1882.06.17

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 98

Τῆς 17 Ἰουνίου 1882.

Ὥρᾳ 4 μ. μ.

Ἀπαρτίας γενομένης, ἀνεγνώσθησαν καὶ ἐνεκρίθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης Συνεδριάσεως.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ πρῶτον τμῆμα τῆς Βουλῆς κατέθεσε τὴν ἔκθεσίν του ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Πάλλης. Θὰ τυπωθῇ καὶ θὰ διανεμηθῇ. Ὁ Γ. Τζουτζάνης ζητεῖ παρὰ τῆς Βουλῆς νὰ λυθῇ νομοθετικῶς τὸ ζήτημα τῶν δηλωθέντων ἐκκλησιαστικῶν κτημάτων παρὰ τῶν κατόχων καὶ μὴ τοιούτων κατὰ δύω περιόδους, ὅπως γνωσθῇ ποῖοι τούτων εἰσὶν οἱ ὑπὸ τοῦ Δημοσίου ἀναγνωρησθησόμενοι κάτοχοι—Κάτοικοι Λαπαθῶν παραπονοῦνται κατὰ τοῦ Νομομηχανικοῦ τοῦ διαχαράξαντος τὴν ἀπὸ Πατρῶν εἰς Καλάβρυτα δημοσίαν ὁδὸν, ὅστις ἔδωκεν ἀπόκεντρον διεύθυνσιν ἐκ τοῦ χωρίου των. Παρακαλοῦσι δὲ τὴν Βουλὴν ὅπως γείνῃ διόρθωσις τοῦ ἀδικήματος τούτου, ὑποσχόμενοι νὰ ὑποστῶσι πᾶσαν τὴν πρὸς τοῦτο δαπάνην.

§2ΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ σᾶς ἀναγγείλω εἴδησιν ὄχι εὐχάριστον. Ὁ Ἐμπορικὸς Σύλλογος Πατρῶν προχθὲς μοὶ ἔγγραψε διὰ τοῦ προέδρου του καὶ μοὶ ἐσώκλεισεν ἀντίγραφον ἀναφορᾶς, τὴν ὁποίαν πρό τινων ἡμερῶν ἔστειλεν εἰς τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον, διὰ τῆς ὁποίας ἀναγγέλλει αὐτῷ, ὅτι ἡ Ῥωσικὴ Κυβέρνησις ἐπέβαλε δασμὸν ἓν χρυσοῦν ῥούβλιον τὸ ποῦτι ἐπὶ τῆς ἐκεῖ εἰσαγομένης σταφίδος, καὶ παρακαλεῖ, ὅπως σπεύσῃ τὸ ταχύτερον διὰ καταλλήλου συμβάσεως πρὸς ἄρσιν ἢ σπουδαίαν ἐλάττωσιν τοῦ δασμοῦ τούτου. Ἐπίσης, κύριοι, ὑποβάλλω καὶ ἑτέραν σύστασιν. Τετρακόσιοι σταφιδοκτήμονες Πατρῶν παρακαλοῦν τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως συνομολογήσῃ σύμβασιν μετὰ τῆς Γαλλικῆς Κυβερνήσεως, ἐπὶ ἰσαξίων ἀνταλλαγμάτων, ὅπως αὕτη ἐλαττώσῃ τὸν ἐπὶ τῆς σταφίδος ὑπέρογκον δασμόν της. Τὸ νομοσχέδιον περὶ τῶν διαφορικῶν τελῶν ἔκαμεν ὄχι καλὴν ἐντύπωσιν εἰς τὴν κοινὴν γνώμην, καὶ μάλιστα εἰς τοὺς σταφιδοκτήμονας, διότι τὸ ἐθεώρησαν, ὅτι δὲν εἶναι μέσον κατάλληλον πρὸς ἐλάττωσιν τοῦ δασμοῦ ἐκ μέρους τῆς Γαλλίας. Οὐχ ἧττον ὅμως ἡ Κυβέρνησις ἐλπίζω, ὅτι ἐὰν δὲν ἔσπευσε μέχρι τοῦδε, θέλει σπεύσει νὰ προβῇ εἰς διαπραγματεύσεις σπουδαίως.

§3ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Πῶς τὸ ἠξεύρετε ὅτι δὲν προέβη;

§4ΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Λέγω, ὅτι ὀφείλει νὰ σπεύσῃ εἰς τὸ νὰ φέρῃ πέρας εἰς τὰς διαπραγματεύσεις, διότι ἐὰν ὁ κ. Καλλιγᾶς ἐξακολουθήσῃ νὰ ἔχῃ ὡς μόνην συνταγὴν τὰ διαφορικὰ τέλη, βεβαίως ὄχι μόνον ἡ Ῥωσσία, ἀλλὰ καὶ τὰ ἄλλα Κράτη θέλουσιν αὐξήσει, ἀντὶ νὰ ἐλαττώσωσι τοὺς δασμοὺς ἐπὶ τῆς σταφίδος. Ἐπειδὴ, κύριοι, πλησιάζει ὁ καιρὸς τῆς λήξεως τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, καθ’ ὅσον μάλιστα τὰ νομοσχέδια τρέχουν ὡς ἄλλοτε ἡ ἐπιστράτευσις, παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ εὐαρεστηθῇ, ἂν δύναται σήμερον, νὰ ἀπαντήσῃ εἰς ἐπερωτήσεις μου ἐπανειλημμένας περὶ τῆς συμβάσεως τοῦ ἱπποσιδηδρόμου τῶν Πατρῶν.

§5ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν εἶναι δυνατὸν σήμερον. Τὸ ἐρχόμενον Σάββατον.

§6ΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔστω τὸ Σάββατον τοῦτο ὁριστικῶς.

§7ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Τὸ Σάββατον αὔριον 8.

§8ΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ μοὶ ἀπαντήσητε, καθόσον τὸ τελευταῖον Σάββατον δὲν ἐγένετο συνεδρίασις, καθ’ ἣν ἔπρεπε νὰ ἀπαντήσῃ τὸ ὑπουργεῖον εἰς ἐπερωτήσεις. Παρακαλῶ νὰ μοὶ ἀπαντήσῃ περὶ τῆς συμβάσεως τῆς γενομένης μεταξὺ τοῦ δήμου Πατρῶν καὶ ἑταιρίας ἱπποσιδηδρόμου, τί ἀπέγεινε, καθότον ἐνθυμεῖσθε μοῦ ἔγραψαν ἐκεῖθεν, ὅτι δὲν ὑπάρχει τὸ πρωτότυπον εἰς τὸ ὑπουργεῖον, οὔτε ἀντίγραφον εἰς τὴν νομαρχίαν.

§9ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἦλθαν τώρα εἰς τὸ ὑπουργεῖον.

§10ΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Χαίρω πολύ. Δέον λοιπὸν νὰ ἐπικυρωθῇ τὸ ταχύτερον ἡ σύμβασις αὕτη, διότι οἱ κάτοικοι τῶν Πατρῶν ἐπιθυμοῦν νὰ τεθῇ ὅσον τάχιον εἰς ἐνέργειαν ὁ ἱπποσιδηρόδρομος. Καταθέτω εἰς τὸ Προεδρεῖον τὰς συστάσεις μου καὶ παρακαλῶ νὰ τυπωθῶσιν. (Ὅρα Παράρτημα)

§11ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Πολλοὶ κτηματίαι τοῦ δήμου Ἀθηναίων ὑποβάλλουσι δι’ ἐμοῦ ἀναφορὰν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ παρακαλοῦσι νὰ συστηθῇ αὕτη εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, παραπονούμενοι δι’ ἀδικίαν ἥτις ἐπισυμβαίνει αὐτοῖς. Πρὸ τῆς ἐπιβολῆς τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, ὅλοι οἱ κτηματίαι τοῦ δήμου Ἀθηναίων δὲν ἀπέτιον ἄλλον φόρον ἢ τὸν ἐπὶ τῶν γρασιδίων, διότι μόνον γρασίδια σπέρνουν οἱ κάτοικοι τῶν Ἀθηνῶν. Ὑφισταμένης τῆς δεκάτης, ὅσοι παρῆγον σιτηρὰ ἢ ἄλλους δημητριακοὺς καρποὺς, ἀπέτιον τὸν φόρον τῆς δεκάτης, οἱ δὲ ἔχοντες γρασίδια ἀπέτιον στρεμματικὸν φόρον. Σήμερον ὅμως οἱ κτηματίαι τοῦ δήμου Ἀθηναίων εἶναι ὑποχρεωμένοι, ἔχοντες ἀροτριῶντα κτήνη, νὰ τὰ δηλώσουν, διότι ἄλλως ὑπόκεινται εἰς ποινὰς, καὶ ἑπομένως εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ ἀποτίσουν τὸν φόρον τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, συγχρόνως ὅμως ἐπειδὴ ἔχουν ἐσπαρμένα γρασίδια καὶ μόνον τοιαῦτα, εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ δηλώσωσι καὶ νὰ πληρώσωσι τὸν στρεμματικὸν φόρον, ἐνῷ μόνον γρασίδια παράγουσι διὰ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν των. Ἐκτὸς τῶν ἄνω διπλῶν φόρων πληρόνουσιν οἱ κτηματίαι Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς καὶ φόρον δεκάτης διὰ τὸ ἔλαιον· ὥστε εἶναι τριπλοῦς ὁ φόρος, τὸν ὁποῖον πληρόνουν οἱ κτηματίαι τοῦ δήμου Ἀθηναίων καὶ οἱ τοῦ δήμου Πειραιῶς ἔτι.

§12ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Σεῖς ἐψηφίσατε τὸν φόρον τῶν προϊόντων τῆς γῆς.

§13ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἐγὼ, κύριε ὑπουργὲ, σᾶς παρακαλῶ νὰ ἀπαλλάξητε τοὺς συμπολίτας ἡμῶν αὐτῆς τῆς ἀδίκου φορολογίας· νομίζω, ὅτι εἶναι δίκαιον. Ἂν ὁ κ. Καλλιγᾶς ὑπουργὸς τῶν οἰκονομικῶν δὲν τὸ ἀναγνωρίζῃ, ἄλλο πρᾶγμα· βεβαίως ὅμως ἀποδεικνύει ἄγνοιαν πλήρη τῶν ἀναγκῶν τοῦ τόπου καὶ λυποῦμαι.

§14ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Νὰ προσέχητε τί ψηφίζετε, διότι σεῖς ὁ ἴδιος ἐψηφίσατε τὸν φόρον περὶ προϊόντων τῆς γῆς.

§15ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Εἶναι γνωστὸν, κ. Καλλιγᾶ, πῶς ἐπιψηφίζονται τὰ νομοσχέδια τὴν 11½ καὶ τὸ μεσονύκτιον· ἐγὼ δὲν ἐψήφισα ποτὲ τοιαύτην παραλογίαν διπλῆς φορολογίας.—Ἐπίσης, κύριοι, νομίζω, ὅτι εἶναι καθῆκόν μου νὰ ὑποστηρίξω τὴν ἀναφορὰν τῶν κατοίκων Κολοκυνθοῦς, τὴν χθὲς ὑποβληθεῖσαν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἥτις εἶναι δικαιοτάτη· ὅλοι οἱ κτηματίαι τῶν Σεπολίων καὶ τῆς Κολοκυνθοῦς ἐζημιώθησαν μεγάλως, διότι ὅλων τὰ κτήματα κατεστράφησαν ῥιζηδὸν ἕνεκα τῆς πλημμύρας, ἥτις ἐπῆλθεν ὡς ἐκ τῆς πολυομβρίας, ἣν ἔσχομεν καὶ ἥτις ἐνθυμεῖσθε ἅπαντες ὁπόσας καταστροφὰς ἐπέφερε. Εἶναι λοιπὸν δικαιότατον ἂν ὄχι ἄλλο, τοὐλάχιστον νὰ μὴ πληρώσωσι τὸν φόρον, τὸν ὁποῖον σήμερον τοῖς ζητεῖται καταπιεστικῶς νὰ πληρώσουν. Ἡ ἀναφορὰ εἶναι ὑποβεβλημένη εἰς τὴν Βουλὴν καὶ συνιστῶ καὶ ἐγὼ αὐτὴν εἰς τὸ ὑπουργεῖον, ἵνα τὴν λάβῃ ὑπ’ ὄψιν καὶ ἀνακουφίσῃ οὕτω τοὺς δυστυχεῖς τούτους κτηματίας.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ὀργανισμοῦ τῆς ταχυδρομικῆς ὑπηρεσίας. (Ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεων τῇ ἀρχῇ καὶ τὰ ἄρθρα 1–13.) (Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 14)

§17ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπ’ αὐτοῦ, κύριε Πρόεδρε, ὑπάρχει τροπολογία.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα ἡ ἑξῆς: «Τὰ ἄρθρα 14 καὶ 17 ἀπαλείφονται. Τὸ ἄρθρον 15 γίνεται 14, καὶ τὸ ἄρθρον 16 γίνεται 15». (Ἀναγινώσκονται τὰ ἄρθρα 15 καὶ 16, μεταβληθέντα εἰς 14 καὶ 15, καὶ γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως. Ἐπίσης ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 16 καὶ 17 τῆς τροπολογίας τοῦ ὑπουργείου, ὡς καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου καὶ τὸ σύνολον αὐτοῦ εἰς γʹ συζήτησιν).

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐπιβολῆς φόρου καταναλώσεως τοῦ ζύθου, πνευματωδῶν ἐν γένει ποτῶν καὶ τοῦ ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς εἰσαγομένου οἴνου.

§20ΚΑΛΛΙΓΑΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Κύριοι, νομίζω ἀναγκαῖον νὰ προτάξω ἐξηγήσεις ἐπὶ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου, δι’ οὗ προτείνεται κατὰ πρῶτον σήμερον φόρος νέος ἐπὶ τῶν πνευματωδῶν ποτῶν, καὶ εἶναι εὔκολος ἡ παρεννόησις. Ὁ φόρος οὗτος εἶναι φόρος καταναλώσεως, τοῦτο ὑπῆρξε τὸ κύριον μέλημα κατὰ τὴν σύνταξιν τοῦ νομοσχεδίου, ὅπως τηρηθῇ φόρος καταναλώσεως· ἡ οἰκονομία τοῦ νομοσχεδίου εἰς τοῦτο συνίσταται, εἰς τὸ νὰ καταστήσῃ τὸν φόρον ὅσον ἔνεστι φόρον καταναλώσεως. Ὁ φόρος καταναλώσεως τότε ἔχει αὐτὸν τὸν χαρακτῆρα, ὅταν ὅσον οἷοντε ἡ πρὸς καταβολὴν ὑποχρέωσις τίθεται πρὸς ἐκεῖνον, ὅστις μέλλει νὰ καταναλώσῃ, ἐνῷ τοὐναντίον ἀπομακρύνεται ἀπὸ τῆς παραγωγῆς. Τὸ νομοσχέδιον περιλαμβάνει, ὡς βλέπετε, διατάξεις περὶ ζύθου, περὶ οἰνοπνευμάτων, περὶ τῶν ἔξωθεν εἰσαγομένων οἴνων, καὶ πρέπει περὶ ἑνὸς ἑκάστου νὰ γείνῃ λόγος ἰδιαίτερος, διότι ἄλλως πως ἔχει ἡ ἐφαρμογὴ ἐπὶ ἑκάστου αὐτῶν τῶν εἰδῶν. Καὶ πρῶτον περὶ τῶν οἰνοπνευμάτων. Γνωρίζομεν ὅτι κατασκευάζονται παρ’ ἡμῖν οἰνοπνεύματα, παρ’ ἐκείνων οἵτινες ἔχουν τὴν τρυγίαν ἐκ τοῦ τρυγητοῦ, μετὰ τὴν ἔκθλιψιν τῶν σταφυλῶν. Ἐκ τῶν στεμφύλων ἐξάγεται οἰνόπνευμα. Αὐτὸς εἶναι ὁ ἁπλούστερος τρόπος, δι’ οὗ ἐξάγεται τὸ οἰνόπνευμα. Ἀλλὰ συγχρόνως ἔχομεν καὶ καταστήματα βιομηχανικά. Μεταξὺ τῶν πρώτων καὶ αὐτῶν ὑπάρχει ἀντίθεσις συμφερόντων, διὸ ἀπεβλέψαμεν κατὰ τὴν σύνταξιν τοῦ νόμου, ὥστε οὔτε τοὺς μὲν νὰ καταθλίψωμεν, οὔτε τοὺς δὲ, οὔτε ἡ βιομηχανία νὰ ὑποστῇ ζημίαν, οὔτε ἡ ἁπλουστέρα παραγωγή. Αὐτὴ εἶναι ἡ κυρία σκέψις, ἥτις προήδρευσε κατὰ τὴν σύνταξιν τοῦ νομοσχεδίου· ὡς ἐκ τούτου βλέπετε διαφόρους διατάξεις, αἵτινες δὲν ἐξηγοῦνται ἄλλως, εἰμὴ ὅταν προσέξωμεν εἰς αὐτὰ τὰ δύω. Λέγω, ὅτι ὑπάρχει ἀντίθεσις συμφερόντων. Ἰδοὺ πῶς ἐννοῶ αὐτήν. Τὰ βιομηχανικὰ καταστήματα ἔχουν συμφέρον νὰ ἀγοράζουν τὸ ἀμέσως ἐξαγόμενον κατὰ τὸν ἁπλούστερον τρόπον οἰνόπνευμα εἰς ἐλαχίστην τιμήν. Τὸ ἐκ τῆς πρώτης ἀποστάξεως οἰνόπνευμα, ὅταν ἔχουν τὰ βιομηχανικὰ καταστήματα εἰς εὐτελῆ τιμήν, δύνανται εὐκόλως νὰ τὸ μεταποιήσουν καὶ διὰ τῆς μεταποιήσεως νὰ τὸ καταστήσωσιν ἐμπόρευμα καταναλώσιμον. Ὅσῳ λοιπὸν εἶναι εὐτελεστέρα ἡ τιμὴ τῆς πρώτης ἀποστάξεως, τοσοῦτον αὐξάνει καὶ τὸ κέρδος. Ἰδοὺ εἰς τί συνίσταται ἡ ἀντίθεσις. Τὰ βιομηχανικὰ καταστήματα ἔχουν σπουδαιότητα, διότι αὐτὰ δὲν παράγουν μόνον τὸ καταναλισκόμενον ἐντὸς τοῦ τόπου οἰνόπνευμα, ἀλλὰ παράγουν καὶ τὸ ἐξαγόμενον εἰς ἄλλας χώρας. Ἐν ᾧ συντελοῦν εἰς τὴν ἐξαγωγὴν προϊόντων ἑλληνικῶν, ὡς πᾶν βιομηχανικὸν κατάστημα συντελοῦν εἰς τὴν ἐξαγωγὴν προϊόντων, εἶναι ἄξια φροντίδος τοιαύτης, ὥστε νὰ μὴν ὑποστῶσι ζημίαν. Κατὰ τὴν ἀντίθεσιν ταύτην τῶν συμφερόντων τὰ βιομηχανικὰ καταστήματα ἐζήτησαν καὶ ζητοῦν ἐπιμόνως διὰ τῶν διαφόρων αὐτῶν ἀναφορῶν, ὥστε ὁ φόρος νὰ ἐπιβληθῇ εἰς τὴν πρώτην ἀπόσταξιν, αὐτὸ τὸ λεγόμενον σοῦμα, ἀδιαφοροῦν δὲ πόσος πρέπει νὰ ἦναι ὁ φόρος ἐπὶ τῆς πρώτης ἀποστάξεως. Ἐπ’ αὐτῆς τῆς λεγομένης σούμας, δέχονται νὰ τεθῇ φόρος βαρὺς, ἀλλὰ τὸ ἀποτέλεσμα μέλλει νὰ ἦναι τὸ ἑξῆς, ὅτι οἱ κατασκευασταὶ αὐτοῦ τοῦ πρώτου ἀποστάγματος, τῆς λεγομένης σούμας, εὑρισκόμενοι εἰς τὴν διάκρισιν τῶν βιομηχανικῶν καταστημάτων, θέλουν ὑποστῇ τὴν ὅλην ζημίαν τοῦ φόρου, καὶ ἑπομένως, μὴ ἔχοντες ἄλλον ἀγοραστήν, θέλουν εὑρεθῇ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ δίδουν εἰς εὐτελεστάτην τιμὴν εἰς τὰ βιομηχανικὰ καταστήματα τὴν πρώτην ἀπόσταξιν, αὐτὸ εἶναι τὸ ἀναπόφευκτον ἀποτέλεσμα. Αὐτὸ λοιπὸν κατ’ ἐμὲ εἶναι κατάθλιψις τῆς παραγωγῆς. Τὰ βιομηχανικὰ καταστήματα λέγουν, ἡμεῖς κατασκευάζομεν οἰνόπνευμα πολὺ ἀνώτερον, καθαρόν, χρήσιμον εἰς τὴν κατανάλωσιν, καὶ ἐὰν ἐπιβάλητε τὸν φόρον εἰς αὐτὸ τὸ προϊόν τῶν βιομηχανικῶν καταστημάτων, ὁ φόρος θέλει ἐπιπέσει ὅλος εἰς ἡμᾶς, διότι ὁ ἀγοραστὴς δὲν θέλει πληρώσει εἰς ἡμᾶς τὴν διαφορὰν τοῦ φόρου, δὲν θέλομεν δυνηθῆ, τουτέστι, νὰ πωλήσωμεν τὸ προϊόν ἡμῶν εἰς ἀνωτέραν τιμὴν συμπεριλαμβάνοντες καὶ τὸν φόρον, ὥστε ὁ φόρος δὲν θέλει πληρωθῆ παρὰ τοῦ καταναλωτοῦ· αὗται εἶναι αἱ παρατηρήσεις αἱ γενόμεναι ἑκατέρωθεν. Ἂς ἐξετάσωμεν ὀλίγον τὴν κατασκευὴν αὐτοῦ τοῦ οἰνοπνεύματος, εἶναι καλὸν νὰ γνωρίζωμεν καὶ τοῦτο. Τί εἶναι αὐτὴ ἡ σούμα, ἡ πρώτη κατασκευὴ τοῦ οἰνοπνεύματος; Ἡ σούμα καὶ τὸ οἰνόπνευμα δὲν εἶναι ἄλλο, εἰμὴ ἡ ἀφαίρεσις τοῦ ὕδατος, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει ἐν τῇ πνευματώδει οὐσίᾳ· οἱ ἔχοντες τὰς στεμφύλας, αὐτὴν τὴν πρώτην ὕλην, μεταχειρίζονται μηχάνημα πολὺ κοινὸν, οὐδὲ εἶναι ἀνάγκη μεγάλης τέχνης διὰ νὰ γείνῃ ἡ πρώτη ἀπόσταξις, διότι ὡς εἶναι γνωστὸν διὰ τῆς θερμότητος τὸ οἰνόπνευμα ταχύτερον μεταβάλλεται εἰς ἀέριον καὶ διὰ τῆς καταψύξεως ἀποστάζεται, αὐτὴ εἶναι ὅλη ἡ ἐργασία τῆς πρώτης ἀποστάξεως· κατὰ τὸν κοινότερον τρόπον ἐξάγεται τὸ οἰνόπνευμα εἰς τοιοῦτον βαθμὸν, ὥστε περιέχει τὸ πολὺ 60% ὕδατος καὶ 40% οἰνοπνεύματος κατὰ τὸ ἀραιόμετρον Gay-Lussac αὐτὴ εἶναι ἡ πρώτη ἐργασία. Κατὰ τὸ ἀραιόμετρον Gay-Lussac, τὸ ἑκατονταβάθμιον δύναται νὰ ἦναι καὶ 35 καὶ 30 καὶ 20 βαθμῶν. Ὅσοι δὲν ἔχουν ἐργαλεῖα τελειότερα παράγουν ἐλαχίστης δυνάμεως. Ἡ τέχνη ὅλη συνίσταται εἰς τοῦτο, εἰς τὴν ἀφαίρεσιν τοῦ ὕδατος τοῦ ὑπάρχοντος, διὰ νὰ κατασταθῇ ὅσον ἔνεστι ἄνυδρος ἡ πνευματώδης οὐσία διὰ τῶν τεχνικῶν μηχανημάτων· διὰ τοῦ ἄμβυκος δύναται νὰ φθάσῃ μέχρι 99%, δύναται νὰ παραχθῇ οἰνόπνευμα περιέχον μόνον 1% ὕδατος καὶ 99% οἰνοπνεύματος· αὐτὴ ἡ λεγομένη σοῦμα δὲν εἶναι καθαρὰ, ἀλλ’ ἀτελὲς ἀποστάλαγμα οἰνοπνεύματος, δὲν εἶναι κατάλληλος πρὸς ἄμεσον κατανάλωσιν. Ἡ πρώτη ἀπόσταξις δὲν εἶναι χρήσιμος, δύναται ὅμως νὰ γείνῃ χρήσιμος διὰ νέας ἐργασίας, καὶ πρὸς τοῦτο δέον νὰ γείνῃ νέα ἀπόσταξις. Οἱ τὴν πρώτην ἐπιχειροῦντες ἀπόσταξιν εἶναι οἱ παράγοντες τὴν πρώτην ὕλην οἱ συνήθως παρ’ ἡμῖν μεταχειριζόμενοι τὰ στέμφυλα, τὰ τσίπουρα, ἐνῷ τὰ βιομηχανικὰ καταστήματα μεταχειρίζονται πᾶσαν ἄλλην ὕλην, μεταχειρίζονται τὸ ἔκθλιμμα τοῦ ζακχαροκαλάμου, τὰ ἀπόβλητα σῦκα, τὴν ἀπόβλητον σταφίδα καὶ ἄλλας οὐσίας τοιαύτας, σύκαλην, κριθὴν καὶ ἐν γένει διαφόρους ἄλλας ὕλας. Αὐτὰ λέγω διὰ νὰ ἐξηγήσωμεν τὴν οἰκονομίαν τῶν νόμων. Ἐὰν ἐπιβάλωμεν τὸν φόρον, ὅπως ζητοῦν τὰ βιομηχανικὰ καταστήματα εἰς τὴν πρώτην ἀπόσταξιν, εἰς τὴν σοῦμαν, ἐπιβάλλομεν εἰς τὴν πρώτην παραγωγὴν, ἥτις εἰσέτι δὲν εἶναι καταναλώσιμος, καὶ ἑπομένως δὲν εἶναι πλέον φόρος καταναλώσεως, ἀλλ’ εἶναι φόρος παραγωγῆς. Τοῦτο ὑποστηρίζω διὰ τοῦ παραδείγματος τῆς Γαλλίας· ἐν Γαλλίᾳ ἐπίσης βλέπομεν ἀφ’ ὅτου εἰσήχθησαν τὰ ἐπὶ τῶν οἰνοπνευμάτων δικαιώματα, ὅτι ἐνίοτε ἐπεβλήθη ἐπί τῆς πρώτης ἀποστάξεως, ἀλλ’ ἀμέσως ἐγκατελείφθη. Οἱ Γάλλοι ὀνομάζουν αὐτοὺς Bouilleurs de cru. Κατὰ δύω διαφόρους ἐποχὰς εἰς τὴν Γαλλίαν ἐπεβλήθη ὁ φόρος εἰς τὴν πρώτην ἀπόσταξιν καὶ ἀπεδείχθη, ὅτι δὲν ἐπῆλθεν εὐάρεστον ἀποτέλεσμα, ἐπῆλθε τοὐναντίον βλάβη εἰς τὴν παραγωγὴν, ἑπομένως ἐγκατελείφθη, καὶ κατὰ τὰ 1814 καὶ μικρὸν μετὰ τὰ 1870, ὅτε ἐζητεῖτο ἡ αὔξησις τῶν φόρων, ἀλλ’ ἀμέσως τὸ ἑπόμενον ἔτος ἐγκατελείφθη, διότι ἀπεδείχθη τὸ ἄτοπον. Τὸ ἑξῆς φορολογικὸν σύστημα εὑρίσκομεν ἐν Γαλλίᾳ, ὅτι ἡ πρώτη ἀπόσταξις πρέπει πάντοτε νὰ καθίσταται γνωστὴ εἰς τὰς οἰκονομικὰς ἀρχὰς, ἀλλὰ δὲν φορολογεῖται· ἡ φορολογία ἄρχεται ἀπὸ τῆς ἀποστολῆς πρὸς τὸν ἀγοραστήν. Ὁσάκις ἀποστέλλεται ἢ πρέπει νὰ πληρώνεται ἀμέσως ὁ φόρος, ἐφ’ ᾧ δίδεται ἡ ἄδεια τῆς ἀποστολῆς, τὸ λεγόμενον congé, ἢ δίδεται ἐγγύησις διὰ νὰ πληρωθῇ ἀπὸ τὸν παραλήπτην acquit à caution. Αὐτὸς εἶναι ὁ τρόπος τῆς φορολογίας ἐν Γαλλίᾳ, καὶ δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου δὲν καταπιέζεται ἡ παραγωγή. Πρὸ ὀλίγου ἐν Γαλλίᾳ, ὡς γνωρίζετε, ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ δώσῃ τὴν παραίτησίν του, διότι ἐζήτησαν πάλιν τὴν ἀναθεώρησιν, ὅπως ἐπαναφέρουν τὸν φόρον εἰς τὴν παραγωγήν· πρὸς στιγμὴν ἡ Βουλὴ ἐδέχθη ἁπλῶς νὰ λάβῃ ὑπὸ σκέψιν τὴν πρότασιν, καὶ μόνον διότι ἡ Βουλὴ ἐδέχθη κατ’ ἀρχὴν νὰ λάβῃ ὑπὸ σκέψιν τὴν πρότασιν, ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ Λέων Σαί, παρῃτήθη. Διὰ μακρῶν ἀνεπτύχθη, πόσον ἐπιβλαβὴς εἶναι ἡ ἐπιβολὴ φόρου εἰς τὴν παραγωγὴν, πράγματι καταστρεπτική, ὑπάρχουν καὶ ἄλλαι δυσκολίαι τῆς ἐφαρμογῆς, διότι πρέπει κατὰ μικρὸν νὰ ἐξετάζηται πᾶς ὅστις παράγει καὶ τὸ ἐλάχιστον. Διὰ τοῦτο ἀπέχομεν ἀπὸ τοῦ νὰ ἐπιβάλωμεν φόρον καταναλώσεως ἐπὶ τῆς παραγωγῆς· αὐτὸ εἶναι τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον προτείνομεν, ἐπιβάλλομεν φόρον ἐλαφρότατον, 2 λεπτῶν μόνον, ὡς στατιστικὸν, διὰ νὰ κατασταθῇ γνωστὴ ποία εἶναι ἡ παραγωγή· δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου γνωρίζοντες ποία εἶναι ἡ παραγωγὴ δυνάμεθα νὰ παρακολουθήσωμεν αὐτὴν, ὅπως ἀνεύρωμεν κατόπιν πραγματικῶς ὅ,τι θέλομεν νὰ φορολογήσωμεν. Ἐρχόμεθα τώρα εἰς τὴν δευτέραν ἀπόσταξιν, διὰ νὰ ἴδωμεν, ἐὰν τὰ βιομηχανικὰ καταστήματα καταθλίβωνται ἐξ αὐτοῦ τοῦ φόρου, Τὰ βιομηχανικὰ καταστήματα κυρίως μετέρχονται δύω ἔργα, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ διακρίνωμεν· πρῶτον διὰ τῆς τελειότητος τῶν μηχανημάτων δύνανται νὰ φθάσουν εἰς τὸ λεγόμενον ἀπόλυτον οἰνόπνευμα, αὐτὸ τῶν 99%· παρ’ ἡμῖν τὰ ὑπάρχοντα καταστήματα ἐνδέχεται νὰ φθάνουν μέχρι τῶν 94%· αὐτὸ τὸ ἀπόλυτον οἰνόπνευμα δὲν εἶναι καταναλώσιμον ἀμέσως, αὐτὸ δύναται νὰ ἦναι χρήσιμον διὰ μερικὰς τέχνας πρὸς καῦσιν, διὰ τὴν φαρμακοποιΐαν καὶ διὰ τὴν οἰνοποιΐαν, ἀλλὰ δὲν γίνεται ἄμεσος κατανάλωσις, διότι δὲν δύναταί τις νὰ πίῃ τοιοῦτον ἀπόλυτον οἰνόπνευμα, εἶναι ἀδύνατον, πρέπει νὰ τὸ ἐξασθενήσῃ (dénaturer). Ἔχουν καὶ τὸ δεύτερον ἔργον, αὐτὰ τὰ βιομηχανικὰ καταστήματα, τῆς ἐξαραιώσεως τοῦ ἀπολύτου οἰνοπνεύματος· ὅπως καταστήσωσιν αὐτὸ καταναλώσιμον Διαλύουν τὸ ἀπόλυτον οἰνόπνευμα μεταποιοῦντα εἰς τριπλάσιον καὶ τετραπλάσιον ποσὸν ῥακῆς· αὐτὸ εἶναι τὸ καταναλισκόμενον, καὶ αὐτὸ ἐννοοῦμεν νὰ φορολογήσωμεν, οὐχὶ τὸ ἀπόλυτον. Ἐπειδὴ τὰ βιομηχανικὰ καταστήματα ἔχουν αὐτὸ τὸ διπλοῦν ἔργον, δεχόμεθα καὶ τὸ ἑξῆς, ὅτι καὶ ἔξωθεν ἐὰν εἰσάξουν ἀπόλυτον οἰνόπνευμα, δεχόμεθα δὲ ὡς ἀπόλυτον τὸ ὑπερβαῖνον τὰ 90%, ὅτι αὐτὸ δὲν ὑπόκειται εἰς ἰδιαιτέραν φορολογίαν, ἀλλ’ εἰς τὸ τέλος τῆς εἰσαγωγῆς, δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου.......

§21ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Αὐτὸ καταθλίβει τὴν ἐντοπίαν βιομηχανίαν, διότι ἀναλύουν τὸ οἰνόπνευμα διὰ ζακχάρεως καὶ χρώματος καὶ κάμουν ῥακή.

§22ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Τώρα θέλω σᾶς ἐξηγήσει, ὅτι δὲν βλάπτονται, καὶ θέλω σᾶς δείξει, ὅτι εἶναι ἀνυπόστατος πρόληψις καὶ ἐσφαλμένη παράστασις, διότι αὐτὰ τὰ βιομηχανικὰ καταστήματα λέγουν: «ἡμεῖς κατασκευάζομεν ῥακὴν τοιαύτης ποιότητος, ὥστε εἶναι δεκτὴ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, ὅπου «προτιμᾶται τῶν ἄλλων οἰνοπνευμάτων»—Ὄλα τὰ βιομηχανικὰ καταστήματα καυχῶνται εἰς τοῦτο καὶ δὲν ἐπιτρέπεται νὰ τὸ ἀρνηθῇ τις. Ἀφοῦ κατασκευάζουν ῥακὶ, τὸ ὁποῖον κατασκευάζεται εὐκολώτατα, διότι, ὡς εἶπον, ἐξαραιοῦν τὸ ἀπόλυτον οἰνόπνευμα διὰ νὰ μετριάσουν τὴν δύναμιν εἰς 20% συναναμιγνύοντα μαστίχην δι’ ὀλίγων μάλιστα κόπων καὶ μικρᾶς δαπάνης, εἶναι δὲ τὸ πρᾶγμα ἁπλούστατον. Ἀφοῦ εἶνε εἰς κατάστασιν νὰ πράξουν αὐτὸ, ἰδοὺ εὐκολύνομεν αὐτοὺς νὰ πράξουν ὅ,τι προτίθενται, διότι παρέχομεν ἄδειαν νὰ λαμβάνουν τὸ ἀπόλυτον alcool ἔξωθεν, πληρώνοντα μόνον τὸ τέλος τῆς εἰσαγωγῆς, ὅπως μεταποιήσουν αὐτὸ εἰς ῥακὶ πρὸς πώλησιν εἰς τὸ ἐσωτερικὸν καὶ εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Οὕτω αὐξάνομεν τὴν παραγωγικὴν δύναμιν τῶν καταστημάτων. Τί σκοπεῖ τὸ βιομηχανικὸν κατάστημα; νὰ ἀναπτύξῃ τὴν παραγωγικὴν αὑτοῦ δύναμιν. Ὅσῳ ἀναπτύσσει τὴν παραγωγικὴν δύναμιν, ἐπὶ τοσοῦτον ὠφελεῖται. Ὑποθέτω ὅτι ὠφελοῦνται ἐλάχιστα, καὶ ἐδῶ εἶναι ἡ ἀδυναμία, ὡς ἐπὶ πλεῖστον, παρ’ ἡμῖν καὶ τῶν ἐμπόρων καὶ τῶν βιομηχάνων καὶ ἐν γένει ὅλων ὅσοι ἐπιχειροῦν τι· τὸ μέγιστον ἁμάρτημα εἶνε ὅτι θέλουν νὰ πραγματοποιήσουν μέγα κέρδος δι’ ὀλίγων κόπων καὶ διὰ μιᾶς, αὐτὸ ἐπιζητοῦν. Δὲν ἐννοοῦν ὅτι τὰ μεγάλα πλούτη, ὅσα προσγίνονται ἁπανταχοῦ, εἶναι προϊὸν ἁθροιζόμενον ἐκ κέρδους μικροῦ, ἀλλὰ ἐπαναλαμβανομένου πολλαπλασίως δι’ ἀνακυκλώσεως τῶν πράξεων, ὥστε τὸ αὐτὸ κεφάλαιο διὰ τοῦ συχνοῦ κύκλου παράγει τὸ σύνολον κέρδος ἐντὸς τοῦ αὐτοῦ ἔτους. Αὐτὸ ὀλίγοι τὸ ἐννοοῦν ἢ οὐδείς. Τοὐναντίον, ἀπαιτοῦν νὰ πραγματοποιήσουν 20% κέρδος. Ἅμα δὲν πραγματοποιοῦν αὐτὸ, λέγουν ὅτι ζημιοῦνται. Δὲ εἶναι ἐν τῇ ἀληθείᾳ, δι’ αὐτοῦ τοῦ νόμου, ὅπως ζητοῦμεν νὰ ἐπιβληθῇ, εὐκολύνομεν τὰ καταστήματα, ἐὰν εὑρίσκωσι κέρδος, νὰ λαμβάνουν τὸ alcool τὸ ἀπόλυτον, πληρώνοντα ἐλάχιστον μόνον φόρον εἰσαγωγῆς, ἢ φόρον στατιστικὸν, ὃ ἂν παράγεται ἐντὸς τῆς χώρας. Εἰς αὐτὰ ἀπόκειται νὰ ἀναπτύξουν τὴν παραγωγικὴν δύναμιν καὶ νὰ ὠφελῶνται ὀλιγώτερον μέν, ἀλλὰ διὰ τοῦ πολλαπλασιασμοῦ τῆς παραγωγῆς θὰ ἐπισωρεύσουν τὸ ποσὸν τοῦ κέρδους, τὸ ὁποῖον εἰς τὸ τέλος τοῦ ἔτους ἀποτελεῖ τὸ ἄθροισμα τῶν ἐτησίων ὠφελημάτων τοῦ καταστήματος. Αὐτὸ δὲν θέλουν νὰ ἐννοήσουν. Ἐνδέχεται τῷ ὄντι σήμερον νὰ κερδαίνουν 20% καὶ διὰ τοῦ νέου συστήματος νὰ κερδαίνουν 5% ἐξ ὡρισμένου πεσοῦ· ἀλλὰ ἰδοὺ δίδομεν τὰ μέσα νὰ πολλαπλασιάσουν ἐντὸς τοῦ ἔτους διὰ τῆς ἐσωτερικῆς καὶ ἐξωτερικῆς καταναλώσεως τὸ κέρδος διὰ τοῦ αὐτοῦ κεφαλαίου, οὕτω δὲ νὰ δρέψουν οὐχὶ 20, ἀλλὰ 100%. Διὰ τοῦτο γίνεται εἰς τὰ καταστήματα καὶ ἄλλη εὐκολία· προστίθεται καὶ ἄλλο μέσον διὰ νὰ πολλαπλασιάσουν τὸ κέρδος καὶ εἶνε τὸ ἑξῆς, τὸ ὁποῖον καὶ αὐτὰ ταῦτα παρέστησαν. Λέγουν, ἡμεῖς ἔχομεν βιομηχανικὰ καταστήματα, τὰ ὁποῖα εἶνε εἰς κατάστασιν νὰ παράγουν οἰνόπνευμα ἑκατονταπλασίας ποσότητος παρ’ ὅ,τι παράγομεν σήμερον, ἀλλὰ δὲν εὑρίσκομεν ὕλην. Ἐρωτῶ πῶς δὲν εὑρίσκετε ὕλην; Ἀπάντησις, διότι ἡ παραγομένη ἐντὸς τοῦ Κράτους σοῦμα εἶνε ὀλίγη, δὲν εἶνε ἐπαρκὴς, καὶ ἐπειδὴ δὲν εἶναι ἀρκοῦσα, διὰ αὐτὴν τὴν αἰτίαν δὲν δυνάμεθα νὰ ἐξαγάγωμεν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἀνώτερον ποσόν, διὰ νὰ φέρωμεν αὐτὸ εἰς τὰς ἀγορὰς ἐκείνας, ὅπου καταναλίσκεται καὶ προτιμᾶται. Ἰδοὺ διὰ αὐτοῦ τοῦ νόμου ἡμεῖς προτείνομεν ἀτέλειαν ἐκείνων τῶν ὑλῶν, ἐξ ὧν δύναται νὰ ἐξαχθῇ οἰνόπνευμα, οἷον τὸ ἔκθλιμμα τοῦ ζακχαροκαλάμου, αἱ κακῆς ποιότητος ὀπῶραι, αἱ ξηραί, παντὸς εἴδους. Ὑπάρχει ἓν κατάστημα καὶ ἐν Κερκύρᾳ, τὸ κατάστημα Μπράουν, τὸ ὁποῖον ἐξάγει τὸ οἰνόπνευμα ἐκ κριθῆς καὶ σικάλεως. Αὐτὸ λέγει, δότε καὶ εἰς ἐμὲ αὐτὴν τὴν ἀτέλειαν. Τοῦτο δὲν δύναται νὰ γίνῃ διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, ὅτι κριθὴ καὶ σίκαλις δὲν εἶναι μόνον χρήσιμοι εἰς αὐτὸ τὸ ἔργον, ἀλλὰ καὶ εἰς τροφὴν καὶ εἰς ἄλλα· τὰ ἔκθλιμμα ζακχαροκαλάμου εἰς οὐδὲν ἄλλο εἶναι χρήσιμον παρ’ ἡμῖν, διότι παρ’ ἡμῖν δὲν εἰσήχθη ὁ καθαρισμὸς τῆς ζακχάρεως· τὰ ξηρὰ σῦκα ἐπίσης ἄχρηστα, ἐπίσης καὶ ἡ σταφίς. Διὰ τοῦτο παρέχομεν τὴν ἀτέλειαν εἰς ἐκεῖνα τὰ εἴδη, ὅσα δὲν εἶναι εἰς ἄλλο τι χρήσιμα εἰ μὴ μόνον εἰς τὴν παραγωγὴν οἰνοπνεύματος. Ἔγεινεν ὑπολογισμὸς, αὐτὸ τὸ κατάστημα, τὸ ὁποῖον εἶναι σπουδαῖον, καὶ ὡς λέγει ἐν τῇ ἀναφορᾷ του, ὅτι κατέβαλε κεφάλαια 600,000 φράγκων, τί θὰ ὠφεληθῇ ἢ εἰς τί μέλλει νὰ συντελέσῃ ὑπὲρ αὐτοῦ ἡ ἀπαλλαγή, ἂν δεχθῶμεν αὐτὴν τὴν πρότασιν. Παρετηρήσαμεν, ὅτι ἤθελεν ἀπαλλαγῆ 2–3,000 δραχμῶν κατ’ ἔτος· τὸ ποσὸν εἶναι ἀνάξιον λόγου διὰ κατάστημα τοιοῦτον, διὰ τοῦτο δὲν ἐδέχθημεν τὴν πρότασιν, ἐδέχθημεν ὅμως τὴν ἄλλην βάσιν, καθ’ ἣν ἐκεῖναι αἱ ὗλαι, ἐξ ὧν ἀποκλειστικῶς ἐξάγεται οἰνόπνευμα, εἶναι δεκτοὶ ἐπὶ ἀτελείᾳ, καὶ τοιουτοτρόπως αὐτὰ τὰ καταστήματα τὰ βιομηχανικὰ δὲν ἔχουν πλέον λόγον, ὥστε νὰ μὴ ἐργάζωνται, κατασκευάζοντα τοιοῦτον οἰνόπνευμα, τὸ ὁποῖον καὶ ἐσωτερικῶς καὶ ἐξωτερικῶς εὑρίσκει ἀγοραστὰς εἰς τιμὰς συμφερούσας, καὶ δύναται νὰ συναγωνισθῇ πρὸς τὰ ὁμοειδῆ προϊόντα οἰνοπνευμάτων ἄλλων χωρῶν, διότι ἡ μαστίχη τῆς Ἑλλάδος ἔχει γεῦσιν ἰδιαιτέραν καὶ ἄρωμα ἐξαιρετικὸν, ἔγεινε τοῦτο γνωστὸν ἁπανταχοῦ, καὶ εἰς τὴν Ἰταλίαν καὶ εἰς τὰς παραδουναβίους Ἡγεμονίας προτιμᾶται. Ἐκλείπει οὕτω ὅ,τι τὰ καταστήματα ζητοῦν νὰ παραστήσουν· εἶχον τηλεγραφήματα πανταχόθεν καὶ ἐκθέσεις κατασκευαστῶν τῆς πρώτης ἀποστάξεως, οἵτινες παρασταίνουν τί ἤθελον πάθει ἐὰν ἐπεβάλλετο εἰς αὐτοὺς ὁ φόρος, ἐὰν ἐγίνετο αὐτὴ ἡ κατάθλιψις τῆς παραγωγῆς, διότι δὲν ἔχουν ἄλλον ἀγοραστὴν παρὰ τὰ καταστήματα, καὶ ὅταν ἦναι εἰς τὴν διάκρισιν τῶν καταστημάτων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα σήμερον ἀγοράζουν, ἂς ὑποθέσωμεν, πρὸς 25 λεπτὰ τὴν ὀκὰν, θὰ τὸ ἀγοράζουν πρὸς 5, αὐτὸ θὰ γίνῃ· ἀλλὰ τοῦτο βέβαια δὲν δύναται νὰ γείνῃ δεκτὸν, καὶ ἅμα τοῦτο δὲν δύναται νὰ γείνῃ δεκτὸν, ἕπεται, ὅτι φθάνομεν εἰς τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ἡμεῖς προτείνομεν. Τί δὲ προτείνουν τὰ καταστήματα; Τὰ ἐπιχειρήματα των δεικνύουν, ὅτι οὐδένα δύνανται νὰ πείσουν, διότι ἰδοὺ τὰ ἐπιχειρήματα αὐτῶν. Τὸ πρῶτον ἐπιχείρημα εἶναι, ὅτι ἡ ῥακὴ πωλεῖται εἰς μικρὰς δόσεις διὰ τοῦ καταμερισμοῦ τοῦ πωλουμένου ἑκάστοτε εἴδους, ἤτοι ἑνὸς ποτηρίου ῥακῆς, ὃ λαμβάνει ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ὁ ἐργάτης, ὅστις ἐσυνείθισε νὰ δίδῃ μίαν πεντάραν καὶ νὰ λαμβάνῃ ἓν ῥακοβόλιον, ἐὰν ἐπιβληθῇ ὁ φόρος, ἀντὶ πεντάρας δέον νὰ δίδῃ δεκάραν. Τί θὰ συμβαίνῃ ἐκ τούτου; Δὲν θὰ πίνουν ῥακί Ἆ! κύριοι, αὐτὸ εἶναι πρωτάκουστον· εἶναι γνωστὸν ἁπανταχοῦ ὅτι ὅστις ἔχει συνήθειαν νὰ πίνῃ ῥακὶ, ὄχι 10 λεπτὰ, ἀλλὰ καὶ 20 θὰ δώσῃ διὰ νὰ πίνῃ ῥακί· τὸ ἴδιον θὰ γίνῃ καὶ ἐπὶ τοῦ καπνοῦ· ὁ καπνίζων θὰ κάμῃ αὐτὴν τὴν θυσίαν, δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ ἂν δὲν καπνίσῃ, ὡς καὶ ὁ πίνων ῥακί· λοιπὸν δὲν πείθει τὸ ἐπιχείρημά των, ὅταν λέγουν ὅτι δὲν θὰ πληρώσῃ ὁ καταναλωτὴς τὸν φόρον, θὰ τὸν πληρώσουν οἱ κατασκευασταί. Μὴ φοβῶνται, τοῦτο δὲν θὰ γίνῃ. Δεύτερον λέγουν, ὅτι, ὅπως ἔχει ἡ οἰκονομία τοῦ νόμου, ἐπιβάλλεται πολλαπλοῦς ὁ φόρος ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ προϊόντος Καὶ τοῦτο δὲν εἶναι ὀρθόν. Λέγουν ἐπιβάλλεται ὑπὸ τὸ σχῆμα τῆς σούμας, ἐπιβάλλεται ὅταν ἡ σούμα γίνεται alcool, ἐπιβάλλεται ὅταν μεταποιῆται εἰς ῥακὶ κτλ. Τοῦτο δὲν εἶναι ἀληθές· εἷς καὶ μόνος φόρος ἐπιβάλλεται, ὁ δὲ τῆς στατιστικῆς ἐπὶ τῆς σούμας δὲν εἶναι ἄξιος λόγου. Αὐτὰ εἶναι τὰ δύο σπουδαῖα ἐπιχειρήματα τῶν καταστημάτων, τὰ ὁποῖα ἐν τῇ ἀναφορᾷ ἐκτίθενται. Ἦλθον μάλιστα πρὸς ἐμὲ σχετλιώμενοι καὶ λέγοντες, ὅτι ἐπὶ τέλους, ἐὰν ἐπιμείνῃ ἡ Βουλὴ εἰς τόσον σκληρὰν ἀπόφασιν, θὰ κλείσουν τὰ καταστήματα. Ἀπήντησα εἰς αὐτοὺς, ὅτι οὐδὲν θὰ χάσουν, διότι ἀμέσως θὰ εὑρεθοῦν οἱ ἀγορασταὶ τῶν καταστημάτων, καὶ εἰμὶ βέβαιος, ὅτι θὰ εἶναι τόσον ἐπικερδὴς ἡ ἀγορὰ ὑπὸ τὸν φόρον αὐτὸν, ὥστε δὲν θὰ πάθουν ζημίαν. Θὰ λάβητε, εἶπον, τὸ ἀντάξιον καὶ θὰ μετέλθητε ἄλλο ἐπάγγελμα· αὐτὴ ὑπῆρξεν ἡ ὁμιλία μετ’ αὐτῶν, ἐξ ἧς ἐξήγαγεν, ὅτι προτίθεμαι νὰ συστήσω ἑταιρίαν οἰνοπνευματοποιΐας, ἄλλο τι σπουδαῖον δὲν βλέπω, εἰ μὴ, ὅτι ἐπικαλοῦνται τὸν κ. Γρυπάρην, ὁ κ. Γρυπάρης εἶναι τὸ τρίτον ἐπιχείρημα. Ἀλλ’ ἔρχομαι νὰ δώσω δύο ἄλλας ἐξηγήσεις ἐπίσης ἀναγκαίας περὶ τοῦ παρ’ αὐτῶν λεγομένου· λέγουν δηλαδὴ, ἡμεῖς ἐσχηματίσαμεν βιομηχανικὰ καταστήματα μεγάλα, ἐφέραμεν μηχανὰς τελείας διὰ τὴν distillation, ἄμβυκας πρώτης ποιότητος καὶ ἐφθάσαμεν νὰ κατασκευάζωμεν οἰνόπνευμα βαθμῶν 94, ὅπερ εἶναι πολὺ σπουδαῖον. Ποῦ θέλομεν εὑρεθῆ τώρα; ἰδοὺ ποῦ θέλομεν εὑρεθῆ, ὅτι ὁ τελευταῖος παντοπώλης θὰ ἀγοράζῃ ἀπόλυτον οἰνόπνευμα, ἀγοράζων δὲ ἐξ αὐτοῦ δύναται ἐντὸς τοῦ παντοπωλείου νὰ τὸ μεταποιήσῃ καὶ νὰ κατασκευάσῃ ῥακί· τοιουτοτρόπως ἐρχόμεθα εἰς ἅμιλλαν πρὸς παντοπώλας, οἵτινες δὲν θὰ πληρόνουν φόρον καὶ ἐν τοσούτῳ ἔχουν τὰς ὠφελείας ὅπως δὲν θὰ ἔχωμεν ἡμεῖς οἱ πληρόνοντες τὸν φόρον. Πάντα ταῦτα εἶναι πλάνη προφανὴς, διότι ὁ νόμος φορολογεῖ καὶ τοὺς παντοπώλας. Θέλουν ἐρωτήσει, τὸν παντοπώλην πῶς θὰ ἀνακαλύψῃς; Αὐτὸ εἶναι ἔργον τῆς βεβαιώσεως τοῦ φόρου. Ἐνδέχεται τῷ ὄντι μίαν, δύω, τρεῖς φορὰς νὰ ἐκφύγῃ, ἀλλά....

§23ΓΡΥΠΑΡΗΣ. Πάντοτε θὰ ἐκφεύγῃ.

§24ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ὁλονέν.

§25ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Αὐταὶ αἱ ἁπλαῖ βεβαιώσεις, ὅσαι γίνονται μόνον διὰ νὰ ἀνατρέψωσι σύστημα φορολογικὸν, δὲν εἶναι ἀποχρῶσαι, διότι ὅπως ἔχει ἡ οἰκονομία τοῦ νόμου εἶναι χρέος τῆς ἀρχῆς τῆς βεβαιούσης τὸν φόρον νὰ ἐπιτηρῇ πανταχοῦ, καὶ ὅταν ὁ παντοπώλης δὲν δύναται νὰ δικαιολογήσῃ πόθεν ἔχει τὸ ῥακὶ, τὸ ὁποῖον πωλεῖ, ὁ παντοπώλης καθίσταται ὀφειλέτης τοῦ φόρου, καὶ οὐ μόνον τοῦτο, ἀλλ’ ὑπόκειται καὶ εἰς πρόστιμον. Πῶς θὰ ἐκφύγῃ ὁ παντοπώλης; δυνατὸν νὰ ἔχῃ οἱονδήποτε μηχάνημα καὶ τὸ κοινότερον.

§26ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἠμπορεῖ νὰ μὴν ἔχῃ οὐδὲν μηχάνημα.

§27ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Μόνον σεῖς δύνασθε νὰ κατασκευάζητε ῥακὶ ἄνευ μηχανήματος, διὰ τῆς πόσεως.

§28ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἀμέσως θὰ σᾶς τὸ ἀποδείξω.

§29ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Ἀλλὰ δὲν εἶναι γνωστὸν αὐτὸ πῶς γίνεται, πάντες ὁμολογοῦν ὅτι ἀπαιτεῖται τοὐλάχιστον λέβης. Ἐντὸς τῶν χειρῶν δὲν γίνεται. Ὅταν ἀπαιτῆται καὶ τὸ ἐλάχιστον δοχεῖον, ἀρκεῖ διὰ νὰ ὑπάρχῃ μεταποίησις τοιαύτη ὑποκειμένη εἰς τὸν νόμον. Ἀλλ’ ἔστω, δέχομαι, ὅτι γίνεται ἐντὸς τῆς παλάμης· πάλιν ὑπόκειται εἰς τὸν νόμον, διότι ὁ νόμος λέγει, πᾶς τρόπος μεταποιήσεως. Ἅμα εἶναι ἄγρυπνοι αἱ ἀρχαὶ, οὐδεὶς διαφεύγει, καὶ νομίζω, ὅτι θὰ εἶναι ἄγρυπνοι. Ἀλλὰ θὰ ὑπεκφύγουν τινὲς, ἐλάχιστοι· αὐτὸ οὐδεμίαν ἔχει συνέπειαν, μὴ σᾶς φανῇ παράξενον διόλου. Θέλω εἴπει ὀλίγα καὶ περὶ τῶν ὑπεκφυγῶν, ἀλλὰ προηγουμένως θέλω ἐξηγήσει τὰ περὶ τῶν ῥοσολίων Ὑπέλαβον τινὲς καὶ ἔχω περὶ τούτου ἔκθεσιν ἐπιστημονικὴν, ὅτι ὁ φόρος κυρίως εἶνε κατὰ λόγον τῆς δυνάμεως τοῦ οἰνοπνεύματος, καὶ ἑπομένως, ὅσῳ ἀσθενέστερον εἶνε τὸ οἰνόπνευμα, ἐπὶ τοσοῦτον πρέπει νὰ καταβαίνῃ ὁ φόρος· ἀλλὰ κατ’ ἐμὲ δὲν ἔχει σχέσιν ὁ φόρος πρὸς τὴν δύναμιν τοῦ οἰνοπνεύματος κάτω τῶν 90 μονάδων, οὐδὲ δυνάμεθα νὰ παρακολουθήσωμεν αὐτὴν τὴν δύναμιν· τοὐναντίον, βλέπετε ὅτι ὅσῳ μεγαλειτέρα εἶναι ἡ δύναμις τοῦ οἰνοπνεύματος, ἅμα φθάνῃ εἰς τὸ ἀπόλυτον, παύει ὁ φόρος, ὅστις ἄρχεται ἅμα γίνεται χρήσιμον τὸ οἰνόπνευμα εἰς τὴν κατανάλωσιν. Ἀλλὰ λέγουν διὰ τὶ 50 λεπτὰ διὰ τὰ ῥοσόλια, ἐνῷ αὐτὰ γίνονται εὐκολώτατα καὶ ἔχουν ὀλίγην δύναμιν; διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, ὅτι αὐτὰ δὲν εἶνε πρὸς συντήρησιν, εἶνε διὰ τὴν πολυτέλειαν. Ὅταν εἰς ἕνα γάμον θέλετε νὰ παρουσιάσητε πολλὰ χρώματα ῥοσολίων, πληρώσατε περισσότερον καὶ ἰδοὺ ἔχετε αὐτά. Δὲν εὑρίσκω ὀρθὰς τὰς ἀντιῤῥήσεις περὶ τούτου, ἀλλ’ ἔρχομαι νὰ εἴπω τινὰ περὶ τῶν ὑπεκφυγῶν. Τί γίνεται ἐν Γαλλίᾳ; ἐν Γαλλίᾳ μὴ νομίσητε, ὅτι ἐπιβάλλεται ἴσος φόρος καθ’ ὅλον τὸ κράτος ἐπὶ τῶν οἰνοπνευμάτων. Σᾶς εἶπον κατὰ ποῖον τρόπον βεβαιοῦται ἐν Γαλλίᾳ ὁ φόρος. Βλέπετε ὅτι καὶ ἐκεῖ δύνανται νὰ ὑπεκφύγωσι, διότι ὁ πρῶτος ἀποστάζων δὲν ὑπόκειται εἰς φόρον, ἀλλ’ ὁ ἀποστέλλων πρέπει νὰ δικαιολογήσῃ εἰς ποῖον ἀποστέλλει, καὶ δὲν δύναται νὰ λάβῃ τὴν ἄδειαν τῆς ἀποστολῆς, ἂν δὲν πληρώσῃ τὸν φόρον, ἢ δὲν δώσῃ ἐγγύησιν ὅτι θὰ πληρώσῃ ὁ παραλήπτης. Καὶ ἐκεῖ ὑπεκφεύγουν· ὁ φόρος εἶνε ἐκτάκτως βαρὺς, ἀρχικῶς ἦτο 75 φράγκα τὸ ἑκατόλιτρον, δηλ. αἱ ὀκάδες, ἅμα ἀνὰ ἓν φράγκον τὴν ὀκάν· αὐτὸς ἦτον ἀρχικῶς, σήμερον δὲ εἶνε 150 φράγκων τὸ ἑκατόλιτρον· δὲν εἶνε ἀκριβῶς 150 φράγκα ἁπανταχοῦ, ἀλλ’ ἀλλαχοῦ μὲν περισσότερον, ἀλλαχοῦ δὲ ὀλιγώτερον. Ἐν Γαλλίᾳ πλὴν τοῦ φόρου αὐτοῦ, εἶνε καὶ ὁ φόρος τῆς εἰσαγωγῆς εἰς τὰς μεγάλας πόλεις· ἐν Παρισίοις καθ’ ὑπόθεσιν εἶναι ἀπηγορευμένη ἡ κατασκευὴ οἰνοπνευμάτων ἐντὸς τῆς ζώνης τῶν Παρισίων, ἀλλ’ εἰσαγόμενα πληρόνουν 150 φράγκα τὸ ἑκατόλιτρον δηλ. 2 περίπου δραχ. τὴν ὀκὰν, εἰσπράττεται δὲ φόρος 88,000,000 κατ’ ἔτος. Ἐὰν προσθέσητε καὶ τοὺς οἴνους, ὁ φόρος ἀναβαίνει εἰς 386,000,000. Περισσότερον ὅλων παράγεται κονιὰκ περίπου 1,000,000 κατ’ ἔτος· σημειώσατε δὲ ὅτι ἀφοῦ εἰσήχθη ὁ φόρος ἔλαβε πλείονα ἀνάπτυξιν, διὰ τοῦτο δὲν μὲ φοβίζουν ὅσα λέγονται καὶ ὅσα θέλει εἰπεῖ ὁ κ. Γρυπάρης. Παρετηρήθη ὅτι ὅπου ἐτέθη ὁ φόρος ἐκεῖ ἀνεπτύχθη ἡ βιομηχανία, ἐν Ἀγγλίᾳ καὶ ἰδίως ἐν Γαλλίᾳ. Ἐν Γαλλίᾳ ἐκ τοῦ κονιὰκ μόνον 150,000 ἑκατόλιτρα ἐξάγονται ἐκ τοῦ οἴνου, ὅλον τὸ λοιπὸν ἐξάγεται ἐκ τοῦ ἐκθλίμματος τῆς ζακχάρεως καὶ ἐξ ἄλλων ὑλῶν. Ἐν Ἀγγλίᾳ ἐκ τῶν οἴνων καὶ ποτῶν εἰσπράττονται 30,000,000 λιρῶν κατ’ ἔτος, δηλ. τὸ ἥμισυ τῶν ἐσόδων τῆς Ἀγγλίας, ἐνῷ οἱ οἶνοι οἱ ἐξωτερικοὶ ἐν τοῖς τελωνείοις δίδουν μόνον 1,700,000 λίρας. Ὁ ζῦθος καὶ τὰ οἰνοπνεύματα δίδουν 28,000,000 λίρας κατ’ ἔτος· ἐν τούτοις βλέπετε, ὅτι δὲν πρέπει τις νὰ δειλιᾷ εἰς τὸ νὰ ἐπιβάλλῃ τὸν φόρον, καὶ εἶναι λίαν μέτριος ὁ προτεινόμενος. Τοσοῦτον ἀνεπτύχθη ὑπὸ τὸ κράτος τῶν φόρων ἡ παραγωγὴ τῆς Ἀγγλίας, ὥστε ὁ Mac Culloch ἐσχημάτισε θεωρίαν, ὅτι συντελεῖ εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῆς βιομηχανίας ἡ ἐπιβουλὴ φόρων, ἔφερε δὲ ὡς παράδειγμα τὰ οἰνοπνεύματα, ἠναγκάσθη ὅμως κατόπιν ὁ ἴδιος νὰ ὁμολογήσῃ, ὅτι ἡ θεωρία του δὲν εὐδοκίμησεν ὡς πρὸς τὴν ὑελοποιΐαν. Τοῦτο κατέδειξεν ὁ Ἀμερικανὸς David Wells ἐπικρίνας τὸ σύστημα τοῦ Mac Culloch. Ὡς πρὸς τὰς ἀνισότητας, αἵτινες θέλουν ὑπάρξει, φέρω τὸ παράδειγμα τῆς Γαλλίας· ἐν αὐτῇ οἱ οἶνοι φορολογοῦνται ἐξίσου πάσης ποιότητος καὶ ἡ διαφορὰ τῆς τιμῆς τῶν οἴνων ἐν Γαλλίᾳ εἶναι τὸ ἑκατόλιτρον ἀπὸ 10–500 φράγκα, πληρόνουν δὲ ἐν Γαλλίᾳ κατὰ ζώνας εἶναι δὲ 4 κλάσεις, ἡ μὲν πληρώνει 1,20, ἡ ἑτέρα 1,60, ἡ τρίτη 2, ἡ τετάρτη 2,40 τὸ ἑκατόλιτρον· ἀλλ’ ἐκεῖ συμβαίνει καὶ τὸ ἑξῆς, 10,000,000 Γάλλων δὲν πληρόνουν φόρον τοῦ οἴνου, διότι ἀπαλλάσσονται οἱ ἐν τῷ ἰδίῳ δήμῳ τῆς παραγωγῆς οἶνοι καὶ οἱ μεταφερόμενοι εἰς γειτονικὸν δῆμον εἴτε κεῖνται οἱ δῆμοι ἐντὸς τῆς αὐτῆς ἐπαρχίας, εἴτε ἐντὸς παρακειμένων ἐπαρχιῶν. Ὡς ἐξάγεται ἐκ τῶν ἀποτελεσμάτων, ἡ Γαλλία παράγει ἕως 40,000,000 καὶ περισσότερα ἑκατολίτρων οἴνου, ἐξ αὐτῶν 13,000,000 ἑκατόλιτρα εἶναι τῆς πρώτης ποιότητος καταναλισκόμενοι ἐν Γαλλίᾳ, διότι οἱ ἐξαγόμενοι δὲν ὑπόκεινται εἰς τέλος ὡς καὶ παρ’ ἡμῖν ἡ ἐξαγωγὴ δὲν ὑποβάλλεται εἰς φόρον, ἀλλ’ ἀφέθη ἐλευθέρα. Τὰ 13,000,000 ἑκατόλιτρα, τὰ καταναλισκόμενα ἐν Γαλλίᾳ, πληρόνουν φόρον 13,000,000 φράγκων, δηλαδὴ ἀνὰ ἓν φράγκον τὸ ἑκατόλιτρον· τοὐναντίον, ἀπὸ 9,000,000 ἑκατόλιτρα κακῆς ποιότητος, τοῦ καταναλισκομένου ὑπὸ τοῦ λαοῦ, εἰσπράττονται 60,000,000 φράγκων. Ἰδοὺ ἀνισότης, ἣν εἰσέτι δὲν ἠδυνήθησαν νὰ διορθώσωσι. Μοὶ ἐφάνη παράδοξον τὸ νομιζόμενον μέγιστον ἐπιχείρημα, ὅτι οἱ παντοπῶλαι θέλουν κατασκευάσει ῥακὴν καὶ ῥοσόλιον καὶ δὲν θὰ πληρώνουν φόρον· δύνανται, λέγουν, νὰ ὑπεκφύγουν, ὅπως ὑπάρχουν καὶ κλέπται καὶ λαθρέμποροι· ἀλλὰ δὲν ἀποδεικνύεται, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐπιβληθῶσι φόρος. Ὀλίγας λέξεις θὰ εἴπω καὶ ὡς πρὸς τὸν ζῦθον. Ἁπανταχοῦ ὁ φόρος ἐπιβάλλεται εἰς τὰ ζυθοποιεῖα, καὶ ἐν Ἀγγλίᾳ καὶ ἐν Γαλλίᾳ καὶ ἀλλαχοῦ, ὅπου ὑπάρχει ζῦθος, πληρώνεται παρὰ τῶν ζυθοποιείων. Ἐδέχθημεν ὅμως ὅπως αἱ ἔξωθεν εἰσαγόμεναι ὗλαι πρὸς παραγωγὴν ζύθου νὰ μὴ φορολογῶνται. Μεθ’ ὅσα εἶπον, πιστεύω, ὅτι θέλετε παραδεχθῆ τὸ νομοσχέδιον.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ κατέθεσε τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς ἐπὶ τῆς ζητουμένης ἐκτάκτου πιστώσεως...

§31ΖΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ, κύριε πρόεδρε, πρὶν τὴν ὑποβάλητε, νὰ τὴν ἴδω· (Λαμβάνει τὴν ἔκθεσιν).

§32ΓΡΥΠΑΡΗΣ. Κύριοι, εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις τῶν ἡμετέρων πραγμάτων οὔτε ἀνθηρὰ εἶναι, οὔτε εὐχάριστος. Τὰ ἔξοδα ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ὑπερτεροῦσι δυστυχῶς κατὰ πολὺ τὰ ἔσοδα, τὸ ἔλλειμμα ἤγειρε θρασεῖαν τὴν κεφαλὴν καὶ χίμαιρα φαίνεται πρὸς τὸ παρὸν ἡ ἀποκατάστασις ἰσοζυγίου ἐν τῷ προϋπολογισμῷ. Ἡ τοιαύτη τῶν οἰκονομικῶν ἡμῶν πραγμάτων κατάστασις ἐμβάλλει εἰς σκέψεις, καὶ σκέψεις δικαίας καὶ προκαλεῖ τὴν μέριμναν παντὸς κηδομένου τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου. Ἐκ τοιούτων σκέψεων ὁρμώμενος καὶ τοιαύτην μέριμναν ἐπιδεικνύμενος ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὑπουργὸς προέβη εἰς τὸν καταρτισμὸν καὶ τὴν σύνταξιν τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου. Ἀλλ’ ὅσῳ εἶναι βέβαιον, ὅτι ἡ Πολιτεία ἔχει πάντοτε τὸ δικαίωμα νὰ ἀπευθύνηται πρὸς τὸν πολίτην ζητοῦσα τὴν ὑλικὴν αὐτοῦ ἀρωγὴν χάριν τῶν ἀναγκῶν τῆς Πολιτείας, τοσούτῳ ἑτέρωθεν εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι εἰς τὰς τοιαύτας πράξεις της ἡ Πολιτεία ὀφείλει νὰ προβαίνῃ μετὰ πάσης περινοίας καὶ περισκέψεως, διότι παρανενοημένη ἐπιβολὴ νέων βαρῶν, καὶ μάλιστα εἰς βιομηχανίαν ἀρτιγενῆ, φέρει εἰς ἄντικρυς ἀντίθετα τῶν σκοπουμένων ἀποτελέσματα. Καὶ νομίζω, κύριοι, ὅτι δυστυχῶς εἰς τοιαῦτα λυπηρὰ ἀποτελέσματα θὰ περιέλθωμεν, ἂν τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον ψηφισθῇ ὑπὸ τῆς Βουλῆς, διότι μολονότι ὁ κ. ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ἐν τῇ ἐκθέσει του τῇ εἰσηγητικῇ τοῦ νομοσχεδίου καὶ σήμερον ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὑπεστήριξεν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἶναι φόρος καταναλώσεως, ἐγὼ μόνον ἐκ τοῦ τίτλου αὐτοῦ τὸ ἐξάγω. Ἡ ὅλη οἰκονομία τοῦ νομοσχεδίου, πᾶσαι αἱ διατάξεις αὐτοῦ τρανῶς ἀποδεικνύουσιν, ὅτι τὸ προκείμενον νομοσχέδιον οὐδαμῶς ἀφορᾷ εἰς τὴν κατανάλωσιν, οὐδὲ βαρύνει τὸν καταναλωτὴν, ἀλλὰ πιέζει μόνον τὸν βιομήχανον. Γνωρίζετε, ὅτι οἱ φόροι τῆς καταναλώσεως συνήθως ἐπιβάλλονται διὰ μονοπωλίου, ὅταν δὲ τοῦτο, εἴτε δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ καθιερωθῇ, εἴτε θέλει ἡ Πολιτεία νὰ ἀποφύγῃ ἐπιβάλλονται εἰς τὸν τελευταῖον μεταπράτην, εἰς τὸν ἐγγύτατα εὑρισκόμενον πρὸς τὸν καταναλωτὴν ἔμπορον, εἰς τὸν λιανοπώλην (debitant), ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἐπιβάλλεται εἰς τὸν βιομήχανον. Καὶ ἀπόδειξις τούτου εἶναι, ὅτι ὁ φόρος βεβαιοῦται καὶ κανονίζεται ἐπὶ τῇ βάσει τῆς παραγωγικῆς δυνάμεως τῶν μηχανημάτων, τουτέστι τὸ ποσὸν τοῦ φόρου κανονίζεται ἐπὶ τῇ βάσει τῆς εἰς ὀκάδας παραγωγῆς τῶν μηχανημάτων· ἑπομένως ἂν ὁ ἐργοστασιάρχης παραγάγῃ 1,000 ὀκάδας καὶ παραδώσῃ εἰς τὴν κατανάλωσιν δέκα, οὐχ ἧττον θὰ πληρώσῃ τὸν φόρον ἐπὶ τῇ βάσει τῶν 1,000 ὀκάδων, ἑπομένως ὁ φόρος οὗτος ἀναντιῤῥήτως δὲν εἶναι φόρος καταναλώσεως. Ἡ οἰνοπνευματοποιητικὴ βιομηχανία, ἥτις εὑρίσκεται βεβαίως εἰς τὰ σπάργανα, καὶ ὑπὸ τὴν μέχρι τοῦδε φορολογίαν πιέζεται καὶ πιέζεται σπουδαίως, καὶ μὴ δυναμένη νὰ συναγωνισθῇ πρὸς τὴν ἄλλην βιομηχανίαν τὴν οἰκιακήν, διότι εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι εἰς τὰς κωμοπόλεις καὶ τὰ χωρία γίνεται μεγίστη κατανάλωσις τοῦ ἐκ τῆς πρώτης ἀποστάξεως παραγομένου οἰνοπνεύματος, τῆς σούμας (θόρυβος).

§33ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Μάλιστα εἰς τὴν Εὔβοιαν ὅλοι οἱ χωρικοὶ κατασκευάζουν.

§34ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Καὶ εἰς τὰ χωρία τῆς Ἀττικῆς.

§35ΓΡΥΠΑΡΗΣ. Καὶ βλέπετε, κύριοι, ὅτι οἱ συνάδελφοι ἡμῶν ὑποστηρίζουσι τὴν γνώμην ταύτην, ὅτι εἰς τοὺς πλείστους τοῦ ἀγροτικοῦ πληθυσμοῦ γίνεται μεγίστη κατανάλωσις τῆς σούμας. Εἶναι γνωστόν, κύριοι, ὅτι τὸ κυριώτερον τῶν πνευματωδῶν ποτῶν, ἡ ῥακή, πληρώνει βαρύτατον τέλος εἰσαγωγῆς, διότι οὐ μόνον τὰ ξένα οἰνοπνεύματα, ἐξ ὧν κατὰ μέγα μέρος κατασκευάζεται, πληρώνουν βαρύτατον φόρον, ἀλλὰ καὶ ἡ μαστίχη καὶ ἡ ζάκχαρις ὑφίστανται δασμὸν ἀρκετὰ ἐπαχθῆ. Τοιοῦτον τέλος τελεῖ ἡ ῥακή, καὶ οὕτω βεβαρυμένη παραδίδεται εἰς τὴν κατανάλωσιν, καὶ νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ἴσως ἀνάξιον νὰ ῥηθῇ καὶ ὑποστηριχθῇ ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς εἶπε καὶ ἠθέλησε ν’ ἀνασκευάσῃ, διότι ἡ ῥακὴ διανεμομένη εἰς μικρὰς μερίδας οὐχὶ πλείονας τῶν 35 κατ’ ὀκᾶν, δὲν δύναται νὰ ὑποστῇ αὔξησιν τιμῆς, καθόσον πιθανὸν ὀλίγοι νὰ ἦναι εἰς θέσιν νὰ πληρώσωσι μίαν δόσιν ῥακῆς 10 λεπτά· ἀλλ’ ὁ ἐργάτης, ὁ ἄνθρωπος τοῦ λαοῦ, δὲν δύναται νὰ πληρώσῃ πλέον τῶν 5 λεπτῶν· ἐὰν δὲ ὁ παραγωγὸς καὶ ὁ βιομήχανος βαρυνθῶσι διὰ νέου φόρου, τότε βεβαίως τὸν φόρον θέλει αὐτὸς ὑποστῆ ὁλόκληρον, οὐδαμῶς δὲ θὰ βαρύνῃ τὴν κατανάλωσιν, διότι δὲν θὰ δυνηθῇ νὰ αὐξηθῇ ἡ τιμὴ τῆς ῥακῆς ἀπὸ 5 εἰς 10 λεπτά. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, κύριοι, νομίζει ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι ὑποστηρίζει διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου τὴν ἐθνικὴν βιομηχανίαν, διότι ἀφίνει ἀφορολόγητα τὰ σῦκα, τὰς σταφίδας καὶ ἄλλα τινὰ ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ εἰσαγόμενα, δι’ ὧν νομίζει, ὅτι κατασκευάζεται ῥακή· πλανᾶται, διότι οὐδόλως ταῦτα συντελοῦσιν εἰς κατασκευὴν ῥακῆς ἐν τῇ ἐθνικῇ βιομηχανίᾳ. Ὁ κ. ὑπουργὸς ἂν ἐπιβάλῃ φόρον βαρύτατον εἰς τὰ προϊόντα ταῦτα, εἶναι ἐντελῶς ἄχρηστα εἰς βιομηχανίαν των. Ἀντὶ νὰ προστατεύσῃ τὸ νομοσχέδιον τὴν βιομηχανίαν τὴν ἐθνικὴν, τὴν καταπιέζει καὶ δι’ ἕτερον λόγον, διότι εἰς μὲν τὴν ἐγχώριον βιομηχανίαν ἐπιβάλλει ἐν ὅλῳ φόρον βαρύτατον ἀπὸ 1,60 μέχρι 2,50 κατ’ ὀκᾶν, εἰς δὲ τὰ ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ εἰσαγόμενα ποτὰ ἐπιβάλλει ἐλάχιστον φόρον. Νομίζω, κύριοι, ὅτι ἀναποδράστως ὀφείλει ἡ Βουλὴ νὰ μὴ δεχθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο τοῦ κ. ὑπουργοῦ, τοὐλάχιστον καθ’ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὸ δι’ αὐτοῦ καθιερούμενον ἀφορολόγητον τοῦ ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ εἰσαγομένου οἰνοπνεύματος Σᾶς παρέστησεν ὁ κ. ὑπουργὸς πρὸ ὀλίγου μετὰ τοῦ συνήθους αὐτῷ πειστικοῦ τρόπου, ὅτι οὐχὶ μόνον δὲν θὰ βλαφθῇ ἡ ἐγχώριος βιομηχανία ἀφινομένου ἐλευθέρου τοῦ ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ εἰσαγομένου οἰνοπνεύματος, ἀλλὰ θὰ ὠφεληθῇ σπουδαίως. Ἀλλὰ βεβαιωθῆτε, ὅτι τὸ μόνον ὅπερ κυριώτατα ἔχει ἀνάγκην τροποποιήσεως ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τοῦ κ. ὑπουργοῦ, εἶναι τὸ κεφάλαιον τοῦτο. Εἶναι γνωστὸν τοῖς πᾶσι, κύριοι, ὅτι διὰ τοῦ εἰσαγομένου οἰνοπνεύματος ὁ μικρέμπορος, ὁ μεταπράτης δύναται ἄνευ οὐδεμιᾶς μηχανῆς, ἄνευ οὐδεμιᾶς τεχνικῆς παρασκευῆς νὰ παραγάγῃ οἰνόπνευμα, ὅπερ βεβαίως καὶ ἀσφαλῶς θὰ διαφύγῃ τὴν φορολογίαν καὶ ἑπομένως οὐδαμῶς θὰ βαρύνῃ τὴν κατανάλωσιν. Θὰ κατασκευάσῃ οἰνόπνευμα, ὅπερ θὰ παραδώσῃ εἰς τὴν κατανάλωσιν ἀφορολόγητον. Ὁποία, κύριοι, τότε ἰσότης μεταξὺ τοῦ βιομηχάνου, τοῦ δαπανῶντος χρήματα ἄφθονα εἰς παραγωγήν, καὶ τοῦ μικροῦ μεταπράτου τοῦ ἐξ ὑπογείου καὶ ἐκ τοῦ προχείρου παραδίδοντος εἰς τὴν κατανάλωσιν ποσὰ οἰνοπνεύματος; Τὸ ἐπιχείρημα τοῦτο εἶναι ἐπιχείρημα πολλοῦ λόγου ἄξιον καὶ τὸ ὁποῖον ὀφείλει νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ἡ Βουλή, διότι σημειώσατε ὅτι ἡ οἰνοπνευματικὴ βιομηχανία εὑρίσκεται εἰς τὰ σπάργανά της, πᾶς δὲ φόρος, ὁ ὁποῖος ἐκ τῶν πραγμάτων θέλει ἀποδειχθῇ ὅτι βαρύνει αὐτήν, θέλει ἐπὶ τέλους καταστρέψει τὸν βίον της. Νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ ἐκτιμῶσα δεόντως οὓς ἐξέθηκα λόγους κατὰ τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἰδίως κατὰ τῆς ἀτελείας τοῦ εἰσαγομένου οἰνοπνεύματος, θέλει καταψηφίσει τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, παρέχουσα ἣν ἔχει καθῆκον νὰ παράσχῃ προστασίαν εἰς τὴν ἀρτιγενῆ οἰνοπνευματοποιητικὴν βιομηχανίαν.

§36ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου, βεβαίως ἐγὼ δὲν εἶμαι σύμφωνος οὔτε μὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, οὔτε μὲ τὸν κ. Γρυπάρην, δηλαδὴ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν ἀνάγκην τῆς ἐπιβολῆς τοῦ φόρου. Ἐν τῇ ἐκθέσει του ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν μᾶς βεβαιοῖ, ὅτι προνοεῖ περὶ τῆς ἐπιδιώξεως τῆς ἰσοῤῥοπίας τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους· καὶ ἀτυχῶς ἡ ἰσοῤῥοπία αὕτη ἀπὸ 11,000,000 ἐλλείμματος ἀνῆλθεν εἰς 15 ἑκατομμύρια καὶ διὰ τῆς προσθήκης τῶν διαφόρων ἐμμίσθων θέσεων, ἃς πρό τινων ἡμερῶν ἐψηφίσατε ἐνταῦθα, ἀνῆλθεν εἰς πλείονα ἑκατομμύρια καὶ κατήντησεν ἐντελῶς ἀνισοῤῥοπία. Ὀρθότερον θὰ ἦτο ἀντὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἐπιζητῇ τὴν ἐπίτευξιν τῆς ἰσοῤῥοπίας διὰ τοῦ φόρου τούτου τοῦ ἐλαχίστου, καλὸν θὰ ἦτο νὰ μὴ συντελέσῃ εἰς τὴν δημιουργίαν δαπανῶν ῥουσφετικῶν. Τὸ ποσὸν, ὅπερ θὰ εἰσπράξῃ τὸ Δημόσιον, δὲν θὰ ὑπερβῇ, κύριοι, τὰς πεντακοσίας χιλιάδας δραχμῶν. Ἐν τῇ ἐκθέσει τοῦ νομοσχεδίου ἀναφέρεται, ὅτι ἐκ τοῦ φόρου τούτου θὰ αὐξηθῶσι τὰ ἔσοδα τοῦ Δημοσίου κατὰ 1,880,000· ἂν ἀφαιρέσετε ὅμως τὸ ἥμισυ, διότι τὸ ἥμισυ ἔτος παρῆλθεν, ἂν ἀφαιρέσετε τὴν ἀτέλειαν τῶν εἰσαγομένων ἔξωθεν εἰδῶν, τὰ ὁποῖα ἐξαιροῦνται, ἤτοι τῶν πρώτων ὑλῶν, ἐξ ὧν κατασκευάζεται τὸ οἰνόπνευμα καὶ ὁ ζῦθος, ἂν ἀφαιρέσετε τὴν ἀτέλειαν τῆς ἐξαγωγῆς τῆς ἐντοπίας παραγωγῆς καὶ τὴν μεγάλην παρακαταθήκην τῶν ἔξωθεν εἰσαχθέντων ἐσχάτως πνευματωδῶν ποτῶν πρὸς ἀποφυγὴν τοῦ προσθέτου τέλους, ὁ φόρος οὗτος σᾶς βεβαιῶ, κύριοι, μόλις θ’ ἀνέλθῃ εἰς τριακοσίας χιλιάδας δραχμῶν. Νομίζω, ὅτι δὲν ἤξιζε τὸν κόπον νὰ ἐπιβαρύνωμεν τὴν ἀρτιγενῆ ἡμῶν βιομηχανίαν διὰ τῆς ἐπιβολῆς τοῦ καταπιεστικοῦ τούτου φόρου διὰ τόσῳ γλίσχρον ποσόν· ἀλλὰ τούτου φέρει τὴν εὐθύνην ἡ Κυβέρνησις. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐρχόμενος εἰς τὰ καθέστατα ἀπήντησε μὲ γενικὰς θεωρίας περὶ Ἀγγλίας καὶ Γαλλίας καὶ μὲ εἰρωνείας εἰς τὰ δίκαια παράπονα τῶν βιομηχάνων, οἵτινες εἶναι λίαν ἀξιέπαινοι, διότι κατώρθωσαν διὰ μεγάλων θυσιῶν νὰ ἀναπτύξωσι καταστήματα, τὰ ὁποῖα, ἂν καὶ ἐθαύμασεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅμως δὲν ἠθέλησε ποσῶς νὰ προστατεύσῃ. Ἠμφισβήτησεν ὁ κ. Καλλιγᾶς ὅτι ἡ σοῦμα ἤτοι τὸ οἰνόπνευμα, ἥτις εἶναι ἡ πρώτη ὕλη πρὸς κατασκευὴν ῥακῆς καὶ ἄλλων πνευματωδῶν ποτῶν, ὅτι καταναλίσκεται καὶ εἰς πόσιν εἰς τὰ διάφορα χωρία. Εἰς τὰ χωρία πρῶτον λαμβάνουσι τὰ τσίπουρα καὶ διαφόρους ἄλλας ὕλας οἷον σεσηπυίας σταφυλὰς, σῦκα καὶ ἀποστάζουν τὸ οἰνόπνευμα, τὴν σοῦμαν κοινῶς καλουμένην, ἡ ὁποία εἶναι πρώτη ὕλη, 15–12 βαθμῶν νομίζω. Αὐτὴν τὴν ὕλην τὴν ἀφυδατοῦσι, τὴν πυκνόνουσι δι’ ἀποστάξεως δὶς καὶ τρὶς καὶ μετὰ δύω ἢ τρεῖς ἀποστάξεις σχηματίζεται ἡ σοῦμα, ἡ ὁποία ἔχει πνεῦμα βαθμοὺς 20–25, τοῦθ’ ὅπερ ἰσοδυναμεῖ πρὸς 40 τοῦ ἑκατονταβάθμου τοῦ Gay lussak Αὐτὴ ἡ σοῦμα ἀναμιγνυμένη κατὰ τὴν τελευταίαν ἀπόσταξιν μὲ γλυκάνισον παράγει ῥακὴν κακῆς ποιότητος, εἶναι ἀληθὲς, ἡ ὁποία ὅμως πίνεται εἰς ὅλα τὰ χωρία τοῦ Κράτους. Τοῦτο εἶναι ἀναμφισβήτητον, τὸ ὁμολογοῦσιν ἅπαντες οἱ βουλευταὶ τῶν ἐπαρχιῶν. Λοιπὸν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὁρίσας, ὅτι δὲν θέλει νὰ φορολογήσῃ τὴν παραγωγὴν, σφάλλει, διότι δὲν πρόκειται ποσῶς περὶ παραγωγῆς, ἀλλὰ περὶ καταναλώσεως. Ἀρνούμενος δὲ ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ ἐπιβάλῃ φόρον εἰσαγωγῆς δὲν θ’ ἀδικήσῃ μόνον τὴν βιομηχανίαν τὴν μεγάλην, ἀλλὰ καὶ πάντας ἐν γένει τοὺς μικροὺς βιομηχάνους καὶ αὐτοὺς τοὺς χωρικοὺς καὶ τὰς ἐπαρχίας τὰς σταφιδοφόρους καὶ σταφυλοφόρους, τῶν ὁποίων αἱ περισσεύουσαι σταφίδες, τὰ σῦκα καὶ αἱ σεσηπυῖαι σταφυλαὶ πωλοῦνται σήμερον πρὸς 30 καὶ 40 λεπτὰ ἡ τσιπουριά’ μετ’ ὀλίγον ὅμως διὰ τῆς παύσεως τῆς καταναλώσεως παρὰ τοῦ λαοῦ, ὡς καὶ τῆς παραγωγῆς ποτῶν παρὰ τῶν μεγάλων καταστημάτων, θὰ στερηθῶσι τοῦ κέρδους αὐτοῦ καὶ ὅλα αὐτὰ, τὰ ὁποῖα σήμερον παρέχουν πλοῦτον εἰς τοὺς χωρικοὺς, θὰ ἦναι ἄχρηστα. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν οἰκονομικῶν δὲν παραδέχεται ὅτι τὸ ἀλκόλ, ἤτοι τὸ οἰνόπνευμα τῶν 90 βαθμῶν, δὲν εἶναι καταναλώσιμον εἰς μικρὸν, διότι δὲν δύναται νὰ μεταποιηθῇ εἰς ῥακὴν ἢ ἄλλα ποτὰ ἄνευ σκευασίας τινός. Ἐγὼ ἰδίοις ὄμμασιν εἶδον μεταβαλλόμενον ἀλκὸλ καθαρὸν εἰς ῥοῦμι, κοννιὰκ καὶ εἰς ἄλλα πνευματώδη ποτὰ διὰ προσθήκης ἀναλόγου ποσοῦ ὕδατος, ὀλίγης essence, δηλαδὴ τῆς οἰκείας πεπυκνωμένης ὕλης, καὶ ὀλίγου χρώματος. Δὲν ἔχει λοιπὸν ὁ μικρέμπορος ἢ νὰ λάβῃ ἀλκόλ, τὸ ὁποῖον δὲν φορολογεῖται, νὰ μεταγγίσῃ αὐτὸ ἀπὸ τὴν βαρέλαν διὰ νὰ σβύσῃ τὸ πνεῦμα, ὡς λέγουσι, νὰ θέσῃ δηλαδὴ ὕδωρ διὰ νὰ ῥίψῃ ἐντὸς ὀλίγην essence καὶ χρῶμα διὰ νὰ σᾶς κάμῃ ῥοῦμι καὶ ὅ,τι δήποτε ποτὸν θέλετε. Νομίζω, ὅτι ὁ κ. Καραπάνος, ὅστις μὲ διακόπτει τὴν στιγμὴν ταύτην, τὸ εἶδε καὶ ἐγεύθη μάλιστα τοῦ ῥουμίου τούτου καὶ ἠμπορεῖ εὐκολώτατα οἱοσδήποτε ἀπὸ ἡμᾶς νὰ κατασκευάσῃ οἱονδήποτε ποτὸν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον· δοκιμάσατε καὶ θὰ πεισθῆτε ἀφεύκτως. Ἕπεται ἀναμφηῤῥίστως ὅτι ἐν Ἑλλάδι θὰ καταναλίσκεται ποτὸν ἀλκὸλ τόσον πολὺ, ὥστε δὲν θὰ δύναται ἡ βιομηχανία τῆς Ἑλλάδος πλέον νὰ συναγωνισθῇ, διότι ἄνευ παρασκευῆς, ἄνευ λέβητος, ἄνευ προσθέτου δαπάνης δύναται ἕκαστος νὰ παράγῃ ποτὰ, διὰ τὰ ὁποῖα ὁ βιομήχανος φορολογεῖται βαρύτατα καὶ δαπανᾷ πολλὰ εἰς συντήρησιν βιομηχανικῶν καταστημάτων. Ἐλπίζω πλέον ὅτι δὲν ὑπάρχει ἡ ἐλαχίστη ἀσυμφωνία, ὅτι τὸ πνεῦμα τοῦ ἀλκὸλ πρέπει νὰ φορολογηθῇ πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ Δημοσίου καὶ ἰδίως τῆς βιομηχανίας, ἥτις εἶναι ἀρτιγέννητος καὶ τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ προστατεύσωμεν. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν οἰκονομικῶν νομίζει, ὅτι προστατεύει τὴν βιομηχανίαν, διότι ἀπαλλάσσει αὐτὴν τοῦ ἐξαγωγικοῦ τέλους. Ἀλλ’ ἐν τῇ ἐκθέσει ὁμολογεῖ αὐτὸς οὗτος, ὅτι ἡ Ἑλλὰς εἰσάγει ρακὴν 650,000 ὀκάδες· τοῦτο σημαίνει ὅτι ἡ ἐσωτερικὴ παραγωγὴ δὲν εἶναι ἀρκοῦσα καὶ ἔχει ἀνάγκην συμπληρώματος ἔξωθεν· καὶ δὲν ἐννοῶ πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ προστατεύσῃ τις τὴν βιομηχανίαν, ὅταν αὕτη δὲν ἐπαρκῇ εἰς τὴν ἐσωτερικὴν κατανάλωσιν. Ἡ ἐξαγωγὴ ρακῆς εἶναι ἐλαχίστη. Πάντοτε παρατηρῶ τὸ δυσανάλογον εἰς τὴν φορολογίαν τῆς ρακῆς καὶ τῶν ἄλλων πνευματωδῶν ποτῶν. Τὰ ἔξοδα τῆς κατασκευῆς, ἡ ἀξία των, εἶναι ὄχι μόνον ἡ αὐτή, ἀλλὰ καὶ ὀλιγωτέρα τῆς ρακῆς· ἡ ρακὴ πρώτης ποιότητος τιμᾶται 1½ δραχμῆς κατ’ ὀκᾶν, τὰ χρωματισμένα ποτὰ ρούμι κτλ. ἀγοράζονται πρὸς μίαν καὶ εἴκοσι· ἡ μία δραχμὴ καὶ 20 λεπτὰ φορολογεῖται 50 λεπτὰ, ἤτοι 46%, ἡ δὲ μία δραχμὴ καὶ λεπτὰ 50 πρὸς 25 ἤτοι 16%. Ἡ αὐτὴ δυσαναλογία τοῦ φόρου ὑπῆρχε καὶ ὡς πρὸς τὸν ζῦθον ὃν φορολογεῖ τὸ νομοσχέδιον πρὸς 50%· τοῦτο εἶναι ἄδικον. Νομίζω λοιπὸν δίκαιον, ὅπως ὁ ὑπουργὸς τῶν οἰκονομικῶν δεχθῇ δύω τροπολογίας· πρῶτον ὅπως εἰς τὴν πωλουμένην ὡς ρακὴν σοῦμαν τεθῇ αὔξησις φορολογίας 10 λεπτῶν καὶ 20 λεπτὰ εἰς τὸ εἰσαγόμενον ἔξωθεν ἀλκόλ, ἀφομοιώσῃ δὲ εἰς τὸν φορολογικὸν πίνακα τὰ κεχρωματισμένα ποτὰ πρὸς τὴν ρακὴν, ἤτοι νὰ πληρώνωσι καὶ ταῦτα μόνον 25 λεπτὰ. Ἐπίσης καὶ διὰ τὸν ζῦθον. Νομίζω, ὅτι τοῦτο εἶναι δικαιότατον καὶ οὐδόλως δύναται νὰ παραβλάψῃ οἱονδήποτε συμφέρον. Ἐὰν ὅμως δὲν γίνωσι δεκταὶ αἱ τροπολογίαι ἢ δὲν ἀναβληθῇ προσωρινῶς πρὸς κρείσσονα μελέτην, ὁ φόρος οὗτος ἄνισος καὶ ἄδικος θὰ βλάψῃ δεινῶς τὴν βιομηχανίαν μεγάλων πόλεων τῆς Ἑλλάδος, Ἀθηνῶν, Πειραιῶς, Σύρου, Πατρῶν, Κερκύρας κλπ., ἥτις σήμερον μόλις συντηρεῖται καὶ οὐκ ὀλίγον θὰ ζημιώσῃ τοὺς κυρίους ἀμπέλων, σταφίδων, συκῶν καὶ τοὺς μικροὺς παραγωγοὺς τῆς κοινῆς σούμας, ὧν τὴν κατανάλωσιν ἀποκλειστικῶς ἐνεργεῖ ἡ μεγάλη οἰνοπνευματικὴ βιομηχανία.

§37ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Δύω λέξεις ἀπὸ τὴν θέσιν μου, κ. Πρόεδρε. Ἀκούσας τὴν ἐκτεταμένην ὁμιλίαν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ τὴν ἀντίῤῥησιν τοῦ ὑπουργικωτάτου βουλευτοῦ κ. Γρυπάρη ἐνεθυμήθην μιᾶς ἐποχῆς ὅμοιον γεγονός. Τὸ 1861, ὅτε ἐξελέγη ἡ τελευταία τοῦ Ὄθωνος Βουλή, ὁ κ. Καλλιγᾶς καὶ ἄλλοι τινὲς ἐξ Ἀθηνῶν ὕψωσαν φωνὴν, ὅτι διὰ τῆς λόγχης τοὺς ἀπέκλεισαν ἀπὸ τὴν βουλευτικὴν ἐκλογὴν διὰ νὰ ἐπιτύχῃ ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Τὴν ἰδέαν ταύτην διεβίβασεν εἰς τὴν Ἀγγλίαν ὁ πρέσβυς Οὐάϊς, καὶ τὴν διεπραγματεύθη καὶ ὁ «Χρόνος,» ἡ ἐγκριτωτέρα ἐφημερὶς τοῦ Κόσμου. Ὁ μακαρίτης ὁ Σίμος, ὅστις μὲ ἄλλους δύω ἢ τρεῖς ἀναβοκαταβαίνοντας συχνὰ τὰς βαθμίδας τῆς Ἀγγλικῆς Πρεσβείας ἐνόμιζαν, ὅτι τὸ κοινὸν τοῦ Λονδίνου ἀπασχολεῖται περὶ αὐτῶν, ἐθεώρησεν ἀναγκαῖον νὰ διαψεύσῃ τὴν διαληφθεῖσαν πληροφορίαν δι’ ἐπισημοτάτης πράξεως τῆς ἀκριβοῦς ἐλέγξεως τῶν ἐκλογῶν. Ἐκάλεσεν ἕνα τῶν μᾶλλον ὑπουργικῶν βουλευτῶν καὶ συνεφώνησε μαζῇ του, ὅπως οὗτος ἐν τῇ ἐξελέγξει προτείνῃ ἀκύρωσιν πάσης ἐκλογῆς λόγῳ κυβερνητικῆς ἐπεμβάσεως, ἀλλὰ μετὰ τὰς ἀντιῤῥήσεις τοῦ Σίμου νὰ πείθηται περὶ τῆς νομίμου διεξαγωγῆς τῆς ἐκλογῆς καὶ ν’ ἀποσύρῃ τὴν περὶ ἀκυρώσεως πρότασιν καὶ τοιαύτη κωμῳδία ἐπαίχθη ἐπὶ πολλὰς ἡμέρας. Τὸ αὐτὸ συμβαίνει καὶ σήμερον, κ. Πρόεδρε. Ἀφοῦ οἱ κ. κ. ὑπουργοὶ διὰ τῆς ἐντελοῦς ἀποχῆς πάσης ἀπαντήσεώς των εἰς τὰς ὑπὸ σπουδαίων σπουδαιοτάτας ἀντιῤῥήσεις ἀντιπολιτευομένων ἐπὶ τῶν διαφόρων νομοσχεδίων διὰ τῆς διανυκτερεύσεως ἐν τῇ Βουλῇ, διὰ τῆς μετὰ ἀπρεποῦς θορύβου ἀποκρούσεως τῆς ἐξελέγξεως περὶ ἀπαρτίας τῆς Βουλῆς, καὶ τελευταῖον διὰ τῆς ἀφαιρέσεως τοῦ λόγου τοῦ ἐπὶ τοῦ βήματος λαλοῦντος βουλευτοῦ, ἀφοῦ, λέγω, διὰ τοιαύτης πρωτοφανοῦς ἐν τοῖς Ἑλληνικοῖς Κοινοβουλίοις διαγωγῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς ὑποστηριζούσης αὐτὴν πλειοψηφίας ἠνάγκασαν τὴν ἀντιπολίτευσιν ν’ ἀπόσχῃ πάσης συμμετοχῆς εἰς τοιαύτην εἰκονικὴν οἱονεὶ συζήτησιν ἐν τῇ Βουλῇ, οἱ κ. κ. ὑπουργοὶ ὠσφράνθησαν, φαίνεται, τὴν εἰδεχθῆ ἐντύπωσιν, ἣν ἔκαμεν εἰς τὸ κοινὸν ἡ συμπεριφορά των αὕτη, καὶ ἔρχονται τώρα νὰ ἐξιλεώσωσι τὴν κοινὴν γνώμην, ὑποκρινόμενοι, ὅτι ἡ Βουλὴ μετὰ ἐμβριθοῦς συζητήσεως ἀποφασίζει, καὶ ὅτι ἂν ἡ ἀντιπολίτευσις ἀπέσχε τῆς συζητήσεως, ὑπάρχουν ἐν τῇ ὑπουργικῇ φάλαγγι ἀνεξάρτητοι καὶ ἐμβριθεῖς βουλευταί, οἵτινες δὲν ψηφίζουσιν ἄνευ προηγουμένης βασάνου τὰ νομοσχέδια, καὶ εἰς τῶν ὁποίων τὰς σπουδαίας ἀντιῤῥήσεις ὀφείλει ἡ Κυβέρνησις ν’ ἀπαντήσῃ Ἀλλὰ καὶ τοῦτο, κ. Πρόεδρε, ἐπέτρεψεν ἡ Κυβέρνησις, ἀφοῦ ἔλαβεν ἀλώβητα τὰ τρυφερὰ δι’ αὐτὴν ῥουσφετολογικὰ νομοσχέδια. Φρονῶ λοιπὸν, κ. Πρόεδρε, ὅτι ἀξιοπρεπέστερον εἶναι καὶ διὰ τοὺς ὑπουργοὺς καὶ διὰ τοὺς συζητοῦντας σήμερον φίλους των νὰ παύσῃ αὐτὸ τὸ τζιφοὺτ πατιρντὶ, καὶ νὰ ψηφισθῶσιν ἐντὸς ὀλίγης ὥρας πάντα τὰ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ τῶν διατάξει νομοσχέδια, διὰ νὰ ἡσυχάσωμεν καὶ ἡμεῖς, καὶ νὰ μὴ ἀπασχολώμεθα ματαίως, καὶ νὰ ἐμποδιζώμεθα ἀπὸ ἐκπλήρωσιν ἄλλων σπουδαίων καθηκόντων, ὅπως ἐμποδίσθημεν σήμερον νὰ συνοδεύσωμεν τὸν νεκρὸν διαπρεποῦς καὶ σεβαστοῦ δικαστοῦ, τοῦ μακαρίτου Ἀλεξανδροπούλου, τοῦ ὁποίου τὰς ἀρετὰς καὶ αὐτὸς ὁ κ. ὑπουργὸς ἐξύμνησε......

§38ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγὼ ἐπῆγα.

§39ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Σεῖς ἐπήγατε, ἀλλ’ ἡμεῖς ἐκαρφώθημεν ἐδῶ διὰ νὰ βλέπωμεν προσπεποιημένας συζητήσεις, διακωμῳδούσας τὴν κοινοβουλευτικὴν συζήτησιν.

§40ΓΡΥΠΑΡΗΣ. Ἐκ τῶν ἰδίων κρίνεις τὰ ἀλλότρια, κ. Δημητρακάκη.

§41ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Τὸ δυστύχημα, ὅτι δὲν ἔχετε οὔτε ἐντροπήν!!

§42ΤΖΑΝΕΣ. Ἐὰν πρέπῃ νὰ ὦμεν προσεκτικοὶ προκειμένου περὶ ἐπιβολῆς φόρου ἐν γένει εἰς τὸν λαὸν, πολὺ περισσότερον πρέπει νὰ προσέχωμεν ἐπιβάλλοντες φόρους ἐπὶ παραγόντων μὴ ἐπιδεχομένων τοιούτους. Καὶ ἐὰν ἡ βιομηχανία τῆς οἰνοπνευματοποιΐας ἐν τῷ ἄλλῳ κράτει εἶναι νηπιακὴ, ὡς ὠνομάσθη ὑπὸ τῶν προαγορευσάντων, διὰ τὴν ἐπαρχίαν, ἣν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀντιπροσωπεύω, εἶναι ἐμβρυακή. Δὲν ἔχω ἐγὼ βεβαίως τὴν εὐθύνην ἐκείνην, τὴν ὁποίαν δύνανται νὰ ἔχουν οἱ κύριοι ὑπουργοὶ, εἰσάγοντες ἐν τῇ Βουλῇ νόμους, διὰ τῶν ὁποίων ἐπιβάλλονται φόροι· ἔχω ὅμως εὐθύνην ἄλλην, τῆς δικαιολογήσεως τοὐλάχιστον τῆς ψήφου μου, προκειμένου περὶ ἐπιβολῆς τοιούτων φόρων. Ἐν Καλάμαις, κκ. βουλευταί, ἡ βιομηχανία αὕτη μόλις εὑρίσκεται ἐν τῇ γενέσει αὑτῆς, καὶ συνεπῶς δὲν δύναται ἄνευ τῆς παντελοῦς καταστροφῆς τινῶν νὰ δεχθῇ τὸ βάρος οὐδενὸς φόρου· ὁποία δέ τις εἶναι αὕτη ἐν τῇ πόλει τῶν Καλαμῶν, ἕκαστος δύναται νὰ τὸ κατανοήσῃ, ἀφοῦ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι δι’ ἑνὸς λέβητος καὶ διὰ τοῦ προχειροτέρου ἀπαιτουμένου ὑλικοῦ, ἐν τῷ τόπῳ ἐξευρισκομένου, οἱ λεγόμενοι δῆθεν ἐργοστασιάρχαι οἰνοπνευματοποιοὶ τῶν Καλαμῶν μόλις ἐπαρκοῦν ἐκ τῶν ἀποφερομένων εἰσοδημάτων νὰ προσπορίζωνται οὐχὶ κέρδη, ἀλλὰ τὰ πρὸς συντήρησιν ἑαυτῶν καὶ τῶν οἰκογενειῶν των. Ἐπὶ τοιαύτης βιομηχανίας ζητεῖ ὁ κ. ὑπουργὸς διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου νὰ ἐπιβάλῃ φόρον. Κύριοι βουλευταί, δὲν ἔχω τὴν ἰδέαν, ὅτι ἐν πάσῃ τοῦ Κράτους ἀνάγκῃ ἀποχρώσῃ δὲν πρέπει νὰ ἐπιβάλλωνται φόροι, ἀλλ’ οἱ φόροι δέον νὰ ὦσιν ἴσοι ἐπὶ παντὸς παράγοντος. Ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀντιπροσωπεύω ἐπαρχίαν, ἥτις ἀποδίδει ἐξ ὅλων αὐτῆς τῶν προϊόντων φόρους βαρυτάτους. Φρονῶ μάλιστα, ὅτι πρὸς συντήρησιν τοῦ Κράτους, τὸ ὁποῖον ἐκπροσωπεῖται διὰ τοῦ ἠθικοῦ προσώπου τοῦ καλουμένου «Δημόσιον», οἱ πάντες ὀφείλομεν νὰ συνεισφέρωμεν, διότι, ἐὰν τὸ κοινὸν ταμεῖον, ἐν ᾧ καταθέτομεν ἕκαστος τὸν ὀβολόν του ἐπαρκῆ, τὸ Κράτος δύναται ἐν πάσῃ ὥρᾳ νὰ σκεφθῇ ὑπὲρ τῆς ἑαυτοῦ ἀσφαλείας καὶ τῆς προόδου του. Δὲν ἀντιλέγω λοιπὸν εἰς τὴν ἐπιβολὴν φόρων ἀδίκων, ἀνίσων καὶ λίαν ἐπιβλαβῶν διὰ τὴν μόλις, ὡς προεῖπον, ἀναγεννωμένην βιομηχανίαν τῆς οἰνοπνευματοποιΐας τῆς ἐπαρχίας, ἥτις μὲ ἀπέστειλεν ἐν τῇ Βουλῇ συνήγορον τῶν δικαιωμάτων καὶ τῶν συμφερόντων αὐτῆς· ἄλλως, κ. βουλευταὶ, πῶς δυνάμεθα νὰ παραδεχθῶμεν ἐπιβολὴν φόρων ἐπὶ τῆς παραγωγῆς τοῦ εἰσοδήματος βιομηχανίας μόλις, ὡς ἠκούσατε καὶ ὑπὸ τῶν προαγορευσάντων, ἀναβιούσης ἤδη ἐν Ἑλλάδι ἀφοῦ μάλιστα ἀφίνομεν εἰσέτι ἀφορολόγητα προϊόντα ἄλλα, δυνάμενα μεγίστην ν’ ἀποφέρωσι πρόσοδον εἰς τὸ Δημόσιον καὶ δυνάμενα νὰ ὑποστῶσι φορολογίαν οἵαν δήποτε. Ἰδού, κκ. βουλευταί, τίνες εἰσὶν οἱ λόγοι, οἵτινες μ’ ἔφεραν ἐπὶ τοῦ βήματος τούτου, ἵνα δικαιολογῶν τὴν ψῆφον μου κἂν κατὰ τῆς παραδοχῆς τοιαύτης ἐπιβλαβοῦς φορολογίας, ἀποκρούσω καὶ τὴν εὐθύνην ἐνώπιον τῶν ἐκλογέων μου, οἵτινες μοὶ ἀνέθεσαν τὴν ἐντολὴν νὰ ἀνθίσταμαι κατὰ πάσης πράξεως παραβλαπτούσης τὰ μερικὰ καὶ τὰ γενικώτερα συμφέροντα τοῦ Τόπου.

§43ΤΙΝΕΣ. Ἀρκετά.

§44ΤΖΑΝΕΣ. Μὴ στενοχωρεῖσθε, κύριοι βουλευταὶ, ὑμεῖς οἱ λέγοντες «ἀρκετά». Δὲν ἐπηγγέλθην ποτὲ τὸν ῥήτορα τοῦ Λουκιανοῦ, καὶ δὲν σᾶς ὁμιλῶ περὶ τοῦ Κυναιγήρου. Ἐπιθυμῶ μάλιστα νὰ μὴν ὑποτεθῇ, ὅτι καταφέρομαι κατὰ τοῦ νομοσχεδίου, θέλων νὰ κατακρίνω τὰς πράξεις τῆς Κυβερνήσεως· ὅ,τι ἀφορᾷ εἰς τὸ ἀληθὲς τοῦ Κράτους συμφέρον δὲν τὸ ἀποκρούω· εἶμαι τοὐναντίον πρόθυμος νὰ τὸ ὑποστηρίξω· δὲν βλέπω ὅμως ἐπὶ τοῦ προκειμένου καὶ τὸ ἐπιδιωκόμενον αὐτὸ ἀληθὲς δημόσιον συμφέρον, καὶ διὰ τοῦτο ἀποκρούω τὸ νομοσχέδιον ὡς λίαν ἐπιβλαβές. Καὶ ἐρωτῶ τὸν κ. ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν ὑπουργὸν ὑποστηρίζοντα τὴν παραδοχὴν αὐτοῦ μετὰ τὰ λεχθέντα ὑπὸ τῶν προαγορευσάντων, καὶ μεθ’ ὅσα προσέτι ἐγνώσθησαν οὕτω ὑπὸ τῶν βιομηχάνων οἰνοπνευματοποιῶν καὶ τῆς πρωτευούσης καὶ τοῦ Πειραιῶς καὶ αὐτῶν ἔτι τῶν ἐν ταῖς ἐπαρχίαις τοῦ Κράτους ἐπανειλημμένως καὶ πρὸς τὴν Βουλὴν δι’ ὑπομνημάτων των ἀνενεχθέντων, ἐρωτῶ λέγω τὸν κ. Καλλιγᾶν, ἐτόλμησέ ποτε νὰ ἀποκόψῃ τὸ πρῶτον ρόδον τῆς μόλις τὸ πρῶτον ἀνθούσης ῥοδωνιᾶς τῶν ἐν Πατησίοις ὡραίων κήπων του; ἢ ἀπεφάσισε τοσοῦτον ἀπόνως ν’ ἀποκόψῃ τὴν κεφαλὴν τῶν πρωτογεννήτων αἰγιδίων τῆς μελιτέας αἰγὸς, ἣν ἔχει τρεφομένην ἐν αὐτῷ, ἵνα τῷ ἀποδίδῃ τὸ γάλα τῆς πρωΐας, ὡς ἀπεφάσισε νὰ καταστρέψῃ ἐν τῇ γεννήσει της βιομηχανίαν, ἥτις δίδει τὸν πρῶτον ἄρτον εἰς τοσούτους οἰκογενειάρχα; Ὁ κ. ἐπὶ τῆς οἰκονομίας τοῦ Κράτους ὑπουργός, ἐὰν ἔχῃ τὸ θάῤῥος ἂς φέρῃ νόμους περὶ φορολογίας ἐπὶ παραγόντων πλουσίων, ἀφορολογήτων μέχρι τοῦδε, καὶ ἀπορῶ διὰ τί, καὶ τοιοῦτος εἶναι ὁ τῶν καπνῶν εἰς τὴν παραγωγὴν αὐτῶν. Οἱ τοιοῦτοι φόροι ὅμως ἀποκλείονται ἐνίοτε ὑπό τινος ἀνάγκης.

§45ΧΑΡ. ΧΡΗΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε πρόεδρε, ὑποστηρίζω τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Γρυπάρη, δι’ οὓς λόγους εἶπε, τοὺς ὁποίους θεωρῶ περιττὸν νὰ ἐπαναλάβω.

§46ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ. Τὸν λόγον.

§47ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ἐγὼ προτείνω τὴν ἀναβολὴν τοῦ νομοσχεδίου δι’ αὔριον, διὰ νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὰ ἄλλα ἔργα.

§48ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τί λέγει ἡ Κυβέρνησις;

§50ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. (Πρωθυπουργός). Ἂς ἦναι.

§51ΤΟΥΡΝΑΚΗΣ. Παρακαλῶ νὰ συζητηθῇ τὸ νομοσχέδιον ὑπ’ ἀριθμὸν 10.

§52ΠΟΛΛΟΙ. Κατὰ σειράν.

§53ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Κύριε πρόεδρε, ὑπέβαλεν ἡ Ἐπιτροπὴ τὴν ἔκθεσίν της περὶ τῆς πιστώσεως τῆς ἀφορώσης εἰς τὰς ναυτικὰς δαπάνας;

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὴν ὑπέβαλε καὶ ἐστάλη εἰς τύπωσιν. (Ὅρα Παράρτημα).

§55ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Λοιπὸν εὐθὺς, ὡς τὴν φέρουν, νὰ ἀναγνωσθῇ.

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ προσθήκης μαθητευομένων εἰς τὰ γραφεῖα τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου καὶ τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ καὶ τὸ ἄρθρον 1). (Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 2).

§57ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Εἰς τὸ δεύτερον ἄρθρον παρακαλῶ νὰ διαγραφῇ ἡ λέξις ἀνὰ, διότι ἅπαξ μόνον γίνεται αὐτὴ ἡ αὔξησις. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2 μὲ τὴν τροποποίησιν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὡς καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου. Ἀναγινώσκεται ἡ ἔκθεσις τῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ, καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐκτάκτου πιστώσεως ἐπὶ τῆς χρήσεως τοῦ 1881 ἐκ δραχμῶν 3,627,642, εἰς ά. συζήτησιν.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τώρα ἔχομεν εἰς τρίτην συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀποχωρήσεως τῶν καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου, τὸ ὁποῖον κατὰ λάθος παρελείφθη ἀπὸ τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§59ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, μὲ μόνην τὴν προσθήκην τῇ προτάσει τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, εἰς τὸ ἄρθρον 2 μετὰ τὴν λέξιν «διδασκαλικὴ τῶν λέξεων «ἢ ἄλλη ἔμμισθος δημόσιος».)

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ μισθοδοσίας τῶν ὑπαξιωματικῶν τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ.

§61ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Τὸν λόγον, κύριε πρόεδρε.

§62Γ. ΡΟΥΦΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν ναυτικῶν). Κύριοι βουλευταὶ, διὰ τοῦ νομοσχεδίου περὶ μισθοδοσίας τῶν ὑπαξιωματικῶν τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ ζητοῦμεν αὔξησιν τῆς μισθοδοσίας αὐτῶν. Τοῦτο δὲ εἶναι τοσούτῳ μᾶλλον δικαιότερον, καθόσον ηὐξήσαμεν καὶ τὴν μισθοδοσίαν τῶν ναυτῶν· ἑπομένως ἦτο δίκαιον νὰ αὐξήσωμεν καὶ τὴν μισθοδοσίαν τῶν ὑπαξιωματικῶν. Ἐὰν δὲ παρατηρήσητε, θέλετε εὕρει, ὅτι αὔξησις ἐπῆλθε κατ’ ἀναλογίαν μεταξὺ 10% εἰς τινας καὶ 15% εἰς ἄλλους. Τοῦτο νομίζω, ὅτι εἶναι δίκαιον. Ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Τροιζηνίας θέλει μεγαλειτέραν μισθοδοσίαν. Τὸν παρακαλῶ νὰ μὴν ἐπιμείνῃ, διότι, ἐὰν ἐπιμείνῃ, τότε ἐγὼ θὰ ὑποχρεωθῶ νὰ ἀποσύρω τὸ νομοσχέδιον, καὶ ἡ εὐθύνη θὰ ἐπιβαρύνῃ αὐτόν.

§63ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Ἰδοὺ ποῖος εἶναι ὁ λόγος.

§64ΤΖΑΝΕΣ. Ἀφοῦ εἶναι ἀνάλογος ἡ αὔξησις.

§65ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Ἐν δυσὶ λέξεσιν. Ἰδοὺ ποία εἶναι ἡ ἀφορμὴ, ἥτις μὲ ἀναγκάζει νὰ ζητήσω μεγαλειτέραν αὔξησιν μισθοδοσίας. Ἐν τῷ πολεμικῷ ναυτικῷ αἱ προαγωγαὶ δὲν ὑπάρχουσιν ὅπως ἐν τῷ στρατῷ τῆς ξηρᾶς ὅπου οἱ ὑπαξιωματικοὶ προάγονται εἰς ἀξιωματικοὺς, ἀλλ’ ἅμα εἷς ἐκ τῶν ἀνδρῶν τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ φθάσῃ εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ κελευστοῦ, ἴσον ἐπιλοχίου, δὲν δύναται νὰ προαχθῇ· ὑπάρχουν λοιπὸν μεταξὺ τῶν ὑπαξιωματικῶν τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ ἄνδρες, οἵτινες εἶναι τὰ στοιχεῖα τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ καὶ οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ 20 καὶ 25 ἔτη, καὶ 15 ἔτη καὶ 17 εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ κελευστοῦ ἄνευ μέλλοντος προαγωγῆς πλέον.

§66Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Ὁ νόμος ἐπρόβλεψε περὶ αὐτῶν, ἐγὼ δὲ θέλω φροντίσει ὥστε νὰ τοὺς προάξω.

§67ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Ἀρκοῦμαι εἰς τὴν ἐξήγησιν ταύτην τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίτεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον τὸ συζητηθὲν νομοσχέδιον).

§68Ι. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§69ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). (Ὅρα Παράρτημα). (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν εἰς γʹ. συζήτησιν, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον τὸ νομοσχέδιον περὶ διαχειρίσεως τῆς περιουσίας τοῦ Πανεπιστημίου, προστεθέντος, προτάσει τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας, καὶ ἀκροτελευτέου ἄρθρου, ἔχοντος ὧδε: Κατὰ τὸ ἐνεστὼς ἔτος ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Πανεπιστημίου θέλει ὑποβληθῆ ἐντὸς τοῦ μηνὸς Ἰουλίου, ἐγκριθήσεται δὲ ἐντὸς τοῦ ἐπιόντος Αὐγούστου παρὰ τοῦ ὑπουργοῦ).

§70ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ (Ἀναγινώσκει). Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τῶν διδακτικῶν βιβλίων τῆς μέσης καὶ κατωτέρας ἐκπαιδεύσεως.

§71ΓΡΥΠΑΡΗΣ. Δύω λέξεις.

§72ΤΖΑΝΕΣ. Εἰς τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἔχω τροποποίησιν καὶ θὰ ἀναγκασθῶ νὰ τὴν ὑποστηρίξω.

§73ΓΡΥΠΑΡΗΣ. Δὲν ἔχω νὰ φέρω ἀντίῤῥησιν ἐπὶ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου, δύω μόνον παρατηρήσεις θέλω κάμει, εἰ, τὰς ὁποίας πιστεύω, ὅτι θὰ εὕρω σύμφωνον καὶ τὸν κ. Ὑπουργόν. Σᾶς εἶναι γνωστὸν, κύριοι, ὅτι οἱ βιβλιοπῶλαι ἔχουν ὁλόκληρον περιουσίαν συγκειμένην ἐκ τοιούτων βιβλίων. Εἶναι δίκαιον ἑπομένως νὰ τεθῇ ἐν τῷ νόμῳ, ὅτι ἡ ἰσχὺς αὐτοῦ θὰ λάβῃ χώραν μετὰ δύω ἔτη. Προσέτι νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ περιληφθῇ διάταξις, κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ μέχρις ἑνὸς ὡρισμένου βαθμοῦ συγγενεῖς τοῦ συγγραφέως ἢ τοῦ ἐκδότου ἀποκλείονται τοῦ νὰ λάβωσι μέρος εἰς τὴν ἐπιτροπήν.

§74ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. Τοῦ κυρίου Τζάνε ἡ τροπολογία ἔχει ὡς ἑξῆς: (Ἀναγινώσκει).

§75ΤΙΝΕΣ. Εἰς τὸ βρόντο θὰ πάνε καὶ αὐτά.

§76ΤΖΑΝΕΣ. Τῷ ὄντι εἰς τὸ βρόντο. Λὰ ἀναγνωσθῇ ἡ τροπολογία, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον, ὅπως εἰς τὸ βρόντο καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς εἰσήγαγε τὸ νομοσχέδιόν του καὶ εἰς τὸ βρόντο θὰ τὸ πάρῃ· ὅτι δὲ εἰς τὸ βρόντο εἰσήγαγε καὶ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ὁ κ. ὑπουργός, ἀπόδειξις εἶναι ἡ ἑξῆς. Κύριοι βουλευταί, προκειμένου περὶ τόσον σπουδαίου νομοσχεδίου, ἐκφράζω καὶ ἐγὼ τὴν αὐτὴν ἀπορίαν, τὴν ὁποίαν ἐξέφρασε καὶ ὁ ἐκ Λεβαδείας ἀξιότιμος βουλευτὴς εἰπὼν ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς παιδείας δὲν εἰσάγει τὰ νομοσχέδιά του, συνοδεύων αὐτὰ διὰ σαφῶν καὶ ᾐτιολογημένων ἐκθέσεων (θόρυβος). Ὅντως, κ.κ. βουλευταὶ, ἐὰν σπουδαίως εἰσάγωνται εἰς τὸ κοινοβούλιον τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ ἔθνους οἱ νόμοι, εἰσάγονται δι’ ἐκθέσεως εἰσαγωγικῆς, ἥτις ἐμφαίνει τὴν οἰκονομίαν τοῦ νόμου καὶ τὴν κατάλληλον ἀναγραφὴν τῶν διατάξεων αὐτοῦ, καὶ δι’ ἱστορικοῦ ὑπομνήματος διὰ τοῦ ὁποίου ἐκτίθεται ἡ ἱστορία τοῦ ἀντικειμένου, περὶ τοῦ ὁποίου καλεῖται ἡ Βουλὴ νὰ νομοθετήσῃ. Πῶς, κύριοι βουλευταί, ἐδυνήθητε νὰ σχηματίσητε τὴν ἰδέαν ὅτι πρέπει νὰ δεχθῆτε τὸν νόμον ὅπως ὁ κ. ὑπουργὸς τὸν εἰσήγαγε καὶ πῶς ἐνοήσατε τὴν οἰκονομίαν αὐτοῦ; Ἡ Βουλὴ τί δύναται νὰ γνωρίζῃ ἐκ τοῦ παρελθόντος σχετικῶς περὶ τοῦ ἀντικειμένου του ου, τὸ ὁποῖον οὕτω κατεμάστισε τὴν Ἑλληνικὴν κοινωνίαν; Εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ δηλώσω εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι ἀντιλέγω εἰς τὴν πρόοδον τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου τούτου, καὶ μάλιστα φρονῶ ὅτι δὲν πρέπει νὰ συζητηθῇ, ἀλλὰ ν’ ἀποσυρθῇ, ἵνα μελετηθῇ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς τροπολογίας μου. Κύριοι βουλευταὶ, οὐδεὶς δύναται νὰ ἀρνηθῇ, ὅτι ὄντως ἡ βιβλιοκαπηλία κατεμάστισε καὶ καταμαστίζει τὴν ἑλληνικὴν κοινωνίαν, οὐδεὶς δύναται νὰ μὴ ὁμολογήσῃ ὅτι πολλάκις πτωχοὶ οἰκογενειάρχαι ἠναγκάσθησαν νὰ ἀγοράσωσι πέντε διάφορα βιβλία, προκειμένου περὶ ἐκπαιδεύσεως τῶν τέκνων των. Προσέξατε ὅμως μήπως θέλοντες νὰ θεραπεύσητε τὸ κακὸν τοῦτο ἐγκαταστήσητε τὴν βιβλιοκαπηλίαν ἐκεῖ που δὲν ἔχει τὴν καταστρεπτικὴν θέσιν αὐτῆς. Φοβήθητε τοὺς ἐπιτηδείους, διότι οἱ ἐπιτήδειοι ἀείποτε λάθρα βαδίζοντες, καὶ ἐν κρυπτῷ ἐργαζόμενοι εἰσὶν αὐτοὶ ἐκεῖνοι, οἵτινες γίγνονται οἱ δοκιμώτεροι ἐπίβουλοι τῶν συμφερόντων τῆς ἡμετέρας κοινωνίας. Καὶ δὲ θέλω νὰ μεμφθῶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας· ἀπεναντίας ἐπαινῶ τὴν ἀγαθὴν προαίρεσιν αὐτοῦ. Ἀληθῶς ὁ κ. Λομβάρδος ἐπιζητεῖ διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου νὰ ἐπιῤῥίψῃ βάλσαμον ἐπὶ τῆς πληγῆς ταύτης, ἥτις καταμαστίζει τὸ σῶμα τῆς ἡμετέρας κοινωνίας. Ἀλλ’ ἐνῷ ἐπαινῶ τὴν ἀγαθὴν πρόθεσιν αὐτοῦ, φρονῶ τοὐναντίον ὅτι ἕνεκα τῶν πολλῶν ἀσχολιῶν του δὲν ἐνόησεν ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ εἰσαγάγῃ τὸν νόμον ὅπως ἔχει. Καὶ διὰ νὰ ἴδῃ ὁ κ. ὑπουργὸς εἰς ποῖον ἐνέπεσε λάθος, ἐρωτῶ αὐτὸν, ποῖοι θέλουσιν εἶσθαι οἱ συγγραφεῖς τῶν βιβλίων, ποῖοι οἱ κριταὶ καὶ πόσοι, πόσα τὰ ὑπὸ κρίσιν βιβλία καὶ τίς ὁ τρόπος καὶ τὸ μέρος τῆς κρίσεως τῶν ἔργων; Εἰσὶν ἐν τῷ νόμῳ τοιαῦται διατάξεις ἀναγεγραμμέναι; ἢ κἂν δίδονται ἐγγυήσεις ὡς πρὸς τὰ πρόσωπα τῶν κριτῶν καὶ τῶν συγγραφέων; οὐδεὶς δύναται νὰ ἀρνηθῇ ὅτι πάντα ταῦτα ἐλλείπουσιν ἐκ τοῦ νομοσχεδίου, καὶ τοῦτο ἀληθῶς εἰσάγεται εἰς τὸ βρόντο, ἀλλ’ εἰς βρόντο λίαν ἐπιβλαβῆ, κύριοι. Προεῖπον καὶ ἄλλοτε ὅτι δὲν λαμβάνω τὸν λόγον διὰ νὰ γίνω ἀφορμὴ νὰ προσκόπτωσι τὰ ἐν τῇ Βουλῇ ἔργα τῆς Κυβερνήσεως, λαμβάνω αὐτὸν διὰ νὰ ἐκπληρώσω τὸ καθῆκόν μου, διὰ νὰ καταδείξω εἰς τὴν Κυβέρνησιν τοῦ Τόπου, κατὰ τὸ δυνατὸν, τὸ ἄτοπον, ὅπερ κατὰ τὴν κρίσιν μου ὑπολανθάνει ἐν τοῖς ἔργοις αὐτῆς· ἤδη μάλιστα μετὰ τὰς παρατηρήσεις μου ταύτας παρακαλῶ τὸν κ. ἐπὶ τῆς Παιδείας Ὑπουργὸν νὰ ἀποσύρῃ τὸ νομοσχέδιόν του, νὰ καλέσῃ ἄνδρας εἰδικοὺς καὶ ἱκανοὺς καὶ μετ’ αὐτῶν νὰ σκεφθῇ ἐπὶ τοιούτου σπουδαίου ἀντικειμένου ἃς παύσῃ πλέον ἡ ἐμπιστοσύνη πρός τινας ἀπὸ πολλοῦ εὐρωτιῶντας ἐν τοῖς ὑπουργείοις· ἐκ τούτων ὀλιγίστους οἱ ὑπουργοὶ δύνανται νὰ ἐμπιστεύωνται εἰς ἔργα, ἔχοντα σχέσιν μὲ τὰ κοινωνικὰ συμφέροντα καὶ ἰδίως μὲ τὸ χρῆμα τοῦ πτωχοῦ, καὶ ἀπευθείας σχετιζόμενα μὲ τὴν ἐργασίαν τοῦ κοινοβουλίου. Δὲν εἶναι ἀνάγκη, φρονῶ, νὰ παραστήσω εἰς τὴν Βουλὴν τί δύναται νὰ ὑπολανθάνῃ ἐν τῇ ἀτελείᾳ τοῦ νομοσχεδίου τούτου· λέγω μόνον, κύριοι, ὅτι ἀπαιτεῖται μεγίστη προσοχὴ εἰς τὴν οἰκονομίαν αὐτοῦ καὶ τὸν καθόλου καταρτισμόν του, διότι ἐξ ἑνὸς προνομιούχου βιβλίου δύναται νὰ προέλθῃ ὄφελος καὶ 100,000 δραχμῶν· ἀφίνω δ’ ὑμῖν νὰ κρίνετε τί δύναται νὰ συμβῇ μεταξὺ ἐπιτηδείων κυρίων ἐπὶ τῆς παιδίας δυνάμει μάλιστα ἑνὸς νόμου τῆς βιβλιοκαπηλίας ἐν μονοπωλίῳ. Ἐπὶ δὲ τῶν προκειμένων προνομιούχον βιβλίον ἀναγνωρίζεται ὑπὸ τοῦ νομοσχεδίου, ἐγκρινόμενον μάλιστα ὑφ’ ἑνὸς καὶ μόνου, καὶ τίνος; Ἐκείνου τὸν ὁποῖον θὰ ἐκλέξῃ ἡ ἀδιαφορία ἢ, ἂς μοὶ συγχωρηθῇ νὰ τὸ εἴπω, ἡ κακὴ πρόθεσις ἑνὸς ὑπουργοῦ. Πρὸς ἀποφυγὴν λοιπὸν κινδύνων βλάβης μείζονος ἀντὶ ὠφελειῶν, ἀνάγκη νὰ γείνῃ δεκτὴ ἡ τροποποίησίς μου, ἐὰν ὁ κ. ὑπουργὸς ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου. Ἐὰν ἐν τούτοις τὴν ἑσπέραν ταύτην ἀντικρούω αὐτὸ, τὸ ἀντικρούω ἐντὸς τῆς ἀληθείας καὶ τῶν πραγμάτων, καὶ τούτων ἕνεκα μετ’ ἐνδιαφέροντος θεωρῶ ἀναγκαῖον, ὅτι καιρὸς πλέον νὰ παύσωσιν οἱ ἐπιτήδειοι νὰ πλουτῶσιν, ἀφοῦ ἐπλούτησαν ἐπιτηδευόμενοι ἱκανῶς, μὴ προσενεγκόντες εἰς τὴν πατρίδα οὐδεμίαν σπουδαίαν ὑπηρεσίαν. Ἀπεύθυνα τὴν παράκλησιν πρὸς τὸν κ. ἐπὶ τῆς Παιδείας ὑπουργὸν, ἐκδηλώσας τὸν πόθον, ἢ ἀναβολῆς τῆς συζητήσεως τῶν νομοσχεδίων, ἢ ἄλλως τῆς παραδοχῆς τῆς τροποποιήσεώς μου, δι’ ἧς φρονῶ, ὅτι ἐξασφαλίζεται ἡ εἰσαγωγὴ ἐν τοῖς ἐκπαιδευτηρίοις τοῦ Κράτους ἐν γένει τῶν χρησίμων βιβλίων, εἰς τὴν Βουλὴν δὲ ἤδη ἐναπόκειται ν’ ἀποφασίσῃ ἐὰν συμφέρῃ νὰ ἐπιψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον ὅπως ἔχει ἢ νὰ δεχθῇ τὴν πρότασίν μου. Πρόκειται ἢ νὰ ἐλευθερώσωμεν τὴν ἑλληνικὴν κοινωνίαν ἀπὸ μάστιγος φοβερᾶς, ἢ, καλῶς, κ. βουλευταὶ, συλλογίσθητε καὶ ἀκούσατέ το, τῇ βιβλιοκαπηλίᾳ θὰ καθιερώσωμεν ἐν μονοπωλίῳ· αὐτὴ εἶναι κυρίως ἡ ἀφορμὴ, ἥτις μὲ ἔφερεν ἐπὶ τοῦ βήματος· ἐξεπλήρωσα τὸ καθῆκόν μου, τὸν δὲ νόμον ὡς εἰσάγεται θέλω τὸν καταψηφίσει.

§77ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). (Ὅρα Παράρτημα).

§78Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐγὼ θεωρῶ ἄριστον τὸ μέτρον τοῦ νομοσχεδίου, δηλ. τὸ μέτρον τοῦ νὰ ἐγκρίνωνται μετὰ διαγωνισμὸν καὶ ν’ ἀσφαλίζωνται ἐπὶ τετραετίαν τὰ διδακτικὰ βιβλία. Τὸ θεωρῶ ἄριστον οὐχὶ διότι πιστεύω, ὅτι οἱ κριταὶ θὰ ἐπιτυγχάνωσι νὰ εὕρωσι πάντοτε τὸ κάλλιστον τῶν κρινομένων βιβλίων, διότι δυνατὸν καὶ αὐτοὶ νὰ σφάλωσιν ἐξ ἀγνοίας ἢ ἀδυναμίας, ὡς ἐφοβήθη ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Καλαμῶν κ. Τζάνες, ἀλλὰ διότι θὰ ἐξασφαλίζεται ὑπὲρ τῶν συγγραφέων ἐφεξῆς σπουδαῖον κέρδος ἐπὶ τετραετίαν· τὸ μόνον δ’ ὅπερ δύναται νὰ ἑλκύσῃ τοὺς ἱκανωτάτους ἔν τινι χώρᾳ ὅπως ἀσχοληθῶσι καὶ ἐκπονήσωσι καλὰ διδακτικὰ βιβλία, εἶναι ἡ βεβαιότης τοῦ κέρδους καὶ κέρδους ἀξίου λόγου. Πολλαχοῦ τῆς Εὐρώπης τὰ στοιχειοδέστατα διδακτικὰ βιβλία τὰ συντάσσουν ἔξοχοι ἄνδρες ἐν τοῖς γράμμασιν ἢ ταῖς ἐπιστήμαις· ἐν Ἀγγλίᾳ ἰδίως πρό τινος ἑταιρία περιλαμβάνουσα τοὺς κατέχοντας τὴν πρώτην θέσιν ἐν Ἀγγλίᾳ καὶ πολλάκις ἐν τῷ κόσμῳ ἐν τοῖς διαφόροις κλάδοις τῶν ἐπιστημῶν, ἐπιστήμονας ὡς τὸν Huxley, συνέστη ὅπως συντάξῃ τὰ διδακτικὰ βιβλία τῆς Ἀγγλίας· πλεῖστα τούτων μετεφράσθησαν ἐν πάσαις ταῖς γλώσσαις. Ἐν Ἑλλάδι οὐδεὶς σπουδαῖος ἀνὴρ θὰ δεχθῇ ποτε νὰ κοπιάσῃ εἰς σύνταξιν οἱουδήποτε διδακτικοῦ βιβλίου, ὅταν βλέπῃ, ὅτι τὸ πλῆθος ἄλλων ὁμοίων διδακτικῶν βιβλίων ἐλεεινῶν διαγωνίζονται ἐγκρινόμενα ὑπὸ τῶν ἑκάστοτε ὑπουργῶν καὶ συνιστώμενα δι’ ἐγκυκλίων συνεπείᾳ ἁπλῶν παρακλήσεων, ὅταν ἑπομένως βλέπῃ, ὅτι οὐδὲν ἔχει νὰ προσδοκᾷ κέρδος ἐκ τῶν κόπων καὶ τῶν φώτων του.

§79ΤΙΝΕΣ. Ὡραῖα, βέβαια.....

§80ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Λοιπὸν τὸ κέρδος, ἔστω κέρδος ὑπερβολικὸν, οὗτινος τὰ κακὰ ἐξετραγώδησε πρὸ ὀλίγου ὁ κ. Τζάνες, εἶναι ἐκεῖνο ἀκριβῶς, ὅπερ θ’ ἀποδώσῃ παρ’ ἡμῖν τὴν ποιότητα τῶν διδακτικῶν βιβλίων. Ἐρχόμενος ἤδη ἐπὶ τῶν διαφόρων ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου θὰ ὑποβάλω τινὰς παρατηρήσεις πρὸς μείζονα ἐξασφάλισιν τοῦ σκοποῦ, ὃν ἐπιδιώκει. Τὸ ἄρθρον 1 τοῦ νομοσχεδίου δὲν λέγει καθαρῶς ἂν ἡ ἔκθεσις τῶν κριτῶν ἦναι ὑποχρεωτικὴ διὰ τὸν ὑπουργὸν ἢ οὔ, νομίζω ὅμως, ὅτι ἐννοεῖ τὸ πρῶτον· ἀλλ’ ὅ,τι δήποτε καὶ ἂν ἐννοῇ τὸ ἄρθρον, τὴν ἐγγύησιν καὶ τὴν ἀσφάλειαν περὶ τοῦ δικαίου καὶ τοῦ ὀρθοῦ οὔτε εἰς τὸ ἓν σύστημα οὔτε εἰς τὸ ἄλλο πρέπει ν’ ἀναζητήσωμεν, οὔτε εἰς τὴν ἐκλογὴν τῆς Ἐπιτροπῆς ὑπὸ τῆς Συγκλήτου τοῦ Πανεπιστημίου, ὡς ἐπροτάθη, ἀλλ’ εἰς τὴν δημοσίευσιν τῆς ἐκθέσεως τῶν κριτῶν, γινομένην ἐπιμελείᾳ τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας ἢ διὰ τῆς ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως, ἂν δὲν ἦναι πολὺ μεγάλη, ἢ καὶ ἐν βιβλίῳ......

§81ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Μάλιστα.

§82ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Διὰ τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως πάντοτε μετὰ τὴν ἔκτασιν, ἣν αὕτη ἔλαβε.

§83ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τὴν δημοσίευσιν τῆς ἐκθέσεως θεωρῶ πάσης ἄλλης μεγαλειτέραν ἐγγύησιν, διότι οἱ κριταὶ γινώσκοντες ὅτι θ’ ἀναγνωσθῇ καὶ ἐκτιμηθῇ δημοσίᾳ ὑπὸ τοῦ κοινοῦ, πᾶν ὅ,τι ἤθελον παρατηρήσει ἢ παραλίπει περὶ τῶν βιβλίων, αἰσθανόμενοι ἕνεκα τούτου βαρυτέραν τὴν εὐθύνην ἣν ἀναλαμβάνουσι, καὶ φοβούμενοι τὰς συζητήσεις καὶ ἐπικρίσεις, ἃς θὰ προκαλέσῃ ἡ ἔκθεσίς των, θὰ καταβάλωσι μείζονα προσοχὴν καὶ θὰ δώσωσι μᾶλλον εὐσυνείδητον ψῆφον· ἡ δημοσιότης ὅμως θὰ συντελέσῃ καὶ εἰς ἄλλο, ὅτι οἱ διαγωνιζόμενοι μανθάνοντες τί ἐπικρίνεται καὶ τί ἐγκρίνεται ὑπὸ τῶν κριτῶν, θὰ διδαχθῶσι καὶ θὰ ὠφεληθῶσι διὰ τοὺς ἑπομένους διαγωνισμούς. Διὰ τοῦτο νομίζω καλὸν νὰ προστεθῇ ἐδάφιον ἐν τέλει τοῦ νομοσχεδίου ὡς ἑξῆς: «Ἡ ἔκθεσις τῶν κριτῶν δημοσιεύεται διὰ τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως ἐπιμελείᾳ τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας».

§84ΡΑΛΛΗΣ. Νὰ προστεθῇ λοιπὸν εἰς τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Δεληγιώργη «διὰ τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως».

§85ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ νομοσχεδίου ἐπεθύμουν νὰ τεθῇ ῥητῶς ὅτι δὲν ἐπιβάλλονται τοῖς μαθηταῖς ὑπὸ τῶν καθηγητῶν αἱ μετὰ σχολίων ἐκδόσεις τῶν συγγραφέων ἢ χρηστομάθειαι, διότι ἂν καὶ δὲν ἦναι ὑποχρεωτικαὶ κατὰ νόμον, φοβοῦμαι ὅτι μετὰ τὸν νέον νόμον οἱ βιβλιοκάπηλοι θὰ συγκεντρώσουν τὰς κερδοσκοπικὰς αὐτῶν ἐνεργείας εἰς τὰς μετὰ σχολείων ἐκδόσεις τῶν συγγραφέων ἃς θὰ ἐπιβάλλουν ἐνίοτε συνεννοούμενοι μετὰ καθηγητῶν.

§86ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἐννοεῖται ὅτι αὗται δὲν εἶναι ὑποχρεωτικαί.

§87ΜΑΥΡΟΣ. Ἀφοῦ γίνεται συζήτησις ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Ἐκπαιδεύσεως, προτείνω ν’ ἀναβληθῇ.

§88ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὡς πρὸς τὸν τρόπον τῆς διεξαγωγῆς τοῦ διαγωνισμοῦ θεωρῶ λυσιτελέστερον νὰ διεξάγεται οὗτος ὡς προτείνω διὰ τῆς τροπολογίας μου, δηλ. διὰ τριῶν χωριστῶν ἐπιτροπῶν, ἢ ὑπὸ μιᾶς ἐπιτροπῆς διῃρημένης εἰς τρία τμήματα, ὧν ἕκαστον θὰ κρίνῃ περὶ τῶν εἰς τὸν κλάδον, ὅστις εἶναι ἀνατεθειμένος αὐτῷ, ὑπαγομένων βιβλίων. Αἱ τρεῖς αὗται ἐπιτροπαὶ ἀνταποκρίνονται εἰς τὰς τρεῖς μεγάλας διαιρέσεις τῶν μαθημάτων, ἅτινα διδάσκονται ἐν τοῖς σχολείοις καὶ γυμνασίοις, δηλ. τὰ φιλολογικά, τὰ φυσικομαθηματικὰ καὶ τὰ ἠθικά, καὶ εἰς ἃ κυρίως ἀσχολοῦνται εἰδικοὶ ἄνδρες· τὰ φιλολογικὰ θὰ περιλαμβάνουν τὰς γραμματικὰς καὶ τὰ συντακτικὰ τὰ φυσικομαθηματικά, τὰς ἀριθμητικάς, γεωμετρίαν, τριγωνομετρίαν, τὴν φυσικὴν καὶ χημείαν, τὴν κοσμογραφίαν καὶ γεωγραφίαν, καὶ τὰς ζωολογικὰς ἐν γένει ἐπιστήμας, τὰ ἠθικά, τὰ θρησκευτικὰ μαθήματα, τὴν ἱστορίαν, ἠθικὴν, ψυχολογίαν, παιδαγωγικὴν κτλ. Τὰ βιβλία ἑκάστου τῶν κλάδων αὐτῶν πρέπει νὰ ἐξετάζῃ καὶ ἐγκρίνῃ ἡ ἀντίστοιχος Ἐπιτροπή, καὶ εὐστοχώτερον καὶ ἁρμοδιώτερον θὰ τὰ κρίνῃ. Ἂν τὰ ὑποβάλετε εἰς τὴν κρίσιν μιᾶς Ἐπιτροπῆς συγκεκροτημένης ἐκ διαφόρων προσώπων ἀναλόγως θὰ ἔχετε δι’ ἕκαστον βιβλίον πλειονοψηφίαν ἐκ μὴ εἰδικῶν προσώπων καὶ ἑπομένως ἀναρμοδίων νὰ κρίνωσιν αὐτό. Φρονῶ πρὸς τούτοις ἀναγκαῖον μετὰ τὴν καθιέρωσιν ἀποκλειστικοῦ προνομίου ἐπὶ τετραετίαν ὑπὲρ τοῦ ἐγκριθησομένου βιβλίου, νὰ τεθῇ ἐν τῷ νόμῳ, ὅτι τοῦτο πρέπει νὰ ἦναι καλῶς ἐκτετυπωμένον ἐπὶ ποινῇ ἀπαγορεύσεως, διότι ἄλλως κινδυνεύομεν ὑποχρεωτικῶς νὰ δώσωμεν εἰς χεῖρας τῶν μαθητῶν βιβλία ἐλεεινῶς ἐκτετυπωμένα. Τοὺς ὅρους τῆς τυπώσεως νομίζω, ὅτι ἑκάστοτε ὀφείλει ὁ ὑπουργὸς νὰ προδιαγράφῃ ἐν τῷ προγράμματι τοῦ διαγωνισμοῦ, ὅτι εἰσὶν ὑποχρεωτικοί. Δίκαιον ἐπίσης θεωρῶ νὰ καταβάλῃ ὁ συντάκτης τοῦ ἐγκριθέντος βιβλίου ὑπὲρ τῶν κριτῶν ποσόν τι ὁριζόμενον ἑκάστοτε ὑπὸ τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας· ἀφοῦ εἰς αὐτὸν ἀσφαλίζεται ἀποκλειστικὸν κέρδος ἐπὶ τετραετίαν, ὅπερ πολλάκις δὲν θὰ ἦναι μικροῦ λόγου ἄξιον, εἶναι ἄδικον νὰ μὴ καταβάλλῃ ἢ ὅ,τι καὶ οἱ ἀποτυχόντες προκατέβαλον· τὸ θεωρῶ δίκαιον ἀκόμη καὶ διὰ τὸν λόγον, ὅτι ἡ ἀμοιβὴ τῶν κριτῶν εἶναι λίαν μικρὰ καὶ πρέπει ν’ αὐξήσῃ αὐτὸν δὲ θεωρῶ τὸν δικαιότερον τρόπον τῆς αὐξήσεως. Ἐπειδὴ ὅμως θὰ διέφευγε τοὺς κριτὰς τὸ κέρδος αὐτό, ἄν ποτε οὐδὲν βιβλίον ἤθελον ἐγκρίνει, νομίζω δίκαιον ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τὸ ποσὸν αὐτὸ νὰ καταβάλλῃ τὸ ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας, ἀφ’ οὗ ἡ ἐργασία κατεβλήθη ὑπὸ τῶν κριτῶν. Ἐπὶ τέλους, νομίζω, ὅτι πρέπει ἐν τῷ ἄρθρῳ 8 νὰ ἐκλίπῃ ἡ καθιερουμένη ἐπὶ βιβλίων ἴσης ἀξίας προτίμησις τῶν πρωτοτύπων ἀπὸ τὰ μεταπεφρασμένα, διότι ἐπὶ διδακτικῶν βιβλίων, ἐξ ὧν ὅλα τὰ ξένα ἔθνη ἔχουσι μᾶλλον ἢ ἧττον τέλεια, θὰ δώσῃ χώραν παρ’ ἡμῖν εἰς μεταβολὰς καὶ παραλλαγὰς τῶν κειμένων μήτε ἀναγκαίας μήτε ὠφελίμους, ἀλλ’ ὑπαγορευομένας μόνον ἐκ τοῦ συμφέροντος τοῦ νὰ παρασταθῇ δῆθεν ὡς πρωτότυπον.

§89ΜΑΥΡΟΣ. Προτείνω ν’ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις διὰ νὰ συνεννοηθῶμεν καλλίτερον.

§90ΤΖΑΝΕΣ. Λυποῦμαι πολύ, διότι ὁ κ. Δεληγεώργης δὲν ἠδυνήθη νὰ ἐννοήσῃ πλῆρες ὅ,τι εἶπον· ἐγὼ δὲν ἐξετραγῴδησα τὴν ἀξίαν τῶν βιβλίων, ἀλλὰ περὶ τῆς καταχρήσεως εἶπον, ἥτις ὑπονοεῖται ἐξ ἑνὸς βιβλίου προνομιούχου.

§91ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τὸν πλουτισμόν.

§92ΤΖΑΝΕΣ. Ὁ πλουτισμὸς καὶ τὸ προνόμιον εἴθε νὰ ἐξήρτητο ἐκ τῶν χειρῶν ἐκείνων περὶ ὧν ἀνέφερον, ἀλλὰ φοβοῦμαι μήπως περιέλθωσιν εἰς ἄλλας χεῖρας. Θέλω νὰ ἐξασφαλίσω καὶ τὸ χρῆμα τοῦ οἰκογενειάρχου, τὸ ὁποῖον δίδει πρὸς ἀγορὰν βιβλίων, καὶ τοὺς κόπους τῶν συγγραφέων διὰ τῆς συστάσεως ἐπιτροπῆς κριτικῆς, ἥτις πράγματι νὰ παρέχῃ τὰς ἐγγυήσεις, τὰς ὁποίας ἡ κοινωνία ἀπαιτεῖ. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου).

§93ΜΑΥΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν εἶναι ἀπαρτία. (Ἀναγινώσκεται ὁ ὀνομαστικὸς κατάλογος καὶ εὑρίσκονται παρόντες 131 βουλευταί)

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἶναι ἐν ἀπαρτίᾳ. (Ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ μετὰ τῶν τροπολογιῶν τὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου, ὡς καὶ τὸ σύνολον αὐτοῦ, εἰς γʹ. συζήτησιν)

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ πνευματικῶν ἀρχηγῶν τῶν Μωαμεθανικῶν κοινοτήτων.

§96ΤΖΑΝΕΣ. Μουφτῆς εἶναι ὁ ἑρμηνευτὴς τοῦ Σερὶ, δηλ. τοῦ Ἱεροῦ νόμου, ἔχει ὑψηλὰ καθήκοντα, ἀδιάφορον ἂν ἦναι ἐν Λαρίσσῃ, ἐν Τρικκάλοις ἢ ἐν Βόλῳ. Φρονῶ, ὅτι διὰ τὴν ἀξιοπρέπειαν τοιούτων λειτουργῶν, ὁ μισθὸς δέον νὰ ἦναι ἴσος πρὸς τὸν μισθὸν ἁπάντων τῶν Μουφτήδων.

§97Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὁ Μουφτῆς τῆς Λαρίσσης εἶναι ἀνώτερος τῶν ἄλλων Μουφτήδων.

§98ΡΑΛΛΗΣ. Οἱ μισθοὶ ἐκανονίσθησαν ἀναλόγως τοῦ μισθοῦ, ὃν ἐλάμβανε μέχρι τοῦδε ὁ Μουφτῆς. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον εἰς γʹ. συζήτησιν. Ἐπίσης ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν εἰς βʹ. συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον περὶ τροποποιήσεως καὶ προσθήκης διατάξεων ἀναφερομένων εἰς τὸν περὶ Διδασκαλείων νόμον).

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τῆς ὑπὸ τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου διαχειρίσεως τῆς Ἐκτελεστικῆς Ἐξουσίας κατὰ τὴν ἐκτὸς τοῦ Κράτους μέλλουσαν ἀποδημίαν τοῦ Βασιλέως.

§100ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Κύριοι, θὰ εἴπω δύω λέξεις διὰ νὰ δικαιολογήσω τὴν ψῆφόν μου. Ἐγώ, κύριοι, θεωρῶ καὶ καλὴν καὶ κακὴν τὴν ἀποδημίαν τοῦ ἡγεμόνος, καὶ ἑπομένως μεταξὺ τῶν δύω αὐτῶν ἀντιθέτων σκέψεων δὲν δύναμαι νὰ ἐπενέγκω ψῆφον, διότι νομίζω, ὅτι ἡ περιοδεία τοῦ Βασιλέως ἔπρεπε νὰ γίνῃ εἰς τὰς ἐπαρχίας τοῦ Κράτους, ὅπως λάβῃ γνῶσιν τῶν ἀναγκῶν τῶν ἐπαρχιῶν ἐκ τοῦ σύνεγγυς. Ἐάν ἡ ἀποδημία γίνεται χάριν ὑγείας, νομίζω, ὅτι ἐπέστη ὁ καιρὸς τῆς καταπαύσεως τοῦ ἀλόγου μωροθαυμασμοῦ μας πρὸς τοὺς Φράγκους· συνειθίζομεν νὰ θαυμάζωμεν καθ’ ὅλα τοὺς Φράγκους, νομίζω, ὅτι προωδεύσαμεν ἀρκούντως, ὥστε νὰ μὴ θαυμάζωμεν τοὺς Εὐρωπαίους καὶ ὡς πρὸς τὰ ὑφαίστειά των· διότι τῆς Ἑλλάδος τὰ ὑφαιστειογενῆ ὕδατα εἶναι καλλίτερα παρὰ ἐκεῖνα εἰς τὰ ὁποῖα συνήθως μεταβαίνουν κακῇ ἰατρῶν συρμοῦ συμβουλῇ ἐν τῇ δυτικῇ Εὐρώπῃ πολλοί. Ὑπάρχουν, κύριοι, ἐνταῦθα λουτρὰ ἀνωτέρας τάξεως, ἀλλ’ οἱ ἡμέτεροι ἰατροὶ παραπέμπουν εἰς τὰ ζεστά, ἐνῷ τὰ ἐγχώρια εἶναι συντελεστικώτερα. Ἑπομένως τούτων ἔδει νὰ ποιήσηται χρῆσιν καὶ ὁ Βασιλεὺς, ἐὰν ἔχῃ τῳόντι λουτρῶν ἀνάγκην. Ὅσον δ’ ἐγὼ γνωρίζω, τὰ λουτρὰ τῆς Βρωμολίμνης εἰσὶ θαυματοποιά. Ἐκτὸς δὲ τῆς ὑγιάτεώς του θέλει δώσει ὁ Βασιλεὺς διὰ τῆς παρουσίας του καὶ ὤθησιν εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῶν ἑλληνικῶν λουτρῶν. Διὰ τοῦτο ἀπέχω νὰ ἐκφράσω ψῆφον.

§101ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Παρακαλῶ νὰ ἀναγνωσθῇ τὸ περὶ ἀπαγορεύσεως βοσκῆς ἐντὸς τῶν ἀμπέλων.

§102ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Πανταχόθεν, κύριοι, γίνεται προσπάθεια ὅπως προστατεύσωμεν τὴν γεωργίαν κατὰ τῶν ποιμένων καὶ ὁ πόλεμος αὐτὸς μεταξὺ ποιμένων καὶ γεωργῶν ἀνάγεται εἰς τὴν πρώτην ὕπαρξιν τοῦ ἀνθρώπου ἐπὶ τῆς γῆς (Θόρυβος) ὅτε διεκρίθησαν τὰ ἐπαγγέλματα. Ἀλλά, κύριοι, διατί οἱ μὲν γεωργοὶ παραπονοῦνται κατὰ τῶν ποιμένων, οἱ δὲ ποιμένες δὲν παραπονοῦνται κατὰ τῶν γεωργῶν; διότι ὁ ποινικὸς νόμος....

§103Π. ΜΠΟΥΤΟΣ. Διότι τὰ κτήματα δὲν τρώγουν τὰ ζῷα.

§104ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Ἐὰν ὁ γεωργὸς καταστρέψῃ τὴν περιουσίαν τοῦ ποιμένος καὶ τοῦ ἀφαιρέσῃ ἓν ἀρνίον τιμωρεῖται ὡς λῃστὴς καὶ ὡς κλέπτης, ἐνῷ τοῦ γεωργοῦ εἰς οὐδὲν λογίζεται. Ἐπεκράτησεν ἐν τῷ ποινικῷ μας νόμῳ τὸ σύστημα τῆς φυσιοκριτικῆς σχολῆς, ὅτι ἡ γῆ μόνον εἶναι πλοῦτος αὐτόματος (Θόρυβος). Ἁπλούστατα, κύριοι ἐπέρχεται ἡ θεραπεία, ἀρκεῖ νὰ παραδεχθῆτε τὴν τροπολογίαν μου τοῦ νὰ προστεθῇ ἄλλη μία περίπτωσις ὡς ἐδάφιον ἕβδομον εἰς τὸ ἄρθρον 122 τοῦ ποινικοῦ νόμου, καθ’ 8 νὰ τιμωρῶνται καὶ οἱ παρὰ τὴν ἄδειαν ἢ καὶ λαθραίως εἰσάγοντες ποίμνια εἰς ξένην ἰδιοκτησίαν, ἢ ἄλλως δεύτερον νὰ εἰσαχθῇ νόμος πάγιος περὶ ἀπαγορεύσεως τῆς βοσκῆς διὰ παντὸς ὅπου εἶναι φυτεία, ὡς τοιοῦτος εἶναι ὁ λιμενικός, καὶ ἐκ τῶν κοινοτήτων ἢ δήμων ἀναλόγως τοῦ ἰδίου αὐτῶν καλῶς εὐνοουμένου συμφέροντος νὰ τίθενται εἰς ἐνέργειαν διὰ Β. Διατάγματος ὅσαι διατάξεις ἐκ τοῦ παγίου εἶναι τῆς προαιρέσεως ἢ ἀνάλογος τῶν περιστάσεων τῶν δήμων.

§105ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετά, ἀρκετά. (Ἀναγινώσκεται τὸ νομοσχέδιον καὶ γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον. Ὡσαύτως ἐπιψηφίζεται εἰς βʹ. συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀπαγορεύσεως τῆς βοσκῆς ἐντὸς τῶν σταφιδαμπέλων κλπ.)

§106ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἐπιφυλάσσομαι νὰ φέρω τροπολογίαν εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν.

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὸν προϋπολογισμόν.

§108ΨΥΛΛΑΣ. Πρὸ τοῦ προϋπολογισμοῦ παρακαλῶ νὰ ἀναγνωσθῇ εἰς πρώτην συζήτησιν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις ὑπέβαλε πρὸ καιροῦ πολλοῦ καὶ τὸ ὁποῖον εἶναι κοινωφελὲς, ὡς ἀφορῶν τοὺς δήμους, τὸ περὶ ὑδραγωγείων.

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν δυνάμεθα νὰ μεταβάλωμεν τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§110ΠΟΛΛΟΙ. Αὔριον, αὔριον.

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐμείναμεν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης εἰς τὸ Κεφάλαιον Βʹ. Ὑλικὸν

(Γίνονται δεκτὰ ἀμφότερα τὰ ἄρθρα).

§112ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Παρακαλῶ ἐνταῦθα νὰ προστεθῶσι δραχμαὶ 1717 καὶ 500 ἕνεκα αὐξήσεως τοῦ ἐνοικίου τῆς Εἰσαγγελίας τῶν ἐν Λαρίσσῃ Ἐφετῶν καὶ δι’ ἐπιμίσθιον τοῦ ἑρμηνέως τοῦ Ἐφετείου Λαρίσης ἐπὶ ἓξ μῆνας. (Γίνεται δεκτὴ ἡ προσθήκη).

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 4. Πρωτοδικείων 175,135.

§114ΡΑΛΛΗΣ. Καὶ ἐνταῦθα νὰ προστεθῶσι δραχμαὶ 1175 δι’ ἐνοίκιον τοῦ Πρωτοδικείου Βώλου καὶ τῆς Εἰσαγγελίας Τριπόλεως. (Γίνεται δεκτὴ ἡ προσθήκη)

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 5. Ἔξοδα ἐπισκέψεως δικαστικῶν

γραφείων ············································ 4,000

§116ΡΑΛΛΗΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον 7 νὰ προστεθῶσι δραχμαὶ 828 διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ χθὲς ψηφισθέντος νόμου περὶ πταισματοδικείων καὶ εἰρηνοδικείων, διότι γνωρίζετε, ὅτι τὰ εἰρηνοδικεῖα τετάρτης τάξεως κατηργήθησαν, ὑπάρχει δὲ μικρά τις διαφορὰ ἐπὶ πλέον ὡς πρὸς τὰ γραφικὰ ἔξοδα τῶν εἰρηνοδικείων τρίτης τάξεως. (Γίνεται δεκτὴ ἡ προσθήκη, ὡς καὶ τὸ ὅλον τοῦ κεφαλαίου, δραχ. 332,137 50 00).

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κεφάλαιον 3. Ὑποδίκων φυλακαί. Ἄρθρον 1. Ἐνοίκια φυλακῶν 29,865.

§118ΡΑΛΛΗΣ. Ἐνταῦθα παρακαλῶ νὰ προστεθῶσι 2,280 δι’ αὔξησιν ἐνοικίου φυλακῶν Κυπαρισσίας, Πύργου καὶ Καρδίτσης· εἶναι σύμφωνον μὲ τὴν δήλωσιν.

§119ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἐλήφθη πρόνοια νὰ φυλακίζωνται χωριστὰ οἱ ὑπόδικοι;

§120ΡΑΛΛΗΣ. Μάλιστα. (Γίνεται δεκτὴ ἡ προσθήκη).

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 2. Ἐπισκευαὶ φυλακῶν 8,000.

§122ΡΑΛΛΗΣ. Ἐνταῦθα νὰ προστεθῶσι 2,850, διότι ἐλήφθη πρόνοια, εἰς τὰς φυλακὰς τῆς Λαρίσσης νὰ διοχετευθῇ ὕδωρ τοῦ Πηνειοῦ ποταμοῦ. (Γίνεται δεκτὴ ἡ προσθήκη).

§123ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 3. Μισθὸς ἐπιστατῶν κλπ. τῶν φυλακῶν 42,140. Ἄρθρον 4. Ἔξοδα διατροφῆς ὑποδίκων 237,275. Κεφάλαιον 4. Ἔξοδα ποινικῆς δικαιοσύνης.

§124ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου τῶν μαρτύρων παρατηρῶ, ὅτι γίνεται ἓν ἐμπόριον εἰς τὰ δικαστήρια, διότι τὰς ἀποζημιώσεις τὰς λαμβάνουν οἱ ὑπάλληλοι.

§125ΡΑΛΛΗΣ. Μοὶ ἦτο γνωστὸν ὅτι σήμερον ἐκ τῶν δικαστικῶν κλητήρων λαμβάνει χώραν ἡ κατάχρησις αὕτη καὶ δι’ ἐγκυκλίου ἀπηγόρευσε τὸ τοιοῦτον (Θόρυβος). (Γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα καὶ τὸ ὅλον τοῦ κεφαλαίου).

§126ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κεφάλαιον 5. Διάφορα ἔξοδα.

(Γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα καὶ τὸ ὅλον τοῦ κεφαλαίου). Κεφάλαιον 6. Ἔξοδα κεκλεισμένων χρήσεων... 3,651.87

§127ΡΑΛΛΗΣ. Ἐνταῦθα, κατὰ δήλωσιν γενομέναν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ προϋπολογισμοῦ, πρέπει νὰ προστεθῶσιν εἰς τὰς κεκλεισμένας χρήσεις δραχ. 496 καὶ 63/ 0, αἱ ὁποῖαι ὀφείλονται εἰς διαφόρους, ὧν ἔχω ἐνταῦθα τὸν κατάλογον. (Γίνεται δεκτὴ ἡ προσθήκη).

§128ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κεφάλαιον 7. Ἔξοδα διαγεγραμμένων χρήσεων 1,571,87/00. (Γίνεται δεκτόν). Κεφάλαιον 8. Δαπάνη διὰ τὴν μελέτην συστήματος ἐξεταστικῶν φυλακῶν καὶ ἀνέργεσιν τοιούτου καταστήματος ἐν Ἀθήναις 200,000. (Γίνεται δεκτόν). Κεφάλαιον 9. Ἀποζημιώσεις. Δαπάναι ἐν Ἠπείρῳ καὶ Θεσσαλίᾳ κατὰ τοὺς μῆνας Ἰανουάριον, Φεβρουάριον καὶ

Μάρτιον····204,769.

(Γίνεται δεκτόν. Μεθ’ ὃ ἐπιψηφίζεται τὸ σύνολον τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης).

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐτελείωσεν ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης.

§130ΠΟΛΛΟΙ (ἐγειρόμενοι). Αὔριον, αὔριον. (Λύεται ἡ συνεδρίασις, ὥρᾳ 9 καὶ 35 μ. μ.).