡ Θεσσαλία. Ἀλλ’ ἔχομεν καὶ ἄλλο ἐμπόδιον διὰ τὴν σύστασιν τῶν δημοτικῶν σχολείων ἐν Θεσσαλίᾳ· εἶναι τὸ ἐμπόδιον τοῦ ζητήματος τῶν κοινοτήτων· τὰ σχολεῖα ἐκεῖ διετηροῦντο μέχρι τῆς ἑνώσεως εἴτε ἐκ κληροδοτημάτων εἴτε ἐκ συνεισφορῶν ἰδιαιτέρων, εἴτε ἐξ εἰσοδημάτων τῶν Ἐκκλησιῶν· μετὰ τὴν ἕνωσιν ἐνόμισαν αἱ περισσότεραι τῶν κοινοτήτων ἐκείνων καὶ τῶν Ἐκκλησιῶν, ὅτι θὰ διατηρήσῃ ὅλα τὰ σχολεῖα ἡ Κυβέρνησις. Τὸ ζήτημα τοῦτο δὲν ἐλύθη μέχρι σήμερον, καὶ δυσκόλως θὰ λυθῇ, διότι τινὲς τῶν κοινοτήτων τούτων καὶ τῶν διαχειριζομένων τὰ κληροδοτήματα φαίνεται, ὅτι δὲν ἐπιθυμοῦν νὰ ἀπολέσωσι τὴν διαχείρισιν, καὶ ἔχω ἐκθέσεις τῶν Διοικητικῶν Ἀρχῶν, ὅτι οἱ διαχειριζόμενοι ἀρνοῦνται ἐπιμόνως νὰ εἴπωσι πόθεν πηγάζουν τὰ κληροδοτήματα. Συνέβη δὲ ὡς πρὸς τοῦτο παρεννόησίς τις μιᾶς ἐγκυκλίου τοῦ Νομάρχου Λαρίσσης ὑπὸ τοῦ ἐπάρχου Βώλου, τὴν ὁποίαν ἐξῇρεν ὁ κύριος Φιλάρετος χθές. Εἴπομεν εἴς τινας νομάρχας, ἀφοῦ δὲν δύνανται νὰ ἔχωσι πληροφορίας ὡρισμένας ὁποῖα σχολεῖα θὰ διατηρήσωσιν αἱ κοινότητες, νὰ τὰς θέσωσιν ἐν καλῇ πίστει, καὶ νὰ ταῖς εἴπωσιν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ δυνηθῇ νὰ διατηρήσῃ ὅλα τὰ σχολεῖα καὶ δι’ ἔλλειψιν διδασκάλων καὶ δι’ ἔλλειψιν ἄλλων μέσων· φαίνεται, ὅτι ὁ ἔπαρχος παρενόησε τὸ ἔγγραφον τοῦ Νομάρχου καὶ εἶπε εἰς τοὺς ἀντιπροσώπους τῶν κοινοτήτων, ὀφείλετε σεῖς μόνοι νὰ φροντίσητε διὰ τὴν διατήρησιν τῶν σχολείων· καὶ διὰ τοῦτο εὑρέθημεν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ σταματήσωμεν τὴν ἐνέργειαν τῶν κοινοτήτων περὶ τῶν σχολείων καὶ νὰ στείλωμεν ἐκεῖ εἰδικὸν ἀπεσταλμένον, τὸν Γυμνασιάρχην κ. Παππαγεωργίου, γινώσκοντα τὸν τόπον ὡς ἔχοντα καὶ σύζυγον ἐκ Βώλου, διὰ νὰ ἐξετάσῃ τὸ πρᾶγμα καὶ μᾶς πληροφορήσῃ.

§74ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Εἰς ποίαν ἐποχὴν ἠρωτήσατε τὸ περὶ κοινοτήτων περὶ τοῦ ὁποίου ὁμιλεῖτε;

§75ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἐὰν ἐλαμβάνετε τὸν κόπον, ἀντὶ νὰ κάμετε ἐπερωτήσεις ἐκτεταμένας, νὰ προσέλθετε εἰς τὸ ὑπουργεῖον, ἤθελον σᾶς ἀραδειάσει ἐκτεταμένας ἀλληλογραφίας καὶ μὲ τοὺς Νομάρχας καὶ μὲ τοὺς Ἐπάρχους καὶ τὰς Ἀρχὰς ἐκεῖ, ἤθελον σᾶς δείξει τὴν ἔκθεσιν τοῦ κ. Παππαγεωργίου, καὶ ἠθέλατε πεισθῆ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἠμέλησε· ἤλθατε ὅμως μίαν φορὰν, μοῦ ἀφήκατε μίαν σημείωσιν, ἡ ὁποία ὀλίγον μὲ ἐβοήθησε· σᾶς εἶπον νὰ ἐπανέλθητε νὰ μὲ βοηθήσετε καὶ δὲν ἐπανήλθατε.

§76ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἐπανῆλθον.

§77ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Τὸ ζήτημα λοιπὸν τῶν κοινοτήτων (καὶ καθόσον μανθάνω εἶναι σπουδαῖα κληροδοτήματα καὶ σπουδαῖαι αἱ ποσότητες, αἱ ὁποῖαι μετὰ τὴν σύστασιν τῶν Δημοτικῶν Ἀρχῶν θὰ ἐξακριβωθῶσι) τὸ ζήτημα, λέγω, θὰ λυθῇ μετὰ τὴν σύστασιν τῶν Δημοτικῶν Ἀρχῶν Ἰδοὺ λοιπὸν μία πρόσθετος δυσκολία μεγαλειτέρα παρ’ ἐκείνας τὰς ὁποίας ἔχομεν εἰς τὸ παλαιὸν Βασίλειον. Εἶμαι δὲ βέβαιος, ὅτι τώρα συλλογιζόμενος ὁ κ. Φιλάρετος θὰ μετανοῇ διὰ τὴν ἔκφρασίν του καὶ θὰ παραδέχεται, ὅτι ἦτο πολὺ ἀνάρμοστος ὁ λόγος, ὃν εἶπε, ἀλλ’ ἐπαναλέγω, ἡ ῥύμη τοῦ λόγου τὸν παρέσυρε, ἦτο παραφορὰ στιγμιαία. Ἀλλὰ μᾶς εἶπε διὰ τί ἐβραδύνατε τόσον νὰ κάμετε τὰς Δημοτικὰς Ἀρχάς; Ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀπήντησεν εἰς τοῦτο· ἓν μόνον θὰ προσθέσω ὅτι εὐθὺς μετὰ τὴν ἕνωσιν τῆς Ἑπτανήσου, εἰς τὸ πρῶτον ὑπουργεῖον, τὸ ὁποῖον ἐσυστήθη, ἔλαβον μέρος δύω ἑπτανήσιοι, οἱ ὁποῖοι καὶ τὸν τόπον καλῶς ἐγνώριζον καὶ εἶχον ἀναμιχθῆ ἐπὶ πολὺν χρόνον εἰς τὴν διοίκησιν τῆς Ἑπτανήσου πρὸ τῆς ἑνώσεως. Εἰς τὸ δεύτερον ὑπουργεῖον κατόπιν ἔλαβον μέρος ἄλλοι δύω ἑπτανήσιοι, οἱ ὁποῖοι ἐπίσης καλῶς ἐγνώριζον τὸν τόπον καὶ ἐπὶ πολὺ εἶχον λάβει μέρος εἰς τὴν διοίκησιν τῆς Ἑπτανήσου, καὶ σημειώσατε, ὅτι ἡ Ἑπτάνησος ἦτον ὠργανισμένη καὶ ἦτο εἰς καλλιτέραν κατάστασιν τῆς Θεσσαλίας, καὶ οὐδὲν ἧττον δὲν ἐτόλμησαν νὰ κάμωσι τὴν δημοτικὴν διαίρεσιν καὶ τὰς δημοτικὰς ἐκλογὰς οὐχὶ ἐντὸς τοῦ ἔτους, ὡς ἀξιοῖ ὁ κ. Φιλάρετος διὰ τὴν Θεσσαλίαν, ἀλλ’ οὔτε ἐντὸς ἑνὸς καὶ ἡμίσεος. Αἱ πρῶται Δημοτικαὶ Ἀρχαὶ μόλις ἔγειναν μετὰ 22 μῆνας, καὶ 2 μῆνας κατόπιν ἐγένετο ἡ ἐγκαθίδρυσις τῶν Δημοτικῶν Ἀρχῶν. Καί, κύριοι, ἂν καὶ ἡ Ἑπτάνησος ἦτο τόπος, ὡς προεῖπον, ὠργανισμένος, μόνον δύω ὑπουργεῖα, εἰς τὰ ὁποῖα εἶχε μέρος Ἑπτανήσιος, ἐμελέτησαν τὰ τῆς δημοτικῆς διαιρέσεως, καὶ μόλον τοῦτο συνέβησαν λάθη, τῶν ὁποίων τὰς συνεπείας αἰσθανόμεθα σήμερον, ἀλλὰ δὲν δυνάμεθα νὰ διορθώσωμεν. Μὴ σπεύδῃς λοιπὸν, κ. Φιλάρετε, μὴ ταλανίζῃς τὴν κατάστασιν τῆς ἐπαρχίας σου, ἂν τυχὸν δὲν ἔχῃ ὅσους ἐπεθύμεις διδασκάλους καὶ δημοτικὰ σχολεῖα. Ἄλλοι τόποι, μᾶλλον προωδευμένοι ἡμῶν, ἡ Πρωσσία, ἡ ὁποία θεωρεῖται ὅτι ἔχει ἓν τῶν τελειοτέρων ἐκπαιδευτικῶν συστημάτων, δὲν ἔχει ἀκόμη συμπεπληρωμένα τὰ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως· κατὰ τὸ 1872 ἡ δημοτικὴ ἐκπαίδευσις ἐν Πρωσσίᾳ ἐστερεῖτο 595 διδασκάλων καὶ 1174 βοηθῶν. Δὲν θέλω νὰ συγκρίνω τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν τὴν ἰδικήν μας μὲ τὴν τῆς Πρωσσίας, ἀλλὰ θέλω νὰ εἴπω μὴ ταλανίζεις, κύριε Φιλάρετε, τὴν πατρίδα σου, διότι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δὲν ἐγένετο ἐν Πρωσσίᾳ ἐν διαστήματι ἑκατονταετηρίδων δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γείνῃ ἐν Θεσσαλίᾳ ἐν διαστήματι 7 ἢ 8 μηνῶν.

§78Λ. ΚΑΠΕΤΑΝΑΚΗΣ. Σχετικῶς πρὸς τὴν ὁμιλίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, καὶ τῶν παραπόνων τῶν κυρίων Βουλευτῶν περὶ παύσεως δημοδιδασκάλων, καὶ περὶ ἐλλείψεως τοιούτων εἰς τὰ Σχολεῖα, παρακαλῶ τὸν κύριον Ὑπουργὸν νὰ προσαγάγῃ κατάλογον τῶν δημοδιδασκάλων καὶ δημοδιδασκαλισσῶν, τοὺς ὁποίους ἀπέλυσε, καὶ διὰ τίνα λόγον ἕκαστον, καὶ πόσους τοιούτους μετέθεσε κατὰ Δήμους καὶ Ἐπαρχίας.

§79ΡΑΛΛΗΣ. (Ὅρα παράρτημα).

§80Γ. Ν. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἡ ἀπουσία τῆς Βουλῆς καὶ τὰ κατ’ αὐτὴν συμβάντα μὲ ἠνάγκασαν νὰ συσσωρεύσω πολλὰς ταὐτοχρόνως ἐπερωτήσεις. Τοῦτο ὑπὸ μίαν ἔποψιν δυσχεραίνει τὴν συζήτησιν, διότι δὲν θὰ δυνηθῶ ν’ ἀπομονώσω, οὕτως εἰπεῖν, τὰ ζητήματα καὶ ἐξαντλήσω τὴν συζήτησιν αὐτῶν. Ἀλλὰ θὰ προσπαθήσω, ὅσον εἶναι δυνατὸν, νὰ ἐξέλθω τῆς δυσχερείας. Εἶμαι τῆς ἰδέας, ὅτι τὰ ζητήματα τῆς δικαιοσύνης καὶ τῆς ἐκπαιδεύσεως πρέπει νὰ συζητῶνται εὐρύτατα· ἐλπίζω δέ, ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ μὴ ἀνταπαντήσω σήμερον τόσον εἰς τὴν ἐπὶ τῇ ἐπερωτήσει μου ἀπάντησιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, καθὼς καὶ εἰς τὴν ὁμιλίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐκπαιδεύσεως, διότι ἀμφότεροι κατέθεσαν ἔγγραφα καὶ καταλόγους, ἔχω δὲ ἀνάγκην νὰ λάβω γνῶσιν αὐτῶν, πρὶν ἢ ἀπαντήσω, διότι πολλάκις, κύριοι, ὑπὸ τὰ ῥητορικὰ τῆς εὐγλωττίας ἄνθη κρύπτονται ἀριθμοὶ ἀνακριβεῖς ἢ πορίσματα φυσικὰ μὲν κατὰ τὸ φαινόμενον, τὰ ὁποῖα ὅμως ἐξελεγχόμενα ἀποδεικνύονται ὡς μὴ στηριζόμενα εἰς τὴν ἀλήθειαν. Ἀναγνωρίζω, κύριοι, ὅτι εἶμαι μικρὸς ἐγὼ τὸ ἀνάστημα, ὅπως ἀντιπαραταχθῶ εἰς τὸν εὔγλωττον ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως Ὑπουργὸν καὶ δεινὸν τῆς Ζακύνθου ῥήτορα, καὶ πολὺ ἤθελον διστάσει ἐγὼ, ὁ ἐν τῇ Βουλῇ νέηλυς, ν’ ἀναβῶ εἰς τὸ βῆμα, ἐὰν δὲν συνηγόρουν ὑπὲρ τοῦ δικαίου· φρονῶ ὅμως, ὅτι μὲ βοηθοῦσι καὶ συνηγοροῦσι κάλλιον ἐμοῦ αὐτὰ καθ’ ἑαυτὰ τὰ θέματα, περὶ ὧν πρόκειται· κατὰ πεποίθησιν δὲ λαλῶν πληρεστάτην, ἐλπίζω, ὅτι τὸ προσεχὲς Σάββατον θέλω δυνηθῆ ν’ ἀποδείξω, ὅτι ὑπὸ τὴν εὐγλωττίαν τοῦ κ. Λομβάρδου, ὑπὸ τοὺς ἀριθμοὺς τῶν καταλόγων του, κρύπτεται τὸ αὐτὸ συμπέρασμα, ὅπερ τὸν ἔθλιψεν ὅσον ἐμὲ, ὅτι δηλαδὴ αἱ νέαι ἐπαρχίαι ἐστερήθησαν τῶν σχολείων, τὰ ὁποῖα εἶχον ἐπὶ Τουρκοκρατίας! Εἶναι βαρὺ, κύριοι, τὸ λεγόμενον, καὶ τὸ λέγω μετ’ ἄλγους ψυχικοῦ, διότι ἀκούουσι τοῦτο καὶ οἱ μὴ ἀπελευθερωθέντες ἔτι ἀδελφοὶ ἡμῶν, ἀλλ’ ἡ ἀλήθεια πρέπει νὰ λέγηται περὶ ὅλων, καθ’ ὅλων καὶ ὑπὲρ ὅλων. Ἐσυνειθίσαμεν ἀτυχῶς νὰ κρύπτωμεν τὴν ἀλήθειαν, νὰ παραμορφώνωμεν τὰ πράγματα, εἴτε ἐκ συμφερόντων ὑλικῶν, εἴτε ἐκ συμπαθειῶν, εἴτε καὶ ἐξ ἀλληλοβοηθείας· ἀλλ’ ἐὰν δὲν ἀνοίξωμεν τοὺς ὀφθαλμοὺς πρὸ πάσης ἀσχημίας, ἐὰν, κύριοι, δὲν θέσωμεν τὴν χεῖρα εἰς τὴν πληγὴν, δὲν ὑπάρχει ἐλπὶς θεραπείας. Ὄχι· δὲν ὑπάρχει, ὅταν κολακευώμεθα καὶ πιστεύωμεν εἰς τὰς λέξεις καὶ μόνας τὰς λέξεις· ἰδοὺ διατί τολμῶ νὰ ἐκφράσω θαῤῥούντως ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου τὴν βαρεῖαν κατὰ τῆς Κυβερνήσεως φράσιν. Τὴν ἐξέφρασα, διὰ νὰ ληφθῇ ἐν τῷ μέλλοντι πρόνοια, καὶ νὰ μὴ ἐπαναληφθῶσι πλέον τὰ συμβάντα. Ἐπιθυμῶ, κύριοι, διὰ νὰ ἔλθῃ εἰς φῶς ἡ ἀλήθεια, ἐὰν ἦναι δυνατὸν, ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Ἐκπαιδεύσεως νὰ καταθέσῃ συμπληρωτικῶς καὶ κατάλογον περὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἐπὶ Τουρκοκρατίας σχολείων ἐν ταῖς νέαις ἐπαρχίαις, ἢ τὰς πληροφορίας τὰς ὁποίας ἔχει ὡς πρὸς τοῦτο· πόσα δηλονότι ἐπὶ Τουρκοκρατίας διετηροῦντο ἐκεῖ σχολεῖα ἀῤῥένων καὶ θηλέων καὶ πόσα ἑλληνικά.

§81ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἐγὼ ἀπὸ σᾶς ἐζήτησα νὰ μοὶ εἴπητε τοῦτο.

§82ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Ἐσεῖς τὰ ἠξεύρετε; Πῶς ἐκάματε σύγκρισιν πρὶν τὸ μάθητε;

§83ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Αὐτὸ τὸ σύστημα τῶν διακοπῶν γνωρίζετε, κύριε Καλλιγᾶ, ὅτι κακὴν εὗρεν ὑποδοχὴν κατὰ τὴν τελευταίαν Σύνοδον...

§84ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Αὐτὸ θὰ εἰπῇ, ὅτι δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ἀπαντήσητε.

§85ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Σᾶς ἀπαντῶ, ὅτι πρὸς τὸ συμφέρον σας κάλλιστα θὰ πράξητε νὰ μή με διακόπτητε. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐκπαιδεύσεως, ἐὰν εὑρίσκωνται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐκπαιδεύσεως τὰ στοιχεῖα, νὰ μᾶς πληροφορήσῃ πόσα σχολεῖα ὑπῆρχον ἐπὶ Τουρκοκρατίας καὶ πόσα ἐπὶ τῶν ἡμερῶν αὐτοῦ συνεστήθησαν, ὡς καὶ ἐὰν ἤρξαντο λειτουργοῦντα καὶ ἀπὸ πότε· ἐπιφυλάσσομαι λοιπὸν ν’ ἀπαντήσω εἰς ὅσα ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως Ὑπουργὸς ὡμίλησε τὸ προσεχὲς Σάββατον.

§86ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ὁ κ. Παπαγεωργίου μοὶ εἶπεν, ὅτι μόνον εἰς τὸ Πήλιον ἦσαν 69, ἀλλὰ ἦσαν σχολεῖα, τὰ ὁποῖα δὲν ἠμποροῦν κατὰ τὸν νόμον νὰ ὑπάρξωσι.

§87ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἀνταπαντῶ ἤδη εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀπαντήσαντα εἰς τὴν ἐπερώτησίν μου περὶ τῆς βραδύτητος τῆς συστάσεως τῶν δήμων ἐν ταῖς νέαις ἐπαρχίαις. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ Πρωθυπουργὸς ἰσχυρίσθη, ὅτι τὸ ὑπουργεῖον οὐδεμίαν ἀνέλαβε νομικὴν ὑποχρέωσιν, ὅπως ἐντὸς ὡρισμένου χρονικοῦ διαστήματος προβῇ εἰς τὴν σύστασιν τῶν δήμων. Τοῦτο εἶναι ἀληθὲς, οὐδὲ ὑπεστήριξα ἐγὼ τὸ ἐναντίον· εἶπον ὅμως, ὅτι ἡ Βουλὴ ἀφῆκεν ἐλεύθερον τὸ Ὑπουργεῖον, ὅπως ἐκτελέσῃ τὸ ἔργον τοῦτο, ἀφοῦ προηγουμένως ἐγένετο συζήτησις περὶ τοῦ ἀπαιτουμένου χρόνου. Ἐὰν δὲ ἡ Κυβέρνησις ἦναι μία καὶ ἀδιαίρετος, μάλιστα δὲ ἡ συνταγματικὴ, καὶ τὰς πράξεις τοῦ ἑνὸς δὲν ἀπαρνοῦνται τὰ λοιπὰ τῆς Κυβερνήσεως μέλη, τότε ἔχομεν τὴν διαβεβαίωσιν αὐτῆς, ὁμιλησάσης διὰ τοῦ στόματος τοῦ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργοῦ. Ἀπαντῶν εἰς τὸν βουλευτὴν Μεσσήνης κ. Ἀντωνόπουλον ὑποστηρίξαντα, ὅτι ἀπαιτοῦνται 6 τὸ πολὺ μῆνες διὰ τὰς προπαρασκευαστικὰς πρὸς σύστασιν τῶν δήμων ἐργασίας, εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ὅτι εἶναι πολὺ τρεῖς μῆνες, ἐκτὸς δὲ τούτου ἔχομεν καὶ μίαν ἡμιεπίσημον δήλωσιν, τὴν τοῦ κ. Βουλευτοῦ Μεγαρίδος κ. Δραγούμη, ὅστις εἶπε δύω τρεῖς μῆνες εἶναι ἀρκετοί.

§88ΡΑΛΛΗΣ. Ἡ ἐδική σας γνώμη τί ἔλεγε; Σᾶς ἐρωτῶ τὴν γνώμην σας.

§89ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔπρεπε νὰ ὑπερβῇ καὶ τοὺς 6 μῆνας.

§90ΡΑΛΛΗΣ. Καὶ πόσος καιρὸς παρῆλθε;

§91ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ὀκτὼ μῆνες.

§92ΡΑΛΛΗΣ. Λοιπὸν θὰ μᾶς κρεμάσητε διὰ τοῦτο;

§93ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἀτυχῶς, κύριε Ὑπουργὲ, οὔτε σεῖς, οὔτε ἄλλοι Ἕλληνες Ὑπουργοὶ δύνανται νὰ φοβηθῶσι τὴν κρεμάλαν ἢ καὶ ἄλλην ἐλαφροτέραν ποινήν· χάρις εἰς τὴν ἀλληλοβοήθειαν καὶ διὰ πράξεις ἐλαφροτέρας ἐκείνων, περὶ ὧν ἐγὼ ὁμιλῶ, εἶναι ἐκτὸς κινδύνου καταδιώξεως οἱ ὑπουργοὶ, εἴτε οἱ προκάτοχοί σας, εἴτε οἱ διάδοχοί σας...

§94ΡΑΛΛΗΣ...

§95ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Μὴ ταράττεσθε, διότι ἡ ταραχὴ καὶ ἡ ἀνησυχία σας μοὶ ὑπενθυμίζουσι τὴν πρώτην συνεδρίασιν τῆς Βουλευτικῆς ταύτης Περιόδου, καθ’ ἣν ἐκ τοιαύτης ἀνυπομονησίας εἴχετε καταληφθῆ πρὸς τιμωρίαν τῶν ὑπουργικῶν ἐγκλημάτων, ὥστε καὶ αὐτὸν τὸν βασιλέα ἠρωτήσατε: «Καὶ περὶ Βελεντζικῶν τίποτε;» Ἀλλὰ, τὸ λυπηρότερον, μοὶ ὑπενθυμίζετε τὴν τελευταίαν συνεδρίασιν τῆς τελευταίας Βουλευτικῆς Συνόδου, ὅτε ἐπείσθην, ὅτι τὰ Βελεντζικὰ ἐκαλύφθησαν λίαν ἐπιμελῶς.

§96ΡΑΛΛΗΣ. Τὸ λάθος εἶναι ἰδικόν σας.

§97ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Δὲν θέλω νὰ κάμω μεγαλειτέραν παρέκβασιν· σᾶς ἀπαντῶ ὅμως, ὅτι ὁ κόσμος κάλλιστα γνωρίζει τίς ἐκάλυψε τὰ Βελεντζικά· ἡ ἀλληλοβοήθεια. Ἐπαναλαμβάνω, κύριοι, ὅτι ἡ Βουλὴ ἀφῆκεν ἐλευθέραν τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐκτελέσῃ αὐτὸ τὸ δυσχερὲς ἀληθῶς ἔργον τῆς δημοτικῆς διαιρέσεως, λαβοῦσα ὑπ’ ὄψιν τὴν διαβεβαίωσιν τῆς Κυβερνήσεως, ἐκφρασθείσης διὰ τοῦ στόματος τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης καὶ τῶν φίλων τῆς συμπολιτεύσεως· ὥστε ἡ Κυβέρνησις ἐδεσμεύετο, φρονῶ, ἐξ ἠθικῆς τουλάχιστον ὑποχρεώσεως. Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ Πρωθυπουργὸς ὑπεστήριξεν, ὅτι ὑποχρεοῦμαι εἰς ἀπόδειξιν τοῦ ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ τελειώσῃ ἐνωρίτερον ἡ ἐργασία αὕτη, καὶ δὲν ἐγένετο. Καὶ τὸ Σάββατον εἶπον, καὶ σήμερον ἐπαναλαμβάνω, ὅτι, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις εἰργάζετο συντόνως, ἠδύνατο νὰ τελειώσῃ πρὸ μηνῶν τὸ ἔργον τῆς συστάσεως τῶν δήμων καὶ δὲν εἶμαι τῆς ἰδέας τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῆς Ἐκπαιδεύσεως, ὅτι ἀπαιτοῦνται δύω ἔτη. Ἐὰν δὲ εἶχε τοιαύτην γνώμην, ὅτε συνεζητεῖτο ὁ περὶ ἀφομοιώσεως Νόμος, διατί εἰς τὴν συνεδρίασιν τῆς 6 Μαρτίου, ὅτε ἐδηλώθη ὑπὸ τῶν συναδέλφων του, ὅτι τρεῖς μῆνες εἶναι πολλοί, διατί δὲν ἐφώτιζε τὴν Βουλήν, καὶ δὲν μᾶς ἔλεγεν, ὅτι ἀπαιτοῦνται δύω ἔτη; Διατί, σιωπήσας ὅ,τι ἐκ πείρας ἐγνώριζεν, ἀπεφάσισε μόλις καὶ μετὰ βίας νὰ μᾶς τὸ εἴπῃ σήμερον; Λέγει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι ἐπεθυμοῦμεν νὰ ἐρωτήσωμεν τοὺς ἀντιπροσώπους τῶν νέων ἐπαρχιῶν. Καὶ μήπως ἐγὼ εἶπον τὸ ἐναντίον; Ἡ γνώμη τῶν ἀντιπροσώπων εἶναι ἀναγκαία· ἂν καὶ δὲν εἶχον οὗτοι ὑποχρεωτικὴν ψῆφον, ὤφειλον ὅμως ἁπλῶς νὰ δώσωσι πληροφορίας καὶ νὰ γνωμοδοτήσωσιν. Ἀλλ’ ὅταν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐβεβαίωσεν ἀπὸ τοῦ μηνὸς Αὐγούστου, ὅτι τὸ ἔργον συνεπληρώθη, τί ὑπελείπετο; Ἡ γνώμη τῶν ἀντιπροσώπων. Ἀλλ’ αὐτὴν ἠδύνασθε νὰ ἔχητε, κύριε Ὑπουργέ, διὰ τῶν ἐν ταῖς ἐπαρχίαις ἀντιπροσωπευουσῶν ὑμᾶς Διοικητικῶν Ἀρχῶν. Διατί προσπαθεῖτε μὲ τοιαῦτα οὐδόλως πειστικὰ ἐπιχειρήματα νὰ καλύψητε τὴν ἀλήθειαν; καὶ διατί ἐπὶ τέλει, ἐὰν τοιαῦτα διενοεῖσθε κατὰ τὰ μέσα Αὐγούστου, τὰ ἐναντία μὲ διεβεβαιώσατε; Ἰδού, κύριοι, διατί ὑποστηρίζω, ὅτι ἀδικαιολογήτως δὲν ἐξετέλεσεν ἔτι ἡ Κυβέρνησις, ἐνῷ ἠδύνατο πρὸ μηνῶν νὰ ἐκτελέσῃ τὸν νόμον περὶ ἀφομοιώσεως. Ἐὰν δὲ μετὰ πόνου ὁμιλῶ, τοῦτο συμβαίνει, διότι περιῆλθον ἐπ’ ἐσχάτων τὴν ἐπαρχίαν Βώλου, καὶ ἐλυπήθην σφόδρα λόγῳ τῆς ἀναρχικῆς καταστάσεως, ἥτις προέρχεται κατὰ πρώτιστον λόγον ἕνεκεν τῆς ἐλλείψεως Δημοτικῶν Ἀρχῶν, καὶ ἐνόσῳ παρατείνεται ἡ βραδύτης, τὸ κακὸν ἐπιτείνεται. Ἤδη εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ εἴπω καὶ ὀλίγας λέξεις σχετικῶς μὲ τὴν περὶ ὁδοποιίας ἐπερώτησίν μου. Ἀτυχῶς τὸ ἐθνικὸν τυπογραφεῖον δὲν εἶναι ἐν πλήρει ἐνεργείᾳ, καὶ ἡ ἐπερώτησίς μου οὔτε ἐτυπώθη, οὔτε διενεμήθη· πιστεύω ὅμως, ὅτι ἐνθυμεῖται ἡ Βουλὴ ὅ,τι εἶπον ἐπερωτήσας. Παρεκάλεσα τὴν Κυβέρνησιν νὰ κατατεθῶσιν εἰς τὸ Προεδρεῖον τὰ ἔγγραφα τῆς ἀπὸ τοῦ λιμένος Ὠρεοῦ εἰς Καστανιώτισαν, κτήματος ἑνὸς πρώην πρωθυπουργοῦ, κατασκευῆς ὁδοῦ, διὰ τῶν χρημάτων τῆς ἐπαρχιακῆς ὁδοποιΐας, παρεκάλεσα δὲ νὰ μᾶς πληροφορήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν τίς ἡ ἀνάγκη τῆς προτιμήσεως τῆς ὁδοῦ ταύτης, ἐνῷ τόσαι ἄλλαι ἀναγκαιότεραι δὲν κατεσκευάσθησαν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς κατέθεσε τὰ σχετικὰ ἔγγραφα, ἀλλὰ δὲν ἀπήντησεν εἰς τὸ δεύτερον τῆς σχετικῆς μου ἐπερωτήσεως μέρος, ἴσως διότι δὲν τῷ ἐδόθησαν ἔτι ἐκ τοῦ ἁρμοδίου Τμήματος τῶν δημοσίων ἔργων αἱ δέουσαι πληροφορίαι, δηλαδὴ τί φρονεῖ τὸ Τμῆμα τοῦτο περὶ τῆς εἰς Καστανιώτισαν ἀγούσης, καὶ διατί μὲ τόσην εὐκολίαν ἀπεφάσισε τὴν κατασκευὴν, παραβλέψαν τὰς χρησίμους ὁδούς. Φρονῶ δέ, ὅτι ὁ κ. πρωθυπουργὸς ὀφείλει ν’ ἀπαντήσῃ καὶ εἰς τὴν τελευταίαν ἐρώτησιν. Ἀλλ’ ὁπωσδήποτε ἐκ τῆς μελέτης τῶν κατατεθέντων ἐγγράφων ὀφείλω, κύριοι, νὰ ἐκφράσω τὴν βαθεῖαν λύπην μου, καθόσον ἡ ἀνάγνωσίς των μὲ φέρει εἰς τὸ λυπηρὸν συμπέρασμα, ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ σπουδαία πρόνοια πρὸς προφύλαξιν τῶν χρημάτων τῆς ὁδοποιΐας. Ὄχι, τοῦ λοιποῦ διὰ τῶν χρημάτων τῆς ἐπαρχιακῆς ὁδοποιίας ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ πρέπει νὰ κατασκευάζωνται ὁδοὶ πρὸς τὸ ἰδιωτικὸν συμφέρον τῶν πρωθυπουργῶν ἢ τῶν ὑπουργῶν. Ἠξεύρετε, κύριοι, μὲ πόσην προθυμίαν οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν ἐπαρχιῶν ψηφίζουσι τοὺς ὁδικοὺς φόρους, καὶ πάντες γνωρίζετε, ὅτι ὁ κόσμος δὲν γογγύζει δι’ αὐτοὺς, μόνον καὶ μόνον διότι προσδοκᾷ, ὅτι ἐντὸς ὀλίγου θὰ ἀποκτήσῃ τὰ μέσα τῆς συγκοινωνίας. Πρέπει λοιπὸν νὰ μὴ κλονισθῇ ἡ τῶν φορολογουμένων πεποίθησις. Διὰ νὰ ἐννοήσητε ὅμως τὴν ἐν τῇ Καστανιωτίσῃ παρεκτροπὴν πρέπει νὰ γνωρίζητε τὸν τόπον· ἀτυχῶς δὲ ὀλίγιστοι ὑμῶν γνωρίζετε αὐτόν. Ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Ξηροχωρίου, ἐπαρχίᾳ, ἥτις πρὸ ἐτῶν ἔδιδε εἰς τὸ Κράτος 200 περίπου χιλιάδας δραχμῶν κατ’ ἔτος ἐκ φόρων, καὶ νῦν βεβαίως θὰ προσφέρῃ πλειοτέρους, δὲν ὑπάρχουσιν ὁδοὶ ἁμαξιτοὶ πλέον τῶν 6 1,2 χιλιομέτρων, καὶ τὰ μὲν 5 χιλιόμετρα ἑνοῦσι τὸ Ξηροχώριον μετὰ τοῦ λιμένος Ὠρεοῦ, τὰ δὲ 1½ εἶναι πέραν τοῦ Ξηροχωρίου πρὸς τὸ μέρος τῆς Χαλκίδος. Ὁ πόθος λοιπὸν τῶν κατοίκων εἶναι νὰ ἑνωθῇ μίαν ἡμέραν ἡ ἐπαρχία των δι’ ἁμαξιτῆς ὁδοῦ μετὰ τῆς Χαλκίδος, ὁδοῦ ἀναγκαιοτάτης ἀληθῶς. Ἐνῷ ὅμως περιεμένετο ἡ πρόοδος τοῦ ἔργου τούτου, ἐγκατελείφθη ἡ χρησιμωτάτη ὁδὸς καὶ ἐγένετο ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τοῦ κ. Κουμουνδούρου ἡ νέα ὁδὸς ἀπὸ Καστανιωτίσης εἰς Ὠρεὸν, ἡ ἀποκλειστικὴ διὰ τὴν μεταφορὰν τῶν προϊόντων τῆς Καστανιωτίσης. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι, πρωθυπουργοῦντος τοῦ κ. Κουμουνδούρου εἶχε ληφθῆ πᾶσα πρόνοια πρὸς περιφρούρησιν τῶν χρημάτων τῆς ὁδοποιΐας ἐκ τῶν παρεκτροπῶν τῆς ἐξουσίας διὰ τῶν νόμων ΣΚΕ τῆς 20 Ἀπριλίου 1867 καὶ τοῦ νόμου ΣΞΓ τῆς 16 Δεκεμβρίου 1867. Ὁ πρῶτος αὐτῶν μετὰ πολλῆς ἐπιμελείας προσεπάθησε νὰ κανονίσῃ πᾶν ὅ,τι ἀνάγεται εἰς τὴν ἀποκλειστικὴν χρῆσιν τῶν ὁδικῶν φόρων πρὸς κατασκευὴν τῶν ἀναγκαιοτέρων ὁδῶν· ὁ δεύτερος διέγραψε τὸν τρόπον καὶ τὰς διατυπώσεις, αἵτινες ἀπαιτοῦνται, ὅπως ἀποφασισθῇ ἡ κατασκευὴ τῶν ὁδῶν, ἑπομένως καὶ ὁ χαρακτηρισμὸς μιᾶς ὁδοῦ ὡς ἐπαρχιακῆς. Ἐν ἄρθρῳ δὲ 3 ἀπαιτεῖ, ὅπως διὰ ψηφισμάτων τὰ δημοτικὰ συμβούλια ἀποφαίνωνται περὶ τῆς ἀνάγκης τῆς ὁδοῦ· ἐκτὸς ὅμως τούτων ἀπαιτεῖται καὶ ψήφισμα τοῦ ἁρμοδίου ἐπαρχιακοῦ συμβουλίου. Ἡ ἐπαρχία Ξηροχωρίου ἔχει τρεῖς δήμους· τὸν δῆμον Ἱστιαίων, τὸν δῆμον Τελεθρίων καὶ τὸν δῆμον Αἰδηψίων. Κατὰ τὸν νόμον λοιπὸν τοῦ 1867 ἔπρεπε ν’ ἀποφανθῶσι καὶ οἱ τρεῖς δῆμοι, ὅτι ἦτο ἡ εἰς Καστανιώτισαν ἄγουσα ἡ ἀναγκαιοτέρα πασῶν, καὶ ἀκολούθως τὸ ἐπαρχιακὸν συμβούλιον, διὰ νὰ γείνῃ ἡ ὁδὸς διὰ τῶν χρημάτων τῆς ἐπαρχιακῆς ὁδοποιΐας· ἐν τούτοις, πρὶν ἢ ἐκπληρωθῶσιν αἱ διατυπώσεις αὗται, ἤρξατο ἡ μελέτη τῆς ὁδοῦ, ἀμέσως δὲ καὶ πᾶσα ἐργασία καὶ πᾶσα ἐπιδρομὴ, οὕτως εἰπεῖν, ἵνα ἀποφανθῶσιν εὐνοϊκῶς τὰ δημοτικὰ συμβούλια. Ἡ Καστανιώτισα εἶναι κτῆμα προσοδοφόρον μὲν, ἀλλὰ μέρος ἀπόκεντρον· δὲν ἠδύνατο λοιπὸν νὰ ἔχῃ ὑπὲρ ἑαυτῆς τὰς γνώμας τῶν δημοτικῶν συμβούλων. Διὰ τοῦτο λοιπὸν διέταξεν ὁ κ. ἔπαρχος, ὅπως τὰ δημοτικὰ συμβούλια εὐχηθῶσιν, ὅτι εἶναι μεγίστη ἀνάγκη τῆς κατασκευῆς ἐπαρχιακῆς ὁδοῦ ἀπὸ Καστανιωτίσης μέχρις Ὠρεοῦ! Περίεργος ἡ διαταγὴ πρὸς εὐχὴν, καὶ ἐν τούτοις, χάρις εἰς τὸ δημοτικὸν συγκεντρωτικὸν σύστημα, οἱ ἔπαρχοι, ὡς βλέπετε, διατάσσουσι! Καὶ τὸ μὲν δημοτικὸν συμβούλιον Ἰστιαίων ηὐχήθη ὑπὲρ τῆς Καστανιωτίσης, ἀλλὰ τὸ τῶν Τελεθρίων ἀπέκρουσε τὴν ὁδὸν διὰ τοῦ ἀπὸ 30 Αὐγούστου 1879 ψηφίσματος, ὅπερ σᾶς ἀνέγνωσα τὸ παρελθὸν Σάββατον. Τὸ ψήφισμα τοῦτο τιμᾷ τὸ δημοτικὸν Συμβούλιον. Οἱ ἀγαθοὶ χωρικοὶ τοῦ δήμου Τελεθρίων, οἱ μὴ τυχόντες ἐκπαιδεύσεως οἵας οἱ ἐν τῷ δήμῳ Ἰστιαίων, λόγῳ ἐλλείψεως σχολείων, ἐνόησαν ἐν τούτοις περὶ τίνος πρόκειται, καὶ εἶχον τὸ θάῤῥος νὰ εἴπωσιν, ὅτι ἡ ὁδὸς αὐτὴ εἶναι ἀπόκεντρος καὶ ὅτι ἔχουσιν ἀνάγκην ἄλλης ὁδοῦ, τῆς πρὸς τὴν Χαλκίδα ἀγούσης. Ἀλλ’ οἱ ἐπιδρομεῖς τῶν ὁδικῶν φόρων εἰς τὸ δημοτικὸν συμβούλιον Ἰστιαίων εὑρέθησαν εὐτυχέστεροι, διότι ἐκεῖνο, μὴ ἀρκεσθὲν εἰς τὴν εὐχὴν νὰ ἑνωθῇ ἡ Καστανιώτισα μὲ τὸν λιμένα, ηὐχήθη πρὸς συμπλήρωσιν τοῦ ἔργου, ὅπως τὸ ὑπουργικὸν κτῆμα ἑνωθῇ καὶ μὲ τὴν πρωτεύουσαν τῆς ἐπαρχίας! λαμπρὰν χρῆσιν ηὐχήθησαν οἱ δημοτικοὶ σύμβουλοι Ἰστιαίων τὴν 13 Ὀκτωβρίου 1879! Ἡ πρὸς εὐχὴν διαταγὴ ἐπέτυχε πληρέστατα. Τὸ ἔργον ὅμως δὲν ἦτο πλῆρες· βλέπετε, ὅτι τὸ ψήφισμα τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου Τελεθρίων εἶχεν ἀποκρούσει τὰ σχέδια. Τότε ἐγένετο λοξοδρομία, καὶ λέγουσιν εἰς τὸν δῆμον Τελεθρίων, ὅτι ταὐτοχρόνως θὰ κατασκευσθῇ καὶ ἡ λίαν ἀναγκαία ὁδὸς ἀπὸ τὴν θέσιν «Μῦλος Σταματάκη» πρὸς τὴν Χαλκίδα μέχρι Κοκκινομηλιᾶς ἢ καὶ πέραν, ἀρκεῖ νὰ εὐχηθῶσιν ὑπὲρ τῆς Καστανιωτίσης· τότε ἔπεσαν εἰς τὴν παγίδα οἱ Τελέθριοι, καὶ ηὐχήθησαν νὰ γείνωσιν ἀμφότεραι αἱ ὑποδειχθεῖσαι ὁδοί. Τότε τέλος ἐρωτᾶται καὶ τὸ Ἐπαρχιακὸν Συμβούλιον διὰ τοῦ Ἐπάρχου, χωρὶς ὅμως νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς αὐτὸ τὰ ψηφίσματα τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου Τελεθρίων· τοὐλάχιστον ἐκ τοῦ ψηφίσματος τοῦ Ἐπαρχιακοῦ Συμβουλίου δὲν φαίνεται ἐὰν ὑπεβλήθησαν. Καὶ οἱ Ἐπαρχιακοὶ Σύμβουλοι Ξηροχωρίου δὲν ἐψήφισαν νὰ γείνῃ ἡ ἀπὸ Καστανιωτίσης μέχρις Ὠρεοῦ, ἀλλ’ ηὐχήθησαν τὴν 12 9βρίου 1880 ὑπὲρ τῆς κατασκευῆς τῆς ἀπὸ Βουτᾶ, πρωτευούσης τοῦ Δήμου Τελεθρίων, μέχρις Ὠρεοῦ ὁδοῦ. Ἐκ τοιαύτης δ’ εὐχῆς προδηλότατον καθίσταται, διὰ τοὺς γνωρίζοντας τὸν τόπον, ὅτι ἡ ἐπαρχία ἐπεθύμει νὰ ἑνωθῇ ὁ Βουτᾶς διὰ τοῦ Ὠρεοῦ, βεβαίως ὅμως μέσον Ξηροχωρίου, πρῶτον διότι τὸ Ξηροχώριον εἶναι ἡ πρωτεύουσα τῆς ἐπαρχίας, καὶ ἐκεῖ οἱ Τελέθριοι ἔχουσι τὰς συναλλαγάς των, δεύτερον διότι ἡ ἕνωσις ἠδύνατο νὰ γείνῃ διὰ κατασκευῆς πέντε τὸ πολὺ χιλιομέτρων, ὅπως συγκοινωνήσωσιν οἱ Τελέθριοι μετὰ τῆς πρωτευούσης τῆς ἐπαρχίας, ἐκεῖθεν δὲ ὑπάρχει ἕτοιμος ἁμαξιτὴ ὁδὸς μέχρις Ὠρεοῦ, ὥστε τὸ ὅλον διάστημα ἀπὸ Βουτᾶ μέχρις Ὠρεοῦ διὰ Ξηροχωρίου εἶναι 10–12 τὸ πολὺ χιλιομέτρων, καὶ τρίτον διότι οὕτω προεξετείνετο ἡ πρὸς τὴν Χαλκίδα ἄγουσα, ἡ μόνη συνδέουσα τὸν Βουτᾶν μὲ τὸν πυκνότερον τῆς ἐπαρχίας πληθυσμόν. Ἀλλ’ ἀτυχῶς, κύριοι, τὸ Τμῆμα τῶν δημοσίων ἔργων, διαστρέψαν τὴν ἔννοιαν τῆς εὐχῆς τοῦ ἐπαρχιακοῦ συμβουλίου—καὶ ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ τὴν ἔκφρασιν ταύτην, διότι οὐκ ὀλίγοι ἐκ τῶν ἐν αὐτῷ γνωρίζουσι τὸν τόπον καὶ ἐμοῦ κάλλιον— διαστρέψαν, λέγω, τὴν ἔννοιαν τῆς εὐχῆς τῶν δημοτικῶν συμβουλίων, καὶ ἰδίᾳ τοῦ ἐπαρχιακοῦ συμβουλίου, περὶ τοῦ ὁποίου ἔκαμε λόγον ὁ κ. βουλευτὴς Μεσσήνης τὸ παρελθὸν Σάββατον, τί ἀπεφάσισε; ἀπεφάσισε νὰ κατασκευασθῇ ὁδὸς ἀπὸ τοῦ λιμένος Ὠρεοῦ εἰς τὸν Βουτᾶν, ἀλλὰ διὰ Καστανιωτίσης! Καὶ διέταξε τὴν κατασκευὴν τοῦ μέχρι Καστανιωτίσης πρώτου δῆθεν τμήματος, εἶμαι δὲ βέβαιος, ὅτι τὸ δεύτερον οὔτε θὰ διατάξῃ, οὔτε πρέπει νὰ διατάξῃ ὡς ἐντελῶς ἄχρηστον, διότι οἱ κάτοικοι τοῦ δήμου Τελεθρίων οὐδέποτε θὰ κατέλθωσι διὰ Καστανιωτίσης, ἀφοῦ ἡ ἀπόστασις ἐκεῖθεν εἶναι ὑπὲρ τὰ 20 χιλιόμετρα μέχρις Ὠρεοῦ. Ἐξ ὅλων αὐτῶν παρατηρεῖτε τὰ ἑξῆς· πρῶτον, παρεβιάσθη ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ νόμου ΣΞΓ τοῦ 1867, τοῦ κυρωθέντος ἐπὶ τῆς πρωθυπουργίας τοῦ κ. Κουμουνδούρου, κατὰ τὴν ὁποίαν ἔπρεπε νὰ ψηφίσωσιν ὅλα τὰ δημοτικὰ συμβούλια τῆς ἐπαρχίας καὶ τὸ Ἐπαρχιακὸν Συμβούλιον, ἐνῷ ἐπὶ τοῦ προκειμένου ὁ δῆμος Αἰδηψίων οὔτε προσεκλήθη ν’ ἀποφανθῇ, οὔτε ἑκουσίως ηὐχήθη διὰ τὴν κατασκευὴν ὁδοῦ, ὑπὲρ ἧς ἐδαπανήθησαν ἐκ τῶν τῆς ἐπαρχιακῆς ὁδοποιΐας χρημάτων περὶ τὰς 100 χιλιάδας δραχμῶν, εἰς ἣν συνεισφέρει πολὺ πλέον ὁ δῆμος Αἰδηψίων τῆς Καστανιωτίσης· δεύτερον, ἐκ τῆς μελέτης τῶν ἐγγράφων ἐξάγεται, ὅτι τόσον οἱ ἐπαρχιακοὶ σύμβουλοι ὅσον καὶ οἱ δημοτικοὶ, ἢ παρεσύρθησαν, ἢ ἐξεβιάσθησαν ὑπὸ τῶν Διοικητικῶν Ἀρχῶν, αἵτινες παρεμόρφωσαν τὰ ψηφίσματα καὶ τὰς εὐχάς· καὶ τρίτον, ὅτι δὲν ὑπάρχει εὐχὴ τοῦ ἐπαρχιακοῦ συμβουλίου διὰ τὴν εἰς Καστανιώτισαν ὁδόν, ὡς ἀπαιτεῖ ὁ μνημονευθεὶς νόμος τοῦ 1867. Δίδω, κύριοι, σημασίαν πολλὴν εἰς τὴν ὑπόθεσιν ταύτην, καὶ ἀσχέτως πρὸς τὰ εὐθυνόμενα πρόσωπα, καθ’ ὧν δὲν ἔχω προσωπικὴν ἀφορμὴν, ἐπιθυμῶν ὅπως ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ τεθῇ τέρμα διὰ παντὸς εἰς τὴν παράνομον τῶν ὁδικῶν φόρων σπατάλην. Φρονῶ δὲ, ὅτι ἡ Βουλὴ ὀφείλει, λαμβάνουσα ἀφορμὴν ἐκ τῆς ἐπερωτήσεώς μου, νὰ ἐρευνήσῃ κάλλιον τὰ παρ’ ἐμοῦ λεγόμενα...

§98Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Πῶς;

§99ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Θὰ σᾶς εἰπῶ· διότι δὲν θέλω νὰ ὑποτεθῇ, ὅτι θέλω νὰ προσάψω μομφὴν εἰς πρόσωπα. Ὁ μόνος σκοπός μου εἶναι νὰ παύσῃ αὐτὴ ἡ κατάστασις. Δι’ αὐτὸ φρονῶ, ὅτι τριμελὴς ἐπιτροπὴ, συγκειμένη ἀπὸ δύω μέλη τῆς ἀντιπολιτεύσεως, εἰ δυνατὸν, καὶ ἀπὸ ἓν τῆς συμπολιτεύσεως, μεταβαίνουσα δὲ κατὰ τὰς ἑορτὰς τῶν Χριστουγέννων ἐπιτοπίως, μᾶς πληροφορήσῃ τὰ ἐξαγόμενα τῶν ἐρευνῶν της, καὶ οὕτω βεβαιωθῇ ἂν παραμεμορφωμένα σᾶς ἐξέθηκα τὰ συμβάντα εἰς Καστανιώτισαν ἢ ὄχι, καὶ ἀναλόγως πρὸς τὴν ὑποβληθησομένην ἔκθεσιν σκεφθῇ ἡ Βουλὴ περὶ τοῦ πρακτέου. Διὰ τοῦτο ἔχω περὶ τούτου πρότασιν. (Ἀναγινώσκει τὴν πρότασιν ἔχουσαν ὡς ἑξῆς·) «Προτείνω, ὅπως τριμελὴς ἐπιτροπὴ, ἐκλεγομένη ἐκ τῶν μελῶν τοῦ Κοινοβουλίου, μεταβῇ κατὰ τὰς ἑορτὰς τῶν Χριστουγέννων εἰς τὴν ἐπαρχίαν Ξηροχωρίου καὶ, κατόπιν μελέτης ἐπιτοπίου, ὑποβάλῃ ἐντὸς τοῦ μηνὸς Ἰανουαρίου 1883 τὸ βραδύτερον τὴν εἰς τὴν Βουλὴν ἔκθεσίν της, πληροφορήσῃ δὲ αὐτὴν περὶ παντὸς ἀναγομένου εἰς τὴν κατασκευὴν τῆς ἀπὸ Ὠρεοῦ μέχρι Καστανιωτίσης ἐπαρχιακῆς ὁδοῦ. Ἀθήνησιν, 6 Νοεμβρίου 1882.

Ὁ ἐκ Βώλου βουλευτὴς

Γ. Ν. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ».

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ.

§101ΤΡΑΚΑΣ. Ἔχω, κύριοι, νὰ σᾶς ἀναγνώσω τηλεγράφημα, τὸ ὁποῖον ἀπεστάλη εἰς τοὺς Βουλευτὰς πάντας τῆς Φθιώτιδος, εἰς Τράκαν, Σκουμπουρδῆν, Ζουλούμην, καὶ ἄλλους. (Ἀναγινώσκεται τηλεγράφημα, δι’ οὗ ζητοῦσι τὴν ἀκύρωσιν τοῦ Διατάγματος περὶ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ Νόμου περὶ τοῦ νομισματικοῦ συστήματος).

§102ΡΑΛΛΗΣ. Αὐτὸ εἶναι τηλεγράφημα πρὸς ὑμᾶς, ὄχι πρὸς τὴν Βουλὴν (θόρυβος).

§103ΤΡΑΚΑΣ. Εἶμαι ἐντεταλμένος νὰ τὸ ἀναγνώσω. Οἱ κάτοικοι, κύριοι, ἐν Λαμίᾳ εὑρίσκονται εἰς ἀναστάτωσιν· ἐν Λαμίᾳ ὑπάρχει σπουδαία ἀγορὰ τῶν ὁμόρων ἐπαρχιῶν Καρδίτσης, Δομοκοῦ καὶ τῶν ἄλλων, καὶ τὸ νομισματικὸν σύστημα τοὺς φέρει δυσκολίαν· διὰ τοῦτο ζητοῦσι τὴν ἀναβολὴν μέχρις ἄρσεως τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας.

§104ΡΑΛΛΗΣ. Πόσοι εἶναι ὑπογεγραμμένοι;

§105ΤΡΑΚΑΣ. Εἶναι ἑκατόν.

§106ΣΚΟΥΜΠΟΥΡΔΗΣ. Καθ’ ἃς ἔχω πληροφορίας τὰ τοῦ τηλεγραφήματος δὲν εἶναι τόσῳ σπουδαῖα· εἶναι ἀληθὲς, ὅτι εἶναι ὑπογεγραμμένοι μερικοί, ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ δώσωμεν τόσην ἀξίαν. Εἰς τὴν Λαμίαν δὲν ἐγένοντο οὔτε ταραχαί, οὔτε ἄλλα παράπονα.

§107ΚΕΦΑΛΟΣ. Εἶναι ἀνάξιον νὰ ἐνασχολῆται ἡ Βουλὴ εἰς τὴν ἀνάγνωσιν τοιούτων τηλεγραφημάτων, προκληθέντων ἐντεῦθεν (διάλογοι).

§108ΤΡΑΚΑΣ. Ἐγὼ εἰς τὸν συνάδελφόν μου δίδω τὸ δικαίωμα, ἂν δυνηθῇ νὰ προκαλέσῃ μίαν κἂν ὑπογραφὴν περὶ τοῦ ἐναντίου, ἀλλὰ δὲν θὰ δυνηθῇ νὰ ἀναιρέσῃ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶπον (θόρυβος.

§109Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Οἱ τελευταῖοι προβιβασμοὶ εἰς τὸν στρατὸν μοὶ δίδουν τὴν ἀφορμὴν νὰ ζητήσω μερικὰς ἐξηγήσεις ἀπὸ τὸν κύριον ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργόν. Εἰς τοὺς προβιβασμοὺς αὐτοὺς παρετηρήθη, ὅτι εἰς τὴν προαγωγὴν δύω ἀνθυπομοιράρχων εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ὑπομοιράρχου, καὶ τῶν δύω ὄντων ὑποδίκων, ὡς κατηγορουμένων ἐπὶ ἀτιμωτικῷ ἐγκλήματι, ὁ μὲν εἷς ἐπροβιβάσθη, ὄχι δὲ καὶ ὁ ἕτερος· θὰ σᾶς εἰπῶ τὰ πρόσωπα, διότι εἶναι χαρακτηριστικὸν τῆς ἠθικῆς τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ προβιβασθεὶς ὑπόδικος εἶναι ὁ βουλευτὴς Μοσχοβάκης, φίλος τῆς Κυβερνήσεως, κατηγορούμενος ἐπὶ ὑπεξαιρέσει δημοσίων χρημάτων, ὁ δ’ ἕτερος ὀνομάζεται Μποῦτος, κατηγορούμενος ἐπὶ βιασμῷ. Κατὰ τὰ μέχρι τοῦδε ἰσχύοντα, ὁσάκις παρίστατο ἀνάγκη στρατιωτικῶν προβιβασμῶν, οἱ ὑπόδικοι ἀξιωματικοὶ παρελείποντο. Ἐπιθυμῶ λοιπὸν νὰ μάθω ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν διατί ἐκ τῶν δύω τούτων ὑποδίκων ἀξιωματικῶν ὁ μὲν εἷς ἐπροβιβάσθη, ὄχι δὲ καὶ ὁ ἕτερος. Ἐπὶ τῶν τελευταίων προβιβασμῶν παρετηρήθη διατύπωσίς τις, τὴν ὁποίαν τὸ πρῶτον εἰσάγει ὁ νῦν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργός. Ἐννοεῖ τοὺς ἀξιωματικοὺς ἀπὸ τοῦ βαθμοῦ ταγματάρχου καὶ ἄνω νὰ χαρακτηρίσῃ ὡς προβιβασθέντας ἅπαντας κατ’ ἐκλογήν. Εἶναι ἀληθές, ὅτι ὁ περὶ προβιβασμῶν Νόμος χορηγεῖ ἀπόλυτον τὸ δικαίωμα τοῦ προβιβασμοῦ εἰς τὴν Ἐκτελεστικὴν Ἐξουσίαν ἀπὸ τοῦ βαθμοῦ τοῦ ταγματάρχου καὶ ἄνω, ἤτοι δὲν ὑφίσταται δικαίωμα πρὸς προβιβασμὸν κατ’ ἀρχαιότητα, ἀλλὰ τὸ δικαίωμα τοῦτο τῆς Κυβερνήσεως δὲν καταργεῖ τὴν ἰδιότητα τῆς ἀρχαιότητος, ὁ δὲ περὶ προβιβασμῶν Νόμος, ἐνῷ λειτουργεῖ ἀπὸ 20 ἤδη ἐτῶν, οὐδεὶς Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐφαντάσθη ποτὲ, ὅτι τὸ ἀπόλυτον δικαίωμα τοῦ κατ’ ἐκλογὴν προβιβασμοῦ καταργεῖ τὴν ἰδιότητα τῆς ἀρχαιότητος, ἥτις εἶναι ὑποχρεωτικὴ συνέπεια παντὸς βαθμοφόρου. Ἡ ἀρχαιότης εἶναι οὐχὶ μόνον ἁπλῆ ἰδιότης, ἀλλ’ ἐξουσία ἐνασκουμένη ὑπὸ τοῦ ἀρχαιοτέρου πρὸς τὸν νεώτερον, καθ’ ἣν περίπτωσιν τὰ φέροντα τὸν αὐτὸν βαθμὸν ἄτομα ὑπηρετοῦσιν εἰς τὸ αὐτὸ στράτευμα· καὶ ἐνόσῳ ἡ νέα αὐτὴ διατύπωσις τῶν τελευταίων Διαταγμάτων ἐφηρμόζετο εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ, τὸ κακὸν ἦτο καθαρῶς στρατιωτικὸν, ἀλλ’ ἀφοῦ ἔχουσι τὸ δικαίωμα οἱ στρατιωτικοὶ νὰ παρακάθηνται ἐντὸς τοῦ Κοινοβουλίου, ἡ διατύπωσις αὕτη τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ὡς ἐγένετο, εἶναι ἐπίφοβον ὅπλον εἰς τὰς χεῖρας τῆς Κυβερνήσεως κατὰ παντὸς Βουλευτοῦ, στρατιωτικοῦ, μὴ συντασσομένου μὲ τὴν γνώμην της ἢ μὲ τὴν φατρίαν της. Εἴδομεν εἰς τοὺς προβιβασμοὺς, ὅτι ὁ κ. Μᾶρκος Ἀντωνιάδης, ταγματάρχης τῶν ἐπιτελῶν καὶ ἀρχαιότερος τῶν ὁμοιοβάθμων του, ἐπροβιβάσθη κατ’ ἐκλογήν· πῶς ἦτο τοῦτο δυνατὸν, ἀφοῦ δὲν ὑπάρχει ἄλλος αὐτοῦ ἀρχαιότερος; ἐπροβιβάσθη ὅμως κατ’ ἐκλογὴν διὰ νὰ δικαιολογηθῇ ἄλλη πρᾶξις, ἥτις ὑπηγορεύθη ἀπὸ πολιτικὸν συμφέρον. Τοῦτο ἐγένετο, ἵνα προβιβασθῇ ὁ κ. Διαλέτης κατ’ ἐκλογὴν καὶ κενωθῇ οὕτω ἡ θέσις του ὡς Βουλευτοῦ, διὰ ν’ ἀντικατασταθῇ ὑπὸ ἑτέρου (Θόρυβος). Τὸ δικαίωμα τῆς ἐκλογῆς ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν τὸ ἐφήρμοσεν ἐπὶ τῶν ταγματαρχῶν τοῦ πεζικοῦ, ἐνῷ ἅπαντες προήχθησαν εἰς ἀντισυνταγματάρχας κατὰ σειρὰν ἀρχαιότητος, οὐδενὸς παραλειφθέντος. Ἀλλὰ εἰς τοὺς εἰρημένους προβιβασμοὺς ἐκλογὴ δὲν ὑφίσταται· ἐκλογὴ ὑφίσταται, ὅταν παραλειφθῶσιν ἀρχαιότεροι καὶ προβιβασθῶσι νεώτεροι. Ἀλλ’ ὁποίας συνεπείας θὰ ἔχῃ τὸ σύστημα αὐτὸ, ἂν ἐφαρμοσθῇ ἐπὶ τῶν στρατιωτικῶν βουλευτῶν; Ὑποθέσατε, ὅτι ὁ κ. Σωτήριος Πετιμεζᾶς, ὅστις εἶναι ὁ ἀρχαιότερος συνταγματάρχης τοῦ Σώματός του, προβιβάζεται κατ’ ἐκλογὴν, ὡς ἐγένετο καὶ διὰ τὸν κ. Μᾶρκον Ἀντωνιάδην· τότε ἡ διάταξις τοῦ πολιτεύματος, ἡ ὁποία λέγει, ὅτι ὁ ἀξιωματικὸς βουλευτὴς, προβιβαζόμενος κατ’ ἐκλογὴν καὶ δεχόμενος, παύει τοῦ νὰ ἦναι βουλευτὴς, θέλει ὑποχρεωτικῶς ἐφαρμοσθῆ. Προβιβασμὸς κατ’ ἐκλογὴν χαρακτηρίζεται ἡ πρᾶξις, δι’ ἧς νεώτεροι προβιβάζονται τῶν ἀρχαιοτέρων δι’ οἱονδήποτε λόγον. Ὁ Νόμος ἐπιτρέπει εἰς τὸν Ὑπουργὸν, ἀναλόγως τῶν βαθμῶν καὶ κατὰ διαφόρους ἀναλογίας, τὸ δικαίωμα τῆς ἐκλογῆς. Ἀλλ’ οἱ ὁπωσδήποτε μὴ προβιβασθέντες καὶ ἀρχαιότεροι ἔχουν τὸ δικαίωμα τῆς ἀγωγῆς ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων. Ἀληθῶς χορηγεῖται κατὰ τὸν νόμον τὸ δικαίωμα τῆς προσωπικῆς ἐκτιμήσεως τοῦ Ὑπουργοῦ, ὑποχρέου εἰς διατυπώσεις τινὰς, ἀλλ’ ἀπεδείχθη, ὅτι τοῦτο δίδει ἀφορμὴν εἰς ἀγωγὰς, αἱ ὁποῖαι ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ καταλήγουν εἰς τὴν καταδίκην τοῦ Δημοσίου. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, συμβαίνει συνήθως ὅπως ἡ προσωπικὴ ἐκτίμησις ἑνὸς ὑπουργοῦ νὰ μὴ ἦναι ἡ αὐτὴ μὲ τὴν τοῦ προκατόχου του ἢ τοῦ διαδόχου του, ἐκ τούτου δὲ γεννῶνται ἀδικήματα, διὰ τὰ ὁποῖα συνήθως τὸ Δημόσιον ὑποβάλλεται εἰς χρηματικὰς ζημίας. Δὲν εἶναι λοιπὸν συμφέρον οὔτε εἰς τὴν Πολιτείαν, οὔτε εἰς τὸν Στρατὸν τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον θέλει νὰ εἰσάξῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν διὰ τοῦ χαρακτηρισμοῦ, τὸν ὁποῖον ἔδωκεν εἰς τοὺς τελευταίους προβιβασμούς. Τὰς ἐξηγήσεις αὐτὰς ζητῶ ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν εἴτε σήμερον, εἴτε εἰς μίαν τῶν προσεχῶν συνεδριάσεων. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, κύριοι, οἱ ὑπηρετοῦντες εἰς τὸν στρατὸν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἦναι ὅλοι ἐπίσης ἱκανοὶ δι’ ἀνωτέραν προαγωγὴν, καὶ διὰ τοῦτο ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν ἐθεωρήθη ἀναγκαῖον, πρὶν προβῇ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν εἰς προβιβασμοὺς ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν, νὰ ζητῇ τὰς δυνατὰς πληροφορίας ἀπὸ τὰς προϊσταμένας Στρατιωτικὰς Ἀρχὰς, ἢ ἀπὸ τοὺς ἀρχηγοὺς καὶ τοὺς διοικητὰς τῶν Σωμάτων. Καὶ δὲν ἀδικῶ τὴν προσωπικὴν ἐκτίμησιν τοῦ νῦν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργοῦ ὡς πρὸς τοὺς παραλειφθέντας, διότι ἐπιθυμῶ νὰ πιστεύω, ὅτι τὰς πληροφορίας του ἠρύσθη ἱεραρχικῶς καὶ ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν ἐπροκάλεσε τοὺς προβιβασμούς. Δὲν εἶναι τοῦ καθήκοντός μου καὶ διαφεύγει ἐντελῶς τὴν ἰδιότητά μου, ἂν εἴπω, ὅτι ἀδικίαι ἔλαβον χώραν κατὰ τοὺς προβιβασμοὺς, αἵτινες ἄλλως τε δὲν ἐπιβαρύνουν τὸν νῦν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὅστις δὲν ἀνήκει εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ, καὶ συνεπῶς δὲν γνωρίζει τὰ πρόσωπα. Εἶναι ὅμως ἀληθὲς, ὅτι αἱ περὶ προβιβασμῶν δοθεῖσαι πληροφορίαι εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν δὲν εἶναι ἀκριβεῖς, καὶ ἴσως οὐχὶ ἐκ προθέσεως ἢ ἄλλου τινὸς λόγου, ἀλλ’ ἐξ ἐλλείψεως προσωπικῆς ἀπ’ εὐθείας ἀντιλήψεως, εἴτε ἐκ πλάνης ἐβεβαίωσαν τὸν κύριον ὑπουργὸν νὰ παραλείψῃ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα, κατὰ τὴν κρίσιν μου, ἐδικαιοῦντο εἰς προαγωγὴν, καί τινα μάλιστα πολὺ ἱκανώτερα τῶν προαχθέντων.

§110Δ. ΣΤΑΪΚΟΣ. Ὁμιλεῖτε ἐν γένει;

§111Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Μάλιστα, καὶ περὶ προσώπων, τὰ ὁποῖα δὲν μοὶ ἐπιτρέπεται νὰ ὀνομάσω, ἵνα μὴ παρεξηγηθῶ, ἄλλως τε δὲν ἔχω ὑποχρέωσιν εἰς τοῦτο. Λέγω λοιπὸν, ὅτι αἱ πρὸς τὸν ὑπουργὸν διδόμεναι ἑκάστοτε περὶ προβιβασμῶν πληροφορίαι ἐγέννησαν πάντοτε ἀδικήματα, τὰ ὁποῖα ὁ αὐτὸς Ὑπουργὸς πολλάκις ἐπανώρθωσεν ἢ ὁ διάδοχός του, καὶ τέλος αὐτὰ τὰ δικαστήρια. Ἐγὼ αὐτὸς, κύριοι, δὲν ἠδυνήθην ἄλλοτε νὰ σχηματίσω τὴν αὐτὴν πεποίθησιν, ἣν εἶχεν ὁ προκάτοχός μου, καὶ διὰ τοῦτο περιέλαβα εἰς τοὺς προβιβασμοὺς πρόσωπα παραλειφθέντα. Εἶναι δὲ δυνατὸν καὶ ὁ νῦν Ὑπουργὸς μετὰ πληροφορίας ἀκριβεστέρας νὰ ἐπανορθώσῃ ἀδικήματα, τὰ ὁποῖα ἐν ἀγνοίᾳ του ἐγένοντο.

§112Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἔμαθον, ὅτι εἴπατε, ὅτι εἶμαι ὁ πρῶτος συνταγματάρχης· ὄχι, εἶμαι ὁ δεύτερος.

§113Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε. Ἤδη πρόκειται νὰ συζητήσω περὶ τῆς προαγωγῆς δύω στρατιωτικῶν συναδέλφων.

§114ΣΤΑΙΚΟΣ. Τρεῖς....

§115Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Πρόκειται νὰ ὁμιλήσω περὶ τοῦ Διατάγματος, τὸ ὁποῖον ἔχει τύπον ἀρχαιότητος, καὶ τὸ ὁποῖον ἐφαρμόζεται μόνον εἰς δύω· διότι, ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐπιμένῃ εἰς τὴν ἑρμηνείαν αὐτὴν, τότε θὰ ἐξακολουθῶσι νὰ ἦναι Βουλευταὶ, διότι προεβιβάσθησαν κατ’ ἀρχαιότητα. Ἀλλὰ πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποδεχθῆτε, ὅτι οἱ κύριοι συνάδελφοι προεβιβάσθησαν κατ’ ἀρχαιότητα, ἐνῷ οἱ πρὸ αὐτῶν μένοντες ἐν ὑπηρεσίᾳ καὶ ἀρχαιότεροί των παρελείφθησαν; Ἂν αὐτὸ τὸ μέτρον τοῦ χαρακτηρισμοῦ τῶν προβιβασμῶν δὲν ἀποκρουσθῇ, θὰ ἴδωμεν εἰς τὸ μέλλον Ὑπουργόν τινα τῶν Στρατιωτικῶν νὰ προβιβάζῃ τοὺς φίλους του στρατιωτικοὺς βουλευτὰς κατ’ ἐκλογήν, λέγων, ὅτι τοὺς ἐπροβίβασε κατ’ ἀρχαιότητα. Θὰ ἦναι δὲ λυπηρὸν τὸ τοιοῦτον καὶ διὰ τὸν στρατὸν καὶ διὰ τὴν Βουλήν, ἡ ὁποία κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Περίοδον ἠθέλησεν, ὀρθῶς σκεπτομένη, νὰ περιορίσῃ τὴν ἐπὶ πολλὰ καὶ συνεχῆ ἔτη διαμονὴν τῶν ἀξιωματικῶν ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ. Τοιαύτη κατάστασις θὰ ἔχῃ τὴν ἄφευκτον συνέπειαν, κύριοι, ὅτι οἱ στρατιωτικοὶ Βουλευταί, ἔστω καὶ ἂν ὦσιν οἱ ἀρχαιότεροι τῶν ὁμοιοβάθμων των, θὰ προβιβάζωνται ἢ θὰ παύωσι τοῦ νὰ ἦναι Βουλευταί, κατὰ τὸ πολιτικὸν συμφέρον τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν.

§116ΣΤΑΪΚΟΣ. Ἐγὼ ἀποτελῶ ἐξαίρεσιν.

§117Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Εἶναι ἀποδεδειγμένον, ὅτι ἐν τῷ καταλόγῳ τῶν ἀξιωματικῶν θεωρεῖσθε ἐκ τῶν διακεκριμένων, ἀλλ’ ὁ προβιβασμός σας (θόρυβος) εἶναι κατ’ ἐκλογήν. Κύριοι, ἡ τοιαύτη χρῆσις τῶν προνομίων τῆς Ἐκτελεστικῆς Ἐξουσίας ἴσως δώσῃ ἀφορμὴν νὰ ἐπέλθωσι νομοθετήματα περιορίζοντα εἰς τὸ μέλλον αὐτά. Ἀλλὰ σήμερον πρόκειται μόνον νὰ ἑρμηνεύσωμεν ἂν στρατιωτικὸς Βουλευτὴς προβιβαζόμενος, παραλειπομένων ἀρχαιοτέρων του, προβιβάζεται κατ’ ἀρχαιότητα ἢ κατ’ ἐκλογήν διότι ἔχει καθῆκον ἡ Βουλὴ νὰ μάθῃ, ἂν οἱ στρατιωτικοὶ Βουλευταί, προβιβαζόμενοι κατ’ ἐκλογήν, πρέπει νὰ μένωσιν εἰς τὴν θέσιν των, ἢ ἂν πρέπῃ νὰ τὴν ἐκκενώνουν· διότι, ἂν τὸ σύστημα αὐτὸ ἐξακολουθήσῃ, ἀντιστρατεύεται πρὸς τὸ Σύνταγμα καὶ πρὸς τὴν ἐπιθυμίαν τῆς Βουλῆς, ἥτις ἀπὸ πολλὴν ἀγάπην πρὸς τὸν στρατὸν ἐψήφισεν ὅ,τι ἐψήφισε κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον. Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι ὁ κύριος Διαλέτης εἶναι Βουλευτὴς, διότι προεβιβάσθη κατ’ ἀρχαιότητα, διότι ἦτο δεύτερος καὶ ὁ πρὸ αὐτοῦ ἐπροβιβάσθη καὶ ὁ τρίτος ἐπίσης. Δὲν δικαιοῦται ὅμως νὰ ἦναι Βουλευτὴς οὔτε ὁ κύριος Στάϊκος, οὔτε ὁ κύριος Ντετάκης, διότι προήχθησαν κατ’ ἐκλογὴν, καὶ ἀπόδειξις εἶναι, ὅτι ἐν τῷ Διατάγματι, μολονότι λέγεται ἐν ἀρχῇ, ὅτι προβιβάζονται κατ’ ἀρχαιότητα, ἔπειτα λέγει, ὅτι προβιβάζονται κατ’ ἐκλογὴν, παραλειπομένων τῶν ἀρχαιοτέρων, ὡς μὴ ἐχόντων τὰ προσόντα. Ἐπειδὴ λοιπὸν παρελείφθησαν ἀξιωματικοὶ ἀρχαιότεροι, καὶ ἐπροβιβάσθησαν νεώτεροι, οἱ νεώτεροι θεωροῦνται προβιβασθέντες κατ’ ἐκλογήν· τὸ δὲ Σύνταγμα ῥητῶς λέγει, ὅτι οἱ δεχόμενοι προβιβασμὸν κατ’ ἐκλογὴν, χάνουν τὸ δικαίωμα νὰ ἦναι βουλευταί. Νομίζω, ὅτι δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν θὰ πεισθῇ, ὅτι ὁ μὲν κύριος Δικλέτης προεβιβάσθη κατ’ ἀρχαιότητα, ὁ δὲ κύριος Στάϊκος καὶ ὁ κύριος Ντετάκης κατ’ ἐκλογὴν, μὲ ὅλην τὴν λύπην, τὴν ὁποίαν θὰ αἰσθανθῇ τὸ Κοινοβούλιον διὰ τὴν ἀπομάκρυνσίν των.

§118ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου). Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Οἰτύλου ἐπεξέτεινε πολὺ, νομίζω, τὸ δικαίωμα τῆς ἐπερωτήσεως, διότι μέχρι τοῦδε περιωρίζετο τὸ δικαίωμα τοῦτο εἰς τὴν ἀπαίτησιν παρὰ τῶν Ὑπουργῶν, ὅπως οὗτοι ἀπολογηθῶσι περὶ παρανόμων πράξεων· ἀλλὰ σήμερον ὁ κ. βουλευλὴς ἐξ Οἰτύλου θέλει νὰ δικαιολογηθῶμεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, διότι δὲν παρεβιάσαμεν τὸν Νόμον. Ὁ κ. βουλευτὴς ἐξ Οἰτύλου καὶ γνωρίζει τὸν νόμον καὶ ὡμολόγησε τὰ τοῦ νόμου, εἰπὼν, ὅτι ὁ νόμος ῥητῶς λέγει, ὅτι οἱ προβιβασμοὶ ἐν ταῖς θέσεσιν ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν γίνονται πάντοτε κατ’ ἐκλογήν. Τοῦτο λέγει ὁ Νόμος, τοῦτο ὡμολόγησεν ὁ κύριος βουλευτὴς ἐξ Οἰτύλου· ἀλλ’ εἶπεν, ὅτι ὑπάρχει ἀνώτερος νόμος ἄλλος, οὐχὶ ἐν τῇ Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλ’ ἐν τῇ Σελήνῃ, ὑποθέτω, ἢ ἐν ἄλλῳ πλανήτῃ, ὅτι ὁ ἀξιωματικὸς ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ προβιβάζηται κατ’ ἀρχαιότητα, ἐκ νόμου ὑπερτέρου τῶν Ἑλληνικῶν νόμων. Ἀλλ’ ἐγὼ δὲν ἦλθον νὰ ἐφαρμόσω ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Στρατιωτικῶν τὸν ὑπέρτερον τοῦτον νόμον, ἴσως διότι δὲν εἶμαι εἰδικός. Ἐγὼ ἦλθον νὰ ἐφαρμόσω τοὺς νόμους, οὓς εὑρίσκω ἐν τῇ Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως. Ἐκεῖ εὗρον νόμον λέγοντά μοι, ὅτι δὲν δύναμαι νὰ προβιβάσω ἄλλως τὸν ἀνώτερον ἀξιωματικὸν ἢ κατ’ ἐκλογήν. Εἶναι ἀληθές, ὅτι ἐπροβίβασα μόνον τοὺς ἀρχαιοτέρους, οὐδένα ἐπροβίβασα νεώτερον, παραλείψας ἀρχαιότερον· ἐπροβίβασα ὅμως τοὺς ἀρχαιοτέρους πάντας κατὰ τὴν ἰδίαν ἐμοῦ ἐκλογήν, διότι τοῦτο μοὶ ἐπέβαλεν ὁ νόμος, καὶ τοῦτο εἶπον ἐν τῷ Διατάγματι. Τίνες αἱ συνέπειαι τούτου ὡς πρὸς ἀνώτερον ἀξιωματικόν, τυγχάνοντα βουλευτὴν καὶ προβιβασθέντα, τοῦτο θ’ ἀποφασισθῇ παρὰ τῆς Βουλῆς· ἀλλ’ ὅ,τι δήποτε ἀποφασισθῇ, δὲν ἀποφασίζεται συνεπείᾳ τῆς φράσεως, ἣν ἐγὼ ἔθηκα ἐν τῷ Διατάγματι, ὅτι ὁ προβιβασμὸς γίνεται κατ’ ἐκλογήν· εἴτε καλῶς, εἴτε κακῶς ἔθηκα τοῦτο, ἡ Βουλὴ τὸν νόμον θὰ ἐφαρμόσῃ, οὐχὶ τὸ Διάταγμα. Ὁ δὲ ὑπαινιγμὸς τοῦ κ. βουλευτοῦ ἐξ Οἰτύλου μοὶ φαίνεται ἄτοπος. Ἦτο ἄτοπον νὰ ὑποθέσῃ, ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ στρεβλώσωμεν τὸν νόμον, διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς ἓν πολιτικὸν ἀποτέλεσμα, νὰ κερδήσωμεν μίαν ψῆφον. Ἐν ταύτῃ τῇ περιπτώσει οὐδὲ κἂν χωρεῖ τοιοῦτος ὑπολογισμὸς, διότι δὲν ἔχομεν φίλον πιστότερον τοῦ κ. Διαλέτη, καὶ ἡ κατάλληλος δι’ ἡμᾶς στιγμὴ πρὸς νέαν ἐκλογὴν ἐν Τριχωνίᾳ δὲν εἶναι βεβαίως ἐκείνη, καθ’ ἣν προτείνομεν φόρον ἐπὶ τοῦ καπνοῦ. Περὶ τοῦ θέματος τῆς ἐπιδράσεως τοῦ οὕτω γενομένου προβιβασμοῦ ἐπὶ τὴν θέσιν προβιβασθέντος ἀνωτέρου ἀξιωματικοῦ, νομίζω, ὅτι δὲν πρόκειται ἤδη· ἤδη καλοῦμαι μόνον ν’ ἀπαντήσω εἰς τὴν ἐπερώτησιν, καθόσον ἀφορᾷ εἰς τὴν ἐκτέλεσιν, ἢ τὴν παραβίασιν τοῦ Νόμου, τὸ δὲ ἕτερον ζήτημα θ’ ἀποφασισθῇ ὑπὸ τῆς Βουλῆς κατὰ τὴν ἡμέραν, καθ’ ἣν τὸ θέμα τοῦτο θὰ ἔλθῃ κανονικῶς ἐνώπιον αὐτῆς. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι, ὡς πρὸς τὸ θέμα τοῦτο, τοῦ ὅτι κατὰ νόμον δὲν ἠδυνάμην νὰ προβῶ εἰς τὸν προβιβασμὸν τοῦτον ἄλλως, ἢ κατ’ ἐκλογήν, δὲν δύναταί τις ἐκ τῶν φρονούντων, ὅτι νόμοι τῆς Ἑλλάδος εἶναι μόνον οἱ ψηφισθέντες παρὰ τῆς Βουλῆς καὶ κυρωθέντες ὑπὸ τοῦ Βασιλέως, νὰ ἔχῃ ἀντίῤῥησιν. Ὡς πρὸς δὲ τοὺς κατωτέρους ἀξιωματικοὺς καὶ ἰδίως ὡς πρὸς τοὺς ἀπὸ κατωτέρων ἀξιωματικῶν προβιβασθέντας εἰς ἀνωτέρους, ὁ κύριος βουλευτὴς ἐξ Οἰτύλου ἐποιήσατο πρῶτον τὴν παρατήρησιν, ὅτι προέβην εἰς τὴν παράλειψιν τινῶν ἴσως ἄνευ ἐπαρκοῦς μελέτης. Ἀλλ’ ἐνταῦθα δὲν πρόκειται περὶ μελέτης, ἀλλὰ πρόκειται περὶ ἐφαρμογῆς τοῦ Νόμου. Βασιλικὸν Διάταγμα ὀργανικὸν κανονίζει τὰ περὶ προβιβασμοῦ, ἰδίως ἀπὸ τῆς θέσεως Λοχαγοῦ εἰς τὴν θέσιν Ταγματάρχου, καὶ τὴν διάταξιν τοῦ Βασιλικοῦ ἐκείνου Διατάγματος ἐγὼ ἐφήρμοσα. Ἐὰν ἡ διάταξις ἐκείνη κακῶς ἔχῃ, ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Οἰτύλου ὀφείλει νὰ ζητήσῃ τὴν μεταβολὴν τῆς διατάξεως ἐκείνης, οὐχὶ νὰ ἐπικρίνῃ τὴν πρᾶξιν τοῦ Ὑπουργοῦ, ἥτις οὐδὲν ἄλλο εἶναι, ἡ ἐκτέλεσις κειμένου νόμου, διότι τὸ Διάταγμα ἐκεῖνο, ἐφ’ ὅσον ὑφίσταται, εἶναι νόμος. Κατὰ τὸ Διάταγμα ἐκεῖνο, ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ἐνῷ τοὺς ἀνωτέρους ἀξιωματικοὺς προβιβάζει πάντας κατ’ ἐκλογήν, ἐνῷ τοὺς κατωτέρους ἀξιωματικοὺς, τοὺς κάτω τοῦ βαθμοῦ τοῦ Λοχαγοῦ, δὲν δύναται νὰ προβιβάσῃ εἰμὴ τὸ ⅓ κατ’ ἐκλογὴν, καὶ τὰ ⅔ κατ’ ἀρχαιότητα, ὡς πρὸς τοὺς προβιβαζομένους ἀπὸ τοῦ βαθμοῦ τοῦ Λοχαγοῦ εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ Ταγματάρχου ὀφείλει νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰς ἐκθέσεις τῶν ἁρμοδίων. Ταύτας τὰς ἐκθέσεις τῶν ἁρμοδίων ἔλαβον ὑπ’ ὄψιν καὶ οὐδὲν ὄνομα προσέθεσα, οὐδὲν ὄνομα ἀφῄρεσα. Ἐὰν οἱ ἁρμόδιοι προέτειναν τὴν ἐξαίρεσιν προσώπου, τὸ ὁποῖον ἐδικαιοῦτο νὰ προβιβασθῇ, δὲν εἶναι ἀδύνατον αἱ ἀποφάσεις αὗται ν’ ἀναθεωρηθῶσιν ἐν ἄλλῃ εὐκαιρίᾳ, καὶ ὀρθῶς εἶπεν ὁ κ. βουλευτὴς ἐξ Οἰτύλου, ὅτι πολλάκις Ὑπουργοὶ μετεῤῥύθμισαν ὡς πρὸς τοῦτο τὰς ἀποφάσεις τῶν προκατόχων αὐτῶν, στηριζόμενοι πάντοτε εἰς νεωτέρας ἐκθέσεις. Ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον αἱ ἐκθέσεις αὗται ὑφίσταντο, νομίζω ὅτι θὰ ἦτο ἀδικαιολόγητος ὁ Ὑπουργὸς, ὁ ὁποῖος ἤθελε προβιβάσει τινὰ ἐκ τῶν παρὰ τῶν ἁρμοδίων καὶ ἐν τῇ ἐκτελέσει ῥητῆς διατάξεως τοῦ Διατάγματος παρασταθέντων ὡς μὴ προβιβαστέων. Καὶ δὲν εἶναι ἀσήμαντος, κύριοι, ὁ προβιβασμὸς ἀπὸ τοῦ βαθμοῦ τοῦ Λοχαγοῦ εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ Ταγματάρχου· δὲν ὁμοιάζει πρὸς τοὺς προβιβασμοὺς ἐν ἄλλῳ βαθμῷ· μεταβάλλεται ἐντελῶς ἡ ὑπηρεσία τοῦ ἀξιωματικοῦ, τοῦ προβιβαζομένου ἀπὸ Λοχαγοῦ εἰς Ταγματάρχην, ἐνῷ δὲν μεταβάλλεται ἐπίσης σπουδαίως, ὅταν προβιβάζηται ἀπὸ θέσεως κατωτέρου ἀξιωματικοῦ εἰς θέσιν κατωτέρου ἀξιωματικοῦ, ἢ ἀπὸ θέσεως ἀνωτέρου ἀξιωματικοῦ εἰς θέσιν ἀνωτέρου ἀξιωματικοῦ. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι αἱ παραλείψεις ἐγένοντο ἐν τῷ παρελθόντι ὀλίγαι, ἐγένοντο ἴσως τέσσαρες, ἢ πέντε, ἢ ἕξ, οὐδέποτε πιστεύω πλειότεραι. Ἤδη δὲ ἐγένοντο εἴκοσι δύω, ἀλλ’ αὐτὸ τοῦτο ἀποδεικνύει, νομίζω, ὅτι κατὰ τοὺς παρόντας προβιβασμοὺς κατεβλήθη πᾶσα ἡ ἐπιμέλεια, ἥτις ἔπρεπε νὰ καταβληθῇ. Δὲν ἀμφισβητῶ, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ παρελείφθη καί τις ἱκανός· καὶ ἂν τοῦτο συνέβη, τὸ κατ’ ἐμὲ, θὰ καταβάλω πᾶσαν προσπάθειαν, ἵν’ ἀποδειχθῇ, ὅτι κακαὶ ἐγένοντο παραστάσεις, καὶ ἵνα δοθῇ εὐκαιρία, ὅπως, ὑποβαλλόμεναι νέαι ἐκθέσεις, ἐπιτρέψωσι τὴν ἀνόρθωσιν τοῦ ἀδικήματος· ἀλλ’ ἐν συνόλῳ, δὲν ἐῤῥέθη, ὅτι κακῶς ἐγένοντο αἱ παραλείψεις, ὁ δὲ νεωτερισμὸς οὗτος τῆς παραλείψεως σχεδὸν ἰσαρίθμων πρὸς τοὺς προβιβασθέντας νομίζω, ὅτι ἐγκαινίζει νέαν ἐποχὴν εἰς τοὺς προβιβασμοὺς ἐν τῷ στρατῷ. Ὡς πρὸς δὲ τὸ ἕτερον ζήτημα, ἐὰν οἱ μετὰ τὴν παράλειψιν προβιβασθέντες θὰ χαρακτηρισθῶσιν ὡς κατ’ ἀρχαιότητα προβιβασθέντες, ἢ ὡς κατ’ ἐκλογὴν, τὸ κατ’ ἐμὲ, ἔχω ὅλως ἀντίθετον ἰδέαν πρὸς τὴν τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Οἰτύλου. Θεωρῶ, ὅτι προβιβάζεται κατ’ ἐκλογὴν ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἠδύνατο νὰ μὴ προβιβασθῇ, ἐὰν τὸ Ὑπουργεῖον αὐτοβούλως ἤθελε νὰ τὸν παραλείψῃ· δὲν προβιβάζεται δὲ κατ’ ἐκλογὴν ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος μόνον ἐξ αὐτοβουλίας τοῦ Ὑπουργοῦ ἠδύνατο νὰ παραλειφθῇ. Ὅταν πάντες οἱ ἐν ταῖς ἐκθέσεσι τῶν ἁρμοδίων σημειούμενοι ὡς παραλειπτέοι παρελείφθησαν καὶ ἑπομένως ἐθεωρήθησαν ὡς μὴ κεκτημένοι τὰ προσόντα, πῶς ἤθελε γείνει ὁ προβιβασμὸς μεταξὺ τῶν ἄλλων; Ἐὰν ἔγεινε κατὰ σειράν, βεβαίως εἶναι ἡ σειρὰ αὕτη ἡ τῆς ἀρχαιότητος, ἀποτελεῖ προβιβασμὸν κατ’ ἀρχαιότητα. Τότε μόνον δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, ὅτι γίνεται προβιβασμὸς κατ’ ἐκλογὴν ἐν τῷ βαθμῷ τοῦ Λοχαγοῦ, ὅταν, πλὴν τῶν παραλειπομένων δι’ ἔλλειψιν προσόντων, παρελείφθη καί τις ἐκ τῶν ἐχόντων τὰ προσόντα. Πῶς δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, ὅτι ὑπῆρξεν ἐκλογὴ τοῦ Ὑπουργοῦ ἐκεῖ, ὅπου ὁ Ὑπουργὸς δὲν ἔχει ἐξουσίαν; Ἐὰν ὁ Ὑπουργὸς δὲν εἶχε τὴν ἐξουσίαν νὰ προβιβάσῃ τὸν μὴ ἔχοντα τὰ προσόντα, πῶς δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, ὅτι τὸν παρέλειψεν ἐξ ἰδίας θελήσεως καὶ ἑπομένως κατ’ ἐκλογὴν ἔλαβε τὸν κατόπιν αὐτοῦ ἐρχόμενον; Ὁ Νόμος ἐπροβίβασε τὸν κατόπιν αὐτοῦ ἐρχόμενον καὶ οὐχὶ ὁ Ὑπουργὸς καὶ ὅταν προβιβάζῃ ὁ Νόμος καὶ οὐχὶ ὁ Ὑπουργὸς, ὁ προβιβασμὸς εἶναι κατ’ ἀρχαιότητα. Τοῦτο λέγω εἰς δικαιολογίαν τῆς πράξεώς μου ὡς Ὑπουργοῦ, χαρακτηρίσαντος τοὺς προβιβασμοὺς τούτους ὡς προβιβασμοὺς κατ’ ἀρχαιότητα. Τὸ δὲ ζήτημα, ἐὰν ἡ Βουλὴ θὰ θεωρήσῃ τούτους ὡς προβιβασμοὺς κατ’ ἀρχαιότητα, ἢ ὡς προβιβασμοὺς κατ’ ἐκλογὴν περὶ τὴν ἐκτίμησιν τοῦ ἑτέρου ζητήματος, τοῦ ἂν πρέπῃ οἱ ἀξιωματικοὶ οὗτοι τυγχάνοντες Βουλευταὶ νὰ μείνωσιν ἐν τῇ Βουλῇ, ἢ ἂν πρέπῃ νὰ ἀπέλθωσι, τοῦτο θὰ λυθῇ συνάμα μετὰ τοῦ ζητήματος, τοῦ ἀφορῶντος εἰς τὸν προβιβασμὸν ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν τυγχανόντων Βουλευτῶν, ἐὰν εἴτε περὶ τούτου, εἴτε περὶ ἐκείνου προκληθῇ ἐν τῇ Βουλῇ ζήτημα. Ὡς πρὸς δὲ τὸ ζήτημα τοῦ προβιβασμοῦ τοῦ γενομένου ἑνὸς ὑποδίκου ἀξιωματικοῦ καὶ τοῦ μὴ προβιβασμοῦ ἑτέρου ὑποδίκου ἀξιωματικοῦ, ἰδοὺ τί ἔχω νὰ εἴπω. Ὅτι ὁ Βουλευτὴς κύριος Μοσχοβάκης εἶναι ὑπόδικος, δὲν ἀμφισβητεῖται· ἡ Βουλὴ γνωρίζει τὰ τῆς ὑποδικίας αὐτοῦ, διότι ἐψήφισε τὴν ἄδειαν πρὸς παραπομπὴν εἰς δίκην. Πρὶν ἢ ἀποφασίσωμεν περὶ τοῦ προβιβασμοῦ αὐτοῦ, ἠθελήσαμεν νὰ ἐξετάσωμεν τί ὁ Νόμος ἐπέβαλε, καὶ οὐδὲν ἐν τῷ ζητήματι τούτῳ ἐπράξαμεν, τὸ ὁποῖον νὰ μὴ ὑπηγόρευετο ὑπὸ τοῦ Νόμου. Ἐζητήσαμεν τὴν γνώμην τῶν ἁρμοδίων, ἐὰν ἠδυνάμεθα νὰ παραλείψωμεν τοὺς ὑποδίκους, καὶ ἡ γνωμοδότησις αὐτῶν ὑπῆρξεν, ὅτι κατὰ τὴν κειμένην νομοθεσίαν δὲν δύνανται νὰ παραλειφθῶσιν ἐκ τοῦ κατ’ ἀρχαιότητα προβιβασμοῦ. Διὰ τοῦτο ἐπροβιβάσθη ὁ κύριος Μοσχοβάκης. Διατί δὲν ἐπροβιβάσθη ὁ κύριος Μποῦτος; διατί κατηγορεῖται ὁ κύριος Μποῦτος; Νομίζω καλὸν νὰ μὴ ὁμιλήσωμεν περὶ τῆς προσαπτομένης κατηγορίας εἰς τὸν κ. Μποῦτον. Διατί δὲ δὲν ἐπροβιβάσθη, θὰ μὲ συγχωρήσῃ ἐπίσης ἡ Βουλὴ νὰ μὴ δώσω ἐν τῷ παρόντι ἐξήγησιν.

§119Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὅσα ἐλέχθησαν παρὰ τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, συνεζητήθησαν καὶ ἄλλοτε ἐν τῇ Βουλῇ, ἑπομένως δὲν ἔχω νὰ παρατηρήσω τι ἐπ’ αὐτῶν· εἰς ἓν μόνον πρᾶγμα διαφωνῶ, καὶ τὸ εἶπεν ὁ κύριος Μαυρομιχάλης, ὅτι οἱ ἀνώτεροι ἀξιωματικοὶ προβιβάζονται πάντες κατ’ ἐκλογήν, καὶ ἑπομένως πᾶς τοιοῦτος προβιβασμὸς βουλευτοῦ ἀξιωματικοῦ δίδει τὸ δικαίωμα εἰς τὴν Βουλὴν νὰ τὸν βγάλῃ ἔξω. Ὁ Νόμος ἔκαμε δύω διακρίσεις· λέγει πάντες οἱ ἀνώτεροι ἀξιωματικοὶ προβιβάζονται κατ’ ἐκλογήν· οἱ κατώτεροι ὅμως δὲν προβιβάζονται κατ’ ἐκλογήν, ἀλλὰ προβιβάζονται τὰ ⅔ κατ’ ἀρχαιότητα καὶ τὸ ⅓ κατ’ ἐκλογήν· ἀφίνω τοὺς παραλειπομένους ἐξ ἀνικανότητος, διότι αὐτοὶ δὲν λογαριάζονται.

§120ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἐπανέρχονται.

§121ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Πῶς ἐπανέρχονται; Ὑπόθεσε, ὅτι παραιτεῖται νὰ τὸν σκοτώσῃς; δὲν ἠμπορεῖς νὰ τὸν κάμῃς ἄνθρωπον; δὲν ἠμπορεῖς. Τώρα παρατηρῶ ἓν πρᾶγμα, ἡ διάκρισις τοῦ κατ’ ἐκλογὴν πρὸς τοὺς ἀνωτέρους ἀξιωματικοὺς προέρχεται ἀπὸ τὸ ἀντίθετον πρὸς τοὺς κατωτέρους, δὲν ἕπεται, ὅτι πᾶς Βουλευτὴς ἀνώτερος ἀξιωματικὸς, προβιβαζόμενος, προβιβάζεται κατ’ ἐκλογὴν, διότι ὑποθέσατε, ὅτι ἐγὼ εἶμαι ὁ πρῶτος ἀξιωματικὸς εἰς τὸ σῶμα αὐτὸ καὶ αὔριον ὁ κ. Τρικούπης—εἴθε νὰ ἤθελε— μὲ ἐπροβίβαζεν, ἤθελον τὸ δεχθῆ βεβαίως εὐχαρίστως· ἀλλ’ ἐὰν μὲ ἐπροβίβαζε, ποίαν ἐκλογὴν ἔκαμνεν; Ἐγὼ εἶμαι ὁ πρῶτος, ἄλλον δὲν ἀφίνω ἀπὸ πάνω, ὥστε καμμία ἐκλογὴ δὲν ὑπάρχει. Πρὸς ποῖον γίνεται ἡ ἐκλογή; ἡ ἐκλογὴ εἶναι προτίμησις.

§122ΓΡΥΠΑΡΗΣ. Ἠμποροῦσε νὰ κάμῃ τὸν δεύτερον.

§123Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὅταν κάμῃ τὸν δεύτερον καὶ ἀφήσῃ τὸν πρῶτον, ἰδοὺ ἡ ἐκλογή· ἀλλ’ ὅταν εἶναι εἷς, ἡ ἐκλογὴ προϋποθέτει τὴν ὕπαρξιν πολλῶν.

§124ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Καὶ ἡ ἀρχαιότης ἐπίσης δύω.

§125Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὄχι, δὲν τὸ ἐννοῶ· κατὰ τὴν ἀρχαιότητα εἶναι πέντε, καὶ ἐκλέγει δύω, τρεῖς.

§126ΣΤΑΪΚΟΣ. Κύριοι, τὸ ἀξίωμα τοῦ βουλευτοῦ, εἰς ἣν θέσιν περιῆλθον ἀπό τινων ἐτῶν τὰ τῆς Ἑλλάδος, μακρὰν τοῦ νὰ χρησιμεύῃ εἰς ἄνθρωπον εὐσυνείδητον καὶ φιλότιμον ὡς στρωμνὴ ἐκ ῥόδων, παρέχει τοὐναντίον διηνεκεῖς ἀφορμὰς ἠθικῆς ὀδύνης καὶ θλίψεων. Οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν ὅσοι ἔσχον ἢ τὴν εὐτυχίαν ἢ τὴν ἀτυχίαν νὰ παρακαθήσωσιν ἐπανειλημμένως ἐν τῷ περιβόλῳ αὐτῷ, οὐδείς, λέγω, ὑπάρχει ὁ μὴ ἀνομολογήσων τὴν ἀλήθειαν τῶν ὁποίων ἐγὼ ἀναφέρω λόγων. Δὲν εἶναι λοιπὸν τὸ θέλγητρον, δὲν ὑπάρχει τι τὸ γοητεῦόν με, ἵνα ἐπιθυμῶ τὴν ἕδραν τοῦ βουλευτοῦ· ὑφίσταται ὅμως ὑποχρέωσις, ἡ ὁποία εἶναι ὑπερτέρα τῆς θελήσεώς μου καὶ ἡ ὁποία δεσμεύει τὴν ἐλευθερίαν τῆς ἀποφάσεώς μου ἐπὶ τοῦ προκειμένου, διότι ἦλθον καὶ εἰμὶ βουλευτὴς θελήσει καὶ ἐντολῇ μιᾶς τῶν ἐπαρχιῶν τοῦ Βασιλείου· δὲν δύναμαι λοιπὸν αὐτοβούλως νὰ ἐγκαταλείψω τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα, τὰ ὁποῖα ἡ ἰδιαιτέρα πατρίς μου μοὶ ἀνέθηκε νὰ προασπίσω καὶ ὑπερασπίσω ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ. Εὑρίσκομαι λοιπὸν εἰς τὸ δίλημμα, ἢ νὰ παρακάθημαι ἐν τῇ Βουλῇ ἄνευ δικαιώματος, ὡς ἐτέθη τὸ ζήτημα παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Οἰτύλου συναδέλφου, καὶ τοῦτο ἀντίκειται εἰς τὰς ὑπαγορεύσεις τῆς φιλοτιμίας μου, ἢ νὰ ἐγκαταλείψω αὐτογνωμόνως τὴν θέσιν μου, καὶ τοῦτο δὲν συμβιβάζεται μὲ τὰς ὑπαγορεύσεις τῆς ἐντολῆς μου καὶ τῶν ὑποχρεώσεών μου ὡς ἀντιπροσώπου τοῦ Ἔθνους. Νομίζω, ὅτι εἰς ἐμὲ δὲν ἐπιτρέπεται, προκειμένου περὶ ζητήματος ἀτομικοῦ, νὰ ἀναπτυχθῶ καὶ νὰ πολεμήσω τὴν ἰδέαν τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Οἰτύλου συναδέλφου· ἄλλως τε τὰ ὀλίγα, τὰ ὁποῖα ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸς ἐξέθηκε, κατ’ ἐμὲ δὲν ἀφίνουσι πλέον νὰ ὑφίσταται ζήτημα ἐκεῖ ὅπου πράγματι δὲν ἔπρεπε νὰ ὑπάρχῃ· οὐχ ἧττον ὅμως ποιοῦμαι μίαν δήλωσιν, τὴν ὁποίαν ὀφείλω καὶ πρὸς ὑμᾶς καὶ πρὸς τοὺς ἐκλογεῖς μου ἰδίως, ὅτι δηλαδὴ, ἐπειδὴ ὁπωσδήποτε τὸ ζήτημα ἄνευ ἀποφάσεως ὑμῶν μένει ἐκκρεμὲς, καὶ ἐπειδὴ ὁπωσδήποτε τοῦτο θὰ λυθῇ κατόπιν ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς ὡς ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὥρισε....

§127ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν ὑπάρχει ἐκκρεμότης, δὲν ἐτέθη διόλου ζήτημα· ἦτο ἐπερώτησις πρὸς τὸ ὑπουργεῖον· ἐνόσῳ δὲν τεθῇ ζήτημα, ὑμεῖς ἐνταῦθα ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ παραμείνετε ὡς βουλευτής. Ἄν τις ἔχῃ τὴν ἰδέαν, ὅτι κακῶς μένετε ἐνταῦθα ὡς Βουλευτὴς, ἔχει τὸ καθῆκον καὶ πρὸς ἑαυτὸν καὶ τὴν Βουλὴν νὰ ὑποβάλῃ ἀμέσως πρότασιν· ἀλλ’ ἐνόσῳ τοιαύτη πρότασις δὲν ὑποβάλλεται, δὲν ὑπάρχει ἀφορμὴ πρὸς συζήτησιν.

§128ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἑκατέρωθεν). Δὲν ὑπάρχει ζήτημα, δὲν ὑφίσταται.

§129ΣΤΑΪΚΟΣ. Τότε διαφέρει. Καὶ τοῦτο ἐνόουν νὰ ῥηθῇ, ὅτι δὲν ὑπάρχει ζήτημα, καὶ ὅτι ἑπομένως δικαιώματι δύναμαι νὰ ἐξακολουθῶ μένων βουλευτής· ἑπομένως ἡ δήλωσις, ἣν προὐτιθέμην νὰ κάμω, ὅτι θέλω ἀπόσχει τῶν συνεδριάσεων μέχρις ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς, δὲν ἔχει πλέον ὑπόστασιν.

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὴν προσεχῆ Δευτέραν θὰ λάβωσι χώραν τὰ ἐγκαίνια τῆς γραμμῆς τοῦ σιδηροδρόμου ἀπὸ Πειραιῶς μέχρι Πατρῶν· ἡ Ἑταιρία τοῦ σιδηροδρόμου παρακαλεῖ τοὺς κκ. βουλευτὰς ὅσοι θέλουσι νὰ παρευρεθοῦν κατὰ τὴν τελετὴν, ὅτι ἀναχωροῦν τὴν 9 καὶ 9 καὶ ½ ὥραν ἁμαξοστοιχίαι εἰς Πειραιᾶ, θὰ μεταβῶσι δωρεάν. Τὰ δὲ ἐγκαίνια θὰ λάβωσι χώραν τὴν 10 ὥραν. Λύεται ἡ συνεδρίασις, ὥρᾳ 7 καὶ ½ μ. μ.