1882.02.19

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 19

τῆς 19 Φεβρουαρίου 1882.

Ὥρα 2¼ μ. μ.

Ἀπαρτίας γενομένης, ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικὰ τῆς προτεραίας. (Ὁρκίζονται οἱ βουλευταὶ κ. κ. Βαρότσης καὶ Δαμηράλης.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐξακολουθεῖ ἡ συζήτησις τῆς ἐκλογῆς Βάλτου. Ὁ κ. Λομβάρδος ἔχει τὸν λόγον.

§2ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἡ ἔκθεσις ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Βάλτου, κύριοι βουλευταὶ, κατετέθη ἡ τελευταία πασῶν, διότι τὸ Τμῆμα τὸ προεξελέγξαν αὐτὴν ἠσθάνετο, ὅτι, προκειμένου περὶ ἐκλογῆς ὑπουργοῦ, ὤφειλε νὰ δώσῃ περισσοτέραν προσοχὴν ἀπὸ πᾶσαν ἄλλην. Τοὺς ἰσχυροὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους τὸ Τμῆμα προτείνει τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς, τοὺς περιλαμβάνει ἡ ἔκθεσις, τοὺς ἀνέπτυξε δὲ μὲ μεγάλην δύναμιν λόγου καὶ σαφήνειαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὁ εἰσηγητής· ἀλλ’ ἐπιτρέψατέ μοι ν’ ἀνακεφαλαιώσω αὐτὸν, συνοπτικῶς ὑπὸ ἄλλην ἔποψιν, πρὸς περισσοτέραν δικαιολόγησιν τῆς γνώμης καὶ τῆς ψήφου τοῦ Τμήματος. Τὸ πρῶτον, τὸ ὁποῖον ὤφειλε νὰ παρουσιασθῇ ἐνώπιον τοῦ Τμήματος εἰς τὴν ἐξέτασιν καὶ τῆς προκειμένης ἐκλογῆς, ἦτο ὁ ἀριθμὸς τῶν ψήφων, ὁ διακρίνων τοὺς ἐπιτυχόντας ἀπὸ τοὺς ἀποτυχόντας· 438 ψήφους ἔχει περιπλέον ὁ κ. ὑπουργὸς ἀπὸ τὸν πρῶτον ἐπιλαχόντα, 252 ἔχει ὁ δεύτερος ἐπιτυχὼν κ. Ἴσκος ἀπὸ τὸν πρῶτον ἐπιλαχόντα κ. Στράτον. Ἑπομένως 220 ψῆφοι, ἐὰν τυχὸν μετεκινήθησαν ἀπὸ τὴν μίαν εἰς τὴν ἄλλην κάλπην διὰ τὸν πρῶτον ἐπιτυχόντα, καὶ 130 ψῆφοι ἐὰν μετεκινήθησαν διὰ τὸν δεύτερον ἐπιτυχόντα, ἡ ἐκλογὴ εἶναι ἄκυρος. Προκειμένου, κύριοι, περὶ ἐπαρχίας πολεμικῆς, καθὼς μᾶς παρέστησαν τὸν Βάλτον καὶ καθὼς εἶναι, περὶ ἐπαρχίας, τῆς ὁποίας ὅλοι οἱ κάτοικοι, καθὼς μᾶς εἶπον, καὶ καθὼς εἶναι, προσμένουσι ζωὴν ἀπὸ τὸν βίον τὸν στρατιωτικὸν καὶ προαγωγὴν ἀπὸ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ἠδύναντο ὑπὸ τοῦ γοήτρου τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ἐπενεργοῦντος ἐπὶ τῆς φαντασίας, ἐπὶ τῆς καρδίας, ἐπὶ τῆς θελήσεως τῶν ἐκλογέων τῆς ἐπαρχίας ἐκείνης, νὰ μετακινηθῶσι 220 ψῆφοι, ναὶ ἢ ὄχι;

§3ΚΑΡΤΣΩΝΑΣ. ..... (Θόρυβος).

§4ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Εἰδοποιῶ τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον κ. Κάρτσωνα, ὅστις ἀπὸ τοῦδε ἤρχισε διακοπὰς, εἰδοποιῶ εὐλαβῶς καὶ πάντα ἄλλον συνάδελφον, νὰ μὴ διακόπτωσι, διότι σκοπὸν δὲν ἔχω ν’ ἀπαντήσω εἰς τὰς διακοπὰς, διότι σκοπὸν δὲν ἔχω νὰ δεχθῶ διακοπάς.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε, κύριοι.

§6ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Καὶ τοῦτο πράγματι ἔγεινε, σᾶς τὸ ὡμολόγησε καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅστις σᾶς εἶπεν, ὅτι ὁσάκις ἐξετέθη πρότερον εἰς τὰς ἐκλογὰς, οὐδέποτε ἐπέτυχεν, εἰμὴ δὶς, ὡς ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν. Καὶ εἶναι ἔγκλημα, σᾶς εἶπεν ὁ κ. ὑπουργὸς, ἐὰν ἤμην ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν; καὶ διότι ἤμην ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, δὲν ἔπρεπε νὰ ἐκτεθῶ εἰς τὸν συναγωνισμόν; Ὄχι, κ. ὑπουργέ, δὲν ἐξετάζομεν τοῦτο. Εἰς ἄλλους τόπους, ὅπου τὸ ζήτημα τῶν ἐξελέγξεων ἔφθασεν εἰς τὴν ἀκμήν του, ἤθελε ληφθῆ ὑπ’ ὄψιν σοβαρῶς τὸ τοιοῦτον.

§7Δ. ΣΤΑΪΚΟΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§8ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Εἰς ἄλλους τόπους, ὅπου ἄλλα μικρότερα λαμβάνονται ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὰς ἐξελέξεις, ἐκεῖ ἤθελεν ἐξετασθῆ καὶ τὸ τοιοῦτον, ἀλλὰ δι’ ἡμᾶς δὲν εἶναι ἡ ὥρα μας ἀκόμη νὰ τὸ ἐξετάσωμεν. Ἡμεῖς ὀφείλομεν νὰ ἐξετάσωμεν, ἐὰν ἐκτὸς τοῦ γοήτρου, τὸ ὁποῖον ἐξασκεῖ ἐπὶ τῶν συνεπαρχιωτῶν του ὁ κ. ὑπουργὸς, τὸ ὁποῖον τοῦ τὸ χαρίζομεν, ἐὰν ἐκτὸς τοῦ ἁπλοῦ γοήτρου τοῦ ἐκ τῆς θέσεως τοῦ ὑπουργοῦ ἐπενεργοῦντος εἰς τοὺς ἐπαρχιώτας του, ἐγένετο ἀκόμη χρῆσις τῆς ἐξουσίας τοῦ ὑπουργοῦ, καὶ μάλιστα μὲ παράβασιν τῶν θεσμῶν καὶ τῶν νόμων τοῦ Κράτους. Πάντα ταῦτα, ἐὰν ἀποδεικνύωνται, ἡ ἐκλογὴ τοῦ Βάλτου ἠμπορεῖ νὰ σταθῇ; Ἐὰν αὐτὰ ἀποδεικνύωνται, εἶναι ἔγκλημα νὰ ἀκυρωθῇ ἡ ἐκλογὴ αὕτη; Πρὶν ἢ προβῶ εἰς τὰ καθέκαστα, συγχωρήσατέ μοι νὰ ἀκολουθήσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν ἐπ’ ὀλίγον εἰς τὰ γενικὰ, καὶ πρὸ πάντων εἰς τὴν ἀνατομίαν, τὴν ὁποίαν εὐηρεστήθη νὰ κάμῃ, τῶν ἐπιῤῥοῶν τοῦ Βάλτου. Ἐγὼ, ὅστις δὲν γνωρίζω τὸν Βάλτον, καὶ ὅσοι ἐξ ὑμῶν δὲν τὸν γνωρίζετε, ὡς ἐγὼ, δὲν ἠμποροῦμεν νὰ κάμωμεν καμμίαν βάσιν εἰς τὰς διδομένας πληροφορίας παρὰ τῶν ἐνδιαφερομένων περὶ τῶν ἐπιῤῥοῶν τοῦ τόπου, ἂν καὶ δὲν ἠμποροῦμεν νὰ τὰς ἀντικρούσωμεν. Ἀλλὰ ἀπὸ τὰς προηγουμένας ἐκλογὰς τί προκύπτει, κύριοι; Ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν παρουσιάσθη πρώτην φορὰν, ἵνα ζητήσῃ τὰς ψήφους τῆς ἐπαρχίας του κατὰ τὸ 1863, ἤγουν κατὰ τὰς ἐκλογὰς τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως. Ἐπαναστατικῷ δικαιώματι, ὡς μᾶς εἶπε, παρουσιάσθη ὡς ὑποψήφιος, ἐπαναστατικῷ δικαιώματι καὶ ἐξελέχθη. Καὶ ἠξεύρετε πολὺ καλὰ ποίαν ἔννοιαν εἶχε τὸ «ἐπαναστατικῷ δικαιώματι.» Κατόπιν παρουσιάσθη εἰς τὴν εὐθὺς ἀμέσως ἐκλογὴν τοῦ 1865 ὡς ὑποψήφιος· καὶ τότε αἱ ἐκλογαὶ, κανεὶς δὲν δύναται νὰ τὸ ἀμφισβητήσῃ, ἐνηργήθησαν ἐν πλήρει ἀμεροληψίᾳ καὶ ἐλευθερίᾳ παρὰ τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη οὐδένα ὑποψήφιον ὑπέδειξεν. Ἐπαρουσιάσθη λοιπὸν ὡς ὑποψήφιος τότε ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν καὶ ἔλαβε 500 ψήφους ἀπέναντι 3000, οἱ ὁποῖοι ἐψηφοφόρησαν. Εἰς τὴν κατόπιν ἐκλογὴν τοῦ 1868 παρουσιάσθη καὶ πάλιν ὑποψήφιος, συνδυασμένος ὅμως, καὶ ἔλαβε καθ’ ὅλην τὴν ἐπαρχίαν 700 ψήφους.

§9ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Μὲ ποῖον; νὰ λέγητε.

§10ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἀμέσως· νομίζω μὲ τὸν Καραϊσκάκην. Δὲν ἐνόμισα ἀναγκαῖον νὰ τὸ εἴπω τοῦτο, καὶ σᾶς παρακαλῶ νὰ μ’ ἐρωτᾶτε εἰς πᾶν ὅ,τι θέλετε· ἀπὸ σᾶς δέχομαι πᾶσαν διακοπήν.

§11ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Ὄχι, ἐγὼ δὲν συνειθίζω νὰ διακόπτω.

§12ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Εἰς τὰ 1869 παρουσιάσθη συνδυασμένος μὲ τὸν Ἀνδρέαν Στράτον· ἀπέτυχε καὶ πάλιν, τοῦ μὲν Στράτου ἀποτυχόντος διὰ τριῶν ψήφων, τοῦ δὲ κ. ὑπουργοῦ διὰ 250. Ἐπαρουσιάσθη εἰς τὰ 1872 ... ἀλλ’ ἐδῶ ἐπιτρέψατέ μοι νὰ κάμω μίαν παρατήρησιν. Κατὰ τὴν πρώτην ἐκλογὴν ἐξέθηκεν, ὡς σᾶς εἶπον, τὴν κάλπην του μόνος του· εἰς τὰς ἑπομένας δύο ἐκλογὰς ἐπαρουσιάσθη συνδυασμένος· κατὰ τὴν ἐκλογὴν τοῦ 1872 ἐξετέθη μετὰ συνδυασμοῦ, ἀλλ’ ὡς ὑπουργικὸς ὑποψήφιος τοῦ πανισχύρου τότε ὑπουργείου Βούλγαρη– Κουμουνδούρου. Ἐπαρουσιάσθη ὡς ὑπουργικὸς ὑποψήφιος μετὰ τοῦ κ. Καραγιαννοπούλου, ἀλλ’ ἀπέτυχε, καὶ ἔλαβε τὴν πρώτην θέσιν ὁ Ἀνδρέας Στράτος, ὁ δὲ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν μένει 100 ψήφους μετὰ τὸν τελευταῖον ἐπιτυχόντα. Κατὰ τὸ 1873 δοκιμάζει καὶ πάλιν τὴν τύχην του ὡς ὑπουργικὸς ὑποψήφιος τοῦ μακαρίτου Δεληγεώργη, συνδυασμένος καὶ πάλιν μετὰ τοῦ κ. Καραγιαννοπούλου, ἀλλ’ ἀποτυγχάνει καὶ πάλιν μὲ 700 ψήφους. Ἔκτοτε δὲν ἠθέλησε πλέον νὰ δοκιμάσῃ οὔτε ὡς μεμονωμένος, οὔτε ὡς ἀντιπολιτευόμενος συνδυασμένος, οὔτε ὡς ὑπουργικὸς ὑποψήφιος, ἀλλ’ ἐπρόσμενε νὰ ἔλθῃ ἡ ὥρα νὰ δοκιμάσῃ ὡς ὑπουργός. Ἐγώ, κύριοι, βεβαιωθῆτε, λυποῦμαι διὰ τὴν ἐπιμονὴν ταύτην τῆς ἐπαρχίας εἰς τὸ ν’ ἀποκρούῃ τὸν κ. Βαλτινὸν, διότι πολεμῶ αὐτὸν ὡς ὑπουργὸν, ἀλλὰ μείνατε βέβαιοι, ὅτι συμπαθῶ διὰ τὸ ἄτομον καὶ ἐπεθύμουν νὰ τὸν ἔχωμεν μεταξύ μας ἐδῶ, ἔστω καὶ εἰς ἀντίθετον στρατόπεδον εὑρισκόμενον, διότι πάντοτε διακρίνεται μεταξὺ τῶν μελῶν τοῦ Κοινοβουλίου. Ἀλλὰ διατί δὲν τὸν θέλει ἡ ἐπαρχία; Ἔ! μήπως καὶ οἱ λαοὶ δὲν ἔχουν τὰς ἰδιοτροπίας των, ὅπως καὶ οἱ βασιλεῖς; μὲ τὴν διαφορὰν, ὅτι οἱ βασιλεῖς ἐπιμένουν καμμίαν φορὰν εἰς τὰς ἰδιοτρόπους ἰδέας, τὰς ὁποίας λαμβάνουσιν ὑπὲρ ἢ κατὰ ἀτόμου τινὸς, καὶ πολλάκις ῥιψοκινδυνεύουσι τὸν θρόνον των, παρὰ νὰ μεταβάλωσι τὰς ἰδιοτρόπους ἰδέας των· ἀλλ’ οἱ λαοὶ, ἐὰν σχηματίσωσιν ἰδιοτρόπους ἰδέας περὶ ἀτόμου τινὸς, δὲν ἐπιμένουσι· ταχέως τὰς ἐγκαταλείπουσιν· ὅταν ὅμως ἕνας λαὸς ἐπιμένῃ, ὅπως διαρκῶς, εἴτε ὑποστηρίζῃ, εἴτε ἀποκρούῃ ἄτομόν τι, τοῦτο δὲν προέρχεται ἀπὸ ἰδιότροπον ἰδέαν, ἀλλ’ ἀπὸ λόγους, τοὺς ὁποίους γνωρίζει αὐτὸς, καὶ πηγάζοντας εἴτε ἐκ τῆς ἱστορίας του, εἴτε ἐξ ἄλλων τοπικῶν λόγων. Ἀλλὰ τοῦτο ἐχέτω ὡς ἔχει. Αὐτὴ ὅμως εἶναι ἡ ἱστορία τῶν ἐκλογῶν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Βαλτινοῦ· οὐδέποτε ἐξελέχθη, εἰμὴ δὶς ὡς ὑπουργός. Περὶ τοῦ συναδέλφου του κ. Ἴσκου μᾶς ἐβεβαίωσεν ὁ κύριος ὑπουργὸς, ὅτι ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Βάλτου μόνον περὶ αὐτοῦ δύναταί τις νὰ εἴπῃ, ὅτι ἔχει σταθερὰν ἐπιῤῥοήν. Δὲν τὸ ἀντικρούω τοῦτο. Τί μᾶς δεικνύει ὅμως ἡ στατιστικὴ τῶν παρελθουσῶν ἐκλογῶν; Κατὰ τὸ 1865, ὅτε, καθὼς σᾶς προεῖπον, οὐδεὶς δύναται ν’ ἀρνηθῇ, ὅτι αἱ ἐκλογαὶ ἐκεῖναι διεξήχθησαν ἄνευ οὐδεμιᾶς ἐπεμβάσεως τῆς Κυβερνήσεως, διότι οὐδένα ὑποψήφιον εἶχε πουθενὰ κατὰ τὰ 1865, ἀπέτυχεν ὁ κ. Ἴσκος.

§13ΙΣΚΟΣ. Μὲ πόσας ψήφους ἀπέτυχα;

§14ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Δὲν τὸ ἐξήτασα.

§15Δ. ΣΤΑΪΚΟΣ. Μὲ 4 ψήφους.

§16ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Πολὺ καλὰ, μὲ 4, ἀλλ’ ἀπέτυχεν, ἐπέτυχε δὲ ὁ κ. Στράτος. Κατὰ τὰ 1868 ὁ κ. Ἴσκος καὶ Καραγιαννόπουλος παρουσιάσθησαν ὡς ὑπουργικοὶ καὶ ἀπέτυχον. Κατὰ τὰ 1869 Ἴσκος καὶ Καραγιαννόπουλος ὑπουργικοὶ ἐκέρδησαν μὲ 3 ψήφους.

§17ΙΣΚΟΣ. Μὲ πόσας ψήφους εἰς τὰ 1869 ἐπέτυχον;

§18ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Μὲ τρεῖς ψήφους, ὅπως λέγουσι τὰ πρακτικά· ἐὰν ἦναι καμμία διαφορὰ, παρακαλῶ νὰ μὲ διορθώσητε Κατὰ τὸ 1872, Ἴσκος ἀντιπολιτευόμενος, συνδυασμένος ὅμως μετ’ Ἀνδρέου Στράτου ἀντιπολιτευομένου, ἀπέτυχεν, ἐπιτυχόντος τοῦ Στράτου.

§19ΙΣΚΟΣ. Μὲ πόσας ψήφους ἀπέτυχον καὶ τότε;

§20ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἴσκος ἔλαβε 200 ψήφους ὀλιγώτερον τοῦ Στράτου.

§21ΙΣΚΟΣ. Ἀπέτυχα μὲ 2 ψήφους, θὰ τὸ ἰδῆτε.

§22ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἀλλ’ ἀπετύχατε, ὁ δὲ Στράτος ἐπέτυχε, λαβὼν πλέον ὑμῶν 200 ψήφους. Εἰς τὰ 1873 Ἴσκος καὶ Στράτος, ὑποστηριζόμενοι ὑπὸ Ἀνδρέου Στράτου, ὑπερίσχυσαν ὑπουργικῶν Βαλτινοῦ καὶ Καραγιαννοπούλου μὲ 500 ψήφους. Εἰς τὰ 1874 Ἴσκος καὶ Καραγιαννόπουλος ὑπουργικοὶ ἐκέρδησαν. Κατὰ τὸ 1875, ὅτε καὶ πάλιν δὲν ἀνεμίχθη διόλου ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη εἰς τὰς ἐκλογὰς, ἐπέτυχεν ὁ Κωνστ. Στράτος.

§23ΙΣΚΟΣ. Τὰ πρακτικὰ ἐκείνης τῆς ἐκλογῆς τοῦ 1875 παρακαλῶ νὰ διατάξητε νὰ ἔλθωσιν αὐτοῦ, διὰ νὰ ἴδητε ἐὰν δὲν ἦναι εἰς δύο δήμους καλπονοθεύσεις.

§24ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Καὶ διὰ τοῦτο ἠκυρώθη ἡ ἐκλογὴ τοῦ Τολιᾶ, ἐπαναληφθείσης δὲ τῆς ἐκλογῆς μεταξὺ Ἴσκου, Καραγιαννοπούλου καὶ Τολιᾶ, ἐξελέχθη ὁ Καραγιαννόπουλος. Συμπέρασμα λοιπὸν, κύριοι, ἐκ τῆς στατιστικῆς αὐτῆς τῶν ἐκλογῶν ἐν Βάλτῳ εἶναι, ὅτι ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν οὐδέποτε ἐξελέχθη εἰμὴ ὡς ὑπουργὸς, ὅτι ὁ κύριος Ἴσκος ἀπέτυχε καὶ ὡς ὑπουργικὸς καὶ ὡς ἀντιπολιτευόμενος, ὁ δὲ Στράτος ἐπέτυχε κατὰ τὰς δύο ἐκλογὰς, καθ’ ἃς ἔμειναν αἱ ἐκλογαὶ ἐλεύθεραι, οὐ μόνον, ἀλλ’ ἐπέτυχε καὶ ὡς ἀντιπολιτευόμενος κατέναντι ὑπουργικῶν. Ἐὰν δὲν ἔχῃ λοιπὸν τὴν πρώτην ἐπιῤῥοὴν ὁ Στράτος ἐν Βάλτῳ, διατί δὲν τὸν συγκαταριθμεῖτε τοὐλάχιστον μετ’ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι δευτερεύουσαν ἐπιῤῥοήν; Ἐὰν ἔχῃ τὴν πρώτην ἐπιῤῥοὴν ὁ κ. Ἴσκος, δὲν τὸ ἀντικρούω· ἀλλὰ διατί νὰ μὴ θέλετε νὰ παραδεχθῆτε, ὅτι οἱ Στραταῖοι εἶναι καὶ αὐτοὶ ἀπὸ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔχουν τοὐλάχιστον δευτερεύουσαν ἐπιῤῥοὴν, ἀφοῦ ἐπέτυχον καὶ ὅταν ἡ Κυβέρνησις τοὺς ἐπολέμησεν; Ἑπομένως αἱ 220 ψῆφοι, κατὰ τὰς ὁποίας ὑπερτερεῖτε, κύριε ὑπουργὲ, τοῦ Στράτου, δὲν ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ ἐξετάσωμεν μήπως σᾶς ἐδόθησαν διὰ τῆς ἐξουσίας, τὴν ὁποίαν ἐνασκεῖτε; Ἀλλ’ ἄς μοι ἐπιτρέψῃ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ τῷ ἀπευθύνω μίαν ἐρώτησιν, πρὶν προχωρήσω περαιτέρω. Δὶς καὶ τρὶς μᾶς ἐπανέλαβε «καὶ ἂν ἐγὼ ἤμην ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, τί πταίω; δὶς ἔδωκα τὴν παραίτησίν μου ἐγγράφως καὶ πολλάκις προφορικῶς.» Πρὸς τί τοῦτο; μήπως προσεκάλεσεν ἡ Βουλὴ τὰ μέλη τῆς Κυβερνήσεως νὰ δώσωσι λόγον πῶς διεχειρίσθησαν τὴν ἐξουσίαν; Ἡμεῖς εὑρισκόμεθα εἰς τὸ στάδιον τῶν ἐξελέγξεων· καὶ πῶς ἔρχεται ὁ κ. ὑπουργὸς καὶ μᾶς λέγει, ὅτι «μὴ μὲ κατηγορεῖτε, ὅτι κατεχράσθην τὴν ἐξουσίαν, τὴν ὁποίαν εἶχον, διότι σᾶς λέγω, δὶς παρῃτήθην, ἀλλὰ δὲν ἐγένετο δεκτὴ ἡ παραίτησίς μου;»

§25ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε νὰ σᾶς δώσω τὴν ἐξήγησιν, ἂν καὶ ἦσθε εὐφυέστατος, καὶ τὸ ἐννοεῖτε· σᾶς τὸ εἶπα, θέλω νὰ σᾶς ἀποδείξω, ὅτι, ἐὰν ἔδιδον τὴν παραίτησίν μου καὶ ἐγίνετο δεκτὴ, αἱ ἐκλογαὶ θὰ ἐγίνοντο κατόπιν καὶ δὲν θὰ ἐλαμβάνετε ἀφορμὴν νὰ λέγητε αὐτὰ κατὰ τοῦ ὑπουργοῦ.

§26ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Καὶ ἐγὼ σᾶς ἀπηύθυνα τὴν ἐρώτησιν, διότι ὑπέθετα, ὅτι ἡ παραίτησίς σας ἐσχετίζετο μὲ τὰς ἐξελέγξεις, ἀφοῦ περὶ αὐτῶν τώρα πρόκειται.

§27ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Ὄχι.

§28ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Λοιπὸν διὰ τὴν παραίτησίν σας δὲν θὰ σᾶς ζητήσω λόγον τώρα, ἀλλὰ κατόπιν, ὅταν ἡ Βουλὴ συγκροτηθῇ.

§29ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Καὶ ἂν θέλω ἀπαντῶ.

§30ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Βέβαια· ἀλλὰ καὶ ἡ Βουλὴ θέλει ἐκτιμήσει τὴν σιωπήν σας. — Ἐπανέρχομαι εἰς τὸ θέμα. Εἰς ἐπαρχίαν πολεμικὴν, ὁποία εἶναι ἡ τοῦ Βάλτου, εἰς τὴν ὁποίαν, ὡς μᾶς εἶπεν ὁ κ. ὑπουργὸς, αἱ ἐπιῤῥοαὶ σχηματίζονται διὰ μέσων στρατιωτικῶν, ἐξεταστέον, ὅπως συγκροτήσῃ τριγύρω του ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν τὰς ἐπιῤῥοὰς ταύτας, μετεχειρίσθη τὴν ἐξουσίαν, τὴν ὁποίαν τὸ Κράτος ἐνεπιστεύθη εἰς χεῖράς του; καὶ εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ τὴν μεταχειρισθῇ πρὸς ἰδιαιτέραν του ὠφέλειαν, καὶ μάλιστα νὰ τὴν μεταχειρισθῇ παρανόμως; Ὁ κ. Σκυλοδῆμος μᾶς παρεστάθη παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὅτι μετὰ τὸν κ. Ἴσκον χαίρει τὴν πρώτην ἐπιῤῥοήν.

§31ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Εἴπομεν ποῖοι ἔχουν ἐπιῤῥοάς· καὶ ὁ Ἴσκος, καὶ ὁ Στράτος καὶ οἱ ἄλλοι.

§32ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Πρέπει λοιπὸν νὰ ὑποθέσωμεν καὶ νὰ παραδεχθῶμεν, ὅτι μία ἐπιῤῥοὴ, οἵα ἡ τοῦ Σκυλοδήμου, ὅσον καὶ ἂν θέλετε νὰ τὴν ἐλαττώσητε, δύναται νὰ μετακινήσῃ 220 ψήφους.

§33Δ. ΣΤΑΪΚΟΣ. Βεβαιότατα.

§34ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Πολὺ καλά. Δύναται λοιπὸν ἡ ἐπιῤῥοὴ τοῦ Σκυλοδήμου, προσωπικῶς ἐνεργοῦντος, νὰ μετακινήσῃ 200 ψήφους, εἴτε ἀπὸ τὴν κάλπην τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν εἰς τὴν κάλπην τοῦ Στράτου, εἴτε ἀπὸ τὴν κάλπην τοῦ Στράτου εἰς τὴν τοῦ ὑπουργοῦ. Καὶ οὐδὲν νομιμώτερον, ἐὰν καὶ ὁ κ. Σκυλοδῆμος εὑρίσκετο εἰς τὸν Βάλτον καὶ ἐζήτει τὴν ἐπιῤῥοήν του ταύτην ὑπὲρ ἐκείνου, ὑπὲρ τοῦ ὁποίου εἶχε συμπάθειαν περισσοτέραν, ἤτοι ὑπὲρ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Ἀλλ’ ὁ κ. Σκυλοδῆμος δὲν ἠδύνατο νὰ παρευρεθῇ εἰς Βάλτον ἄνευ ἐπεμβάσεως τῆς ἐξουσίας τοῦ κ. ὑπουργοῦ καὶ παραβιάσεως τοῦ Συντάγματος, κατὰ τὴν γνώμην μου, διὰ καταστρατηγήσεως· δὲν ἠδύνατο ν’ ἀφήσῃ τὰς τάξεις του ὁ κ. Σκυλοδῆμος· ἦλθεν εἰς τὸ μέσον ἡ συνταγματικὴ ἄδεια, ὅτι δῆθεν θὰ ὑπάγῃ νὰ βάλῃ κάλπην.

§35ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Κύριε Λομβάρδε, ἐπιθυμῶ, δὲν ἠμπορῶ νὰ σᾶς τὸ ἐπιβάλω, νὰ λέγητε ὅ,τι κατὰ συνείδησιν πρεσβεύετε· ἂν δύνασθε ποτὲ νὰ πρεσβεύητε, ὅτι δύναται ὁ ὑπουργὸς νὰ ἐμποδίσῃ ἀξιωματικὸν οἱονδήποτε νὰ ζητήσῃ καὶ νὰ λάβῃ συνταγματικὴν ἄδειαν καὶ μεταβῇ εἰς τὴν ἐπαρχίαν του. Ἐὰν κατὰ συνείδησιν πρεσβεύετε, ὅτι ὑπουργὸς δύναται νὰ ἀνακαλέσῃ ἀπὸ τῆς συνταγματικῆς ἀδείας ἀξιωματικόν, μεταβάντα εἰς τὴν ἐπαρχίαν του· τρίτον, σᾶς παρακαλῶ, ἂν κατὰ συνείδησιν δὲν θέλετε νὰ ὁμολογήσητε, ὅτι δὲν ἀνεγνώσατε, ὅτι πλεῖστοι ἄλλοι ἀξιωματικοὶ εὑρέθησαν εἰς τὴν αὐτὴν κατηγορίαν· τέταρτον, σᾶς ἐνθυμίζω, ἐὰν συνεπείᾳ ἐγκυκλίου διαταγῆς Στράτος καὶ Σκυλοδῆμος διὰ τοῦ φρουραρχείου ἐζήτησαν τηλεγραφικῶς νὰ ἐπανέλθουν καὶ τηλεγραφικῶς τοὺς ἀνεκάλεσα, καὶ νὰ μᾶς εἴπητε, ἂν ἦναι ἀντισυνταγματικὸν αὐτὸ τὸ πρᾶγμα.

§36ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Τοῦτο εἶναι ὄχι μόνον ἀντισυνταγματικόν, ἀλλὰ ὑποσκάπτει ὅλα τὰ θεμέλια τοῦ στρατοῦ καὶ τώρα θὰ σᾶς τὸ εἴπω, καὶ ν’ ἀκούσητε τὴν ἰδέαν μου. Δὲν εἶναι τὸ ζήτημα, κύριε ὑπουργὲ, ἐὰν ὁ Σκυλοδῆμος ἐζήτησε συνταγματικὴν ἄδειαν καὶ ἦσθε ὑποχρεωμένος νὰ τοῦ τὴν δώσητε, ἢ ἂν τοῦτο προεσυμφωνήθη. Ἡ συνείδησίς μου δὲν ἠμπορεῖ νὰ κρίνῃ περὶ τούτου· τὸ γινώσκει μόνον ἡ ἐδική σας συνείδησις. Σύμφωνα μὲ τὸ Σύνταγμα ἠδύνασθε νὰ τοῦ δώσητε ἄδειαν, ἀλλ’ ὁ λαμβάνων ἄδειαν ὀφείλει νὰ θέτῃ καὶ κάλπην· μὴ ἐκθέτων κάλπην, τί θὰ εἰπῇ; Δὲν κατηγορῶ τὸν κ. Σκυλοδῆμον δι’ ὅσα ἔπραξεν εἰς τὴν ἐκλογὴν αὐτήν· διότι ὁ κ. Σκυλοδῆμος ἐπεθύμει, καὶ δικαίως, νὰ ἐνεργήσῃ ὑπὲρ ἐκείνου, ὑπὲρ τοῦ ὁποίου συνεπάθει· ὁ κ. Σκυλοδῆμος, ἐὰν ἠδύνατο, χωρὶς νὰ στενοχωρηθῇ νὰ μὴ θέσῃ κάλπην, καλῶς ἔκαμε νὰ μὴ θέσῃ, διὰ νὰ ἐνεργήσῃ ὑπὲρ τοῦ ὑπουργοῦ. Ἀλλ’ ἅμα ὁ ἀξιωματικὸς ἐζήτησεν ἄδειαν, ἔπρεπε νὰ θέσῃ κάλπην. Συνταγματικὴν ἄδειαν ἐζήτησε, διὰ νὰ ὑπάγῃ νὰ ἐκθέσῃ κάλπην, ἀλλ’ ἀφοῦ δὲν ἐξέθηκε, δὲν ἔστεκεν εἰς τὴν φιλοτιμίαν τὴν ἐδικήν σας νὰ παραμείνῃ ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ ἐνεργῶν ἔπρεπε νὰ τῷ εἴπητε: «ὀφείλεις νὰ ἐπανέλθῃς, φίλε Σκυλοδῆμε·» εἶμαι δὲ βέβαιος, ὅτι αὐτὸς τότε θὰ ἤρχετο ὀπίσω. Δὲν ἠξεύρω τίνος ὑπουργοῦ εἶναι ἡ ἐγκύκλιος, τὴν ὁποίαν ἀναφέρετε, ὅτι ἀξιωματικός, μὴ ἐκθέτων κάλπην, πρέπει νὰ παραμείνῃ ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ· σεῖς ὅμως εὐθὺς μετὰ τὰς ἐκλογὰς, εὐθὺς τὸν ἐπανεφέρατε. Καὶ ἐπειδὴ βλέπω τὸν ἀξιότιμον ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ἤθελον τῷ ζητήσει μίαν πληροφορίαν, ἵνα μάθω, ἂν ἡ ἐνέργεια ἐστάθη παντοῦ ἡ αὐτή. Ἀξιωματικὸς συμπατριώτης μου καὶ συγγενής σας ἐζήτησεν ἄδειαν ἀναῤῥώσεως (τὸν ἐννοεῖτε, δὲν θέλω νὰ εἴπω τὸ ὄνομα), διὰ νὰ ὑπάγῃ εἰς τὴν πατρίδα του δι’ ὑποθέσεις του· δὲν τῷ ἐδόθη, διότι ὁ ὑπουργὸς εἶχεν ἀνάγκην ἀξιωματικῶν· ἐζήτησε συνταγματικὴν ἄδειαν, ὅτε διελύθη ἡ Βουλή, καὶ ἦλθεν εἰς τὴν πατρίδα του. Καλῶς ἦλθες, τῷ εἶπον· σὺ θὰ συναγωνισθῇς μεταξὺ τῶν ἀντιπάλων μερίδων; «Δὲν ἐτρελλάθην, ἀπήντησε, νὰ κάμω τοῦτο· ἐζήτησα τὴν ἄδειαν μόνον διὰ νὰ ἔλθω ἐδῶ.» Ἀλλά, ἐὰν ἦμαι καλῶς πληροφορημένος, τῷ ἐμηνύθη ἀπὸ τὰς Ἀθήνας, ὅτι πρέπει νὰ ἐκθέσῃ κάλπην, ἄλλως θὰ ἀνακληθῇ καὶ τιμωρηθῇ ὡς ἐμπαίξας τὸ Ὑπουργεῖον καὶ τὸ Σύνταγμα· καὶ ὁ ἀξιωματικὸς ἐκεῖνος ὑπεχρεώθη νὰ ἐκθέσῃ κάλπην. Ὁ κύριος ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης εἶναι παρὼν καὶ γνωρίζει τὴν ὑπόθεσιν.

§37ΡΙΚΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Δὲν γνωρίζω τίποτε· ἐγὼ τὸν εἶχα ἰδεῖ καὶ μοὶ εἶπεν, ὅτι οἱ Ζακύνθιοι τὸν εἶχαν ζητήσει ὡς βουλευτήν· δὲν εἶναι συγγενής μου, εἶναι μακρινὸς συγγενής.

§38ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Τὸ γεγονὸς εἶναι, ὅτι ὁ ἄνθρωπος ἦλθεν ἐκεῖ οὐχὶ μὲ σκοπὸν νὰ συναγωνισθῇ, καὶ εὑρέθη ὑποχρεωμένος νὰ ἐκθέσῃ κάλπην. Ἐκεῖνο δὲ, τὸ ὁποῖον, κύριε ὑπουργὲ, χωρὶς νὰ ζητήσω νὰ ἔμβω εἰς τὴν συνείδησίν σας καὶ χωρὶς νὰ ζητήσητε καὶ ἐσεῖς νὰ ἔμβητε εἰς τὴν ἰδικήν μου, διότι ἱεροκριτὴς δὲν θὰ ἐννοεῖτε νὰ ἦσθε, ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ προσέξῃ, εἶναι τοῦτο, τὸ τί ζητεῖτε νὰ καθιερώσητε διὰ τῆς προτάσεως, ἣν ὁποίαν ἐφέρατε καὶ θέλετε νὰ νομιμοποιήσητε διὰ τῆς ἐπικυρώσεως ὑπὸ τῆς Βουλῆς τῆς ἐκλογῆς σας. Σκεφθῆτε, κύριοι βουλευταὶ, ὅτι ἐν καιρῷ ἐκλογῶν εἰς τὸ ἑξῆς πάντες οἱ ἀξιωματικοὶ δύνανται νὰ κάμουν μίαν ἀναφορὰν εἰς τὸ ὑπουργεῖον, λέγοντες, «ὅτι θέλομεν νὰ ἐκθέσωμεν κάλπην εἰς τὴν ἐπαρχίαν μας, δώσατέ μας συνταγματικὴν ἄδειαν 5½ μηνῶν.» Καὶ θὰ ἦναι ὑπόχρεον τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν νὰ δώσῃ τὴν ἄδειαν, χωρὶς νὰ ἦναι ὑπόχρεοι οἱ ἀξιωματικοὶ νὰ ὑποστῶσι τὰς συνεπείας τῆς αἰτήσεως, τουλάχιστον νὰ ἐκθέσωσι κάλπην, ἀλλὰ ν’ ἀφίνωσι, διαρκούσης τῆς ἐκλογῆς, τὰς τάξεις των, ὅπως ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ ὑποστηρίξωσι ἐκεῖνον, τὸν ὁποῖον θέλουσι νὰ ὑποστηρίξωσι, μετὰ δὲ τὸ τέλος τῶν ἐκλογῶν νὰ ἐπιστρέφωσιν εἰς τὰς τάξεις των. Καὶ τίς θὰ ἠμπορῇ νὰ κατηγορήσῃ τοὺς ἀξιωματικοὺς τούτους, ἂν τὸ πράξωσι; Τὸ δικαίωμα τοῦ νὰ ἐνεργῇς κατὰ τὰς ἐκλογὰς ὑπὲρ τοῦ φίλου σου ἢ κατὰ τοῦ ἀντιπάλου σου εἶναι τόσον γλυκὺ, ὥστε καθεὶς θέλει νὰ τὸ ἐξασκῇ. Ποῖος δὲ ἀπὸ τοὺς πολιτευομένους δὲν ἔχει φίλους ἐν τῷ στρατῷ ἀξιωματικοὺς, τοὺς ὁποίους τότε θὰ προσκαλῇ νὰ ἀφήσουν τὰς τάξεις των καὶ νὰ ἔλθουν νὰ ἐνεργήσουν εἰς τὰς ἐκλογάς; Ἀλλ’ εἶναι τοῦτο τὸ πνεῦμα καὶ ὁ σκοπὸς τοῦ Συντάγματος, τοῦ χορηγήσαντος τὴν ἄδειαν ὑπὲρ τῶν ἀξιωματικῶν; Τὸ Σύνταγμα ἠθέλησε νὰ ὑποχρεώσῃ τὴν Κυβέρνησιν, μόνον ὅταν ὁ ἀξιωματικὸς εἰλικρινῶς θέλῃ νὰ ἐκτεθῇ, ἵνα μὴ τὸν βιάσῃ νὰ μείνῃ εἰς τὰς τάξεις. Ἀλλ’ ἡ ψῆφος, τὴν ὁποίαν σᾶς ζητοῦν ὑπὲρ τῆς διαγωγῆς ταύτης τοῦ κ. ὑπουργοῦ, ἀνοίγει στάδιον, τὸ ὁποῖον θὰ ἐκθέσῃ τὸν στρατὸν νὰ μείνῃ ἄνευ ἀξιωματικῶν· στρατὸς δὲ ἄνευ ἀξιωματικῶν δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ· καὶ σκεφθῆτέ το σεῖς, οἱ ὁποῖοι πρέπει μᾶλλον τῶν ἄλλων νὰ ἐνδιαφέρεσθε ὑπὲρ τοῦ στρατοῦ. Διὰ τὸ Τμῆμα ἔφθανε τοῦτο καὶ μόνον, ὅπως προτείνῃ τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς. Ἀλλ’ εἶναι ἄλλο· ἔρχεται ἡ μετάθεσις τοῦ 2ου τάγματος τῶν εὐζώνων. Ἀπὸ πόσους συνέκειτο τὸ τάγμα τοῦτο, δὲν ἠδυνήθημεν νὰ μάθωμεν ἀκριβῶς.

§39ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Πότε;

§40ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Κατὰ τὰς ἐκλογάς.

§41ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Τὴν 3 Σεπτεμβρίου εἶχεν 657, τὸν Δεκέμβριον 372.

§42ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Αὐτοὶ ἦσαν ὅλοι Βαλτινοί; Μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης δὲν ἠδυνήθημεν νὰ τὸ ἐξακριβώσωμεν. Ἐν τῷ Τμήματι ὁ κ. Ἴσκος μᾶς εἶπεν, ὅτι ἦσαν 400.

§43ΙΣΚΟΣ. Εἶπον, ὅτι ἀπὸ 400 συνέκειτο ἡ δύναμις τοῦ τάγματος, ὄχι ὅτι ἦσαν ὅλοι Βαλτινοί.

§44ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἐγὼ παραδέχομαι, ὅτι ἦσαν ὅλοι ξένοι. Ἐν Βάλτῳ πῶς ἐτοποθετήθησαν; εἰς ἕνδεκα σταθμοὺς, τὸ ἠκούσατε, καὶ εἰς δύο ἀποσπάσματα μεταβατικά. Σᾶς λέγω δύο, διότι οὕτω γράφουν τὰ ἐπίσημα ἔγγραφα, ἵνα μὴ σᾶς κάμῃ ἐντύπωσιν· ἀλλ’ ἦσαν ἕξ, διότι τὸ πρῶτον ἀπόσπασμα εἶχε καὶ παράρτημα, καὶ τὸ δεύτερον εἶχε τέσσαρα παραρτήματα· καὶ τὸ μὲν κύριον παράρτημα τοῦ πρώτου ἀποσπάσματος εἶχεν εἴκοσι δύω ἄνδρας, τὸ δὲ παράρτημα 16 τὸ δεύτερον εἶχεν ἐν ὅλῳ ἄνδρας 90, μοιρασμένους εἰς τέσσαρα μεταβατικὰ ἀποσπάσματα, ὧν τὸ πρῶτον εἶχεν ἄνδρας 14, τὸ δεύτερον 19, τὸ τρίτον 23 καὶ τὸ τέταρτον 18. Ἐρωτῶ, κύριοι, πάντας ὅσοι εἶσθε ἀπὸ ἐπαρχίας: ὅταν ἐξέρχηται ἀπόσπασμα οὐχὶ ἐκ τόσων ἀνδρῶν, ἀλλὰ μόνον ἐκ τεσσάρων ἢ πέντε εἰς τὰ χωρία, δὲν ἀνατριχιάζουν ὅλοι; Φαντασθῆτε δὲ, τόσα μεταβατικὰ ἀποσπάσματα νὰ διατρέχουν καθ’ ἡμέραν τὴν μικρὰν ἐπαρχίαν τοῦ Βάλτου, τὴν ἀριθμοῦσαν 15,000 κατοίκους καὶ ἔχουσαν μόνον τέσσαρας δήμους, φαντασθῆτε, δύο τοιαῦτα ἀποσπάσματα, τοποθετημένα εἰς τὸν δῆμον Ἰδομένης, ὅπου μᾶς εἶπαν, ὅτι ἔχει ἀποκλειστικὴν ἐπιῤῥοὴν ὁ κ. Ἴσκος. Τί ἐχρειάζοντο οἱ ἄνδρες αὐτοὶ ἐκεῖ;

§45ΙΣΚΟΣ. Πάρετε ὅλα τὰ πρακτικὰ τῆς ἐκλογῆς, καὶ θέλετε ἰδεῖ, ὅτι εἰς ὅλας τὰς περιστάσεις, ἀφ’ ὅτου πολιτεύομαι, δὲν ἔλαβον ὀλιγωτέρας ψήφους ἀπὸ τὸν δῆμον Ἰδομένης.

§46ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Σήμερον ἔχετε ὀλιγωτέρας.

§47ΙΣΚΟΣ. Διότι ἦτο χειμὼν καὶ δὲν ἦσαν οἱ συμπατριῶταί μου ἐκεῖ.

§48ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω, χωρὶς νὰ ἐνοχληθῇ ὁ κ. Ἴσκος, δὲν γνωρίζω τὸν δῆμον Ἰδομένης. Ἀλλὰ ἐγὼ παραδέχομαι, ὅτι ἐκεῖ ἐπῆλθεν ἴσως μία ἀπὸ ἐκείνας τὰς μεταβολὰς, αἱ ὁποῖαι ἐπέρχονται εἰς τὰς ἐπαρχίας συχνά. Ἴσως ὁ δῆμος Ἰδομένης, δυσανασχετῶν διὰ τὴν ὑποψηφιότητα τοῦ κ. Ἴσκου μετὰ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, ἠθέλησε ν’ ἀντιταχθῇ, καὶ ἐκ τούτου εὑρέθητε εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ βάλητε ἐκεῖ δύω ἀποσπάσματα ἀπὸ 40 ἄνδρας, καὶ μ’ ὅλον τοῦτο δὲν ἐφθάσατε τὰς ψήφους, τὰς ὁποίας ἄλλοτε ἐλαμβάνετε. Τὸ ὑποστηρίζετε ναὶ, ἢ ὄχι; Τοῦτο καὶ μόνον, κύριοι, χωρὶς νὰ προχωρήσῃ τὸ Τμῆμα περαιτέρω, ἀρκεῖ. Ἡ μεγάλη δηλαδὴ αὕτη δύναμις τῶν 500 ἀνδρῶν, τῶν ἔστω καὶ ξένων, τῶν 27 ἀξιωματικῶν καὶ ἄλλων τόσων ὑπαξιωματικῶν ἐντοπίων, οἵτινες ἦταν εἰς Βάλτον καὶ εἰς τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1879, οἱ ὁποῖοι ἐβραβεύθησαν μετὰ τὰς ἐκλογὰς ἐκείνας καὶ ἐπροβιβάσθησαν, ἤρκει νὰ μεταβάλῃ τὸ ἀποτέλεσμα εἰς τὴν μικρὰν ἐπαρχίαν τοῦ Βάλτου.

§49ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Ὑποθέτω, ὅτι φρονεῖτε, ὅτι δὲν ἔπρεπε ἐκεῖ νὰ ὑπάγῃ κανὲν τάγμα.

§50ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Φρονῶ, ὅτι εἰς ἐπαρχίαν, τὴν ὁποίαν μᾶς παρεστήσατε ὡς κατενθουσιασμένην, διότι εἶδε πρώτην φορὰν συνεπαρχιώτην ὑπουργὸν, εἰς τὴν ἐπαρχίαν, εἰς τὴν ὁποίαν μᾶς παρεστήσατε, ὅτι ὁ σύντροφός σας κ. Ἴσκος εἶχε τὴν πρώτην ἐπιῤῥοὴν, διατί ὁ κ. ὑπουργὸς ἔστειλε τόσην δύναμιν στρατοῦ καὶ δὲν ἔμεινεν εἰς τὴν ἐπιῤῥοὴν τοῦ συντρόφου του καὶ εἰς τὴν ἐπιῤῥοὴν, τὴν ὁποίαν τὸ γόητρον τοῦ ἀξιώματος τοῦ ὑπουργοῦ ἤθελεν ἐξασκήσει; Εἰς ποίαν ἐπαρχίαν ἐκ 15,000 κατοίκων ἠκούσθησαν ποτὲ 500 στρατιῶται, ἕνδεκα σταθμοὶ μεταβατικοὶ, ἓξ μεταβατικὰ ἀποσπάσματα ἀπὸ 20 καὶ 30 ἀνθρώπους;

§51ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Εἰς τὸν Βάλτον πάντοτε ὑπῆρξε τάγμα.

§52ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἀλλὰ δὲν εἶχε πάντοτε ἡ ἐπαρχία ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν Βαλτινόν. Μᾶς εἶπον, ὅτι οὐδὲν ἔπραξαν αὐτοὶ οἱ στρατιῶται, καὶ ὅτι οὐδὲν ἠμποροῦσαν νὰ κάμουν, διότι οἱ Βαλτινοὶ εἶναι πολεμικοὶ ἄνδρες, διότι εἶναι ἀρειμάνιοι, διότι τὰ ὄρη τῆς Ἰδομένης δὲν ἀνέχονται ποσῶς στρατιώτας, διότι οἱ Βαλτινοὶ ἀπὸ 13 ἐτῶν ἕως 40 ζῶσι μὲ τὰ ὅπλα, καὶ ἐὰν οἱ στρατιῶται ἤθελον ζητήσει νὰ τοὺς πιέσουν, αὐτοὶ ἤθελον ἀντισταθῆ. Δὲν ἀρνοῦμαι τὸν πολεμικὸν χαρακτῆρα καὶ τὴν ἀνδρείαν τῶν Βαλτινῶν. Ἀλλὰ παρακαλῶ τὸ ἀξιότιμον μέλος τῆς μειονοψηφίας τοῦ Τμήματος, τὸν κ. Ζῶτον, νὰ μοὶ εἴπῃ, ἂν ἀμφισβητῇ τὸ ἀρειμάνιον τῶν Εὐρυτάνων.

§53ΖΩΤΟΣ. Οἱ Βαλτινοὶ ἔχουν τὰ πρωτεῖα.

§54ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἐὰν ἐτύγχανεν ἐν Εὐρυτανίᾳ νὰ ἔχῃ ὁ κ. Ζῶτος ἀντίπαλον ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν καὶ οὗτος ἔστελλεν ἐκεῖ ἐν ὥρᾳ ἐκλογῆς δύω χιλιάδας στρατιώτας, (διότι τόσους ἔπρεπε νὰ στείλῃ ἀναλόγως τοῦ πληθυσμοῦ μεταξὺ Βάλτου καὶ Εὐρυτανίας), τὸν ἐρωτῶ ἀπὸ τοῦδε, ἂν ἤθελεν εὐχαριστηθῆ εἰς τὸ τοιοῦτον καὶ ἂν δὲν ἤθελε παραπονεθῆ. Ἐρωτῶ τὸ ἕτερον μέλος τῆς μειονοψηφίας, τὸν κ. Ἀργυρόπουλον, ἂν ἔβλεπεν ἐν Ἄνδρῳ τοιαύτην δύναμιν κατ’ αὐτοῦ ἀντιτασσομένην, ἤθελεν εὐχαριστηθῆ; Ἀλλ’ ἐρωτῶ καὶ τὸν ἀξιοσέβαστον γέροντα, ὡς ἐμὲ, καὶ μέλος ἐπίσης τῆς μειονοψηφίας, τὸν ἀξιότιμον κύριον Γκίκαν, δὲν εἶναι οἱ Ὑδραῖοι ἀνδρεῖοι ὡς οἱ Βαλτινοί; Δὲν θὰ ἦμαι ἐγὼ, ὁ ὁποῖος θὰ τὸ διαμφισβητήσω· πολὺ ὀλιγώτερον θὰ τὸ ἀμφισβητήσῃ ὁ κ. Γκίκας. Καὶ ὅμως εἰς τὰ 1865, ὅτε εἰς τὰς ἐκλογὰς ἐκείνας ἡ Κυβέρνησις οὐδόλως ἐπεμβῆκεν, ὑποψήφιος παρουσιάζετο ὁ ὑπουργὸς κ. Βουδούρης, ἀντίθετος δὲ τοῦ Βουδούρη παρίστατο ὁ τότε μέγας ὄγκος τοῦ Δημητρίου Βούλγαρη, τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς μεταπολιτεύσεως, τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς δημοτικωτάτης τότε ἀντιπολιτεύσεως κατὰ Σπόνεκ. Εἶχε τότε ὁ ἀποφασιστικὸς Βούλγαρης ἐν τῷ μέσῳ τῶν Ὑδραίων συντρόφους ὑποψηφίους τὸν Α. Μιαούλην καὶ τὸν Κουντουριώτην. Ἡ Κυβέρνησις, ὅπως τηρήσῃ τὴν τάξιν, ἐσυλλογίσθη νὰ στείλῃ εἰς τὴν Ὕδραν, δὲν ἐνθυμοῦμαι ἀκριβῶς τὸν ἀριθμὸν, ἀλλ’ ὑποθέτω περὶ τοὺς 25 χωροφύλακας, μὲ τὴν διαταγὴν νὰ μείνωσι κεκλεισμένοι εἰς τὸν στρατῶνα, διαρκούσης τῆς ἐκλογῆς, ἐκτὸς ἐὰν ἡ ἐπιτροπὴ ἤθελε τοὺς προσκαλέσει ἐν ὥρᾳ διαταράξεως τῆς ἡσυχίας. Ὑπῆγεν ἡ χωροφυλακὴ εἰς Ὕδραν, ἀλλὰ μόλις ἀπεβιβάσθη, ὁ Δημήτριος Βούλγαρης ἔστειλεν ἐπίτηδες πλοιάριον εἰς Ἀθήνας μὲ διαμαρτύρησιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ τοὺς ἀπομακρύνῃ, ἄλλως ἤθελον λάβει τὰ ὅπλα.

§55ΓΚΙΚΑΣ. Δὲν εἶναι ἀκριβὲς, διότι εἰς τὰ 1865 ἦτο ἐδῶ εἰς τὰς Ἀθήνας· οὔτε εἶχεν ἀνάγκην ὁ κ. Βούλγαρης, συνδυασμένος ὢν μὲ τὸν Μιαούλην καὶ Κουντουριώτην, οὐχὶ 25, ἀλλ’ οὐδὲ 1000 χωροφυλάκων.

§56ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Δὲν εἶπον ὅτι εἶχεν ἀνάγκην, ἀλλ’ ὅτι, ἐνῷ δὲν εἶχεν ἀνάγκην, ἐταράχθη ἅμα εἶδεν, ὅτι τοῦ ἔστειλαν ἐκεῖ 25 χωροφύλακας.

§57ΓΚΙΚΑΣ. Πῶς ἐταράχθη, ἀφοῦ δὲν ἦτο εἰς τὴν Ὕδραν;

§58ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἠμπορεῖ νὰ ἦτο τὴν στιγμὴν ἐκείνην ἐδῶ εἰς τὰς Ἀθήνας, ἀλλ’ ἦτο βεβαίως ἐκεῖ ὁ Μιαούλης καὶ Κουντουριώτης ἐνθυμοῦμαι δὲ τὸ περιστατικὸν αὐτὸ καλῶς, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, πρωθυπουργὸν καὶ τότε, νὰ μαρτυρήσῃ, ἂν ἐλάβομεν ἢ ὄχι τότε ἔγγραφον ἀπὸ τὴν Ὕδραν θὰ ἦσαν ἴσως οἱ συνυποψήφιοι τοῦ Βούλγαρη Μιαούλης καὶ Κουντουριώτης, οἱ ὁποῖοι ἔγραψαν.

§59ΓΚΙΚΑΣ. Οὐδεὶς ἐταράχθη.

§60ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἔστω, ὅτι δὲν ἐταράχθησαν· ἔκαμαν ὅμως διαμαρτύρησιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν δι’ ὀλίγους χωροφύλακας.

§61ΚΡΙΕΖΗΣ. Ἦτο μία διλοχία πεζικοῦ καὶ 50 χωροφύλακες μόνον· ὁ δὲ ὑποψήφιος ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἠναγκάσθη ν’ ἀναχωρήσῃ διὰ νυκτός. Αὐτὸ ἦτο τὸ ἀποτέλεσμα.

§62ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἔστω καὶ τοῦτο· ἦτο ὅμως πολὺ μακρὰν τῆς εἰς Βάλτον σταλείσης δυνάμεως. Ἔρχομαι εἰς μεταγενέστερα. Οἱ κάτοικοι τοῦ Οἰτύλου δὲν εἶναι ἀνδρεῖοι; Ἤκουσα μάλιστα εἰς τὸ Τμῆμα, κατὰ τὰς ἐφετεινὰς καὶ προπερυσινὰς ἐξελέγξεις, ἤκουσα τὸν κ. Ἀντ. Μαυρομιχάλην λέγοντα, ὅτι τὸ Οἴτυλον δὲν δέχεται στρατιωτικὴν καταπίεσιν, καὶ ἂν Κυβέρνησις τολμήσῃ ποτὲ νὰ ἐπέμβῃ διὰ στρατιωτῶν, θὰ μετανοήσῃ. Καὶ ὅμως κατὰ τὸ 1868 ὁ τότε δημοτικώτατος ἀρχηγὸς τῆς δημοτικωτάτης τότε ἀντιπολιτεύσεως κ. Κουμουνδοῦρος ἠθέλησε νὰ ἐκθέσῃ κάλπην εἰς τὸ Οἴτυλον. Τὸ Οἴτυλον ἐνθουσιάσθη πολὺ περισσότερον παρ’ ὅ,τι μᾶς παρεστάθη, ὅτι ἐνθουσιάσθη ὁ Βάλτος ἀπὸ τὸν κ. Βαλτινόν· διότι ἔβλεπε τέλος πάντων τὸν κ. Κουμουνδοῦρον, ἀποφασίσαντα ν’ ἀντιπροσωπεύσῃ τὸ Οἴτυλον ἀντὶ τῆς Μεσσηνίας, καὶ ἦσαν ὅλοι, ἄνδρες καὶ γυναῖκες, ἐπὶ ποδός. Ἀντετάχθη ὅμως ἡ ἐξουσία, καὶ εἶπεν εἰς τὸν κ. Κουμουνδοῦρον «κάλπην δὲν σὲ ἀφίνω νὰ βάλῃς.» Ὁ κ. Κουμουνδοῦρος εὑρίσκετο ἐν τῷ μέσῳ τῶν ἀνδρείων κατοίκων τοῦ Οἰτύλου. Τί ἔπραξεν; ἀντετάχθη, ἵνα θέσῃ τὴν κάλπην του; Οὐχί· ἀλλ’ ἐτράπη τρεχάτος τὴν εἰς Ζαρνάταν ἄγουσαν· καὶ καλῶς ἔπραξε.

§63Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὑπεχώρησε, διότι δὲν ἤθελε νὰ χυθῇ αἷμα εἰς τὴν Λακωνίαν.

§64ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Εἶπα, ὅτι καλῶς ἔπραξε. Κάλπη ὅμως δὲν ἐστήθη.

§65Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν ἐστήθη, διότι τὴν ἀπέσυρεν ὁ ἴδιος ὁ πατήρ μου. Καὶ εἰς τὰ 1868, μὲ ὅλας τὰς ἐπεμβάσεις, ἀπέτυχεν ὁ πατήρ μου μόνον δι’ 8 ψήφους εἰς τὴν Ἀνδανείαν.

§66ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Δὲν ὁμιλῶ περὶ Ἀνδανείας. Αὐτὸς δὲ οὗτος ὁ κ. Κουμουνδοῦρος ἀργότερα, εἰς τὰ 1874, ἐν τῇ Βουλῇ, ζητῶν τὴν ἀκύρωσιν ἐκλογῆς τινος διὰ στρατιωτικὰς ἐπεμβάσεις καὶ ἀπαντῶν εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι, ὡς σήμερον ἄλλοι λέγουσιν εἰς ἡμᾶς, ἔλεγον τότε εἰς τὸν κ. Κουμουνδοῦρον, «καὶ τί ἠδύναντο νὰ κάμουν 8 ἢ 10 χωροφύλακες εἰς ἐπαρχίαν περιέχουσαν 45,000 κατοίκους;» ἀπήντησε: «δύο μόνον στρατιῶται ἀρκοῦσιν, ἵνα μεταβάλωσι τὸ ἀποτέλεσμα, ἀναμιγνυόμενοι εἰς τὴν ἐκλογὴν ἐξ ὀνόματος τῆς ἐξουσίας, διότι οἱ δύο ἐκεῖνοι ἔχουσιν ὄπισθέν των τὸν ὄγκον τῆς ἐξουσίας» Ὅτε δὲ κατὰ τὸ 1875 ἐγένετο πρωθυπουργὸς ὁ κ. Κουμουνδοῦρος, πρῶτον ἔργον, τὸ ὁποῖον εἰσήγαγεν εἰς τὴν Βουλὴν, ἦτο ἡ πρότασις τοῦ νόμου περὶ μὴ ἐντοπίων ὑπαλλήλων, εἰς τὴν ὁποίαν καλῶς ἐφρόντισε νὰ τεθῇ ἡ διάταξις, ἡ ἐν ὥρᾳ ἐκλογῆς ἀπαγορεύουσα ῥητῶς νὰ ἦναι εἰς τὴν ἐπαρχίαν ἐντόπιοι ἀξιωματικοὶ ἢ ὑπαξιωματικοὶ ἐπὶ κεφαλῆς τῆς στρατιωτικῆς δυνάμεως. Ἐν τούτοις εἰς τὴν παροῦσαν ἐκλογὴν ἔχομεν δεκαπέντε.

§67ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Κανένα.

§68ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δεκαεπτὰ ἀξιωματικοί.

§69ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Καὶ ἄλλοι τόσοι ὑπαξιωματικοὶ καὶ οἱ πλεῖστοι ἦσαν ἐπὶ κεφαλῆς τῶν ἀποσπασμάτων.

§70ΙΣΚΟΣ. Δὲν ἦτο κανεὶς ἐπὶ κεφαλῆς.

§71ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Περιμένω δὲ νὰ ἀκούσω τὸν κ. πρωθυπουργὸν πῶς θὰ δικαιολογήσῃ τὰ τοιαῦτα καὶ ποίαν ψῆφον ἐπ’ αὐτῶν θὰ δώσῃ. Καὶ εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἀπὸ τὴν πτέρυγα ταύτην (δεικνύει τὴν συμπολίτευσιν) εἰς τὰ τοιαῦτα κἄπως φαίνονται χαμογελοῦντες, λέγω, ὅτι οἱ συνάδελφοί σας, οἱ ὑποψήφιοι δὲ ὑπουργικοὶ ἐν Χαλκίδι, ζητοῦν τὴν ἀκύρωσιν ἑνὸς δήμου, διότι, κατ’ αὐτοὺς, εἷς ἀνθυπασπιστὴς ὡμίλει μὲ τοὺς ἐκλογεῖς· οἱ ὑποψήφιοι ὑπουργικοὶ τῆς ἐπαρχίας Κορίνθου ζητοῦσι τὴν ἀκύρωσιν ἑνὸς ἄλλου δήμου, διότι οἱ ἐπιτυχόντες ὑποψήφιοι τῆς ἀντιπολιτεύσεως, ἀξιότιμοι συνάδελφοι Τουρνάκης καὶ Ντεντάκης, κατ’ αὐτοὺς, παρουσιάσθησαν φέροντες τὰς στρατιωτικὰς στολὰς κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς ἐκλογῆς.

§72ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Μόνον τὸ καπέλλο.

§73ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Δὲν ἠξεύρω, ἐὰν παρουσιάσθησαν μὲ τὰ κράνη ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα φαίνεται κάμνουσι τόσην ἐντύπωσιν εἰς τὸν πρώην ἀγαπητὸν συνάδελφόν μας κ. Φιλήμονα· ἀλλ’ ἔστω, ὅτι ἐπαρουσιάσθησαν μὲ ὅλας των τὰς στολάς· ἐσεῖς ὅμως παρουσιάζετε τόσους καὶ τόσους ἀξιωματικούς, οὐ μόνον μὲ τὰς στολάς των, ἀλλὰ καὶ μὲ τὰ ξίφη των, 500 στρατιώτας, ὄχι γυμνούς, ἀλλ’ ὡπλισμένους δι’ ὅπλων Γκρὰ, καὶ ἐν τούτοις μᾶς λέγετε, πῶς τολμῶμεν νὰ προτείνωμεν τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς Βάλτου; Ἀλλ’ ὑπὲρ πάντα ἄλλο, κύριοι, ποῖος ἔρχεται ἀκόμη καὶ ζητεῖ τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς Βάλτου; Εἰς τὸ πεῖσμα τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν ἔρχεται ὁ κ. Βλάσιος Βαλτινὸς καὶ ἀπαιτεῖ ν’ ἀκυρώσητε τὴν ἐκλογὴν Βάλτου. Ἀκούσατε. Κατὰ τὸ 1868 ὁ νῦν ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν κ. Βλάσιος Βαλτινὸς ἦτο ὑποψήφιος ἐν Βάλτῳ· ὁ κ. Βλάσιος Βαλτινὸς, ἀποτυχὼν τότε, ἐπαρουσιάσθη εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἐζήτησε τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς Βάλτου· διατί; διότι ὁ ὑποψήφιος Ἀθ. Ἴσκος, λοχαγὸς τοῦ 2ου τάγματος τῶν εὐζώνων, ἄνευ νομίμου ἀδείας μετέβη ἀπὸ Λευκάδος εἰς Βάλτον (ἀφ’ ὅπου μετέβη καὶ τώρα) μετὰ στρατιωτῶν, καὶ διὰ τῆς ἐξουσίας του ἐπηρέαζε τοὺς ἐκλογεῖς. Καὶ σᾶς εἶπον καὶ τότε, κατὰ τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς, ὅπως λέγετε σεῖς τώρα πρὸς ἡμᾶς: «καὶ τί ἔκαμον αὐτοὶ οἱ στρατιῶται; παρεβίασαν τινά; ἐμπόδισαν κανένα; ἔδειραν κανένα;» Καὶ σεῖς εἴπατε τότε: «ἀφοῦ στρατιῶται ἀνεμίχθησαν εἰς τὴν ἐκλογὴν, αὐτὸ ἀρκεῖ πρὸς ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς.» Καὶ ἦσαν καὶ τότε οἱ ἴδιοι Βαλτινοὶ, οἱ ἀνδρεῖοι, οἱ ἀρειμάνιοι στρατιωτικοὶ, τῶν ὁποίων τὸ πολεμικὸν καὶ ἀρειμάνιον ἀναγνωρίζω. Καὶ ἡ διαφορὰ τῶν ψήφων μεταξὺ τῶν τότε ἐπιτυχόντων καὶ τοῦ ἐπιλαχόντος κ. Βλασίου Βαλτινοῦ; Ἡ διαφορὰ ἦτο χίλιοι ψῆφοι. Ἠμποροῦσε λοιπὸν, καθ’ ὑμᾶς αὐτὸν κριτὴν, οἱ στρατιῶται τότε νὰ σᾶς ἀφαιρέσωσι χιλίους ψήφους! Τώρα δὲ πρόκειται περὶ 220 μόνον ψήφων μετακινηθεισῶν, καὶ τολμᾶτε νὰ λέγητε, ὅτι εἶναι ἔγκλημα νὰ λέγῃ τις, ὅτι μὲ τόσα μέσα, τὰ ὁποῖα σήμερον μετεχειρίσθη ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, 220 ψῆφοι βεβαίως μετεκινήθησαν εἰς τὴν κάλπην τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, περὶ οὗ ἀποδεικνύεται, ὅτι, καὶ ἂν ἐπέτυχε δὶς, ἐπέτυχε διότι εἶχε τὴν στρατιωτικὴν ἐξουσίαν, ἦτο ὁ ἀρχηγὸς τῶν στρατευμάτων ἐνώπιον ἐπαρχίας καθαρῶς στρατιωτικῆς, διὰ μόνου τοῦ στρατιωτικοῦ σταδίου ἐλπιζούσης συντήρησιν καὶ προαγωγὴν, ὡς ἐπανειλημμένως μᾶς εἶπον. «Ὁ ἀρχηγὸς τῶν στρατευμάτων συνταγματάρχης Σκυλοδῆμος,» (ἐξακολουθεῖ νὰ λέγῃ ὁ κ. Βαλτινὸς εἰς τὰς ἐνστάσεις του τοῦ 1868) «μεταβὰς εἰς Κραβασαρᾶ, ἐνήργει ὑπὲρ τῆς ἐπιτυχίας τοῦ κ. Καραγιαννοπούλου καὶ Ἴσκου, καὶ πρὸς τὸν σκοπὸν αὐτὸν ἀπέστειλεν ἀποσπάσματα καὶ ὁδηγοὺς εἰς διάφορα μέρη τῆς ἐπαρχίας.» Τί ἔκαμε, κ. ὑπουργὲ τῶν Στρατιωτικῶν, τότε ὁ Σκυλοδῆμος; τί ἔκαμαν τὰ ἀποσπάσματα καὶ οἱ ὁδηγοί; Ὄχι, λέγει, δὲν ἔκαμαν τίποτε, ἀλλὰ διὰ τῆς παρουσίας τῶν 1000 ψήφους μοὶ ἀφῄρεσαν· καὶ ἤδη εἰς τὴν παροῦσαν ἐκλογὴ οἱ 37 ἀξιωματικοὶ, 27 ὑπαξιωματικοὶ, 500 στρατιῶται δὲν ἔδωκαν τὰς 220 ψήφους; Εἰς τὴν καθολικὴν ψηφοφορίαν καὶ ὁ τελευταῖος ἐπαίτης ἔχει τὴν ψῆφόν του καὶ τοὐλάχιστον μίαν ἄλλην ἀκόμη, καὶ οἱ τόσοι στρατιῶται καὶ ἀξιωματικοί, ἔστω, ὅτι ἐστάθησαν οἱ πλέον ἥσυχοι καὶ εἰρηνικοί, ἀλλὰ διὰ τῆς μόνης παρουσίας των, διὰ τῆς ἐνεργείας των, διὰ τῆς ὁμιλίας των, δὲν ἔδωκαν μίαν ψῆφον ἀκόμη ἕκαστος;

§74ΙΣΚΟΣ. Λέγετε ταῦτα, ἀλλὰ δὲν ἠμπορεῖτε νὰ εἴπητε, ὅτι ἀπεκλείσαμέν τινα, διότι δὲν τὸ λέγουν καὶ οἱ ἐνιστάμενοι.

§75ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Τί ἔκαμε τότε ἡ Βουλή;

§76ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς μὲ ἐρωτᾷ, τί ἔκαμε τότε ἡ Βουλή; Ἡ Βουλὴ ἡ τότε, ἡ τοῦ 1868, ἐπεκύρωσε τὴν ἐκλογὴν Βάλτου, καὶ ἀπὸ τότε ἕως ὅτου γίνετε ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν κατεκρίνατε τὴν πλειονοψηφίαν ἐκείνην καὶ ἀνεθεματίζετε τὴν Βουλὴν ἐκείνην, τὴν πλειονοψηφίαν ἐκείνην, διότι ἐπεκύρωσε τὴν ἐκλογὴν τοῦ Βάλτου τοῦ 1868. Τότε ἐλέγετε, ὅτι μὲ ὀλίγους στρατιώτας σᾶς ἀφῄρεσαν 1000 ψήφους· σήμερον ὅμως ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, εἰς τὸ πεῖσμα τοῦ κ. Βαλτινοῦ, δὲν παραδέχεται, ὅτι δι’ ὅλων αὐτῶν τῶν σημερινῶν μέσων ἠδύναντο νὰ μετακινήσωσι 220 ψῆφοι. Ἂς προσέξῃ καὶ ἡ πλειονοψηφία τῆς σημερινῆς Θʹ. περιόδου νὰ μὴ κατακριθῇ καὶ ἀναθεματισθῇ ἀπὸ αὐτὸν τὸν κ. Βαλτινὸν, ὅπως ἀνεθεματίσθη ἐκείνη τοῦ ἔτους 1868, διότι ἐπεκύρωσε τὴν ἐκλογὴν ἐκείνην.

§77ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ (πρὸς τὸν ὑπουργόν). Διδάσκαλε ποῦ δίδασκες καὶ νόμον δὲν ἐκράτεις.

§78ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Θέλω νὰ ἦμαι σύντομος. Παρατρέχω πολλά. Εἶναι ἀνδρεῖοι, ἀρειμάνιοι, μᾶς εἶπον, οἱ Βαλτινοὶ, καὶ δὲν ἠδύναντο νὰ ἐπηρεασθῶσιν· ἀλλὰ δι’ αὐτὸ τοῦτο, διότι εἶναι ἀνδρεῖοι καὶ ἀρειμάνιοι, ᾐσθάνοντο καὶ τὸ αἴσθημα τῆς εὐγνωμοσύνης ζωηρῶς. Ἡ ἐπαρχία ἐκείνη εἶναι στρατιωτικὴ, εἰς αὐτοὺς ἀρέσει πολὺ τὸ στρατιωτικὸν στάδιον· δὲν ἔπρεπε λοιπὸν οἱ ἄνθρωποι οὗτοι νὰ ἐνεργήσωσι τὸ κατὰ δύναμιν, ὅπως ὑπακούσωσι τὸν ὑπουργὸν ἀρχηγόν των; Ἀλλὰ μᾶς λέγετε, ὅτι οἱ στρατιῶται δὲν ἔκαμαν κανένα ἀποκλεισμὸν εἰς τὸν Βάλτον· ναὶ, διότι δὲν εἶχον ἀνάγκην νὰ κάμωσιν ἀποκλεισμόν. Ἀντὶ ὅμως νὰ μᾶς ἐρωτᾶτε ποῖον ἀπέκλεισαν, ποῖον ἐβίασαν, ἀξιοπρεπέστερον καὶ ὑψηλότερον διὰ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τὴν ἐπαρχίαν του θὰ ἦτο νὰ μεταχειρισθῇ τὴν γλῶσσαν τοῦ λόρδου Παλμεστρῶνος. Ὅταν ἐκατηγορήθη, διότι ἀπέκλεισε τὸν Πειραιᾶ ἐπὶ Πάρκερ καὶ ἐπρόσβαλεν ἐπικράτειαν μικρὰν, οἵα ἡ Ἑλλὰς, ἀπήντησεν: «ἔλαβον ὅλην τὴν φροντίδα νὰ φυλάξω τὴν ἀξιοπρέπειαν καὶ φιλοτιμίαν τοῦ μικροῦ ἐκείνου Κράτους, διότι ἔστειλα δύναμιν τόσον μεγάλην, ὥστε νὰ μὴ δυνηθῇ νὰ διανοηθῇ ἐναντίωσιν, οὐδενὶ δὲ νὰ ἦναι ἐπιτετραμμένον νὰ κατακρίνῃ τὴν Ἑλλάδα, διότι δὲν ἀντεστάθη εἰς δύναμιν τόσον μεγάλην.» Ἂς ἐλέγετε καὶ ἡμεῖς τὸ αὐτὸ διὰ τὸν Βάλτον, ἂς ἐλέγετε, ὅτι, ἵνα μὴ ἡ φιλοτιμία οὐδενὸς Βαλτινοῦ προσβληθῇ, ἐστείλατε ἐκεῖ κάτω δύναμιν τόσον μεγάλην, ὥστε οὐδεὶς ἤθελε διανοηθῆ νὰ κινηθῇ ἐναντίον 500 στρατιωτῶν, οἵτινες ἦσαν καὶ αὐτοὶ ἐπίσης Βαλτινοί, ἐπίσης ἀνδρεῖοι, μὲ τὴν διαφορὰν, ὅτι οἱ μὲν ἦσαν ἔνοπλοι μὲ ὅπλα Γκρὰ, οἱ δὲ ἄοπλοι. Καὶ ὅτι τίποτε δὲν παρέλειψαν, ὅπως πᾶσαν ἐνέργειαν, καὶ αὐτὴν τῆς συνεννοήσεως, ἐμποδίσωσιν, ἀπόδειξις, ὅτι ὁ κ. Στράτος ἐπὶ δύο μῆνας οὐδὲ μίαν ἀπάντησιν ἠδυνήθη νὰ λάβῃ εἰς τὰς ἐπιστολάς του, καὶ ἐπὶ ἕνα εἰς τὰ τηλεγραφήματά του. Τὸν θάνατον μέλους τῆς οἰκογενείας του, συμβάντα ἐν Ἀθήναις ἕνα μῆνα πρὸ τῶν ἐκλογῶν, δὲν τὸν ἔμαθεν, ὡς ἐξέθεσεν εἰς τὸ Τμῆμα, εἰμὴ ὅτε, μετὰ τὸ τέλος τῆς ἐκλογῆς, ἦλθεν ἐδῶ. Ἀλλὰ, ἐπαναλαμβάνω, θέλω νὰ ἦμαι σύντομος, κύριοι, καὶ παραιτῶ πολλὰ, διότι ὁμιλῶ ἐνώπιον Βουλῆς, συγκειμένης ἀπὸ ἀντιπροσώπους ἐπαρχιῶν, οἵτινες γινώσκουσι τί παρ’ αὐταῖς ἔλαβε χώραν, καὶ μάλιστα ὅσοι εἶσθε ἀπὸ ἐπαρχίας, αἵτινες ἀντέταξαν πλήρη συνδυασμὸν ἀντιπολιτευόμενον κατὰ τῶν ὑπουργικῶν ὑποψηφίων. Εἰς ὑμᾶς εἶναι περιττὸν νὰ ἐκθέσῃ τις, τί κατὰ τὰς τελευταίας ἐκλογὰς ὑπέστησαν οἱ ἀντιπολιτευόμενοι, πρὸ πάντων ὑπὸ τῆς ἐξουσίας τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Ἐνώπιον δὲ ὑμῶν νὰ ἔρχωνται νὰ σᾶς λέγωσι, «καὶ τί ἔκαμον οἱ 500 στρατιῶται καὶ οἱ 37 ἀξιωματικοὶ καὶ 27 ὑπαξιωματικοὶ οἱ ἐντόπιοι εἰς Βάλτον;» δὲν σᾶς ὁμιλοῦσι σπουδαίως. Ἀφίνω κατὰ μέρος καὶ ὅσα τὰ ἄλλα ὑπουργεῖα ἐνήργησαν. Εἰς ἓν μόνον γεγονὸς, λαβὸν χώραν ἐνώπιόν σας χθὲς, ἐφιστῶ τὴν προσοχήν σας. Ἦλθεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν χθὲς νὰ μᾶς δικαιολογηθῇ διατὶ δὲν μᾶς ἔδωκε τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας τῷ ἐζητήσαμεν, ὡς πρὸς τὸν διορισμὸν τῶν ὁδοστατῶν. Μᾶς εἶπε πρὸς τούτοις διὰ τὸ πηγάδι, τὸ ὁποῖον ἐγένετο ἐν Βάλτῳ καὶ φέρει τὸ ὄνομα τοῦ Βλάση Βαλτινοῦ· μᾶς εἶπεν, ὅτι αὐτὸ εἶναι ὅλως διόλου ἔργον τῆς δημοτικῆς ἀρχῆς, ὅτι τὸ ἀπεφάσισεν ἡ δημοτικὴ ἀρχὴ, καὶ ὅτι τὸ ὑπουργεῖον ἁπλῶς εἶχε δώσει τὴν ἔγκρισιν. Ἀκούσατε, κύριοι, ἓν ἔγγραφον ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, ὡς πρὸς τοὺς ὁδοστάτας, πρὸς ἀπάντησιν τῆς ἐρωτήσεώς μας, πόσοι ὁδοστάται διωρίσθησαν. (Ἀναγινώσκει ἔγγραφον τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐν ᾧ λέγεται, ὅτι ἐζήτησαν τηλεγραφικῶς πληροφορίας, ἀλλ’ ὁ τηλεγραφητὴς δὲν ἠθέλησε νὰ παραλάβῃ τὸ τηλεγράφημα, καὶ ὑπεχρεώθησαν νὰ γράψωσι, καὶ περιμένουσιν ἀπάντησιν ταχυδρομικῶς.) Σημειώσατε τοῦτο, ἀκούσατε καὶ ἄλλο. Ἐδῶ εἰς τὸ αὐτὸ ἔγγραφον ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν μᾶς πληροφορεῖ καὶ βεβαιοῖ, ὅτι τὸ γνωστὸν ἐν Βάλτῳ φρέαρ ἀνεῴχθη τῇ διαταγῇ τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν καὶ ἐπεγράφη Βλάση Βαλτινοῦ. Λάβετε, ἀναγνώσατε τὸ ἔγγραφον τοῦτο, τὸ ὁποῖον μᾶς ἐστάλη ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ ἴδετε, ὅτι ὁ κύριος ὑπουργός μᾶς λέγει, ὅτι ὁ τηλεγραφητής του δὲν ἐδέχθη τὸ τηλεγράφημα τοῦ ὑπουργοῦ του. Καὶ τί τοῦ ἔκαμες, ἀφοῦ ἐτόλμησε νὰ μὴ δεχθῇ τὸ τηλεγράφημά σου;

§79ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι ἰδικόν μου τηλεγράφημα.

§80ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Τοῦ ἐπιφορτισθέντος παρ’ ὑμῶν εἶναι τὸ ἴδιον. Ὡς πρὸς τὸ φρέαρ δὲ ποῖον νὰ πιστεύσωμεν, κύριοι; τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὅστις μᾶς εἶπεν, ὅτι δὲν ἀνεμίχθη, ἢ αὐτὸν τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, εἰπόντα μοι χθὲς, ὅτι τὸ ἀνώρυξεν ἡ δημοτικὴ ἀρχὴ, ἢ τὸ ἔγγραφον αὐτὸ τοῦ ἰδίου ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπου μᾶς λέγει, ὅτι αὐτὸ ἀνωρύχθη τῇ διαταγῇ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ ὠνομάσθη φρέαρ Βλάση Βαλτινοῦ;

§81ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ὑπέβαλον εἰς τὴν Βουλὴν ὅ,τι μὲ ἐπληροφόρησεν ἡ ὑπηρεσία τοῦ ὑπουργείου· διότι ἠξεύρετε, ὅτι ὁ ὑπουργὸς δὲν εἶναι ἐνήμερος εἰς τὰς λεπτομερείας. Ἡ ὑπηρεσία μοὶ ὑπέβαλε τὸ ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον χθὲς ἐπεκαλέσθησαν, καὶ τὸ ὁποῖον παρακαλῶ νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν. Ἐν αὐτῷ τῷ ἐγγράφῳ τῆς ὑπηρεσίας ἀναφέρεται τὸ πρῶτον ὅλη ἡ λεπτομέρεια τῆς ὑποθέσεως περὶ τοῦ φρέατος. Λοιπὸν τὸ ἔγγραφον λέγει, ὅτι τὸ φρέαρ ἀνεῴχθη δυνάμει διαταγῆς τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπ’ ἀριθ. 714 τῆς 25 Ἰουλίου.

§82ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἐδῶ τὸ ἔγγραφον τοῦτο τὸ ἰδικόν σας ἔχει, διαταγῇ τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν.

§83ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ εἶναι τὸ σχέδιον τοῦ ἐγγράφου τοῦ ὑπουργείου πρὸς τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς· σᾶς παραδίδω ἔγγραφον ἐπίσημον.

§84ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Παραδέχεσθε, κύριε ὑπουργὲ, ὅτι εἶναι ἐπίσημον ἰδικόν σας αὐτὸ τὸ ἔγγραφον; ναὶ ἢ ὄχι; (Δεικνύει τὸ ἀναγνωσθὲν ἔγγραφον.)

§85ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἠμπορεῖ νὰ ἦναι λάθος εἰς τὴν ἀντιγραφήν.

§86ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Λάθος! Αὐτὸ λέγετε σήμερον;

§87ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ διατάξητε νὰ ἔλθῃ τὸ ὑπ’ ἀριθ. 714· σᾶς παραδίδω τὸ σχέδιον αὐτὸ ἐπὶ ἐπιστροφῇ.

§88ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἐγὼ ἐν τούτοις ἔχω ἐδῶ τὸ ἔγγραφόν σας.

§89ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἐπίσημον, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει εἰς τὸ Προεδρεῖον, νὰ κατατεθῇ εἰς τὸ βῆμα.

§90ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Τὸ ἐπίσημον τοῦτο, τὸ ὁποῖον λέγει, τῇ διαταγῇ τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ εἶναι μὲ μεγάλα γράμματα γραμμένον. Καὶ βεβαίως, κύριοι, εἰς ἕνα τόπον, τὸν ὁποῖον παρέστησεν ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι εἶχε τόσην μεγάλην ἀνάγκην ὕδατος, ἓν φρέαρ, τὸ ὁποῖον φέρει καὶ τὸ ὄνομα Βλάσης Βαλτινὸς, βεβαίως μετεκίνησε ψήφους εἰς τὴν κάλπην τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Αὐτὴ εἶναι, κύριε ὑπουργὲ, ἡ ἐκλογὴ τοῦ Βάλτου, διὰ τὴν ὁποίαν μᾶς εἶπον τινὲς χθὲς, ὅτι θὰ ἦναι ἔγκλημα νὰ τὴν ἀκυρώσωμεν. Σέβομαι τὴν γνώμην των διότι βεβαίως τὰς ἐκλογὰς ἀλλέως τὰς δικάζει ὁ εἷς, ἀλλέως τὰς δικάζει ὁ ἄλλος. Ἠξεύρω, ὅτι ἄλλοτε ὑπῆρξαν πλειοψηφίαι ἐν τῇ ἑλληνικῇ Βουλῇ, πρεσβεύουσαι, ὅτι εἶναι ἔγκλημα νὰ ἀκυρόνωνται ἐκλογαὶ ὡς ἡ τοῦ Βάλτου ἀλλ’ ἡ γνώμη αὕτη εὐτυχῶς σήμερον ἤλλαξε καὶ δὲν ἀπομένουσιν ἀπὸ τὰς πλειοψηφίας ἐκείνας, εἰμὴ λείψανα. Εἶναι μαύρη ἡ ἐκλογὴ τοῦ Βάλτου, καὶ τὸ λέγετε πρῶτοι σεῖς εἰς τὰς ἐνστάσεις σας τοῦ 1868. Καὶ ἐὰν ἡ Βουλὴ τὴν ἐπικυρώσῃ, τὸ ὅποιον δὲν τολμῶ νὰ ὑποθέσω, μὴ νομίζετε, ὅτι θὰ τὴν λευκάνῃ, καθὼς δὲν ἐλευκάνθη καὶ ἐκείνη τοῦ 1868· ἓν μόνον μέσον ὑπάρχει, ὅπως ἡ ἐκλογὴ αὕτη λευκανθῇ, καὶ τὸ μέσον τοῦτο, ἀξιότιμε ὑπουργὲ τῶν Στρατιωτικῶν, δὲν εἶναι τὰ ληρήματα (λάβετε παρακαλῶ ὀπίσω τὴν λέξιν ταύτην, τὴν ὁποίαν εὐηρεστήθητε νὰ ἀπευθύνητε εἰς τὸ τμῆμα,) δὲν εἶναι τὰ ληρήματα, δι’ ὧν ἐνομίσατε νὰ ἀνασκευάσητε πράγματα τόσον πασιφανῆ· ἓν μόνον μέσον ὑπάρχει, νὰ ἐπαναληφθῇ ἡ ἐκλογή, ἀφοῦ ἀπομακρυνθῶσιν ἀπὸ τὴν ἐπαρχίαν οἱ τόσοι καὶ τόσοι παράνομοι παράγοντες, οἱ ἐπενεργήσαντες κατὰ τὴν ἐκλογὴν ταύτην. Τότε, ἐὰν ἐπανέλθητε, ἐκλεχθεὶς ἀπὸ τὴν ἐπαρχίαν σας, ἐγὼ πρῶτος, ὡς συμπαθῶν ἀτομικῶς πρὸς ὑμᾶς, θέλω ψηφοφορήσει τότε ὑπὲρ τῆς ἐκλογῆς. Τότε μόνον θὰ ἠμπορέσῃ ἡ Βουλὴ νὰ σᾶς παραδεχθῇ εἰς τοὺς κόλπους της λευκὸν, κατὰ τὴν ἔκφρασιν τοῦ κυρίου Στεφανίδη, ὡς λευκὴν περιστεράν. Σήμερον, καὶ ἂν ἀπὸ τῆς Βουλῆς ἐπικυρωθῇ ἡ ἐκλογὴ Βάλτου, θέλει μείνει μέλαινα, τὸ δὲ μελάνι της θὰ ἦναι τόσον πυκνὸν, ὥστε, χωρὶς ν’ ἀραιωθῇ ἢ ἐλαττωθῇ, θὰ δυνηθῇ νὰ μελανώσῃ τὴν Βουλήν. Ἤκουσα, ἀξιότιμε κύριε ὑπουργὲ τῶν Στρατιωτικῶν, σᾶς ἤκουσα τὴν πρώτην ἡμέραν νὰ μᾶς λέγητε «πρόκειται διὰ τὸ κεφάλι μου, ζητοῦν νὰ κόψουν τὸ κεφάλι μου, κάλλιον νὰ ἤμουν ἀποθαμμένος, παρὰ νὰ εὑρίσκωμαι εἰς αὐτὴν τὴν θέσιν.» Σᾶς ἤκουσα, καὶ βεβαιωθῆτε, ὅτι ἐκινήθησαν αἱ ἶνες τῶν νεύρων μου, ἀλλὰ δὲν συνεκινήθην, διότι ἔβλεπον τὸν ὑπουργὸν τοῦ πολέμου τῆς πατρίδος μου ὁμιλοῦντα πρὸς τὴν ἀντιπροσωπείαν τοῦ ἔθνους, καὶ ἐπεθύμουν νὰ τὸν ἤκουον ὁμιλοῦντα μὲ τὸ θάῤῥος ἐκεῖνο, ὅπερ ἔπρεπε νὰ ἐμπνέῃ εἰς αὐτὸν ἡ πεποίθησις, ἂν τὴν εἶχε, τοῦ δικαίου του, καὶ ἡ πεποίθησις, τὴν ὁποίαν δὲν τοῦ ἦτο ἐπιτετραμμένον νὰ μὴ τὴν ἔχῃ εἰς τὴν ἀντιπροσωπείαν τῆς πατρίδος του. Δὲν συνήχθησαν ἐδῶ οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ ἔθνους, διὰ νὰ κόπτουν κεφαλάς. Ὄχι, κ. ὑπουργὲ τῶν Στρατιωτικῶν. Οἱ ἀντιπρόσωποι τῆς πατρίδος σου συνῆλθον ἐδῶ, διὰ νὰ ἐπαναφέρουν τὸ κράτος τῶν θεσμῶν καὶ τῶν νόμων, οἱ ὁποῖοι κυρίως ἀπ’ ἐδῶ καὶ ἓν ἔτος ἐκοιμήθησαν. Ἐκινήθησαν, ἀλλὰ δὲν συνεκινήθησαν αἱ ἶνες τῶν νεύρων μου, διότι ἀπὸ τὴν θέσιν αὐτὴν τὴν ταπεινὴν, ἣν ἠθέλησε ν’ ἀναλάβῃ δι’ ἑαυτὸν ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, τὸν ἤκουσα νὰ ἐκφέρῃ βαρεῖαν ὕβριν κατὰ τῆς ἀντιπροσωπείας τοῦ ἔθνους. Δὲν συνῆλθεν, ἐπαναλέγω, κ. ὑπουργέ, ἡ Βουλὴ διὰ νὰ κόψῃ κεφαλὰς, ἀλλὰ διὰ νὰ ἐπαναφέρῃ τὸ κράτος τῶν νόμων καὶ εἰς αὐτὴν ἐκείνην τὴν ἐπαρχίαν τοῦ Βάλτου, εἰς τὴν ὁποίαν σεῖς, κύριε ὑπουργέ, ὁ ἴδιος μᾶς εἴπατε ἄλλοτε ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι δὲν κατίσχυσεν ὁ νόμος ποτὲ, καὶ εἰς τὴν ὁποίαν, προσθέτω ἐγὼ, οὐδέποτε παρεβιάσθη ὁ νόμος τόσον, ὅσον κατὰ τὴν παροῦσαν ἐκλογήν. Ἰδοὺ τὸ ἔγκλημά μας καὶ ἡ ἀποστολή μας, κ. ὑπουργὲ τῶν Στρατιωτικῶν. Ἤκουσα τὴν ἀπόφασίν σας, ἀξιότιμε κύριε ὑπουργὲ τῶν Στρατιωτικῶν, τὴν ὡραίαν, τὴν τεχνικὴν, πρὸς τοὺς ἀντιπροσώπους τῆς Θεσσαλίας. Ἡ ἀπόφασις ὑμῶν ἐκείνη οὔτε συνεκίνησεν, οὔτε ἐκίνησε τὰς ἶνας τῶν νεύρων μου, καθότι οὐδεὶς φόβος ἢ ὑποψία ὑπάρχει ν’ ἀπατηθῶσιν ἢ σαγηνευθῶσιν οἱ νεωστὶ ἐλθόντες, καὶ καλῶς ἦλθον, ἀντιπρόσωποι τῆς Θεσσαλίας, καθὼς ἠπατήθησαν καὶ ἐσαγηνεύθησαν πρὸ 18 ἐτῶν οἱ τότε νεωστὶ ἐλθόντες ἀντιπρόσωποι τῆς Ἑπτανήσου. Ἠπατήθησαν καὶ ἐσαγηνεύθησαν, καὶ ὤφειλον μάλιστα νὰ ἀπατηθῶσι καὶ σαγηνευθῶσι τότε οἱ ἀντιπρόσωποι τῆς Ἑπτανήσου, διότι ἐκεῖνοι ἤρχοντο πλήρεις ἐνθουσιασμοῦ, ὅτι ἐπέτυχον τὴν ἐθνικὴν ἀποκατάστασιν τῆς πατρίδος των, καὶ ἐν τῇ ἐκπληρώσει τοῦ πόθου των ἐκείνου ἔβλεπον τὴν ἀσφαλεστάτην ἐγγύησιν, ὅτι δὲν θὰ ἐβράδυνε καὶ ἡ ἐλευθέρωσις ὅλου τοῦ ἔθνους. Ἐν τῷ ἐνθουσιασμῷ των ἐκείνῳ, ἐρχόμενοι ἐντὸς τοῦ ἑλληνικοῦ βουλευτηρίου, τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ἀπήντησαν, παραδεχόμενον ἐνθουσιωδῶς τὸν ἐνθουσιασμόν των ἐκεῖνον, ἦτο τὸ σήμερον διέπον. Ἠπατήθησαν καὶ ἔπεσαν εἰς τὴν σαγήνην. Ἦτο τὸ σύστημα τότε νήπιον, τὸ ἐνεδυνάμωσαν, τὸ ἀνύψωσαν. Ἡμάρτησαν. Μὴ τοὺς καταδικάσῃ τις διὰ τὴν ἁμαρτίαν ἐκείνην· ἦτο συνέπεια ἀπάτης πατριωτικῆς. Ἡμάρτησαν, ἀλλ’ ἐτιμωρήθησαν, καὶ ὅπως ἔτι μᾶλλον ἀποδειχθῇ τῆς προνοίας ἡ δικαιοσύνη, ἐτιμωρήθησαν καὶ τιμωροῦνται ὑπὸ τῆς αὐτῆς ἐκείνης χειρός, τὴν ὁποίαν ἐνίσχυσαν καὶ ἀνύψωσαν. Εἰς ἄλλην θέσιν εὑρίσκονται σήμερον οἱ ἐκ Θεσσαλίας βουλευταί. Δὲν ἔρχονται οὗτοι ὡς ἐκεῖνοι, βλέποντες ἐν τῇ ἀπελευθερώσει τῆς ἰδιαιτέρας πατρίδος των τὴν ἐγγύησιν τῆς ἐκπληρώσεως τῶν πόθων τοῦ ἔθνους. Τὸ ἔγγραφον τῆς 31 Μαρτίου πᾶν ἄλλο ἔφερεν ἢ τοῦτο. Δὲν εἴδατε εἰσερχομένους τοὺς Θεσσαλοὺς, ὡς ἄλλοτε τοὺς Ἑπτανησίους, ἐνθουσιῶντας ἐντὸς τοῦ ἑλληνικοῦ βουλευτηρίου· διότι οἱ Θεσσαλοὶ εἰς μάτην ἐζήτησαν καὶ ζητοῦσι νὰ ἴδωσι ποῦ πλησίον των κάθηνται οἱ ἀντιπρόσωποι τῆς Ἐλασσῶνος, τοῦ Μετσόβου, τῶν Ἰωαννίνων, τῆς Πρεβέζης τοὐλάχιστον, τῆς ἀτυχοῦς Πρεβέζης, ἥτις, εὐτυχήσασα καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τῆς ὑπὸ τὸν Τοῦρκον ὑποδουλώσεως τοῦ ἔθνους νὰ μὴ ὑποταχθῇ εἰς αὐτὸν, ὅτε τὸ ἔθνος ἤρξατο ἐλευθερούμενον, εἶδεν ἑαυτὴν δὶς ἀπὸ τὰ 1800 ἕως τὰ 1881 παραδιδομένην εἰς τὰς χεῖρας τοῦ Τούρκου ὑπὸ χειρῶν ἑλληνικῶν. Δὲν ἠμποροῦν ν’ ἀπατηθῶσιν ἢ σαγηνευθῶσιν οἱ Θεσσαλοὶ, ὡς ἠπατήθησαν ἄλλοτε οἱ Ἑπτανήσιοι, καθότι, ἂν τότε τὸ σύστημα, νήπιον ὂν ἀκόμη, παρεῖχεν ἐλπίδας καλλιτερεύσεως δι’ αὐτοῦ τῶν κακῶς ἐχόντων ἐσωτερικῶς, σήμερον ὅμως τὸ σύστημα, ἀνδρωθὲν, δεικνύει τὴν ὑπ’ αὐτοῦ ἐπενεχθεῖσαν παραλυσίαν τῆς διοικήσεως, τῆς οἰκονομίας, τῆς διαχειρίσεως ἐν γένει, τοῦ στρατοῦ, τῆς δικαιοσύνης. Μάλιστα, κ. ὑπουργὲ τῆς Δικαιοσύνης, οὐδέποτε τοσοῦτον ἐμυκτηρίσθη ἡ δικαιοσύνη, ὅσον κατὰ τὰ τελευταίας ταύτας ἡμέρας. Ἐσπεύσατε νὰ ἔλθητε νὰ μᾶς δώσητε δῆθεν ἀπολογίαν διὰ τὴν μετάθεσιν τοῦ Λυμπεράκη, ὡς ἂν ἐπρόκειτο περὶ τούτου μόνον, ἢ ὡς νὰ μὴ ἀνετράπησαν τὰ πάντα ἐν τῇ δικαιοσύνῃ, ἐδῶ δὲ ἰδίως ἐν τῇ πρωτευούσῃ, διὰ νὰ ἐπηρεασθῇ, εἰ δυνατὸν, ἡ δικαστικὴ συνείδησις ἐπὶ τῶν θηβαϊκῶν. Ποῦ εἶναι ὁ εἰσαγγελεὺς Πετμεζᾶς; ποῦ οἱ ἄλλοι δικασταὶ, οἱ ὁποῖοι κατὰ τὰς ἀρχὰς τοῦ θηβαϊκοῦ δράματος ἦσαν ἐδῶ;

§91ΡΙΚΑΚΗΣ. Ποῖος δικαστὴς ἔφυγεν, ἐκτὸς τοῦ Πετμεζᾶ; ὀνομάσατε ἕνα.

§92ΣΤΑΪΚΟΣ. Εἶναι ῥητορικὰ σχήματα αὐτά.

§93ΡΑΛΛΗΣ. Οἱ ἄλλοι ἀπεμακρύνθησαν προβιβαζόμενοι.

§94ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Δὲν ἠμποροῦν λοιπὸν νὰ ἀπατηθῶσιν οἱ ἐκ Θεσσαλίας ἀντιπρόσωποι· καὶ ἂν ὑποθέσητε, ὅτι ἠμποροῦσαν νὰ ἀπατηθῶσιν, εἶναι ἡ φωνὴ τῶν ἐπαρχιῶν των, αἱ ὁποῖαι τοὺς ἔστειλαν ἐδῶ μὲ τὴν εἰδικὴν ἐντολὴν τοῦ νὰ πολεμήσωσι τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ἢ ταχέως πρέπει, νὰ πέσῃ, διὰ νὰ μὴ ἐπανέλθῃ, ἢ ταχέως ἡ ἐλευθέρα Ἑλλὰς δὲν ἠμπορεῖ πλέον νὰ ζήσῃ. Οἱ Θεσσαλοὶ, κ. ὑπουργὲ, μὴ πλανᾶσθε, ἡ μεγίστη τοὐλάχιστον πλειοψηφία αὐτῶν, ἦλθον ἐδῶ νὰ μᾶς βοηθήσωσιν εἰς τὴν ὁριστικὴν κατάργησιν τοῦ συστήματος. Μαζῆ μας θὰ ψηφίσουν καὶ εἰς τὴν ἐκλογὴν τοῦ Βάλτου· τοιαύτην τοὐλάχιστον ἔχω πεποίθησιν, διότι ἡ κατὰ τῆς ἐκλογῆς τοῦ Βάλτου ψῆφός μας θὰ ἦναι τὸ πρῶτον ἀποτελεσματικὸν κτύπημα ἐναντίον τοῦ συστήματος. Ἀλλὰ καιρὸς, κύριοι συνάδελφοι, νὰ ξεβαλτώσωμεν τέλος πάντων ἀπὸ τὸν Βάλτον, καὶ νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν ψηφοφορίαν.

§95ΡΙΚΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς δικαιοσύνης.) Μολονότι, κύριοι, κατὰ τὴν ἐκδίκασιν τῆς ἐκλογῆς Βάλτου δὲν παρενέβη γεγονὸς ἁπτόμενον τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας, παρενέβη ὅμως γεγονὸς ξένον μὲν, ἀλλὰ προβαλλόμενον ὑπὸ τῶν προσβαλόντων τὴν ἐκλογὴν, ὀφείλω νὰ δώσω ὀλίγας ἐξηγήσεις· ἐὰν δὲ ἐπιθυμῇ ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Ζακύνθου ἢ ἄλλος τις νὰ ζητήσῃ λόγον τῆς ἐνεργείας τοῦ ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης, δὲν θὰ ἔχω δυσκολίαν νὰ δώσω πλήρη εὐθύνην καὶ λόγον ἀκριβῆ τῶν πεπραγμένων, ὅπως διευκρινισθῇ πᾶσα ἀμφιβολία περὶ τῆς λειτουργίας τοῦ κλάδου τούτου. Ὀφείλω λοιπὸν ν’ ἀπαντήσω ἐπὶ τῶν συγκεκριμένων γεγονότων σχετικῶς πρὸς τὴν μετάθεσιν ἑνὸς δικαστοῦ. Πρώτη αἰτία, ἡ ὁποία ἀπεδόθη εἰς τὴν μετάθεσιν, ὡς ἤκουσα, εἶναι ὅτι ὁ δικαστὴς αὐτὸς ἐνήργησεν ὡς ἀνακριτὴς εἰς ποινικὰς δίκας κατὰ προσώπων, πρὸς τὰ ὁποῖα διάκειμαι φιλικῶς, καὶ κατὰ συνέπειαν πρὸς ἐκδίκησιν τὸν ἀπέπεμψα ἐκεῖθεν. Ἀκούσατε λοιπὸν τί συνέβη. Κατὰ τηλεγράφημα, τὸ ὁποῖον λαμβάνω ἀπὸ τὸν εἰσαγγελέα τῶν ἐφετῶν σήμερον, μανθάνω πρῶτον, ὅτι ὁ κ. Λυμπεράκης τὴν 7 Μαΐου 1881 διωρίσθη προσωρινὸς ἀνακριτὴς μετὰ τοῦ ἀντεισαγγελέως Λάλωση, ἐπιφορτισθεὶς νὰ ἐξέλθῃ εἰς τοὺς δήμους τῆς ἐπαρχίας πρὸς ἀνάκρισιν ἐπὶ ζωοκλοπῇ, ἐπανῆλθε δὲ τὴν 10 Ἰουνίου, χωρὶς νὰ ἐκδώσῃ οὐδὲν ἔνταλμα συλλήψεως ἢ φυλακίσεως κατὰ τοῦ δημάρχου Δύμης. Ἐὰν ἀπὸ τῆς 10 Ἰουνίου, ὅτε ἔληξεν ἡ ἐξουσία τοῦ κ. Λυμπεράκη, ὑπῆρχεν ἀφορμὴ ἐκδικήσεως ἐκ μέρους μου, νομίζετε, ὅτι δὲν ἤθελον ὠφεληθῆ τῆς πρώτης εὐκαιρίας νὰ τὸν μεταθέσω; Καὶ μ’ ὅλα ταῦτα οὐδεμία μεταβολὴ ἐγένετο μέχρι τῆς 30 Αὐγούστου 1881, ὅτε, ἔχων ὑπ’ ὄψιν τὴν ἔλλειψιν δικαστῶν, ἠναγκάσθην ν’ ἀποσπάσω ἀπὸ τὸ δικαστήριον τῶν Πατρῶν ἕνα δικαστὴν, καὶ ἀπέσπασα τὸν κ. Καράκαλον, τὸν ὁποῖον ἔπεμψα εἰς Ἠλείαν, τὸν δὲ κ. Λυμπεράκην δὲν μετεκίνησα, διότι τὸν ἐθεώρησα ἐκεῖ χρήσιμον, καὶ ἐπιθυμῶ πάντοτε νὰ μένωσι τοιοῦτοι δικασταὶ πρὸ πάντων ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ, ὑπὲρ τῆς ὁποίας ἐνδιαφέρομαι. Ἀλλὰ τὴν 17 Σεπτεμβρίου, ὅταν λόγοι ἀλλότριοι ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐλέχθησαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὑπηγόρευσαν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τὴν μετάθεσιν τοῦ κ. Λυμπεράκη, προεκάλεσα τὴν μετάθεσιν καὶ τὴν ἐπάνοδον τοῦ κ. Καρακάλου, τὸν ὁποῖον πρὸ ὀλίγου εἶχον ἀπομακρύνει, καὶ τὸν ὁποῖον ὁ προκάτοχός μου κ. Πετιμεζᾶς εἶχεν ἀφήσει εἰς τὸ δικαστήριον τῶν Πατρῶν.

§96Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὄχι ἐγώ.

§97ΡΙΚΑΚΗΣ. Αὐτὴ εἶναι λοιπὸν ἡ μεγάλη μεταβολὴ, διὰ τὴν ὁποίαν ἔγεινε τόσος πάταγος. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ὁ κ. βουλευτὴς Καλαβρύτων μὲ προκαλεῖ, πρέπει νὰ εἴπω ποῖαι μεταβολαὶ ἐγένοντο εἰς τὸ δικαστήριον τῶν Πατρῶν ὑπ’ αὐτοῦ.

§98ΤΙΝΕΣ (ἀριστερά.). Δὲν εἶναι καιρὸς τώρα.

§99Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἶναι καιρός· ὅταν ὑβρίζῃς ἕνα ἄνθρωπον, πρέπει νὰ τὸν ἀκούσῃς.

§100ΡΙΚΑΚΗΣ. Τὴν 11 Αὐγούστου 1880 δι’ ἑνὸς καὶ μόνου διατάγματος ἔκαμε τὰς ἑξῆς μεταβολὰς εἰς τὸ δικαστήριον τῶν Πατρῶν. Μετέθεσε τὸν πρόεδρον Βλάχον εἰς Τρίπολιν, καὶ τοὺς πρωτοδίκας Μεταξᾶν εἰς Ἠλείαν, Νίδερ εἰς Καλάμας, Ζηλήμονα εἰς Τρίπολιν καὶ Βαρνακιώτην εἰς Κυπαρισσίαν· ὅλον λοιπὸν τὸ δικαστήριον μετεβλήθη δι’ ἑνὸς καὶ μόνου διατάγματος.

§101Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§102ΡΙΚΑΚΗΣ. Πιθανὸν ὁ κ. Πετιμεζᾶς νὰ εἶχε λόγους, καὶ διὰ τοῦτο ἀπέχω νὰ τὸν μεμφθῶ· ἀλλ’ ἀπαντῶ εἰς ὅσα χθὲς εἶπε, μεμφθείς με, ὅτι ἐνήργησα πολλὰς μεταβολάς. Ἂς ἔλθῃ ὁ κ. Πετιμεζᾶς νὰ δώσῃ λόγον τῶν ὑπ’ αὐτοῦ πεπραγμένων.

§103ΡΟΥΦΟΣ. Κύριοι, σήμερον δὲν εἶναι ἡ ἡμέρα, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἐξετάσωμεν τὴν διαγωγὴν τῆς Κυβερνήσεως καθ’ ὅλον της τὸ παρελθόν· ἐπρόκειτο μόνον περὶ τοῦ κ. Λυμπεράκη, ὁ δὲ κ. πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, θέλων νὰ δικαιολογήσῃ τὴν μετάθεσιν ταύτην, εἶπεν, ὅτι ὁ κ. Λυμπεράκης μετετέθη διὰ λόγους τιμῆς, ὁ δὲ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης σήμερον σᾶς λέγει, ὅτι ἀνάγκη τῆς ὑπηρεσίας τῷ ἐπέβαλε τὴν μετάθεσιν.

§104ΡΙΚΑΚΗΣ. Δὲν εἶπον αὐτό· εἶπον, ἄλλοι λόγοι, τοὺς ὁποίους δὲν ἤθελον ν’ ἀναφέρω.

§105ΡΟΥΦΟΣ. Ἐπειδὴ ἐπαναφέρεται τὸ ζήτημα τοῦτο σήμερον, ὀφείλω νὰ μὴ σιωπήσω, διότι ἀντιπροσωπεύω τὴν γνώμην τῆς πόλεως τῶν Πατρῶν, ὅπως τὴν ἀντιπροσωπεύουν καὶ οἱ μετ’ ἐμοῦ συνάδελφοι ἐκ Πατρῶν, καὶ διὰ τοῦτο ὀφείλω νὰ στηλιτεύσω τὴν διαγωγὴν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης διὰ τὴν μετάθεσιν ταύτην, διότι δι’ αὐτῆς συνετέλεσε κατὰ τὸ πλεῖστον εἰς τὴν παραλυσίαν τοῦ δικαστηρίου, τὴν ὁποίαν καὶ ὁ πρόεδρος τοῦ δικαστηρίου ὡμολόγησεν εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν, καὶ ὁ δικηγορικὸς σύλλογος καὶ ὁ ἐμπορικὸς δι’ ἀναφορᾶς; ἐστηλίτευσε, καὶ ὅλη ἡ πόλις. Ὁ Λυμπεράκης ἦτο πολιτικὸς δικαστής· οὐδέποτε ἔλαβε μέρος εἰς τὰς ποινικὰς ὑποθέσεις, παρὰ μόνον κατὰ τὰς διακοπάς. Ἡ εἰσαγγελία ἠναγκάσθη νὰ ζητήσῃ ἔκτακτον ἀνακριτὴν κατὰ τῆς ζωοκλοπῆς, ἡ ὁποία κατὰ τὴν τελευταίαν ἐποχὴν εἶχεν ἐγείρει θρασεῖαν κεφαλήν, καὶ εἰς τὸν κ. Λυμπεράκην ἀνετέθη ἡ ἀνάκρισις. Ἐξῆλθεν ὁ κ. Λυμπεράκης, καὶ ἐπειδὴ σήμερον ὁ κ. ὑπουργὸς ἔφερε τὸ ζήτημα, θὰ ζητήσω ἀπὸ τὴν Βουλήν, ὅταν νομοποιηθῇ, νὰ ἐρωτήσῃ, πόσαι ποινικαὶ ὑποθέσεις ὑπάρχουν ἐκκρεμεῖς, καὶ πόσαι παρεγράφησαν. Ὁ κ. Λυμπεράκης δὲν ἐξέδωκεν ἐντάλματα κατ’ αὐτῶν τῶν προσώπων, διότι δὲν εἶχε τὸν εἰσαγγελέα μαζῆ του, ἀλλ’ ἐξέδωκεν ἐντάλματα κατὰ τῶν φίλων τῶν ζωοκλόπων, καὶ εἶναι γνωστὸν, ὅτι οἱ συγγενεῖς τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης ἀνήγγειλαν εἰς Πάτρας, εἰς ἔντιμον δικηγόρον, τὴν μετάθεσιν πολὺ πρὶν γίνῃ γνωστὴ εἰς τὸν κ. Λυμπεράκην.

§106ΡΙΚΑΚΗΣ. Ὅταν ἦτο ἀνακριτὴς δὲν ἤμην ὑπουργὸς ἐγώ.

§107ΡΟΥΦΟΣ. Ἀλλὰ σήμερον δὲν πρόκειται νὰ ἐξετασθῇ ἡ διαγωγὴ τοῦ κ. ὑπουργοῦ.

§108ΡΙΚΑΚΗΣ. Τὴν ἐξέτασιν αὐτὴν τὴν δέχομαι πάντοτε.

§109Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Εὐτυχῶς, κύριοι, συμπίπτει αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ γίνεται λόγος ἀπὸ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, καὶ εἴμεθα εἰς καιρὸν νὰ εἴπωμεν κατὰ πόσον ἐξεπόρνευσε τὴν δικαιοσύνην.

§110ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἐγὼ σέβομαι τὸν ἑαυτόν μου, καὶ δὲν ἐκπορνεύω τὴν δικαιοσύνην· τὴν ἐσεβάσθην περισσότερον ὑμῶν.

§111ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἔχομεν ἐνώπιόν μας τὸν συνάδελφόν μας κ. Κωνσταντόπουλον, τὸν πρώην εἰσαγγελέα.

§112ΡΙΚΑΚΗΣ. Μάλιστα· τὸν ἐπικαλοῦμαι.

§113ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐγὼ εἶπον μόνον, ὅτι δὲν μετετέθη μόνον ὁ κ. Λυμπεράκης, ἀλλὰ καὶ ὁ κ. Ἰωαννίδης· εἶναι τοῦτο ἀληθές;

§114ΡΙΚΑΚΗΣ. Μάλιστα. Πότε καὶ διατί;

§115ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μὴ θέλετε νὰ ἀναφέρητε τὴν ἐνέργειαν ἐπὶ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ προκατόχου σας, ὅστις ἦτο ὁ κ. Σωτηρόπουλος, διάδοχός μου· διότι ἐγὼ, ὡς ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, δὲν ἐνήργησα εἰμὴ μόνον κατὰ τὰς διακοπὰς καθ’ ὅλον τὸ Κράτος 20 μετακινήσεις· καὶ ὡς ἀπόδειξιν σᾶς φέρω, πόσαι ἀποφάσεις ἐξεδόθησαν ἐπὶ τῆς ἰδικῆς μου ὑπουργίας πολιτικαὶ, καὶ πόσαι ἐπὶ τῆς ὑπουργίας τοῦ κ. Ῥικάκη, ὅτε τὰ δικαστήρια ὅλα παρέλυσαν καὶ ἡ δικαιοσύνη ἔφθασεν εἰς τὸν ἔσχατον βαθμόν.

§116ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. (Πρωθυπουργός). Κύριοι, εἶμαι ἠναγκασμένος ἄκων νὰ λάβω τὸν λόγον σήμερον ἐνώπιον οὐχὶ Βουλῆς νομοθετικῆς ἢ πολιτικῆς, ἀλλὰ Βουλῆς δικαζούσης. Ἤθελον νὰ μείνω ἐκτὸς τῆς συζητήσεως ταύτης ὅσον ἔνεστι πλειότερον, ἀλλὰ προεκλήθην δι’ ὕβρεων παρ’ ἀνθρώπου, ὅστις εἶναι πλήρης ἑλκῶν, ὕβρεων καὶ μάλιστα μομφῶν. Ὁ κ. Λομβάρδος ἀποκατέστησε τὸ ζήτημα πολιτικόν. Κύριοι, ἐὰν θέλητε νὰ δικάσητε τὰς ἐκλογὰς, τὰ δικαιώματα τῶν ἐπαρχιῶν, ὧν τὴν θέλησιν καὶ ἀπόφασιν ζητοῦσι νὰ διαστρέψωσι, καὶ τὴν ὁποίαν ὅμως αἱ ἐπαρχίαι ἔχουσι τὸ δικαίωμα νὰ ἀπαιτήσωσι νὰ σεβασθῆτε, ἐὰν θέλητε ν’ ἀποφασίσητε δικαίως, λάβετε ὡς βάσιν κανόνας, ἀρχὰς γενικὰς, καὶ κατ’ αὐτὰς ἐφαρμόσατε τὴν ἐνέργειάν σας. Εἴπατε π. χ. δεχόμεθα ὡς κανόνα νὰ μὴ ὑπάρχῃ στρατιώτης εἰς ἐπαρχίαν, εἰς ἣν ἐνεργεῖται ἐκλογὴ, νὰ μὴ ὑπάρχῃ διοίκησις, νὰ μὴ γείνῃ διορισμὸς ἢ παῦσις, ὁ ἐκλεγόμενος νὰ μὴ ἐξασκῇ οὐδὲν γόητρον· καὶ ὅπου εὕρητε παραβιαζομένους τοὺς κανόνας τούτους, ἀκυρώσατε τότε τὴν ἐκλογὴν ἐν γένει. Ἀλλὰ δὲν ἐπιτρέπεται τὰ ἴδια συμβεβηκότα νὰ λαμβάνητε καὶ νὰ τὰ διαστρέφητε ποτὲ μὲν ὑπὲρ, ποτὲ δὲ κατὰ, ὅπως συμφέρει· νὰ δέχησθε, ὅτι ἡ ὕπαρξις ὅπως δήποτε πολυπληθῶν στρατιωτῶν εἴς τινα ἐκλογικὴν περιφέρειαν ἐδῶ μὲν εἶναι λόγος ἐπικυρώσεως, εἰς ἄλλας ὅμως οὐχὶ, καὶ εἰς τὸ ἴδιον γεγονὸς νὰ δίδετε διάφορον λύσιν. Ἐπειράθησαν καὶ ἄλλοτε νὰ ἐγείρωσιν ἐντὸς τῆς Βουλῆς ἰκρίωμα ἀνθρωποθυσίας, καὶ τὴν τάσιν αὐτὴν ἐπολέμησα ἐγὼ, ἧς ἔπεσαν θύματα ὁ κ. Λομβάρδος καὶ ὁ κ. Ῥάλλης Ἐνθυμοῦμαι τὰ παράπονα τὰ γοερὰ τοῦ κ. Ῥάλλη καὶ τοῦ κ. Λομβάρδου κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην. Τὸ ἴδιον σύστημα ἐπαναλαμβάνεται καὶ ἤδη· αὐτοὶ ὅμως εἶναι οἱ πρῶτοι σκαπανεῖς. Διατί; Πρέπει νὰ σᾶς τὸ εἴπω; Διὰ πολιτικοὺς λόγους, χάριν ἐνισχύσεως τοῦ κόμματος. Πῶς τὸ ἐξηγεῖτε ὑμεῖς; Αἱ ἐπαρχίαι, εἰς τὰς ὁποίας ἐνηργήθησαν αἱ ἐκλογαὶ, ἐσιώπησαν, ἐσιώπησαν ἐπὶ ἡμέρας ὁλοκλήρους, καὶ αὐτοὶ οἱ ἀποτυχόντες ὑπέγραψαν καὶ ὡμολόγησαν, ὅτι αἱ ἐκλογαὶ ἐνηργήθησαν ἐν ὅλῃ τῇ τάξει καὶ νομιμότητι, καὶ οὐδὲν παράπονον ἠγέρθη ἐκεῖ, οὐδὲν κατὰ τὰς ἐκλογὰς, οὔτε πρὸ, οὔτε μεθ’ ἡμέρας πολλάς· ἀλλ’ ὅταν ἡ πολιτικὴ εἰσῆλθεν, ἠγέρθησαν τὰ παράπονα, καὶ ἐσχηματίσθησαν ἐνστάσεις. Ἐπικαλοῦμαι μάρτυρας, οἱ ὁποῖοι τὰ ἤκουσαν ἀπὸ τοὺς ἰδίους ἐνδιαφερομένους, ὅτι εἰς Ἀθήνας τοῖς ἐπεβλήθη νὰ πλάσωσιν ἄκοντες ἐνστάσεις, διότι αὐτὸ ἐθεωρήθη ὡς σκόπιμον πρὸς πραγματοποίησιν σχεδίου κόμματος. Δὲν λέγω ταῦτα ἐγώ· τὰ ἐπαναλαμβάνω μόνον ὅπως τὰ ἤκουσα ἀπὸ τοὺς ἐνδιαφερομένους αὐτοὺς καὶ ὅπως ταῦτα βλέπω ἐγγεγραμμένα ἐν τῷ τεύχει τῶν ἐκθέσεων καὶ τὴν χρονολογίαν τῶν παραπόνων. Καὶ σήμερον ὁ κ. Λομβάρδος ἔρχεται νὰ ὑποστηρίξῃ, ὅτι τὰ παράπονα αὐτὰ εἶναι ἀληθῆ, βάσιμα. Ἰδοὺ ποία εἶναι ἡ ἀληθὴς κατάστασις τῶν πραγμάτων· καὶ μὴ ἀκούετε διαστροφάς τινας ἀπὸ τοῦ βήματος, μὴ ἀκούετε κατηγορίας, διὰ τὰς ὁποίας οὐδεμίαν φέρουν ἀπόδειξιν· εἰσὶ γυμνάσματα ῥητορικά. Ἐρωτήσατε αὐτοὺς τοὺς ἰδίους, τοὺς ἀποτυχόντας ἰδιαιτέρως, καὶ θέλετε μάθει. Αὐτοὶ οἱ ἴδιοι ἐν τῇ πατρίδι αὐτῶν, ἐν τῷ τόπῳ τῆς ἐνεργείας καὶ ἐν στιγμῇ ἀγανακτήσεως διὰ τὴν ἀποτυχίαν των, αὐτοὶ οἱ ἴδιοι βεβαιοῦσιν, ὅτι οὐδὲν ἐγένετο, ὅτι τὰ πάντα ἐν τάξει, ἐννόμως καὶ ἐλευθέρως διεξήχθησαν· σήμερον ὅμως πολιτικοὶ ὑπολογισμοὶ ἀπαιτοῦσι ν’ ἀκυρώσωσι τὴν ἐκλογήν· μεταχειρίζονται ὑμᾶς ὄργανα καὶ πρὸς ἐμπαιγμὸν σᾶς λέγουν, δικαιοσύνην ἀποδίδετε, τὴν ἀνόρθωσιν τῶν νόμων ἐκτελεῖτε, τὸν νόμον ἀνορθοῦτε παραβιασθέντα. Πῶς; ἀπὸ ποῖον; Ἰδοὺ τὸ ζήτημα. Εὔκολον εἶναι, πᾶν κίνημα, πάντα λόγον, πᾶν νεῦμα νὰ ἐξηγήσῃ τις διαφοροτρόπως· δὲν ὑπάρχει ἰδέα, ἐνέργεια, ἥτις δὲν δύναται νὰ παρασταθῇ ὑπὸ διαφόρους φάσεις. Ἀλλὰ δὲν ἀρκεῖ νὰ ἐξηγῶσι τὰ συμβεβηκότα ἐκ συμπερασμάτων, ἐξ ὑποθέσεων, ἀλλὰ ν’ ἀποδεικνύωσι διὰ τῶν πραγμάτων. Καὶ βεβαίως εἶναι τὸ αἰσχρότερον τῶν ἐγκλημάτων, ἀποδοκιμαστέον παρ’ ὅλων καὶ πλήρη ἐγεῖρον ἀγανάκτησιν, ἡ στρατιωτικὴ ἐπέμβασις εἰς τὰς ἐκλογὰς, καὶ δὲν ὑπάρχει οὐδεὶς βεβαίως, ὁ ὁποῖος θὰ συγχωρήσῃ τὸ ἔγκλημα τοῦτο. Εἶναι ὅμως καὶ ἔγκλημα νὰ λαμβάνηται ὡς βάσις κατηγορίας ἡ ὑποτιθεμένη πρόθεσις καὶ ἁπλῆ στρατιωτικῶν παρουσία, λόγῳ ὑπηρεσίας τυχὸν, ὡς ἐπιχείρημα πρὸς ἀκύρωσιν ἐκλογῶν. Κύριοι, εἶναι δυνατὸν κατὰ τὰς ἐκλογὰς νὰ μὴ ὑπάρχουν στρατιῶται εἰς τὰς ἐπαρχίας; ποῦ ἀλλοῦ θὰ μείνουν; Ὑπῆρχον καὶ ἤδη, ὡς πάντοτε, εἰς ὅλας τὰς ἐπαρχίας στρατιῶται· ὑπῆρξαν κατὰ τὰς ἐκλογὰς ὑπαξιωματικοὶ καὶ στρατιῶται ἐντόπιοι, καὶ ἐψηφοφόρησαν καὶ ἐκεῖ. Ὅλα αὐτὰ τί σημαίνουσιν; εἶναι ἀκυρωτικοὶ λόγοι τῆς ἐκλογῆς; Βλάπτει τὰς ἐκλογὰς, ὅταν στρατιῶταί τινες ἢ εἷς καὶ μόνος ὑπάρχων παραβιάζῃ ὅπως δήποτε τὴν θέλησιν τοῦ ἐκλογέως· καὶ εἷς μόνος ἀρκεῖ ἐγκληματῶν, διότι ὄπισθεν αὐτοῦ ἔρχεται ἡ δύναμις τῆς ἐξουσίας. Ἀλλὰ διότι ἁπλῶς ἔτυχε στρατιώτης κατὰ τὰς ἐκλογὰς, δὲν βλάπτει· βλάπτει ἂν ὁ στρατιώτης παρανομήσῃ· αὐτὸ εἶπον καὶ ἄλλοτε, αὐτὸ λέγω καὶ ἤδη. Σᾶς ἐρωτῶ, εἰς ὅλας τὰς κατηγορίας, τὰς ὁποίας ἠκούσατε, ὄχι ὅπως τὰς παρεμόρφωσαν οἱ κατὰ τῆς ἐκλογῆς ὁμιλήσαντες, ἀλλ’ ὡς τὰ πράγματα καὶ τὰ ἔγγραφα ἀποδεικνύουσιν, ἀνεκαλύψατέ που στρατιώτην τινὰ παραβιάσαντα ἢ πιέσαντα ἐκλογέα, καὶ τίνα; Ἠκούσατε ἀπὸ τὸν κ. Στράτον, τὸν πολλάκις ἀγωνισθέντα καὶ ἐπιτυχόντα ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ ἐκείνῃ, νὰ σᾶς εἴπῃ, ὅτι στρατιῶται ἐπεμβάντες τοῦ ἀφῄρεσαν τὴν ἐκλογὴν, διότι ἔπραξαν τὴν δεῖνα παράνομον πρᾶξιν; Κύριοι, ἐὰν ἐπὶ τοιούτων κατηγοριῶν καὶ ἐπὶ τοιούτων δεδομένων στηριχθῆτε, τότε κηρύξατε ὅλας τὰς ἐκλογὰς ἀκύρους. Καὶ ἐν τούτοις τὰ ἴδια γεγονότα δὲν προκαλοῦν τὴν ἰδίαν γνώμην τῶν Τμημάτων. Διατί; Διότι εἰς τὴν μίαν μὲν εἶναι οἱ φίλοι, εἰς τὴν ἄλλην ἀντίπαλοι· ὅπου δὲ εἶναι φίλοι, τὸ παράπονον παρέρχεται, ὅπου δὲν εἶναι φίλοι, ἐπιζητεῖται καταδίκη. Ἐγὼ βεβαίως, κύριοι, δὲν ἔχω σκοπὸν νὰ εἰσέλθω εἰς λεπτομερείας, οὔτε εἶχον σκοπὸν νὰ λάβω μέρος εἰς τὴν συζήτησιν αὐτὴν, πρὶν προκληθῶ καὶ πρὶν ἢ πολιτικῶς τεθῇ τὸ ζήτημα. Σᾶς ἐρωτῶ, εἶναι δυνατὸν νὰ σταματήσῃ ἡ ὑπηρεσία ποτέ; εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ φροντίσῃ ἡ Κυβέρνησις διὰ τὴν ἀσφάλειαν τοῦ τόπου, τὴν ἡσυχίαν καὶ τὴν τάξιν; εἶναι δυνατὸν νὰ ἐγκαταλείψῃ τὴν χώραν παραλύουσαν; νὰ μὴ κινήσῃ στρατὸν, νὰ μὴ τοποθετήσῃ αὐτὸν, ὅπου ἡ ἀνάγκη τῆς διοικήσεως τὸ ἀπαιτεῖ; νὰ ἀφήσῃ τὰ γραφεῖα κλειστὰ, νὰ μὴ διορίσῃ ὑπαλλήλους τῆς ἐμπιστοσύνης της, νὰ ἐμπιστευθῇ τὴν ἐξουσίαν εἰς χεῖρας κακὰς καὶ ἀπίστους, καὶ νὰ μὴ ἐπέρχωνται πάντοτε μεταβολαὶ ποικίλαι; Κατηγορεῖται ἐκλογή τις, καὶ ἡ Κυβέρνησις, ὅταν ἀποδεικνύεται, ὅτι ἡ ἐνέργεια αὐτῆς ἔχει ὡς σκοπὸν τὴν νόθευσιν τῆς θελήσεως τοῦ λαοῦ, ὅτι ἀπεπειράθη ἢ ἐνήργησε τοιοῦτόν τι, εἶναι ὑπεύθυνος· ἀλλὰ, κύριοι, ὅταν ἡ ὑπηρεσία ἐνεργῇ χάριν τῆς ὑπηρεσίας, διὰ τοῦτο καὶ μόνον ἡ ἐκλογὴ δὲν εἶναι ἄκυρος, καὶ ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἀνεύθυνος. Καὶ πότε ἀπεγυμνώθη ὁ Βάλτος στρατιωτῶν; πότε δὲν ἔμενεν ἐκεῖ τάγμα διὰ τὴν ἀσφάλειαν καὶ διὰ γενικώτερα συμφέροντα; εἰς ποῖον δὲ εὐζωνικὸν τάγμα δὲν ὑπάρχουσι Βαλτινοὶ στρατιῶται; Κύριοι, μὴ πλανώμεθα· ἐνθυμοῦμαι ὅτι εἰς τὴν ἀρχαιότητα,—ἐδῶ πλησίον ἡμῶν συνέβη τι πολὺ ὁμοιάζον πρὸς τὰ σημερινὰ,—ὅταν αἱ Πλαταιαὶ ἐκυριεύθησαν ἀπὸ τοὺς Σπαρτιάτας, οἱ Πλαταιεῖς ἠρωτῶντο παρ’ αὐτῶν, τί καλὸν ἔπραξαν εἰς τὴν Σπάρτην καὶ τοὺς συμμάχους; Οἱ Πλαταιεῖς δὲν εἶχον τίποτε ν’ ἀπαντήσωσιν, ἐνῷ ἐπολέμουν κατ’ αὐτῶν, καὶ διὰ τὴν σιωπήν των κατεδικάσθησαν. Μήπως οἱ Νέρωνες τῆς Ῥώμης δὲν ἀπεκεφάλισαν δι’ ἁπλοῦν ὕποπτον μειδίαμα; Καὶ τότε δὲν ἀπῄτουν πράξεις τιμωρητέας. Ἠναγκάσθην, κύριοι, νὰ ὁμιλήσω, διότι ἔχω, πρὸς τούτοις, νὰ ἀπαντήσω καὶ εἰς ὕβριν τοῦ κ. Λομβάρδου. Θέλει βεβαίως, κύριοι, ἐξετασθῆ ἐν καιρῷ, καὶ θέλει ἀποφασίσει ἡ Βουλὴ, ἂν ἡ πρᾶξις, τὴν ὁποίαν ἐξετελέσαμεν τὴν 31 Μαρτίου, δὲν ἦτο πρᾶξις ὠφελήσασα οὐσιωδῶς τὸν Ἑλληνισμὸν, σώσασα καὶ τὴν Θεσσαλίαν καὶ τὴν Ἑλλάδα. Θὰ ἀποδείξωμεν τότε, ὅτι, ἐὰν ἐπράττομεν ἄλλως καὶ ὅπως οἱ κύριοι μᾶς ἐσυμβούλευον, δὲν ἠθέλομεν ἔχει τὰ εὐτυχῆ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα ἔχομεν σήμερον, καὶ θέλομεν ἀποδείξει, ὅτι τὰ δικαιώματα καὶ ἡ θέσις τοῦ Ἑλληνισμοῦ, τὰ δικαιώματα καὶ ἡ θέσις τῶν ἀδελφῶν Θεσσαλῶν, καὶ Ἠπειρωτῶν, τὰ δικαιώματα καὶ ἡ θέσις τῆς Ἑλλάδος αὐτῆς, ἤθελον εὑρίσκεσθαι ἤδη, τὰ μὲν κατεστραμμένα ἐντελῶς, τὰ δὲ εἰς ἀθλίαν κατάστασιν. Παρουσιαζόμεθα, κύριοι, μὲ ὑψωμένον τὸ μέτωπον διὰ τὴν πρᾶξίν μας ταύτην, καὶ θεωρῶ ἐγὼ αὐτὴν τὴν ἐντιμοτέραν καὶ ἐνδοξοτέραν καὶ τὴν ὠφελιμωτέραν τῶν πράξεων διὰ τὸν Ἑλληνισμόν. Εὔχομαι, εἰς ὁμοίας ἄλλας περιστάσεις εὑρεθεὶς, νὰ πράξω τὰς ἰδίας πράξεις, καὶ ἀπὸ τοῦδε κηρύττω, ὅτι, καὶ ἓν χωρίον μόνον ἂν δυνηθῶσι νὰ ἐλευθερώσωσιν οἱ μεμφόμενοι ἡμᾶς, τοῖς ἐπιτρέπω νὰ διοικήσουν ὅπως θέλουν, καὶ νὰ μείνωσιν ἐν τῇ Κυβερνήσει ὅσον θέλουν. Ἀλλὰ, κύριοι, σεῖς ὑβρίζετε· δύνασθε τοῦτο νὰ κάμητε, δύναται ὁ φατριασμὸς νὰ ἐπισκοτίζῃ τὴν διάνοιάν σας, ἀλλ’ ἡ ἀλήθεια θέλει ἀναλάμψει· ἡ λαμπρότης τοῦ πράγματος δὲν ἐπισκιάζεται· ἡμεῖς ἔχομεν καθαρὰν καὶ ὑπερήφανον τὴν συνείδησιν δι’ ὅ,τι ἐπράξαμεν. Ὁ κ. Λομβάρδος ἀπετάθη πρὸς τοὺς Θεσσαλοὺς καὶ τοῖς εἶπε: «μὴ πλανηθῆτε, ὅπως ἐπλανήθημεν οἱ Ἑπτανήσιοι ὅταν κατὰ πρῶτον ἤλθομεν ἐδῶ καὶ περιπτύχθημεν τὸ ἐπικρατοῦν σύστημα, τὸ ὁποῖον τότε ἦτο ἔμβρυον καὶ πλανῶν διὰ τῶν θωπευτικῶν μειδιαμάτων· ἤδη τὸ σύστημα ἠνδρώθη καὶ καταστρέφει τὴν Πατρίδα.» Καὶ ἐγώ, ἀποτεινόμενος, πρὸς αὐτοὺς, τοῖς λέγω, ὅτι ἡ Πατρὶς, ἥτις διαρκῶς ἐτίμησεν ἐν γνώσει ἡμᾶς μὲ τὴν ἐμπιστοσύνην της, τοὺς διαψεύδει. Ἀληθῶς ἐγὼ, ὅταν εὐτυχῶς ἡνώθησαν οἱ Ἑπτανήσιοι μὲ τὴν Ἑλλάδα, ἐπλανήθην, προσοικειωθεὶς ἄνθρωπον, κόμμα, τὸ τῆς Ζακύνθου, ἕνεκα τοῦ ὁποίου δὲν ἐτόλμων νὰ πατήσω εἰς τὴν Ζάκυνθον καὶ τὴν λοιπὴν Ἑπτάνησον· παντοῦ ἤκουον κραυγὰς καὶ παράπονα: ὑποστηρίζεις τοὺς λαζαρόνους, τοὺς ὑπούλους, τοὺς δολοφόνους, μ’ ἔλεγον. (Θόρυβος καὶ διακοπή.) Πρόκειται περὶ τοῦ κόμματος ἐν γένει καὶ οὐχὶ περὶ τοῦ ἀνδρὸς, τὸν ὁποῖον ἐθεώρουν ἀθῶον. Λοιπὸν ἐπλανήθην καὶ ἐγὼ, διότι τῳόντι συνεταιρίσθην μὲ ἄνθρωπον καὶ κόμμα, τὸ ὁποῖον οὕτω αὐτοὶ οἱ ἴδιοι Ζακύνθιοι χαρακτηρίζουν· συνεταιρίσθην μετ’ αὐτῶν καὶ διεκινδύνευσα τὴν δημοτικότητα καὶ τὴν ὑπόληψίν μου, κατὰ πᾶσαν ἡμέραν ὀφείλων ν’ ἀπολογηθῶ δι’ ἓν νέον σκάνδαλον καὶ διὰ μίαν κακὴν πρᾶξιν. Τοῦ κόμματος καὶ τοῦ ἀνδρὸς αὐτοῦ ἀπηλλάγην εὐτυχῶς, καὶ ἔκτοτε ηὔξησεν ἡ πρὸς ἐμὲ ὑπόληψις τῶν Ἑπτανησίων. Τοιοῦτοί εἰσιν οἱ ἄνδρες, οἵτινες ζητοῦσι νὰ σᾶς παρασύρωσι, καὶ πρὸς συντρόφους τοιούτων ἀνδρῶν σᾶς καλοῦσι νὰ προσέλθητε. Ἐπαναλαμβάνω, κύριοι, ἐπίστευον, ὅτι δὲν ἤθελον προκληθῆ νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τοιούτων ζητημάτων, προκληθεὶς δὲ, δὲν ἤθελον οὐδ’ ἐπὶ μίαν στιγμὴν ν’ ἀφήσω ὑφισταμένην τὴν πλάνην, καὶ νὰ μὴ ἀπαντήσω· τὸ ἔπραξα χωρὶς νὰ τὸ θέλω, ἀφοῦ μάλιστα ἔδωκαν εἰς τὸ ζήτημα χαρακτῆρα πολιτικόν.

§117ΑΜΒΡΑΖΗΣ. Παρακαλῶ νὰ ἐπιτραπῇ καὶ εἰς ἐμὲ τὸν νεήλυδα, τὸν τὸ πρῶτον ἤδη ἀναβαίνοντα τὸ σεμνὸν τοῦτο βῆμα, ὁπόθεν πάντοτε, πιστεύω, ἠκούσθησαν αἱ πατριωτικώταται φωναὶ, καὶ εὔχομαι πάντοτε νὰ ἀκούωνται τοιαῦται, πρὸς τὸ καλὸν τῆς φιλτάτης πατρίδος, νὰ ἐπιτραπῇ, λέγω, καὶ εἰς ἐμέ, ἐπειδὴ ἤκουσα ν’ ἀναφερώμεθα καὶ ἡμεῖς οἱ νεήλυδες, νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις. Δὲν ἀγνοῶ, ὅτι εὑρίσκομαι ἀπέναντι ἐξόχων νομομαθῶν καὶ εὐγλώττων καὶ εὐφραδῶν ῥητόρων, ἀνηκόντων καὶ εἰς τὴν δεξιὰν καὶ εἰς τὴν ἀριστερὰν πτέρυγα. Ἐπειδὴ ὅμως οἱ προλαλήσαντες εἶχον τὴν καλωσύνην ν’ ἀναφέρωσι καὶ ἡμᾶς τοὺς τὸ πρῶτον ἤδη ἐρχομένους εἰς τὸ σεμνὸν τοῦτο Κοινοβούλιον, ἔχων τὴν τιμὴν καὶ ἐγὼ νὰ ἀνήκω μεταξὺ τούτων, σᾶς παρακαλῶ πολὺ, νὰ μοὶ παράσχητε καὶ πρόθυμον καὶ εὐμενῆ τὴν ἀκρόασιν. Ἡ πατρίς μας, ἐκλέξασα καὶ ἀποστείλασα ἡμᾶς ἐνταῦθα, μᾶς ἀνέθηκεν ἐντολὴν ῥητὴν, τοῦτο μόνον νὰ πράξωμεν· νὰ μὴ παρατηρήσωμεν κόμματα καὶ φατρίας, ἀλλὰ νὰ παρατηρήσωμεν ποῦ ἔγκειται τὸ συμφέρον τῆς πατρίδος μας. Εἶμαι βέβαιος, κύριοι, ὅτι πλεῖστοι ἐξ ἡμῶν, τῶν ἀντιπροσώπων τῶν νέων ἐπαρχιῶν, ἐλθόντες ἐνταῦθα, ἐξαιρέσει ὀλίγων, δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζωσι καλὰ τὰ πράγματα τὰ πολιτικὰ τῆς πατρίδος μας. Ἑπομένως ἐγὼ, τὴν ἀτομικήν μου πεποίθησιν καὶ γνώμην ἐκφράζων, λέγω, ὅτι κατὰ μὲν τὰς ἐξελέγξεις τῶν ἐκλογῶν δὲν πρέπει νὰ ἀνήκωμεν εἰς οὐδὲν κόμμα, ἀλλὰ νὰ ἀκολουθῶμεν τὴν συνείδησίν μας καὶ μόνην τὴν συνείδησίν μας· καὶ τότε μόνον, ἀφοῦ ἔλθωσιν εἰς τὸ μέσον τὰ γενικὰ ζητήματα, τότε, ἀκούοντες τὰ ἐπιχειρήματα τῆς ἀντιπολιτεύσεως καὶ τὴν ἀπολογίαν τῆς Κυβερνήσεως, τότε θὰ σχηματίσωμεν πεποίθησιν, ὥστε νὰ μὴ μᾶς ἐλέγχῃ ἡ συνείδησις, ὅτι παραβαίνομεν τοὺς νόμους ἡμεῖς, οἵτινες ἤλθομεν διὰ νὰ τοὺς ἐφαρμόσωμεν. Αὕτη εἶναι ἡ μικρά μου γνώμη, τὴν ὁποίαν ἔχω καὶ παρακαλῶ τοὺς συναδέλφους μου ἀντιπροσώπους τῶν νέων ἐπαρχιῶν νὰ ἔχωσι μετ’ ἐμοῦ, ἂν θέλωσι. Τοιουτοτρόπως εὐπρόσωποι θὰ παρουσιαζώμεθα ἀπέναντι τῆς πατρίδος, ἥτις μᾶς ἀπέστειλε, συναισθανόμενοι, ὅτι ἐξετελέσαμεν τὸ πρὸς αὐτὴν καθῆκόν μας, καὶ ἡ συνείδησίς μας θὰ ἦναι ἥσυχος. Δὲν πιστεύω διὰ τῶν ὀλίγων μου πατριωτικῶν λέξεων νὰ προσέβαλα κανένα.

§118ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγένοντο, κύριοι βουλευταὶ, ἐπανειλημμένως ἐπικλήσεις εἰς τὴν συνείδησιν τῶν νεήλυδων, ὡς τοὺς ἀπεκάλεσαν, βουλευτῶν, καὶ ἐκ τῶν συνειδήσεων αὐτῶν ἐξήρτησαν τὴν περὶ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς ἀπόφασιν. Εἶχον τὴν τιμὴν ν’ ἀντιπροσωπεύω τὴν ἐπαρχίαν μου πρὸ εἴκοσιν ἐτῶν ἐν τῇ ἐθνικῇ Συνελεύσει· ἔκτοτε ὅμως, κύριοι, ἀπεχώρησα ἐντελῶς τοῦ πολιτικοῦ σταδίου, καὶ ἕνεκα τούτου ἐνόμισα, ὅτι ἠδύνατο νὰ ἐφαρμοσθῇ καὶ εἰς ἐμὲ ἡ ἐπίκλησις αὕτη. Λαμβάνω λοιπὸν, κύριοι, τὸν λόγον, ἵνα ὑποβάλω πρὸς ὑμᾶς καὶ τὴν ἀτομικήν μου γνώμην ἐπὶ τῆς προκειμένης συζητήσεως. Ἡ γνώμη μου αὕτη, κύριοι, πιθανὸν νὰ ἦναι πεπλανημένη, ἀλλ’ ἔχω πεποίθησιν, ὅτι οὐδέποτε δύναται νὰ λάβῃ τὸν χαρακτῆρα τῆς ἐγκληματικότητος, οὐδὲ ἦτο, νομίζω, εὐπρεπὲς νὰ χαρακτηρισθῇ ὑπό τινων τῶν προαγορευσάντων ὡς ἔγκλημα ἡ γνώμη τῶν ἀντιφρονούντων αὐτοῖς· ὁ σεβασμὸς τῶν ἀμοιβαίων πεποιθήσεων εἶναι ἀπαραίτητος ὅρος τῆς ἐπιτυχοῦς διεξαγωγῆς τῆς κοινοβουλευτικῆς πάλης καὶ τῆς συντηρήσεως τῆς ἀξιοπρεπείας τοῦ Κοινοβουλίου. Ἡ γνώμη, κύριοι, τὴν ὁποίαν ἐσχημάτισα, δὲν εἶναι προϊὸν τῆς ἐκτιμήσεως μόνον τῶν κατὰ τὴν ἐκλογὴν Βάλτου συμβάντων εἶναι ἀπόῤῥοια γενικωτέρων ἰδεῶν καὶ σκέψεων, περὶ τῆς ἐνεργείας τῶν ἐκλογῶν ἐν γένει καὶ περὶ τῶν δικαιωμάτων καὶ καθηκόντων τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῶν ἐκλογῶν. Φρονῶ, κύριοι, ὅτι ἡ νόμιμος καὶ προσήκουσα διεξαγωγὴ τῶν ἐκλογῶν εἶναι ἡ βάσις τῆς εὐρύθμου λειτουργίας τοῦ συνταγματικοῦ πολιτεύματος, εἶναι ὁ ἀναγκαῖος, ἀλλὰ καὶ ἀσφαλὴς ὅρος τῆς ἀληθοῦς προόδου καὶ εὐημερίας τῶν συνταγματικῶν ἐθνῶν. Συνίσταται δὲ, κύριοι, ἡ ἐλευθερία τῶν ἐκλογῶν, οὐχὶ ἁπλῶς μόνον εἰς τὴν ἐξωτερικὴν τήρησιν τῆς ἡσυχίας καὶ τάξεως, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν ἐσωτερικὴν ἐλευθερίαν τῆς συνειδήσεως τῶν ἐκλογέων, εἰς τὴν ὑπ’ αὐτῶν ἐξάσκησιν τοῦ δικαιώματος τῆς ψήφου, χάριν μόνον τῶν γενικῶν συμφερόντων τῆς πατρίδος, καὶ οὐχὶ ποτὲ πρὸς ἱκανοποίησιν ἰδιοτελῶν συμφερόντων ἢ εὐτελῶν διαθέσεων. Φρονῶ ἐπίσης, κύριοι, ὅτι πᾶσα Κυβέρνησις, κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῶν ἐκλογῶν, καθῆκον ἱερὸν ἔχει νὰ μεριμνᾷ καὶ φροντίζῃ μόνον περὶ τῆς ἐξασφαλίσεως τῆς τάξεως, περὶ τῆς λειτουργίας ὅλων τῶν ὑπ’ αὐτὴν ὑπαλλήλων, ὑπὸ πνεῦμα ἐντελοῦς ἀμεροληψίας, καθῆκον ἔχει νὰ ἀποφεύγῃ πᾶσαν πρᾶξιν, οὐ μόνον ἀποτελοῦσαν μεροληψίαν εἰς τὰς ἐκλογάς, ἀλλὰ καὶ δυναμένην ἀκόμη ὑπόνοιαν τοιαύτην νὰ διεγείρῃ. Βεβαίως πᾶσα Κυβέρνησις δικαιοῦται νὰ φωτίζῃ τὰς συνειδήσεις τῶν ἐκλογέων, νὰ ὑποδεικνύῃ αὐτοῖς τίνα εἰσὶ τὰ γενικὰ συμφέροντα τῆς πατρίδος, νὰ προκαλῇ τὴν ἐμπιστοσύνην αὐτῶν δι’ ἐντίμου ἐκπληρώσεως τῶν ἀνατεθειμένων αὐτῇ καθηκόντων. Δὲν δύναται ὅμως ἡ Κυβέρνησις διὰ τῆς βίας καὶ τοῦ δόλου νὰ παρεμποδίζῃ ἢ ἀλλοιώσῃ τὴν ἔκφρασιν τῆς πεποιθήσεως τῶν ἐκλογέων. Δὲν δικαιοῦται ἐπίσης, κατὰ τὸν σχηματισμὸν τῆς πεποιθήσεως ταύτης, νὰ ὑποβάλλῃ εἰς αὐτοὺς ἰδίας σκέψεις καὶ συμφέροντα ἀλλότρια ἢ ἀντικείμενα πρὸς τὰ γενικὰ συμφέροντα τῆς πατρίδος, καὶ νὰ διδάσκῃ οὕτως αὐτοὺς νὰ παραβλέπωσι τὸ γενικὸν, χάριν τοῦ ἰδίου συμφέροντος. Καὶ τὰ μὲν βίαια ἢ δόλια μέσα, δι’ ὧν παρακωλύεται καὶ νοθεύεται ἡ ἔκφρασις τῆς πεποιθήσεως τῶν ἐκλογέων, ἐτέθησαν ἄλλοτε εἰς πληρεστάτην ἐνέργειαν καὶ ἐνεκρίθησαν μάλιστα ὑπὸ τῶν Βουλῶν τῶν ἐποχῶν ἐκείνων, ἀλλ’ εὐτυχῶς σήμερον δύναταί τις νὰ εἴπῃ, ὅτι ἐξέλιπον σχεδὸν ὁλοτελῶς ἀπὸ τῆς ἐνεργείας τῶν ἡμετέρων ἐκλογῶν. Τὰ δεύτερα ὅμως μέσα, τὰ μέσα τοῦ ἐπηρεασμοῦ καὶ τῶν διαφθορῶν τῶν συνειδήσεων τῶν ἐκλογέων, οὐ μόνον δὲν ἔπαυσαν, ἀλλ’ ἔλαβον, κύριοι, τοιαύτην βαθμηδὸν ἐπίτασιν καὶ τοσαύτη αὐτῶν ἐγένετο κατάχρησις, ὥστε δικαίως δύναταί τις ν’ ἀμφιβάλλῃ, ἂν δὲν ἦναι προτιμοτέρα ἡ ὑλικὴ βία, ἡ ἐξεγείρουσα τοὐλάχιστον τὸ φρόνημα τῶν πολιτῶν, παρὰ ἡ ἐξώνησις τῶν συνειδήσεων, ἡ κατάπτωσις τῶν χαρακτήρων καὶ ἡ διαφθορά, ἡ βαθμηδὸν εἰσαχθεῖσα καὶ κατατρώγουσα καὶ μαραίνουσα τὴν ἡμετέραν πολιτείαν. Καὶ ἐπὶ τοσοῦτον, κύριοι, ἡ κοινὴ συνείδησις προσωκειώθη πρὸς τὴν ἐνέργειαν τῶν τοιούτων μέσων, ὥστε οὐ μόνον ἔπαυσαν νὰ ἐξεγείρωσιν ὅλην τὴν δέουσαν ἀγανάκτησιν, ἀλλὰ καὶ χαρακτηρίζονται ὡς μέσα θεμιτὰ, καὶ ὁμολογοῦνται ὑπὸ τῶν διαπραττόντων αὐτὰ, ὡς εἰ ἐπρόκειτο περὶ τῶν ἁπλουστέρων πραγμάτων. Διὰ τοῦτο, κύριοι, ἠκούσατε χθὲς τὸν ἀξιότιμον βουλευτὴν Ἰθάκης, σήμερον δὲ αὐτὸν τὸν ἀξιότιμον πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, γεγονυίᾳ τῇ φωνῇ ὑποστηρίζοντα ἐνώπιον ἡμῶν, ὅτι ἂν τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα ἡ Κυβέρνησις μετεχειρίσθη κατὰ τὴν ἐκλογὴν Βάλτου, δὲν ἀντίκεινται ῥητῶς εἰς τοὺς νόμους τοῦ Κράτους, ἂν δὲν τιμωροῦνται διὰ ποινῆς, δὲν δύνανται νὰ ἔχωσι καμμίαν ἐπὶ τῆς κρίσεως τῆς ἐκλογῆς ἐπενέργειαν.

§119ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν εἶπον αὐτό.

§120ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὡς ἂν εἰ ἀπώλεσε τὸ κῦρος αὐτῆς ἡ ἠθικὴ ἐπὶ τῶν πράξεων τῆς Κυβερνήσεως, ὡσανεὶ ἔπαυσε νὰ βαρύνῃ τὸ δημόσιον συμφέρον εἰς τὴν κρίσιν τῆς Κυβερνήσεως καὶ εἰς τὴν κρίσιν πάντων ἡμῶν.

§121ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν εἶπον αὐτὸ, καὶ διαμαρτύρομαι· ἐγὼ εἶπον, ὅτι ἡ ὑπηρεσία, ἐνεργοῦσα αὐτὰ, δὲν τὰ ἐνήργησεν, ὅπως ἐπεμβῇ εἰς τὰς ἐκλογάς.

§122ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἕνεκα τοῦ αὐτοῦ λόγου προσῆλθε χθὲς ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ἀφελῶς μᾶς ὡμολόγησεν, ὅτι, ἐνδίδων εἰς τὰς αἰτήσεις τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου τοῦ ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, διώρισεν ἐπάρχους, διώρισεν ὁδοιπάτας καί τινας ἄλλους ὑπαλλήλους, καὶ ταῦτα, μᾶς εἶπεν, ἐν τῷ δικαιώματί μου. Ἀλλόκοτος κατ’ ἐμὲ καὶ πρωτοφανὴς διαστροφὴ τῆς ἐννοίας τοῦ δικαιώματος. Τὰ δικαιώματα ἐχορηγήθησαν εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν πρὸς τὸ συμφέρον τῆς ὑπηρεσίας καὶ πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ Κράτους. Ὅταν ὅμως μεταχειρίζεται τὰ δικαιώματα ταῦτα οὐχὶ ὑπὲρ τῶν συμφερόντων τούτων, ἀλλὰ χάριν τοῦ ἐκλογικοῦ συμφέροντος τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου τοῦ ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, τότε δὲν ποιεῖται χρῆσιν, ἀλλὰ κατάχρησιν τῶν δικαιωμάτων τούτων οἰκτρὰν καὶ ἀξιόμεμπτον. Καὶ δὲν δύναται νὰ ἀντιτάξῃ ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς, ὅτι ἠδύναντο τὰ δύο ταῦτα συμφέροντα νὰ συνδυασθῶσι, διότι ἐγνώριζε πολὺ καλὰ, ὅτι ὁ ἔπαρχος, τὸν ὁποῖον τῇ συστάσει τοῦ συναδέλφου του ἐπρόκειτο νὰ διορίσῃ, εἶχε παυθῆ τῇ γνωμοδοτήσει τῶν προϊσταμένων ὡς ὕποπτος σπουδαίων καταχρήσεων περὶ τὴν συγκρότησιν τῆς ἐφεδρείας, ἐγνώριζε δὲ προσέτι, ὅτι ὁ ἔπαρχος αὐτὸς διετέλει ὑπὸ ἀνάκρισιν διὰ τινας τῶν καταχρήσεων τούτων. Καὶ ἐγὼ δὲ αὐτὸς, ἐπισήμως ἐρωτηθεὶς ὡς εἰσαγγελεὺς τῶν Ἐφετῶν, ἀπήντησα πρὸς τὸν κ. ὑπουργὸν, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ ἐπανέλθῃ ὁ ἔπαρχος εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, μέχρις οὗ τοὐλάχιστον περατωθῇ ἡ κατ’ αὐτοῦ κατηγορία.

§123ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ τί ἐνεργήσατε συνεπείᾳ τῆς παρακλήσεως;

§124ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Διέταξα νὰ προχωρήσῃ ἡ ἀνάκρισις.

§125ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ὅμως εἶναι ἐκκρεμὴς ἐπὶ ἔτος ἤδη.

§126ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν οἱ ἀνακριταὶ καὶ εἰσαγγελεῖς διατίθενται οὐχὶ κατὰ τὴν πρότασιν τοῦ εἰσαγγελέως τῶν ἐφετῶν, ἀλλὰ κατὰ τὴν διάθεσιν τῶν φίλων σας, ὀφείλετε νὰ αἰτιᾶσθε ὑμᾶς αὐτοὺς καὶ οὐχὶ τὸν εἰσαγγελέα τῶν ἐφετῶν.

§127ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Σεῖς, ὁ χθὲς εἰσαγγελεὺς τῶν ἐφετῶν, δὲν ἔπρεπε νὰ τὰ λέγητε αὐτά.

§128ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἠξεύρετε, κύριοι βουλευταὶ, ποία τις εἶναι ἡ δύναμις τῶν λεγομένων αὐτῶν ἠθικῶν μέσων; Πολλαὶ τῶν ἐπαρχιακῶν ἐπιῤῥοῶν οὐδένα ἔχουσιν ἕτερον λόγον ὑπάρξεως, πλὴν τῆς διανομῆς τῶν κυβερνητικῶν τούτων δωρημάτων· καὶ ὅταν τοιαῦτά τινα μέσα τίθενται εἰς ἐνέργειαν συντόνως καὶ δραστηρίως, εἶναι ἀδύνατον νὰ μὴ ἀποβῶσι τελεσφόρα. Οὔτε οἰκογενειακαὶ ἐκδουλεύσεις, οὔτε ἀτομικαὶ θυσίαι, οὔτε ἀτομικὴ ἀξία καὶ χρησιμότης δύναται ν’ ἀντιπαλαίσῃ τελεσφόρως ἀπέναντι τῶν ἠθικῶν τούτων μέσων. Μᾶς ὑπέμνησαν χθὲς τὰς οἰκογενειακὰς θυσίας καὶ ἐκδουλεύσεις τῶν ἐπιτυχόντων ὑποψηφίων Βάλτου· ἀλλ’ ἴσως, κύριοι, καὶ οὐχὶ ἴσως, ἀλλ’ ἀσυγκρίτως μείζονας ἐκδουλεύσεις προσήνεγκον εἰς τὴν πατρίδα ὁ γενικὸς ἀρχηγὸς τῆς Στερεᾶς Ἑλλάδος Καραϊσκάκης, καὶ ὅμως ὁ υἱὸς αὐτοῦ πολλάκις δὲν κατώρθωσε νὰ λάβῃ ψήφους τῶν συμπολιτῶν του, πολεμούμενος διὰ τοιούτων μέσων. Ὅλη ἡ Ἑλλὰς ἀνωμολόγει τὴν ἀξίαν καὶ χρησιμότητα τούτου. Ὁμολογουμένη ἦτο ἡ ἀξία τοῦ ἀειμνήστου Ἐπαμ. Δεληγεώργη, καὶ ὅμως, ὅταν ἐπετέθησαν κατ’ αὐτοῦ τὰ μέσα τῆς ἐξουσίας, ὁ Δεληγεώργης ἀπέτυχε, καὶ αἱ ψῆφοι τῶν συμπολιτῶν του ἐστράφησαν πρὸς τὸν πάροχον αὐτῶν, τὸν ἀξιότιμον ἤδη βουλευτὴν Ἰθάκης.

§129Δ. ΣΤΑΪΚΟΣ. Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς εἴπω, ὁμιλήσατε περὶ τῶν ζώντων ὅ,τι θέλετε, ἀφήσατε ὅμως ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν νὰ διεκδικήσωσι τίποτε.

§130ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Περὶ τῶν ζώντων ὁμιλῶ, περὶ ὑμῶν. Κατενικήσατε διὰ τοιούτων μέσων τὸν Δεληγεώργην, καίτοι τὸ πρῶτον ἀποδυθέντες εἰς τὸν πολιτικὸν ἀγῶνα. Ὀφείλω δὲ, κύριοι, νὰ παρατηρήσω, ὅτι, ἐπικειμένων τῶν ἐκλογῶν, τὰ μέσα ταῦτα ἀποκτοῦν ἔτι μεγαλειτέραν δύναμιν. Πάντες τότε οἱ ἔχοντες ἀξίωσιν παροχῶν τινων ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, καὶ τοιοῦτοι εἶναι ἄπειροι, προσέρχονται καὶ ὑπόσχονται πίστιν εἰς τοὺς ὑποψηφίους ἐκείνους, οἵτινες δύνανται νὰ συντελέσωσιν εἰς τὴν παροχὴν αὐτῶν, καὶ διὰ τοῦτο αἱ πρὸς τοὺς ὑπουργοὺς ἀλληλογραφίαι καὶ τὰ τηλεγραφήματα πολλαπλασιάζονται, τὰ δὲ ὑπουργεῖα πυρετωδῶς ἐργάζονται, ὡς ἂν ἐπρόκειτο περὶ εἰσβολῆς ἐχθροῦ. Νομίζω, κύριοι, ὅτι τὸ συμφέρον τῆς πολιτείας, τὸ συμφέρον τῆς πατρίδος ἀπαιτεῖ νὰ τεθῇ τέλος πάντων φραγμὸς διὰ παντὸς εἰς τὴν χρῆσιν τῶν τοιούτων μέσων. Δύναται νὰ τεθῇ τοιοῦτος, ὅταν ἡ Βουλὴ ἀποφασίσῃ ἐν δικαιοσύνῃ καὶ ἀμεροληψίᾳ νὰ στιγματίσῃ τὰ μέσα ταῦτα διὰ τῆς ἀκυρώσεως τῶν ἐκλογῶν, εἰς τὰς ὁποίας ἔλαβον χώραν. Καὶ μὴ νομίσητε, κύριοι, ὅτι προτείνω τὴν ἀκύρωσιν ἁπασῶν τῶν τοιούτων ἐκλογῶν· οὐχί· διότι ἕξεις πεπαλαιωμέναι καὶ ἐῤῥιζωμέναι δὲν ἐκριζοῦνται ἀποτόμως, οὔτε εἶναι εἰς ἁπάσας τὰς τοιαύτας ἐκλογὰς ἀποδεδειγμένον, ὅτι εἰς μόνα τὰ μέσα ἐκεῖνα ὀφείλεται τὸ ἐπελθὸν ἀποτέλεσμα· ἐκεῖ ὅμως, ἔνθα τὰ μέσα ταῦτα ἔλαβον ἰδιαιτέραν ἐπίτασιν καὶ ἐνηργήθησαν ὑπὸ προσώπων, ὡς ἐκ τῆς ἰδιότητος τῶν ὁποίων ἀποκτῶσιν ἰδιαιτέραν ἀποτελεσματικότητα, εἰς τὰς ἐπαρχίας ἐκείνας μὴ διστάζητε νὰ δώσητε τὴν ἀκυρωτικὴν ὑμῶν ψῆφον. Εἶναι, κύριοι, δυνατὸν νὰ ὑπαχθῇ εἰς τὴν κατηγορίαν ταύτην ἡ περὶ ἧς πρόκειται ἐκλογὴ τοῦ Βάλτου; Ἐγὼ δὲν ἔχω δισταγμὸν περὶ τούτου· καὶ πιστεύσατε, κύριοι, ὅτι δύναμαι νὰ ἔχω κρίσεις δυσμενεῖς ἢ εὐμενεῖς περὶ τῶν ἐν τῇ πολιτείᾳ δρώντων προσώπων, ἀλλ’ ἔχω τὴν ἀξίωσιν, ὅτι εἰς τὴν μόρφωσιν τῆς πεποιθήσεώς μου ἀκολουθῶ πάντοτε μόνην τὴν φωνὴν τῆς συνειδήσεώς μου. Διελύθη ἡ Βουλὴ καὶ αἱ ἐκλογαὶ ἐπέκειντο. Ποῖον ἦτο τὸ χρέος τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἰδίως τοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ὑπουργοῦ; Ἡ μὲν Κυβέρνησις ὤφειλε διὰ τῶν πραγμάτων ν’ ἀποδείξῃ τὴν ἀποχήν της ἀπὸ τῆς ἐκλογικῆς πάλης, ὁ δὲ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν εἶχε καὶ ἀνώτερον χρέος· ὤφειλε νὰ συγκρατήσῃ τὸν στρατὸν εἰς τὴν ὑψηλὴν ἐκείνην θέσιν, εἰς τὴν ὁποίαν τὸν ἔταξεν ἡ ἀποστολή του καὶ τὸ μέγα συμφέρον τῆς πατρίδος· ὤφειλε, κύριοι, νὰ συντηρήσῃ τὴν ἐν τῷ στρατῷ πειθαρχίαν, ὤφειλε νὰ ἐμποδίσῃ πᾶσαν ἀνάμιξιν τοῦ στρατοῦ εἰς φατριαστικὰς διαμάχας, ὤφειλε ν’ ἀνυψώσῃ τὸ στρατιωτικὸν πνεῦμα, τὸ στρατιωτικὸν φρόνημα. Ἔπραξε τοῦτο; Ὄχι. Ἐὰν ἤθελε νὰ τὸ ἐκτελέσῃ, ὤφειλε πρὸ πάντων εἰς τὴν ἰδιαιτέραν του πατρίδα ν’ ἀποστείλῃ στρατὸν, κατὰ τοῦ ὁποίου οὔτε ὑπόνοια νὰ δύναται νὰ ἐγερθῇ. Καὶ ὅμως τί πράττει; Ἡ ἐπαρχία εἶναι στρατιωτικὴ, καὶ ἑπομένως τὸ ἐκλογικὸν συμφέρον τοῦ ἀξιοτίμου κ. ὑπουργοῦ πρὸ πάντων ἦτο νὰ προσοικειωθῇ τὸ στρατιωτικὸν στοιχεῖον τῆς ἐπαρχίας του. Τάγμα, κύριοι, συγκροτηθὲν ἐν Βάλτῳ, διαμεῖναν ἐν Βάλτῳ, καὶ ἐκεῖθεν πρὸ ὀλίγου χρόνου μετατεθὲν, ἐπόθη διακαῶς νὰ ἐπανέλθῃ οἴκαδε. Τὸν πόθον τοῦτον δὲν τὸν ἀρνεῖται ἡ μειονοψηφία τοῦ Τμήματος. Ἑκατὸν εἴκοσι στρατιῶται ἀπετάθησαν εἰς τὸν κύριον Στράτον, ἵνα συντελέσῃ εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν πόθων τοῦ τάγματος, τοῦ ἐξ ἐντοπίων συγκροτηθέντος καὶ ἔχοντος ἐντοπίους ἀξιωματικοὺς καὶ ὑπαξιωματικούς. Δὲν διστάζει ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ἐκπληρώσῃ τὸν πόθον τοῦτον, νὰ ἐπαναφέρῃ αὐτοὺς εἰς τὰς ἑστίας των. Ἦτο βέβαιον καὶ εἶχε δίκαιον, κύριοι, ὅτι διὰ τοῦ μέσου τούτου αἱ συμπάθειαι καὶ ἡ εὐγνωμοσύνη τῶν ἀποτελούντων τὸ τάγμα τοῦτο ἀνδρῶν ἤθελον διαθέσει ὑπὲρ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τὰς ψήφους των. Δὲν περιωρίσθη ὅμως εἰς τοῦτο, ἀλλὰ ἐζήτησε νὰ ἐπιδράσῃ ἐπὶ τοῦ πνεύματος τοῦ τάγματος καὶ διὰ τῆς διευθύνσεως αὐτοῦ. Καὶ ἡ διεύθυνσις ἀνατίθεται πρῶτον μὲν εἰς τὸν ἀξιότιμον κύριον Μακρῆν, συγγενῆ τοῦ κ. ὑπουργοῦ, δεύτερον δὲ εἰς τὸν κ. Χατζηϊωάννου, φίλον τοῦ κ. ὑπουργοῦ. Οὐδὲν, κύριοι, ἔχω νὰ εἴπω κατὰ τῶν ἐντίμων ἀληθῶς τούτων ἀξιωματικῶν· δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ὑποπέσουν εἰς παράβασιν τοῦ ἰδιαιτέρου στρατιωτικοῦ καθήκοντος. Ἠκούσατε, ὅτι ὁ κ. Χατζηϊωάννου ἐπέβαλε ποινὴν εἰς συγγενῆ τοῦ κ. ὑπουργοῦ, στρατιωτικὸν ἰατρὸν, διότι αἱ ἐκλογικαὶ ἐκδηλώσεις του προέβησαν μέχρι σκανδάλου καὶ διετάραξαν ἐν καιρῷ νυκτὸς τὴν ἡσυχίαν τῆς πόλεως. Ἀλλὰ ἡ θεωρία, κύριοι βουλευταὶ, τῶν ἠθικῶν μέσων ἔλαβεν εὐρυτέρας διαστάσεις, καὶ ὑποθέτω, ὅτι δὲν ἀδικῶ τοὺς ἀξιωματικοὺς ἐκείνους, λέγων ὅτι διέθεσαν καὶ οὗτοι ὑπὲρ τοῦ ὑπουργοῦ τὰ ἠθικά των μέσα, ὅτι πᾶσα λέξις ἐξέφραζε συμπάθειαν πρὸς τὸν ὑπουργὸν τῶν Στρατικῶν, ὅτι εἰς ἅπαντας ἐξεδήλουν τὸ ὑπὲρ τῆς ἐπιτυχίας αὐτοῦ ἐνδιαφέρον, καὶ ὅτι συνετέλεσαν οὕτω εἰς τὸν σχηματισμὸν γενικοῦ ὑπὲρ τοῦ κ. ὑποιργοῦ πνεύματος εἰς ὁλόκληρον τάγμα. Καὶ οὐδὲ εἰς ταῦτα ἠρκέσθη ὁ κ. ὑπουργὸς, ἀλλ’ ἀνεζήτησεν ὅπου δήποτε τοῦ Κράτους ἠδύνατο νὰ εὕρῃ ἀξιωματικοὺς, δυναμένους νὰ συντελέσωσιν εἰς τὴν ἔξαψιν τοῦ ἐνθουσιασμοῦ τοῦ τάγματος. Καὶ ἰδοὺ εἰς τὸ τάγμα τοῦτο μετατίθενται ὁ ἀξιωματικὸς Ἴσκος, ἀνεψιὸς τοῦ ὑποψηφίου Ἴσκου, ὁ ἀνθυπασπιστὴς Ἰωάννης Φούντας, ὁ ἀνθυπασπιστὴς Μαγουλᾶς, κατὰ τοῦ ὁποίου, μεταβάντος καὶ εἰς τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1879, διηγέρθησαν παράπονα, ὁ ἐπίκουρος στρατιωτικὸς Τσαούσης, συγγενὴς τοῦ κ. ὑπουργοῦ. Μετατίθενται πρὸς τούτοις, κατὰ τὰς ἐπισήμους πληροφορίας, 39 στρατιῶται. Πόσοι ἕτεροι στρατιῶται μετέβησαν εἰς Βάλτον, ἐπ’ ἀδείᾳ ἢ καὶ ἄνευ τοιαύτης, δὲν ἐξηκριβώθη· ἀλλὰ δύνασθε νὰ κρίνητε ἀσφαλῶς περὶ τούτου ἐκ τῶν εἰς τὴν ἰδιαιτέραν ἑκάστου ὑμῶν ἐπαρχίαν συμβάντων. Ὅλος σχεδὸν ὁ στρατὸς ἀφῆκε τὰς τάξεις του καὶ ἐτράπη καθ’ ὅλας τὰς διευθύνσεις, πρὸς ὑποστήριξιν τῶν ὑπουργικῶν ὑποψηφίων. Κατὰ τὰς ὑπὸ τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν δοθείσας ἐπισήμους πληροφορίας, εἰς μόνην τὴν ἐπαρχίαν Οἰτύλου μετετέθησαν, κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν, κατὰ διαταγὴν τοῦ ὑπουργείου, πεντήκοντα τρεῖς ἐντόπιοι χωροφύλακες.

§131ΚΑΠΕΤΑΝΑΚΗΣ. Δὲν εἶναι ἀληθές μόνον 17. (Θόρυβος.)

§132ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἵνα δικαιολογῶσι δὲ τὰς τοιαύτας πράξεις, ἐπικαλοῦνται λόγον ὑπηρεσίας, καὶ λόγους δημοσίου συμφέροντος. Χάριν τοῦ δημοσίου συμφέροντος θεωρεῖται ἀναγκαῖον νὰ μεταβῇ ὁ ὑποψήφιος Ἴσκος ἀπὸ Λευκάδος εἰς Κραβασσαρᾶν, λόγῳ ὑπηρεσίας, θεωρεῖται ἀναγκαῖον νὰ μεταβῇ εἰς Βόλον ὁ ὑπομοίραρχος Τριχωνίας Μοσχοβίτης, ἀντὶ δὲ νὰ μεταβῇ ἀπὸ Ἀγρινίου εἰς Κραβασσαρᾶν ὁ Μοσχοβίτης, μετέβη ἀπ’ εὐθείας εἰς τὸ χωρίον του, καὶ ἐκ τούτου καταλαμβάνετε ὁποίου εἴδους ὑπηρεσίας ἐπρόκειτο νὰ ἐκτελέσῃ. Κατηρτίσθη οὕτω πρακτορεῖον ἐκλογικὸν, φοβερώτερον τοῦ ὁποίου οὐδέποτε παρουσιάσθη, τάγμα ὁλόκληρον στρατοῦ, μίαν καὶ μόνην ἔχον κοινὴν ἐπιθυμίαν καὶ ἕνα σκοπὸν, τὴν ἱκανοποίησιν τοῦ προστάτου ὑπουργοῦ. Ἔπρεπε τότε νὰ τεθῇ τὸ τάγμα τοῦτο εἰς ἐνέργειαν καὶ νὰ καταληφθῶσιν ὑπ’ αὐτοῦ ὅλα τὰ ἐπίκαιρα σημεῖα, πρὸς εὐχερεστέραν ἐκπόρθησιν τοῦ φρουρίου, τῆς συνειδήσεως τῶν ἐκλογέων. Καὶ πάλιν τότε, λόγῳ δημοσίου συμφέροντος, διανέμεται τὸ τάγμα εἰς ἀποσπάσματα καὶ τίθενται ἐπὶ κεφαλῆς αὐτῶν ἐντόπιοι ὑπαξιωματικοί, ἐναντίον τοῦ νόμου περὶ ἐντοπίων ὑπαλλήλων, ὅστις δὲν ἐπιτρέπει, κατὰ τὰς ἐκλογὰς, τὴν ὑπὸ ἐντοπίων ὑπαξιωματικῶν διοίκησιν ἀποσπασμάτων. Θὰ μοὶ ἀντιτάξωσιν ἴσως, ὅτι δὲν εἶχεν ἔτι ἐπέλθει ὁ τῆς ἐκλογῆς χρόνος, καὶ ὅτι, ἀφοῦ ἐπῆλθεν, ἐξεδόθη διαταγὴ νὰ ἀποσυρθῶσιν εἰς τοὺς σταθμούς των. Πῶς ὅμως ἅπαντες οὗτοι εὑρίσκονται εἰς τὰ διάφορα τμήματα τῆς ψηφοφορίας καὶ ψηφοφοροῦσιν; Ἀλλὰ καὶ τὰ μέσα ταῦτα δὲν ἐθεωρήθησαν, φαίνεται, ἀποχρῶντα καὶ ἔπρεπεν ἡ συνείδησις τῶν ἐκλογέων καὶ δι’ ἑτέρων ἀκόμη μέσων νὰ ἐπηρεασθῇ καὶ διαφθαρῇ. Ἀμέσως προσέρχονται τὰ ἕτερα ὑπουργεῖα εἰς συνδρομὴν τοῦ ἀξιοτίμου ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν· ἠκούσατε ὁποίους ὑπαλλήλους διώρισεν ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἐν τῷ τεύχει τῶν ἐκθέσεων ἀναφέρονται καὶ ἄλλοι ὑπάλληλοι, διορισθέντες ὀλίγας ἡμέρας πρὸ τῶν ἐκλογῶν ὑπὸ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τῆς Δικαιοσύνης. Τὰ συμφέροντα τῆς ὑπηρεσίας ἐθεωρήθησαν, βλέπετε, τόσον κατεπείγοντα, ὥστε ἐπιστεύθη, ὅτι ἡ ἀναβολὴ τῶν διορισμῶν μέχρι τέλους τῶν ἐκλογῶν ἠδύνατο νὰ ἐπενέγκῃ ἀνεπανορθώτους ζημία!

§133ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δύω μόνον γραφεῖς τοῦ ἐπάρχου διωρίσθησαν.

§134ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἰδοὺ, κύριοι, τὰ ὀνόματα τῶν διορισθέντων. (Ἀναγινώσκει τὸ τεῦχος.) Πᾶσα, βλέπετε, κατεβλήθη προσπάθεια, ὅπως οὐδὲν ἴχνος ἀνεξαρτησίας τῆς συνειδήσεως ἐναπομείνῃ. Ποῖα ἤδη, θὰ μοὶ εἴπητε, τὰ ὑπὸ τῶν στρατιωτικῶν τούτων ἐπιτευχθέντα ἀποτελέσματα; Δὲν ἔχετε ἀνάγκην ἀποδείξεως περὶ τούτου. Δύνασθε νὰ κρίνητε ἀσφαλῶς, λαμβάνοντες ὁπόσος ὑπῆρχεν ἀριθμὸς στρατιωτῶν περιερχομένων τὴν ἐπαρχίαν, καταλυόντων πλησίον συγγενῶν καὶ φίλων καὶ προκαλούντων τὴν εὐγνωμοσύνην καὶ συμπάθειαν πρὸς τὸν ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὅστις παρέσχεν αὐτοῖς τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἐπισκεφθῶσι τὰς ἑστίας των. Προσθέσατε εἰς ταῦτα τὸ στρατιωτικὸν πνεῦμα τῆς ἐπαρχίας, καὶ ὅτι, ὡς εἶπεν ὁ κ. ὑπουργὸς, ἤριζεν αὕτη πρὸς τὴν Ἀκαρνανίαν περὶ τῆς θέσεως τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ κρίνατε, ἂν ἔρις ἐπρόκειτο περὶ πρωτείων καὶ δόξης καὶ τιμῆς, ἢ μᾶλλον περὶ τῶν ἐκ τῶν θέσεων ἐκείνων ἀποῤῥεόντων παροχῶν καὶ δωρημάτων, καὶ σκεφθῆτε, ἂν εἶχον ἐπίδρασιν ἐπὶ τῶν συνειδήσεων τῶν ἐκλογέων ἅπαντα ταῦτα. Συμπεραίνων λέγω, ὅτι μετὰ τοσαύτης ἐπιτάσεως ἐγένετο χρῆσις ὅλων τῶν μέσων, τῶν λεγομένων ἠθικῶν, πράγματι δὲ ἄντικρυς εἰς τὴν ἠθικὴν ἀντικειμένων, ὥστε τὸ ἐπ’ ἐμοὶ οὐδόλως ἀμφιβάλλω περὶ τοῦ ἐπελθόντος ἐπηρεασμοῦ τῆς συνειδήσεως τῶν ἐκλογέων, καὶ πιστεύω, ὅτι ὁπουδήποτε ἐτίθεντο εἰς ἐνέργειαν τοιαῦτα καὶ τοσαῦτα μέσα, τὸ αὐτὸ ἀποτέλεσμα ἤθελεν ἐπέλθει Δύναμαι μάλιστα νὰ προσθέσω, ὅτι μόνον εἰς τὰς ἐπαρχίας Ἀθηνῶν, Σύρου καὶ Πατρῶν, καὶ ἄλλας τοιαύτας, μόνον εἰς τὰς ἐπαρχίας ταύτας μετριάζεται ὅπως δήποτε ἡ ἰσχὺς τῶν μέσων τούτων, ἕνεκα τοῦ πληθυσμοῦ καὶ τῆς διανοητικῆς ἢ ὑλικῆς ἀναπτύξεως τῶν πλείστων ἐκ τῶν κατοίκων· ἀλλ’ εἰς ἐπαρχίαν πτωχὴν καὶ ἀραιοῦ πληθυσμοῦ, ὡς ἡ τοῦ Βάλτου, πᾶσαν ἐπιῤῥοὴν δύναταί τις νὰ ἀνατρέψῃ διὰ τῶν τοιούτων μέσων. Κατὰ συνέπειαν, κύριοι, ἐν συνειδήσει προτείνω ὑμῖν νὰ καταψηφίσητε τὴν ἐκλογὴν τῆς ἐπαρχίας Βάλτου. Ἐπειδὴ δὲ αἱ ἐπικλήσεις ἐπανειλημμένως ἐτέθησαν ἐν χρήσει κατὰ τὴν προκειμένην συζήτησιν, ἀποτεινόμενος καὶ ἐγὼ πρὸς τοὺς ἀδελφοὺς ἐκ Θεσσαλίας καὶ Ἠπείρου βουλευτάς, λέγω αὐτοῖς: ἐὰν ἐπιθυμῆτε νὰ συντελέσητε οὐσιωδῶς εἰς τὴν πρόοδον τοῦ ἔθνους καὶ εἰς τὴν εὔκλειαν τῆς πατρίδος, πολεμήσατε σταθερῶς τὴν ἐξώνησιν τῶν συνειδήσεων, τὴν θυσίαν τῶν γενικῶν συμφερόντων ὑπὲρ προσωπικῶν ἀξιώσεων, διότι αὐτὴ εἶναι ἡ νόσος, αὐτὴ εἶναι ἡ γάγγραινα, ἥτις κατατρώγει τὰ σπλάγχνα τῆς πατρίδος καὶ παρακωλύει πᾶσαν ἀνάπτυξιν καὶ πᾶσαν πρόοδον.

§135ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Εἶναι ἀνάγκη, κύριοι, νὰ τελειώσωμεν· θέλω παρακαλέσει δὲ, οὐδεὶς, ὅταν καταβῶ τοῦ βήματος, νὰ μὴ ἀναβῇ διὰ τὴν ἐκλογὴν τοῦ Βάλτου. — Ὁμιλῶν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὁ εὐφραδὴς κ. Λομβάρδος, εἶπεν, ἐὰν ἐπικυρωθῇ ἡ ἐκλογή μου, θέλει μελανωθῇ ἡ Βουλή, καὶ τότε δὲν θέλει τὴν λευκάνει τίποτε. Ἐγὼ ἀπαντῶ εἰς ταῦτα, λέγων, ὅτι ἡ καταψήφισις θέλει εἶσθαι στίγμα τῆς Βουλῆς. Δὲν θέλω νὰ ἐπαναλάβω ὅ,τι ἄλλοτε εἷς βουλευτὴς εἶπεν, ὅτι ὁμιλεῖ οὐχὶ διὰ νὰ πείσῃ τὴν πλειοψηφίαν τὴν περὶ τὴν Κυβέρνησιν τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, ἀλλὰ διὰ νὰ μουντζουρώσῃ. Ἀπὸ τὰ χείλη μου δὲν θέλουν ἐξέλθει τοιαῦται λέξεις ἐναντίον πλαστῆς πλειοψηφίας, καὶ θὰ φανῇ, κύριοι, τοῦτο καθαρὰ, ὅταν κυρωθῶσιν αἱ ἐκλογαὶ καὶ αἱ συνειδήσεις μείνωσιν ἐλεύθεραι· τότε θὰ ἴδωμεν τί θέλει συμβῆ. Εἶπον, ὅτι εἶναι καιρὸς νὰ τελειώσωμεν, καὶ δὲν θὰ εἴπω πολλά. Δὲν θέλω παρακολουθήσει τὸν εἰσηγητὴν τῆς πλειοψηφίας τοῦ Τμήματος· ἀρκετὰ ἐλέχθησαν ἐπὶ τῶν λεπτομερειῶν· ἴσως δὲν θέλω παρακολουθήσει καὶ τὸν κ. Λομβάρδον. Ἀλλὰ φρονῶ, ὅτι οὔτε ὁ κ. Λομβάρδος, ὅστις νομίζει ὅτι ἔχει παράπονον κατὰ τῆς ἐξουσίας τῆς στρατιωτικῆς, οὔτε ὁ εἰσηγητὴς, ὁ ὁποῖος ἐπίσης νομίζει, ὅτι ἔχει παράπονον κατ’ αὐτῆς, φρονῶ, λέγω, ὅτι δὲν ἔπρεπεν ὁ μὲν νὰ προεδρεύῃ, ὁ δὲ νὰ λάβῃ θέσιν εἰσηγητοῦ εἰς τὸ Τμῆμα κατὰ τὴν ἐξέλεγξιν τῆς ἐκλογῆς Βάλτου, καὶ ἤλπιζα, ὅτι δὲν ἠδύναντο νὰ παρακαθήσωσι καθόλου, διότι εἶχον παράπονα. Μέγα, κύριοι, ζήτημα, διὰ τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ τιμωρηθῶ, ὅτι ἐγενόμην βουλευτὴς, μόνον ὅτε ἤμην ὑπουργός. Εἶπον τὴν ἄλλην φορὰν, ὅτε ἔλαβον τὸν λόγον: ψηφίσατε νόμον, οὐδεὶς ὑπουργὸς νὰ μὴ ἦναι βουλευτὴς, καὶ πρὸ πάντων ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν· μὴ ἔρχεσθε τώρα, ὅτε δὲν ὑπάρχει τοιοῦτος νόμος, νὰ λέγητε, ὅτι ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν δὲν πρέπει νὰ ψηφίζεται ὑπὸ τῶν συμπολιτῶν του. Ἔγκλημα, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἐπιφέρῃ τὴν πτῶσιν τῆς ἐκλογῆς Βάλτου, ὅτι εἷς ἀξιωματικὸς ἔλαβε συνταγματικὴν ἄδειαν, μετέβη εἰς Βάλτον, δὲν ἐξέθηκε κάλπην καὶ ὑπεστήριξε τὸν ὑπουργόν. Κύριοι, δὲν λέγετε τοῦτο σπουδάζοντες, διότι σᾶς ἔφερα τὸν κατάλογον πλείστων ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι μετέβησαν εἰς τὰς πατρίδας των καὶ δὲν ἐνόμισαν καλὸν νὰ ἐκθέσωσι κάλπην.

§136Δ. ΣΤΑΪΚΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ, ὁ Σκυλοδῆμος ἀπεκλείετο νὰ ὑπηρετήσῃ εἰς τὸ ἐν Βάλτῳ σῶμα καὶ νὰ τὸ διοικήσῃ;

§137ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Ὄχι. — Ἔγκλημα τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι ἀπήντησε πρὸς τὸν εἰσηγητὴν τῆς πλειονοψηφίας τοῦ Τμήματος, καὶ εἶπεν, ὅτι τὸ Σύνταγμα δίδει τὸ δικαίωμα εἰς ὅλους τοὺς ἀξιωματικοὺς νὰ λαμβάνωσι τὰς λεγομένας συνταγματικὰς ἀδείας. Καὶ ὁ κ. εἰσηγητὴς τῆς πλειονοψηφίας τοῦ Τμήματος καὶ ὁ κ. Λομβάρδος τὸ ἔκαμαν θέμα, καὶ εἶπον, ὅτι ἐγὼ ὑποστηρίζω τὴν καταστροφὴν τοῦ στρατοῦ. Ἀκούσατέ μοι διὰ τελευταίαν φορὰν ὅπως πρέπει τουλάχιστον. Ὅτε ἐψηφίζετο τὸ ἄρθρον τοῦτο τοῦ Συντάγματος δὲν ἤμην παρὼν κατὰ τὰς συνεδριάσεις τῆς Συνελεύσεως, εὑρισκόμενος εἰς Χαλκίδα· δέν μοι ἤρεσε διόλου, καὶ ὅταν ἐπανῆλθον, δὲν γνωρίζω ἂν ἐνθυμῆται ὁ κ. Μαυρομιχάλης, τοῦ εἶπον, ὅτι κακῶς ἐπράξατε ψηφίσαντες τοιοῦτον ἄρθρον. Κατὰ δὲ τὴν συζήτησιν ἐκείνην ἐῤῥέθη, ὥς μοι εἶπον, ὡς ἕν τῶν ἐπιχειρημάτων, ὅτι καὶ ἐγὼ ἐζήτησα ἄδειαν κατὰ τὴν διάλυσιν τῆς Βουλῆς κατὰ τὸ 1861, καὶ δέν μοι ἐδόθη. Ἐγὼ ἀπήντησα καὶ εἰς αὐτὸν καὶ εἰς πλείστους ἄλλους, ὅτι, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἤθελεν ἀρνηθῆ νὰ χορηγήσῃ ἄδειαν, ἤθελον τὸ προτιμήσῃ, παρὰ νὰ ἐγγραφῇ τοιαύτη διάταξις, καταστρεπτικὴ εἰς τὰ συμφέροντα τοῦ στρατοῦ. Ἀλλὰ ὅταν ἔρχωνται οἱ νομιμόφρονες νὰ ὑποστηρίξωσιν, ὡς λέγουσι, τὸν νόμον, ἐκμηδενίζοντες τὸ Σύνταγμα, τί θέλετε νὰ ἀπαντήσω; Τί δὲ φρονεῖ ὁ Βλάσιος Βαλτινὸς περὶ τῆς παρουσίας ἀξιωματικῶν ἐν γένει ἐν τῇ Βουλῇ, τὸ γνωρίζει ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐκ Μεσολογγίου, ὁ προκαθήμενος τῆς ἀντιπολιτεύσεως. Ὁ ἴδιος ὑπέβαλε σύστημά τι, — ἐπειδὴ τὸ Σύνταγμα δὲν δύναται νὰ μεταβληθῇ, — διὰ τοῦ ὁποίου νὰ ἀποσπώμεθα ἀπὸ τοῦ πολιτικοῦ βίου, ἐὰν δὲν δυνάμεθα νὰ ἀπομακρυνθῶμεν ἐντελῶς αὐτοῦ· ὅπερ ἠσπάσθην καὶ ἐγὼ καὶ τὸ ὑπεστήριξα· ἀτυχῶς ὅμως δὲν ἐπρόφθασεν εἰς τὴν παρελθοῦσαν περίοδον τῆς Βουλῆς νὰ ψηφισθῇ εἰς γʹ ἀνάγνωσιν. Καὶ πρεσβεύω, κύριοι, ὅτι οἱ ὑπουργοὶ τῶν Στρατιωτικῶν δὲν πρέπει νὰ ἦναι βουλευταὶ, διότι πάντοτε δύνανται νὰ παρεξηγῶνται, καὶ διότι, ὅταν ἦναι ἀνεξάρτητοι, δύνανται νὰ συγκρατῶσι περισσότερον τὰ πράγματα, ὄντες ἀμέτοχοι τῆς πολιτικῆς. Ἀγνοῶ ἐὰν τοιοῦτόν τι φρόνημα ἔχωσι καὶ οἱ σήμερον πολεμοῦντες τὴν ἐκλογήν μου καὶ οἱ μέλλοντες ἴσως νὰ μὲ διαδεχθῶσιν ὡς βουλευτὴν ἐνταῦθα, ἐὰν ἦναι στρατιωτικοί. Ἐπιθυμία εἰς τοὺς στρατιωτικοὺς, καὶ ἂς μὴ κακοφανῇ εἰς κανένα, ἐπιθυμία ὑπάρχει, νὰ ἦναι βουλευταὶ, διὰ νὰ προαχθῶσιν εἰς τὸ ἀξίωμα τοῦ ὑπουργοῦ. Ἐγὼ ἤμην πάντοτε τῆς ἐναντίας ἰδέας, καὶ ἐὰν ἤμην ἀκόμη βουλευτὴς, ἤθελον ἐπιμένει. Δὲν ἐζήτησα λοιπὸν τὰς ψήφους διὰ νὰ γίνω βουλευτὴς, ὅπως μένω ὑπουργός· τὰς ἐζήτησα, διότι ἔτυχα εἰς τὸ ἀξίωμα τοῦτο. Ἀλλὰ, λέγουσιν, ἠθέλησα νὰ παραβιάσω τὰς συνειδήσεις τῶν ἐκλογέων, διότι ἔτυχε νὰ διατάξω νὰ ἐπανέλθῃ ἀπὸ Τζουμέρκα τὸ τάγμα τὸ 2ον τῶν εὐζώνων, τὸ συγκείμενον ἐκ Βαλτινῶν. Μὴ καλύπτεσθε, κύριοι, διότι σᾶς ἐπρόδωκεν ὁ κ. Λομβάρδος. Ὄχι, κύριοι, ὄχι, δὲν εἶναι τοῦτο τὸ ἔγκλημα, διότι ὁ κ. Λομβάρδος λέγει «ἐργαζόμεθα καὶ θέλομεν νὰ πολεμήσωμεν τὸ σύστημα τὸ μέχρι τοῦδε ἰσχύον, καὶ πρὸς τοῦτο κτυπῶμεν τὸν ὑπουργόν.» Ἔ, καὶ τί θὰ κάμῃ ὁ ὑπουργός; Ὁ ὑπουργὸς θὰ παρέλθῃ, ἀλλ’ ἡ πρᾶξις, τὴν ὁποίαν θὰ κάμητε, θὰ μείνῃ καὶ θὰ τὴν ἐνθυμώμεθα. Προβῆτε ἔτι μᾶλλον, κύριοι· μὴ σταματᾶτε! κτυπήσατε καὶ αὐτὸν τὸν πρωθυπουργὸν κατὰ τὴν ἐξέλεγξιν.

§138Π. ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Ὄχι εἰς τὴν ἐξέλεγξιν, κατόπιν.

§139ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Καὶ μὴ σταματήσητε· διότι, ἐὰν σταματήσητε, ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θὰ ἦναι τὸ θῦμά σας σήμερον, ἐκεῖνοι θὰ γελάσωσι κατόπιν, ὑμεῖς δὲ θὰ κλαύσητε. (Συγκίνησις.) Εἰσερχόμεθα, κύριοι, ἐκ τρίτου εἰς τὸ στάδιον τῶν προγραφῶν. Ἐπὶ Ὄθωνος τοῦ μακαρίτου ἐγένοντο ἀντιπολιτευόμενοι ὅσοι ἔπαυσαν νὰ ὑποστηρίζωνται ὑπ’ αὐτοῦ, καὶ ἐγένοντο προστάται τῶν ἐλευθεριῶν ἐκεῖνοι, οἵτινες κάπως ἀπέζευξαν τοὺς ἵππους τῆς ἁμάξης του καὶ τὴν ἔσυρον αὐτοὶ οἱ ἴδιοι· ἀλλ’ ὁ Βλάσιος Βαλτινὸς, καὶ πάντοτε μικρὸς, οὐδέποτε ὑπετάχθη εἰς τὴν θέλησιν τῆς ἐποχῆς ἐκείνης· εὑρίσκετο πάντοτε καταδιωκόμενος, καὶ οὐδέποτε παρεπονέθη καταδιωκόμενος ὑπὸ ἀπολυτόφρονος Κυβερνήσεως καὶ δυναστείας διὰ τὰς ἰδέας του, διὰ τὰ φρονήματά του. Καυχῶνται, κύριοι, ὅτι ἔσωσαν τὸ ἔθνος πολλοὶ κατὰ τὴν μεταβολὴν λαβόντες μέρος. Ἀλλὰ, κύριοι, ἐάν τινες τὸ λησμονοῦν, δὲν τὸ λησμονεῖ ὁ τόπος· δύο ὑπῆρξαν τὰ αἴτια τῆς πτώσεως τῆς δυναστείας ἐκείνης, τὸ Ναύπλιον, ἡ Σκίαθος καὶ ἡ Σκόπελος. Τὸ Ναύπλιον στρατιωτικῶς ἡττήθη, ἡ Σκίαθος καὶ ἡ Σκόπελος δὲν ἡττήθησαν. Οἱ πέντε (εἷς τῶν 5 ἤμην καὶ ἐγὼ) συνετέλεσαν εἰς τὸ νὰ κλονισθῇ ἡ πεποίθησις τοῦ στρατοῦ, τοὺς παρηκολούθησαν δὲ ἐν ἀρχῇ ἕτεροι 37 ἀξιωματικοί. Συνεφωνήσαμεν ὅλοι, ὁ Βάσος Τιμολέων, ὁ Γεώργιος Μαυρομιχάλης, ὁ Βλάσιος Βαλτινὸς, ὁ Πετμεζᾶς, ὁ ἐπικαλούμενος Καραμέρος, καὶ ὁ Δημοσθένης Βρατσάνος, καὶ ἐγράψαμεν τὴν γνωστὴν ἐκείνην διαμαρτύρησιν, ἐξ ἧς ἠγέρθη τὸ φρόνημα τοῦ στρατοῦ. Τότε ὁ στρατὸς, ὅπως κατὰ τὸ 1844, εἶδεν, ὅτι ἔπρεπε νὰ λάβῃ μέρος, ὅπως δώσῃ τὰς ἐλευθερίας τοῦ τόπου καὶ ἐγκαινιάσῃ νέαν ἐποχὴν. Ὁ κ. Λομβάρδος μὲ παρέστησε πτῶμα ἐπαρχιακόν. Ἐγὼ δὲν ἐκαυχήθην ποτὲ ὅτι ἔχω ἐπιῤῥοήν. Εἶπον, ὅτι πρῶτον ὡμίλησα, τοὺς λόγους, δι’ οὓς συνῄνεσεν ἡ ἐπαρχία μου νὰ μὲ τιμήσῃ μὲ τὰς ψήφους της· ἀλλὰ καὶ ἂν ἑκατοντάκις ἐζήτων νὰ γείνω βουλευτὴς καὶ δὲν ἐγινόμην, οὐδέποτε ἤθελον δι’ ἐπιῤῥοῆς ἐπιβλητικῆς ἐπιθυμήσει νὰ γείνω βουλευτής. Διατί φοβεῖσθε τοὺς στρατιωτικοὺς, ὅταν γίνωνται βουλευταὶ, ὄντες ἤδη ὑπουργοί; Λέγουσιν, ἔπρεπε νὰ φροντίσητε, Βαλτινὲ, νὰ μὴ εὑρίσκεται ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ σου οὔτε εἷς στρατιώτης καταγόμενος ἐκ Βάλτου, διὰ νὰ ἦσαι ἄξιος ἀντιπρόσωπος αὐτῆς Σᾶς εἶπον τοὺς λόγους, δι’ οὓς τὸ 2ον εὐζωνικὸν τάγμα ἀπεμακρύνθη ἐκ τοῦ Βάλτου· δὲν θέλετε ὅμως, ἐρωτῶντες τὴν συνείδησίν σας, ν’ ἀποκριθῆτε εἰς ἑαυτούς. Ἐὰν ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν δὲν ἔστελλεν εἰς Τζουμέρκαν τὸ 2ον εὐζωνικὸν τάγμα, τάχα αὐτὸ τοῦτο δὲν ἤθελε μένει εἰς Βάλτον; Ἐὰν δὲν ἐνέδιδα, σκεπτόμενος περὶ διαλύσεως τῆς Βουλῆς, εἰς τὴν ἐπιθυμίαν τοῦ γενικοῦ ἀρχηγοῦ τῆς κατοχῆς, τοῦ νὰ παραλάβῃ καὶ τὸ 2ον, τὸ λαμπρὸν αὐτὸ εὐζωνικὸν τάγμα, θὰ μοὶ ἐλέγετε σήμερον, ὅτι ἔπρεπε νὰ φροντίσω νὰ ἐξέλθῃ τὸ τάγμα τοῦτο καὶ νὰ μὴ τὸ κρατήσω εἰς τὸν τόπον καὶ παρασκευάσω τὴν ἐπαρχίαν μου εἰς τὰς ἐκλογάς. Ἐὰν συνέπιπτε νὰ φέρω εἰς Βάλτον τὸ 3όν εὐζωνικὸν τάγμα, τὸ τότε διοικούμενον ὑπὸ τοῦ ταγματάρχου Διαλέτη, νομίζω, θὰ μοὶ ἐλέγετε, «καὶ ἐκεῖνο τὸ ἔφερες, διότι τὸ τάγμα αὐτὸ τὸ εὐζωνικὸν εἶχε καὶ αὐτὸ τὰς συμπαθείας του πρὸς σὲ, διότι πράγματι διοικητὴς τοῦ τάγματος ἦτο καὶ εἶναι, καὶ παρέλαβε καὶ τὴν διοίκησιν κατὰ τὰς ἐκλογὰς, ὁ Γεώργιος Πάϊκος, ὁ ἀντισυνταγματάρχης συγγενής σας.» Ἐὰν συνέπιπτε, κύριοι, νὰ μὴ φέρω τὸ 2ον τάγμα τῶν εὐζώνων, ἀλλὰ νὰ φέρω τὸ 7ον, θὰ μοὶ ἐλέγετε σήμερον, ὅτι ὁ κύριος Βαλτινὸς ἔφερε τὸ τάγμα αὐτὸ, τὸ ὁποῖον διοικεῖ ὁ πρωτεξάδελφος τοῦ κυρίου πρωθυπουργοῦ. Ἤθελα προκαλέσει τὸν ταγματάρχην κύριον Διαλέτην νὰ μὲ εἴπῃ, ἐὰν, ὅτε εἶχε προσκληθῆ εἰς Ἀθήνας ὅπως λάβῃ μέρος εἰς ἀνακριτικόν τι συμβούλιον, ἐὰν, λέγω, δὲν τὸν προσεκάλεσα δὶς καὶ τρὶς, καὶ ἐμελετήσαμεν τὰ περὶ τοποθετήσεως τῶν εὐζωνικῶν ταγμάτων, καὶ ἔλαβε τὰς σημειώσεις, ἃς κατέστησα γνωστὰς καὶ συνεζήτησα μὲ τὸ Ἀρχηγεῖον, ἀποτέλεσμα δὲ ἦτο ἐπιστροφὴ τοῦ 2ου τάγματος τῶν εὐζώνων εἰς Βάλτον. Καὶ δύναται, κύριοι, ὁ κ. Διαλέτης νὰ τὸ εἴπῃ μετὰ τῆς μεγαλειτέρας παῤῥησίας, χωρὶς νὰ ἐπηρεασθῇ ἀπὸ κομματισμόν· διότι εἶμαι βέβαιος, ὅτι θὰ ἐξέλθῃ τῆς Βουλῆς καὶ θὰ μεταβῇ εἰς τὸν στρατὸν, καθότι τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς ἔχει εἰς χεῖράς του ἐπίσημον ἔγγραφον, ὅτι οὔτε ἐγγράφως, οὔτε προφορικῶς ᾔτησε συνταγματικὴν ἄδειαν, ὅπως ὁ εἰσηγητὴς τοῦ Τμήματος ἠθέλησε νὰ τὸ περικαλύψῃ, διὰ νὰ τὸν κρατήσῃ ἐντὸς τῆς Βουλῆς. Ἐὰν δὲ καθήσῃ ὡς βουλευτὴς, εὐχαριστῶ πολὺ διὰ τὴν ἀντίθεσιν, εἰς τὴν ὁποίαν ἤθελε περιπέσει ἡ πλειονοψηφία τῆς Βουλῆς. Ἠρωτήθη τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, ἐὰν ὁ κύριος Διαλέτης ᾐτήσατο συνταγματικὴν ἄδειαν, καὶ ἀπεκρίθημεν, ὅτι εἰς τὸ γραφεῖόν μας αἴτησις τοιαύτη δὲν εὑρέθη. Ἐρωτήθημεν καὶ πάλιν μὴ τυχὸν προφορικῶς τὴν ἐζήτησε, καὶ ἰδοὺ ὑπάρχει ἐπίσημον τηλεγράφημα, ὅτι οὔτε προφορικῶς, οὔτε ἐγγράφως τοιαύτην ἐζήτησεν. Ἐνόμισαν, ὅτι μὲ βλάπτουσι λέγοντες, ὅτι ἐξετέθη τοσάκις εἰς τὰς ἐκλογὰς ὁ κύριος Βαλτινὸς, καὶ δὲν ἐπέτυχεν, εἰμὴ ὅταν ἦτο ὑπουργός. Καὶ ὑπουργὸς ἐὰν δὲν ἤμην, ἤθελον αἴφνης ἐξακολουθεῖ νὰ ἐκτίθημαι, ἕως οὗ ἐπιτύχω. Ποῦ εἶναι ὁ κύριος Φλογαΐτης, ὅστις τοσάκις ἐξετέθη καὶ μόνον τὴν τελευταίαν περίοδον καὶ τώρα ἔγεινε βουλευτής; Εἶναι ἔγκλημα τοῦτο; Ἔπρεπε λοιπὸν κατὰ τὸ 1879 ἢ καὶ τώρα νὰ μὴ γείνω ὑπουργὸς, διὰ νὰ ἴδουν ἂν ἤθελον ἐπιτύχει ἢ ὄχι εἰς τὰς ἐκλογάς; Ὁ κ. Λομβάρδος μὲ κακίζει, ὅτι ἀπέτυχον ὁσάκις δὲν ἤμην ὑπουργὸς, καίτοι ὑποψήφιος Κυβερνήσεων. Οὐδέποτε ὑπῆρξα τοιοῦτος. Ἐπειδὴ σήμερον ὁμιλεῖτε περὶ διορισμῶν, σᾶς λέγω, ὅτι ἐπὶ τοῦ μακαρίτου Δεληγεώργη, τοῦ ὁποίου ἤμην ὑποψήφιος, οὔτε κλητῆρα Τηλεγραφείου ἔλαβον· δύναται νὰ βεβαιώσῃ τοῦτο ὁ τότε διευθυντὴς τοῦ Τηλεγραφικοῦ Τμήματος, εἰς ὃν εἶπον τότε: σημειώσατέ το διὰ νὰ εὑρίσκεται. Βεβαίως ἀπετύγχανον, διότι συνειθίζετε τοὺς ἀνθρώπους νὰ ἔχωσι τοιαύτας ἀπαιτήσεις, τὰς ὁποίας ὠφείλουν νὰ ἐκπληρῶσιν οἱ ἀντιπρόσωποι αὐτῶν, ἐγὼ δὲ οὐδὲν ὑπὲρ αὐτῶν ἐλάμβανον ἀπὸ τὰς Κυβερνήσεις, ὅπως χρησιμεύῃ εἰς τὰς ἐκλογάς. Καὶ δύναταί τις, ἄλλοτε μὲν νὰ ἐπιτυγχάνῃ, ἄλλοτε δὲ νὰ ἀποτυγχάνῃ· καὶ ἂς μὴ καυχᾶταί τις, τοὐλάχιστον εἰς τὴν ἐπαρχίαν, ἣν μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης ἀντιπροσωπεύω, ὅτι διὰ τῆς λεγομένης ἐπιῤῥοῆς κρατεῖ αὐτὴν εἰς τὰς χεῖράς του. Ἑπομένως καὶ ἐγὼ, ἐὰν ἐκτεθῶ, δύναμαι νὰ ἐπιτύχω, καὶ δύναμαι καὶ νὰ ἀποτύχω, ὅπως καὶ εἰς ἄλλας ἐκλογάς· δύναμαι νὰ ἐπιτύχω, ἐὰν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι διευθύνουν τὰς ψήφους τῆς ἐπαρχίας ἐν Βάλτῳ, ἐκεῖνοι, οἵτινες μὲ ὑπεστήριξαν εἰς τὴν ἐκλογὴν ταύτην, ἐξακολουθοῦν νὰ μὲ τιμήσουν μὲ τὴν ὑποστήριξίν των· δύναμαι νὰ ἀποτύχω, ἐὰν τοὺς κερδήσουν οἱ ἀντίθετοι. Ἐπεθύμουν ἓν μόνον νὰ μάθω, ὅπερ ἄλλως δὲν εἶναι δυνατὸν σήμερον: τί θὰ γείνῃ μὲ τὸ 2ον εὐζωνικὸν τάγμα καὶ μὲ τοὺς Βαλτινοὺς στρατιώτας εἰς τὴν νέαν ἐκλογὴν, οἱαδήποτε καὶ ἂν ἦναι ἡ ἄλλη Κυβέρνησις. Ἐλεύθερος εἰς τοὺς ὑπολογισμούς του ὁ κ. Λομβάρδος λέγει: ὁ κ. Βαλτινὸς μᾶς ἐδίδαξεν, ὅτι ὁ Σκυλοδῆμος τοῦ προσέθηκε ψήφους· εὗρε δὲ ὁ κ. Λομβάρδος καὶ τὸν ἀριθμὸν τῶν ψήφων, οἱ ὁποῖοι πρέπει νὰ ἀφαιριθῶσιν ἀπὸ τὰς ψήφους, ἃς ἐλάβομεν, διὰ νὰ ἀλλοιῶται τὸ ἀποτέλεσμα. Βεβαίως, ἐὰν ἐγνώριζα, ὅτι τοιοῦτο θὰ ἦτο τὸ φρόνημα τῆς σημερινῆς πλειοψηφίας, ποτὲ δὲν θὰ ἐπέτρεπον νὰ μεταβῇ ἐκεῖ ὁ Σκυλοδῆμος, ἀλλὰ καὶ δὲν ἠδυνάμην νὰ τὸν ἐμποδίσω νὰ λάβῃ τὴν συνταγματικὴν ἄδειαν, οὔτε ἠδυνάμην, ὡς φρονεῖ ὁ κ. Λομβάρδος, νὰ τὸν ἀνακαλέσω, διότι δὲν ἐξέθηκε κάλπην· διότι εἶπον καὶ προηγουμένως, ὅτι καὶ ἄλλοι πολλοὶ ἀξιωματικοὶ εἰς τὴν αὐτὴν εὑρέθησαν θέσιν. Ἤδη δὲ λέγω εἰς τὸν κ. Λομβάρδο, ὅτι ἡ οἰκογένεια Σκυλοδήμου δὲν ἀντιπροσωπεύεται ἐν τῇ πολιτικῇ ὑπὸ μόνου τοῦ ἀξιωματικοῦ· ἔχει ἐκεῖ συγγενεῖς καὶ ἀδελφοὺς, δυναμένους νὰ τὴν ἀντιπροσωπεύσωσι πολὺ καλά. Ἀλλὰ δὲν φθάνει ἡ μετάθεσις τοῦ τάγματος· εἶχε διοικητὴν τὸν Μακρῆν, ὀπαδόν μου ἐν τῇ πολιτικῇ. Εἶναι μεγάλη ἡ τιμὴ, τὴν ὁποίαν μοὶ δίδει ὁ κ. Λομβάρδος, ἐὰν πράγματι ἠδυνάμην νὰ καυχηθῶ ἐπὶ ταύτῃ· ἀλλ’ ἂς μάθῃ ὁ κ. λομβάρδος ὅ,τι γνωρίζουσι πάντες, ὅσοι μὲ πλησιάζουσιν, ὅτι τὸ φρόνημά μου ὑπῆρχε καὶ ὑπάρχει πάντοτε, ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ μὴ μετρᾷ ποτὲ κόμμα, νὰ κατέρχηται δὲ τῆς ἐξουσίας γυμνός. Ἐὰν ἦναι ἰδιῶται οἱ φιλοῦντες τὸν ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, δὲν πειράζει, ἀλλὰ κόμμα στρατιωτικὸν νὰ παρακολουθῇ τὸν ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν καὶ ἐν τῇ πτώσει του, τοῦτο ἄγει τὰ Κράτη εἰς τὴν καταστροφήν. Ὑπῆρξα ὑπουργὸς, κατῆλθον, ἐξηκολούθησα τὴν ἁπλοϊκήν μου ζωήν. Ὅσοι μὲ γνωρίζετε, ἠξεύρετε πῶς διηρχόμην τὸν καιρὸν ἔξω τῆς ἐξουσίας· εἰς τίποτε ἄλλο δὲν ἀπέβλεψα, παρὰ εἰς τὴν ἁπλῆν στρατιωτικήν μου ὑπηρεσίαν, μὴ ἀνήκων εἰς οὐδένα, καὶ διὰ τοῦτο εἶπον καὶ προχθές, ἐννοῶ καὶ ἐπιθυμῶ, πάντες οἱ στρατιωτικοὶ νὰ μὴ βουλεύωνται, καὶ πρὸ πάντων ὅσοι διατελοῦσιν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν νὰ μὴ ἀνήκωσιν, ὁ μὲν εἰς τὴν μίαν μερίδα, καὶ ὁ δὲ εἰς τὴν ἄλλην. Ἆ, λέγει ὁ κ. Λομβάρδος καὶ μετ’ αὐτοῦ οἱ ἄλλοι, ἀνεχώρησεν ὁ κ. Μακρῆς καὶ ἰδοὺ ὁ κ. Χατζῆ Ἰωάννου, ὁ φίλος μου. Ναί, κύριε Λομβάρδε, ὁ φίλος μου, ἀλλ’ ἐπίσης φίλος τοῦ κ. Στράτου, φίλτατος ἐκ τῶν φιλτέρων, συνταξειδεύων μετ’ αὐτοῦ ἀπὸ τὸ Μεσολόγγιον εἰς Ἀγρίνιον καὶ ξενιζόμενος ἐκεῖ παρ’ αὐτοῦ ἐν τῇ οἰκίᾳ τῆς ἀδελφῆς του. Εὗρεν ὁ κ. Λομβάρδος, εἶπον πρὸ μικροῦ, τὸν ἀριθμὸν τῶν ψήφων, αἵτινες δέον ν’ ἀφαιρεθῶσι, διὰ νὰ πιστοποιηθῇ, ὅτι ἐπέρχεται ἀλλοίωσις εἰς τὸ ἐξαγόμενον τῆς ἐκλογῆς. Συνήθεια ὑπάρχει, στηριζομένη εἰς τὸν ὀρθὸν λόγον, ν’ ἀφαιρῶνται αἱ ψῆφοι, αἱ ἀποδεδειγμέναι ὅτι μετεβιβάσθησαν ἀπὸ τὴν μίαν κάλπην εἰς τὴν ἄλλην διὰ καλπονοθεύσεως, ἀλλοιούσης τὸ ἀποτέλεσμα. Συνήθεια λογικὴ ὑπῆρξε, νὰ ὑπολογίζωνται οἱ μὴ ψηφίσαντες κατόπιν βίας καὶ πιέσεως· ἀλλὰ νὰ γεννᾶτε διὰ τῆς ἑπτανησιακῆς ἡμῶν φαντασίας, τῆς ὡραίας, ἀριθμόν, τὸν ὁποῖον θέλετε ν’ ἀφαιρέσητε, καὶ μὴ δυνάμενοι νὰ τὸν στηρίξητε ἀλλοῦ, νὰ λέγητε, ὅτι τὸν ἔδωσεν ὁ Σκυλοδῆμος, ἀδικεῖτε, κ. Λομβάρδε, ἑαυτόν. Ὑποστηρίζετε, ὅτι ἐκ τοῦ στρατοῦ τοῦ ἐν ἐνεργείᾳ ἐλάβομεν 139 ψήφους’ περὶ αὐτῶν καὶ μόνον αὐτῶν εἴχατε ἴσως τὸ δικαίωμα νὰ ὁμιλήσητε, καὶ τότε ν’ ἀποφασίσητε. Ἐρωτῶ τὴν συνείδησιν τῶν μελλόντων νὰ μᾶς προσάψωσι τὸ στίγμα, ὅπερ ὅμως δὲν μένει εἰς καθαρὸν μέτωπον, ἐὰν οἱ 139 στρατιῶται Βαλτινοὶ ἐψήφισαν ὅλοι ὑπὲρ ἡμῶν. Ποῦ δύνασθε νὰ στηριχθῆτε λέγοντες τοῦτο; Καὶ ἔπειτα λέγετε, ὅτι ἔρχεσθε πρὸς τήρησιν τῶν νόμων! Ἔρχεσθε διὰ νὰ περιφρονήσητε τὴν κοινωνίαν, ἐπιβάλλοντες τοιοῦτον πολιτικὸν σύστημα. (Θόρυβος ἀριστερά.) Μάλιστα, κύριοι, μοὶ ἐπιβάλλει στίγμα ὁ κ. Λομβάρδος, τὸ ὁποῖον, λέγει, οὐδέποτε θὰ λευκανθῇ· ἑπομένως ὤφειλον νὰ εἴπω ταῦτα. Ὑπολογίσατε λοιπὸν, κ. Λομβάρδε, τοὺς 139· δὲν χαρίζετε ἐξ αὐτῶν, ἂν ὄχι τοὺς ἡμίσεις, τὸ τρίτον, τὸ τέταρτον εἰς τοὺς ἀντιθέτους μας; Ἔπειτα λέγετε, ὅτι εἶναι ἀνάγκη ν’ ἀκυρωθῇ ἡ ἐκλογὴ τοῦ Βάλτου, ὅπως ἀνορθωθῇ καὶ στηριχθῇ ὁ νόμος. Διὰ τῆς ἀκυρώσεως ταύτης μάθετε, ὅτι μᾶς τιμᾶτε, ὡς μᾶς ἐτίμησεν ἡ κοινωνία ἐν ὅλῃ τῇ πρωτευούσῃ, διότι σᾶς ἤκουσε καὶ μᾶς ἤκουσε, καὶ ἔχομεν ὑπὲρ ἡμῶν τὸν κόσμον. (Θόρυβος ἀριστερά.) Δὲν θέλω, κύριοι, νὰ σᾶς κρατῶ περισσότερον’ ἐπιθυμῶ, ὡς εἶπον, μετὰ τὸ πέρας τῶν ὀλίγων, ἅτινα θέλω προσθέσει, νὰ μὴ ἀναβῇ τὸ βῆμα οὐδεὶς, καὶ νὰ τελειώσῃ ἡ ὑπόθεσις διὰ τῆς ψηφοφορίας, καὶ ψηφοφορίας σταθερᾶς. Διότι εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἔπειτα πλεῖστοι θέλουσι μεταμεληθῆ, ὅτι ἔδωκαν σήμερον μέλαιναν ψῆφον, ἐννοοῦντες, ὅτι παρεσύρθησαν ὅπως δήποτε εἰς τὴν ψῆφον, τὴν ὁποίαν σήμερον δίδουσι. (Θόρυβος ἀριστερά.)

§140ΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε πρόεδρε, παρακαλῶ, μετὰ τὸν κ. Βαλτινὸν ἐπιτρέψατέ μοι νὰ προσθέσω δύο λέξεις.

§141ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Εἶπον, κύριοι, ὅτι εἰσερχόμεθα εἰς τρίτον στάδιον προγραφῶν· ἓν ἦτο τὸ τοῦ Ὄθωνος, δεύτερον τὸ τῆς παρελθούσης ἐποχῆς τοῦ μακαρίτου Βούλγαρη, τώρα δὲ εἰσερχόμεθα καὶ εἰς τρίτον στάδιον...

§142ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Τοῦ Ναπολέοντος.

§143ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Τοῦ Ναπολέοντος τοῦ μικροῦ. Ἀλλὰ τὸ στάδιον τοῦτο, πιστεύω, δὲν θὰ παρέλθῃ, χωρὶς νὰ σείσῃ τὴν Ἑλλάδα. (Θόρυβος ἀριστερά.)

§144ΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ἦμαι σύντομος καὶ καθαρός· δὲν θὰ ἐπαναλάβω ὅσα ἐλέχθησαν· κύριοι, θέλω νὰ δικαιολογήσω τὴν ψῆφόν μου. Λαβὼν τὴν τιμὴν νὰ ἐκλεχθῶ ἀπὸ τοὺς συμπολίτας μου τῆς ἐπαρχίας Πατρῶν, ἐκτὸς παντὸς συνδυασμοῦ, καὶ ἔχων προηγούμενα εἰλικρινοῦς πατριωτικῆς ἐργασίας, ὀφείλω ἔτι μᾶλλον νὰ δίδω λόγον, ἰδίως εἰς οὐσιαστικὰ πράγματα, περὶ τῆς πολιτικῆς πορείας μου. Χθὲς εἷς τῶν συναδέλφων μου εἶπεν, ὅτι εἰς ἄλλας ἐκλογὰς προηγουμένας δὲν ἐφάνημεν συνεπεῖς. Πιστεύω ὅτι καὶ οἱ ἄλλοι ψηφίσαντες, ὡς καὶ ἐγὼ, ἦσαν συνεπέστατοι. Εἰς μὲν τὴν ἐκλογὴν Ἀγυιᾶς (Θόρυβος) ἐπρόκειτο περὶ τῶν προσόντων, εἰς δὲ τὴν τοῦ Ἀδάμαντος δὲν ἐπρόκειτο περὶ προσόντων, ἀλλὰ περὶ νομίμου διεξαγωγῆς· ἡμεῖς δὲν ἀφῃρέσαμεν τὸ δικαίωμα ἀπὸ τοὺς ἡρωϊκοὺς Κρῆτας, ἀλλ’ ἠκυρώσαμεν μόνον τὴν ἐκλογὴν διὰ τὸ παράνομον αὐτῆς. Ὡς πρὸς δὲ τὴν ἐκλογὴν Αἰγίνης ἀπεδείχθη, ὅτι οὐδὲν τῶν προσόντων εἶχεν ὁ ἐκλεχθείς. Συνεπὴς λοιπὸν ὑπῆρξα. Καθόσον ἀφορᾷ τὰ προσόντα, εἶχον εἰπεῖ πρὸ ἡμερῶν, ὡς ἐνθυμεῖσθε, ὅτι δὲν παραδέχομαι ὅ,τι περὶ τούτου ἔχει ἀποφασίσει ἡ Συνέλευσις τοῦ 62, ἀλλ’ ἐπέστησα τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς εἰς τὴν οὐσίαν τῶν ἐκλογῶν. Καθόσον ἀφορᾷ τὴν παροῦσαν ἐκλογὴν Βάλτου, ἀνέγνωσα μετ’ ἐπιστασίας τὴν ἔκθεσιν τοῦ Τμήματος· ὡμοίαζεν ὡς τὰ κύματα, τὰ ὁποῖα ἄλλοτε εἶδον εἰς τὸν Ὠκεανόν. Μεταξὺ αὐτῶν εἶδον καὶ περὶ τοῦ φρέατος, τοῦ ἐκεῖ κατασκευασθέντος ὑπὸ τοῦ κ. Βαλτινοῦ. Ἠπόρησα, πῶς εἰς ἔνστασιν ἠδύνατο νὰ ὑπάρχῃ καὶ ἡ οἰκοδομὴ ἑνὸς φρέατος, γενομένη πρὸς κοινὸν ὄφελος· διότι φρονῶ, ὅτι ἕκαστος δύναται νὰ ἐγείρῃ οἱονδήποτε κοινωφελὲς ἔργον εἰς τὴν ἐπαρχίαν του, ἔστω καὶ κατὰ τὴν παραμονὴν τῶν ἐκλογῶν. Μόνον ἤθελον μεμφθῆ μίαν Κυβέρνησιν, ἂν αὕτη εἰς τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν ἐσύσταινεν, εἴτε δημόσια καταστήματα, εἴτε διώριζεν ἢ ἐνήργει μεταθέσεις ὑπαλλήλων. Ἂς μείνωμεν λοιπὸν πρὸς στιγμὴν ὁλόγυρα τοῦ φρέατος ἐκείνου, καὶ μετὰ τοῦ ὀνόματος τοῦ κ. Βαλτινοῦ, τὸ ὁποῖον εἶναι χαραγμένον ἐπὶ τοῦ φρέατος αὐτοῦ, ἂς κρατήσωμεν καὶ ἡμεῖς ἄνωθεν αὐτοῦ τὴν συνείδησίν μας καὶ τὸν ἁβρόφρονα τρόπον, τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ ἔχωμεν ἐν τῷ βουλευτηρίῳ τούτῳ· ἂς ῥίψωμεν δὲ ἐντὸς αὐτοῦ τοῦ φρέατος ὅλας τὰς ἐμπαθείας, ὅλας τὰς προσωπικότητας· ᾐσθάνθην δὲ μεγάλην θλίψιν, ὅτε χθὲς εἷς ἔντιμος συνάδελφος ἐλύπησεν ἐξ ἀπροσεξίας υἱὸν ἀπορφανισθέντα. Ἀφίνω τώρα τὸ φρέαρ, καὶ μεταβαίνω εἰς τὸν ἡρωϊκὸν Βάλτον, καὶ ἐκεῖ ἀκούω ὡς ἀπήχημα παρελθούσης ἡρωϊκῆς ἐποχῆς: «Κάτω ’ς τοῦ Βάλτου τὰ χωριά.» Ἀλλ’ ἐντὸς τοῦ Βάλτου εὑρίσκομαι καὶ εἰς τὴν οὐσίαν τῆς ἐκλογῆς. Καὶ τί βλέπω; Ὄχι βεβαίως τὰ κύματα τοῦ Ὠκεανοῦ, ἀλλὰ τὰ κύματα τοῦ Αἰγαίου, μικρότερα μὲν, ἀλλὰ κύματα. Ἐπερίμενον μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῆς ἐκθέσεως νὰ σχηματίσω πεποίθησιν ἀπὸ τὰς προφορικὰς συζητήσεις· σχηματίσας δὲ πεποίθησιν, ἔρχομαι, χάριν τῆς πατρίδος, νὰ ἐκφράσω αὐτὴν, καὶ οὕτω δικαιολογήσω τὴν ψῆφόν μου ἀπέναντι ὑμῶν. Πρὸ ἐτῶν, ὡς γνωρίζετε ὅλοι, ἐγίνοντο παραβιάσεις μεγάλαι εἰς τὰς ἐκλογάς· ὀλίγον ὅμως κατ’ ὀλίγον ἠλαττόνοντο αὗται καθ’ ὅσον ἀφυπνίζετο τὸ πνεῦμα τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ, τὸ ὁποῖον σήμερον δὲν ἀνέχεται πλέον τὰς τοιαύτας ἐκβιάσεις. Σήμερον, βεβαίως, ἡ ἐπέμβασις, ἡ παραβίασις, ἢ ἡ ἐκβίασις δὲν δύναται νὰ γείνῃ διὰ τῆς λόγχης. Ἐγὼ ἐθεώρησα πάντοτε τὸν κ. Βαλτινὸν ὡς ἕνα τῶν νοημονεστέρων καὶ ἱκανωτέρων ἀξιωματικῶν τῆς Ἑλλάδος, καὶ διὰ τοῦτο μάλιστα ἀπορῶ, πῶς δὲν ἐσκέφθη ὡριμώτερον, ἀλλ’ ἐπέτρεψεν ὥστε νὰ γίνουν ἔστω καὶ τὰ ὀλίγα ταῦτα ἐκβιαστικὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ὁπωσδήποτε ἐπέδρασαν ἐπὶ τοῦ πνεύματος τῶν ἐκλογέων. Οὐδέποτε ὁ κ. Βαλτινὸς, ὑπουργὸς ὢν τῶν Στρατιωτικῶν, ἔπρεπεν οὐδὲ σκιὰν πιέσεως νὰ ῥίψῃ ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς του· διότι εἰς τὴν σημερινὴν ἐποχὴν ἠξεύρετε τί εἶναι καὶ ἡ σκιὰ αὐτὴ οἵας δήποτε ἐπεμβάσεως; Εἶναι, ὅπως εἰς μίαν ἄλλην πολιτικὴν σφαῖραν, ἡ κατάστασις τῆς πολιορκίας (état de siège). Καὶ ἀφοῦ ὀλίγον κατ’ ὀλίγον ὁ μέγας πύργος τῶν ἐπεμβάσεων κατήντησε νὰ γείνῃ μικρὸν ἐρείπιον, ὀφείλομεν σήμερον καὶ τὸ ἐρείπιον αὐτὸ νὰ καταστρέψωμεν, διὰ νὰ μὴ μείνῃ πλέον οὔτε ἴχνος αὐτοῦ εἰς τὰς ἐκλογὰς τοῦ μέλλοντος. Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι πρέπει ν’ ἀκυρωθῇ ἡ ἐκλογὴ αὕτη τοῦ Βάλτου, εὐχόμενος συνάμα νὰ ἐπανέλθῃ ὁ κ. Βαλτινός.

§145ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα, μάλιστα.

§146ΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλὰ δὲν συμφωνῶ μαζῇ του, ὅτι ἡμεῖς φοβούμεθα δῆθεν στρατοκρατίαν. Ὄχι, κύριοι· εἶναι μομφὴ, τὴν ὁποίαν οὐδεὶς στρατιωτικὸς ἐν Ἑλλάδι δύναται ν’ ἀνεχθῇ. Ὁ στρατὸς ὑπῆρξε πάντοτε ὑπερασπιστὴς τῶν πολιτικῶν ἐλευθεριῶν μας, καὶ κατὰ τὰ 1843 καὶ κατὰ τὰ 1862, καὶ ἐξεπλήρωσε μεγάλην ἀποστολήν. (Ἀνευφημίαι πανταχόθεν.)

§147ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κανεὶς δὲν τὸ εἶπε.

§148ΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τῆς ἀκυρώσεως τῆς ἐκλογῆς ταύτης πρῶτον θὰ δείξωμεν εἰς τοὺς ἄλλους λαοὺς, τοὺς λεγομένους βαρβάρους, ὅτι ἔχομεν τὴν συναίσθησιν τῆς νομιμότητος, δεύτερον θὰ δώσωμεν ἓν δεῖγμα τῆς ποιότητος ἡμῶν εἰς τοὺς ἁγνοὺς ἀδελφούς μας, τοὺς ἐρχομένους ἀπὸ τὰς νέας ἐπαρχίας, καὶ τρίτον καὶ κύριον, τὸ ὁποῖον εἶναι καὶ μέγα ἐξαγόμενον, εἶναι τοῦτο: νὰ μὴ στρεβλωθῇ τὸ πατριωτικὸν φρόνημα τοῦ Ἕλληνος στρατιώτου, καὶ οὐδὲν ἄλλο νὰ μείνῃ ἐνώπιον τοῦ ἑλληνικοῦ στρατοῦ ἢ τὸ ὕψιστον ἰδανικὸν, ἐσωτερικῶς μὲν ἡ ὑπεράσπισις τῶν πολιτικῶν ἐλευθεριῶν μας, ἐξωτερικῶς δὲ ἡ ἀπελευθέρωσις τοῦ γένους μας! (Εὖγε! εὖγε! μετ’ ἐνθουσιασμοῦ ἐκ τῆς Βουλῆς καὶ ἐκ τῶν ἀκροατηρίων.)

§149ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κηρύσσεται περατωμένη ἡ συζήτησις. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν...

§150ΠΟΛΛΟΙ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§151ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς Βάλτου λέγουσι ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν ὄχι. (Γίνεται ἡ ψηφοφορία.)

§152ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν 212, ἐξ ὧν 113 ὑπὲρ τῆς ἀκυρώσεως, 99 δὲ ὑπὲρ τῆς ἐπικυρώσεως τῆς ἐκλογῆς. Λύεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 7.