1882.03.20

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 43

Τῆς 20 Μαρτίου 1882.

Ὥρα 2 μ. μ.

(Ἀπαρτίας γενομένης, ἀνεγνώσθησαν καὶ ἐνεκρίθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Μεγάλη Πρέσβευσις τῆς Βουλῆς ἔλαβε τὴν τιμὴν νὰ κομίσῃ σήμερον τὴν ἀπάντησιν τῆς Βουλῆς εἰς τὸν Λόγον τῆς Αὐτοῦ Μεγαλειότητος. Ὁ Βασιλεὺς ἀνταπήντησε τὰ ἑξῆς. «Καὶ ἐγὼ, κύριοι, δέομαι τοῦ Ὑψίστου ὑπὲρ τοῦ αἰσίου καὶ εὐκλεοῦς μέλλοντος τῆς Ἑλλάδος καὶ ἅπαντος τοῦ Ἑλληνισμοῦ. Εὐχαριστῶ δὲ τὴν Βουλὴν διὰ τὰς ὑπὲρ ἐμοῦ εὐχὰς αὐτῆς». Ὁ Ἀθανάσιος Ἀνιφέρης, χωλὸς, ζητεῖ νὰ τῷ χορηγηθῇ σύνταξίς τις διὰ τὰς πρὸς τὴν πατρίδα κατὰ τὸν ἀγῶνα ὑπηρεσίας του. Θὰ σταλῇ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τῶν ἀναφορῶν. — Ὁ Θεολόγος Α. Ντιχιρίδης ἐξ Ἀγράφων ἐξαιτεῖται διὰ τὰς θυσίας, ἃς ὑπέστη κατὰ τὰς διαφόρους ἐπαναστάσεις πρὸς ἀπελευθέρωσιν τῆς πατρίδος του, καὶ ἰδίως διὰ τὰς δύω ἀποτεφρωθείσας οἰκίας του κατὰ τὸ 1879, ἀνάλογον χρηματικὴν συνδρομὴν, τοὐλάχιστον πρὸς ἀνοικοδόμησιν μιᾶς οἰκίας του Θὰ σταλῇ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τῶν ἀναφορῶν. Ὁ Νάσος Ἰω. Σάμης, διὰ τὰς διαφόρους πρὸς τὴν πατρίδα ὑπηρεσίας του, ζητεῖ ἀνάλογον χρηματικὸν βοήθημα. Θὰ σταλῇ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τῶν ἀναφορῶν. Κάτοικοι Ἀγρινίου ἐξαιτοῦνται, διὰ τὴν πληθὺν τῶν πολιτικῶν καὶ ποινικῶν ἀποφάσεων καὶ πολλὴν ἄλλην ἐργασίαν, ἃς ἔχει τὸ Εἰρηνοδικεῖον, νὰ προβιβασθῇ τοῦτο εἰς Εἰρηνοδικεῖον πρώτης τάξεως, νὰ συστηθῇ ἴδιον Πταισματοδικεῖον, καὶ νὰ ληφθῶσι κατάλληλα μέτρα πρὸς τακτοποίησιν τοῦ Ὑποθηκοφυλακείου, ἵνα σωθῶσι τὰ δικαιώματα τῶν πολιτῶν. Θὰ δοθῇ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τῶν ἀναφορῶν. Ὁ Εὐστάθιος Λαμψιάδης, ἀόμματος, ζητεῖ τὴν θέσιν τοῦ συντάκτου τῶν πρακτικῶν, θεωρῶν μὲν νόμιμον τὴν πρὸ χρόνων παῦσίν του, ἢ μηνιαίαν σύνταξιν κτλ. Θὰ σταλῇ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τῶν ἀναφορῶν. Ὁ Σπυρίδων Χριστοδούλου Βλάχος, κάτοικος Ἀμφίσσης, ζητεῖ ἀνάλογον μηνιαίαν σύνταξιν διὰ τὰς πρὸς τὴν Πατρίδα κατὰ τὸν ἀγῶνα ὑπηρεσίας του καὶ μετὰ ταῦτα, ὑπαγόμενος καὶ οὗτος εἰς τὴν εὐεργετικὴν διάταξιν τοῦ ΨΛʹ Νόμου τοῦ 1861. Θὰ σταλῇ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τῶν ἀναφορῶν. Ὁ Βουλευτὴς Κορινθίας Φ. Κανελλόπουλος ὑποβάλλει πρότασιν νόμου τὴν ἑξῆς. (Ἀναγινώσκεται) «Ἄρθρον μοναδικόν.» Ἡ προθεσμία τῆς δηλώσεως γαιῶν καὶ φυτειῶν παρατείνεται μέχρι τέλους Δεκεμβρίου τρέχοντος ἔτους.

§2ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς νὰ μᾶς πληροφορήσῃ ἂν ἔχητε ἀληθείας τὸ διὰ τῶν ἐφημερίδων δημοσιευθὲν, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἔδωκε τὴν παραίτησίν του, καὶ ἂν ἀντεκατεστάθη καὶ ἂν εἰδοποιήθη περὶ τούτου ἡ Βουλή.

§3ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἶναι ἀληθὲς, κύριοι, ὅτι ὁ συνάδελφος ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν παρῃτήθη, δὲν ἀνεκοίνωσα τοῦτο πρὸς τὴν Βουλὴν, διότι ἐξήτασα εἰς τὰ ἀρχεῖα τοῦ Ὑπουργείου, ἐὰν εἴθισται, κατὰ τὴν διάρκειαν τῶν Συνόδων, γενομένης τροποποιήσεως ἐν τῷ Ὑπουργείῳ, νὰ γίνηται ἀνακοίνωσις εἰς τὴν Βουλὴν ἔγγραφος, ὅπως γίνεται ἐν τῷ καταρτισμῷ Ὑπουργείου· ἔμαθα, ὅτι δὲν εἴθισται τοῦτο. Ἤδη, ἐπειδὴ ἐπερωτῶμαι ἐπὶ τούτου, σᾶς λέγω, ὅτι τοῦτο βεβαίως εἶναι ἀληθὲς, οἱ δὲ λόγοι τῆς παραιτήσεως δὲν σχετίζονται πρὸς τὴν γενικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως.

§4ΠΑΠΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι Βουλευταί, ἐπιτρέψατέ μοι παρακαλῶ νὰ ὑποβάλω μίαν ἀναφορὰν τῶν κατοίκων Ῥαψάνης πρὸς τὴν Βουλὴν τῶν Ἀντιπροσώπων τοῦ Ἔθνους. Οἱ κάτοικοι τῆς κωμοπόλεως ταύτης ζητοῦσιν ἀπὸ τὴν Βουλὴν τῶν Ἀντιπροσώπων τοῦ ἔθνους νὰ προσέλθῃ εἰς ἀρωγὴν καὶ ἀνακούφισιν τῶν δεινῶν αὐτῶν. Ἡ Ῥαψάνη, ὡς ἠξεύρετε, κύριοι, ὡς ἐκ τῆς σπουδαίας θέσεώς της, συνετέλεσεν ἐσχάτως εἰς τὴν ἐπανάστασιν τοῦ Ὀλύμπου· ἐκεῖ ἐσχηματίσθη ὁ πυρὴν τῆς ἐπαναστάσεως καὶ κατὰ συνέπειαν τούτου ὁ ἐχθρὸς, ἐπιτεθεὶς κατὰ τοῦ μέρους τούτου, κατέστρεψε πᾶν τὸ προστυχὸν, δὲν ἐφείσθη οὔτε ναοὺς οὔτε Ἑλλην. καὶ Δημοτικῶν Σχολείων, οὔτε ἀκόμη καὶ αὐτῆς τῆς περιφήμου καὶ ἀξιολόγου βιβλιοθήκης, ἔργου τῶν ἰθαγενῶν ἀοιδίμων κυρίων Διονυσίου καὶ Γερασίμου τοῦ Πλαταμῶνος, τῶν Γωβδελάδων καὶ Σκαλιώρων καὶ πολλῶν ἄλλων λογίων ἰθαγενῶν. Κατὰ συνέπειαν οἱ κάτοικοι Ῥαψάνης ζητοῦσιν ἀπὸ τὴν Βουλὴν τῶν Ἀντιπροσώπων νὰ προσέλθῃ εἰς βοήθειαν τῆς κωμοπόλεως καὶ ἰδίως παρακαλοῦσι τὴν Βουλὴν νὰ τοῖς δοθῇ ἄδεια ἐλευθέρας ὑλοτομήσεως ξυλείας οἰκοδομησίμου. Πιστεύω, ὅτι ἡ αἴτησις αὕτη τῶν κατοίκων τῆς Ῥαψάνης δὲν εἶναι ἄδικος, καὶ ἡ Βουλὴ θέλει τὴν παραδεχθῇ.

§5ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Ἀρκετά—παμψηφεὶ τὸ παραδεχόμεθα’ ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ τρέξῃ εἰς ἀρωγὴν ὅλων τῶν παθόντων.

§6ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂν καὶ γνωρίζω τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τοῦ Κράτους, ἐπιτρέψατέ μας ὅμως νὰ συστήσω καὶ ἐγὼ τὴν ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς παραδοχὴν τῆς αἰτήσεως ταύτης τῶν κατοίκων τῆς Ῥαψάνης.

§7ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Νὰ συστήσῃ ἡ Βουλὴ τὴν ἀναφορὰν εἰς τὴν Κυβέρνησιν.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραπέμπεται λοιπὸν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, ἵνα τὴν λάβῃ ὑπ’ ὄψιν.

§9ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Ἤδη ἐπιτρέψατέ μοι, κύριοι, νὰ κάμω καὶ μίαν ἄλλην παρατήρησιν περὶ μιᾶς ὑποθέσεως, ἡ ὁποία ἀφορᾷ πολλοὺς κατοίκους τῆς Θεσσαλίας. Γνωρίζετε ὅτι ἀπὸ τὴν τελευταίαν ἐπανάστασιν τῆς Θεσσαλίας ἡ Τουρκικὴ ἐξουσία εἶχε συστήσει στρατιωτικὰ δικαστήρια εἰς ἅπασαν τὴν Θεσσαλίαν· κρίνω λοιπὸν περιττὸν ν’ ἀναφέρω τὰς πράξεις τῶν δικαστηρίων τούτων, ἀφοῦ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὰς τῶν τακτικῶν δικαστηρίων τῆς Τουρκίας. Θέλω μόνον νὰ εἴπω, ὅτι ἀπὸ τὸ διάστημα ἐκεῖνο τῆς συστάσεως τῶν δικαστηρίων τούτων, μέχρι τῆς παραμονῆς τῆς καταλήψεως, κατεδικάσθησαν καὶ ἐξωρίσθησαν ἄνω τῶν τρισχιλίων ἀτόμων. Δυσστυχῶς πολλὰ τῶν ἀτόμων τούτων εὗρον τὸν πρόωρον θάνατον, ἀλλὰ καὶ πολλὰ εὑρίσκονται εἰσέτι στενάζοντα ἀδίκως εἰς τὰς τρομερὰς εἰρκτὰς τῆς Κωνσταντινουπόλεως καὶ τῆς Μικρᾶς Ἀσίας. Θὰ παραλέσω τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ λάβῃ τὴν καλωσύνην νὰ μᾶς πληροφορήσῃ περὶ τῆς λυπηρᾶς ταύτης ὑποθέσεως.

§10Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Λαμβάνω τὴν τιμὴν, κύριοι, νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν σχέδιον νόμου περὶ στρατιωτικῶν προβιβασμῶν καὶ περὶ ἐκπαιδεύσεως, παρακαλῶ δὲ τὴν Βουλὴν νὰ διατάξῃ τὴν ἐκτύπωσίν του, καὶ ὅταν γείνῃ ἡ ἐπ’ αὐτοῦ συζήτησις, τότε θὰ ἀναπτύξω τὰς σκέψεις μου. (Ὅρα παράρτημα).

§11ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὡς Πρόεδρος, κύριοι, τῆς Ἐξεταστικῆς Ἐπιτροπῆς ἔλαβον παρ’ αὐτῆς ἐντολὴν νὰ ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν τὰ ἀκόλουθα· εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν ταύτην, ὡς ἐνθυμεῖσθε, ἀνετέθη ἡ ἐξέτασις τῆς ὑποθέσεως τοῦ ἐλλείμματος τοῦ ταμείου Θηβῶν καὶ τὰ λοιπὰ συναφῆ πρὸς αὐτὴν, δὲν ἐνθυμοῦμαι ἀκριβῶς τὰς φράσεις, ἢ σχετιζόμενα πρὸς αὐτὴν ζητήματα. Κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῶν καθηκόντων μας, κύριοι, κατετέθησαν πρὸς τὴν Ἐπιτροπὴν γεγονότα τινά, ἀναγόμενα εἰς τὴν ἐκκρεμῆ ἀκόμη ὑπόθεσιν τῆς παραποιήσεως τῶν καϋμέδων. Ἕνεκα τούτου ἀμφισβήτησις ἠγέρθη ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ, ἐὰν καὶ ἡ ἐξέτασις τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς περιλαμβάνεται ἐν τῇ ἐντολῇ, τὴν ὁποίαν ἡ Ἐξεταστικὴ Ἐπιτροπὴ ἔλαβε. Τινὰ τῶν μελῶν ἐνόμισαν, ὅτι ἡ ὑπόθεσις αὕτη διόλου δὲν περιλαμβάνεται εἰς τὴν ἐντολὴν, τὴν ὁποίαν ἔλαβεν ἡ Ἐξεταστικὴ Ἐπιτροπὴ, διότι ἡ ὑπόθεσις αὕτη ἀποτελεῖ ἓν ἀδίκημα, ὅλως κοινὸν, καὶ κατὰ συνέπειαν καὶ ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν ἤθελέ τις παραδεχθῆ, ὅτι δύνανται νὰ ἐνέχωνται καὶ εἰς τὴν ὑπόθεσιν ταύτην καὶ ἀνώτερα πρόσωπα καὶ Ὑπουργοὶ, καὶ εἰς αὐτὴν ἀκόμη τὴν περίπτωσιν ἡ Βουλὴ οὐδὲν ἔχει νὰ πράξῃ ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς, ἀλλὰ πρέπει νὰ τὴν παραπέμψῃ εἰς τὸν ἁρμόδιον παρ’ Ἐφέταις Εἰσαγγελέα, ὅστις θέλει προβῆ εἰς τὴν ἀνάκρισιν αὐτῆς. Δὲν τὴν ἐθεώρησαν λοιπόν τινες τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν ποσῶς περιλαμβανομένην ἐντὸς τῆς ἐντολῆς, τὴν ὁποίαν ἡ Ἐπιτροπὴ ἔλαβε. Τοὐναντίον, ἕτερα μέλη ἐσκέφθησαν ὅτι καὶ ἡ ὑπόθεσις αὕτη ἕνεκα τῆς ταὐτότητος τῶν κατηγορουμένων, καθόσον ὁ Βελέντζας παρίσταται ὡς αὐτουργὸς τῆς μιᾶς ὑποθέσεως, ὁ αὐτὸς καὶ τῆς ἄλλης, ἕνεκα τῆς συγχρόνου ἐν τῇ δημοσιότητι ἀποκαλύψεως ἀμφοτέρων τῶν πράξεων, ἕνεκα τοῦ ὅτι ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς ἀναφέρεται καὶ εἰς τὰ σχετιζόμενα καὶ ὡς τοιαύτη δύναται νὰ θεωρηθῇ ἡ ὑπόθεσις αὕτη, τὰ ἄλλα μέλη ἐνόμισαν, ὅτι δυνάμεθα νὰ ἐπιληφθῶμεν καὶ αὐτῆς τῆς ὑποθέσεως. Πρὸς ἀποφυγὴν πάσης ἀμφιβολίας, ἐθεωρήθη καλὸν παρὰ τῆς Ἐπιτροπῆς, νὰ ζητηθῇ ῥητῶς ἡ γνώμη τῆς Βουλῆς, ἐὰν δύναται ἡ Ἐπιτροπὴ, ἐν τῇ ἐντολῇ τὴν ὁποίαν ἔχει παρὰ τῆς Βουλῆς, νὰ ἐξετάσῃ καὶ τὴν ὑπόθεσιν ταύτην. Ἀπόκειται τώρα εἰς τὴν Βουλὴν ν’ ἀποφασίσῃ ὅ,τι ἐγκρίνει.

§12ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως, κύριοι, τοῦ ταμείου Θηβῶν νομίζω, ὅτι θίγονται μεγαλείτερα συμφέροντα, ἰδίως καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐθνικὴν ἡμῶν τιμήν· ἐπειδὴ δὲ ἡ ὑπόθεσις αὕτη, εἴτε ἕνεκα τῆς συγχρόνου ἀνακαλύψεως, εἴτε ἕνεκα τῆς ταὐτότητος διαφόρων προσώπων, δύναται νὰ θεωρηθῇ συναφὴς μὲ τὴν ὑπόθεσιν τῶν καϋμέδων, νομίζω, ὅτι ἡ ἐθνικὴ τιμὴ ἀπαιτεῖ καὶ τὴν ἐξέτασιν τῆς ὑποθέσεως τῶν καϋμέδων· ἐπειδὴ δὲ ὑφίσταται Ἐπιτροπὴ ἐξετάζουσα τὴν ὑπόθεσιν τοῦ ταμείου Θηβῶν, νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν θὰ πράξῃ ἄτακτόν τι, ἐὰν ἀναθέσῃ εἰς τὴν ἰδίαν Ἐπιτροπὴν καὶ τὴν ἐξέτασιν τῆς ὑποθέσεως τῶν καϋμέδων ὡς συναφοῦς καὶ σχετιζομένης μὲ τὴν ὑπόθεσιν τοῦ ταμείου Θηβῶν.

§13Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Νομίζω, κύριοι, ὅτι οὔτε πρότασις ἔπρεπε νὰ γείνῃ, οὔτε ἦτον ἀνάγκη. Βεβαίως πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν καὶ αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν καὶ πᾶσαν ἄλλην, ἡ ὁποία τοιοῦτον χαρακτῆρα ἔχει· ὅ,τι ὅμως παρακαλεῖται ἡ Ἐπιτροπὴ, καὶ διὰ τοῦτο λαμβάνω τὸν λόγον, εἶναι νὰ ἐπισπεύσῃ, ἵνα μὴ νέα πρότασις, ἐρχομένη κατόπιν τῆς ἄλλης, καὶ ἄλλη κατόπιν ἄλλης, παρατείνῃ τὴν ὑπόθεσιν ἐπ’ ἄπειρον, καὶ ἡ παράτασις βλάπτει τόσον, ὅσον καὶ ἡ μὴ ἀνακάλυψις τῆς ἀληθείας. Λοιπὸν ἐπιθυμῶ καὶ παρακαλῶ τὴν Ἐπιτροπὴν νὰ ἐξετάσῃ ὅλα τὰ ἐπίμεμπτα ὅσα ἀπαντήσῃ ἐνώπιόν της ἀλλ’ ὄχι καὶ νὰ παρατείνῃ πολὺ τὴν ὑπόθεσιν.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ Βουλὴ παραδέχεται νὰ ἐξετάσῃ ἡ Ἐπιτροπὴ καὶ τὴν ὑπόθεσιν τῶν καϋμέδων;

§15ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§16Λ. ΚΑΠΕΤΑΝΑΚΗΣ. Ἂν οὐχὶ εἰς ὅλους, εἰς πολλοὺς ὅμως ἐξ ὑμῶν, κύριοι Βουλευταὶ, γνωστὸν εἶναι ὅτι ἡ ἐπαρχία Οἰτύλου, ἣν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀντιπροσωπεύω, εἶναι, χώρα ἄγονος καὶ ξηρὰ, καὶ ὅτι οἱ κάτοικοι αὐτῆς, καίτοι ἐργατικοὶ καὶ ὀλιγαρκεῖς, πένονται καὶ δυστυχοῦσι. Καὶ δὲν ἀφίνουσι μὲν οὐδὲ σπιθαμὴν γῆς, ἐπιδεκτικῆς καλλιεργίας, ἀκαλλιέργητον, διὰ τῆς ἀξίνης μάλιστα ὅπου τὸ ἄροτρον διὰ τὸ ἀνώμαλον καὶ πετρῶδες τοῦ ἐδάφους δὲν δύναται νὰ τεθῇ εἰς ἐνέργειαν, σπέροντες καὶ μεταξὺ αὐτῶν τῶν βράχων, ὅπου καὶ μία δρὰξ χώματος ὑπάρχει· ἀλλὰ μεθ’ ὅλα ταῦτα ἡ ἐπιτόπιος παραγωγὴ τῶν σιτηρῶν δὲν ἀναλογεῖ οὐδὲ πρὸς τὸ ἥμισυ τῆς τοπικῆς καταναλώσεως, καὶ τούτου ἕνεκεν οἱ κάτοικοί εἰσιν ἠναγκασμένοι νὰ προμηθεύωνται ἔξωθεν σιτηρὰ διὰ τῶν ἐντοπίων ἐμπόρων, προμηθευομένων ταῦτα ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ. Ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ ταύτῃ ὑπάρχουσιν ἤδη δύω μὲν τελωνοσταθμαρχεῖα, ἓν εἰς Ἁλμυρὸν καὶ ἕτερον εἰς Καρδαμύλην, καὶ ἓν ὑποτελωνεῖον τρίτης τάξεως ἐν Λιμενίῳ, διευθυνόμενον πάντοτε ἀπὸ ἕνα τελωνοσταθμάρχην. Ὡς γνωστὸν εἰς τὰ τελωνοσταθμαρχεῖα δὲν ἐπιτρέπεται κατὰ νόμον ἡ εἰσαγωγή· εἰς τὸ ὑποτελωνεῖον ὅμως τοῦ Λιμενίου ἐπετράπη ἀπὸ ἐτῶν, ἀλλὰ μόνον τῶν σιτηρῶν, καὶ πάνυ δικαίως, διότι οἱ κάτοικοι ἄλλως ἤθελον βαρύνεσθαι μὲ 4 καὶ 5 λεπτὰ ἐπὶ πλέον κατ’ ὀκὰν διὰ τὰ σιτηρὰ, τῶν ἐμπόρων ἠναγκασμένων νὰ μεταφέρωσι ταῦτα κατὰ πρῶτον εἰς τὸ τελωνεῖον Καλαμῶν, ἵνα τὰ τελωνίσωσι, καὶ κατόπιν νὰ τὰ ἐπαναφέρωσιν ἐκεῖ πρὸς πώλησιν, ὅπερ καὶ δαπάνην ἀπαιτεῖ καὶ χρονοτριβὴν, εἰς βάρος πάντοτε τῶν καταναλωτῶν ἀποβαίνοντος. Αὐτὸ τοῦτο δὲ ἀριβῶς συμβαίνει ἤδη εἰς Καρδαμύλην, πολὺ τῶν Καλαμῶν ἀπέχουσαν. Ἤθελον λοιπὸν παρακαλέσει τὴν Βουλὴν νὰ εὐαρεστηθῇ καὶ ἐπιψηφίσῃ ἓν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον θὰ λάβω τὴν τιμὴν νὰ τῇ ὑποβάλω, καὶ δι’ οὗ τὸ τελωνοσταθμαρχεῖον Καρδαμύλης προάγεται εἰς τελωνεῖον τρίτης τάξεως καὶ ἐπιτρέπεται νὰ γίνεται δι’ αὐτοῦ ἡ εἰσαγωγὴ μόνον τῶν δημητριακῶν καρπῶν. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου τὸ Δημόσιον μὲ οὐδεμίαν βαρύνεται δαπάνην, διότι δύναται καὶ τὸ ὑποτελωνεῖον Καρδαμύλης νὰ διευθύνεται ἀπὸ τὸν ἤδη τελωνοσταθμάρχην, ὅπως γίνεται εἰς τὸ τοῦ Λιμενίου. Ἐπίτηδες δὲ ἔθεσα ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ὅτι ἐπιτρέπεται μόνον τῶν σιτηρῶν ἡ εἰσαγωγὴ καὶ οὐδενὸς ἄλλου εἴδους, διὰ νὰ καταστήσω ἐκποδὼν τὴν ἀντίῤῥησιν, καθ’ ἣν εἶναι ἐπικίνδυνον εἰς τὰ τοῦ Δημοσίου συμφέροντα νὰ γίνεται ἡ εἰσαγωγὴ εἰς πολλὰ κέντρα, διότι τότε ἡ ἐπίβλεψις δὲν δύναται νὰ ἦναι ἐπαρκὴς, καὶ λαμβάνουσι χώραν λαθρεμπόρια. Ὡς εὐκόλως ἐννοεῖτε, προκειμένου περὶ δημητριακῶν καρπῶν, εἶναι λίαν δύσκολον, ἵνα μὴ εἴπω ἀδύνατον, νὰ λάβῃ χώραν λαθρεμπόριον, διότι καὶ ὁ ὄγκος τοῦ ἐμπορεύματος εἶναι μέγας καὶ ὁ δασμὸς ὀλίγος. Ἐπιτραπήτω μοι δὲ νὰ ἐπιπροσθέσω, ὅτι ἡ Καρδαμύλη, ἐν τῷ μέσῳ τῆς ἐπαρχίας κειμένη καὶ εὐλίμενος, εἶναι τὸ κέντρον τοῦ ἐμπορίου τριῶν δήμων, Λεύκτρου, Καρδαμύλης καὶ Ἀβίας. (Ὅρα παράρτημα).

§17ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Χθὲς, κύριε Πρόεδρε, ἠκούσθη ἄκουσμα λυπηρὸν, ὅτι ἐν Αὐστρίᾳ πρόκειται νὰ ψηφισθῇ γενικὸν δασμολόγιον, διὰ τοῦ ὁποίου αὐξάνεται ὁ δασμὸς ἐπὶ τῆς σταφίδος εἰς δραχμὰς νέας 75 δι’ ἑκάστην χιλιάδα σταφιδοκαρποῦ. Ἐκ τούτου λαμβάνω ἀφορμὴν νὰ ἐρωτήσω τὸν ἁρμόδιον ὑπουργὸν καὶ παρακαλῶ αὐτὸν νὰ εἴπῃ εἰς τὴν Βουλὴν ὅ,τι γνωρίζει περὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης. Παρακαλῶ συνάμα τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ μᾶς πληροφορήσῃ περὶ τῶν διαπραγματεύσεων, εἰς ἃς εὑρίσκεται, περὶ κατασκευῆς διαφόρων σιδηροδρομικῶν γραμμῶν, ποῖαι εἶναι αἱ προτάσεις τῶν ἑταιριῶν, τί γίνονται αἱ συμβάσεις, καθόσον πᾶσα ἀναβολὴ περὶ τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος τῆς σιδηροδρομικῆς συγκοινωνίας, εἶναι ἀναβολὴ συνεπαγομένη μεγάλας ζημίας εἰς τὸν Τόπον.

§18ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἰς τὴν ἐπερώτησιν τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Αἰγίου, τὴν ἀφορῶσαν εἰς τὸν δασμὸν ἐπὶ τῆς σταφίδος ἐν Αὐστρίᾳ, ἀπαντῶ, ὅτι ἀληθὴς εἶναι ἡ πληροφορία, ἣν ἔλαβον, ὅτι ἐν Αὐστρίᾳ πρόκειται νὰ ψηφισθῇ γενικὸν δασμολόγιον, διὰ τοῦ ὁποίου αὐξάνεται ὁ δασμὸς ἐπὶ τῆς σταφίδος εἰς ποσὸν τοιοῦτον, ὁποῖον ἀναφέρει· ἡ δὲ Κυβέρνησις λαβοῦσα ἀφορμὴν ἐξ ἄλλων διαπραγματεύσεων πρὸς τὴν Αὐστριακὴν Κυβέρνησιν, προέτεινεν εἰς αὐτὴν, ἵνα καὶ περὶ δασμολογικῆς συμβάσεως συναλλαχθῶμεν, ἐλπίζουσα νὰ ἐπιτευχθῇ ἐν ταύτῃ ἐλάττωσις τοῦ ἐν τῷ γενικῷ δασμολογίῳ ὁρισθέντος τέλους ἐπὶ τῆς εἰσαγωγῆς τῆς σταφίδος ἐν Αὐστρίᾳ. Ἐννοεῖται, ὅτι αἱ διαπραγματεύσεις αὗται ἐξακολουθοῦσιν, ὥστε οὐδὲν δύναμαι νὰ εἴπω περὶ αὐτῶν θετικόν, οὐδὲ νὰ ἐκφράσω ἐλπίδα περὶ ἐπιτυχίας. Ὡς πρὸς τὸ ἕτερον ζήτημα, τὸ ἀφορῶν εἰς τοὺς σιδηροδρόμους, ἀπαντῶ, ὅτι ὑπάρχουσι συμφωνίαι πρὸς ἑταιρίας περὶ κατασκευῆς σιδηροδρόμου ἀπ’ Ἀθηνῶν εἰς Λάρισσαν καὶ περὶ κατασκευῆς ἑτέρου σιδηροδρόμου ἀπ’ Ἀθηνῶν εἰς Πάτρας· ἀλλ’ ἡ ἑταιρία, ἡ λαβοῦσα τὰς παραχωρήσεις ταύτας, κατόπιν διαγωνισμοῦ, μᾶς ἐδήλωσεν, ὅτι οἱ ὅροι, ὑφ’ οὓς ἀνέλαβε τὴν παραχώρησιν εἶναι τοιοῦτοι, ὥστε, ἐὰν μὴ μεταῤῥυθμισθῶσιν ἐκ βάθρων, δὲν δύναται ἤδη εἰλικρινῶς νὰ ἐκτελέσῃ τὰς ὑποχρεώσεις της, ὅτι δύναται ἡ Βουλὴ νὰ ἐξαναγκάσῃ αὐτὴν ν’ ἀποδεχθῇ τοιαύτας ὑποχρεώσεις, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ἐπειδὴ δὲν θέλει δυνηθῆ εἰλικρινῶς νὰ πραγματοποιήσῃ αὐτὰς, τὸ Κράτος θὰ ἔχῃ δικαίωμα ἴσως νὰ τὴν κηρύξῃ ἔκπτωτον, καὶ νὰ ἀναγράψῃ ὡς δημόσιον ἔσοδον τὸ ποσὸν τῆς ἐγγυήσεως. Καὶ αὕτη ἡ ἑταιρία, ὡς ἄλλαι ἑταιρίαι, ὑπέβαλε προτάσεις νέας. Τινὲς τῶν προτάσεων τούτων εἶχον ὑποβληθῆ καὶ ἐπὶ τῆς παρελθούσης Κυβερνήσεως, καὶ, ὡς φαίνεται, ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη, γινώσκουσα, ὅτι αἱ συμφωνίαι μετὰ τῆς ἄλλης ἑταιρίας δὲν ἠδύναντο νὰ πραγματοποιηθῶσιν, εἶχεν ἀπαντήσει πρὸς τοὺς προτείναντας, ὅτι ἀποδέχεται τὴν ἀρχὴν τῶν διαπραγματεύσεων ἐπὶ ταῖς συμφωνίαις, ἃς ἐκεῖνοι προέτειναν. Αἱ διαπραγματεύσεις ἐξακολουθοῦσιν, ἡ δὲ Κυβέρνησις θέλει προσεχῶς καταρτίσει σχέδιον πλῆρες περὶ ἐκτελέσεως τῶν σιδηροδρόμων, ὅπερ θέλει ὑποβάλει εἰς τὴν Βουλήν. Ἀλλὰ πλὴν τῶν σιδηροδρόμων τούτων, τῶν μεγαλητέρων, ὑπάρχει καὶ ἄλλη συμφωνία τῆς προηγουμένης Κυβερνήσεως περὶ σιδηροδρόμου Βώλου καὶ Λαρίσσης. Ἡ συμφωνία αὕτη, καίτοι ἐγένοντο τινὲς ἐπιτόπιοι μελέται παρὰ τῆς ἑταιρίας καὶ δαπάναι παρ’ αὐτῆς, οὐχ ἧττον εἶναι ἐκκρεμὴς καὶ πλῆρες εἶναι τὸ δικαίωμα τῆς Βουλῆς, ὅπως μὴ ἀποδεχθῇ αὐτήν. Εἰς τὸν συμβληθέντα δὲ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἐρωτήσαντα, τί προετίθετο ἡ νέα Κυβέρνησις νὰ πράξῃ ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου, ἀπήντησα, ὅτι δὲν εἶναι ἀνεκτὸς ὁ ἀποχωρισμὸς μικροῦ τμήματος σιδηροδρόμου, οἷον τὸ ἀπὸ Βώλου εἰς Λάρισσαν, ἀπὸ τοῦ ὅλου συμπλέγματος, εἰς τὸ ὁποῖον ἡ γραμμὴ αὕτη ἀνήκει· διότι, ἂν κατὰ τὸν τρόπον τοῦτον προεβαίνομεν εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν σιδηροδρόμων, ἀποκόπτοντες δηλαδὴ τὰς ἐπικερδεῖς γραμμὰς καὶ ἀφίνοντες ἀνεκτελέστους τὰς ὀλιγώτερον ὠφελίμους τῇ ἑταιρίᾳ, ἠθέλομεν στερηθῆ τῆς πληρώσεως τῆς ἐπιθυμίας ἁπάντων ἡμῶν, ὅπως στρωθῇ ἡ χώρα σιδηροδρομικῶς· ἑπομένως παρεστήσαμεν, ὅτι, ἵνα ὑποστηρίξωμεν τὴν κύρωσιν τῶν ὑφισταμένων συμφωνιῶν, ἔπρεπε νὰ γενικεύσωμεν αὐτὰς ἐπὶ πᾶσαν τὴν Θεσσαλίαν. Αἱ συμφωνίαι ὡς πρὸς τὸν σιδηρόδρομον τὸν μεταξὺ Βώλου καὶ Λαρίσης εἶναι πάντῃ διάφοροι τῶν συμφωνιῶν περὶ τῶν σιδηροδρόμων μεταξὺ Ἀθηνῶν καὶ Λαρίσσης καὶ Ἀθηνῶν καὶ Πατρῶν — ἐνῶ διὰ τὰς γραμμὰς ταύτας τὰς μεγάλας ὑποχρεοῦται τὸ Δημόσιον εἰς ἐγγύησιν ἀνερχομένην ἐτησίως εἰς 5 ἑκατομμύρια 400 χιλιάδας δραχμῶν, διὰ τὴν γραμμὴν Βώλου καὶ Λαρίσσης οὐδεμίαν ἔλαβεν ὑποχρέωσιν ἡ Κυβέρνησις, οὔτε χορηγήματος, οὔτε ἐγγυήσεως. Ἐπὶ τῇ βάσει δὲ ταύτῃ, ἐὰν ἡ ἑταιρία παρεδέχετο νὰ γενικεύσῃ τὰς συμφωνίας αὐτῆς, τουτέστι νὰ μὴ περιορίσῃ τὰς ὑποχρεώσεις εἰς μόνην τὴν γραμμὴν, τὴν μεταξὺ Βώλου καὶ Λαρίσσης, ἀλλὰ νὰ φέρῃ εἰς συγκοινωνίαν καὶ τὰ Τρίκκαλα καὶ τὴν Καλαμπάκαν, ὥστε νὰ ἐφθάναμεν τοιουτοτρόπως ἕως τοῦ ἐσχάτου σημείου τῶν συνόρων, ἡ Βουλὴ θὰ ἦτο βεβαίως λίαν εὐδιάθετος ν’ ἀποδεχθῇ τὰς προτάσεις. Κατ’ ἀρχὴν ἡ ἑταιρία ἀπεδέχθη τὴν γνώμην ταύτην καὶ μετεκαλέσατο ὁ ἐνταῦθα ἀντιπρόσωπος τῆς ἑταιρίας τὸν μηχανικὸν, τὸν ἐν Θεσσαλίᾳ ἐργαζόμενον, ὅπως προβῇ εἰς τὰς διαπραγματεύσεις καὶ κλείσῃ τὰς μετὰ τῆς Κυβερνήσεως νέας συμφωνίας. Ἤδη καταγίνεται ὁ μηχανικὸς οὗτος εἰς τὸν καταρτισμὸν τῶν ὅρων τῆς συμφωνίας, ὅρων περὶ τῶν ὁποίων εἴμεθα πρὸ πολλοῦ συνεννοημένοι. Κατὰ τὰς συμφωνίας ταύτας, θέλει προταθῆ, ὅπως κατασκευασθῶσιν ὑπὸ τῆς ἑταιρίας σιδηρόδρομοι ἀπὸ Βώλου εἰς Λάρισσαν καὶ ἀπὸ Λαρίσσης εἰς Τρίκκαλα καὶ Καλαμπάκαν, τοῦτο δὲ ἐπὶ τοῖς αὐτοῖς ὅροις, ἐφ’ οἷς εἶχε γίνει ἡ συμφωνία περὶ κατασκευῆς σιδηροδρόμου μεταξὺ Βώλου καὶ Λαρίσσης. Ἐὰν ὅμως προτιμήσῃ ἡ Βουλὴ ἑτέραν γραμμὴν μεταξὺ Καλαμπάκας, Τρικκάλων καὶ Βώλου, τουτέστιν οὐχὶ διὰ Λαρίσσης, ἀλλὰ διὰ Καρδίτσης καὶ Φαρσάλων, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἡ ἑταιρία ζητεῖ χορήγημά τι, χορήγημα ὅμως οὐχὶ ἀνώτερον τῆς δαπάνης, τὴν ὁποίαν τὸ Δημόσιον ἤθελεν ὑποστῆ, ἵνα κατασκευάσῃ ἁμαξιτὰς ὁδούς. Ἡ συνεννόησις ἄρα ἡμῶν πρὸς τὴν ἑταιρίαν εἶναι, ὅπως καταρτισθῇ ἡ σύμβασις, ἡ ὑποβληθησομένη κατόπιν εἰς τὴν κύρωσιν τῆς Βουλῆς, διὰ τρόπου ἐπιτρέποντος εἰς τὴν Βουλὴν νὰ παραδεχθῇ τὴν ἑτέραν ἢ τὴν ἄλλην τῶν γραμμῶν τούτων, τὴν μὲν πρώτην ἄνευ οὐδενὸς χορηγήματος, τὴν δὲ δευτέραν μετὰ τοῦ χορηγήματος, τὸ ὁποῖον ἀνέφερον.

§19Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὁ ἐργολάβος ὑπέβαλε καὶ εἰς ἡμᾶς σχέδιον συμβάσεως περὶ κατασκευῆς σιδηροδρόμου ἀπὸ Λαρίσσης μέχρι Τρικκάλων καὶ Καλαμπάκας μὲ τὰς αὐτὰς συμφωνίας τοῦ σιδηροδρόμου ἀπὸ Βώλου μέχρι Λαρίσσης· δὲν ἐδέχθημεν ὅμως αὐτὰς, ἐπειδὴ ἐζήτει νὰ φυλαχθῇ αὐτῷ τὸ δικαίωμα τῆς προτιμήσεως διὰ πάντα ἄλλον ἐν Θεσσαλίᾳ κατασκευασθησόμενον σιδηρόδρομον, καὶ ὑπόσχεται ἀπὸ τοῦδε περὶ τοῦ ὁμοιομόρφου τῆς διατμήσεως· ὡς πρὸς τοὺς ἀφορῶντας δὲ εἰς τοὺς παρακεχωρημένους ἤδη αὐτῷ, ἐζήτει τὴν τροποποίησιν τῆς συμβάσεως καθόσον ἀφορᾷ τὴν συνδρομὴν τῆς Κυβερνήσεως, ἤτοι ἐζήτει ἀντὶ τῆς ἐγγυήσεως νὰ τῷ δίδηται ὡρισμένη ἐτησία συνδρομή. Τὴν ἰδέαν αὐτὴν ἐπρότεινεν ἐξ ἀρχῆς, ἀλλ’ ἡμεῖς δὲν ἐδέχθημεν αὐτὴν, οὔτε ἐνομίσαμεν, ὅτι ἠδυνάμεθα κατόπιν νὰ τροποποιήσωμεν τὴν σύμβασιν· νομίζω ὅμως, ὅτι δυνάμεθα νὰ ἐκτείνωμεν τὰς γραμμὰς ἀπὸ Ναυπλίου εἰς Καλάμας, ἀπὸ Πατρῶν εἰς Πύργον καὶ ἀπὸ Μεσολογγίου εἰς Ἀγρίνιον καὶ νὰ συνδυάσωμεν τὴν ἐργασίαν, ὥστε μετριάζοντες τὰς τιμὰς νὰ τροποποιήσωμεν τὸν τρόπον τῆς συνδρομῆς, ὥστε ἡ μία θυσία ν’ ἀναπληρώσῃ τὴν ἑτέραν. Τὸ ζήτημα ἐμελετᾶτο σπουδαίως καὶ ἐπὶ τούτου κυρίως σπουδαῖαι ἐνηργήθησαν μελέται καὶ ἐπὶ τῇ βάσει μάλιστα στενῶν γραμμῶν, ἀλλ’ ἐν τῷ μεταξὺ ἐπῆλθεν ἡ μεταβολὴ, καὶ ἡ συζήτησις ἔμεινεν ἐκκρεμής.

§20Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. (Ὅρα παράρτημα.)

§21ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐξέφρασεν ἰδέαν ὀρθοτάτην καθ’ ὅσον ἀφορᾶ τὴν κατασκευὴν σιδηροδρόμων ἐν Θεσσαλίᾳ, συνδέσας τὴν γραμμὴν Βώλου–Λαρίσσης, ἥτις εἶναι καὶ εὔκολος καὶ προσοδοφόρος μὲ τὴν γραμμὴν Λαρίσσης–Τρικάλων καὶ Τρικάλων–Καλαμπάκας. Φρονῶ, ὅτι ἡ ἰδέα αὐτὴ πρέπει νὰ ἐπεκταθῇ καὶ ληφθῇ ὡς ἀρχὴ διὰ τὴν κατασκευὴν ὅλου τοῦ συμπλέγματος τῶν σιδηροδρόμων τοῦ Κράτους εἰς τρόπον ὥστε αἱ εὔκολαι γραμμαὶ νὰ συντελέσωσιν εἰς τὴν κατασκευὴν τῶν δυσκόλων. Αἱ γραμμαὶ Ἀθηνῶν–Πατρῶν καὶ Ἀθηνῶν–Λαρίσσης εἰσὶ σχετικῶς εὔκολαι καὶ πρέπει νὰ εὐκολύνωσι τὴν κατασκευὴν τῶν δυσκόλων γραμμῶν ἐξ Ἀθηνῶν εἰς μίαν ἐκ τῶν μεσημβρινῶν ἄκρων τῆς Πελοποννήσου καὶ ἐξ Ἀθηνῶν εἰς Ἄκτιον. Ἡ τελευταία δ’ αὕτη γραμμὴ ἐκτὸς τῆς ἐσωτερικῆς ἀξίας αὐτῆς ἔχει καὶ ἑτέραν, διότι θὰ θέσῃ τὴν πρωτεύουσαν τῆς Ἑλλάδος πλησιέστερον τῆς Εὐρώπης πλεότερον πάσης ἄλλης γραμμῆς. Ὅταν σιδηρόδρομος συνδέσῃ τὰς Ἀθήνας μὲ τὸ Ἄκτιον, δὲν θὰ ἔχωμεν εἰμὴ ταξείδιον 8–10 ὡρῶν διὰ θαλάσσης ὅπως φθάσωμεν εἰς Βρίνδιζι. Ἡ τοιαύτη πλησίασις δύναται ὡσαύτως νὰ συντελέσῃ ὅπως διέρχεται διὰ τῆς Ἑλλάδος τὸ ταχυδρομεῖον μεταξὺ Ἀγγλίας καὶ Ἰνδιῶν, ὅπερ, ὡς γνωρίζομεν, ἀποφέρει σπουδαίας ὠφελείας· ὅθεν νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ κατασκευασθῶσι μόνον αἱ γραμμαὶ αἱ εὔκολοι, ἀλλὰ νὰ γίνωσι συγχρόνως καὶ αἱ δύσκολοι. Πρέπει νὰ ἀποφύγωμεν τὸ σφάλμα, ὅπερ ἔπραξε τὸ γεῖτον ἡμῶν Κράτος, ὁποῖον ἐπέτρεψε νὰ κατασκευασθῶσιν ὅλαι αἱ εὔκολαι γραμμαί, καὶ μείνωσι δι’ ἀργότερον αἱ δύσκολοι, αἵτινες ἀκόμη δὲν κατωρθώθη νὰ γίνωσιν, ἡ δὲ Τουρκία μόλας τὰς κολοσσαίας δαπάνας, ἃς ὑπέστη, δὲν συνεδέθη ἀκόμη μετὰ τῆς Εὐρώπης διὰ σιδηροδρόμων. Τὴν παραδοχὴν τῆς ἀρχῆς ταύτης συνιστῶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως λάβῃ αὐτὴν ὑπ’ ὄψιν εἰς τὸν ὁρισμὸν τῶν κατασκευασθησομένων σιδηροδρόμων.

§22ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Τότε καὶ ἐγὼ λέγω νὰ γείνῃ καὶ μία γραμμὴ ἀπὸ τοῦ Βώλου μέχρι τῆς Ἁγυιᾶς. Καθὼς θέλει ὁ κ. Καραπάνος, οὕτω θέλω καὶ ἐγώ.

§23ΤΖΑΝΕΣ. Θ’ ἀδικήσω πολὺ τὴν Κυβέρνησιν, ἐὰν ὑποθέσω, ὅτι διατελεῖ ἐν ἀγνοίᾳ τῶν ἀναγκῶν μιᾶς ἑκάστης τῶν Ἐπαρχιῶν. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι εἶναι ἐν πλήρει γνώσει, ἀλλ’ ἕνεκα τῶν πολλῶν μεριμνῶν αὐτῆς, ἴσως δὲν δύναται νὰ ἐπισκοπῇ ἐπὶ τὰς τοιαύτας ἀνάγκας. Ἐν τούτοις, θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν νὰ ζητήσῃ πληροφορίας, καὶ ἰδίως ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐκ τοῦ τμήματος τοῦ τηλεγραφικοῦ, εἰς ποίαν κατάστασιν εὑρίσκεται ἡ ἀπὸ Ναυπλίας, ἤ μᾶλλον Ἄργους μέχρι Καλαμῶν γραμμή· καὶ θὰ παρακαλέσω ἰδίως, εἰ δυνατόν, νὰ περιλάβῃ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τῶν δαπανῶν τὴν δαπάνην, ἡ ὁποία ἀπαιτεῖται, διὰ νὰ τεθῇ ἀπ’ εὐθείας σύρμα ἀπὸ Ἄργους μέχρι Καλαμῶν. Ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ἀπευθύνω πρὸς τὴν Κυβέρνησιν τὴν τοιαύτην παράκλησίν μου, εἶναι ὁ ἑξῆς. Κατὰ πᾶν ἔτος, ἀφ’ ἧς ἀρχίζει ἡ μεγάλη ἐνέργεια καὶ κίνησις τοῦ ἐμπορίου ἐν Καλάμαις, ἡ γραμμὴ προσκόπτει, καὶ πολλάκις καὶ ἐπὶ τῆς παρελθούσης Κυβερνήσεως ἐγένοντο παράπονα, καὶ ἦλθον ἔμποροι ἐν Ἀθήναις πρὸς τὸν σκοπὸν σπουδαίων παραστάσεων διὰ τὴν θεραπείαν τῆς τοιαύτης ἐλλείψεως· εἶμαι εἰς θέσιν μάλιστα νὰ διαβεβαιώσω τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι πολλάκις κατὰ τοὺς μῆνας Ἰούνιον, Ἰούλιον, Αὔγουστον, Σεπτέμβριον καὶ Ὀκτώβριον, ὁπόταν γίνεται ἡ μεγάλη διεξαγωγὴ τῶν προϊόντων, καὶ οἱ ἔμποροι ἔχουν μεγίστην ἀνάγκην νὰ διαβιβάζωσι ταχύτατα τὰς ἐμπορικὰς εἰδήσεις των, πολλάκις, λέγω, κατ’ αὐτοὺς τοὺς μῆνας, τηλεγραφήματα μένουσιν ἐν τῷ τηλεγραφείῳ 5–6 ἴσως καὶ 10 ἡμέρας. Ὥστε βλέπετε, κύριοι Βουλευταί, ὡς καὶ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι εἶναι ἐκ τῶν μᾶλλον κατεπειγόντων νὰ θυσιάσωμεν αὐτὴν τὴν δαπάνην, ἵνα σχηματισθῇ γραμμὴ ἀπ’ εὐθείας ἀπὸ Ἄργους μέχρι Καλαμῶν. Εἶναι δὲ καὶ λόγος ἄλλος, δι’ ὃν πρέπει νὰ ἐπέλθῃ θεραπεία. Οἱ μεσολαβοῦντες σταθμοὶ δυσκόλως ἀνοίγονται, διὰ νὰ δίδηται ἡ ἀπαιτουμένη εὐκολία εἰς τὸ ἐμπόριον. Ἔχω, κύριοι, τὴν τιμὴν νὰ ἀντιπροσωπεύω Ἐπαρχίαν πλουσίαν, ἥτις, ἕνεκα τοῦ πλούτου αὐτῆς καὶ συνεπῶς τοῦ μεγάλου ἐμπορίου της, καθ’ ἑκάστην εὑρίσκεται εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἔρχηται εἰς συγκοινωνίαν τηλεγραφικῶς μετ’ ἄλλων μερῶν· καὶ ὅταν αἱ ἀνάγκαι, κύριοι, ἀποβλέπουσι κυρίως εἰς τὴν πρόοδον τοῦ ἐμπορίου, καθίστανται ἐπείγουσαι καὶ λίαν διὰ τὰς Κυβερνήσεις σημαντικαί. Ὑποβάλλω παράκλησιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ δι’ ἄλλην ἐπίσης ἐπείγουσαν ἀνάγκην διὰ τὴν πόλιν τῶν Καλαμῶν. Ἀπὸ τοῦ Καποδιστρίου μέχρι σήμερον, ἢ ἀπὸ τῆς συστάσεως τῆς πρώτης Βασιλείας, ἔκτοτε, ὅτε αἱ Καλάμαι ἠρίθμουν 100 μόνον οἰκίας, τὸ ταχυδρομεῖον ἔμεινε τὸ αὐτὸ τῶν Καλαμῶν. Κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Βουλὴν ὑπέβαλον παράπονα καὶ περὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου, ἀλλὰ δυστυχῶς αἱ περιστάσεις δὲν ἐπέτρεψαν εἰς τὴν τότε Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν της τοῦτο. Ἐπαναλαμβάνω δὲ ἤδη καὶ παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ περιλάβῃ μικρὰν δαπάνην ἐν τῷ προϋπολογισμῷ πρὸς προαγωγὴν τοῦ ταχυδρομείου Καλαμῶν, διότι ὁπόταν ἡ ταχυδρομικὴ ὑπηρεσία δὲν ἦναι τακτική, ὁπόταν δὲν ὑπάρχῃ τὸ ἀνάλογον προσωπικὸν εἰς τὴν διανομὴν καὶ τὴν παραλαβὴν τῶν ἐπιστολῶν, βεβαίως μεγάλαι ζημίαι προέρχονται καὶ ἀταξίαι ἀπρεπεῖς εἰς τοὺς καιροὺς τούτους. Θὰ παρακαλέσω ἐπίσης τὴν Κυβέρνησιν καὶ περί τινος ἄλλης ἀνάγκης τῆς ἐπαρχίας, τὴν ὁποίαν ἔχω τὴν τιμὴν ν’ ἀντιπροσωπεύω. Ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ παραστήσω τοῖς κ. Ὑπουργοῖς καὶ περὶ αὐτῆς, ἂν καὶ ἦναι ἀληθές, ὅτι δὲν πρέπει ν’ ἀπασχολῆται ἡ Κυβέρνησις, ὁπότε ὁ Βουλευτὴς δύναται ἀπ’ εὐθείας μετὰ τῆς Κυβερνήσεως ἢ ἑνὸς τῶν κ. Ὑπουργῶν νὰ ἔρχηται εἰς συνεννόησιν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν πολὺ εὐγενῶς ἐδέχθη τὴν ἰδιαιτέραν παράκλησίν μου, καὶ μοὶ ὑπεσχέθη νὰ περιλάβῃ εἰς τὸν τελωνειακὸν ὀργανισμὸν τὴν προαγωγὴν τοῦ τελωνείου Καλαμῶν εἰς τελωνεῖον πρώτης τάξεως μετὰ διαμετακομίσεως. Καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος ἤδη, κ. βουλευταί, ἀπευθύνω τὴν παράκλησίν μου ταύτην, διότι ἑπόμενον εἶναι ὁ κ. ὑπουργός, ἕνεκα τῶν πολλῶν μεριμνῶν του, νὰ ἐλησμόνησε, ὅ,τι εἶχε τὴν καλωσύνην νὰ δεχθῇ, ὡς προεῖπον. Οὐδένα ἐξ ἡμῶν, κύριοι, λανθάνει, φρονῶ, ὅτι τὸ τελωνεῖον ἐκεῖνο εἶναι ἐκ τῶν μᾶλλον ἀξίων καὶ προσοχῆς, καὶ προστασίας ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Κράτους, ὅπερ ἀντλεῖ ἐξ αὐτοῦ μέγα μέρος τῶν πόρων του· ἡ περὶ τούτου πρότασίς μου δύναται νὰ ὑποστηριχθῇ καὶ διὰ πληροφοριῶν ἐκ τῆς ὑπηρεσίας καὶ πείθομαι, ὅτι θὰ τεθῇ ἡ δαπάνη εἰς τὸν προϋπολογισμόν.....

§24ΡΩΜΑΙΟΣ. Ὅταν ἔλθῃ ὁ προϋπολογισμός.

§25ΤΖΑΝΕΣ. Εἶναι ἀνάγκη νὰ γείνῃ τοῦτο, διότι δὲν ἀφορᾷ εἰς μερικὰ συμφέροντα, ἀλλ’ ἀφορᾷ εἰς τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους. Θὰ παρακαλέσω προσέτι τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἐρωτήσῃ τοὺς ἁρμοδίους, ἐν Καλάμαις ἂν ἦναι γεγονὸς ἡ ἐπέκτασις τοῦ....... ἢ μόνον ἀνεγράφη ἐν τῷ χάρτῃ. Κύριοι βουλευταί, ὑπέβαλον εἰς τὴν Βουλὴν παραστάσεις περὶ τῶν τοιούτων ἀναγκῶν καὶ ἄλλοτε, διότι ὅσον ὁ βουλευτὴς ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ μεριμνᾷ περὶ τῶν γενικῶν τοῦ Κράτους συμφερόντων, τοσοῦτον εἶναι ὑπόχρεως νὰ σκέπτηται καὶ περὶ τῶν μερικῶν, διότι διὰ τῆς βελτιώσεως τοῦ μέρους, ἐπιδιώκεται καὶ πληροῦται ἡ ἐπιτυχία τῶν ὅλων.

§26ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὰ τῆς τηλεγραφικῆς συγκοινωνίας, περὶ ἧς ὡμίλησεν ὁ προλαλήσας, δὲν ἔχουσι κακῶς μόνον μεταξὺ Ἄργους καὶ Καλαμῶν. Δυστυχῶς ἡ κατάστασις τῶν τηλεγράφων ἡμῶν εἶναι λίαν ἐλλειπὴς, καὶ εἶναι ἀνάγκη νὰ φροντίσωμεν περὶ ῥιζικῆς θεραπείας. Ἐν τῷ προϋπολογισμῷ εὑρίσκεται ἐγγεγραμμένη πίστωσις, ὅπως μετακαλέσωμεν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ ὀργανωτὴν τῶν Τηλεγραφείων· ὁ σκοπὸς δὲ τοῦ μέτρου τούτου εἶναι νὰ βελτιωθῇ καὶ παρ’ ἡμῖν ἡ ὑπηρεσία αὕτη, καὶ νὰ μελετηθῇ ὁ τρόπος, κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ δυνηθῶμεν καὶ νὰ συμπληρώσωμεν τὰς γραμμὰς, ὅπου δὲν ὑπάρχουσι, καὶ νὰ ἀναπληρώσωμεν τὰς ἐλλείψεις τῶν ὑπαρχουσῶν· διότι τοσοῦτον ἀτελεῖς εἶναι αἱ ἐναέριοι γραμμαὶ ἡμῶν, ὥστε πανταχόθεν ζητεῖται ν’ ἀντικατασταθῶσιν αὗται διὰ γραμμῶν ὑποβρυχίων. Τοιαύτη πρότασις ἐγένετο, καὶ ἴσως πραγματοποιηθῇ, ὡς πρὸς μίαν συγκοινωνίαν, τὴν συγκοινωνίαν μεταξὺ Πατρῶν καὶ Ζακύνθου· διότι ἔχομεν τὴν ἐναέριον συγκοινωνίαν μεταξὺ Πατρῶν καὶ τοῦ ἀκρωτηρίου Τρεπίτου ὅπου ὑπάρχει ὑποβρύχιον καλώδιον συνδέον τὴν Πελοπόννησον μετὰ τῆς Ζακύνθου, ἀλλὰ τοσοῦτον ἀνώμαλος εἶναι ἡ συγκοινωνία διὰ τῆς ἐναερίου γραμμῆς, ὥστε τὸ κοινὸν τῶν Πατρῶν καὶ τῆς Ζακύνθου ἀπῄτησεν, ὅπως ἀντὶ τῆς ἐναερίου κατασκευασθῇ ὑποβρύχιος ἡ συγκοινωνία μεταξὺ Πατρῶν καὶ Ζακύνθου, καὶ ἡ παρελθοῦσα Κυβέρνησις προέβη περὶ τούτου εἰς σύμβασιν, καὶ εἰς ἔκδοσιν Β. Διατάγματος. Τὴν σύμβασιν ἐκείνην ἐμελετήσαμεν, ἀλλ’ εὕρομεν τοὺς ὅρους αὐτῆς λίαν βαρεῖς, ἀπετάθημεν δὲ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, ζητοῦντες πληροφορίας καὶ ἑταιρίας, αἵτινες δύνανται ν’ ἀναδεχθῶσι τὴν κατάρτισιν καὶ συντήρησιν καλωδίων ἐν Ἑλλάδι· διότι ὅ,τι δήποτε καὶ ἂν ἀποφασίσωμεν περὶ τῆς ὑποβρυχίου γραμμῆς μεταξὺ Πατρῶν καὶ Ζακύνθου, εἴτε θεωρήσωμεν αὐτὴν περιττὴν, ἡ κατάδυσις καλωδίων ἐν Ἑλλάδι εἶναι ἀναγκαία διὰ τὴν συγκοινωνίαν τῶν νήσων, διότι δὲν δυνάμεθα ν’ ἀφήσωμεν τὴν τηλεγραφικὴν συγκοινωνίαν αὐτῶν ἐν ᾗ σήμερον διατελεῖ καταστάσει. Ἐλπίζω, ὅτι εἰς ἃς ἐζήτησα τηλεγραφικῶς πληροφορίας θὰ ἔχω ἀπάντησιν προσεχῶς, καὶ ἔχω λόγους, ἵνα φρονῶ, ὅτι θὰ δυνηθῶμεν νὰ ὑποβάλωμεν εἰς τὴν Βουλὴν πρότασιν καὶ περὶ τούτου. Ἐπίσης καὶ περὶ ταχυδρομικῆς συγκοινωνίας, ἥν ἀνέφερεν ὁ προαγορεύσας, λέγω, ὅτι ἡ παρατήρησις, ὅτι τὰ τῆς ἐπιστασίας τῆς ταχυδρομικῆς ἐν Καλάμαις διατελοῦσι καὶ ἤδη ὅπως εἶχον κατὰ τὴν πρώτην σύστασιν τῆς ταχυδρομικῆς ὑπηρεσίας, εἶναι ἀκριβής· ἀλλὰ τοῦτο εἶναι ἀληθὲς περὶ πάσης τῆς ταχυδρομικῆς ἡμῶν ὑπηρεσίας. Σήμερον εἶναι αὕτη ὁμοία τῆς κατὰ τὴν πρώτην σύστασιν, ἐνῷ ἔκτοτε ἐγένετο τοιαύτη πρόοδος ἐν τῷ ἐξωτερικῷ περὶ τὰ ταχυδρομικὰ, ὥστε ὑπάλληλος ἱκανώτατος κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς πρώτης συστάσεως τῶν ταχυδρομείων ἐν Ἑλλάδι, σήμερον δὲν θὰ εἶναι κἂν εἰς κατάστασιν νὰ ἐννοήσῃ τὸ σύστημα τῆς ταχυδρομικῆς ὑπηρεσίας ὁποῖον ἐν Εὐρώπῃ ὑπάρχει. Διὰ τοῦτο μετακαλοῦμεν ἀδείᾳ τῆς Βουλῆς, διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ δοθησομένῃ, ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ ὀργανωτὴν τῶν Ταχυδρομείων. Εἰς δὲ τὴν παρατήρησιν τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Ἄρτης, ὅτι τὰ τῶν σιδηροδρόμων πρέπει νὰ ἀποπερατωθῶσιν ἐν συνόλῳ καὶ οὐχὶ κατὰ τμήματα διὰ τῆς προτάξεως τῶν ὠφελίμων γραμμῶν, ἀπαντῶν λέγω, ὅτι εἶμαι ἐντελῶς σύμφωνος πρὸς τὴν ἰδέαν αὐτοῦ, καὶ ὅτι αἱ προτάσεις, τὰς ὁποίας θέλομεν ὑποβάλει εἰς τὴν Βουλὴν, ἀφορῶσαι εἰς πᾶσαν τὴν Ἑλλάδα, θ’ ἀποτελῶσι σύστημα, κατὰ τὸ ὁποῖον, ἐὰν δὲν ἦναι δυνατὸν νὰ πραγματοποιηθῇ ὁλόκληρον τὸ σύμπλεγμα, θ’ ἀποτελῇ ὅμως, ἂν γείνῃ παραδεκτόν, τὴν βάσιν τῆς ἐνεργείας πρὸς πραγματοποίησιν τῆς ἐν παντὶ τῷ Κράτει συγκοινωνίας διὰ τῶν σιδηροδρόμων. Ἤδη ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν σχέδιον νόμου ἀφορῶν εἰς τὸ ὑπὲρ τοῦ ταμείου τῆς ὁδοποιΐας συνομολογηθὲν δάνειον διὰ τὴν κατασκευὴν ἐθνικῶν ὁδῶν. Ὡς πρὸς τὸ δάνειον δὲν εἴχομεν ἀνάγκην ἀδείας τῆς Βουλῆς, διότι διὰ νόμου τοῦ 1878 ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ πραγματοποιήσῃ ὑπὲρ τοῦ ταμείου τῆς ὁδοποιΐας δάνειον 20,000,000 δραχμῶν ἐπὶ τόκῳ ὀκτὼ τοῖς ἑκατόν· ἡμεῖς ἠδυνήθημεν νὰ πραγματοποιήσωμεν δάνειον ἐπὶ τόκῳ 6 καὶ ¾, ἑπομένως οὐδὲν ἄλλο ἔχομεν νὰ πράξωμεν ἢ νὰ ἀνακοινώσωμεν εἰς τὴν Βουλὴν τὴν σύμβασιν, ἵνα ἔχῃ γνῶσιν τῶν ὅρων αὐτῆς. Ἀλλὰ κατόπιν τῆς συμβάσεως ταύτης, ἥτις ἀφαιρεῖ ἀπὸ τοῦ ταμείου τῆς ὁδοποιΐας τὸ ποσὸν τὸ ἀναγκαῖον διὰ τοὺς τόκους καὶ τὸ χρεωλύσιον τοῦ δανείου, διότι προσδιορίζεται καὶ χρεωλύσιον ἓν τοῖς ἑκατὸν, τὸ ὁποῖον ὅμως δὲν θὰ ἄρχεται πληρωνόμενον εἰμὴ μετὰ τὴν πραγματοποίησιν τοῦ ὅλου δανείου, ἤτοι μετὰ πενταετίαν, ἡ ἀφαίρεσις τοῦ ποσοῦ τούτου θ’ ἀφήσῃ τὰ μέσα αὐτῆς ἀνεπαρκῆ πρὸς τὴν συντήρησιν τοῦ συστήματος τῶν ἁμαξιτῶν ὁδῶν καὶ πρὸς τὴν κανονικὴν αὐτῶν ἀνάπτυξιν. Διὰ τοῦτο προτείνομεν, ὅπως ἐκ φόρου εἰδικοῦ ἀποδίδοται εἰς τὸ ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ἐκεῖθεν θέλει λαμβάνεσθαι καθ’ ἑξαμηνίαν διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δανείου. Τὸ δάνειον, ὅπως εἶπον, συνωμολογήθη ἐπὶ τόκῳ 6 καὶ ¾ τοῖς ἑκατόν· ἀλλὰ παρουσιάζει καὶ ἄλλα πλεονεκτήματα ἐπὶ τῶν συνήθως πραγματοποιουμένων χρεωλυτικῶν δανείων ὑπὸ τῶν Κυβερνήσεων ἐν γένει, ὅτι πρῶτον πραγματοποιεῖται εἰς τὸ ἄρτιον, δεύτερον ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ λαμβάνῃ ἑκάστοτε τὸ ποσὸν τοῦ ὁποίου ἔχει ἀνάγκην, ὁ δὲ τόκος νὰ τρέχῃ ἀπὸ τῆς ἡμέρας τῆς καταθέσεως τῶν χρημάτων, καὶ τρίτον ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ μὴ πραγματοποιήσῃ ὁλόκληρον τὸ δάνειον, νὰ πραγματοποιήσῃ οἱονδήποτε μέρος αὐτοῦ, ἔστω καὶ ἐλάχιστον, ἐὰν τυχὸν εὕρῃ κατόπιν ὅρους συμφερωτέρους πρὸς συνομολόγησιν ἄλλου δανείου. Τὸ νομοσχέδιον, ὅπερ ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν, εἶναι λίαν σύντομον. Διὰ τοῦ πρώτου ἄρθρου αὐτοῦ κανονίζεται τὸ προστιθέμενον τέλος εἰς τὰ εἰσαγόμενα εἴδη, εἶναι δὲ τοῦτο ἓν δεκατημόριον ἐπὶ τῶν ἤδη εἰσπραττομένων. Ταυτοχρόνως δὲ ἐν τῷ ἄρθρῳ τούτῳ περιλαμβάνεται διάταξις, καθ’ ἣν ἀπὸ τῆς εἰσαγωγῆς, ἤτοι ἀπὸ τῆς σήμερον, θέλει πραγματοποιεῖσθαι ἡ αὔξησις αὕτη, ἐπὶ τῷ ὅρῳ τῆς ἀποδόσεως τοῦ προσθέτου τέλους, ἐν ᾗ περιπτώσει δὲν ἤθελε ψηφισθῆ τὸ νομοσχέδιον ὑπὸ τῆς Βουλῆς. Ὡς γινώσκετε, τοιαύτη ἄδεια ἐδόθη εἰς τὴν Κυβέρνησιν διὰ νόμου, ψηφισθέντος προπέρυσιν. Ἐὰν δὲν ἐλαμβάνετο ἡ πρόνοια αὕτη, ἤθελεν ἐπωφελεῖσθαι ἡ κερδοσκοπία ἐπὶ τῶν παρακατατεθειμένων ἐν ταῖς διαμετακομίσεσι πρὸς εἰσαγωγὴν αὐτῶν πρὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ νόμου, καὶ τοιουτοτρόπως θὰ ἐζημιοῦτο καὶ τὸ Δημόσιον, ὡς πρὸς τὸ πρόσθετον τέλος, καὶ οἱ ἄλλοι ἐμπορευόμενοι, διὰ τὴν ἀνισότητα ὡς ἐκ τοῦ κέρδους, τὸ ὁποῖον θὰ ἐπραγματοποίουν μόνον ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θὰ εἶχον ἐν τῇ διαμετακομίσει εἴδη ἐκ τῶν οὕτως ἐπιβαρυνομένων. Δεύτερον δὲ ἄρθρον ἔχει τὸ νομοσχέδεον, ἀφορῶν εἰς τὴν ἀπόδοσιν εἰς τὸ ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον ἑκάστοτε θὰ πληρώνηται παρ’ αὐτοῦ ἀπέναντι τῶν τόκων καὶ τοῦ χρεωλυσίου τοῦ δανείου. Τὸ ποσὸν τοῦτο δὲν θὰ ἦναι ἴσον πρὸς τὸ πρόσθετον δεκατημόριον, διότι τὰ εἰσαγωγικὰ τέλη, τοῦ μὲν παλαιοῦ Βασιλείου ἀναβαίνουσιν εἰς 17 περίπου ἑκατομμύρια καὶ πλέον, τὰ δὲ ἐκ τῶν νέων Ἐπαρχιῶν εἰς 2½ ἢ 3· ὥστε ἐν συνόλῳ τὸ δεκατημόριον ἐφαρμόζεται ἐπὶ ποσοῦ 20 ἑκατομμυρίων, καὶ θὰ φέρῃ ὡς πρόσθετον τέλος 2,000,000, ἡ δὲ ὑπηρεσία τοῦ δανείου δὲν θ’ ἀπαιτῇ πλέον τοῦ 1550000 δραχμῶν, ὥστε θὰ ἔχωμεν περίσσευμα ὑπὲρ τῶν γενικῶν ἐσόδων τοῦ Κράτους, περίσσευμα διαρκές· καὶ πλὴν αὐτοῦ θὰ ἔχωμεν κατὰ τὰ πρῶτα ἔτη καὶ ἕτερον περίσσευμα, πρῶτον ἐκ τῆς μὴ πληρωμῆς τοῦ χρεωλυσίου εἰμὴ μετὰ παρέλευσιν τῆς πενταετίας, δεύτερον καὶ ἐκ τῆς μὴ πραγματοποιήσεως αὐτοῦ τοῦ δανείου εἰμὴ κατὰ δόσεις, διότι κατὰ τὰ πρῶτα ἔτη θὰ πληρώνωμεν μόνον τὸν τόκον διὰ τὰς δόσεις τὰς πραγματοποιηθείσας, καὶ διὰ τοῦτο ὁ συνάδελφός μου ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἐν ταῖς προτάσεσιν αὐτοῦ, περὶ προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους, ἀπέβλεψεν ἐν τοῖς ἐσόδοις καὶ εἰς ποσὰ ἐκ τοῦ πόρου τούτου. (Ὅρα παράρτημα).

§27ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Παρακαλῶ νὰ μᾶς ὑποβάλητε τὸν ἀπολογισμὸν τῆς ὁδοποιίας καὶ τὸ Γαλλικὸν ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον ἐζήτησα ἀπὸ τὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, τὸ ἀφορῶν τὴν ἐλάττωσιν τῶν τελῶν ἐπὶ τῶν πανικῶν, διότι αὐτὸ, νομίζω, ἔχει σχέσιν μὲ τὸν νόμον, τὸν ὁποῖον ὑπεβάλατε.

§28ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐννοεῖται ὅτι δὲν εἶναι ἡ παροῦσα ἡ κατάλληλος στιγμή, διὰ νὰ συζητήσωμεν περὶ τῆς σχέσεως τῆς πληροφορίας, τὴν ὁποίαν ζητεῖ ὁ κ. βουλευτὴς Μεσσήνης, πρὸς τὸ προκείμενον θέμα. Σχέσιν βεβαίως ἔχει· κατ’ ἐμὲ ὅμως οὐδὲν ἀποδεικνύεται ἐξ αὐτῆς κατὰ τῆς ἡμετέρας προτάσεως, τὰ δὲ ζητηθέντα θέλομεν ὑποβάλει, ἀλλὰ πλὴν αὐτῶν παρασκευάζομεν καὶ ἕτερόν τι νέον. Ἀπολογισμὸς τοῦ ταμείου τῆς ὁδοποιίας συντάττεται· δυστυχῶς καὶ αὐτός, ὅπως ὁ γενικὸς τοῦ Κράτους ἀπολογισμὸς, δὲν εἶναι ἐνήμερος, ἀλλ’ εἶναι τουλάχιστον κατὰ τοῦτο ὑπέρτερος ἐκείνου, ὅτι ὑπάρχει πλήρης καὶ δεδοκιμασμένος. Καθυστερεῖ δύω ἔτη, διότι νομίζω ὁ τελευταῖον δημοσιευθεὶς εἶναι ὁ τοῦ 1879. Ἀλλὰ δὲν ἀρκεῖ ὁ ἀπολογισμός. Ὅταν δὲν ὑπάρχῃ ἀπέναντι τοῦ ἀπολογισμοῦ προϋπολογισμὸς, πρὸς τὸν ὁποῖον ν’ ἀντιπαραβάλληται, δὲν ἀποτελεῖ τὸν ἐπιδιωκόμενον ἔλεγχον, καὶ διὰ τοῦτο ἐφρόντισα ὅπως καταρτίσωμεν προϋπολογισμὸν τοῦ ταμείου τῆς ὁδοποιίας, τὸν ὁποῖον ἐλπίζω, ὅτι ἐντὸς ὀλίγων ἡμερῶν θέλω δυνηθῆ νὰ ὑποβάλω πρὸς ὑμᾶς. Δὲν ὑπῆρξε δυνατὸν νὰ ἔχω ἕτοιμον ἤδη αὐτόν, διότι ἀπαντᾷ ἡ σύνταξις αὐτοῦ μεγίστας δυσχερείας· εἶναί τι ὅλως νέον, τὰ δὲ τῆς ὁδοποιίας διευθύνονται ἄνευ συστήματος· ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἔχει σχεδὸν αὐθαίρετον ἐξουσίαν ὡς πρὸς τὰ τοῦ κανονισμοῦ τῶν τῆς ὁδοποιίας. Ὁ καταρτισμὸς τοῦ πρώτου προϋπολογισμοῦ παρουσιάζει δυσχερείας, διότι ἔπρεπε νὰ ἐξευρεθῶσιν αὐταὶ αἱ βάσεις, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἤθελε στηριχθῆ. Συνοδεύεται τὸ νομοσχέδιον καὶ δι’ αἰτιολογικῆς συντόμου ἐκθέσεως.

§29Χ. ΧΡΗΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε πρόεδρε, παρακαλῶ νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψιν ὅλας τὰς ἐπαρχίας.

§30ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἀμφιβολία περὶ τούτου. Ἤδη ἔρχομαι νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν ἕτερον νομοσχέδιον λίαν κατεπεῖγον. Ἡ ἐπιστράτευσις πρέπει νὰ λήξῃ· δὲν δύναται ὅμως νὰ λήξῃ, ἐὰν δὲν ψηφισθῇ μέτρον τι προσωρινὸν, κανονίζον τὰ τοῦ στρατοῦ, ἕως τῆς ἐποχῆς, κατὰ τὴν ὁποίαν θέλει ψηφισθῆ ὁ ὁριστικὸς ὀργανισμὸς τοῦ στρατοῦ. Ἐὰν σήμερον διὰ Διατάγματος ἐκηρύττετο ἡ λῆξις τῆς ἐπιστρατεύσεως, θὰ ἐπανήρχοντο τὰ τοῦ στρατοῦ εἰς ἣν κατάστασιν ἦσαν πρὶν, δηλ. εἰς δύναμιν πολλῷ μικροτέραν ἐκείνης, τὴν ὁποίαν ὅλοι συμφωνοῦμεν σήμερον, ὅτι πρέπει νὰ διατηρήσωμεν ἐν ἐνεργείᾳ, ἑπομένως εἶναι ἀνάγκη, ὅπως ἡ Βουλὴ κανονίσῃ ἐν τῷ μεταξὺ τούτῳ τὰ τῆς δυνάμεως τοῦ στρατοῦ, τὰ τῶν στελεχῶν αὐτοῦ, καὶ τοῦτο προτείνω, ἵνα κανονισθῇ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ καθεστῶτος. Ἕτερον ὅμως ζήτημα σπουδαιότερον ἔτι εἶναι τὸ ἀφορῶν εἰς τοὺς μὴ προσελθόντας ἐπιστράτους, ἢ εἰς τοὺς προσελθόντας βραδέως καὶ μήπω ὑπηρετήσαντας τὸν χρόνον τὸν θεωρούμενον ὡς ἐπαρκῆ, ὡς ἀνταποκρινόμενον πρὸς τὸν χρόνον, ἐφ’ ὃν ὑπηρέτησαν οἱ ἀρχῆθεν ὑπακούσαντες εἰς τὴν φωνὴν τοῦ καθήκοντος. Ἐὰν οὐδὲν ληφθῇ μέτρον περὶ αὐτῶν, οὗτοι εἶναι μὲν ποινικῶς καταδιωκτέοι, ἀλλ’ ἐκ τῆς ποινικῆς ταύτης καταδιώξεως ἐπέρχεται ἡ ἱκανοποίησις τοῦ νόμου, οὐδεμία ὅμως ἐπέρχεται ἄμεσος ὠφέλεια πρὸς τὴν δύναμιν τοῦ στρατοῦ. Πᾶσαν τὴν ὠφέλειαν, τὴν ὁποίαν ἡ Πολιτεία εἶχε δικαίωμα νὰ ἀρυσθῇ ἐκ τῆς ὑπηρεσίας αὐτῶν, τὴν ἀπεστερήθη ἄνευ οὐδενὸς ἀνταλλάγματος, ἡ δὲ τιμωρία εἶναι καὶ αὕτη πρόσθετον βάρος διὰ τὸ Κράτος. Ἐπειδὴ δὲ ὁ στρατὸς ἡμῶν ἔχει σήμερον δύναμιν λίαν ἀνεπαρκῆ, μέτρον τι, μετατρέπον ἐν μέρει τὴν ποινὴν εἰς ὑπηρεσίαν ἐν τῷ στρατῷ, θέλει ἀνταποκριθῆ καὶ εἰς τὴν ἀνάγκην ταύτην. Εἶναι δὲ τὸ μέτρον αὐτὸ σύμφωνον πρὸς τὰς ἀπαιτήσεις τῆς ἀρχῆς τῆς ἰσότητος, διότι δὲν εἶναι δίκαιον, ὅπως ἐκεῖνοι, οἵτινες ἀπέσχον νὰ προσέλθωσι, ἀποφύγωσι τὴν ὑποχρέωσιν τῆς ὑπηρεσίας, εἰς τὴν ὁποίαν ὑπεβλήθησαν οἱ ἄλλοι. Ἀλλ’ εἶναι δίκαιον ἀπέναντι τῆς ὑποχρεώσεως πρὸς ὑπηρεσίαν ἡ ποινὴ νὰ ᾖ ἐπιεικὴς, καὶ διὰ τοῦτο προτείνομεν, ἵνα ἡ μὲν ὑπηρεσία τῶν προσερχομένων καὶ τῶν μήπω ἐξυπηρετησάντων ὁρισθῇ εἰς ἑξάμηνον, ἡ δὲ ποινὴ ὁρισθῇ πειθαρχικὴ κράτησις δεκαπενθήμερος. Ταῦτα τὰ μέτρα θ’ ἀφορῶσι μόνον εἰς τοὺς ἐπιστράτους τοὺς ἔχοντας ὑποχρέωσιν ἐξ ἐπιστρατεύσεως, οἵτινες ἤθελον προσέλθει οἰκειοθελῶς, ἐκεῖνοι ὅμως, οἵτινες δὲν προσέρχονται, ἀλλὰ συλλαμβάνονται, ἐξακολουθοῦσιν ὑποκείμενοι εἰς τὰς διατάξεις τοῦ νόμου περὶ ποινικῆς καταδιώξεως, ἔχοντες προσέτι καὶ τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ὑπηρετήσωσιν, ὅπως καὶ οἱ ἄλλοι, ἐπὶ ἑξάμηνον. Ἡ κατάργησις τῆς ἐπιστρατεύσεως ἐπιβάλλει εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἑτέραν σκέψιν, ἀφορῶσαν εἰς κατηγορίαν τινὰ ὑποχρέων, τὴν κατηγορίαν τῶν εἰς τὰς βοηθητικὰς ὑπηρεσίας κατατασσομένων. Διαρκούσης τῆς ἐπιστρατεύσεως, οἱ τῆς κατηγορίας ταύτης ἐπίστρατοι παρεῖχον χρήσιμον ὑπηρεσίαν εἰς τὸν στρατὸν, ἀλλ’ ἤδη καταργουμένης τῆς ἐπιστρατεύσεως, οἱ εἰς τὰς βοηθητικὰς ὑπηρεσίας κατατεταγμένοι ἀντὶ ὠφελείας εἰς τὸν στρατὸν εἶναι ἄχθος, ἄχθος εἰς τὰς οἰκογενείας των, ἄχθος εἰς ἑαυτοὺς, καὶ ἄχθος εἰς τὸν στρατόν. Διὰ τοῦτο προτείνομεν, ὅπως οἱ εἰς τὴν κατηγορίαν ταύτην ἀνήκοντες ὑπόκηνται μόνον εἰς τὴν διάταξιν τοῦ νόμου, καθ’ ἣν καλοῦνται πάντες οἱ μέχρι τῆς ἡλικίας τοῦ 40 ἔτους εἰς τὸν στρατὸν, ὅταν τὸ Κράτος διατελῇ ἐν καταστάσει πολέμου, τουτέστι προτείνομεν ὅπως ἐν καιρῷ εἰρήνης, ἐν καιροῖς ὁμαλοῖς, ἀπαλλαχθῶσιν οὗτοι τῆς ὑπηρεσίας. Νομίζω, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο θέλει θεωρηθῆ παρὰ τῆς Βουλῆς λίαν κατεπεῖγον.

§31ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§32ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν προτείνω νὰ ψηφισθῇ τοῦτο ἤδη εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν, διότι ἴσως γείνῃ τις ἀντίῤῥησις, καὶ οὐδεὶς δύναται νὰ θεωρήσῃ, ὅτι τοιαύτη ἀπόφασις δύναται νὰ ληφθῇ κατὰ πλειονοψηφίαν· ἀλλὰ ἐὰν δὲν ἀποφασίσῃ ἡ Βουλὴ παμψηφεὶ καὶ μηδενὸς ἐξαιρουμένου ὅπως ἀναγνωσθῇ σήμερον, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ τυπωθῇ ἀμέσως, ὅπως ψηφισθῇ εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν τὴν προσεχῆ Δευτέραν. Ἀλλ’ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει πρέπει ὅλοι ν’ ἀποφασίσωμεν νὰ προσερχώμεθα μέχρι τῆς Τετάρτης διὰ νὰ δυνηθῶμεν νὰ ψηφίσωμεν αὐτὸ εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν πρὸ τῶν ἑορτῶν.

§33ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ.........

§34ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ δὲν προβλέπεται περὶ τῆς διατάξεως εἰς ἣν ἀφορᾷ ἡ ἐρώτησις τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ, οὐδὲ περὶ ἄλλων διατάξεων, περὶ ὧν ἐγένετο κατὰ καιροὺς λόγος ἐνταῦθα. Περὶ τούτων πραγματεύεται ἕτερον νομοσχέδιον, ἀναθεωροῦν πάντα τὰ τῆς στρατολογίας. Ἐνταῦθα περιλαμβάνομεν μόνον ὅσα εἶναι ἀπολύτως ἀναγκαῖα πρὸς τὴν ἄρσιν τῆς ἐπιστρατεύσεως. (Ὅρα παράρτημα).

§35ΠΟΛΛΟΙ. Ν’ ἀναγνωσθῇ. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ καὶ τὸ 1 ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου). (Ἀναγινώσκεται τὸ δεύτερον ἄρθρον.)

§36ΠΕΤΡΙΤΣΗΣ. Ὅταν ἡ πατρὶς προσεκάλεσε τὰ τέκνα της νὰ τὴν προασπίσωσιν οἱ μὲν προσελθόντες εὐχαρίστως ὑπέστησαν ἐπὶ δύω σχεδὸν ἔτη πλείστας ὅσας κακουχίας, οἱ δὲ ἐφυγοστράτησαν, ἀπελθόντες εἰς Εὐρώπην καὶ ἀλλαχοῦ. Σήμερον ὅμως, ὅτε παρῆλθεν ὁ κίνδυνος, δέον νὰ τιμωρηθῶσιν αὐστηρῶς, καθόσον δὲν τοῖς εἶναι δύσκολον νὰ προσέλθωσι καὶ νὰ ὑπηρετήσουν κατὰ τύπους. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ τοῖς ἐπιβληθῇ ποινὴ πολὺ αὐστηρὰ, καθόσον ἄλλοτε, ἐὰν τύχῃ ἀνάγκη νὰ προσκληθοῦν οἱ πολῖται εἰς τὰ ὅπλα, κανεὶς δὲν θὰ προσέλθῃ, καθόσον προκαταβολικῶς θὰ γνωρίζῃ, ὅτι μετὰ τὸ τέλος τοῦ πολέμου, εἴτε ὁποιασδήποτε ἄλλης ἀνάγκης τῆς πατρίδος, νόμος εὐεργετικὸς καὶ πάλιν θὰ τὸν ἀπαλλάξῃ. Σέβομαι πολὺ τὰς ἀρχὰς τοῦ κ. προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ εἶμαι τῆς μερίδος του, οὐχ ἧττον ὅμως εἰς αὐτὸ τὸ ζήτημα διαφωνῶ, καὶ διαφωνῶ κυρίως, καθόσον πρόκειται περὶ σπουδαίου ζητήματος.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ δεύτερον ἄρθρον παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνονται δεκτὰ καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου).

§38ΨΥΛΛΑΣ. Πρὸ τῆς ψηφίσεως τοῦ συνόλου θὰ κάμω μίαν παρατήρησιν. Παρακαλῶ ὑμᾶς, κ. Πρωθυπουργὲ, νὰ μοὶ δώτητε τὴν πληροφορίαν, ἐὰν οἱ ἀπαλλαχθέντες δι’ οἱονδήποτε λόγον, π. χ. διότι ὁ ἕτερος τῶν δύω ἀδελφῶν ὑπηρετεῖ ἐν τῷ στρατῷ καὶ ἔτυχεν οὕτω ἀπαλλαγῆς ἢ ἀναβολῆς κατατάξεως, κατὰ τὴν καθιερωθεῖσαν τότε φράσιν, ἐὰν οὗτοι, λέγω, οἵτινες ἦσαν ὑπόχρεοι νὰ προσέλθωσιν εἰς τὸν στρατὸν, συνεπείᾳ τοῦ ψηφισθέντος κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον νόμου περὶ καταργήσεως τῶν ἀπαλλαγῶν, θὰ κληθῶσι σήμερον πάλιν εἰς τὸν στρατὸν καὶ θὰ ὦσιν ὑπόχρεοι νὰ προσέλθωσι δυνάμει τοῦ ψηφιζομένου νῦν νόμου ὡς ἀνυπότακτοι.

§39ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Πᾶς ὅστις ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ προσέλθῃ εἰς τὸν στρατὸν, ὑπάγεται εἰς τὰς διατάξεις τοῦ παρόντος νόμου’ ἐὰν διὰ μέτρου μεταγενεστέρου ἀπηλλάγη τῆς ὑποχρεώσεως ταύτης δὲν ἐπανερχόμεθα ἐπὶ τὰ τετελεσμένα. Ὡς πρὸς δὲ τὸν χρόνον, παρατηρῶ εἰς τὸν ἀξιότιμον προαγορεύσαντα Βουλευτὴν Σύρου, ὅτι σήμερον δὲν δυνάμεθα περὶ αὐτοῦ ν’ ἀποφασίσωμεν ἄλλως ἢ ὅπως ἀπεφασίσαμεν, διότι γινώσκει, ὅτι διὰ μέτρου, ληφθέντος καὶ ἐφαρμοζομένου πρὸ καιροῦ, οἱ ἐπὶ ἑξάμηνον ὑπηρετήσαντες ἀποστέλλονται εἰς ἀόριστον ἄδειαν, ἤτοι ἀπολύονται. Δὲν εἶναι λοιπὸν σήμερον δυνατὸν νὰ ἐπιβαρύνωμεν τοὺς ἄλλους διὰ μέτρου αὐστηροτέρου.

§40ΚΑΤΡΙΒΑΝΟΣ. Περὶ χωροφυλάκων ἐπιστράτων τί μέτρον λαμβάνετε;

§41ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Περὶ τῶν ἐπιστράτων χωροφυλάκων ἡ Κυβέρνησις δὲν εὗρεν ἐν τῷ γραφείῳ πληροφορίας πόσοι εἶναι οὗτοι, διότι ἡ ἀπόφασις αὐτῆς δὲν δύναται νὰ μὴ ἐπηρεασθῇ ἐκ τοῦ ἀριθμοῦ. Ὡς εἶπον, ὁ στρατὸς παρουσιάζει πολλὰ κενὰ, εἶναι ἀνεπαρκὴς πρὸς τὰς παρούσας ἀνάγκας τῆς ὑπηρεσίας· ἐὰν ἄρα ἀποδειχθῇ, ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐπιστράτων, τῶν δεχθέντων ὑπηρεσίαν ἐν τῇ χωροφυλακῇ, εἶναι μέγας, δὲν θὰ ἦναι εὔκολον νὰ ληφθῇ ὡς πρὸς αὐτοὺς ἐπιεικὲς μέτρον. Περὶ μέτρου αὐστηρᾶς δικαιοσύνης δὲν πρόκειται· ἀναντιῤῥήτως οὗτοι δὲν ἔχουσι τὸ δικαίωμα κατὰ νόμον ν’ ἀπαιτήσωσι τὴν ἀπαλλαγήν, πρόκειται περὶ μέτρου ἐπιεικείας. Ἂν ἄρα ἡ ἐπιείκεια δύναται νὰ συμβιβασθῇ μετὰ τοῦ συμφέροντος τοῦ Κράτους καὶ τοῦ στρατοῦ, θέλομεν ποιήσει χρῆσιν ἐπιεικείας. Ἂν ὅμως εἴδωμεν ὅτι τὸ ἐπιεικὲς μέτρον....

§42ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. 800 εἶναι.

§43ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Πῶς εἶναι δυνατὸν ἐξώδικος πληροφορία νὰ ἦναι ἀκριβὴς, ἀφοῦ ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τοῦτο δὲν εἶναι γνωστόν; Δύνανταί τινες νὰ φρονῶσι, ὅτι εἶναι κατὰ προσέγγισιν 800, 1000 ἢ 2000, ἀλλὰ τοῦτο στερεῖται ἀκριβείας. Ὅ,τι ἐπράξαμεν ἡμεῖς, εἶναι ὅτι ἐδώκαμεν τηλεγραφικὰς διαταγὰς εἰς ἁπάσας τὰς Μοιραρχίας τηλεγραφικῶς νὰ ἀναφέρωσι περὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν εἰς τὴν κατηγορίαν ταύτην ἀνηκόντων χωροφυλάκων. Εὐθὺς ὡς λάβωμεν τὰς τηλεγραφικὰς ἀπαντήσεις, θέλομεν διασκεφθῆ, ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν τὸν ὅλον ἀριθμόν.

§44ΚΟΡΠΑΣ. Νομίζω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι συμβαίνει ἐπὶ τοῦ προκειμένου κἄτι τι, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως. Εἰς τὴν χωροφυλακὴν τὰ στρατολογικὰ γραφεῖα, ὅτε προσήρχοντο οἱ ἐπίστρατοι, κατέταξαν μερικοὺς ἐπὶ ὡρισμένῃ θητείᾳ, ἐπὶ τετραετίᾳ, ὡς ὁρίζει ὁ κανονισμὸς τῆς χωροφυλακῆς.

§45ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Τοὺς ἐξηπάτησαν τὰ στρατολογικὰ γραφεῖα, καὶ πρὸ πάντων τὸ στρατολογικὸν γραφεῖον Κερκύρας, εἰπὸν εἰς αὐτοὺς, ὅτι θὰ ὑπηρετήσωσιν ὅσον καὶ οἱ ἐπίστρατοι τῶν ἄλλων Σωμάτων, καὶ οὐχὶ τετραετῆ θητείαν.

§46ΚΟΡΠΑΣ. Ἀδιαφορῶ περὶ αὐτοῦ. Ὑπάρχει καὶ δευτέρα κατηγορία, τὴν ὁποίαν συγχέουσί τινες καὶ δὲν γίνεται διάκρισις. Ὅτε τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν παρετήρησεν, ὅτι ὁ στρατὸς ἠραιώθη, διέταξε δι’ ἐγκυκλίου διαταγῆς του ὅλα τὰ Σώματα νὰ προσκαλέσωσι τοὺς ἐπιθυμοῦντας νὰ καταταχθῶσιν εἰς τὸ σῶμα τῆς χωροφυλακῆς ὁπλίτας, ὑπὸ τὸν ῥητὸν ὅρον νὰ ἀναλάβωσιν ὑποχρέωσιν τετραετοῦς θητείας. Τοιοῦτοι λοιπὸν ἐδήλωσαν οἰκείᾳ βουλήσει καὶ κατετάχθησαν πολλοί. Νομίζω, ὅτι δι’ αὐτοὺς δὲν πρέπει νὰ ληφθῇ οὐδὲν ἐπιεικὲς μέτρον. Τρίτη κατηγορία εἶναι ἐκεῖνοι, τοὺς ὁποίους κατέταξαν τὰ στρατολογικὰ γραφεῖα, καὶ διὰ τοὺς ὁποίους ἀληθῶς ἔγειναν πολλαὶ παρανοήσεις, διότι ἐπίστρατοί τινες προσῆλθον νὰ ὁρκισθῶσι μὲ τὴν ἰδέαν, ὅτι θὰ ὑπηρετήσωσιν εἰς τὴν χωροφυλακὴν, ὡς καὶ εἰς τὰ πεζικὰ σώματα, δι’ αὐτοὺς νομίζω, ὅτι ἀπαιτεῖται ἐπιεικές τι μέτρον, διότι πολλοὶ ἠπατήθησαν τῷ ὄντι, εἴτε διότι οἱ διευθύνοντες τὰ στρατολογικὰ ταῦτα γραφεῖα δὲν ἦσαν κατάλληλοι, εἴτε διότι δὲν ἐγνώριζον τὰς συνεπείας τοῦ νόμου· αὐτοὶ ὡρκίσθησαν καὶ ἀνέλαβον, οὕτως εἰπεῖν, ἀκουσίως ὑποχρέωσιν. Ἀλλ’ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι μετετέθησαν κατόπιν, καὶ οἵτινες εἶχον ὑπηρετήσει ἑξάμηνον εἰς τὰ πεζικὰ καὶ ἐζήτησαν μόνοι των νὰ μετατεθῶσιν εἰς τὸ σῶμα τῆς χωροφυλακῆς, νομίζω ὅτι αὐτοὶ δὲν δικαιοῦνται νὰ ἐπικαλεσθῶσιν ἐπιεικὲς μέτρον· ἂν λοιπὸν ἐξαιρέσωμεν τοὺς τῶν δύω κατηγοριῶν, ἡ πρώτη δὲν εἶναι τόσον πολλαὶ, ὅσους ἴσως ὑποθέτουν τινές. Νομίζω, ὅτι εἶναι 300 ἢ 400, δὲν πιστεύω νὰ ἦναι περισσότεροι. Περὶ αὐτῶν εἶναι ζήτημα, ἐπὶ τοῦ ὁποίου θ’ ἀποφανθῇ ἡ Κυβέρνησις ἂν δύναται νὰ τοὺς ἀπολύσῃ ἢ ὄχι· ἀλλ’ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι, ἀφοῦ ὑπηρέτησαν ἑξάμηνον, μετέβησαν εἰς τὴν χωροφυλακὴν, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ μείνουν.

§47ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐπειδὴ θὰ λάβωμεν ἀπόφασιν προσεχῶς ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, ἀφοῦ γίνεται ἤδη λόγος περὶ αὐτοῦ ἐν τῇ Βουλῇ, πρέπει νὰ ἐκφραζώμεθα καθαρῶς, διὰ νὰ μὴ ὑπάρχῃ τις παρεννόησις. Ὑπῆρχεν ἰδέα ὅτι οἱ ἐπίστρατοι, οἱ καταταχθέντες ὡς χωροφύλακες, ἀνήκουν εἰς διαφόρους κατηγορίας, ὅτι τινὲς τούτων κατετάχθησαν ἐπὶ ἐνιαυσίῳ εἰς τὴν χωροφυλακὴν θητεία, ὅτι ἄλλοι κατετάχθησαν ἐπὶ ἀορίστῳ θητείᾳ καὶ ὅτι ἄλλοι κατετάχθησαν ἐπὶ τετραετῆ θητείᾳ. Ἀλλὰ πάντα ταῦτα ἀποδεικνύονται μὴ ἀκριβῆ· ὁ κανονισμὸς τῆς χωροφυλακῆς δὲν ἐπιτρέπει κατάταξιν ἄλλην παρὰ τὴν τετραετῆ, ἑπομένως δὲν δύναται νὰ γείνῃ διάκρισις ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι ἐδήλωσέ τις ἐκ τῶν προτέρων, ὅτι ἐννοεῖ νὰ καταταχθῇ ἐπὶ ἓν ἔτος, διότι ἡ τοιαύτη δήλωσις οὐδεμίαν εἶχε νομικὴν ἰσχύν. Αὐτὰ ἐλέχθησαν καὶ ἐνταῦθα, ἀποδεικνύονται ὅμως μὴ ἀκριβῆ, οὔτε καὶ ἀόριστος ἐγγραφὴ δύναται νὰ ὑπάρξῃ, διότι ὁ κανονισμὸς τῆς χωροφυλακῆς μίαν μόνον κατηγορίαν παραδέχεται, τὴν τῶν κατατασσομένων ἐπὶ τετραετεῖ θητείᾳ· ἡ ἑτέρα διάκρισις, περὶ τῆς ὁποίας ποιεῖται ἤδη λόγον ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Κέας, νομίζω ὅτι δὲν στηρίζεται ἐπὶ εὐλόγου ἐκτιμήσεως τῶν περιστάσεων, διότι δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω διατὶ θὰ θεωρήσῃ τις, ὅτι ἐπλανήθη μᾶλλον ὁ ἐπίστρατος, ὁ ὁποῖος ἐνώπιον τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου ἐδήλου, ὅτι θέλει νὰ καταταχθῇ εἰς τὴν χωροφυλακὴν καὶ οὐχὶ εἰς ἕτερον σῶμα, παρὰ ὁ ἐν τῷ στρατῷ ἐπὶ ἑξάμηνον ὑπηρετήσας, ὁ ὁποῖος κατόπιν τῆς ἐγκυκλίου τῆς Κυβερνήσεως ἐδήλου, ὅτι θέλει νὰ ἐπωφεληθῇ ἐκ τῆς διαταγῆς ταύτης καὶ νὰ μεταβῇ ἀπὸ τοῦ σώματος, ἐν ᾧ ὑπηρετεῖ, εἰς τὸ ἕτερον σῶμα· ἂν ὁ εἷς ἠδύνατο νὰ πλανηθῇ, καὶ ὁ ἕτερος ἠδύνατο νὰ πλανηθῇ. Ἂν ἄρα θεωρήσωμεν σπουδαῖον τοῦτον τὸν λόγον τῆς πλάνης καὶ ἐπ’ αὐτὸν στηρίξωμεν ἀπόφασιν, μοὶ φαίνεται, ὅτι εἶναι ἄδικον τὴν ἀπόφασιν ταύτην νὰ ἐφαρμόσωμεν ὡς πρὸς τὴν μίαν κατηγορίαν καὶ οὐχὶ πρὸς τὴν ἄλλην. Ἤδη ἀναμένομεν τὰς πληροφορίας. Ἀφοῦ τὰς λάβωμεν, ἂν ἴδωμεν, ὅτι δυνάμεθα νὰ προβῶμεν εἰς τὸ ἐπιεικὲς μέτρον ἄνευ μεγάλης ἐξασθενήσεως τοῦ στρατοῦ, θέλομεν τὸ πράξει, ἄλλως θέλομεν περιμένει μέχρις οὗ συμπληρωθῶσιν αἱ τάξεις τοῦ στρατοῦ ἐκ νέων κληρωτῶν, καὶ τότε νὰ προβῶμεν εἰς χρῆσιν μέτρου ἐπιεικείας.

§48Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. (Ὅρα παράρτημα).

§49ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, ἐδῶ γίνεται ἓν ἀδίκημα, καὶ ἐπειδὴ ἐνδιαφέρεται ἰδίως ἡ ἐπαρχία μου, διὰ τοῦτο μὲ βλέπετε ἐνδιαφερόμενον καὶ λαβόντα τὸν λόγον. Ὅταν ἡ Βουλὴ ῥητῶς ἔδωκε τὸ δικαίωμα εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν νὰ κατατάξῃ ἐπιστράτους καὶ ὡς χωροφύλακας, ὡς εὐζώνους εἰς τὰ εὐζωνικὰ τάγματα, δυνάμει δὲ τῆς ἀδείας ταύτης ὁ τότε ὑπουργὸς κατέταξεν ἐναντίον τοῦ νόμου τῆς χωροφυλακῆς ὡς καὶ εὐζώνους, μοὶ φαίνεται, ὅτι δὲν δικαιοῦται σήμερον ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, ἀφοῦ ἡ Βουλὴ τῇ αἰτήσει τοῦ τότε ὑπουργοῦ ἔδωκε τὸ τοιοῦτον δικαίωμα ἐναντίον τοῦ νόμου, καὶ διετάχθησαν τὰ στρατολογικὰ συμβούλια νὰ δεχθῶσιν ἐπιστράτους χωροφύλακας καὶ εὐζώνους, σήμερον, ὅτε διὰ νόμου ἡ ἐπιστρατεία παύει, οὗτοι νὰ ἐξακολουθῶσιν ἐν τούτοις νὰ ὑπηρετῶσιν ἐν τῷ στρατῷ· διότι ἡ ἐπιστρατεία τί ἄλλο σημαίνει παρὰ μίαν κατάστασιν ἐμπόλεμον; Ἔχετε σήμερον τοιαύτην κατάστασιν; Διὰ τί λοιπὸν νὰ ὑποχρεώσωμεν τοὺς πολίτας νὰ ἐξακολουθῶσι νὰ πληρώνωσι τὸν φόρον τοῦ αἵματος, ἐνῷ αὐτὴ ἡ κατάστασις δὲν ὑπάρχει; Ἀναντίῤῥητον εἶναι καὶ διὰ τῆς λογικῆς ἀποδεικνύεται, ὅτι τοῦτο εἶναι μία μεγάλη ἀδικία, ἡ ὁποία προσγίνεται εἰς τοὺς ἄνω ῥηθέντας ἄνδρας. Ἐκτὸς τούτου, τὸ Συνταγματικὸν πολίτευμα ἀπαιτεῖ τὴν ἰσότητα, καὶ ὅταν ἰσότης ὑπάρχῃ, οὐδεὶς παραπονεῖται· ὅταν ὅμως δὲν ὑπάρχῃ ἰσότης, ἄρχονται τὰ παράπονα. Εἴτε δικαίως, εἴτε ἀδίκως ἡ παρελθοῦσα Κυβέρνησις ἀπέλυσε χωροφύλακας ἕνεκα ἐπιτακτικῶν λόγων· διετάχθησαν αἱ Μοιραρχίαι ν’ ἀπολύσωσι τοὺς χωροφύλακας ἐκείνους, οἵτινες ἐπὶ ἀορίστῳ ὡρκίσθησαν, (δὲν ἐνθυμοῦμαι ἂν ἦναι ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τοῦ κ. Καραϊσκάκη ἢ ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τοῦ κ. Βαλτινοῦ)· ἐν τούτοις αἱ Μοιραρχίαι, πρὸ πάντων ἡ Μοιραρχία Εὐβοίας, ἀπέλυσε πολλοὺς ἐπιστράτους χωροφύλακας. Ἀφοῦ λοιπὸν τὸ τοιοῦτον ἔλαβε χώραν, ἀφοῦ τινες χωροφύλακες ὡς ἐπίστρατοι ἀπελύθησαν, σήμερον νὰ κατακρατῶνται τῆς αὐτῆς κατηγορίας ἐπίστρατοι χωροφύλακες, εἶναι μία ἀδικία, τὴν ὁποίαν δὲν δυνάμεθα νὰ ὑποφέρωμεν.

§50ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὥστε θέλετε νὰ θεωρήσωμεν ὡς νόμον τὴν παρανομίαν.

§51ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Θέλω νὰ θεωρήσωμεν ὡς καθῆκον τὴν ἀπόλυσιν τῆς κατηγορίας ταύτης, ἀφοῦ σήμερον ἡ κατάστασις τῆς ἐπιστρατείας δὲν ὑπάρχει, καὶ σκοποῦμεν νὰ ζήσωμεν ἐν εἰρήνῃ· ἐκτὸς ἂν νομίζητε, ὅτι ἡ κατηγορία αὕτη δέον νὰ τιμωρηθῇ, προθυμοποιηθεῖσα νὰ προσέλθῃ καὶ ὑπηρετήσῃ εἴτε ἐν ταῖς τάξεσι τῆς χωροφυλακῆς, εἴτε ἐν ταῖς τάξεσι τῶν εὐζωνικῶν ταγμάτων. Τὸ πνεῦμα τῆς ἐπιεικείας νὰ δεσπόσῃ παρ’ ὑμῖν, ἀφοῦ γινώσκετε, ὅτι ἡ γεωργία ἔχει ἀνάγκην χειρῶν καὶ πολλαὶ οἰκογένειαι κατεστράφησαν καὶ καταστρέφονται εἰσέτι, εἴτε διότι ὑπηρέτησαν ἐπίστρατοι εἰς τὰ πεζικά, εἴτε εἰς τὴν χωροφυλακήν. Ἀφοῦ τοιαύτη ὅθεν ὑπάρχει ἔλλειψις χειρῶν, δυστυχῶς δὲ ὅλαι αἱ Ἐπαρχίαι πάσχουσιν ἕνεκα τούτου, πῶς δὲν ἐξέλιπεν ἡ κατάστασις τῆς ἐπιστρατείας! Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ ἓν ἐπιεικὲς μέτρον.

§52Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Κύριοι, τὸ ζήτημα εἶναι κατὰ τοσοῦτον σπουδαῖον, καθ’ ὅσον πλησιάζει νὰ ἐξομοιωθῇ μὲ τοὺς καθυστερουμένους φόρους τοῦ Κράτους, οἵτινες σήμερον ἀναγράφονται παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν εἰς τὸ ποσὸν τῶν 50 ἢ 60 ἑκατομμυρίων. Εἶναι κίνδυνος τὰ τοῦ στρατοῦ νὰ λάβωσι τὸν αὐτὸν χαρακτῆρα, καὶ ἡ πρόθεσις τῶν πλείστων περὶ μέτρων ἐπιεικείας θὰ δώσῃ τὸ παράδειγμα τῆς ἀσεβείας πρὸς τὸν Νόμον καὶ θὰ κατορθώσῃ ὥστε τὰ τοῦ στρατοῦ νὰ τεθῶσιν εἰς ἴσην μοίραν μὲ τὰ καθυστερούμενα τῶν φόρων. Αἱ λεγόμεναι πλάναι, αἱ ἀποδιδόμεναι ἀνεπιδεξιότητες εἴτε τῶν προσελθόντων νὰ ὁρκισθῶσιν, εἴτε τῶν διευθυνόντων τὰ στρατολογικὰ γραφεῖα, εἶναι προφάσεις. Νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει μίαν μόνην ὑποχρέωσιν, νὰ ἐπιβάλλῃ τὴν ὑποταγὴν εἰς τὸν Νόμον ἐπὶ τῇ βάσει τῶν μητρώων τῆς κατατάξεως. Τὸ πρωτόκολλον τῆς ὁρκωμοσίας εἶναι ὑποχρέωσις, τὴν ὁποίαν ὀφείλει νὰ τηρήσῃ τὸ Κράτος, οἱοσδήποτε καὶ ἂν ἦναι ὁ χρόνος τῆς ὑπηρεσίας.

§53ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Τοὺς ἐξηπάτησαν.

§54Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἠξεύρω ὅτι δυνάμει αὐτῶν τῶν ὑπηρεσιῶν ἔγινες Βουλευτής.

§55ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Εἰς πάντα ἄλλον ἐπετρέπετο νὰ εἴπῃ τοῦτο καὶ οὐχὶ εἰς ἐσέ, ὅστις ἐπέτυχες δι’ ἐπεμβάσεων, κατακλύσας τὴν ἐπαρχίαν Οἰτύλου δι’ ὑπαξιωματικῶν, ἐνωμοταρχῶν καὶ χωροφυλάκων, καὶ τοῦ ὁποίου κατ’ ἐπιείκειαν ἐπεκυρώθη παρὰ τῆς Βουλῆς ἡ ἐκλογή· ἐγὼ δὲ τρὶς ἐξελέγην ἀπών. (Θόρυβος).

§56Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Λέγω λοιπὸν, ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἄλλως νὰ πράξῃ, αὐξάνουσα τὸν χρόνον τῆς ὑπηρεσίας, οὔτε ἐλαττώνουσα αὐτὸν καὶ κατὰ μίαν κἂν ὥραν. Τὸ τοιοῦτο μέτρον ἀνταποκρίνεται πρὸς τὴν ἰσότητα τῶν δικαιωμάτων καὶ τῶν ὑποχρεώσεων. Πᾶν ἄλλο μέτρον θὰ ἦναι ἄδικον, καὶ τοσοῦτο μᾶλλον ἄδικον, καθ’ ὅσον τὸ μέλλον θὰ ἐπικαλῆται πάντοτε τὸ τοιοῦτον παρελθόν. Καὶ ὅπως οἱ καθυστεροῦντες τοὺς φόρους ἐλπίζουσι μετὰ θετικότητος εἰς τοὺς εὐεργετικοὺς νόμους, τὸ αὐτὸ θὰ συμβῇ καὶ διὰ τοὺς καθυστεροῦντας ὑποχρέους εἰς τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν· τὸ δὲ ἀποτέλεσμα θὰ ἦναι, ὅτι οἱ πλεῖστοι δὲν θέλουσι προσέρχεσθαι εἰς τὸν στρατόν. Καὶ ὀφείλομεν, κύριοι, νὰ ἐξετάσωμεν διατὶ πολλοὶ τῶν ἐπιστράτων ἐπροτίμησαν νὰ καταταχθῶσιν εἰς τὴν χωροφυλακήν, καὶ πρέπει νὰ ἀνατρέξητε εἰς τὸν λόγον, δι’ ὃν ἐπροτίμησαν τὴν τετραετῆ θητείαν ἀπὸ τὴν ἑξάμηνον ὑπηρεσίαν ἐν τῷ στρατῷ· διατί οἱ ἐπίστρατοι κατέβαλλον πᾶσαν προσπάθειαν νὰ κατατάσωνται εἰς τὰς τοπομαγικὰς πυροβολαρχίας καὶ εἰς τὴν χωροφυλακήν. Κατ’ ἐμέ, διὰ νὰ ἐξασφαλίσωσι τὴν διαμονήν των ἐντὸς τοῦ Κράτους, διὰ νὰ ἀποφύγουν τὴν ἐκστρατείαν ἢ τὰς κακουχίας αὐτῆς. Ἀπέναντι λοιπὸν τοιούτων λόγων ἔρχεσθε σήμερον σεῖς νὰ ἀπονείμητε εἰς τοὺς τοιούτους ἐπιείκειαν; Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν χωροφυλακήν, οὐδεὶς ἐπλανήθη· διαφέρω δὲ κατὰ τὴν γνώμην πρὸς τὸν κ. Τρικούπην ὡς πρὸς τοὺς χωροφύλακας τοὺς ἐπιστράτους, διὰ τοὺς ὁποίους εἶπεν, ὅτι δὲν ἠμποροῦμεν νὰ τοὺς ἐπιβαρύνωμεν παρ’ ὅ,τι τοὺς λοιπούς.

§57ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν εἶπα αὐτό.

§58Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Εἴπατε ὅτι ἐπίστρατοι χωροφύλακες δὲν δύνανται νὰ ὑποχρεωθῶσι πλέον τῶν ἄλλων ἐπιστράτων· ἴσως δὲν ἀντελήφθην καλῶς. Ἀλλὰ πρὸς τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἐξήνεγκεν ὁ κ. Κόρπας, διαφωνεῖτε· νομίζω δὲ ὅτι ὁ κ. Κόρπας ἔχει δίκαιον, καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον οἱ καταταχθέντες εἰς τὴν χωροφυλακὴν ἐπίστρατοι, κατετάχθησαν ὡς ἐθελονταὶ τοῦ σώματος τῆς χωροφυλακῆς, ἔχοντος ἀνάγκην ἀνδρῶν· ἡ Κυβέρνησις διέταξε τότε τὰ σώματα νὰ προτείνωσι πρὸς κατάταξιν ὅσους ἐκ τῶν ὑπ’ αὐτοῖς ἀνδρῶν θέλουσι νὰ καταταχθῶσι μὲ τὴν ὑποχρέωσιν τῆς τετραετοῦς θητείας. Πολλοὶ ἐξ αὐτῶν κατετάχθησαν. Ἐπ’ αὐτῶν δὲ δὲν ἐπιτρέπεται ἐπιείκεια· διότι πῶς θὰ ἐφαρμόσητε μέτρον ἐπιεικείας ἐπ’ αὐτῶν καὶ δὲν θὰ ἐφαρμόσητε τὸ αὐτὸ μέτρον καὶ ἐφ’ ὅλων τῶν ἐθελοντῶν τοῦ Κράτους; καθόσον οὐδεμία νομικὴ ὑποχρέωσις, οὐδεμία βία τοὺς ἠνάγκασε νὰ μεταβῶσιν εἰς τὸ σῶμα τῆς χωροφυλακῆς. Σήμερον θέλουσι νὰ ἐπωφεληθῶσι τοῦ τίτλου τοῦ ἐπιστράτου· καὶ ἐὰν ἤθελον νὰ ὠφεληθῶσιν ἐκ τοῦ τίτλου τούτου, διατί δὲν ἔμενον εἰς τὰ πεζικά, ὅπου θὰ ἔμενον 6 μόνον μῆνας; ἀλλὰ δὲν ἔμειναν ἐκεῖ, διότι δὲν ἤθελον νὰ ἐξέλθουν τοῦ Κράτους. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις συμφώνως πρὸς τὸν νόμον καὶ τὸ συμφέρον τοῦ Κράτους ὀφείλει ν’ ἀποκρούσῃ παντὶ σθένει τὰς ἐνεργείας ἀτόμων, ὀφείλει νὰ τηρήσῃ τοὺς στρατιωτικοὺς κανονισμοὺς ἀθίκτους, νὰ δώσῃ νὰ ἐννοήσουν οἱ πολῖται, ὅτι μόνον διὰ τοῦ σεβασμοῦ πρὸς τὸν νόμον δυνάμεθα νὰ βελτιώσωμεν τὴν θέσιν μας.

§59ΠΑΛΑΜΙΔΗΣ. Κύριοι, ὁ φόρος τοῦ αἵματος δὲν ἐπιδέχεται διακρίσεις καὶ οὔτε δύναται νὰ ὑπαχθῇ εἰς τὴν διάκρισιν ἑκάστης Κυβερνήσεως. Ἐὰν ὅτε συνεκαλεῖτο ἡ ἐπιστρατεία ἐφαίνεσθε αὐστηροὶ πρὸς ὅλους, τότε εἴχετε δικαίωμα νὰ ὁμιλῆτε ὡς ὡμίλησεν ὁ προλαλήσας· ὅταν ὅμως προηγουμένως ἀπελύσατε ὅσους ἠθέλατε καὶ ὅσους ἠθέλατε ἐκρατήσατε, δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ ὁμιλῆτε ὡς ὁμιλεῖτε· καὶ ἐκεῖνοι, οἵτινες βασανίζονται μέχρι σήμερον ἐν τῷ στρατῷ, ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ λάβουν τὴν μπαγιονέτα των καὶ νὰ ἀναχωρήσουν, τοῖς τὸ συμβουλεύω μάλιστα νὰ τὸ πράξουν. Τὸ μέτρον τῆς δικαιοσύνης ἀπαιτεῖ νὰ ἀπαλλαγοῦν ὅσοι δὲν ἔχουν ὑποχρέωσιν νὰ ὑπηρετήσουν. Εὑρίσκονται πολλοὶ στρατιωτικοὶ ἐν τῷ στρατῷ μὲ μεγάλους βαθμούς, οἱ ὁποῖοι οὐδὲ τὴν μυρωδιὰν τῆς πυρίτιδος ἐκατάλαβαν ποτέ· περὶ αὐτῶν νὰ ὁμιλεῖτε, καὶ ὄχι περὶ ἑνός, ὁ ὁποῖος ἄφησε τὴν οἰκογένειάν του καὶ κατεστράφη, διὰ νὰ ἔλθῃ νὰ ὑπηρετήσῃ τὴν πατρίδα καὶ νὰ χύσῃ τὸ αἷμά του. Ἔπειτα αὐτὰ ἔπρεπε νὰ τὰ εἰπῆτε κυρίως εἰς τὴν προηγουμένην Κυβέρνησιν, ἥτις ἀπέλυσεν ὅλους τοὺς φίλους της καὶ ἐπιστράτους καὶ χωροφύλακας Παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ ἓν μέτρον, διότι τουλάχιστον ἐγώ, ἐὰν ἐξακολουθήσῃ αὐτὴ ἡ φορολογία τοῦ αἵματος, θὰ τοὺς εἰπῶ νὰ σηκωθοῦν νὰ φύγουν, καὶ τὸ παράδειγα αὐτὸ θὰ ἔχῃ ὀλεθρίας συνεπείας.

§60ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Εἶμαι ὑπὲρ τῶν ἐπιεικῶν μέτρων. Διατί; ἔχω λόγους καὶ ἱστορικούς, ἐθνολογικοὺς καὶ πρακτικούς. Δύω ἐπιστρατεῖαι καθ’ ἅπαντα τὸν βίον τῆς Ἑλλάδος ἀπὸ τῶν προϊστορικῶν χρόνων μέχρι τοῦ 1881 παρουσιάζονται· ἡ ἐπιστρατεία τοῦ Ἀγαμέμνονος καὶ ἡ ἐπιστρατεία τοῦ Τρικούπη· (ἱλαρότης)· καὶ παρατηρήσετε, κύριοι, τὸν χαρακτῆρα τοῦ Ἕλληνος, ἀπὸ τῶν προϊστορικῶν χρόνων μέχρι τῆς σήμερον, ἀναλλοίωτον σώζοντα τὴν ψυχολογικήν του ἰδιοσυγκρασίαν· φυγόστρατος τότε, φυγόστρατος σήμερον, ἀνυπότακτος τότε, ἀνυπότακτος σήμερον. Τίς ἐξ ὑμῶν ἀγνοεῖ, ὅτι πρῶτος ἀνυπότακτος καὶ φυγοστρατῶν ὑπῆρξεν ὁ Ὀδυσσεύς; Ὁ Ὀδυσσεὺς, ὁ ὕστερον ἥρως τῆς Ὀδυσσείας, παρήκουσεν εἰς τὴν φωνὴν τῆς πατρίδος καὶ διὰ νὰ ἀπαλλαγῇ τῆς ὑποχρεώσεως τί μεθοδεύεται ἐν τῇ πονηρίᾳ του; προσποιεῖται τὸν φρενοβλαβῆ· πλὴν δὲν κατώρθωσε νὰ ἐπιτύχῃ ἐξαίρεσιν ἐκ τοῦ τότε στρατολογικοῦ συμβουλίου. Ὑπῆρχε δὲ τότε εἷς ὁμώνυμος τοῦ πρὸ ὀλίγου καταβάντος τοῦ βήματος συναδέλφου μας, Παλαμήδης· (ἱλαρότης) ἔξυπνος Μωραΐτης, ὁ ὁποῖος ἀνεδείχθη φυγοστρατοθήρας. Οὗτος ὁ Παλαμήδης μετέβη εἰς τὴν Ἰθάκην πρὸς σύλληψιν ἢ ἀνακάλυψιν τῆς πραγματικότητος τοῦ λόγου τῆς ἐξαιρέσεως τοῦ Ὀδυσσέως, μὴ ὑπαγομένου τότε οὐδὲ εἰς βοηθητικὰς ὑπηρεσίας. (γέλως). Ὁ Παλαμήδης μεταβὰς εἰς τὴν Ἰθάκην, ἐζήτησε νὰ ἀνεύρῃ τὸν Ὀδυσσέα, καὶ τοῦ εἶπον ὅτι εἶναι μανιακός, φρενοβλαβὴς καὶ ἀροτριᾷ εἰς τοὺς ἀγρούς, παραιτήσας τὰς ἡνίας τῆς Κυβερνήσεως. Μετέβη ὁ Μωραΐτης εἰς τοὺς ἀγρούς.... Μετέβη ἐκεῖ, ἀλλὰ παρέλαβε μεθ’ ἑαυτοῦ ὁ Παλαμήδης καὶ νεογνὸν τέκνον τοῦ Ὀδυσσέως, τὸ βρέφος του τὸν Τηλέμαχον, ἐπὶ προφάσει ἵνα νὰ τὸν ἔχῃ καὶ νὰ τὸν περιχαίρεται εἰς τὴν ἐξοχήν· συνήντησεν εἰς τοὺς ἀγροὺς τὸν Ὀδυσσέα, ὅστις εἶχε ζεύξει τὸ ἄροτρον εἰς στροφὴν ἀντίθετον, προποιούμενος τὸν φρενοβλαβῆ, καὶ περιήλαυνε κακὴν κακῶς καὶ ἀλογίστως αὐτό· ὁ Παλαμήδης τότε θέτει τὸ βρέφος πρὸ τῶν βουνῶν, ὁ δὲ Ὀδυσσεὺς στρέφει ἀντιθέτως τὸ ἄροτρον διὰ νὰ μὴ βλάψῃ τὸ τέκνον του· τοῦτο ἦτο πρᾶξις λελογισμένη προνοίας ὑπὲρ τοῦ ἰδίου του τέκνου, καὶ ἀπόδειξις τῆς ἐχεφροσύνης του· τότε τοῦ λέγει: ἄκουσον, Ὀδυσσεῦ, ἡ πατρὶς ἔχει ἀνάγκην ἡμῶν, καὶ ἀντεθνικῶς σκέπτεσαι κωφεύων εἰς τὴν φωνήν της· ἐξευτελίζεις δὲ σαυτὸν ταῦτα πράττων, χωρὶς οὐδόλως νὰ ὠφεληθῇς διότι δὲν ἐξαιρεῖσαι, καθόσον δὲν εἶσαι φρενοβλαβής· καὶ ἰδοὺ ἡ ἀπόδειξις· μεταβολή! ἄγωμεν. Συνελήφθη λοιπὸν καὶ ἔρχεται εἰς τὴν Αὐλίδα ἔνθα συνηυλίζετο σύμπαν τὸ Ἑλληνικὸν φυγόστρατον. Ἑπτανήσιος πονηρὸς νικηθεὶς ἀπὸ τὸν πονηρότερον Μωραΐτην. Καὶ μελετήσατε τοὺς χαρακτῆρας τούτους ἀπαραλλάκτους καὶ σήμερον! Ὁ Ὀδυσσεὺς, πνέων ἐκδίκησιν, ἐζήτησε καὶ ἀνέδειξεν αὐτὸν φυγοστρατοθήραν, διότι ὑπελείποντο καὶ ἄλλοι φυγόστρατοι, πρὸ πάντων δὲ καὶ ὁ ἥρως τῆς Ἰλιάδος, ὁ Ἀχιλλεύς, ὅστις ἦτο καὶ ἐκεῖνος φυγόστρατος, καὶ οὐχὶ ὡς οἱ σημερινοί· ἐκεῖνος ἔγεινε νεᾶνις, ἐνεδύθη γυναικεῖα ἐνδύματα καὶ ὑπῆγεν εἰς τὴν Σκῦρον, κεκρυμμένος εἰς τὸν γυναικωνίτην τοῦ πασᾶ τῆς νήσου ἐκείνης, τοῦ τούρκου Λυκομήδους, ἀλλ’ ὁ Ὀδυσσεὺς παθὸς γιατρὸς μετέβη εἰς ἀνακάλυψιν καὶ σύλληψιν τοῦ Ἀχιλλέως. Μετασχηματισθεὶς λοιπὸν εἰς ἔμπορον πλανόδιον ἔφερεν εἰς κάνιστρον κουβαρίστραις, βελόναις μετὰ σπαθιῶν καὶ ῥεβόλβερ (ἱλαρότης)· ἤκουσαν καὶ κατῆλθον αἱ νεάνιδες τοῦ γυναικωνίτου, ἐν αἷς καὶ ὁ Ἀχιλλεὺς, ν’ ἀγοράσουν· ἐκ τούτων αἱ πραγματικαὶ νεάνιδες ἔθεσαν χεῖρα αἱ μὲν ἐπὶ ψαλλιδίων, αἱ δὲ ἐπὶ κουβαριστριῶν κτλ. ἀλλ’ ὁ Ἀχιλλεὺς ἤπλωσε καὶ ἥρπασε κατὰ τὸν ἀρειμάνιον πόθον του ἕνα ῥεβόλβερ.

§61ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τόξον.

§62ΔΟΥΖΙΝΑΣ. «Ἂς ἦναι τόξον. Τότε ὁ Ὀδυσσεὺς τὸν ἀνεγνώρισεν, ἀπεκάλυψε καὶ ἑαυτὸν, ἐπιδείξας τὸν διορισμόν του ὡς μέλους τοῦ στρατολογικοῦ Συμβουλίου, καὶ τὸν παρέλαβεν ἀπάγων εἰς τὴν ἐκστρατείαν. Ἀλλ’ ἔβλαψεν, ἐρωτῶ, ὡς ἰσχυρίζονται, ἡ φυγοστρατεία τὸν ἡρωϊσμὸν τῶν Ἑλλήνων; Καὶ μήπως ἄρα ἦσαν αὐτοὶ οἱ δύω καὶ μόνοι; ἄπαγε! Θὰ ἦσαν καὶ ἄλλοι πολλοί· ἀλλὰ τούτων ἐποιήσατο μνείαν τῶν δύω ἡ ἱστορία διὰ τε τὴν κοινωνικήν των θέσιν καὶ τὸν ἀνεκδοτικὸν τρόπον τῆς περιπετείας των. Τί λοιπὸν σᾶς φοβίζουν τὰ ἐπιεικῆ μέτρα διὰ τὸ μέλλον; Ἡ πολεμικὴ ἱστορία τῆς Ἑλλάδος ἀποκρούει τὸν φόβον τοῦτον, διότι μετὰ μίαν τοιαύτην φαινομενικὴν ἀποστροφὴν τοῦ πολέμου παρὰ δύω ἐπισήμων Ἑλλήνων, μήπως εἰς τοὺς Περσικοὺς πολέμους ἐφάνησαν ἀνάξιοι οἱ Ἕλληνες; ἢ μήπως εἰς τὰ 1821; Λοιπὸν τὰ ἐπιεικῆ μέτρα, τὰ ὁποῖα συζητοῦμεν, οὐδόλως θὰ βλάψουν εἰς τὸ μέλλον· ὀφείλομεν, διὰ τὸ ἔκτακτον τῶν περιστάσεων, νὰ μὴ θελήσωμεν, ἑπομένως παρακαλῶ νὰ μὴ θελήσωμεν νὰ ἐξωθήσωμεν τὰ πράγματα εἰς τὸ μὴ περαιτέρω ἑπομένως παρακαλῶ νὰ γίνωσι δεκτὰ ὅλα τὰ ἐπιεικῆ μέτρα, ἅπερ προτείνονται.

§63ΤΟΥΡΝΑΚΗΣ. Δὲν ἤθελον ἀνέλθει τὸ βῆμα διὰ νὰ εἴπω τὰς ὀλίγας ταύτας λέξεις, ἐὰν δὲν ἐλέγοντό τινα, εἰς τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ δώσῃ τις ἀπάντησιν. Λυπηρὸν εἶναι ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου νὰ ἀκούωνται μομφαὶ κατὰ στρατοῦ, ὅστις πάντοτε ἀνεφάνη ἕτοιμος νὰ ἐκτελέσῃ τοὺς πόθους τῆς Πατρίδος. Ὁ ἀξιότιμος κ. Παλαμίδης πρὸ μικροῦ συνεβούλευσε τοὺς μὴ θέλοντας νὰ μένωσιν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ νὰ φύγωσιν, ἀφοῦ λάβωσι μάλιστα καὶ τὰ ὅπλα των, ἐνῷ, κύριοι, αὐτοὶ ὡρκίσθησαν αὐτοπροαιρέτως νὰ ὑπηρετήσωσιν εἰς τὴν χωροφυλακήν. Εἶχον τότε τὴν τιμὴν νὰ διοικῶ τὸ Σῶμα τοῦ πυροβολικοῦ, καὶ πολλοὶ οὐχὶ μόνον ἀπὸ τῶν ἄλλων σωμάτων, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τῶν κατατεταχθέντων καὶ γεγυμνασμένων ἀνδρῶν τοῦ πυροβολικοῦ κατέφυγον εἰς τὴν χωριφυλακήν, καὶ ἔμελλον νὰ καταταχθῶσιν εἰς αὐτήν εἶτα καταναγκαστικῶς ἔφερεν ἡ Κυβέρνησις ὡς πυροβολητὰς ἄνδρας τοῦ πεζικοῦ. Καὶ εἶναι μὲν ἀληθὲς, ὅτι τοῦτο γίνεται καὶ εἰς ἄλλα ἔθνη, δηλαδὴ παραλαμβάνονται Ἱππεῖς καλῶς γεγυμνασμένοι καὶ ἐκγυμνάζονται εἰς τὰ τῶν ἐλατῶν ἔργα, ἅτινά εἰσι δύσκολα, οὐχὶ ὅμως καὶ τ’ ἀνάπαλιν. Ὑμεῖς ἔρχεσθε λοιπὸν σήμερον καὶ λέγετε, ἄφετε αὐτοὺς ἐλευθέρους νὰ φύγωσιν, ἂν καὶ ἡ Κυβέρνησις ἔχῃ ἀνάγκην αὐτῶν. Διατὶ νὰ φύγωσιν; Τότε ἔτρεχον εἰς τὴν χωροφυλακὴν διότι καὶ ὁ μισθὸς ἦν ἀνώτερος τοῦ τῶν πυροβολητῶν καὶ πεζῶν, διετρέφοντο δὲ καὶ ἄλλως πως κάλλιον, ὡς γνωρίζετε· διὸ οἱ πλεῖστοι ἐν γνώσει ἐνεγράφησαν. Λέγω ἐν γνώσει τοῦ ὅρκου καὶ τῶν πλεονεκτημάτων τοῦ σώματος τούτου, διότι οἱ πλείονες τούτων ἦσαν ἀγράμματοι. Ἤδη προτείνετε νὰ ἐπιορκίσωσι καὶ ν’ ἀπέλθωσι. Καὶ διατὶ τότε ὁ κληροῦχος, ὅστις κρατεῖται καὶ εἰς τὴν ἐφεδρείαν, ἐνῷ ἐτελείωσε τὴν τριετῆ θητείαν του, δὲν δύναται καὶ οὗτος νὰ χαίρῃ τὸ αὐτὸ δικαίωμα τοῦ ν’ ἀπέλθῃ οἴκαδε; Ποῦ θὰ καταντήσῃ ὁ στρατός; Ποία θὰ ἦναι ἡ τάξις ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει; Νομίζω, κύριοι, ὅτι αὐτοὶ πρέπει νὰ μένωσιν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ, ἀφοῦ ἅπαξ ὡρκίσθησαν· ἄλλως, ἡ Βουλὴ, ἂν λάβῃ ἄλλο μέτρον, δὲν θὰ ἐνεργήσῃ συμφώνως τῷ δικαίῳ. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τοὺς ἄλλους ἐπιστράτους, τοὺς μὴ προσελθόντας, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ὑπηρετήσωσι καὶ οὗτοι ὅσον καὶ οἱ ἑκουσίως προσελθόντες ἐπίστρατοι· τοὺς κάμνομεν μόνον τὴν χάριν νὰ μὴ τοὺς τιμωρήσωμεν διὰ τὸ ἔγκλημα τῆς φυγοστρατείας, τὸ ὁποῖον ἔπραξαν, καὶ ὅτε μάλιστα ἡ Πατρὶς εἶχε μεγίστην χρείαν αὐτῶν, διότι ὁ πόλεμος ἦτον ἐπὶ θύραις. Δὲν ἤθελον, κύριοι, νὰ εἴπω καὶ τοῦτο, ὅπερ μετὰ λύπης ἀναγκάζομαι νῦν νὰ εἴπω, ὅτι περίπου τριάκοντα χιλιάδες δὲν προσῆλθον κατ’ ἐκείνην τὴν ἀνάγκην. (Θόρυβος).

§64ΠΑΛΑΜΙΔΗΣ. Ἠναγκάσθησαν.

§65ΤΟΥΡΝΑΚΗΣ. Δὲν πρέπει νὰ λέγωνται ἐνταῦθα τοιαῦτα πράγματα. (Θόρυβος.) Ὡμίλησαν, κύριοι, διὰ τοὺς ἀξιωματικοὺς καὶ διὰ τοὺς βαθμούς, ὅτι δηλαδὴ ἀπέκτησαν βαθμοὺς ἄνευ ὀσμῆς πυρίτιδος. Τί πταίουσι, κύριοι, αὐτοὶ οἱ ἀξιωματικοί; Καὶ κατὰ τί πταίουν οὗτοι ἐὰν αἱ κατὰ καιροὺς Κυβερνήσεις παρηνόμησαν καὶ προὐβίβασαν αὐτούς; Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ψηφίσῃ, ὅπως καὶ οἱ φυγόστρατοι ἐπίστρατοι ὑπηρετήσωσι τόσον χρόνον, ὅσον καὶ οἱ λοιποὶ προσελθόντες ἑκουσίως, ἅμα τῇ προσκλήσει.

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§67ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Κύριοι, ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τῆς Δικαιοσύνης περιελήφθη πίστωσις περὶ συστάσεως δύο τμημάτων, δι’ ὧν πρόκειται νὰ ἐκτελῆται ἡ ὑπηρεσία τῆς στατιστικῆς τῆς ποινικῆς καὶ τῶν καταδίκων. Ὑποβάλλω τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον. Ὑποβάλλω ὡσαύτως σχέδιον νόμου περὶ τροποποιήσεως τῶν διατάξεων περὶ δημοσιεύσεως τῶν νόμων, σύμφωνον μὲ τὰς ἤδη ἀναπτυχθείσας θεωρίας. (Ὅρα παράρτημα).

§68ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Κύριοι, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον, πρὸς ἁπλοποίησιν τῆς ἐκκαθαρίσεως τῶν συντάξεων. Ἀπεδείχθη, ὅτι τὸ γνωμοδοτικὸν Συμβούλιον ἐν τῷ ὑπουργείῳ τῶν Οἰκονομικῶν, οὐδὲν ἄλλο ἔφερεν, εἰμὴ βραδύτητα εἰς τὴν συλλογὴν καὶ συγκέντρωσιν τῶν στοιχείων, ἐξ ὧν ἀπεδεικνύετο τὸ δικαίωμα τῆς συντάξεως. Προσέτι δὲ ὑπάρχει ἀνάγκη νὰ κανονισθῇ ἁπλῶς καὶ ὁ τρόπος τῆς ἐκκαθαρίσεως τῶν συντάξεων. Προτείνω λοιπὸν τὴν κατάργησιν αὐτοῦ τοῦ γνωμοδοτικοῦ Συμβουλίου, καὶ μέτρον ἀνάλογον, ὅπως γίνεται ἡ ἐκκαθάρισις τῶν συντάξεων· διότι σήμερον, ὅπως ἔχουν αἱ συντάξεις, δὲν γίνεται ἐκκαθάρισις, ἀλλὰ γίνονται κρατήσεις, καὶ αὐταὶ αἱ κρατήσεις εἶναι ἄγνωστον ἂν ἀναλογοῦν πρὸς ἐκεῖνο, ὅπερ ὁ συνταξιοῦχος ὀφείλει εἰς τὸ ταμεῖον τῶν συντάξεων, καὶ πολὺ πιθανὸν εἶναι, ὅτι πολλοὶ ὑπόκεινται εἰς κρατήσεις ἀνωτέρου ποσοῦ ἐκείνου, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ καταθέσουν. (Ὅρα παράρτημα).

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλουσι τυπωθῆ. Κύριοι, ἡ Ἐξεταστικὴ ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως τῶν Θηβῶν ἐπιτροπὴ ἐξαιτεῖται πίστωσιν 500 δραχμῶν, ἵνα πληρώσῃ τὸν γραφέα, καὶ δι’ ἄλλα τινὰ ἔξοδα.

§70ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ δοθῇ.

§71ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Αὐτὸ θὰ συμψηφισθῇ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τῆς Βουλῆς. Ψηφίζεται τὸ νομοσχέδιον περὶ παρατάσεως τῆς ἀναστολῆς τοῦ νόμου περὶ Προξενικῶν Ἀρχῶν.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μεταβαίνομεν εἰς τὸ νομοσχέδιον περὶ τῆς τομῆς τοῦ Ἰσθμοῦ τῆς Κορίνθου.

§73ΤΟΥΡΝΑΚΗΣ. Κύριοι, ὡς γνωρίζετε, ἡ Κόρινθος πρὸ ὀλίγων ἐτῶν ὑπέφερεν ἀπὸ σεισμοὺς καὶ κατεστράφη καθ’ ὁλοκληρίαν· ἡ Κυβέρνησις δὲ τότε προσέφερε ποσόν τι ἀνεπαρκὲς πρὸς ἀνακούφισιν τῶν παθόντων. Σήμερον ὅμως πρόκειται περὶ τοῦ νέου ἔργου τῆς τομῆς τοῦ Ἰσθμοῦ, καὶ οἱ Κορίνθιοι ἐπέδωκαν ἀναφορὰν πρός τε τὸν Βασιλέα καὶ πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον, ἐξαιτούμενοι ὅπως ἡ διεύθυνσις τῆς γραμμῆς τῆς διώρυγος μεταβληθῇ, καὶ προσεγγίσῃ ὅσον τὸ δυνατὸν πλησίον τῆς Ν. Κορίνθου. Ἡ αἴτησις αὕτη βεβαίως γίνεται ἀργὰ, διότι ἡ Σύμβασις ἐγένετο πρὸ πολλοῦ, καὶ δὲν εἶναι δυνατόν, νομίζω, νὰ μεταβληθῇ. Ἀλλὰ τοὐλάχιστον παρακαλῶ τὴν Σ. Κυβέρνησιν, ἐὰν ἦναι δυνατόν, νὰ ὑποχρεώσῃ τὴν ἑταιρίαν, ὅπως τοὺς ἐξαχθησομένους ὀγκολίθους μεταφέρῃ εἰς τὸν λιμένα τῆς Νέας Κορίνθου, ἵνα οὕτως ὠφεληθῇ ἐκ τούτου ἡ πόλις. Αὐτὴν ταύτην τὴν παράκλησιν ὑποβάλλω σήμερον εἰς τὴν σεβαστὴν Κυβέρνησιν.

§74ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον σχετίζεται στενότατα μὲ τὴν ἐνεστῶσαν καὶ μέλλουσαν τύχην τῆς πόλεως Κορίνθου. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὴν Βουλὴν ν’ ἀναβάλῃ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου μέχρις οὗ ἡ Κυβέρνησις ζητήσῃ καὶ ἐπιτύχῃ τροποποιήσεις τινὰς ἐπὶ τῆς Συμβάσεως κατὰ τρόπον, φέροντα τὴν γραμμὴν τῆς διώρυγος ἐγγύτερον τῆς πόλεως Κορίνθου, καὶ καθιστῶντα ὑπόχρεων τὴν ἑταιρίαν νὰ μὴ μεταβάλῃ τὴν θέσιν τοῦ ὑπάρχοντος λιμένος. Καὶ εἶμαι βέβαιος, ἂν γείνῃ δεκτὴ ἡ πρότασις περὶ ἀναβολῆς, ὅτι καὶ αὐτὸς ὁ στρατηγὸς κ. Τοὺρ οἴκοθεν θὰ συναινέσῃ με τινὰ θυσίαν, διὰ νὰ μὴν ἀδικηθῶσιν οἱ Κορίνθιοι, οὐδὲ νὰ κατασταθῇ χείρων ἡ θέσις των ἐκ τῆς διώρυγος, τοσοῦτο μᾶλλον, καθόσον ὁ στρατηγὸς κ. Τοὺρρ τυγχάνει φιλελληνικώτατος, καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι θὰ δεχθῇ πᾶσαν δυνατὴν τροποποίησιν, δυναμένην νὰ ἄρῃ πᾶσαν ἰδέαν βασίμου ἀδικίας τῶν Κορινθίων, οἵτινες εἶναι οἱ ἄμεσοι γείτονες τοῦ τόπου, ἔνθα θὰ ἐπιτελέσῃ τὴν γιγαντιαίαν αὐτὴν ἐπιχείρησιν, ἣν τόσοι αἰῶνες δὲν ἠδυνήθησαν νὰ φέρωσιν εἰς πέρας. Ἄλλως, κύριοι, δὲν εἶναι εὐπρεπὲς ν’ ἀφήσητε οὐδὲ νὰ ὑπονοηθῇ, ὅτι ἡ Πολιτεία ἀνέκαθεν προσεφέρθη πρὸς τοὺς Κορινθίους ἥκιστα εὐμενῶς· διότι (ὀφείλομεν νὰ τὸ ὁμολογήσωμεν ἐν παρόδῳ) ἀπὸ τῆς συστάσεως τοῦ Βασιλείου ἐζήτησαν οἱ Κορίνθιοι, λόγῳ τῆς ἀποστάσεως τῶν δήμων τῆς Κορινθίας ἀπὸ τῆς ἕδρας τοῦ Πρωτοδικείου Ναυπλίου, νὰ συστηθῇ ἴδιον Πρωτοδικεῖον ἐν Κορίνθῳ, καὶ οὐ μόνον λόγῳ τῆς ἀποστάσεως δήμων τινῶν αὐτῆς, ἀπεχόντων τοῦ Ναυπλίου ὑπὲρ τὰς 22 ὥρας, ἀλλὰ καὶ λόγῳ τῶν φόρων, οὓς ἡ Κορινθία ἐτησίως συνεισφέρει, λόγῳ τοῦ πληθυσμοῦ, ἀνερχομένου εἰς 53 χιλιάδας, καὶ τοι ἀνέκαθεν ἅπαντες οἱ πολιτευόμενοι τῆς Κορινθίας δὲν ἔπαυσαν ζητοῦντες τὴν σύστασιν Πρωτοδικείου, οὐχ ἧττον ἡ Πολιτεία δὲν ἔτεινε τὸ οὖς νὰ τοὺς ἀκούσῃ ποτέ. Ὥστε, βλέπετε, ὅτι οἱ Κορίνθιοι δικαίως βαρυθυμοῦσι πρὸς τὴν Πολιτείαν, μὴ θελήσασάν ποτε νὰ δώσῃ καὶ ὑπὲρ τῆς πόλεως τῆς Κορίνθου προστατευτικήν τινα ὤθησιν. Ἄλλως, κύριοι, ἡ Κόρινθος δὲν εἶναι μόνον τῶν Κορινθίων, ὅπως αἱ Ἀθῆναι δὲν εἶναι μόνον τῶν Ἀθηναίων. Εἰς τὴν Κόρινθον τὸ πάλαι, ὅλοι γνωρίζετε, ὅτι διεδραματίσθησαν τὰ σημαντικώτερα πολιτικὰ συμβάντα, αἱ ἀναγορεύσεις τοῦ Φιλίππου, τοῦ μεγάλου Ἀλεξάνδρου κλπ. Ἡ Κόρινθος, ἕνεκα τῆς ὁποίας δεσπόζει γεωγραφικῆς θέσεως, ἦτο τὸ πάλαι ἡ πλουσιωτέρα πόλις τῆς Ἑλλάδος. Πῶς δὲ παρέσυραν τοὺς παθόντας Κορινθίους ἵνα μετοικήσωσιν ἐκ Παλαιᾶς Κορίνθου κατὰ τὸ 1858 καὶ νὰ συνοικισθῶσιν εἰς Νέαν Κόρινθον, θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀναγνώσω μίαν περικοπὴν ἐκ τοῦ μακροῦ λόγου, ὃν ἐξεφώνησεν ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς ὁ τότε ὑπουργός, ὅτε ἐπεψηφίζετο τὸ περὶ συνοικισμοῦ τῶν Κορινθίων νομοσχέδιον, καὶ θὰ ἴδητε πόσον μεγάλαι ἦσαν αἱ περὶ τοῦ προορισμοῦ τῆς Νέας Κορίνθου ἐπαγγελίαι τῆς τότε Κυβερνήσεως καὶ τῆς Βουλῆς. Ἰδοὺ αὕτη: «Ἡ θέσις αὕτη (Σχοινιὰ), ὡς ἔχει νῦν φυσικῶς, εἶναι μᾶλλον εὐλίμενος τῆς τοῦ Λουτρακίου, καὶ δύναται διὰ δαπάνης, ὑπολογισθείσης ὑπὸ τῆς Ἀρχῆς, οὐχὶ πλέον τῶν 150 χιλιάδων δραχμῶν, ὡς ἔγγιστα, νὰ κατασταθῇ λιμὴν ἀσφαλέστατος, ὡς τὸν τοῦ Πειραιῶς, χωρῶν μέχρι 300 ἐμπορικῶν πλοίων παντοίου μεγέθους· κειμένη δὲ ἐν τῷ μεταιχμίῳ δύω θαλασσῶν, εἶναι ἐλπιζόμενον ν’ ἀποβῇ, προϊόντος τοῦ χρόνου, κέντρον μεγάλης διαμετακομίσεως ἐμπορευμάτων καὶ διέξοδος ὅλων τῶν ἐμπορευμάτων τῶν μεσογείων μερῶν. Θέλει δ’ ἔχει μέγα καὶ λαμπρὸν μέλλον, ἄν ποτε πραγματοποιηθῇ ἡ διόρυξις τοῦ Ἰσθμοῦ τῆς Κορίνθου, δι’ ἧς θέλει ἀνοιχθῇ ἡ νέα ναυτικὴ ὁδός. Οὕτως ἡ θέσις αὕτη, ἐξεταζομένη ὑφ’ ὅλας τὰς ἐπόψεις, παρουσιάζει, συγκριτικῶς πρὸς ἄλλας, πλεονεκτήματα καθιστῶντα αὐτὴν προτιμοτέραν, καὶ προμηνύοντα τοῖς οἰκισταῖς μέλλον βιομηχανικῆς καὶ ἐμπορικῆς ἀναπτύξεως.» Ὅθεν προτείνω διὰ τοὺς ἐκτεθέντα, λόγους, τὴν ἀναβολὴν τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, ἵνα μελετηθῇ δικαιότερον τὸ πρᾶγμα, χωρὶς ν’ ἀναγκάσωμεν τοὺς Κορινθίους νὰ κάμωσι νέαν μετοικεσίαν, γείνῃ δὲ σκέψις περὶ συστάσεως εἰδικῆς ἐπιτροπῆς, πρὸς τὸν σκοπὸν νὰ ἐξεύρῃ τὸ ποσὸν τῆς ἀποζημιώσεως ὑπέρ τῶν ἰδιοκτητῶν, ὧν τὰ κτήματα θὰ δημευθῶσι χάριν τῆς τομῆς τοῦ Ἰσθμοῦ.

§75ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Αἱ Συμβάσεις δὲν μεταβάλλονται, ἀλλ’ ἤ γίνονται δεκταὶ ἢ ἀποῤῥίπτονται. Βεβαίως δὲ οἱ ἐκ Κορίνθου βουλευταὶ δὲν συμβουλεύουσι τὴν ἀπόῤῥιψιν. Δὲν εἶναι ὀρθὸν τὸ λεγόμενον, ὅτι ἡ διώρυξ, ὅπου θὰ ἐκβάλῃ, θὰ βλάψῃ τὴν Κόρινθον, διότι τὸ μέρος, εἰς τὸ ὁποῖον ἡ διῶρυξ ἐκβάλλει, εἶναι ἀλίμενον· ὥστε δὲν εἶναι δυνατὸν ἢ νὰ γείνῃ χρῆσις τοῦ λιμένος Κορίνθου ὅπου θὰ σχηματισθῶσιν αἱ ἀποθῆκαι, ἐὰν ἐκεῖ γείνῃ διαμετακομιστικὸν ἐμπόριον.

§76ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐὰν εἶχον τὴν ἰδέαν, ὅτι ἤθελε πάθει ἡ Κόρινθος ἐκ τῆς ὁρισθείσης διευθύνσεως τῆς διώρυγος, δὲν ἤθελον διστάσει νὰ ὑποστηρίξω τὸν ἀξιότιμον βουλευτὴν Κορινθίας. Ἀλλ’ ὄχι μόνον δὲν ἔχω τοιαύτην ἰδέαν, ἀλλ’ ἔχω πεποίθησιν, ὅτι ἡ Κόρινθος μετ’ ὀλίγα ἔτη θὰ γείνῃ, χάριν τῆς διώρυγος, μία ἀπὸ τὰς ἐμπορικωτέρας καὶ μεγαλειτέρας πόλεις τῆς Ἑλλάδος. Νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν πρέπει νὰ ἀποδεχθῇ ἀναβολὴν, ἀλλὰ νὰ ἐπισπεύσῃ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, διότι ἡ πραγματοποίησις τοῦ ἔργου θὰ φέρῃ καλὰ καὶ εἰς τὴν Κόρινθον καὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα, οὐ μόνον ὑπὸ ἐμπορικὴν καὶ ναυτιλιακὴν ἔποψιν, ἀλλὰ καὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν τοῦ στενοτέρου συνδέσμου, εἰς ὃν θέλει θέσει τὰ συμφέροντα τῆς Ἑλλάδος μετὰ τῶν συμφερόντων τῆς Εὐρώπης.

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τῆς ἀναβολῆς παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Οὐδεὶς ἐγείρεται). Ἡ Βουλὴ ἀπέῤῥιψε τὴν ἀναβολήν. Ἄρθρον 1.

§78Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου ἐζήτησα νὰ μοὶ δοθῶσι μερικαὶ πληροφορίαι καὶ διασαφήσεις.

§79ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. βουλευτὴς Γόρτυνος ἐζήτησε χθὲς διασαφήσεις τινὰς ἐπὶ τῶν διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου. Ὡς γινώσκετε, αἱ διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου δὲν εἶναι πρωτότυποι· διὰ τούτου δὲν κανονίζονται πρῶτον ἤδη τὰ τοῦ περιορισμοῦ τῶν ἀρχικῶν διατάξεων, τῶν ἐν τῷ Διατάγματι τῆς παραχωρήσεως τοῦ δικαιώματος περιεχομένων, ἀλλ’ ἕτερον Διάταγμα τῆς 4 Σεπτεμβρίου, παρὰ τῆς παρελθούσης Κυβερνήσεως ἐκδοθὲν, περιέχει τοὺς περιορισμοὺς τούτους. Ἡμεῖς δὲν ὑποβάλλομεν εἰς τὴν Βουλὴν τὸ Διάταγμα ἐκεῖνο πρὸς ἐπικύρωσιν, διὰ δύω λόγους· πρῶτον, διότι ἐζητήσαμεν παρὰ τῆς ἑταιρίας τροποποίησιν τῶν διατάξεων τοῦ ἄρθρου 2, ἣν καὶ ἐπετύχαμεν, καὶ δεύτερον διότι ἐθεωρήσαμεν καὶ θεωροῦμεν, ὅτι, προκειμένου περὶ παραχωρήσεων εἰς ἰδιώτας ἢ ἑταιρίας δικαιωμάτων, γίνονται συμβάσεις, ὑποβαλλόμεναι εἰς τὴν κύρωσιν τῆς Βουλῆς, ἢ νόμοι, ἐπιτρέποντες τὰς τοιαύτας Συμβάσεις, καὶ κατόπιν Συμβάσεις, συναπτόμεναι ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου· ἀλλὰ Διάταγμα, κανονίζον ταύτας καὶ παρέχον εἰς ἰδιώτας καὶ ἑταιρίας δικαίωμα καὶ ἐπιβάλλον ὑποχρεώσεις, εἶναί τι ὅλως ἀνάρμοστον. Τοιαῦτα Διατάγματα ὁ ἰδιώτης ἢ ἡ ἑταιρία ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἀποδεχθῇ, ἢ ν’ ἀποῤῥίψῃ. Ἡ Κυβέρνησις εἶναι δεσμευμένη ἐκ τοῦ ἐκδοθέντος Διατάγματος, ὁ δὲ ἰδιώτης ἐλεύθερος νὰ πράξῃ ὅ,τι θέλει. Τὸ Διάταγμα δ’ αὐτῆς καὶ μόνης τῆς διατάξεως, ἣν περιέχει ὅτι θέλει ὑποβληθῆ εἰς τὴν ψήφισιν τῆς Βουλῆς, ἀποδεικνύει, ὅτι ἐξεδόθη καθ’ ὑπέρβασιν ἐξουσίας, ἐνῷ οὐδεμία ὑπῆρχεν ἀνάγκη τοιαύτης ὑπερβάσεως, διότι ἄριστα ἠδύνατο ἡ Κυβέρνησις διὰ τῆς Βουλῆς νὰ λάβῃ τὴν ἀπαιτουμένην ἄδειαν Οὐδὲν ἠμπόδιζε τὴν Κυβέρνησιν νὰ συνομολογῇ τὴν Σύμβασιν ὑπὸ τὸν ὅρον τῆς ἐπικυρώσεως τῆς Βουλῆς, ἀλλ’ οὐδαμοῦ ἀντλεῖ τὸ δικαίωμα τοῦ νὰ ἐκδίδῃ Διάταγμα περὶ ἀμφοτεροβαρῶν ὑποχρεώσεων πρὸς ἑταιρίαν, ὑποβληθησόμενον εἰς τὴν κύρωσιν τῆς Βουλῆς. Τὸ Διάταγμα ἄρα δὲν ἠδύνατο νὰ ὑποβληθῇ εἰς τὴν Βουλήν, καθ’ ὃ ἔκνομον· προκειμένου δὲ περὶ ἐν νομοσχεδίω ἀναγραφῆς τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου πρώτου τοῦ Διατάγματος, ἐθεωρήσαμεν ὅτι ὠφείλαμεν νὰ παραδεχθῶμεν αὐτήν Ἡ Ἑταιρία, ἡ ἀναλαβοῦσα τὴν διωρυγὴν τοῦ Ἰσθμοῦ, οὐδὲν λαμβάνει παρὰ τοῦ Κράτους χορήγημα, οὐδεμίαν τὸ Κράτος παρέχει αὐτῇ ἐγγύησιν· γίνεται πρὸς τὸ Κράτος ὠφέλεια ἄνευ τινὸς ἀντιστοίχου καὶ σπουδαίου βάρους. Ἐὰν ὑπῆρχε ἐλπὶς νὰ παρουσιασθῶσιν ἄλλοι, ἵνα διαγωνισθῶσι, βεβαίως ἔπρεπε νὰ ἐξετάσωμεν κατὰ πόσον ὁ διαγωνισμὸς δὲν θὰ ὑπέσχετο συμφερωτέρους ὅρους, καὶ πῶς θὰ ἠδυνάμεθα νὰ κατορθώσωμεν, ὥστε ἡ διωρυγὴ νὰ ἐγίνετο ἐπιτηδειοτέρα πρὸς τὸν σκοπόν· ἐφ’ ὅσον ὅμως διαγωνισμὸς δὲν ὑπάρχει, οὐδ’ ἐπιτρέπεται ἐλπὶς ὅτι θὰ ὑπάρξῃ, καὶ ἀφοῦ οὐδεμία σπουδαία θυσία γίνεται ὑπὸ τοῦ Κράτους, ὀφείλομεν μόνον νὰ ἐξετάσωμεν ἂν τὸ ἔργον ἀνταποκρίνεται πρὸς τὸν σκοπὸν, ἂν τὸ πλάτος, ὅπερ ἀποδέχεται ἡ Ἑταιρία, ζητοῦσα ὡς πρὸς τοῦτο τὴν μεταβολὴν τῶν ὅρων τῆς ἀρχικῆς Συμβάσεως καὶ παρατηροῦσα ὅτι ἄνευ τῆς μεταβολῆς δὲν ἠδύνατο νὰ ἀποδεχθῇ τὸ ἔργον, εἶναι ἐπαρκές. Ὡς πρὸς τὸ πλάτος λοιπὸν ἐλάβομεν τὰς ἑξῆς πληροφορίας· ὅτι κατὰ τὴν διώρυγα τοῦ Σουὲζ τὸ πλεῖστον μέρος αὐτῆς ἔχει πλάτος τόσον, ὅσον ὁρίζει τὸ ὑποβληθὲν νομοσχέδιον, τουτέστιν 22 μέτρων ἀκριβῶς εἰς τὸν πυθμένα· ὅπου τοιοῦτον ἔχει πλάτος ἡ διῶρυξ τοῦ Σουὲζ, διακόπτεται ἀνὰ 10 χιλιόμετρα ὑπὸ λιμενίσκων, ἐχόντων διπλάσιον πλάτος. Καὶ ἐνταῦθα ἠδύνατό τις ν’ ἀμφιβάλλῃ ἐὰν οἱ λιμενίσκοι οὗτοι δὲν θὰ ἦσαν ἀναγκαῖοι καὶ ἐν τῇ διώρυγι τῆς Κορίνθου. Ἀλλὰ ὡς πρὸς τοῦτο, πᾶσα ἀμφιβολία αἴρεται ἐκ τῆς καταμετρήσεως τοῦ μήκους τῆς διώρυγος· διότι τὸ μῆκος δὲν εἶναι 10,000 μέτρα, εἶναι μόνον 5,800 μέτρα. Ὥστε εἰς διάστημα πολὺ μικρότερον ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει ἐν Σουὲζ, ἔχομεν οὐχὶ λιμενίσκον, ἀλλὰ τὴν ἀνοικτὴν θάλασσαν. Ὅτι δὲ οὕτως ἔχουσι τὰ τῆς διώρυγος τοῦ Σουὲζ, ἀποδεικνύεται ἐν ἄλλοις καὶ ἐξ ἐπισήμου δημοσιεύσεως τοῦ κ. Δὲ Λεσσέψ. Εἰς ὃν κύριον Δὲ Λεσσέψ ὑπεβλήθησαν παρὰ τοῦ στρατηγοῦ Τοὺρ οἱ ὅροι, ἐν οἷς καὶ ὁ ὅρος τοῦ περιωρισμένου πλάτους τῶν 22 μέτρων. Ὁ δὲ κ. Λεσσὲψ ἀπαντᾷ, ὅτι ἀποδέχεται τοὺς ὅρους τούτους ὡς τοὺς ἀρίστους, καθ’ ὃ συμφώνους κατὰ πάντα πρὸς τοὺς ἐν τῇ διώρυγι τοῦ Σουὲζ κρατοῦντας. Ἀλλ’ ἐγένετο ἡ παρατήρησις παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Γόρτυνος, ὅτι ὁπωσδήποτε ὁ περιορισμὸς οὗτος παρέχει ὠφέλειαν εἰς τὴν Ἑταιρίαν, καὶ ἑπομένως ἠδύνατο νὰ ζητηθῇ παρ’ αὐτῆς ἀντάλλαγμα. Ἐκ τοῦ ὅτι ὑπάρχει ὠφέλειαν, δὲν ἕπεται ἀναγκαίως, ὅτι δύναται καὶ νὰ ληφθῇ ἀντάλλαγμα· διότι, ἐὰν ἡ Ἑταιρία δὲν ἀποδέχεται νὰ διωρύξῃ τὸν Ἰσθμὸν ἐπὶ ἄλλοις ὅροις, ἠθέλομεν ἀναγκασθῆ ἡμεῖς, ἢ νὰ μὴ χορηγήσωμεν τὸ δικαίωμα, ἢ νὰ ὑποκύψωμεν εἰς τοὺς ὅρους αὐτούς. Ἀλλὰ ποῖά εἰσι καὶ τὰ ἀνταλλάγματα, περὶ ὧν ἐποιήσατο λόγον ὁ ἀξιότιμος βουλευτής; Εἶπεν ὅτι ἠδυνάμεθα νὰ ζητήσωμεν, ὅπως καταργηθῇ ὁ ὅρος, ὁ περιεχόμενος ἐν τῇ ἀρχικῇ παραχωρήσει τῆς πληρωμῆς 5 ἑκατομμυρίων δραχμῶν μετὰ 99 ἔτη ἐπὶ τῇ παραδόσει τοῦ ἔργου τῆς διώρυγος. Ἐξήτασα, ὑπέβαλον δὲ καὶ εἰς τὸ Γενικὸν Λογιστήριον καὶ εἰς τὸ Τμῆμα τῆς ὁδοποιΐας τὸ ζήτημα: ποία εἶναι ἡ σημερινὴ ἀξία 5 ἑκατομυρίων δραχμῶν μετὰ 99 ἔτη. Τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον σήμερον καταβαλλόμενον ἐπὶ ἀνατοκισμῷ πρὸς 7% θέλει ἀποφέρει 5 ἑκατομμύρια μετὰ παρέλευσιν 99 ἐτῶν, εἶναι 6–7 χιλιάδε δραχμαί· ὥστε τὸ πλεονέκτημα, τὸ ὁποῖον ἠθέλαμεν ζητήσει, δὲν εἶναι ἄξιον οὐδὲ τοῦ χρόνου ὃν δαπανῶμεν, ποιούμενοι λόγον περὶ αὐτοῦ Ἕτερον πλεονέκτημα, τὸ ὁποῖον ἀνέφερεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Γόρτυνος ὡς ἀπαιτητέον, εἶναι τὸ νὰ μὴ παραχωρηθῶσιν αἱ γαῖαι αἱ παρὰ ταῖς δύω ἄκραις. Ἐξήτασα ποία ἡ ἀξία τῆς παροχῆς. Αἱ γαῖαι αὐταί, κατὰ τὴν ἀρχικὴν παραχώρησιν, ἡ ὁποία δὲν μεταβάλλεται διὰ τοῦ ὑποβληθέντος Νομοσχεδίου, ἔχουσι καθ’ ἑκάτερον τῶν στομίων μῆκος μὲν χιλίων, πλάτος δὲ 500 μέτρων· ὥστε ἐν ὅλῳ παραχωροῦνται 1000 στρέμματα, τὰ πλεῖστα ἐθνικῆς γῆς. Ἠρώτησα πόση εἶναι ἡ τιμὴ τοῦ στρέμματος, καὶ μοὶ εἶπον, ὅτε εἶναι κατ’ ἀνώτατον ὅρον 15 δραχμαί· ὥστε πρόκειται περὶ 15,000 δραχμῶν. Νομίζω, ὅτι, ἐὰν ἠθέλαμεν ζητήσει παραχωρήσεις παρὰ τῆς ἑταιρίας, ὑπῆρχον ἄλλα, ἅτινα ἠδυνάμεθα ὠφελιμώτερον νὰ ζητήσωμεν. Πρὶν ἔλθω εἰς ὁριστικὴν συμφωνίαν πρὸς τὸν ἀντιπρόσωπον τῆς ἑταιρίας ἐνταῦθα, προσεπάθησα νὰ πείσω αὐτὸν νὰ ἀποδεχθῇ τινας ὑποχρεώσεις ἀπέναντι τῆς παραχωρουμένης πρὸς τὴν ἑταιρίαν εὐκολίας. Μοὶ εἶπεν οὗτος, ὅτι δὲν ἀμφιβάλλει, ὅτι ὁ στρατηγὸς Τοὺρ θὰ ἦναι εὐδιάθετος νὰ χορηγήσῃ τινὰς ἐξ ἐκείνων, τὰς ὁποίας τῷ ἐπροτείναμεν, ἀλλὰ φοβεῖται μήπως τοιαῦται προτάσεις, ὑποβαλλόμεναι εἰς τοὺς μετόχους, θὰ τοῖς ἀπέδιδον τὴν ἐλευθερίαν ν’ ἀποφασίσωσιν ἐξ ὑπαρχῆς περὶ τοῦ ἔργου, θεωροῦντες τὴν ἀνανέωσιν τῶν διαπραγματεύσεων ὡς ἐμφαίνουσαν, ὅτι δὲν ἦσαν δεσμευμένοι, καὶ ὅτε δὲν ὑπῆρχε Σύμβασις ὁριστική· προκειμένου δὲ περὶ νέας συμφωνίας, θὰ ἠδύναντο οἱ μέτοχοι νὰ μὴ δεχθῶσι τὰς νέας ὑποχρεώσεις, ν’ ἀναθεωρήσωσι δὲ καὶ τὰς παλαιὰς, θὰ ἐκινδύνευε δὲ οὕτω ἐν τῇ παρούσῃ τῆς χρηματικῆς ἀγορᾶς καταστάσει ἡ ὅλη ὑπόθεσις νὰ ναυαγήσῃ. Τοσοῦτον ὅμως εἶχε πεποίθησιν, ὅτι ἠδύναντο νὰ γίνωσι δεκτά τινα τῶν προτεινομένων, ἂν μάλιστα ταῦτα ὑπεβάλλοντο εἰς τοὺς μετόχους μετὰ τὴν παρέλευσιν τῆς παρούσης οἰκονομικῆς κρίσεως ἐν Γαλλίᾳ, ὥστε δὲν ἐδίστασε νὰ μοὶ δώσῃ καὶ ἔγγραφον περὶ τούτου ὑπόσχεσιν, τὴν ὁποίαν ἐπικυροῖ καὶ ὁ διοικητὴς τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης· ἔλαβα δὲ ἔγγραφον περὶ τούτου, ὑπογεγραμμένον παρὰ τοῦ ἀντιπροσώπου τῆς ἑταιρίας ἐνταῦθα, τοῦ κ. Βέλα Γέραστερ, καὶ προσυπογεγραμμένον παρὰ τοῦ κ. Ῥενιέρη. Διὰ τοῦ ἐγγράφου τούτου ἀναλαμβάνει ὁ κ. Βέλα Γέραστερ τὴν ὑποχρέωσιν ὑπὲρ τῆς ἑταιρίας «Εἴκοσι χιλιάδας κυβικῶν μέτρων λίθων, ἐξορυχθησομένων ἐκ τῆς διωρυχῆς ἐπὶ τοῦ ὑποδειχθησομένου σημείου παρὰ τῶν μηχανικῶν τοῦ Κράτους, θὰ μετενεχθῶσιν ὑπὸ τῆς ἑταιρίας καὶ θὰ βυθισθῶσι δωρεὰν κατὰ τὴν μεμελετημένην προέκτασιν βορειανατολικῶς τῆς ἐν τῷ λιμένι Κορίνθου προκυμαίας. Ἡ ἐκφόρτωσις τῶν φορτηγίδων γίνεται ἅμα τῇ ἀφίξει αὐτῶν ἐπὶ τοῦ τόπου. Κατὰ τὸ πρῶτον ἔτος μετὰ τὴν παράδοσιν τῆς διώρυγος εἰς τὴν συγκοινωνίαν καὶ ὁπότε ἡ ἑταιρία θὰ ἔκρινεν εὔλογον, ἡ βορβορολόγος καὶ αἱ φορτηγίδες αὐτῆς, αἱ ἐργαζόμεναι πρὸς τὴν Κόρινθον, θὰ παραδοδῶσιν ἐπὶ τρεῖς μῆνας εἰς τὴν διάθεσιν τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως ἐπιτελεσθῶσιν αἱ ἀνασκαφαὶ ἐν τῷ λιμένι τῆς Κορίνθου».

§80Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ποίαν ἡμερομηνίαν φέρει;

§81ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. 12]24 Μαρτίου· καὶ ὑπογράφει καὶ ὁ κ. Ῥενιέρης «Ἐγγυῶμαι ὅτι ὁ ἀναδοχεὺς τῆς ἐπιχειρήσεως στρατηγὸς Τοὺρ θὰ ἀποδεχθῇ τὸ περιεχόμενον τῆς ἐπιστολῆς ταύτης. Ἐν Ἀθήναις τὴν 12]24 Μαρτίου 1882.»

ΜΑΡΚΟΣ ΡΕΝΙΕΡΗΣ».

Δὲν λέγω, ὅτι αἱ παραχωρήσεις αὗται εἶναι λίαν σπουδαῖαι· εἶναι ὅμως ὅπως δήποτε σπουδαιότεραι ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι προετάθησαν ἐντεῦθεν πρὸς ὑμᾶς. Ἑτέρα δὲ ἐρώτησις ἐγένετο ἀφορῶσα εἰς τὸ βάθος τῆς διώρυγος. Ἠρωτήθημεν διατί ἀπεδέχθημεν ὅπως τὸ βάθος ὁρισθῇ εἰς 8 μέτρα ἀντὶ τῶν 6 καὶ ½, ἅτινα ἦσαν πρότερον καθωρισμένα, καὶ ἂν ἀποδεχθέντες τὰ 8 μέτρα εἴχομεν λάβει τὴν πληροφορίαν, ὅτι τοσοῦτον εἶναι τὸ βάθος τῆς διώρυγος τοῦ Σουέζ. Ἀκριβῶς τοῦτο συνέβη· πρὶν παραδεχθῶμεν τὸ βάθος τοῦτο, ἤτοι τὴν αὔξησιν τοῦ προηγουμένου κατὰ 1½ μέτρον, ἐπληροφορήθημεν ὅτι τὸ βάθος τῆς διώρυγος τοῦ Σουέζ εἶναι ἀκριβῶς 8 μέτρα.

§82Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Οὔτε ὅταν ἐζήτησα διασαφήσεις παρὰ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐσκόπουν νὰ ἀντιλέξω εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, οὔτε σήμερον ὑπὸ τοιαύτης ἐμφοροῦμαι προαιρέσεως. Ἀναγινώσκων τὸν νόμον τοῦ 1869, ὅστις μετέδωκε τὴν ἐξουσίαν εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ παραχωρῇ τὸ δικαίωμα τῆς κατασκευῆς διώρυγος καὶ τομῆς τοῦ Ἰσθμοῦ, εὗρον, ὅτι ἀνεγράφησαν ἐν αὐτῷ ὁ ἀνώτατος ὅρος τῶν παραχωρήσεων, τὰς ὁποίας ἡ Κυβέρνησις ἠδύνατο νὰ ὑποσχεθῇ ἐν ὀνόματι τοῦ Δημοσίου, καὶ ὁ ἐλάχιστος ὅρος τῶν ὑποχρεώσεων, τὰς ὁποίας ἡ ἑταιρία ἠδύνατο νὰ ἀναλάβῃ. Εὗρον λοιπὸν, ὅτι τὸ βάθος τῆς διώρυγος ὁρίζεται κατ’ ἐλάχιστον ὅρον εἰς 6½ μέτρα, ἀλλ’ ὑπὸ τὸν ὅρον, ὅτι οὐδέποτε δύναται νὰ ἦναι κατώτερον τοῦ βάθους τῆς διώρυγος τοῦ Σουέζ. Ὅταν εἰσήχθη τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἐγένετο διὰ νὰ ἀνατρέψῃ ἔκρυθμον πρᾶξιν τῆς παρελθούσης Κυβερνήσεως, προσδιωρίσθη τὸ βάθος, ἀντὶ τῶν 6½ μέτρων, εἰς 8· διὰ τοῦτο μοὶ ἐγεννήθη ἡ ἀπορία ἂν 8 μέτρα ἦναι τὸ βάθος τῆς διώρυγος τοῦ Σουέζ. Ἂν ἦτο μόνος ὁ πρῶτος ὅρος, ὅτι οὐδέποτε δύναται νὰ ἦναι ὀλιγώτερον τὸ βάθος τῶν 6½ μέτρων, δὲν ἤθελεν εἶσθαι ἀνάγκη νόμου, ἵνα προσδιορισθῇ τὸ βάθος εἰς 8 μέτρα, διότι ὁ νόμος προσδιώρισε τὸν ἐλάχιστον ὅρον. Διὰ τοῦτο ὤφειλον νὰ ἐρωτήσω τὴν Κυβέρνησιν ἂν ἔλαβε τὴν πληροφορίαν ταύτην περὶ τοῦ βάθους τῆς διώρυγος τοῦ Σουέζ. Ὥστε ἡ ἐρώτησίς μου εἰς αὐτὸ ἀπέβλεπε. Τὸ ἄρθρον 2 τοῦ νομοσχεδίου ἐβελτίωσε τὴν διάταξιν, τὴν ὁποίαν τὸ παρελθὸν Ὑπουργεῖον εἶχεν ἀποδεχθῆ διὰ τοῦ Διατάγματος τῆς 4 Σεπτεμβρίου. Ἡ Κυβέρνησις, κατὰ τὸ Διάταγμα ἐκεῖνο, παρεχώρει τὴν κυριότητα ὅλων τῶν γαιῶν, τὰς ὁποίας ἤθελον καταλάβει τὰ χώματα, τὰ ἐξαγόμενα ἐκ τῆς διώρυγος· κατὰ δὲ τὸ νομοσχέδιον, δὲν παραχωρεῖ τὴν κυριότητα τῶν γαιῶν τούτων, ἀλλὰ μόνον τὴν χρῆσιν. Ἐνταῦθα ὑπάρχει βελτίωσις τοῦ ὅρου, ὅστις παρείχετο. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, ἡ Κυβέρνησις παρεδέχθη τὴν μείωσιν τοῦ εὔρους τοῦ πυθμένος, τὸ ὁποῖον ὁ νόμος τοῦ 1869 εἶχε καθορίσει· ἐδικαιοῦτο δὲ ἡ Κυβέρνησις διὰ τοῦτο νὰ μειώσῃ καὶ τὰς παραχωρήσεις, τὰς ὁποίας ἠδύνατο νὰ συνομολογήσῃ πρὸς τὴν ἑταιρίαν, δυνάμει τοῦ νόμου τοῦ 1869. Ἀλλ’ ὁ κύριος πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου παρέστησεν, ὅτι τὸ Δημόσιον οὐδεμίαν πρόκειται νὰ κάμῃ παραχώρησιν εἰς τὴν ἑταιρίαν, οὐδ’ ἠδύνατο ἡ Κυβέρνησις νὰ ἔχῃ τὴν ἐλευθερίαν νὰ μὴν ἀποδεχθῇ τὸν περιορισμὸν τοῦ βάθους τοῦ πυθμένος.

§83ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν εἶπα αὐτό.

§84Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν νομίζει μὲν ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ ὑπουργείου, ὅτι ἀνέλαβεν ἡ Κυβέρνησις ὑποχρέωσιν εἰς παροχὰς, καὶ ὅτι ἑπομένως ὤφειλε νὰ κατορθώσῃ τὴν μείωσιν αὐτῶν. Ἐλησμόνησεν ὅμως, ὅτι ἡ ὑποχρέωσις ἡ σπουδαιοτέρα, τὴν ὁποίαν ἀνέλαβεν ἡ Κυβέρνησις πρὸς τὴν ἑταιρίαν, εἶναι, ὅταν λήξῃ ἡ διάρκεια τοῦ προνομίου καὶ παρέλθωσι τὰ ἔτη, ἡ Κυβέρνησις δὲν δύναται νὰ γένηται κυρία τῆς διώρυγος καὶ τῶν παραρτημάτων καὶ καταστημάτων, εἰμὴ ἀφοῦ πληρώσῃ 5 ἑκατομμύρια. Ἐνόμιζον, ὅτι, ἀφοῦ διὰ τοῦ περιορισμοῦ τοῦ πλάτους τοῦ πυθμένος, αἱ πρὸς τομὴν τοῦ Ἰσθμοῦ δαπάναι τῆς ἑταιρίας ἐλαττόνωνται πλέον τοῦ ¼, ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ μειώσῃ καὶ τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον μετὰ 99 ἔτη ἤθελε πληρώσει εἰς τὴν ἑταιρίαν κατὰ τὴν αὐτὴν ἀναλογίαν. Ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, τὴν μείωσιν αὐτὴν τὴν ἐθεώρησε μηδαμινὴν, διότι εἶπεν, ὅτι, ἐὰν τὸ ποσὸν τῶν 5 ἑκατομμυρίων μετὰ 99 ἔτη ὑπολογίσωμεν τί κεφάλαιον ἀντιπροσωπεύει σήμερον, θέλομεν εὑρεῖ ὅτι τὸ κεφάλαιον τοῦτο μόλις εἶναι δραχμαὶ 6700. Ἐγὼ ὅμως νομίζω, ὅτι μετὰ 99 ἔτη θὰ ἦτο κέρδος νὰ πληρώσωμεν 3 ἑκατομμύρια καὶ ὄχι 5 ἑκατομμύρια, ἀφοῦ παρεδέχθημεν νὰ ἐλαττώσωμεν τὸ πλάτος τοῦ πυθμένος ἀπὸ 42 εἰς 22 μέτρα, καὶ ἑπομένως νὰ ὠφεληθῇ ἡ ἑταιρία τὸ τέταρτον καὶ πλέον τῶν δαπανῶν. Ἀλλὰ ὁ κ. Πρόεδρος αὐτὸ τὸ θεωρεῖ μηδαμινόν.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει ἄλλος τὸν λόγον;

§86ΠΟΛΛΟΙ. Ὂχι.

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναγινώσκεται τὸ 2 ἄρθρον.

§88ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (Ἀναγινώσκει τὸ 2 ἄρθρον).

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.— Ἄρθρον 3.

§90ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (Ἀναγινώσκει τὸ 3 ἄρθρον).

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 3 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Τὴν Δευτέραν, κύριοι, θὰ συνέλθωμεν εἰς τὰς 2. Λύεται ἡ συνεδρίασις, ὥρα 6 25]60 μ. μ.