1882.02.20

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 20

τῆς 20 Φεβρουαρίου 1882.

Ὥρᾳ 2½ μ. μ.

Ἀπαρτίας γενομένης, ἀναγινώσκονται καὶ ἐγκρίνονται τὰ πρακτικὰ τῆς προτεραίας.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐκλογὴ Βόλου. (Ἀναγινώσκεται τὸ συμπέρασμα τῆς ἐκθέσεως τοῦ Τμήματος)

§2ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Δὲν εἶχον σκοπὸν, κύριοι, τόσον ἐνωρὶς ν’ ἀναβῶ τὸ βῆμα τοῦτο· διενοούμην βραδύτερον νὰ τὸ κάμω, ὅτε θὰ ἐπρόκειτο νὰ συζητηθῶσι σπουδαῖα καὶ ζωτικὰ συμφέροντα τῆς τε γενικῆς καὶ μερικῆς πατρίδος· τότε, λέγω, ἐσκόπουν νὰ λάβω τὸν λόγον καὶ ν’ ἀναβῶ ἐπὶ τοῦ βήματος τούτου, ἐπὶ τοῦ ὁποίου πρώτην ἤδη φορὰν ἀναβαίνω· ἀλλ’ αἱ ἐπικλήσεις καὶ αἱ νουθεσίαι καὶ αἱ συμβουλαὶ, αἵτινες ἀπηυθύνθησαν κατὰ τὰς τελευταίας ἡμέρας πρὸς τοὺς βουλευτὰς τῆς Θεσσαλίας, μὲ φέρουσιν ἐπὶ τοῦ βήματος τούτου Δὲν θὰ εὕρητε ἐν ἡμῖν, κύριοι, εὐγλώττους ῥήτορας, οὔτε διασήμους πεπαιδευμένους· τὸ πολίτευμα τῆς χώρας, ἐκ τῆς ὁποίας ἐρχόμεθα, δὲν ἦτο τοιοῦτον, ὅπως παραγάγῃ τοιούτους· ἐρχόμεθα ὅμως ἔχοντες τὴν βαθεῖαν συναίσθησιν τοῦ καθήκοντος καὶ ἀκριβῆ τὴν συνείδησιν τῆς ἀποστολῆς, ἥτις ἐπιβάλλεται ἡμῖν, ὡς ἐκ τῆς θέσεως, τὴν ὁποίαν κατελάβομεν ἐντὸς τοῦ Κοινοβουλίου τούτου· διὰ τοῦτο θεωροῦμεν πάντῃ περιττὰς καὶ ματαίας τὰς νουθεσίας, τὰς ἐπικλήσεις καὶ τὰς συμβουλάς, αἱ ὁποῖαι μᾶς ἀπευθύνονται. Ἀλλ’ ἐὰν τοῦτο θεωροῦμεν μάταιον καὶ περιττὸν, θεωροῦμεν ἀδικωτάτην τὴν μομφὴν, τὴν ὁποίαν θέλουν τινὲς τῶν βουλευτῶν νὰ ἐπιῤῥίψωσι καθ’ ἡμῶν, τὴν μομφὴν τῆς ἀγνωμοσύνης. Ὄχι, κύριοι, ἀγνώμονες δὲν εἴμεθα.

§3ΔΙΑΜΑΝΤΗΣ. Ὁμιλεῖτε ἐκ μέρους σας;

§4ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Ὁμιλῶ ἐκ μέρους τῶν βουλευτῶν τῆς Θεσσαλίας, ἔχω τοιαύτην ἐντολήν. — Δὲν εἶναι ἀληθὲς, κύριοι ἀντιπρόσωποι τῆς Θεσσαλίας; (Φωναὶ τῶν ἐκ Θεσσαλίας βουλευτῶν. Μάλιστα! μάλιστα!) Ἔχομεν, κύριοι, ἀκριβῆ γνῶσιν τῶν παραγόντων, τῶν προσεχῶν καὶ πόῤῥω αἰτίων τῆς ἀπελευθερώσεως ἡμῶν· βραχεῖα δὲ ἀφήγησις τῶν γεγονότων, τὰ ὁποῖα κατέληξαν εἰς τὸ εὐτυχὲς συμβὰν τῆς ἀπελευθερώσεώς μας, θέλει καταστήσει σαφέστερα τὰ λεγόμενά μου. Ὁ ἐπὶ τῶν ὀρέων μας διαιωνισθεὶς ἀρματωλικὸς βίος, τὰ τεθραυσμένα μέλη τοῦ Βλαχάβα μας, ἡ μεγάλη ψυχὴ τοῦ Ῥήγα μας, οἱ ἀγῶνες τοῦ 1821, ἡ Καλαμπάκα τοῦ 1854, καὶ τὰ ἀχνίζοντα χώματα τοῦ Πλατάνου καὶ τῶν φαιῶν βράχων τοῦ Σαρακηνοῦ, τῆς Ματαράγκας καὶ τῆς Σέκλιζας ἀπὸ τὰ αἵματα τῶν ὑπὲρ πατρίδος πεσόντων μαρτύρων, ἰδοὺ, κύριοι, τὰ ἀπαράγραπτα δικαιώματα ἡμῶν ἐπὶ τῆς ἀπελευθερώσεως, ἰδοὺ αἱ περγαμηναί μας, ἐφ’ ὧν βασισθεῖσα ἡ Εὐρώπη, διενήργησε τὴν ἀπελευθέρωσίν μας, τῇ ὑποστηρίξει τῶν 70 χιλ. ὁπλιτῶν, τοὺς ὁποίους παρέταξεν ἡ μήτηρ Ἑλλάς· ἐὰν δὲ ἐγίνετο εἰλικρινεστέρα καὶ δεξιωτέρα χρῆσις τῶν δυνάμεων αὐτῶν, τὰς ὁποίας παρέταξε τὸ μικρὸν μὲν, ἀλλὰ φιλότιμον αὐτὸ ἔθνος, βεβαίως σήμερον θὰ ἐχαιρετᾶτε ἡμεῖς εἰσερχομένους εἰς τὸ Κοινοβούλιον τοῦτο βουλευτὰς συμπάσης τῆς Θεσσαλίας καὶ μείζονος μέρους τῆς Ἠπείρου. Ἀλλὰ «θαρσεῖν χρὴ, ταχ’ αὔριον ἔσσετ’ ἄμεινον». Ἐπὶ τῇ ἐλπίδι δὲ ταύτῃ αἰσιωτέρου μέλλοντος, ἡμεῖς οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν νέων ἐπαρχιῶν, ἀποτεινόμενοι πρὸς ὑμᾶς τοὺς συναδέλφους τῶν παλαιοτέρων ἐπαρχιῶν, σᾶς προσφωνοῦμεν: καλῶς σᾶς ηὕραμεν, ἀδελφοί· σᾶς ἀσπαζόμεθα μ’ ἀνοικτὰς ἀγκάλας, μ’ ἀγαλλομένην καρδίαν· ἐρχόμεθα διψῶντες δικαιοσύνην, ἐρχόμεθα διψῶντες εὐνομίαν καὶ τάξιν, ἐρχόμεθα ποθοῦντες τὸ μεγαλεῖον τοῦ Ἑλληνισμοῦ καὶ τὴν ἀπολύτρωσιν τῶν στεναζόντων ἔτι ὑπὸ τὴν δουλείαν ἀδελφῶν ἡμῶν· εἰς τοὺς πόθους τούτους κεῖται τὸ ἐσωτερικὸν καὶ ἐξωτερικὸν ἡμῶν πρόγραμμα· ζητοῦμεν ἐσωτερικῶς τὴν εὐνομίαν καὶ τὴν τάξιν, καὶ ἐξωτερικῶς τὴν ἀναστήλωσιν τῆς δεινοπαθούσης καὶ προπηλακιζομένης ἀξιοπρεπείας καὶ τιμῆς τοῦ Ἑλληνισμοῦ. Οἱ καιροὶ, κύριοι, εἶναι κρισιμώτατοι· ἀπὸ τὴν Σύνοδον ταύτην καὶ ἀπὸ τὰς ἀποφάσεις τῆς Συνόδου ταύτης θέλει λυθῆ τὸ μέγα ζήτημα, ἐὰν ὁ Ἑλληνισμὸς θὰ ζήσῃ, ἢ θὰ παύσῃ τοῦ νὰ ἔχῃ ὕπαρξιν. Ὀφείλομεν νὰ πιστεύσωμεν, κύριοι, ὅτι τὰ πράγματα μᾶς προκαταλαμβάνουσι, καὶ ἐὰν πάντες δὲν ποτισθῶμεν εἰς τὰ νάματα τοῦ πατριωτισμοῦ καὶ τῆς αὐταπαρνήσεως καὶ δὲν ἀναγράψωμεν εἰς τὴν σημαίαν ἡμῶν «κάτω τὸ ἀτομικὸν συμφέρον, καὶ τὰ πάντα ὑπὲρ τῆς πατρίδος», ἐγὼ σᾶς βεβαιῶ, ὅτι πικρὰς συνεπείας θὰ ἀφήσωμεν διὰ τὰ τέκνα καὶ τοὺς ἀπογόνους ἡμῶν. Ἀλλὰ πιστεύω, ὅτι πάντες ἐμπνεόμεθα ἀπὸ τὴν ἐπιθυμίαν ταύτην, καὶ δὲν θὰ συμβῇ τὸ τελευταῖον τοῦτο. Ἡμεῖς ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ τούτῳ δὲν θέλομεν πράξει οὐδὲν ἄλλο, παρὰ θέλομεν μείνει πιστοὶ εἰς τὸ πρόγραμμα τοῦτο, τὸ ὁποῖον ἐκθέτομεν, καὶ θέλομεν προσπαθήσει νὰ ἐκτελεσθῇ ὑφ’ ἡμῶν· νὰ εἰσαχθῇ μὲν ἡ εὐνομία ἐντὸς τοῦ ἐλευθέρου Κράτους, νὰ ἀναστηλωθῇ δὲ ἡ πεπτωκυῖα ἀξιοπρέπεια τοῦ Ἑλληνισμοῦ ἐξωτερικῶς. (Εὖγε, εὖγε.)

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τις ἄλλος τὸν λόγον;

§6ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς...

§8ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ, τὸν λόγον.

§9ΤΙΝΕΣ. Ἐτελείωσε πλέον.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἐτελείωσε τὸ ζήτημα ἀκόμη, οὔτε ἠρώτησα ἀκόμη τὴν Βουλήν, οὔτε ἀπήγγειλα κανὲν ἀποτέλεσμα. Ἔχετε τὸν λόγον, κύριε Φιλάρετε.

§11ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Ἐπεκυρώθη πλέον ἡ ἐκλογή.

§12ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ὄχι. Ἡ ψηφοφορία δὲν ἐγένετο. Θὰ λάβω τὸν λόγον, διὰ νὰ ἐκπληρώσω τὸ καθῆκόν μου. Μὴ φοβῆσθε νὰ μεταπείσω τὴν γνώμην σας, οἵαν δήποτε ἔχετε, διότι πρὸς τοῦτο ἀπαιτεῖται εὐγλωττία, ἧς στεροῦμαι ἀτυχῶς. Κύριοι, αἰσθάνομαι καὶ ἐγὼ τὴν ἀνάγκην νὰ συντομευθῇ ἡ δυσάρεστος, οὕτως εἰπεῖν, ἐργασία τῆς ἐξελέγξεως τῶν ἐκλογῶν, καὶ ἐννοῶ καλῶς τὴν ἀνυπομονησίαν τῶν ἐντίμων συναδέλφων· ἂς μοὶ ἐπιτρέψωσιν ὅμως νὰ ἐκπληρώσω ἓν καθῆκον, ὑπαγορευόμενον ὑπὸ τῆς συνειδήσεώς μου. Δὲν θέλω εἰσέλθει εἰς ζητήματα ἔξω τοῦ ἀντικειμένου, τὸ ὁποῖον μᾶς ἀπασχολεῖ. Ἠδυνάμην νὰ εἴπω καὶ ἐγὼ πολλά, νὰ εἴπω κυρίως περὶ δύο ζητημάτων, τὰ ὁποῖα ἔθιξαν ἐνταῦθα καὶ οἱ ἐκ τῆς δεξιᾶς καὶ ἐκ τῆς ἀριστερᾶς πτέρυγος. Ἠδυνάμην νὰ εἴπω τινὰ περὶ τῆς μελλούσης ἐν τῇ Βουλῇ πορείας μου καὶ τὰς περὶ τῆς πορείας τῆς Κυβερνήσεως ἐντυπώσεις μου. Φρονῶ ὅμως ταῦτα καὶ ἄσκοπα καὶ πρόωρα ἀπὸ τοῦδε. Ἐὰν ἐπικυρωθῇ ἡ ἐκλογὴ Βόλου, θὰ μοὶ δοθῇ ἡ εὐκαιρία ν’ ἀπαντήσω εἰς ταῦτα ἐν καιρῷ τῷ δέοντι. Περιορίζομαι λοιπὸν εἰς ὀλίγας λέξεις, καὶ εἰσέρχομαι εἰς τ’ ἀφορῶντα εἰς τὴν ἐξέλεγξιν τῆς ἐκλογῆς Βόλου. Ἀφοῦ δὲν βλέπω οὔτε ἐκ τῆς δεξιᾶς οὔτε ἐκ τῆς ἀριστερᾶς πτέρυγος τῆς Βουλῆς ὑποστηριζομένας τὰς ἐνστάσεις, αἵτινες ὑπεβλήθησαν ἐνώπιον τοῦ Τμήματος τῆς Βουλῆς, δὲν θέλω νὰ καταχρασθῶ τὴν ὑπομονήν σας, καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἀπαντῶ εἰς τὰς ἐνστάσεις ἐκείνας· διότι φαίνεται, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν δεικνύει σημεῖα νὰ ὑποστηρίξῃ αὐτάς. Ἐὰν παραστῇ ὅμως ἀνάγκη, εἶμαι ἕτοιμος ν’ ἀπαντήσω καὶ εἰς αὐτάς, διότι δὲν ἐπιθυμῶ νὰ πιστευθῇ, ὅτι κατὰ τὸ στάδιον τῆς ἐξελέγξεως τῆς ἐκλογῆς μου εἰσέρχομαι ἐνταῦθα, ἐπωφελούμενος τῆς πλειονοψηφίας τῆς Βουλῆς, μεθ’ ἧς καὶ ἐγὼ ἐψηφοφόρησα κατὰ τὰς δύο τελευταίας ψηφοφορίας δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως. Δὲν σᾶς ἐπασχολῶ λοιπὸν ἐπὶ τῶν ἄλλων ἐνστάσεων, οὐδὲ περὶ τῆς πρώτης, καθ’ ἣν προσβάλλεται ἡ ἐκλογὴ Βόλου διὰ τὴν κακὴν σύνταξιν τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων, καὶ δὲν φοβοῦμαι νὰ κατηγορηθῶ, ὅτι εἶμαι ἀσυνεπής, καθόσον καὶ μὲν κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς ἐκλογῆς ἐν Βόλῳ ὑπεστήριξα κἀγὼ αὐτὴν τὴν ἔνστασιν, διότι ἐν τῷ τμήματι τοῦ κάτω Βόλου εἶχον παραλειφθῆ 100–150 ἢ καὶ πλείονες ἐκλογεῖς, ἀλλ’ οὐχὶ καὶ εἰς τὰ λοιπὰ τμήματα· καὶ δὲν ἐκτείνω τὸν λόγον περὶ τῆς ἐνστάσεως ταύτης, διότι τὸ ἐλάττωμα τοῦτο εἶναι γενικὸν εἰς ὅλους τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους τῶν νέων ἐπαρχιῶν· ἀλλ’ εἰς τὰ ἐκλογικὰ ταῦτα νοσήματα ἐφάνη ἐπιεικὴς ἡ Βουλὴ κατὰ τὴν πρώτην αὐτῆς συνεδρίασιν, ὡς εἶναι γνωστόν. Περιορίζομαι λοιπὸν ἀποκλειστικῶς εἰς τὸ κύριον ζήτημα, δηλαδὴ εἰς τὴν πέμπτην ἔνστασιν, περὶ τῆς ὁποίας ποιεῖται μνείαν ἡ ἔκθεσις τοῦ κ. εἰσηγητοῦ, καὶ δι’ ἧς οἱ ἐνιστάμενοι ζητοῦσι τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς τοῦ τμήματος Μηλεῶν. Τὴν ἔνστασιν δὲ ταύτην θεωρῶ καθῆκόν μου νὰ ὑποστηρίξω, διότι ὁ κ. Βασ. Ἐπίτροπος, καὶ ὁ κ. ἔπαρχος Βόλου δὲν ἐφρόντισαν νὰ συστηθῇ ἐκλογικὸν τμῆμα ἐν Νεοχωρίῳ. Καὶ τοσοῦτο μᾶλλον ὀφείλω νὰ πράξω τοῦτο, καθόσον καὶ πρὸ τῶν ἐκλογῶν διεμαρτυρήθην διὰ τὴν εἰς τὰς κωμοπόλεις Νεοχωρίου καὶ Νιάου γενομένην ἀδικίαν. Ὑποστηρίζω, ὅτι ὁ κ. Βασιλικὸς Ἐπίτροπος ὁ ἁδρῶς μισθοδοτούμενος ἵνα ἐξασφαλίσῃ τὰ δικαιώματα τῶν Θεσσαλῶν, ἀλλὰ νῦν ἐν Ἀθήναις ἀναπαυόμενος, ὡσεὶ ἀποπερατώσας τὸ ἔργον του, δὲν ἐφρόντισε νὰ ἐξασφαλίσῃ κἂν τὴν ἐνάσκησιν τοῦ ὑψίστου τῶν δικαιωμάτων εἰς τὴν ἐπαρχίαν Βόλου. Ἵνα μὴ ἀδικήσω δὲ τὸν Βασιλικὸν Ἐπίτροπον, ὀφείλω νὰ προσθέσω, ὅτι εἰς τοῦτο συνετέλεσε καὶ ὁ ἔπαρχος Βόλου, ὅστις, ὡς ἐκ τῆς πολυετοῦς ἐκεῖ διαμονῆς του, ὤφειλε νὰ λάβῃ ὅλα τὰ κατάλληλα μέτρα, ἵνα μὴ ὑποστῶσι τὸ ἀδίκημα τοῦτο οἱ ἐκλογεῖς. Φαίνεται ὅμως, ὅτι ὄχι μόνον ἀνικανότης εἰς τοῦτο ἔλαβε χώραν, ἀλλὰ καὶ σκοπιμότης· καὶ ἡ σκοπιμότης αὕτη ἐξεδηλώθη ἀπροκαλύπτως, ὅταν προσδιωρίσθη τὸ ἰδιαίτερον ἐκλογικὸν τμῆμα διὰ τὸν ἄνω Βόλον, μίαν μόλις ὥραν ἀπέχον ἀπὸ τὸν κάτω Βόλον, ἀκριβῶς καθ’ ἣν ἐποχὴν ὁ ὑποψήφιος βουλευτὴς Βόλου κ. Τσεκατούρης, ὅστις ἐκεῖ κυρίως ἔχει τὴν ἐπιῤῥοήν του, ἔδωκε λόγον πίστεως εἰς τὴν Κυβέρνησιν, παρελείφθη δὲ τὸ τμῆμα Νεοχωρίου, τὸ ὁποῖον ἀπεῖχε δύο ἕως δύο καὶ ἡμίσειαν ὥρας ἀπὸ τῆς ἕδρας τοῦ ἐκλογικοῦ τμήματος Μηλεῶν. Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι οἱ Νεοχωρῖται ἀδίκως ἀπεκλείσθησαν νὰ ἐνασκήσωσι τὰ δικαιώματά των, καὶ διότι δὲν ἠδύναντο νὰ μεταβῶσιν εἰς Μηλέας, λόγῳ τῆς ἀποστάσεως, καὶ διότι ὑπῆρχε χειμὼν δριμὺς καὶ χιὼν ἐστρωμένη, ἡ δὲ ὁδὸς δύσβατος· ἄλλως δὲ ἡ πληθὺς τῶν ἐκλογέων τοῦ τμήματος ἦτο τοιαύτη, ὥστε δὲν θὰ προελάμβανον νὰ ψηφοφορήσωσιν ὅλοι, καὶ μάλιστα ἐν καιρῷ χειμῶνος, ὅτε αἱ ἡμέραι εἶναι μικραί· ἐγώ, ὅστις μετέβην ἐν Βόλῳ 13 μόνον ἡμέρας πρὸ τῶν ἐκλογῶν, καὶ δὲν ἠδυνήθην νὰ ἐπισκεφθῶ τὰ λοιπὰ μέρη, συνέπεσεν ὅμως νὰ μεταβῶ εἰς Νεοχώριον καὶ νὰ ἀντιληφθῶ ὁ ἴδιος περὶ ὅλων αὐτῶν, περὶ τῶν ὁποίων σᾶς βεβαιῶ. Ἐπειδή, ἀρχίσας τὸν λόγον, ὑπεσχέθην νὰ μὴ σᾶς ἐπασχολήσω πολύ, θεωρῶ περιττὸν νὰ σᾶς εἴπω περισσότερα. Καταλήγω λοιπὸν εἰς τὸ συμπέρασμα τῆς ἀκυρώσεως τοῦ τμήματος Μηλεῶν.

§13ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Ποία εἶναι ἡ συνέπεια τῆς ἀκυρώσεως τοῦ τμήματος αὐτοῦ;

§14ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἐπηρεάζει ὅλους τοὺς ἐπιτυχόντας.

§15ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ὄχι, δὲν ἐπηρεάζει ὅλους.

§16ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Δὲν μ’ ἐνδιαφέρει τίνας ἐπηρεάζει ἡ ἀκύρωσις τοῦ τμήματος, καὶ τίνας δὲν ἐπηρεάζει. Ἐγὼ ἐπιδιώκω νὰ ψηφοφορήσωσιν οἱ ἀποκλεισθέντες ἐκλογεῖς Νεοχωρίου καὶ Νιάου.

§17ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Ἐν τούτοις δὲν βλάπτει τοὺς ἐπιτυχόντας ἡ ἀκύρωσις τοῦ τμήματος;

§18ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἐπηρεάζει τὸ ἀποτέλεσμα ὅλων, σᾶς εἶπον.

§19ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Τοῦτο θέλω νὰ μάθω, ὡς πρὸς τίνας ἐπηρεάζει;

§20ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Δὲν μ’ ἐνδιαφέρει, σᾶς ἐπαναλαμβάνω. Σᾶς δίδω ἐδῶ τὸν φάκελλον, καὶ κάμετε τοὺς ὑπολογισμούς σας.

§21ΠΟΛΛΟΙ. Εἶναι περιττόν.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τις ἄλλος τὸν λόγον;

§23ΠΟΛΛΟΙ. Ὂχι.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπόν, κύριοι, προτείνω νέαν πρότασιν περὶ τῆς ἀκυρώσεως τοῦ τμήματος Μηλεῶν. Ὑποστηρίζει κανεὶς ἄλλος τὴν γνώμην αὐτήν;

§25ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀκύρωσιν τοῦ τμήματος Μηλεῶν νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι.) Ἀπεῤῥίφθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς Βόλου νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι.) Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς Βόλου, καὶ ἀνεγνώρισε νομίμους βουλευτὰς τοὺς κ. κ. Ἰω. Καρτάλην, Ν. Γεωργιάδην, Γ. Φιλάρετον. Ἱερώνυμον Κασσαβέτην, Ν. Κουκουσλῆν καὶ Ἀπόστολον Φρόλιμον. (Ἐπικυροῦται ἐπίσης δι’ ἀναστάσεως καὶ ἡ ἐκλογὴ Βονίτσης, καὶ ἀναγνωρίζονται νόμιμοι βουλευταὶ οἱ κ. κ. Κ. Γρίβας, Τατσ. Μαυρομμάτης καὶ Ἀντ. Βάλβης.)

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐκλογὴ Γόρτυνος. (Ἀναγινώσκεται τὸ συμπέρασμα τῆς ἐκθέσεως.)

§28ΠΑΛΑΜΙΔΗΣ. Κύριοι βουλευταὶ, καὶ ἐνώπιον τοῦ Τμήματος ὑπεστήριξα, καὶ ἐνώπιον τοῦ σεβαστοῦ τούτου Σώματος ἐπαναλαμβάνω, ὅτι τὸ ζήτημα τῶν ἐκλογῶν καὶ τῶν ἐξελέγξεων αὐτῶν εἶναι ζήτημα καθαρῶς ἐπαρχιακόν. Τὸ ζήτημα τῶν ἐκλογῶν δὲν ἀφορᾷ πρόσωπα, ἀφορᾷ τὰ ἐπαρχίας, διότι περὶ τῶν ἀντιπροσώπων αὐτῶν πρόκειται. Λοιπὸν, ἐὰν θέλητε τὸ Κοινοβούλιον νὰ ἦναι σεβαστὸν, ἂν θέλητε νὰ ὑπάρχῃ ἁρμονία μεταξὺ Κυβερνήσεως καὶ ἔθνους πρέπει νὰ φροντίσητε, ὅπως ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ τούτῳ ἐπικάθηται ἡ καθαρὰ καὶ ἀνεπηρέαστος θέλησις τοῦ ἔθνους. Δύω εἶναι, κύριοι, τὰ μέσα, διὰ τῶν ὁποίων ἐπηρεάζεται ἡ θέλησις τοῦ ἔθνους, ἡ βία καὶ ἡ διαφθορά. Καὶ τὸ μὲν σύστημα τῆς βίας πρὸ πολλοῦ καὶ ἀπεδοκιμάσθη καὶ σχεδὸν ἐξέλιπεν ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα. Ἀλλ’ ἐνῷ ἀπεδοκιμάσθη καὶ ἐξέλιπεν, ἐν Γορτυνίᾳ, δύναμαι νὰ εἴπω, ὅτι ἀμφότερα τὰ συστήματα ἐξησκήθησαν κατὰ τὴν προκειμένην ἐκλογήν. Ἡ Γορτυνία, κύριοι, εἶναι μία ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν, ἡ ὁποία ἔλαβε σπουδαῖον μέρος κατὰ τὸν ἱερὸν ἀγῶνα, ἔλαβε μάλιστα μεταξὺ τῶν πρώτων τὸ μέρος αὐτό. Ἀλλὰ γνωρίζετε, ὅτι, ὁσάκις εἴτε ἔθνη, εἴτε ἄτομα ἀναλαμβάνουσιν ἕνα ἀγῶνα, καὶ νικῶσι, σκοπὸν ἔχουν μίαν ἰδέαν, τὴν μεταβολὴν τῆς καταστάσεώς των. Δυστυχῶς διὰ τὴν Γορτυνίαν ἡ μεταβολὴ οὐ μόνον δὲν ἐπέφερε καλλιτέραν κατάστασιν, ἀλλ’ ἐχειροτέρευσεν αὐτήν. Ἀπὸ τῆς ἑλληνικῆς παλιγγενεσίας, ἀφ’ ὅτου τὸ ἔθνος ἡμῶν ἠλευθερώθη, ἡ Γορτυνία ὑπέπεσεν εἰς χειροτέραν κατάστασιν. Καὶ ἄρχομαι πρῶτον ἀπὸ τῶν μέσων τῆς συγκοινωνίας. Ἐν Γορτυνίᾳ, κύριοι, ὄχι μόνον δὲν ἐγένετο καμμία ὁδὸς, ἀλλὰ καὶ ἂν ὑπῆρχε γέφυρά τις ἢ ὁδὸς, κατεστράφη ἀπὸ τὴν πολυχρονιότητα, τὸ δὲ σχῆμα τῆς χώρας εἶναι τοιοῦτον, ὁποῖον ἦτο μετὰ τὸ πέρας τοῦ κατακλυσμοῦ. Ἀλλ’ ἴσως τὸ ζήτημα τῆς συγκοινωνίας δὲν θεωρηθῇ τῆς πρώτης ἀνάγκης διὰ τὸν λαὸν ἐκεῖνον. Τουναντίον, ἴσως θὰ μοὶ εἴπητε, ὅτι θὰ ἔχῃ ἄλλα μέσα συγκοινωνίας, ἤτοι τὴν ταχυδρομικὴν συγκοινωνίαν. Ἡ Γορτυνία, κύριοι, ἐνῷ ἀποτελεῖται ἀπὸ 14 δήμους, τῶν ὁποίων οἱ πλεῖστοι εἶναι 2ας τάξεως, δὲν ἔχει παρὰ μόνον 4 ταχυδρομεῖα, Καρυταίνης, Στεμνίτσης, Δημητσάνης καὶ Βυτίνης. Ἀλλὰ εἰ τὰ ταχυδρομεῖα αὐτὰ ὑπάρχουσι τοὐλάχιστον ταχυδρομικοὶ ἐπιστάται; δύνανται νὰ λαμβάνωσιν ἐλευθέρως οἱ πολῖται τῆς Γορτυνίας τὰς ἐπιστολάς των; δύνανται νὰ μανθάνωσι τί συμβαίνει εἰς τὰς πολιτείας; Καὶ ἄλλοτε, ἂν ἐνθυμῆσθε, κύριοι, σᾶς ἀνέπτυξα ἐν τῷ Τμήματι, ὅτι ἡ Γορτυνία ἔχει πλήρη ἀποκλεισμὸν, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα αὐτό· ὁσάκις ἡ μία ἢ ἡ ἑτέρα μερὶς ἴσχυε, διώριζε ταχυδρομικοὺς ἐπιστάτας ἐκείνους, οἵτινες ἦσαν τυφλὰ ὄργανα τῆς φατρίας, καὶ τοὺς διώριζεν ἡ μία φατρία, διὰ νὰ ἀποκλείσῃ τὴν ἑτέραν. Καὶ ἄλλοτε, κύριοι, ἐνώπιον τοῦ Τμήματος κατὰ τὴν συμπληρωτικὴν ἐκλογὴν, τὴν γενομένην τὸν Μάϊον τοῦ 1880, ἔλαβον ἀφορμὴν ν’ ἀναπτύξω τὸ ζήτημα τῆς συγκοινωνίας, καὶ ἀπέδειξα, ὅτι, ὁσάκις στέλλεται ἐπιστολὴ, ἀφορῶσα πολιτικὰ ἀντικείμενα, ἡ ἐπιστολὴ αὕτη παραπέμπεται εἰς τὰ ἀρχεῖα καὶ οὐδέποτε εἶναι δυνατὸν νὰ δοθῇ εἰς ἐκεῖνον πρὸς τὸν ὁποῖον ἀπευθύνεται· καὶ τοῦτο, ἐὰν ἡ ἐπιστολὴ εἶναι πολιτική· ἐὰν δὲ ἡ ἐπιστολὴ ἀφορᾷ εἰς οἰκογενειακὰ, ἡ ἐπιστολὴ αὕτη ἀναγινώσκεται ἐν πρώτοις ἀπὸ τὸν ταχυδρομικὸν ἐπιστάτην, κατόπιν ἀπὸ τοὺς περὶ αὐτὸν καὶ κατόπιν ἀπὸ τὸ κόμμα, καὶ ἐὰν δὲν ἀφορᾷ τίποτε ἐνδιαφέρον, μετὰ μῆνα μόλις καταντᾷ νὰ περιέλθῃ εἰς τὴν οἰκογένειαν, πρὸς τὴν ὁποίαν διευθύνεται. Τοῦτο συμβαίνει εἰς τοὺς δήμους, εἰς τοὺς ὁποίους ὑπάρχει ταχυδρομεῖον. Ἀλλ’ εἰς τοὺς ἄλλους δήμους δὲν ὑπάρχει κανὲν ταχυδρομεῖον· θὰ μοὶ εἴπητε, ὅτι εἶναι οἱ δήμαρχοι, οἱ ὁποῖοι ἀναπληροῦν τοὺς ταχυδρομικοὺς ἐπιστάτας· ἀλλὰ γνωρίζετε ἐν Ἑλλάδι, πῶς οἱ δήμαρχοι ἐκπληροῦν τὸ καθῆκόν των. Ἐὰν δὲ, καθὼς ἀναγινώσκομεν περὶ τῶν πεπολιτισμένων χωρῶν, μετὰ τὴν ἐκκλησίαν καὶ τὸ σχολεῖον, τὸ ταχυδρομεῖον εἶναι ἀπολύτως ἀναγκαῖον διὰ πᾶσαν πεπολιτισμένην χώραν, φαντασθῆτε εἰς ποίαν κατάστασιν εὑρίσκεται ἡ Γορτυνία, ἡ ὁποία, μετὰ 50 ἐτῶν ἐλεύθερον βίον, δὲν κατώρθωσε νὰ ἔχῃ οὔτε ἓν ταχυδρομεῖον. Ἀλλ’ ἐὰν, κύριοι τὸ κακὸν περιωρίζετο ἕως ἐδῶ, ἐὰν οἱ Γορτύνιοι ἐστεροῦντο τῶν μέσων μόνον τῆς συγκοινωνίας, ἐὰν οἱ Γορτύνιοι, μ’ ὅλον ὅτι κατ’ ἔτος πληρώνουσι φόρον ὁδοποιΐας, καὶ οὐδέποτε βλέπουσιν οὔτε νὰ χαραχθῇ μία ὁδὸς, ἐὰν, λέγω, οἱ Γορτύνιοι εἶχον αὐτὸ μόνον τὸ κακὸν, θὰ ἦσαν εὐτυχεῖς· ἀλλὰ ἐν τῷ ἀποκλεισμῷ, εἰς τὸν ὁποῖον διατελοῦσιν οἱ Γορτύνιοι, ὑποφέρουσι τὰ πάνδεινα. Ἀφ’ ὅτου ἀνεγράφη εἰς τὸ Σύνταγμα, εἰς τὴν διατετυπωμένην αὐτὴν θέλησιν τοῦ ἔθνους, ὅτι ἡ οἰκία τοῦ πολίτου εἶναι ἄσυλον, ἔκτοτε εἰς τὴν Γορτυνίαν οἱ χωροφύλακες, ὡς ἄλλοι Κιρκάσιοι, ἀπὸ τῆς μιᾶς οἰκίας εἰσέρχονται καὶ ἐκ τῆς ἄλλης ἐξέρχονται, ἀφανίζοντες πᾶν τὸ προστυχόν. Βεβαίως αὐτὸ καταντᾷ ἀπίστευτον, ὅπως σήμερον ἐκθέτω ἐνώπιόν σας· ἀλλ’ ἐὰν εἴχετε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ὄχι πρὸ πολλοῦ, ἀλλὰ μόλις πρὸ 4 ἢ 5 μηνῶν, ὅτε ἐγὼ αὐτὸς ὁ ἴδιος περιώδευα εἰς Γορτυνίαν κατὰ τὸν παρελθόντα Αὔγουστον καὶ ἀντελήφθην ἰδίοις ὄμμασιν, ὅτι ἀποσπάσματα εἰσήρχοντο ἀπὸ οἰκίας εἰς οἰκίαν καὶ ἔβαλλον πῦρ νὰ τὰς κατακαύσουν, καταδιώκοντες δῆθεν εἴτε φυγοδίκους, εἴτε ἐπιστράτους, εἴτε ὀφειλέτας, δὲν δύνασθε παρὰ νὰ συμμαρτυρήσητε μαζῇ μου, ὅτι ἡ Γορτυνία εἶναι εἰς χειροτέραν κατάστασιν παρ’ ὅτι ἐπὶ Τουρκία· διότι ἐπὶ Τουρκίας, κύριοι, ἐπλήρονεν ὅ,τι ἐπλήρωνεν ὁ πολίτης, ὁ ῥαγιᾶς, ἐν τούτοις δὲν ἔτρεχε τὸν κίνδυνον νὰ βλέπῃ καταστρεφόμενα ἐνώπιον τῶν ὀφθαλμῶν του τὴν περιουσίαν του, τὴν τιμήν του. Δὲν εἶναι δύω μῆνες, ὁπόταν παρευρέθην εἰς τὸ Στρατοδικεῖον διὰ φοβερὰν πρᾶξιν, ἡ ὁποία ἔλαβε χώραν εἰς τὴν Γορτυνίαν ἤτοι ἀπόσπασμα, εὑρισκόμενον ἐν Ὀρχομενῷ τῆς Μαντινείας, χωρὶς νὰ ἔχῃ κανένα λόγον νὰ μεταβῇ εἰς Γορτυνίαν, ἐπειδὴ ἐγνώριζεν, ὅτι ἡ ἐπαρχία αὕτη εἶναι ἐγκαταλελειμμένη εἰς τὴν τύχην της, μετέβη ἀπὸ τοῦ Ὀρχομενοῦ εἰς τὴν Καμινίτσαν, χωρίον τῆς Γορτυνίας, μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ λαφυραγωγήσῃ ἕνα ἱερέα, Παππασταύρου, χωρὶς νὰ ἔχῃ καμμίαν διαταγὴν, καὶ ἀφοῦ εἶναι ἐκτὸς τῆς δικαιοδοσίας του τὸ ἀπόσπασμα ἔλαβεν ἓν ἐρίφιον, ἐπειδὴ δὲ ὁ ἱερεὺς ἠθέλησε ν’ ἀντιστῇ, ἐφόνευσε τὸν ἱερέα, καὶ ἀφοῦ τὸν ἐφόνευσαν, ἀνεχώρησαν ἅπαντες. Τυχαίως πρὸ τῶν ἐκλογῶν συνέπεσε νὰ εὑρεθῶ εἰς τὸ Στρατοδικεῖον, ὅταν ἐδικάζετο αὐτὴ ἡ ὑπόθεσις.

§29ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἤδη πρόκειται περὶ τῶν ἐκλογῶν· τί τὰ θέλετε αὐτά; Μ’ ἐνδιαφέρουν ὅσα λέγετε, ἀλλὰ δὲν εἶναι τῆς ὥρας.

§30ΠΑΛΑΜΙΔΗΣ. Ἐνδιαφέρουν οὐ μόνον τὸν ἀξιότιμον βουλευτὴν Ἄρτης, ἀλλ’ ὅλους τοὺς ἀξιοτίμους βουλευτὰς τῶν νέων ἐπαρχιῶν· διότι, ἂν αὐτὰ διαδραματίζωνται εἰς τὰς παλαιὰς ἐπαρχίας, φαντασθῆτε τί γίνεται εἰς τὰς νέας, αἵτινες δὲν ἔλαβον ἀκόμη τὴν δέουσαν προστασίαν. Λοιπὸν, ἐνῷ ἡ Γορτυνία διετέλει εἰς τοιαύτην κατάστασιν, διελύθη ἡ Βουλὴ, καὶ οἱ πολιτευόμενοι τῆς ἐπαρχίας προέβησαν εἰς συνδυασμούς. Καὶ κατ’ ἀρχὰς ὁ κ. Δηλιγιάννης, εἷς ἐκ τῶν πολιτευομένων ἀρχηγῶν τῆς ἐπαρχίας, ἅμα τῇ διαλύσει τῆς Βουλῆς, ἀμέσως ἀνεχώρησεν εἰς τὴν ἐπαρχίαν, οἱ δὲ κυβερνητικοὶ, ὁ κ. Ἀθανασιάδης μετὰ τοῦ κ. Βαλαβάνη, ἔμειναν εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ εὑρίσκοντο εἰς διαπραγματεύσεις μετὰ τοῦ κ. Νικολοπούλου. Ἐν Γορτυνίᾳ ὑπάρχουν τρία κόμματα, ἓν τοῦ κ. Δηλιγιάννη, ἓν τοῦ κ. Νικολοπούλου, καὶ τὸ τρίτον τὸ κόμμα τοῦ μακαρίτου Πλαπούτα, τὸ ὁποῖον μετὰ τὸν θάνατον αὐτοῦ συνεργάζεται μαζῇ μου. Μετὰ τὴν ἀναχώρησιν τοῦ κ. Δηλιγιάννη, ὁ κ. Ἀθανασιάδης μετὰ τοῦ κ. Βαλαβάνη διεπραγματεύετο νὰ συμπράξῃ μετὰ τοῦ κ. Νικολοπούλου, καὶ ἔφθασαν εἰς ἓν σημεῖον, ἀλλ’ ἐνῷ ὁ κ. Βαλαβάνης ἀνεχώρησε μετὰ τοῦ κ. Νικολοπούλου καὶ μετέβησαν εἰς Τρίπολιν, ἐκεῖ, ἐν Τριπόλει, διεσπάσθη ὁ συνδυασμός, καὶ κατόπιν ἐμάθομεν, ὅτι, συνενοηθέντες διὰ τοῦ τηλεγράφου, συνεδυάσθησαν μετὰ τοῦ κ. Δηλιγιάννη, ὅστις, ὅταν μετέβη εἰς Καρύταιναν, ῥητῶς ἀπεδοκίμασε καὶ τὸν κ. Ἀθανασιάδην καὶ τὸν κ. Βαλαβάνην. Ὁ λόγος τοῦ συνδυασμοῦ ἦτο ἄγνωστος, ἀφοῦ ὅμως ἀπετελέσθη, ἀνεχώρησα καὶ ἐγὼ εἰς τὴν ἐπαρχίαν διὰ Τριπόλεως, ὅπου ἔμαθον τὰ γενόμενα, καὶ οἱ φίλοι μου μὲ προέτρεψαν νὰ μεταβῶ εἰς Δημητσάναν, τὴν πρωτεύουσαν τῆς ἐπαρχίας, ὅπου εὑρίσκοντο συγκεντρωμένοι οἱ κομματάρχαι, ἵνα φροντίσω καὶ ἐγὼ περὶ τῆς ἐκλογῆς μου. Ἐπειδὴ ὅμως ἀνέκαθεν καὶ τὸ πρόγραμμά μου καὶ αἱ ἀρχαί μου ἦσαν νὰ λείψῃ τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ἐδέσποζεν εἰς τὴν Γορτυνίαν, ἤτοι τὸ νὰ ἐπιβάλλωνται οἱ συνδυασμοὶ ἀπὸ τὰς Ἀθήνας καὶ οἱ βουλευταί, ἀντὶ νὰ ἐκλέγωνται ἀπὸ τὸν λαὸν, νὰ διορίζωνται ἐξ Ἀθηνῶν, ἀμέσως ἔγραψα εἰς ὅλους τοὺς φίλους ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ, νὰ συγκεντρωθοῦν εἰς Δημητσάναν, καὶ αὐτοὶ νὰ σκεφθοῦν καὶ ἀποτελέσουν τὸν συνδυασμὸν τῆς Γορτυνίας. Καὶ πράγματι, πρὶν φθάσω εἰς Δημητσάναν, οἱ Τρικολώνιοι, οἱ κάτοικοι τοῦ δήμου Στεμνίτσης, 55 ἐκ τῶν καλλιτέρων τάξεων, μὲ συνώδευσαν μέχρι Δημητσάνης, ὅπου εὕρομεν καὶ τοὺς ἄλλους. Ἐκεῖ ἐμάθομεν, ὅτι κατηρτίσθη ἐπισήμως ὁ συνδυασμὸς ὁ κυβερνητικὸς, καὶ ἑπομένως δὲν ἔμενε παρὰ ὁ συνδυασμὸς τοῦ κ. Νικολοπούλου καὶ ὁ συνδυασμὸς τοῦ τρίτου κόμματος. Ἐνῷ λοιπὸν τὰ πράγματα εὑρίσκοντο εἰς τοιαύτην κατάστασιν, ἐπέμενα νὰ σχηματισθῇ τρίτος συνδυασμὸς, ὁ ὁποῖος νὰ μὴ συμπεριλαμβάνῃ κανένα ἐκ τῶν παλαιῶν, διότι γνωρίζω, ὅτι τὸ πνεῦμα τῆς ἐπαρχίας ἦτο πολὺ νεωτεριστικὸν, ἕνεκα τῶν λόγων, τοὺς ὁποίους ἐν περιλήψει σᾶς ἐξέθηκα. Ὁμολογουμένως ἐπροσπάθησαν οἱ φίλοι μου νὰ ἀποτελέσουν ἴδιον συνδυασμὸν, ἀλλ’ ἐπειδὴ τὰ μέσα τὰ κυβερνητικὰ ἦσαν ἄφθονα, ἐπειδὴ συνεδέθησαν ἀντίθετα στοιχεῖα, μόνον πρὸς ἐπιτυχίαν, μοὶ ἐπέβαλον τὸν συνδυασμὸν μετὰ τοῦ κ. Νικολοπούλου. Ἀμέσως δὲ ἐδημοσίευσα τὸ σχετικὸν πρόγραμμα, διὰ νὰ γνωρίζῃ ὁ λαὸς περὶ τίνος πρόκειται. Ἰδοὺ τὸ πρόγραμμά μου. (Ἀναγινώσκει τὸ πρόγραμμα.) Οὕτω λοιπὸν διὰ τῆς θελήσεως τῆς ἐπαρχίας κατηρτίσθη ὁ συνδυασμός μου μετὰ τοῦ κ. Νικολοπούλου, καὶ μετὰ ταῦτα πάντες οἱ ὑποψήφιοι συνεκεντρώθημεν εἰς τὴν Δημητσάναν, ἐξ ἧς μετέβημεν εἰς τὸν δῆμον τῆς Ἡραίας, ἵνα περιοδεύσωμεν τὴν ἐπαρχίαν. Μόλις ἐφθάσαμεν ἐκεῖ, ὅπου μᾶς ὑπεδέχθησαν πονηγυρικῶς, καὶ ἐμείναμεν ἐπὶ μίαν ἑσπέραν, καὶ ἐπρόκειτο νὰ ἔλθουν οἱ κάτοικοι τοῦ δήμου, ἵνα τοῖς ὁμιλήσωμεν, στρατιωτικὸν ἀπόσπασμα ἐκ 15 στρατιωτῶν, τῶν πλείστων ἐκ τῆς ἐπαρχίας, μᾶς ἐπολιόρκησεν ἐν τῇ οἰκίᾳ τοῦ δημάρχου. Ἠναγκάσθημεν λοιπὸν ἀμέσως μετὰ τοῦ κ. Νικολοπούλου νὰ ἀπευθυνθῶμεν πρὸς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ ἐπέμψαμεν τὸ ἑξῆς τηλεγράφημα. (Ἀναγινώσκει.) Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ἔχων ὑπ’ ὄψιν τὰς ἐκλογὰς τοῦ Βάλτου, οὐδὲ τὴν ἐλαχίστην ἔδωκεν εἰς αὐτὸ προσοχὴν, καὶ οἱ στρατιῶται ἐξηκολούθουν πολιορκοῦντες ἡμᾶς μέχρι τῆς 10ης τῆς ἑπομένης ἡμέρας, ὅτε οἱ χωρικοὶ τοῦ δήμου Ἡραίας ἔβλεπον, ὅτι εἶναι αὐτοὶ οἱ ὑποψήφιοι πολιορκούμενοι καὶ οὐχὶ οἱ ἐκλογεῖς φαντασθῆτε λοιπὸν εἰς ποίαν θέσιν εὑρέθησαν καὶ εἰς ποίαν ἀπελπισίαν. Συνάμα μὲ τὸ πρὸς τὸ ὑπουργεῖον τηλεγράφημα, εἷς ἐκ τῶν συνοδευόντων ἡμᾶς ὑπέβαλεν αἴτησιν εἰς τὸν ἔπαρχον περὶ διαλύσεως τοῦ ἀποσπάσματος, τὴν ἑξῆς. (Ἀναγινώσκει τὴν αἴτησιν.) Ἀλλ’ οὔτε ὁ ἔπαρχος ἔδωκε προσοχὴν εἰς τὴν αἴτησιν αὐτήν. Ἀφοῦ, κύριοι, ἤρχισαν οὕτω τὰς ἐπιδείξεις, κατόπιν, ὅπου εὑρίσκετο ἐπίστρατος, καὶ λόγον ἔχων ἐξαιρέσεως, ἐκ τῆς μερίδος τῆς ἰδικῆς μας, κατεδιώκετο καὶ συνελαμβάνετο κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν· καὶ δὴ ἐν Ἡραίᾳ συνελήφθη ὁ Γεώργιος Βαρυμπόπης, εἰς τὸν δῆμον Τρικολώνων ἐστάλη ἀπόσπασμα καὶ χωροφύλακες διὰ νὰ καταπτοήσουν τοὺς ψηφοφόρους μας οἱ δὲ εἰσπράκτορες τοῦ δημοσίου μετὰ δυνάμεως ἱκανῆς περιεφέροντο καθ’ ὅλην τὴν ἐπαρχίαν. Καὶ αὐτὸ εἶναι τὸ σύστημα τοῦ ἀποκλεισμοῦ τοῦ βιαίου, ὁ ὁποῖος ἐνεργήθη. Ὅσον ἀφορᾷ δὲ τὰ μέσα τῆς διαφθορᾶς, εἶναι τοιαῦτα, ὥστε δὲν ἠδύναντο παρὰ νὰ φέρωσι τὸ ἀποτέλεσμα, τὸ ὁποῖον ἐπέφερον, ἤτοι ν’ ἀποτύχῃ ὁλόκληρος ὁ ἰδικός μας συνδυασμὸς, ἐκτὸς ἐμοῦ, καὶ νὰ ἐπιτύχῃ ὁ ἀντίθετος. Ἡ Γορτυνία, ἕνεκα τῆς ἐλλείψεως συγκοινωνίας, εὑρίσκεται, ὅπως καὶ κάθε ἄλλος λαὸς ἤθελεν εὑρεθῆ, εἰς τοιαύτην μανίαν ὡς πρὸς τὴν συγκοινωνίαν, ὥστε καὶ καθ’ ὕπνον ἂν φαντασθῇ ὁδοὺς ἢ γεφύρας, δὲν δύναται ἢ νὰ θυσιάσῃ τὸ πᾶν ὑπὲρ ἐκείνου, ὁ ὁποῖος τὸ προκαλεῖ. Τὴν Γορτυνίαν, κύριοι, διασχίζουσι τρεῖς ποταμοὶ, ὁ Λάδων, ὁ Ἐρύμανθος καὶ ὁ Ἀλφειὸς, ἀλλ’ ὁ μόνος ποταμὸς, ὁ ὁποῖος ἔχει ἀνάγκην γεφύρας, εἶναι ὁ Ἀλφειὸς, διότι δι’ αὐτοῦ διέρχονται οἱ μεταβαίνοντες εἰς τὰς ἄλλας ἐπαρχίας. Τὰ τρία τέταρτα, κύριοι, τῶν ὀρεινῶν κατοίκων τῆς Γορτυνίας ἔχουν ἀποκατασταθῆ ἐν Πύργῳ τῆς Ἠλείας, ὅπου ἔχουν τὰ κτήματά των καὶ εἶναι ἠναγκασμένοι δὶς τοῦ ἔτους νὰ μεταβαίνουν εἰς τὴν Ἠλείαν, καὶ νὰ διέρχωνται τὸν ποταμὸν ἐκεῖνον, τὸν ἀδιάβατον καὶ κατὰ τὸ θέρος, πολὺ δὲ περισσότερον κατὰ τὸν χειμῶνα. Ἐν τούτοις ἀπὸ τοῦ 1869 διακωμῳδεῖται ὁ λαὸς, ὅτι θὰ γεφυρωθῇ ὁ Ἀλφειὸς, καὶ μέχρι τοῦ 1882 δὲν κατωρθώθη· ἐν ἔτει μόνον 1879, ἀφοῦ εἴδομεν, ὅτι κατεστρέφοντο καὶ ἐπνίγοντο οἱ Γορτύνιοι, ἠναγκάσθημεν νὰ φροντίσωμεν διὰ συνεισφορᾶς νὰ κάμωμεν αὐτὴν τὴν γέφυραν, καὶ τότε μετὰ τοῦ ἐμπόρου κ. Ἀποστολοπούλου ἠναγκάσθην νὰ ὑποβάλω ἀναφορὰν πρὸς τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον, καὶ ζητήσω, ὅπως χορηγηθῇ ἡ κατασκευὴ διὰ μετοχῶν τῆς γεφύρας ἐκείνης, καὶ ἐκ τῶν διοδίων νὰ καλυφθῇ τὸ κεφάλαιον, τὸ ὁποῖον θὰ δαπανηθῇ. Ἡ ἀναφορὰ ἐκείνη ἔκτοτε ἔμεινεν εἰς τὰ ἀρχεῖα τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ ἠξεύρετε τί μᾶς ἀπήντων οἱ ὑπάλληλοι ὁσάκις ἠρωτῶμεν περὶ τῆς τύχης της; «Ἀφοῦ ἐπὶ 30 ἔτη ἡ ἐπαρχία συνείθισε νὰ διέρχηται τὸν ποταμὸν, δὲν ἔχει ἀνάγκην τῆς γεφύρας.» Ἀλλ’ ὅτε ἐφέτος ὁ κ. Ἀθανασιάδης ἔλαβε μέρος εἰς τὴν Κυβέρνησιν τοῦ κ. Κουμουνδούρου, ἀπὸ τοῦ παρελθόντος Αὐγούστου ἐγκύκλιοι ἐπὶ ἐγκυκλίων διενεμήθησαν ἀνὰ πᾶσαν τὴν ἐπαρχίαν καὶ ἀνεγινώσκοντο ἐπ’ ἐκκλησίαις, ὅτι ἡ κατασκευὴ τῆς γεφύρας ἐκτίθεται εἰς δημοπρασίαν, καὶ ὅτι πρόκειται νὰ κατασκευασθῇ ὁριστικῶς καὶ ἀμετακλήτως· καὶ πράγματι ἐξῆλθεν εἰς δημοπρασίαν καὶ κατεκυρώθη ἐπ’ ὀνόματι ἐργολάβου τινὸς ἐκ Τριπόλεως, ἀλλὰ μόλις κατεκυρώθη, καμμία ἐργασία δὲν εἶχεν ἀρχίσει κατὰ τὰς παραμονὰς ὅμως τῶν ἐκλογῶν ἐφάνησαν ἐργάται συσσωρεύοντες λίθους εἰς τὰς ὄχθας τοῦ ποταμοῦ, ἵνα φανῇ, ὅτι ἡ γέφυρα πρόκειται νὰ οἰκοδομηθῇ. Ἐννοεῖται ὁποίαν μεταβολὴν ἐπέφερεν εἰς τὰ πνεύματα τῶν κατοίκων, ἰδίως τῶν δήμων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκοντο παρὰ τὸν ποταμὸν, καὶ ἰδίως εἰς τοὺς δήμους Κλείτορος, Τροπαίων, Τευθίδος καὶ Νυμφασίας. Ἀλλὰ πλὴν τῆς γεφύρας, κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν, ἐντὸς τοῦ Δεκεμβρίου, ἡ Κυβέρνησις ἐξέδωκε δύω Διατάγματα, δι’ ὧν συνίστα δύω εἰρηνοδικεῖα, τῶν ὁποίων εἶχον ἀπόλυτον ἀνάγκην, εἰς τὸν δῆμον Νυμφασίας καὶ εἰς τὸν δῆμον Τροπαίων. Ὁ δῆμος τῶν Τροπαίων, κύριοι, ὁ ὁποῖος εἶναι εἷς ἐκ τῶν πρώτων τῆς ἐπαρχίας Γορτυνίας, εὑρίσκεται πλησίον τοῦ δήμου Τευθίδος, ὅπου ὑπάρχει εἰρηνοδικεῖον· ἀλλ’ ἐπειδὴ οἱ Τροπαιᾶται πιέζονται δεινῶς ὑπὸ τῶν Λαγκαδίων, εἶχον ἐπανειλημμένως ζητήσει ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν τὴν σύστασιν ἐν τῷ δήμῳ αὐτῶν εἰρηνοδικείου· ἡ αἴτησις αὐτῶν χρονολογεῖται πρὸ τοῦ 1881, ἐν τούτοις πρὶν διαλυθῇ ἡ Βουλὴ οὐδεμία ἀκρόασις ἐδίδετο. Εἶχον δὲ οἱ Τροπαιᾶται τοσοῦτον ἀγανακτήσει, ὥστε ἐν ἔτει 1879 οἱ μεταβαίνοντες Τροπαιᾶται εἰς Λαγκάδια χάριν ὑποθέσεών των εἶχον ῥίψει λίθον ἀναθέματος εἰς ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος δὲν ἐφρόντισε νὰ τοὺς συστήσῃ τὸ εἰρηνοδικεῖον, καὶ δι’ αὐτὸ ἐν ἔτει 1879 ὁ κ. Δηλιγιάννης εἶχε γράψει πρὸς αὐτοὺς ἐπιστολὴν, ὑποσχόμενος, ὅτι, ἅμα τῇ ἐπανόδῳ του, ἤθελε συστήσει τὸ εἰρηνοδικεῖον· ἐν τούτοις ἔκτοτε δὲν συνεστήθη· ἤδη δὲ, ἐνῷ ἐπρόκειτο νὰ ἐνεργηθῶσιν αἱ ἐκλογαί, ἐξεδόθη τὸ Διάταγμα πρὸς σύστασιν εἰρηνοδικείων οὐ μόνον εἰς τὸν δῆμον Νυμφασίας, ἀλλὰ καὶ εἰς τὸν δῆμον Τροπαίων. Τὰ Διατάγματα αὐτὰ δὲν ἐγνωστοποιήθησαν εἰς τοὺς δημότας Τροπαίων καὶ Νυμφασίας, ἀλλ’ ἐπ’ ἐκκλησίας οἱ ἱερεῖς, ἐνδεδυμένοι τὰ ἱερὰ ἄμφια, οὐ μόνον ἀνεκήρυξαν τὴν σύστασιν, ἀλλὰ καὶ ἀφώριζον καὶ ἀνεθεμάτιζον ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος δὲν ἤθελε ψηφίσει τὸν ὑπουργὸν, τὸν συστήσαντα αὐτά. Πλὴν τῶν εἰρηνοδικείων ἐσυστήθη καὶ σχολαρχεῖον εἰς τὸν δῆμον Ἐλευσῖνος, καὶ σχολεῖον δημοτικὸν εἰς τὸ χωρίον Γόρτυνος Ἰβραΐμη. Ἡ σύστασις, κύριοι, τῶν εἰρηνοδικείων καὶ τῶν σχολαρχείων καὶ τῆς γεφύρας τοσοῦτον ἐπέδρασεν εἰς τὸ πνεῦμα τοῦ λαοῦ ἐκείνου, ὥστε οὐ μόνον πεντακοσίους ψήφους, ὅσους ἐπλειονοψήφισεν ἀπὸ τὸν ἐπιλαχόντα ἐκ τοῦ ἡμετέρου συνδυασμοῦ, ἀλλὰ καὶ χιλιάδας ψήφων ἠδύνατο νὰ λάβῃ· καὶ ἀπόδειξις εἶναι, ὅτι ὁ κ. Ἀθανασιάδης, ὁ ὁποῖος εἶναι ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ὁ ὁποῖος οὔτε κατὰ τὴν ἐκλογὴν μετέβη εἰς τὴν Γόρτυνα, οὔτε πρὸ ἐτῶν ἔχει ἐπισκεφθῆ αὐτὴν, ἦλθε πρῶτος μεταξὺ τῶν ἐπιτυχόντων, διὰ μεγάλης πλειονοψηφίας. Διατί, κύριοι; Διότι ὁ λαὸς δὲν ἐψηφοφόρει πρόσωπα, ἀλλὰ τὰ μέσα τῆς συγκοινωνίας, τὰ εἰρηνοδικεῖα καὶ τὰ σχολεῖα καὶ τὰ ταχυδρομεῖα. Ἀλλ’ ἂν, κύριοι, ἀπελάμβανε τοὐλάχιστον καὶ πράγματι αὐτὰ τὰ μέσα ἡ Γορτυνία, θὰ ἦτο συγχωρητὸν ἡ Βουλὴ νὰ ἐπικυρώσῃ τὴν ἐκλογήν· δυστυχῶς ὅμως ὅλα ταῦτα ἦσαν μία φενάκη διὰ τὴν Γορτυνίαν, ἀπὸ ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι ἐπαναλαμβάνονται ἐπὶ πεντήκοντα ἔτη· διότι οὔτε ἡ γέφυρα ἐγένετο, οὔτε τὰ εἰρηνοδικεῖα συνεστήθησαν· τὰ δὲ ταχυδρομεῖα, κύριοι, τὰ ὁποῖα συνεστήθησαν εἰς τὴν Ἐλευσῖνα καὶ εἰς τὸν δῆμον Τευθίδος, συνεστήθησαν ἐπὶ τῇ ἀμοιβῇ δέκα δραχμῶν κατὰ μῆνα διὰ τὸν ταχυδρομικὸν ἐπιστάτην. Τίς, κύριοι, εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῇ τοιαύτην θέσιν, καὶ ἂν ἀκόμη στερῆται καὶ αὐτοῦ τοῦ ἐπιουσίου ἄρτου; Οὐδείς· καὶ διὰ τοῦτο ἀπὸ τῆς συστάσεως αὐτοῦ τὸ ταχυδρομεῖον ἐξακολουθεῖ νὰ διευθύνῃ ὁ δήμαρχος. Ἐν τούτοις, κύριοι, τὸ ἀποτέλεσμα ἐπῆλθε, ὁ λαὸς τῆς ἐπαρχίας Γορτυνίας δὲν ἐψήφισε κατὰ συνείδησιν, ἀλλὰ κατὰ πλάνην. Ἡ Βουλή, ἂν θέλῃ νὰ δώσῃ συνδρομὴν εἰς τὸν λαὸν αὐτὸν, ὁ ὁποῖος καὶ κατὰ τὴν μεγάλην ἐπανάστασιν ἠγωνίσθη καὶ ἤδη ἀκόμη ἀγωνίζεται, πρέπει νὰ συστήσῃ ἐπιτροπὴν, ἡ ὁποία νὰ μεταβῇ ἐπιτοπίως καὶ νὰ ἐξετάσῃ, ἂν πράγματι αὐτὰ τὰ μέσα τῆς Κυβερνήσεως ἐπέδρασαν εἰς τὴν θέλησιν τοῦ λαοῦ, καὶ μετὰ τὴν ἐξέτασιν τῆς ἐπιτροπῆς ἐκείνης ν’ ἀποφανθῇ ἂν ἦναι νόμιμοι οἱ ἐκλεχθέντες βουλευταὶ, καὶ ἐγὼ ἀκόμη· διότι ἡ Γορτυνία οὐδέποτε ἀφέθη ἐλευθέρα νὰ ἐκλέξῃ ἀντιπροσώπους. Ἂν λάβητε ὑπ’ ὄψιν τὴν ἱστορίαν τῶν ἐκλογῶν, θέλετε ἰδεῖ, ὅτι ἐν Γορτυνίᾳ οὐδέποτε ἐγένετο ἐλευθέρα ἐκλογή. Ἐν ἔτει 1865, ὅτε ὁ μακαρίτης Γενναῖος Κολοκοτρώνης ἀπεκλείσθη διὰ καλπονοθεύσεως ἐν Γορτυνίᾳ, ὑπέβαλεν εἰς τὸ Κοινοβούλιον ἀναφορὰν καὶ ἐζήτησε τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς· ἀλλὰ τὸ Κοινοβούλιον οὐδέποτε ἔδωκε προσοχήν. Ἐν ἔτει 1873 ἐπέτυχεν ὁλόκληρος ὁ συνδυασμὸς τοῦ Πλαπούτα, ἐναντίον τοῦ συνδυασμοῦ Νικολοπούλου καὶ Δηλιγιάννη· τότε δὲ τὸ Κοινοβούλιον ἠκύρωσεν οὐχὶ ὁλόκληρον τὴν ἐκλογὴν τῆς ἐπαρχίας, ἀλλὰ μόνον δύο δήμους. Ἕνεκα δὲ τῆς ἀκυρότητος τῆς περιωρισμένης, κατόπιν ἐπῆλθον ἀντίθετα ἀποτελέσματα. Ἰδοὺ τί λέγει ὁ κ. Κωνσταντᾶς, ὁ ὁποῖος ἐμελέτησε τὸ ζήτημα τότε. (Ἀναγινώσκει.) Ἐὰν, κύριοι, τὸ Κοινοβούλιον τοῦ 1865 ἀπεφάσισε νὰ δεχθῇ τὴν νενοθευμένην θέλησιν τῆς ἐπαρχίας Γορτυνίας, ἐὰν τὸ Κοινοβούλιον τοῦ 1873 ἀπεφάσισε τὰ αὐτὰ, ἐὰν τὸ Κοινοβούλιον τοῦ 1875, ὅτε ἐπέτυχεν ὁ Κωνστ. Πλαπούτας καὶ ὅτε μετέβημεν παρὰ τῷ προέδρῳ τῆς Κυβερνήσεως καὶ μᾶς ἐδήλωσεν, ὅτι δὲν δύναται ἢ νὰ ἀποβληθῇ, διότι εἶναι πολιτικὴ ἀνάγκη, ἀπεφάσισε τὸ αὐτὸ, τὸ Κοινοβούλιον, κύριοι, τοῦ 1882 πρέπει νὰ ἐπιδιώξῃ τὴν ἀρχὴν, τὴν ὁποίαν ἐπέδειξεν εἰς τὰς μέχρι τοῦδε ἐκλογάς. Ἐὰν, κύριοι, ἠκυρώθη ἡ ἐκλογὴ τοῦ Βάλτου διὰ στρατιωτικὰς ἐπεμβάσεις, ἐὰν ἠκυρώθη ἡ ἐκλογὴ τῆς Αἰγίνης καὶ τοῦ Ἀδάμαντος διὰ παρανομίας, ἡ ἐκλογὴ Γόρτυνος εἶναι κατὰ μείζονα λόγον ἀκυρωτέα, διότι ἐν αὐτῇ ὅλα ἔλαβον χώραν, καὶ ἀποκλεισμοὶ, καὶ μέσα διαφθορᾶς, καὶ στρατιωτικαὶ ἐπεμβάσεις. Λυποῦμαι, διότι τὸ Τμῆμα τὸ ἐξελέγξαν τὴν ἐκλογὴν, καί τοι τὸ ἐζητήσαμεν, δὲν ἐζήτησεν ἀπὸ τὰ ὑπουργεῖα τῶν Στρατιωτικῶν καὶ Ἐσωτερικῶν πόσαι ἀναστολαὶ ἔλαβον χώραν, πόσοι ἐπίστρατοι καὶ πόσοι χωροφύλακες ἔλαβον ἀδείας καὶ ἐψηφοφόρησαν. Ἐὰν εἴχομεν, κύριοι, αὐτὰς τὰς ἀπαντήσεις τῶν ὑπουργῶν, ἠθέλατε ἰδεῖ, ὅτι, ἐκτὸς τῆς συστάσεως τῶν εἰρηνοδικείων, ἐκτὸς τῆς συστάσεως τῶν σχολαρχείων καὶ τῶν διορισμῶν τῶν ταχυδρομικῶν ὑπαλλήλων, ἠθέλατε ἰδεῖ, ὅτι καὶ ἀποκλεισμὸς ἔλαβε χώραν ἐκ τῶν ἀποσπασμάτων, ἠθέλατε ἰδεῖ, ὅτι καὶ σμῆνος στρατιωτῶν καὶ χωροφυλάκων, ἐλθὸν εἰς τὴν ἐπαρχίαν, ἐψήφισεν ὑπὲρ τοῦ συνδυασμοῦ τοῦ ὑπουργικοῦ, λαβὸν εἴδησιν κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν. Τὸ ζήτημα, κύριοι, τῶν ἐξελέγξεων, ἀνήκει ὁμολογουμένως εἰς τὰ κυριαρχικὰ δικαιώματα τῆς Βουλῆς· ἀλλὰ νομίζετε, ὅτι ἡ Βουλὴ δύναται νὰ κάμῃ ὅ,τι θέλει; Παντάπασιν. Ἡ Βουλὴ ἔχει ἕνα μέγαν κανόνα, τὸν ὁποῖον ὀφείλει ν’ ἀκολουθήσῃ, ἔχει τὴν γενικὴν θέλησιν τοῦ ἔθνους. Ἡ γενικὴ θέλησις εἶναι ἀναγεγραμμένη καὶ διατετυπωμένη εἰς τὸ Σύνταγμα. Λοιπὸν ἡ Βουλὴ, ἥτις ἐξελέγχει τὰς ἐκλογὰς, ὀφείλει ν’ ἀκολουθῇ κατὰ γράμμα τὸ Σύνταγμα, καὶ ὅπου βλέπει τὰς ἐπεμβάσεις αὐτὰς δὲν πρέπει νὰ δώσῃ καμμίαν ἀκρόασιν εἰς πᾶν ἄλλο, παρὰ μόνον εἰς τὸ πνεῦμα καὶ τὸ γράμμα τοῦ Συντάγματος ὀφείλει ν’ ἀποβλέψῃ. Ἐὰν, κύριοι, ἠγωνίσθη ἡ Ἑλλὰς, ἠγωνίσθη διὰ νὰ ἰσχύσῃ αὐτὸ τὸ πολιτικὸν εὐαγγέλιον. Ἅμα ἐπανεστάτησεν ἡ Ἑλλὰς πρῶτον ἔργον αὐτῆς ἦτο αὐτὸ τὸ Σύνταγμα· δεύτερον, ὅταν ἐπίσης ἐπανεστάτησεν, ἐπίσης πρῶτον ἔργον αὐτῆς ἦτο τὸ Σύνταγμα. Καὶ σήμερον, κύριοι, ὅτε γίνονται ἐκλογαὶ, δὲν γίνονται δι’ ἄλλον λόγον παρὰ διὰ νὰ ἰσχύσῃ τὸ Σύνταγμα. Δὲν ἀρκεῖ, κύριοι, ὅτι ἐμποδίσθη ἡ ἰσχὺς αὐτοῦ ἐπὶ τόσα ἔτη εἰς τὴν Γορτυνίαν, ἀλλὰ θ’ ἀφήσητε νὰ μὴ κατισχύσῃ καὶ εἰς τὸ ἑξῆς; Δὲν γνωρίζετε, ὅτι τὸ καθῆκον ἡμῶν εἶναι, νὰ ὑπάρξωμεν αὐστηροὶ, καὶ ὅτι δὲν πρέπει ν’ ἀφήσωμεν αὐτὴν τὴν ἐκλογήν; Ἐὰν αὐτὴ μείνῃ, τότε ἡ Βουλὴ διαχωρίζεται εἰς δύω στρατόπεδα, ἓν στρατόπεδον συγκείμενον ἐκ βουλευτῶν τοῦ λαοῦ, καὶ ἓν στρατόπεδον συγκείμενον ἐκ βουλευτῶν διωρισμένων παρὰ τῆς Κυβερνήσεως· καὶ ἠπόρησα, πῶς εἶναι δυνατὸν μεταξὺ τῶν διωρισμένων παρὰ τῆς Κυβερνήσεως πέντε βουλευτῶν Γορτυνίας νὰ ὑπάρξῃ ἀντιπολίτευσις ἀγνωμονοῦσα πρὸς τὴν ὑποστήριξιν, τὴν ὁποίαν ἔλαβεν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν.

§31ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Ὅσα, κύριοι, παρὰ τοῦ προλαλήσαντος, συναδέλφου ἠκούσατε, ἐῤῥέθησαν μετὰ τῆς αὐτῆς λεπτομερείας καὶ ἐνώπιον τοῦ Τμήματος· καὶ τὸ Τμῆμα, ἀκοῦσαν πάντα ταῦτα, ἐζήτησεν ὅλας τὰς πληροφορίας, ὅσων ἐθεώρησεν, ὅτι εἶχεν ἀνάγκην πρὸς καταρτισμὸν τῆς πεποιθήσεως καὶ τῆς ἀποφάσεώς του. Δὲν ἐζήτησε πληροφορίας ὡς πρός τινα κεφάλαια τῶν ἐνστάσεων καὶ τῆς ἐπ’ αὐτῶν προφορικῆς ἀναπτύξεως, τὸ μὲν διότι ταῦτα ὑπεβλήθησαν ἀορίστως, χωρὶς νὰ ὁρισθῇ οὔτε ἀριθμὸς προσώπων, οὔτε χρονολογία, τὸ δὲ διότι, ἐγερθείσης πρὸς ταῦτα ἀμφισβητήσεως ὑπὸ τῶν ἀντιλεξάντων, δὲν ἐπανελήφθησαν πλέον. Ἐκ τῶν πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας τὸ Τμῆμα ἐζήτησε καὶ ἔλαβεν, ἠδυνήθη νὰ εὕρῃ ἀποδεδειγμένα ἐκ τῶν παραπόνων μόνα τὰ ἑξῆς, τὴν σύστασιν εἰρηνοδικείων δύο κατὰ τοὺς δήμους Τροπαίων καὶ Νυμφασίας, τὴν σύστασιν ταχυδρομικοῦ γραφείου εἰς τὸν δῆμον Τροπαίων καὶ τὴν σύστασιν σχολαρχείου εἰς τὸν δῆμον τῆς Ἐλευσῖνος. Ἡ κυβερνητικὴ αὕτη ἐνέργεια ἐγένετο κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν· διότι τῶν μὲν εἰρηνοδικείων ἡ σύστασις ἀπεφασίσθη διὰ τοῦ ἀπὸ 30 Νοεμβρίου 1881 Β. Διατάγματος, δημοσιευθέντος τῇ 2 Δεκεμβρίου 1881 εἰς τὸ ὑπ’ ἀριθ. 115 φύλλον τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως, τοῦ δὲ ταχυδρομικοῦ γραφείου διὰ τοῦ ἀπὸ 7 Δεκεμβρίου 1881 Β. Διατάγματος, καὶ τοῦ σχολαρχείου διὰ τοῦ ἀπὸ 17 Δεκεμβρίου 1881 ὁμοίου Διατάγματος. Αὗται εἶναι αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας ἠντλήσαμεν ἐκ τῶν πρὸς ἡμᾶς παρὰ τῶν διαφόρων ὑπουργείων ἀποσταλέντων ἐγγράφων. Τὴν τοιαύτην ἐνέργειαν τῆς Κυβερνήσεως ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Γόρτυνος κατὰ τὴν παραμονὴν τῶν ἐκλογῶν τὸ Τμῆμα βεβαίως δὲν ἐθεώρησεν ἀναξίαν λόγου καὶ προσοχῆς. Τὸ Τμῆμα ἐσκέφθη, καὶ ἐπείσθη μὲν, ὅτι ἡ σύστασις ὅλων αὐτῶν, ὡς ἐκ τοῦ χρόνου καὶ τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν ἐγένετο, ἄνευ δηλαδὴ πιστώσεως, βεβαίως δὲν ἦτο ἄσχετος πρὸς τὴν ἐνέργειαν τῶν ἐκλογῶν· ἐπείσθη ἐπίσης τὸ Τμῆμα, ὅτι αἱ κυβερνητικαὶ αὗται πράξεις ἐπέδρασαν εἰς τὴν ἐκλογὴν ἐπ’ ὠφελείᾳ τῶν μετὰ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν συνδυασμένων ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ ἐκείνῃ· προτείνει ὅμως τὸ Τμῆμα τὴν ἐπικύρωσιν τῆς ἐκλογῆς, λαβὸν μόνον ὑπ’ ὄψιν τὸν ἀριθμὸν τῶν ψήφων, καθ’ οὓς ὑπερτερεῖ ὁ τελευταῖος ἐπιτυχὼν τὸν πρῶτον ἐπιλαχόντα τοῦ ἀντιθέτου συνδυασμοῦ, καὶ πεισθὲν, ὅτι, ὅσον καὶ ἂν ἐπηρέασαν αἱ παροχαὶ αἱ κυβερνητικαί, δὲν ἐπηρέασαν ὅμως τοσοῦτον, ὥστε νὰ πεισθῇ τις, ὅτι αὐταὶ ἔδωκαν τὴν νίκην, ἀλλὰ μόνον τὴν κατὰ πολλὰς ψήφους ὑπεροχήν. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος, δι’ ὃν τὸ Τμῆμα ἐπιεικῶς προτείνει τὴν ἐπικύρωσιν. Βεβαιοῖ μὲν τὰ γεγονότα καὶ ἐκτιμᾷ ταῦτα πρεπόντως, δὲν θεωρεῖ ὅμως αὐτὰ ἐπὶ τοσοῦτον ἐπιδράσαντα, ὥστε νὰ μορφώσῃ δι’ αὐτὰ τὸ Τμῆμα γνώμην ἀκυρωτικήν.

§32Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἐπανορθώσω τὴν ἐκδηλωθεῖσαν γνώμην πρὸς τὴν Βουλὴν διὰ τοῦ εἰσηγητοῦ τοῦ Τμήματος, καὶ τὴν διὰ τῆς ἐκθέσεως τοῦ Τμήματος ἀνακοινωθεῖσαν εἰς τὴν Βουλὴν ἐκτίμησιν αὐτοῦ. Ἡ ἐκτίμησις, ὅτι ἡ σύστασις εἰρηνοδικείου Τροπαίων καὶ εἰρηνοδικείου Νυμφασίας ἐπηρέασαν τὴν ἐκλογὴν, δὲν εἶναι ὀρθὴ, καὶ τὴν ἐκτίμησιν ταύτην ἐπιθυμῶ νὰ ἐπανορθώσω δι’ ὀλίγων παρατηρήσεων. Ἐὰν ἦτο ὀρθὴ ἡ ἐκτίμησις τοῦ Τμήματος, ἔπρεπε ν’ ἀποδεχθῇ τις, ὅτι ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν τὰ εἰρηνοδικεῖα τοῦ δήμου Τροπαίων καὶ τοῦ δήμου Νυμφασίας δὲν ἤθελον συστηθῆ, ἤθελον λάβει ψήφους ὀλιγωτέρας ἀπὸ ὅσας ἔλαβον. Τοιαύτη εἶναι ἡ ἐκτίμησις τοῦ Τμήματος, ὅτι ἡμεῖς ἐλάβομεν περισσοτέρας ψήφους ἀπὸ ὅσας ἠθέλομεν λάβει ἕνεκα τῆς συστάσεως τῶν εἰρημένων εἰρηνοδικείων. Πρὸς ἀπόδειξιν ὅμως τοῦ ἐσφαλμένου τῆς ἐκτιμήσεως ταύτης, δὲν ἔχω ἄλλο γεγονός, διὰ νὰ παραστήσω τὸ πλημμελὲς τῆς μελέτης τοῦ Τμήματος, εἰμὴ τὴν παραβολὴν τοῦ ἐφετεινοῦ ἀποτελέσματος πρὸς τὰ ἀποτελέσματα τῶν ἐκλογῶν πασῶν τῶν μέχρι τοῦδε περιόδων. Συγχωρήσατέ μοι λοιπὸν νὰ σᾶς εἴπω, ποῖα ἦσαν τὰ ἐκλογικὰ ἀποτελέσματα τοῦ 1865, τοῦ 1868, τοῦ 1869, τοῦ 1872, τοῦ 1873, τοῦ 1874, τοῦ 1875 καὶ τοῦ 1879, διὰ νὰ ἴδητε, ἐὰν κατά τινα τῶν ἐκλογῶν τούτων ἐδόθησαν εἰς ἡμᾶς ψῆφοι ὀλιγώτεραι. Καὶ ἐὰν μὲν ἴδητε, ὅτι κατά τινα τῶν εἰρημένων ἐκλογικῶν περιόδων ἔλαβον ψήφους ὀλιγωτέρας, τότε δίκαιον ἔχετε νὰ ἀποδεχθῆτε τὴν ἐκτίμησιν τοῦ Τμήματος· ἐὰν ὅμως ἴδητε, ὅτι πάντοτε ἐλάμβανον τὸ αὐτὸ ἢ καὶ ἀνώτερον ποσὸν τῶν ψήφων, μὲ μικρὰν διαφοράν, τότε ἐλπίζω εἰς τὴν εὐσυνειδησίαν τοῦ εἰσηγητοῦ τοῦ Τμήματος, ὅτι θέλει ἀναγνωρίσει, ὅτι ἡ ἐκτίμησις τοῦ Τμήματος ἦτο πλημμελής. Λαμβάνω τὸν δῆμον Νυμφασίας, καὶ λαμβάνω ἀνταγωνιζόμενα κατὰ τὴν ἐκλογὴν δύο πρόσωπα, ἐμὲ αὐτὸν καὶ ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος δὲν εἰσῆλθεν εἰς Βουλὴν κατὰ τὴν ἐκλογὴν ταύτην. Κατὰ τὸ 1865 ὑπερέβην ἐκεῖνον κατὰ 41 ψήφους, κατὰ τὸ 1875 ὑπερέβην ἐκεῖνον κατὰ ψήφους 141, κατὰ τὸ 1879 ὑπερέβην ἐκεῖνον κατὰ ψῆφον μίαν, κατὰ τὸ 1872 μὲ ὑπερέβη ἐκεῖνος κατὰ ψήφους 3, κατὰ τὸ 1873 μὲ ὑπερέβη κατὰ ψήφους 6, κατὰ τὰ 1881 μὲ ὑπερέβη κατὰ ψήφους 9. Δὲν ὑπάρχει λοιπὸν ἐκλογὴ καθ’ ὅλον αὐτὸ τὸ διάστημα, καθ’ ἣν ἐν τῷ δήμῳ τούτῳ ἐγὼ ἔλαβον ψήφους ὀλιγωτέρας. Μεταβαίνω εἰς τὸν δῆμον Τροπαίων. Τοῦ δήμου Τροπαίων τὰ ἀποτελέσματα τὰ ἐκλογικὰ εἶναι πλέον εὐκρινῆ καὶ καθαρά. Κατὰ τὸ 1865 ἐγὼ μὲν ἔλαβον ψήφους 626, ἐκεῖνος δὲ 173· κατὰ τὸ 1868 ἐγὼ ἔλαβον ψήφους 634, ἐκεῖνος δὲ 319. Ἐὰν οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν νέων ἐπαρχιῶν δὲν γνωρίζωσι ποῖαι ἦσαν αἱ ἐκλογαὶ κατὰ τὸ 1868, οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν ἐπαρχιῶν τῆς παλαιᾶς Ἑλλάδος δὲν ἐλησμόνησαν τὴν ἐποχὴν ἐκείνην. Ἀρκεῖ νὰ σᾶς ἐνθυμίσω, ὅτι ἐκεῖνος διετέλει εἰς στενὴν συγγενικὴν σχέσιν μετὰ τοῦ πρωθυπουργοῦ Βούλγαρη.

§33ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Δὲν ἔχουν καμμίαν ἐπιῤῥοὴν αὐτά.

§34Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἀρκεῖ νὰ σᾶς ἐνθυμίσω, ὅτι κατὰ τὸ 1868 ἐν τῷ δήμῳ τῆς πατρίδος μου, ἐν τῷ δήμῳ, ἐν ᾧ ἐγεννήθησαν οἱ προπάτορές μου, ἐκ 1716 ψηφοφορησάντων ἐκεῖνος ἔλαβε ψήφους 1712, ἐγὼ δὲ τρεῖς. Καὶ ἐνῷ τοιαῦται ἦσαν αἱ ἐκλογαὶ τοῦ 1868, μ’ ὅλον τοῦτο ἔλαβον ἐγὼ 634 ψήφους, ἐνῷ ἐκεῖνος ἔλαβε 339. Κατὰ τὸ 1872 ἦτο πάλιν πρωθυπουργὸς ὁ κ. Βούλγαρης, ἦτο δ’ ὑπουργὸς ὁ γαμβρός του· καὶ ἐγὼ μὲν ἔλαβον 518 ψήφους, ἐκεῖνος δὲ 368. Καὶ διὰ νὰ σᾶς ὑπενθυμίσω ποῖον ἦτο τὸ 1872, ἀρκεῖ νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι τότε εἰς τὸν δῆμον Γόρτυνος ἐψηφοφόρησαν 1141, καὶ ἐκεῖνος ἔλαβεν ἐξ αὐτῶν πόσας; 1214, ἤτοι 73 ψήφους πλέον τῶν ψηφοφορησάντων, ἐγὼ δὲ μόνον 14. Κατ’ ἐκείνην τὴν ἐκλογὴν ἐν τούτοις ἐγὼ ἔλαβον ἐν τῷ δήμῳ Τροπαίων 518 ψήφους, ἐκεῖνος δὲ 368. Κατὰ τὸ 1873 συνέπραττον μετ’ ἐκείνου, ἑπομένως δὲν εἶχε σημασίαν ἡ ψηφοφορία κατὰ τὸ ἔτος ἐκεῖνο. Κατὰ τὸ 1875 ἐγὼ ἔλαβον 856, ἐκεῖνος δὲ 410· ἐφέτος δὲ ἐγὼ ἔλαβον 419 καὶ ἐκεῖνος 356, ὥστε ὑπερέβην αὐτὸν κατὰ 70 ψήφους περίπου. Δὲν ἠξεύρω ποία ἦτο ἡ προαίρεσις τῆς Κυβερνήσεως, ὅταν προέβη εἰς τὴν σύστασιν τῶν εἰρηνοδικείων Τροπαίων καὶ Νυμφασίας, διότι δὲν διετέλουν τότε εἰς καμμίαν συνεννόησιν μετ’ αὐτῆς. Γνωρίζω ὅμως, ὅτι οἱ ἀνταγωνισθέντες πρὸς ἡμᾶς συνεννοοῦντο τότε μετὰ τῶν ὑπουργῶν καὶ ἐζήτησαν τὰ τοιαῦτα ἀπὸ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ εἰσηγοῦντο εἰς αὐτὸν τὰς τοιαύτας πράξεις. Νομίζω, ὅτι δέν μοι προσῆκε νὰ ὁμιλήσω περὶ τῆς ἰδίας ἐκλογῆς· αἰσθάνομαι μάλιστα ἐν ἐμαυτῷ δύναμιν πολλῷ ἀνωτέραν ἐκείνης, ἥτις ἀπαιτεῖται διὰ νὰ ὑποτάξῃ τις τὰ συμφέροντά του εἰς τοῦ νόμου τὰ προστάγματα. Ὡσαύτως δὲν νομίζω εὐπρεπὲς νὰ ἀπαντήσω εἰς τὰ ἄλλα, ὅσα ἐλέχθησαν σήμερον ἀπὸ τοῦ βήματος. (Χειροκροτήματα ἔκ τινων ἀκροατηρίων.)

§35ΠΑΛΑΜΙΔΗΣ. Κύριε πρόεδρε, νὰ κενωθῇ τὸ ἀκροατήριον.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ κενωθῇ τὸ μεσαῖον.

§37ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Φρονῶ ὅμως, ὅτι ὤφειλον νὰ ἐκθέσω τὰ ἀνωτέρω, διὰ νὰ καταστείλω τὴν προαίρεσιν ἐκείνων, οἵτινες ὑπέλαβον, ὅτι δύνανται νὰ δυσφημίσωσι τὴν ἐκλογὴν αὐτήν. Ἡ ἐπικύρωσις ἢ ἀκύρωσις τῆς ἐκλογῆς ὀλίγον μὲ διαφέρει· ἐγὼ ἐξεπλήρωσα τὸ καθῆκόν μου, μεταβὰς εἰς τὴν πατρίδα μου καὶ παρασταθεὶς πρὸ τῶν ἐκλογέων μου, διὰ νὰ ζητήσω καὶ λάβω, ὡς ἔλαβον, τὰς ψήφους αὐτῶν· ἐὰν ἡ πλειοψηφία τῆς Βουλῆς ποθῇ νὰ ἀκυρώσῃ τὴν ἐκλογὴν, ἂν δύναται, ἂς τὸ πράξῃ· ὀλίγον μὲ διαφέρει τοιαύτη ἀπόφασις αὐτῆς.

§38ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Κύριοι, δὲν ἀμφισβητῶ ποσῶς τὴν ἀκρίβειαν τῶν πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Γόρτυνος σᾶς ἔδωκε περὶ τῶν ἐκλογικῶν ἀποτελεσμάτων τῶν παρελθόντων ἐτῶν. Οὔτε ἐγὼ ὅμως, οὔτε τὸ Τμῆμα ᾐσθάνθημεν τὴν ἀνάγκην κατὰ τὴν μελέτην τῆς ἐκλογῆς νὰ ἀναζητήσωμεν τῶν παρελθόντων ἐκλογῶν τὰ ἀποτελέσματα. Καὶ δὲν ᾐσθάνθημεν τὴν ἀνάγκην, διότι ἐλάβομεν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι οὐ μόνον ἡ κατάστασις τῶν κομμάτων ἐν ταῖς ἐπαρχίαις δὲν εἶναί ποτε μόνιμος, ἀλλὰ καὶ ὅτι οὐδέποτε κατὰ τὸ παρελθὸν ὁ προλαλήσας ἔντιμος βουλευτὴς συνέπραξεν ἐν ἐκλογαῖς μετὰ τῶν προσώπων, μεθ’ ὧν νῦν συνέπραξε, οὔτε εἶχε ποτὲ ἀντιθέτους ὅλους ἐκείνους, οὓς ἤδη εἶχεν. Ἀφοῦ λοιπὸν δὲν ἔχομεν ταυτότητα προσώπων καὶ περιστάσεων, θὰ ἦτο λίαν ἐπισφαλὴς ἡ κρίσις τῆς ἐφετεινῆς ἐκλογῆς ἐν ἀτελεῖ συγκρίσει πρὸς τὰ τοῦ παρελθόντος ἐκλογικὰ ἀποτελέσματα. Αὐτὸς εἶναι, κύριοι, ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον τὰ ἐπιχειρήματα τοῦ προλαλήσαντος ἐκ Γόρτυνος βουλευτοῦ δὲν δύνανται νὰ διασείσωσι τὴν ὀρθότητα τῆς γνώμης τοῦ Τμήματος. Διαμαρτύρομαι δὲ κατὰ τῆς ἰδέας τοῦ προλαλήσαντος, ὅτι ἐν ἡμῖν ὑπῆρχε διάθεσις ἢ πρόθεσις δυσφημήσεως τῆς ἐκλογῆς, καὶ ὅτι εἰς ταύτην κατεφύγομεν διότι δὲν ἦτο δυνατὸν εἰς ἡμᾶς νὰ σκεφθῶμεν περὶ ἀκυρώσεως. Ἴσως ἄλλοι, ὀλιγώτερον ἡμῶν ἐπιεικεῖς εἰς τὰς κρίσεις των, ἤθελον θεωρήσει τὰ αὐταπόδεικτα ταῦτα γεγονότα ὡς λίαν ἐπαρκῆ πρὸς ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς. Ἡμεῖς δὲν τὰ ἐθεωρήσαμεν οὕτω, ἀλλὰ, προτείνοντες ἐπιεικῶς τὴν ἐπικύρωσιν τῆς ἐκλογῆς, ἐπιστοποιήσαμεν ἁπλῶς αὐτὰ ἐν τῇ ἐκθέσει ἡμῶν, χωρὶς εἰς τοῦτο νὰ μᾶς ὠθήσῃ προαίρεσις δυσφημήσεως τῆς ἐκλογῆς, ἀλλὰ συναίσθησις καθήκοντος. Ἐνομίσαμεν, ὅτι ἠθέλαμεν παρίδει τὸ καθῆκον ἡμῶν πρὸς τὴν Βουλὴν, ἐὰν δὲν ἐξετίθεμεν πρὸς αὐτὴν ἐν πάσῃ εἰλικρινείᾳ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἡ Κυβέρνησις βεβαιοῖ ἡμᾶς, ὅτι ἐνήργησεν ἐν Γόρτυνι, καὶ δὲν ἐφέρομεν τὰς ἐπ’ αὐτῶν κρίσεις ἡμῶν, διατυπώσαντες μάλιστα αὐτὰς μετὰ πάσης ἀμεροληψίας καὶ μετριότητος. Ἀμφισβητεῖται τὸ γεγονὸς τῆς συστάσεως τῶν εἰρηνοδικείων, τοῦ σχολαρχείου καὶ τοῦ ταχυδρομικοῦ γραφείου; ἀμφισβητεῖται ὅτι ταῦτα συνεστήθησαν ἐν ταῖς παραμοναῖς τῶν ἐκλογῶν καὶ ἄνευ πιστώσεων, δηλονότι ἐναντίον τοῦ νόμου; Τούτων δὲ παρὰ τῆς Κυβερνήσεως ὁμολογουμένων, δύναται νὰ ἀμφισβητηθῇ ἡ ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς ἐπίδρασίς των; Ἴσως μάλιστα ἐξεπληρώσαμε ἐλλειπῶς, ἐξ ἐπιεικείας, τὸ καθῆκον ἡμῶν, μὴ κατακρίναντες μετὰ τῆς πρεπούσης δριμύτητος τὰς κυβερνητικὰς αὐτὰς ἐνεργείας, ὅπως κατασταθῶσιν ἐν τῷ μέλλοντι προσεκτικώτεραι αἱ Κυβερνήσεις περὶ τὰς τοιαύτας ἐκνόμους ἐν παραμοναῖς ἐκλογῶν παροχὰς πρὸς τοὺς φίλους αὐτῶν, αἵτινες παροχαὶ ἀφαιροῦσι τὴν ἐκλογικὴν ἐλευθερίαν καὶ τὴν μεταξὺ τῶν συναγωνιζομένων μερίδων ἰσότητα. Διότι ἀναλογίσθητε, κύριοι, ὁποία ἔσται ἡ ἐν ταῖς ἐκλογαῖς θέσις ὑμῶν, ὅταν ἔχητε ἀπέναντι ἡμῶν συνδιασμὸν ὑπουργοῦ, κατερχόμενον εἰς τὸν ἀγῶνα μὲ τὰ θυλάκια πλήρη οὐχὶ ἁπλῶν διορισμῶν γραφέων καὶ εἰσπρακτόρων, ἀλλὰ βασιλικῶν διαταγμάτων περὶ συστάσεως εἰρηνοδικείων, σχολαρχείων, ταχυδρομικῶν ἐπιστασιῶν. Δύνασθε πλέον νὰ συναγωνισθῆτε ὑπὸ ἴσους ὅρους; Καὶ ἐὰν ταῦτα δὲν κατακρίνωμεν αὐστηρῶς καὶ δὲν ἐπιστήσωμεν τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοιαύτης κυβερνητικῆς ἐνεργείας ἐν παραμοναῖς ἐκλογῶν, δὲν εἶναι παράδοξον νὰ ἴδητε αὔριον ὑπουργικοὺς ὑποψηφίους, κομίζοντας πρὸς τὴν ἐπαρχίαν των χάριν ψηφοθηρίας διατάγματα περὶ συστάσεως καὶ Πρωτοδικείων· καὶ τότε εἴπατέ μοι, ἐὰν δύνασθε νὰ ἀνταγωνισθῆτε πρὸς αὐτούς.

§39ΠΑΛΑΜΙΔΗΣ. Κύριοι, παρέλειψα νὰ εἴπω δύο λέξεις καί τινα λαβόντα χώραν ἐν τῷ Τμήματι, τῷ ἐξελέγξαντι τὴν ἐκλογὴν Γόρτυνος. Ἐν τῷ Τμήματι οὐδόλως ὕβρισα τὴν ἐπαρχίαν μου, καὶ ἐν τούτοις τὴν ἑπομένην ἡμέραν ἐν τῇ ἐφημερίδι «Πρωΐα» ἐγράφη... (Ἀναγινώσκει τὴν «Πρωΐαν.») Ὁ κύριος πρόεδρος τοῦ Τμήματος, καθὼς καὶ τὰ ἄλλα μέλη εἶναι παρόντα, καὶ δύνανται νὰ ὁμολογήσωσιν, ἐὰν συνέβη τὸ τοιοῦτον.

§40Σ. ΒΑΛΑΩΡΙΤΗΣ ΚΛΠ. Δὲν ἐῤῥέθη τοιοῦτόν τι.

§41ΠΑΛΑΜΙΔΗΣ. Τοῦτο τὸ εἶπον διὰ νὰ ἴδητε, πῶς διαστρέφονται τὰ πράγματα καὶ ὑπ’ αὐτὰς τὰς ὄψεις σας. Σᾶς παρουσίασεν ὁ κύριος Δηλιγιάννης τοὺς καταλόγους του· θὰ σᾶς εἴπω δὲ καὶ ἐγὼ περὶ αὐτοῦ. Διότι, κατὰ τὰ ἐπίσημα πρακτικὰ, ἔχομεν τὰ ἑξῆς ἀποτελέσματα. Ἐν ἔτει 1868 ὁ κ. Δηλιγιάννης ἐλάμβανε τὴν εἰς Ἀθήνας ἄγουσαν, καὶ ἐκέρδησεν ὁ ἀντίθετος συνδυασμός. Ἐν ἔτει 1869, ἐπειδὴ ἦτο ὑπουργὸς ὁ κ. Δηλιγιάννης μὲ τὸν μακαρίτην Ζαΐμην, ἔλαβεν ὁ Νικολόπουλος τὴν εἰς Ἀθήνας ἄγουσαν. Ὁ κ. Θ. Δηλιγιάννης ἐπέτυχεν ἅπαξ κατὰ τὸ 1869, ἀλλὰ τότε τὴν ἐξουσίαν εἶχεν αὐτὸς ὁ κύριος Δηλιγιάννης. Ἰδοὺ τί λέγουν περὶ αὐτοῦ τὰ πρακτικὰ τῆς Βουλῆς. (Ἀναγινώσκει τὰ πρακτικά.) Κύριοι, μέχρι τοῦ 1876, ὅτε ὑφίστατο ἀκόμη τὸ σύστημα τὸ τετραήμερον τῶν ἐκλογῶν, ὁμολογούμενον εἶναι, ὅτι ἡ Γορτυνία οὐδέποτε ἔκαμεν ἐκλογήν· ὅτε ἦτο ὁ κ. Νικολόπουλος εἰς τὰ πράγματα, ὁ ἀντίθετος συνδυασμὸς ἐλάμβανε τὴν πρὸς τὰς Ἀθήνας ἄγουσαν· ὁσάκις δὲ ἤρχετο ὁ κ. Δηλιγιάννης, ὁ κ. Νικολόπουλος ἐλάμβανε τὴν εἰς τὰς Ἀθήνας ἄγουσαν. Ἀφ’ ἧς ὅμως καθιερώθη τὸ σύστημα τῆς μονοημέρου ἐκλογῆς, ἤρχισε νὰ χρονολογῆται ἡ ἐλευθερία τῶν ἐκλογῶν ἐν Γορτυνίᾳ. Ἀκούσατε, κύριοι, τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἐκλογῆς τοῦ 1879· 1) Νικολόπουλος ἔλαβεν εἰς τὸ ναὶ ψήφους 5133· 2) Κ. Πλαπούτας 4856· 3) Ῥοϊλὸς 4808· 4) Μπούκουρας 4787 5) Θεόδωρος Δηλιγιάννης 4735, ἤτοι 398 ἐπὶ ἔλαττον τοῦ κ. Νικολοπούλου, ὁ ὁποῖος ἦτο εἰς τὸν ἀντίθετον συνδυασμόν, ὁ δὲ κ. Δηλιγιάννης ἦτο ὑπουργὸς τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Κουμουνδούρου, καὶ εἶχε μάλιστα δύο ὑπουργεῖα, καὶ ἦλθε πέμπτος ἐκ τοῦ συνδυασμοῦ, ἐπέτυχε δὲ τότε ἐν μέρει ὁ συνδυασμὸς τοῦ κ. Νικολοπούλου. Ἀφοῦ δὲ ἀπέθανεν ὁ μακαρίτης Πλαπούτας, ἐπῆλθεν ἡ συμπληρωτικὴ ἐκλογὴ τοῦ 1880· ἀπὸ τὸ βῆμα δὲ αὐτῆς τῆς Βουλῆς εἶχεν εἰπεῖ ὁ κ. Δηλιγιάννης, ὅτι, «ἐὰν ἤμην εἰς τὴν ἐπαρχίαν ἰδιώτης, δὲν ἠδύνασθε σεῖς νὰ κάθησθε ἐδῶ, ὅπου κάθησθε·» ἐνόει δὲ, ὅτι, ἂν δὲν ἦτο ὑπουργὸς, δὲν θὰ ἐπετύγχανεν ὁ κ. Νικολόπουλος καὶ οἱ ἄλλοι. Μετὰ τὸν θάνατον λοιπὸν τοῦ μακαρίτου Πλαπούτα ἐνηργήθη ἡ μοναδικὴ ἐκλογὴ πρὸς συμπλήρωσιν τῆς θέσεως· ἐξετέθησαν εἰς τὸν ἀγῶνα ὁ Ἠλίας Παλαμίδης, Ἰ. Ἀντωνόπουλος, Εὐθύμιος Δηλιγιάννης, Γ. Πλαπούτας· ὁ κ. Δηλιγιάννης κατῆλθεν ὁ ἴδιος εἰς τὴν ἐπαρχίαν καὶ ὑπεστήριξε τὸν Ι. Ἀντωνόπουλον. Ἰδοὺ δὲ ποῖα τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἐκλογῆς ἐκείνης. Εὐθύμιος Δηλιγιάννης ἔλαβεν εἰς τὸ ναὶ ψήφους 3980· Ι. Ἀντωνόπουλος 2940, ἤτοι 1040 ἐπὶ ἔλαττον τοῦ ἐπιτυχόντος Εὐθυμίου Δηλιγιάννη, τὸν ὁποῖον ὑπεστήριζεν ἡ μερὶς τοῦ κυρίου Νικολοπούλου· οἱ τρίτοι δὲ, οἱ ὁποῖοι ὑπεστήριζον ἐμὲ, ἔλαβον 2651, ἀφοῦ ὅμως εἰς δήμους ὑπερτερήσαμεν τὸν ὑποψήφιον τοῦ κ. Δηλιγιάννη. Ἔρχονται αἱ ἐκλογαὶ τοῦ 1881, αἱ τελευταῖαι. Ὁ κ. Δηλιγιάννης ἦτο ἄσπονδος ἐχθρὸς τοῦ κ. Ἀθανασιάδου καὶ Βαλαβάνη· κατέβη εἰς τὴν Καρύταιναν· «ἐγὼ, εἶπε, δὲν πολεμῶ πρὸς αὐτοὺς, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν καμμίαν ἐπιῤῥοήν·» τοὺς ὠνόμασε μάλιστα μὲ λέξεις ὑβριστικάς· «ἐγὼ πολεμῶ πρὸς τὸν κ. Νικολόπουλον· δι’ αὐτοὺς μία μπαστουνιὰ εἶναι ἱκανὴ νὰ τοὺς ἐξώσῃ.» Ἀφοῦ ὅμως ἐπῆγε εἰς τὴν Στεμνίτσαν καὶ εἶδεν, ὅτι τὰ πράγματα ἦσαν ἀντίθετα παρὰ ὅπως τὰ ἤλπιζεν, ἠναγκάσθη νὰ συνάψῃ τὸν συνδυασμὸν μετ’ ἐκείνων, τοὺς ὁποίους ἐπολέμει, ἤτοι τοῦ Ἀθανασιάδου καὶ τοῦ Βαλαβάνη, ἕως οὗ ἐπῆλθεν ἡ διάσπασις μεταξὺ Νικολοπούλου καὶ Ἀθανασιάδου.

§42ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ. (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι πρὸ τοῦ Ἰουνίου παρελθόντος ἔτους, ὅτε ἔσχον τὴν τιμὴν νὰ μετάσχω τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, δὲν ἀνεμιγνυόμην ἐν τῇ ἐνεργῷ πολιτικῇ, ἀλλ’ ὅμως ἕνεκα τῆς κοινωνικῆς θέσεως, ἐν ᾗ τὰ ἀνώτερα τοῦ Κράτους ἀξιώματα μὲ ἔφερον, καὶ ἐκ τῆς πολυετοῦς ἐν ἅπασι σχεδὸν τοῖς νομοῖς λειτουργίας τούτων, καὶ τὰς ἀνάγκας καὶ ἐλλείψεις τῶν ἐπαρχιῶν ἐγνώρισα καὶ ἰδίως τῆς ἐμῆς ἐπαρχίας· πρωτίστη δὲ τούτων ἀνάγκη εἶναι ἡ συγκοινωνία καὶ ἡ εὐχερὴς καὶ ταχεῖα ἀπονομὴ τῆς εἰρηνοδικιακῆς δικαιοσύνης· τούτου ἕνεκα πρώτιστον καθῆκον ἐθεώρησα νὰ ἐκπληρώσω τὸν διακαῆ τοῦτον πόθον τῶν συνεπαρχιωτῶν μου. Ὅτε τὴν μέριμναν ταύτην ἔλαβον, οὐδεὶς λόγος περὶ διαλύσεως τῆς Βουλῆς ὑπῆρχε, καὶ οὐδ’ ἀπόφασιν βεβαίαν εἶχον σχηματίσει τοῦ νὰ ἀποδυθῶ εἰς τὸν βουλευτικὸν ἀγῶνα. Ἐρευνήσας δ’ ἔμαθον ὅτι ἡ Γορτυνία εἶχε καταθέσει εἰς τὸ ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας ὑπὲρ τὰς 300,000 δραχμῶν, καὶ οὐδὲ λεπτὸν ἐδαπανήθη πρὸς κατασκευὴν οἱουδήποτε κοινωφελοῦς ἔργου, ἐνῷ ἐν ἄλλαις ἐπαρχίαις ἑκατομμύρια πρὸς τοιοῦτον σκοπὸν ἐδαπανήθησαν. Δὲν μέμφομαι τοὺς εἰς τοιαῦτα ἔργα δαπανήσαντας, ἀλλὰ καὶ δὲν ἠδυνάμην νὰ μὴ μιμηθῶ τούτους καὶ νὰ μὴν ἱκανοποιήσω διακαεῖς πόθους τῶν συμπολιτῶν μου. Ὅθεν, μαθὼν, ὅτι τὰ πρὸ δεκαετηρίδος διαγράμματα περὶ τῆς κατασκευῆς τῆς γεφύρας τοῦ Λάδωνος ποταμοῦ ἔμενον ἀνεκτέλεστα ἐν τοῖς ἀρχείοις τοῦ ὑπουργείου, παρεκάλεσα τὸν ἔντιμον συνάδελφόν μου κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ ἐκθέσῃ τὸ ἔργον εἰς μειοδοσίαν· οὗτος δὲ, εὐμενῶς τὴν παράκλησίν μου ἀποδεξάμενος, διέταξε τὰ δέοντα. Τοῦ ἔργου τούτου περατουμένου, οὐ μόνον ἡ συγκοινωνία τῶν ἐπαρχιῶν ἰδίως Γορτυνίας καὶ Ἠλείας καθίσταται εὐχερὴς, ἀλλὰ καὶ ἡ ἐτησία ἐν τῷ ποταμῷ προσφορὰ τῆς ἀνθρωποθυσίας θέλει εὐτυχῶς παύσει. Τῆς συγκοινωνίας σπουδαῖον μέρος ἀποτελεῖ καὶ ἡ ταχυδρομικὴ ὑπηρεσία. Ὅθεν καὶ περὶ ταύτης ἐμερίμνησα, καὶ δύο συνεστήθησαν ταχυδρομεῖα ἐν τοῖς δήμοις Λαγκαδίων καὶ Τροπαίων. Πρεσβεύω, κύριοι, ὅτι ἡ ἀπονομὴ τῆς εἰρηνοδικιακῆς ἰδίως δικαιοσύνης, τῆς κανονιζούσης μικρὰ καὶ κατεπείγοντα τῶν πολιτῶν συμφέροντα, πρέπει ν’ ἀπονέμηται εὐχερῶς καὶ ταχέως· διότι ἄλλως, ἂν ἀπονέμηται βραδέως, ἂν ὁ εἰρηνοδίκης πολὺ ἀπέχῃ τῆς κατοικίας τῶν πολιτῶν, οἱ ἀξιοῦντες τὴν προστασίαν τῶν τοιούτων συμφερόντων, ἢ θέλουσιν ἐγκαταλείψει ταῦτα ἀπροστάτευτα, διὰ τὸ πολυδάπανον, ἢ θέλουσι, καὶ νικῶντες, ἐξέρχεσθαι τῆς αἰθούσης τοῦ δικαστηρίου μᾶλλον ζημιούμενοι. Τούτων ἕνεκα, ἐπὶ τῇ παρακλήσει μου, ὁ ἔντιμος συνάδελφος κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης συνέστησεν ἐκ νέου τὰ ἐν τοῖς δήμοις Τροπαίων καὶ Νυμφασίας προϋπάρχοντα καὶ ἕνεκα οἰκονομικῶν λόγων, κακῶς ἐννοουμένων, πρό τινων ἐτῶν καταργηθέντα εἰρηνοδικεῖα, καὶ εὐλόγως ἐπεφυλάξατο νὰ διατάξῃ τὴν ἔναρξιν αὐτῶν μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1882, ἐν ᾧ περιλαμβάνεται ἡ πίστωσις τῆς δαπάνης. Ταῦτα, κύριοι, εἰσὶ τὰ ἔργα, τῶν ὁποίων τὴν ἐκτέλεσιν πρὸ τῶν ἐκλογῶν προεκάλεσα. Τὰ ἔργα δὲ ταῦτα ἐπέδρασαν ἐπὶ τῆς ὑπὲρ ἐμοῦ καὶ τῶν ἐντίμων φίλων μου ψήφου τῶν συμπολιτῶν μου; Συνομολογῶ, ὅτι ἐπέδρασαν· ἐξεταστέον ὅμως, ἂν τοιαύτη ἐπίδρασις δύναται ἢ πρέπῃ νὰ ἐπιφέρῃ τὴν ἀκύρωσιν τῶν ἐκλογῶν. Ἡ βούλησις τῶν ἐκλογέων, ὅπως καὶ τῶν ἐν γένει συμβαλλομένων, νοθεύεται, καὶ ἑπομένως καθίσταται ἀνεπίδεκτος ἐγκύρων καὶ νομίμων ἀποτελεσμάτων, ὅταν παράγηται ἐκ βίας ἢ δόλο· καὶ αὐτὴ ἐπίσης ἡ καλουμένη ψυχολογικὴ βία παράγοντα ἔχει τὴν ἀπειλὴν ἐπικειμένου καὶ βεβαίου κακοῦ. Τὰ γεγονότα ὅμως ταῦτα δὲν ἐφαρμόζονται ἐπὶ τῆς βουλήσεως τῶν ἐκλογέων ἢ τῶν συμβαλλομένων, οἵτινες ἐκ προηγουμένης εὐεργεσίας εὐγνωμονοῦσι, καὶ παροχάς τινας καὶ τὴν ψῆφόν των ἔτι δίδουσι τοῖς εὐεργέταις. Ὅθεν, ἂν οἱ συμπολῖταί μου ἔδωκαν ἡμῖν τὰς ψήφους των ἐξ εὐγνωμοσύνης, ἕνεκα τῶν γενομένων κοινωφελῶν ἔργων, ἡ βούλησις αὐτῶν ἦτο ἐλευθέρα καὶ νόμιμος. Συμπεραίνων λοιπόν, κύριοι, λέγω, ὅτι διὰ τοιούτων κοινωφελῶν ἔργων, καὶ ἰδίως διὰ τῆς ἀναπτύξεως τῶν μέσων τῆς συγκοινωνίας, ὀφείλομεν νὰ προσελκύωμεν τὴν ἀγάπην καὶ τὴν ψῆφον τῶν συμπολιτῶν μας· καὶ εὔχομαι, ἵνα ἅπαντες οἱ πολιτευόμενοι διὰ τοιούτων ἔργων ἀπολαύωσι τῆς ἀγάπης τῶν συμπολιτῶν των· διότι, ὅταν οὕτως ἐργάζωνται, λύεται εὐχερῶς τὸ τῆς συγκοινωνίας ζήτημα, καὶ λειτουργεῖ καλῶς ἡ δικαιοσύνη, καὶ ἐπέρχεται ἡ εὐημερία τοῦ Κράτους. Πρὸς τοῦτο θὰ παρακαλῶ πᾶσαν Κυβέρνησιν καὶ ὑμᾶς αὐτοὺς νὰ καταγίνεσθε πρὸς ἀνάπτυξιν καὶ εὐημερίαν τοῦ τόπου.

§43Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν ἤθελον λάβει τὸν λόγον, ἐὰν ἡ ὁμιλία τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὑπουργοῦ δὲν μὲ ἐξηνάγκαζεν εἰς τοῦτο. Ἡ ἐκλογικὴ ἱστορία τῆς ἐπαρχίας Γορτυνίας εἶναι αὐτή, τὴν ὁποίαν σᾶς ἀνέφερεν ὁ κ. Παλαμήδης. Ἀπὸ τοῦ 1865 μέχρι τῆς σήμερον πάντοτε τὰ κόμματα ἐκεῖ ἐπεδίωξαν τὴν εὔνοιαν τῆς ἐξουσίας καὶ δι’ αὐτῆς κατώρθωσαν νὰ εἰσέλθουν ἐντὸς τοῦ περιβόλου τούτου, καὶ διὰ τοῦτο ἔχει ὑποχρέωσιν ἡ Βουλὴ ἐπὶ τῆς ἐπαρχίας ταύτης νὰ ἐξετάζῃ μετὰ προσοχῆς τὰ πάντα. Μὴ νομίσητε, ὅτι ἡ σύστασις δύο Εἰρηνοδικείων ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Γορτυνίας δὲν εἶναι ἱκανὴ νὰ μεταβάλῃ τὸ ἀποτέλεσμα. Ἡ ἐπαρχία αὕτη, κατὰ τὴν τελευταίαν στατιστικήν, κατοικεῖται ἀπὸ 51,537 ψυχὰς, καὶ ἔχει 9 Εἰρηνοδικεῖα, κατὰ δὲ τοὺς 6 μῆνας τοῦ χειμῶνος εἶναι ἔρημος κατοίκων, ὥστε οὐδεμίαν ἐργασίαν ἔχουν αὐτὰ τὰ Εἰρηνοδικεῖα, διότι οὔτε ἐμπορικὸς τόπος εἶναι, οὔτε συναλλαγαὶ ὑπάρχουν, ἀλλ’ ἐσυστήθησαν μόνον πρὸς τὸν σκοπὸν ψηφοθηρίας. Εἰς τὴν ἐπαρχίαν Πατρῶν ἔχομεν κατοίκους 53,549· εἰς τὴν ἐπαρχίαν αὐτὴν κατέρχονται ἀπὸ ὅλα τὰ ὀρεινὰ μέρη τῆς Κορινθίας, τῶν Καλαβρύτων, τῆς Γορτυνίας καὶ τῆς Τριπόλεως, καὶ ὁ πληθυσμὸς κατὰ τὸν χειμῶνα ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον καὶ κατὰ τὸ θέρος ἐν μέρει διπλασιάζεται, καὶ ἔχει ἡ ἐπαρχία Πατρῶν 4 Εἰρηνοδικεῖα, καθὼς καὶ ἡ ἐπαρχία τῶν Καλαβρύτων, ἡ ὁποία ἔχει ἐπίσης 47,225 κατοίκων. Καὶ διὰ τί αὐτὴ ἡ πρόνοια καὶ αὐτὸ τὸ προνόμιον διὰ τὴν Γορτυνίαν, εἰς τὴν ὁποίαν, ἐὰν αὐτὴν τὴν στιγμὴν μεταβῆτε, ἀμφιβάλλω ἐὰν εὕρητε οἴκημα νὰ καταλύσητε; Ἀλλὰ τοῦτο τὸ κακὸν εἶναι μόνον, ἢ ὁ δόλιος τρόπος, μὲ τὸν ὁποῖον ἐφέρθη αὐτὸς ὁ ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ἀποσπάσας τὴν ὑπογραφὴν τοῦ Βασιλέως, ὅπως τὸν καταβιβάσῃ εἰς τὴν ἐκλογικὴν παλαίστραν; Ἰδοὺ τί λέγει τὸ ἔγγραφον, εἰς τὸ ὁποῖον δίδει πληροφορίας τῆς συστάσεως τῶν Εἰρηνοδικείων αὐτῶν ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης: «ἐπροκάλεσε τὸ Διάταγμα, δὲν τὰ ἐσύστησεν ὅμως ἔτι, ἐπιφυλαττόμενος νὰ ζητήσῃ πίστωσιν ἀπὸ τὴν Βουλὴν πρῶτον.» Ἐρωτῶ ὑμᾶς, τὸ ὑπουργεῖον δὲν ἀπέσπασε τὴν ὑπογραφὴν τοῦ Βασιλέως, ὅπως ψηφοθηρήσῃ ὑπὲρ τῶν φίλων τῆς Κυβερνήσεως, διδάσκων οὕτω τὴν δολιότητα καὶ τὸ ψεῦδος εἰς αὐτὸν τὸν λαόν; Καὶ εἶχε δίκαιον ὁ κ. Βουλιπιώτης, ὅταν σᾶς εἶπεν, ὅτι, ἐὰν δὲν στιγματίσητε τοιαύτας πράξεις, ἄλλοτε θὰ ἔλθῃ περίστασις νὰ γείνουν χειρότερα, μάλιστα ἐὰν ὁ κ. Ῥικάκης ἔχῃ τὴν τιμὴν νὰ διευθύνῃ τὸ ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης, καὶ θὰ ἴδητε νὰ ἐκδοθῇ διάταγμα περὶ συστάσεως ὄχι μόνον Πρωτοδικείων, ἀλλὰ καὶ Ἐφετείων ἴσως καὶ Ἀρείου Πάγου, εἰς Μαγούλιανα. Καὶ αὐτὰ δὰ τὰ βλέπετε πάντοτε, ὁσάκις εἰς τὰς ἕδρας τῶν ὑπουργῶν οἱ καθήμενοι δὲν κάθηνται ἀρχίζοντες τὸ στάδιόν των ἀπὸ βουλευταί. Ἄλλως ἐνεργοῦνται αἱ ἐκλογαὶ εἰς τὰς ἐπαρχίας τῶν ὑπουργῶν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἀπὸ βουλευταὶ γίνονται ὑπουργοί, καὶ ἄλλως εἰς τὰς ἐπαρχίας ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἀπὸ ὑπουργοὶ γίνονται βουλευταί Καὶ αὐτὴν τὴν διάκρισιν πρέπει νὰ κάμητε, διότι πρὸ ὀλίγου ὁ κύριος Δηλιγιάννης ἔφερε τὴν σύγκρισιν μεταξὺ αὐτοῦ καὶ δὲν ἠξεύρω τίνος ἐκείνου. Ἀλλὰ ποῦ εἶναι ἡ σύγκρισις, τὴν ὁποίαν ἐφέρατε, κύριε Δηλιγιάννη, μεταξὺ ὑμῶν καὶ αὐτοῦ; (Δεικνύει τὸν ὑπουργόν.) Αὐτὸς σᾶς ὑπερέβη ὅλους κατὰ τὴν τελευταίαν ψηφοφορίαν. Εἶναι γνωστὸν τοῦτο, ὅτι εἰς τὴν ἐπαρχίαν Γορτυνίας ἡ ἐξουσία ἐπιδρᾷ σπουδαίως, καὶ διὰ τοῦτο, ὅ,τι δήποτε καὶ ἂν λέγουν, μὴ τὸ πιστεύσητε. Ἅμα διαλυθείσης τῆς Βουλῆς, ἤρχισαν τείνοντα τὴν χεῖρα ἀμφότερα τὰ κόμματα πρὸς τὸν ἐξοχώτατον ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, διότι ἐγνώριζαν, ὅτι τὸ ἀποτέλεσμα θὰ ἦναι ἐκεῖ, ὅπου ὑπάρχει τὸ βάρος τοῦ ὑπουργοῦ ὑποψηφίου, ὁ ὁποῖος κατῆλθεν εἰς τὴν ἐπαρχίαν μὲ ὅλα τὰ διατάγματα, τὰ ὁποῖα ἠκούσατε, καὶ εἴδομεν ἀκόμη καὶ τὸ πρωτοφανὲς, τοῦ νὰ παραιτηθῇ δικαστὴς ἰσόβιος, ὅπως παραστῇ εἰς τὴν ἐπαρχίαν καὶ ὑποστηρίξῃ τὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ ἐπανελθὼν νὰ διορισθῇ ἐκ νέου. Ἐὰν εἷς ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης κατορθώσῃ νὰ ἐπηρεάσῃ ὅλους τοὺς δικαστὰς, νὰ μεταβῶσιν εἰς διαφόρους ἐπαρχίας, ἵνα ὑποστηρίξουν τοὺς φίλους του, ποῦ θὰ εὕρητε δικαστικοὺς ἀντιπροσώπους; καὶ ποίαν θὰ δώσητε ἀξίαν πλέον εἰς τὸν δικαστικὸν κόσμον, οὕτω πολιτευόμενον; καὶ ποῖον σέβας θ’ ἀποδώσητε εἰς ἀποφάσεις τοιούτων δικαστικῶν, ὁποίαν δὲ ἰδέαν θὰ ἔχητε περὶ τῆς πολιτείας ἐκείνης, ἡ ὁποία τοιοῦτον θὰ ἔχῃ ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης; Πάντοτε, κύριοι, μὲ ἔφερεν εἰς τὸ βῆμα ἡ ἐκλογὴ τῆς Γορτυνίας, καὶ ὅ,τι σᾶς εἶπεν ὁ κύριος Παλαμήδης, εἶναι ἀληθές. Κατὰ τὰ 1865, διότι ἡ ἐξουσία ἦτο ὑπὲρ τῆς ἀντιθέτου μερίδος, ἀπεκλείσθη μία τῶν ἐπιφανεστέρων ἐπιῤῥοῶν, μία δόξα μεγίστη τῆς ἱστορίας τοῦ 1821, ὁ Γενναῖος Κολοκοτρώνης, καὶ ἀντ’ αὐτοῦ ἦλθον ἄλλοι, οἵτινες, ὄχι δὲν ἠδύναντο νὰ συγκριθοῦν, ἀλλ’ οὔτε ν’ ἀτενίσουν πρὸς αὐτόν. Ἴσως ἐπιφυλλάσσονται νὰ μοὶ εἴπουν, «πῶς κατὰ τὰ 1875, ὅταν σεῖς ὡς ὑπουργὸς διηυθύνετε τὴν ἐκλογὴν Γορτυνίας, ἡμεῖς ἐπετύχαμεν;» Καὶ τότε ἡ ἐξουσία συνετέλεσε, διότι ἐνθυμεῖσθε ποῖον ἦτο τὸ ῥεῦμα τότε κατὰ τῆς πεσούσης πολιτικῆς, κατὰ τῆς ὁποίας ἡ ἐξουσία, χωρὶς νὰ ἐπέμβῃ, καὶ ἐκ τῶν πράξεών της ἐφαίνετο ἐναντία. Κατὰ τὰ 1873 ἠκυρώθη ἡ ἐκλογὴ εἰς δύο δήμους, Μυλάοντος καὶ Τρικολώνων, νομίζω· καὶ τότε ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισε νὰ στείλῃ ἐπιτροπήν, ὅπως παραστῇ κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῆς ἐκλογῆς, μέλος τῆς ὁποίας ἤμην καὶ ἐγώ. Τὰ δύο μεγάλα κόμματα τῆς ἐπαρχίας, Δηλιγιάννης καὶ Νικολόπουλος, ἠνώθησαν καὶ ἐπολεμήθησαν ἀπ’ ἄλλους δευτερεύοντας, καὶ ἔχασαν, διότι ἡ ἐξουσία ηὐνόει τοὺς ἄλλους. Ὁ κύριος Κολιάτσος, φίλος τοῦ κ. Δηλιγιάννη, διότι παρετείνετο ἡ ἐνέργεια τῆς ἐπαναληπτικῆς ἐκλογῆς, ἔκαμεν ἐπερώτησιν καὶ διετύπωσε τὸ παράπονον, ὅτι τὸ τότε ὑπουργεῖον τοῦ μακαρίτου Δεληγεώργη διώρισεν ὑπάλληλον ἕνα ἐκ τοῦ δήμου Τρικολώνων καὶ ἕνα ἐκ τοῦ δήμου Μυλάοντος, οἱ ὁποῖοι ἐτύγχανον καὶ μέλη τῶν ἐφορευτικῶν ἐπιτροπῶν, καὶ ὅτι διωρίζοντο οἱ ἀπαριθμηταὶ καὶ οἱ ἐπιστάται ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον ὑπὲρ τῶν ἀντιθέτων. Καὶ λέγει ὁ κ. Κολιάτσος πρὸς τὸν μακαρίτην Δεληγεώργην (ἴδετε πρακτικὰ τοῦ 1873 ἐν σελίδι 371), «πῶς σὺ, ὁ ὁποῖος ἐν τῇ Ἐθνοσυνελεύσει ἐπρότεινες, ἕνα μῆνα ἢ 40 ἡμέρας πρὸ τῆς ἐνεργείας τῶν ἐκλογῶν οὐδεὶς διορισμὸς νὰ γίνεται, διορίζεις; καὶ πῶς σὺ, ὁ ὁποῖος εἰς τὴν τελευταίαν ἐγκύκλιόν σου εἶπες, ὅτι ἡ ἐκλογὴ δὲν εἶναι σχέσις μεταξὺ βουλευτῶν καὶ Κυβερνήσεως, ἀλλὰ μεταξὺ τῶν ἀντιπροσώπων καὶ τοῦ λαοῦ, δὲν τὸ ἐτήρησες;» Καὶ πολὺ δικαίως ἀπαντᾷ ὁ μακαρίτης Δεληγεώργης: «Ὅ,τι ἐπρότεινα εἰς τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν εἶναι ἀληθές, ἀλλὰ θὰ ἤμην μωρὸς, θὰ ἤμην ἀνάξιος νὰ λέγωμαι πολιτικὸς, ἐὰν μετεχειριζόμην αὐτὰ τὰ μέτρα διὰ τοὺς φίλους μου, ἐνῷ σεῖς μεταχειρίζεσθε τὰ ἐναντία. Ὅ,τι λοιπὸν ἐσεῖς πράττετε ὑπὲρ τῶν φίλων σας, αὐτὸ πρέπει νὰ πράξω καὶ ἐγὼ, διότι τὰ μέσα τοῦ πολέμου πρέπει νὰ ἦναι ἴσα πρὸς τοὺς διαμαχομένους.» Καὶ λίαν ὀρθῶς. Καὶ ὅταν ὑμεῖς τότε ἐκατηγορήσατε τὴν ἐκλογὴν διὰ διορισμοὺς τοιούτους, νομίζετε, ὅτι εἶναι ὀλιγώτερον τὸ κακὸν, τὸ ὁποῖον ἐγένετο διὰ τῆς καταδολιεύσεως, διὰ τῆς καταβιβάσεως τῆς ὑπογραφῆς τοῦ Βασιλέως εἰς τὸν βόρβορον τῶν φατριῶν;

§44ΜΙΛΗΣΗΣ. Κύριε Πετιμεζᾶ, ἐνθυμεῖσθε ποῖον ἦτο τότε τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐκλογῆς εἰς τοὺς δύο δήμους;

§45ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν τὸ γνωρίζω, διότι δὲν ἔχω τὸ μνημονικὸν τοῦ μεγάλου Φρειδερίκου. Προχθὲς ὁ κ. Δηλιγιάννης ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ, ὅταν μᾶς ἐπρότεινεν, ἐναντίον τοῦ Κανονισμοῦ, νὰ χωρίσωμεν τὸ ζήτημα τῆς ψηφοφορίας ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς τοῦ Ἀδάμαντος, μᾶς ἀνέφερεν, ὅτι ἠδύνατο νὰ ἀναφέρῃ ἀπείρους συγγραφεῖς, πραγματευομένους, ὅτι ὅλα τὰ ζητήματα, τὰ σχετιζόμενα πρὸς τὴν ἐπικύρωσιν ἢ μὴ τῆς ἐκλογῆς, κατὰ τὴν γνώμην τῶν συγγραφέων αὐτῶν, δύνανται συνάμα νὰ ἐξετασθῶσιν. Ἀλλὰ ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Δηλιγιάννην νὰ μᾶς εἴπῃ, ἂν, ὅταν ἀνέγνωσεν αὐτοὺς τοὺς συγγραφεῖς, τοὺς ὁποίους ἀνέφερεν, ἂν, λέγω, δὲν ἀπήντησεν, ὅτι τοιαῦτα μέσα κυβερνητικὰ, γινόμενα κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν, δὲν εἶναι ἰσχυρότατος λόγος πρὸς ἀκύρωσιν ἐκλογῆς, ὁ δὲ κ. ὑπουργὸς ὄχι μόνον δὲν τὸ ἐθεώρησε τίποτε, ἀλλὰ καὶ σᾶς συνεβούλευσεν, ὅλοι νὰ ἀκολουθήσητε τὸ παράδειγμα αὐτοῦ. Ὁ κ. ὑπουργὸς δὲν εἶχε σκοπὸν νὰ πολιτευθῇ· ἀγγαρία τὸν ἔπιασαν, καὶ ὑπεβλήθη εἰς αὐτὴν τὴν ἀγγαρίαν· ἀλλ’ ἐὰν ἐπολιτεύετο, ἤθελε μάθει ὅ,τι ἄλλοτέ ποτε ὑποψήφιος ἐν Γαλλίᾳ, ὁ ὁποῖος ὑπεσχέθη, ὅτι, ἂν γείνῃ βουλευτὴς, ἤθελε κατορθώσει νὰ περάσῃ εἴτε ὁ σιδηρόδρομος, εἴτε ἡ ἁμαξητὴ ὁδὸς, ἀπὸ τὴν ἐπαρχίαν, ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἐπρόκειτο νὰ ἐκλεχθῇ· καὶ αὐτὴ μόνη ἡ ὑπόσχεσις ἤρκεσεν εἰς τὸ Κοινοβούλιον τῆς Γαλλίας νὰ ἀκυρώσῃ τὴν ἐκλογήν του, διότι τοιαῦται ὑποσχέσεις ἐπιδρῶσι σπουδαίως ἐπὶ τῶν ἐκλογέων. Σπάνιοι εἶναι οἱ Φωκίωνες, καὶ μετροῦνται ἴσως εἰς τὰ δάκτυλα. Θὰ μοῦ εἴπητε, ὅτι «ζητεῖς τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς» φοβοῦμαι μάλιστα μὴ κατακριθῶ, ὅτι θέλω νὰ δυσφημίσω τὴν ἐκλογήν, εἰς τὴν ὁποίαν συμπεριλαμβάνεται καὶ ὁ κύριος Δηλιγιάννης. Ὁ κ. Δηλιγιάννης ἄλλοτε ἦτο ἀντιπολιτευόμενος, ἀλλ’ ἀντιπολιτευόμενος, ὅστις ἔχει πάντοτε μέσην γνώμην μεταξὺ τῶν ὑπουργικῶν καὶ τῶν ἀντιπολιτευομένων· ἀλλὰ ποία εἶναι ἡ μέση γνώμη; Ἡμεῖς λέγομεν, ὅτι οἱ ὑπουργικοὶ πρέπει νὰ ἦναι ὑπουργικοί, καὶ οἱ ἀντιπολιτευόμενοι πρέπει νὰ ἦναι ἀντιπολιτευόμενοι, ὅτι πρὸ πάντων ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐπιθυμοῦν νὰ διευθύνουν τὸ Κράτος καὶ νὰ λέγωνται ἀρχηγοὶ κομμάτων, πρέπει νὰ ἔχωσι τὸ θάῤῥος, ὅταν ἔρχωνται ἐκλογαί, νὰ κατέρχωνται εἰς τὰς ἐπαρχίας των μὲ τὸ πρόγραμμα τῆς μέσης γνώμη. Ἀλλ’ ὅτε τὸν κύριον Δηλιγιάννην τὸν βλέπω συνδυασμένον καὶ ἀκολουθοῦντα κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῆς ἐκλογῆς τὸν ἀξιότιμον ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τὸν πρώην τμηματάρχην κύριον Βαλαβάνην, μὰ τὸν Θεόν, πιστεύσατε, ὅτι δὲν πιστεύω εἰς ὅ,τι λέγει ὁ κ. Δηλιγιάννης, διότι γνωρίζω, ὅτι ὁ κ. Δηλιγιάννης εἶναι ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος ἔχει παῤῥησίαν τῶν πολιτικῶν του δοξασιῶν, διὰ δὲ τῆς πράξεως αὐτῆς ὄχι μόνον δὲν ἀνήγγειλεν, ὄχι μόνον δὲν ἐδήλωσεν εἰς τὸ ἔθνος, ὅτι εἶναι ἀντιπολιτευόμενος, ἀλλὰ τοὐναντίον ἐδήλωσεν, ὅτι εἶναι ὑπουργικός, μάλιστα ὑπουργικός, ἔχων τὴν ἀνάγκην τῆς συνδρομῆς τοῦ Ὑπουργείου, διὰ νὰ γείνῃ βουλευτής. Δὲν θὰ μὲ κατηγορήσῃ ὁ κ. Δηλιγιάννης, ὅτι σήμερον μεταχειρίζομαι αὐτὴν τὴν γλῶσσαν διὰ τὴν ἐκλογὴν τῆς Γόρτυνος· διότι ἐγὼ αὐτὸς ἤμην ὁ κατηγορήσας τὴν ἐκλογὴν κατὰ τὸ 1868, ὅτε ὁ κ. Βούλγαρης ἦτο πρωθυπουργὸς καὶ ὅτε πολλοὶ ἄλλοι, ἐκ τῶν ζώντων καὶ μὴ, ἐδῶ δὲν ἐτόλμων νὰ εἴπωσι λέξιν οὐχὶ κατὰ τοῦ γαμβροῦ του, ἀλλὰ καὶ κατὰ τοῦ τελευταίου τῶν ὀπαδῶν του. Τὴν κατηγόρησα καὶ κατὰ τὸ 1872, δικαιοῦμαι νὰ πράξω αὐτὸ τοῦτο καὶ σήμερον, διότι ἐπιθυμῶ τὰ ἴσα κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῶν ἐκλογῶν. Ἐγὼ, ἂν συνέπιπτε νὰ ἔχω συνεπαρχιώτην μου τὸν κ. Ἀθανασιάδην καὶ τὸν κ. Βαλαβάνην, καὶ ἤξευρα, ὅτι ἤθελον ἀποτύχει ἐὰν δὲν μὲ συμπεριελάμβανον εἰς τὸν συνδυασμόν των, ἤθελον προτιμήσει νὰ ἀποτύχω παρὰ νὰ εἰσέλθω εἰς συνδυασμὸν ἀνθρώπων ἀγνώστων ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ, ἀνθρώπων μὴ σημαινόντων ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ πολιτικῶς· καὶ λέγω, κύριοι, μὴ σημαινόντων, διότι, παραστὰς κατὰ τὴν ἐξέλεγξιν τῆς ἐκλογῆς εἰς τὸ Τμῆμα, εἶδον, ὅτι ἠμφισβητεῖτο εἰς αὐτοὺς καὶ αὐτὸ τὸ δικαίωμα τοῦ ἐκλέγεσθαι ἐν Γορτυνίᾳ· ἐπὶ τοσοῦτον ἦσαν ἄγνωστοι εἰς τοὺς ἐνισταμένους πολιτικῶς. Καὶ μ’ ὅλα ταῦτα ὁ Ἀθανασιάδης εἶναι ὁ πρῶτος βουλευτὴς τῆς Γόρτυνος, καὶ ὁ Βαλαβάνης εἶναι ὁ δεύτερος. Ἐκτυπήσατε, κύριοι, τὴν στρατιωτικὴν ἐπέμβασιν, καλῶς πράξαντες, καὶ εἰς ὅ,τι ἐπράξατε χθές, εἶναι σύμφωνος καὶ ὁ κ. πρωθυπουργός· αὐτὸς ὁ κ. πρωθυπουργὸς καὶ ἐγὼ τὴν στρατιωτικὴν ἐπέμβασιν τὴν ἐπολεμήσαμεν πάντοτε κατὰ τὰς ἐκλογάς· τὴν ἐπολέμησα εἰς τὰ 1868, ὅταν ἐγένετο ἐναντίον τοῦ πρωθυπουργοῦ καὶ ἐν Μεσσηνίᾳ καὶ ἐν Λακωνίᾳ, τὴν ἐπολέμησα εἰς τὰ 1873, ὅτε εἰς τὴν ἐπαρχίαν τῆς Μεσσηνίας καὶ Καλαμῶν δύω ἀξιωματικοί, ὁ Κονιαδίτης, τότε λοχαγὸς καὶ νῦν ἀντισυνταγματάρχης, καὶ ὁ κ. Κ. Οἰκονομίδης, τότε ἀνθυπολοχαγὸς καὶ νῦν λοχαγὸς, ὡς λέγει ὁ κύριος Κουμουνδοῦρος, ἠδυνήθησαν κατὰ τὴν ἐκλογὴν νὰ μεταβάλωσι τὸ ἀποτέλεσμα, διὰ ποῖον; διὰ τὸν κ. Κουμουνδοῦρον, ἄνδρα γεγηρακότα εἰς τὴν πολιτικὴν, ἄνδρα τοσοῦτον ὑπηρετήσαντα τὸν τόπον καὶ γνωστόν. Ἀλλὰ μᾶς ἔλεγον, ὅτι ἐκεῖ ὑπάρχει τὸ πνεῦμα τὸ στρατιωτικὸν, καὶ αὐτὸ τὸ πνεῦμα τῶν ἀρειμανίων δὲν ἠδύνατο νὰ μεταβληθῇ διὰ τῆς στρατιωτικῆς ἐπεμβάσεως. Κύριοι, εἶναι μῦθοι αὐτά· ἡ στρατιωτικὴ ἐπέμβασις καὶ ἡ διαφθορά, ὅπου κατώρθωσαν νὰ εἰσαχθῶσιν, ἢ ἔπνιξαν τὴν θέλησιν, ἢ ἐταπείνωσαν τὸ φρόνημα. Εἰς τὴν Γορτυνίαν δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη ἐπεμβάσεων, καὶ ὅταν ἐξετάζητε τὰς ἐκλογὰς, δὲν πρέπει νὰ ἐξετάζητε μόνον τὴν βίαν, ἀλλ’ ὅλα ἐκεῖνα τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ ἐπιδράσωσι ψυχολογικῶς ἐπὶ τῆς τύχης μιᾶς ἐκλογῆς, ἐπὶ τῶν ἐκλογέων. Δὲν θέλω νὰ δυσφημίσω οὐδένα, ἀλλ’ ἄν τις νομίζῃ, ὅτι ὅλος ὁ κόσμος σκέπτεται πῶς νὰ τὸν δυσφημίσῃ, τὴν ἰδέαν αὐτὴν δύναται νὰ τὴν ἔχῃ· περὶ τούτου ἐγὼ ἐντελῶς ἀδιαφορῶ· ζητῶ ὅμως τὰ ἴσα, ζητῶ ὅμως, ὅπως γίνεται ἐκλογὴ εἰς τὴν μίαν ἐπαρχίαν, νὰ γίνεται καὶ εἰς τὴν ἄλλην· ζητῶ, ἐντὸς τοῦ περιβόλου τούτου νὰ κάθηνται οὐχὶ ἀμφίβολοι ἀντιπρόσωποι, ἀλλ’ ἀντιπρόσωποι ἀληθεῖς ὅλων τῶν ἐπαρχιῶν, διότι τοιαύτη Βουλὴ ἔχει τὸ κῦρος, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἔχῃ. Καὶ εἴδατε, κύριοι, τί συνέβη· μὴ λαμβάνητε ὑπ’ ὄψιν οἱ κατοικοῦντες τὰς Ἀθήνας, τὰς Πάτρας, τὴν Σύρον, τὴν Κέρκυραν καὶ τὰς μεγαλοπόλεις, τὴν ἰδέαν, ἥτις ἐπικρατεῖ εἰς τὰς ἐπαρχίας αὐτὰς διὰ τὰς ἐκλογὰς, διότι ἐκεῖ εἶναι μεγάλα κέντρα καὶ πλούτου καὶ πολιτισμοῦ καὶ διανοητικῆς ἀναπτύξεως, ἑπομένως ἐκεῖ οὔτε ἡ στρατιωτικὴ ἐπέμβασις δύναται νὰ ἐπιδράσῃ πολὺ, οὔτε οἱ διορισμοί· καὶ ὅπου εἴχατε τοιαύτας ἐκλογὰς, εἴδατε ποῖα εἶναι τὰ ἀποτελέσματα· αἱ Πάτραι καὶ ἡ Σύρος ἀπεκρίθησαν. Θὰ μοὶ εἴπητε λοιπὸν, ὅτι «ζητεῖτε τὴν προγραφὴν τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν;» Ὄχι· ἐπιθυμῶ μάλιστα, ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μείνῃ, ἀφοῦ μάλιστα εἶναι τόσον ἀκριβὴς περὶ τὴν ἐφαρμογὴν τῶν νόμων, ὥστε ἐνθυμοῦμαι μίαν φορὰν, ἐπειδὴ ὁ κ. Μπούμπουλης ἔκαμε μίαν παράνομον χορήγησιν συντάξεως εἰς μίαν χήραν, ἐπὶ τοσοῦτον ἐξανέστη ἡ συνείδησις τοῦ κ. Ἀθανασιάδου, ὥστε τὸ ζήτημα τὸ κατέστησεν ὡς πρόεδρος τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου ὑπουργικὸν ἐντὸς τῆς Βουλῆς. Ἀλλὰ λέγω εἰς τὸν κύριον Ἀθανασιάδην, αὐτὴ ἡ ἄκρα εὐαισθησία καὶ ὁ σεβασμός του πρὸς τοὺς νόμους τοῦ Κράτους τί ἐγένοντο ἤδη; Καὶ ἔπρεπεν ὁ κ. Ἀθανασιάδης νὰ μετρήσῃ σήμερον μὲ τὸ αὐτὸ μέτρον, μὲ τὸ ὁποῖον ἐμέτρα καὶ ὅταν ἦτο πρόεδρος τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου. Δὲν θέλω ἐγὼ νὰ διαφωνήσω πρὸς τὴν πλειοψηφίαν ὡς πρὸς τὴν ἐπικύρωσιν τῆς ἐκλογῆς Γόρτυνος· λέγω ὅμως, ὅτι πρέπει νὰ ἤμεθα λίαν προσεκτικοὶ, τόσον εἰς τὰς ἐπικυρώσεις, ὅσον καὶ εἰς τὰς ἀκυρώσεις, διότι βαθμηδὸν καὶ κατ’ ὀλίγον τὸ μικρὸν κακὸν γίνεται μέγιστον, διότι, κύριοι, ἀφοῦ ἅπαξ παραδεχθῶμεν, ὅτι ὅπως δήποτε ἐγένετο ἐπηρεασμὸς, τὸ μέτρον τοῦ ἐπηρεασμοῦ δὲν δυνάμεθα νὰ τὸ κανονίσωμεν ἡμεῖς κατὰ τὴν προεξέλεγξιν ἐντὸς τοῦ περιβόλου τούτου· πρέπει νὰ συνειθίσωμεν, αἱ ἐκλογαὶ νὰ γίνωνται ἐλεύθεραι, καὶ διὰ νὰ γίνωνται ἐλεύθεραι, δὲν πρέπει νὰ γίνωνται αἱ ἀσχημίαι αὗται, αἵτινες ἔλαβον χώραν καὶ εἰς τὴν ἐκλογὴν τῆς Γόρτυνος. Τελειόνω, κύριοι, μὲ τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἡ Βουλὴ θέλει δώσει παραδείγματα, ὥστε οἱ κύριοι ὑπουργοὶ ἄλλοτε, ὅταν ἐνεργοῦν ἐκλογὰς, νὰ μὴ νομίζουν, ὅτι εἶναι κύριοι τῆς ἐξουσίας, τὴν ὁποίαν φέρουν, ὅπως εἶναι κύριοι τῆς ἰδιοκτησίας των, διὰ νὰ τὴν μεταχειρίζωνται ἐναντίον τῶν ἐλευθεριῶν τοῦ τόπου.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδεὶς ἕτερος εἶναι ἐγγεγραμμένος· ἑπομένως θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλήν.—Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς Γόρτυνος, παρακαλῶ, νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι.) Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς Γόρτυνος, καὶ ἀνεγνώρισε νομίμους βουλευτὰς τοὺς κ. κ. Ἀπ. Ἀθανασιάδην, Ἀθ. Βαλαβάνην, Θ. Π. Δηλιγιάννην, Ἰω. Ἀντωνόπουλον, Ἠλ. Παλαμίδην καὶ Ἰω. Λαμπρινόπουλον. (Ἐπικυροῦνται ἐπίσης δι’ ἀναστάσεως, μὴ γενομένης ἀντιῤῥήσεως, καὶ αἱ ἐκλογαὶ α) Γυθείου καὶ β) Δομοκοῦ καὶ φερσάλων, καὶ ἀναγνωρίζονται νόμιμοι βουλευταὶ οἱ κ. κ. Π. Πετροπουλάκης, Χ. Τζανετάκης, Π. Ζαρίμπας καὶ Χ. Στεριάδης!)

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐκλογὴ Δωρίδος.

§48ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Κύριοι, ἡ ἐκλογὴ τῆς ἐπαρχίας Δωρίδος, ἣν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀντιπροσωπεύω, εἶναι ἁμαρτωλή· καὶ ὡς τοιαύτην δὲν δύνασθε νὰ τὴν ἐπικυρώσητε ἀσυζητητεί. Περὶ τῆς ἐκλογῆς ταύτης ἔχετε καὶ γνώμην τῆς μειοψηφίας τοῦ Τμήματος. Τὴν γνώμην ταύτην θεωρῶ ἀξίαν προσοχῆς, ἐπειδὴ ἀφορᾷ εἰς ζήτημα λίαν οὐσιῶδες καὶ πρωτοφανές· παρακαλῶ λοιπὸν τὰ ἔντιμα μέλη τῆς μειοψηφίας νὰ ἀναπτύξωσιν ἐκ τοῦ βήματος τούτου τὴν γνώμην των, ὅπως διὰ τῆς συζητήσεως δυνηθῇ ἡ Βουλὴ νὰ μορφώσῃ γνώμην, ἐὰν δηλ. οἱ ἑβδομήκοντα δύο ἑτεροδημόται, οἱ ἐν Οἰνεῶνι ψηφοφορήσαντες, καλῶς ἢ κακῶς ἐψηφοφόρησαν, καὶ ἐὰν διὰ τῆς ἐνασκήσεως τοῦ δικαιώματος τούτου ἐπηρεάζηται ἡ ἐκλογὴ καὶ κατὰ πόσον.

§49ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἡ γνώμη τῆς πλειοψηφίας τοῦ Τμήματος εἶναι τοσοῦτον σαφῶς ἐκτεθειμένη ἐν ὀλίγαις λέξεσιν ἐν τῇ ἐκθέσει αὐτοῦ, ὥστε περιττὸν ἦτο νὰ ζητηθῇ ἡ ἀνάπτυξις αὐτῆς. Ἡμεῖς εἴπομεν, ὅτι διστάζομεν ν’ ἀποφανθῶμεν ὑπὲρ τῆς ἐπικυρώσεως, διότι, ὑπαρχούσης ἰσοψηφίας μεταξὺ τοῦ ἐπιτυχόντος κ. Ἀναγνωστοπούλου καὶ τοῦ διὰ κλήρου ἐπιλαχόντος κ. Χλωροῦ, ἐζητεῖτο παρ’ ἡμῶν νὰ ἐκπέσωμεν τὰς 70 ψήφους τῶν κακῶς ψηφισάντων ἑτεροδημοτῶν ἀπ’ ἀμφοτέρων τῶν ἰσοψηφισάντων, ἡ δὲ πρᾶξις αὕτη ἐφαίνετο εἰς ἡμᾶς κενὴ ὅλως καὶ ματαία, διότι ἐκ τῶν προτέρων ἦτο φανερὸν, ὅτι τοιαύτη ἀπ’ ἀμφοτέρων ἀφαίρεσις τῶν 70 κεκηλιδωμένων ψήφων ἀναγκαίως ἤθελε φέρει αὐτοὺς πάλιν εἰς ἰσοψηφίαν. Δὲν ἐφαίνετο εἰς ἡμᾶς ὁμοία ἡ θέσις πρὸς τὴν τῶν διὰ πλειοψηφίας ἐπιτυγχανόντων ὑποψηφίων, ἀφ’ ὧν πάντων ἀφαιροῦνται αἱ προσβαλλόμεναι ψῆφοι, ἵνα κριθῇ ἂν ἡ ἀφαίρεσις ἐπιδρᾷ ἐπὶ τοῦ ἀποτελέσματος ἀπέναντι τῶν ἐπιτυχόντων. Τοιοῦτον δισταγμὸν ἐξεφράσαμεν καὶ εἴπομεν, ὅτι ἐν τοιαύτῃ ἰσοψηφίᾳ δὲν δυνάμεθα ἡμεῖς νὰ εὕρωμεν ποῖον ἐπεζήτησαν αἱ ψῆφοι τῶν ἐκλογέων, τὸν κ. Χλωρὸν ἢ τὸν κ. Ἀναγνωστόπουλον; Ἂν ὅμως ἡ Βουλὴ δυνηθῇ νὰ διακρίνῃ ποῖος ἐπεψηφίσθη ὑπ’ αὐτῶν, θέλει ἐπικυρώσει τὴν ἐκλογήν.

§50ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Οὔτε θὰ κατηγορήσω, οὔτε θὰ ὑπερασπίσω τὴν ἐκλογήν· ἀλλ’ ἐγεννήθη ἓν ζήτημα, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ λύσωμεν: ἐὰν καλῶς ἐψήφισαν οἱ ἑτεροδημόται εἰς ἄλλον δῆμον. Ἡ γνώμη μου εἶναι, ὅτι καλῶς ἐψηφοφόρησαν, ἀλλὰ πρέπει νὰ τιμωρηθῇ ἡ ἐπιτροπὴ, ἡ ὁποία τοὺς ἐδέχθη.

§51ΡΑΛΛΗΣ. (Ὅρα παράρτημα.)

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραδέχεται ἡ Βουλὴ τὸ ἄκυρον τῆς ἐκλογῆς ὡς πρὸς τὸν κ. Ἀναγνωστόπουλον; (Ἐγείρονται ὀλίγοι.) Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. (Ἐπικυροῦνται δι’ ἀναστάσεως αἱ ἐκλογαὶ Δωρίδος, Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς, Ἑρμιονίδος, Εὐρυτανίας, Ζακύνθου, Ἠλείας, Θηβῶν, Θήρας καὶ Ἰθάκης, καὶ ἀναγνωρίζονται νόμιμοι βουλευταὶ οἱ κύριοι Νικόλαος Κατσικαπῆς, Γεώργ. Λιδωρίκης, Κων. Ἀναγνωστόπουλος, Ν. Παπαμιχαλόπουλος, Παναγ. Ῥίτσος, Ἰω. Γ. Καπιτσίνης, Ἀντ. Μήτσας, Γεώρ. Μίλησης, Δημ. Χατζόπουλος, Γεώρ. Ζηνόπουλος, Νικόλ. Δ. Ζῶτος, Δημ. Βουλπιώτης, Μιχ. Ἰατρίδης, Κωνστ. Λομβάρδος, Φρειδερῖκος Καῤῥὲρ, Ἀναστ. Λούντζης, Ῥοβέρτος Ῥώμας, Ἀλέξ. Καραμπίνης, Στέφ. Στεφανόπουλος, Ἀνδρ. Αὐγερινός, Θεμιστ. Δαραλέξης, Δημοσθ. Δόγκας, Ἀναγνώστης Δαλιάνης, Σπυρ. Σιδέρης, Διομ. Διαμάντης, Ἐπαμ. Α. Δημητρίου, Σπυρ. Γ. Κουκούλεξας, Νικόλ. Δ. Νομικὸς, Ἀριστομ. Βαλέττας, Δημοσθ. Στάϊκος καὶ Βαρβαρῆγος Πήλικας.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐκλογὴ Καλαβρύτων. (Ἀναγινώσκεται τὸ συμπέρασμα τῆς ἐκθέσεως τοῦ Τμήματος)

§54ΣΟΛΙΩΤΗΣ. Καὶ εἰς τὴν ἰταλικὴν Βουλὴν τοῦ 1860 ἐξελέγει ὁ κόμης Κατερίνης ὁ ὁποῖος δὲν εἶχε συμπληρώσει τὸ 30ὸν ἔτος τῆς ἡλικίας του, τὸ ὁποῖον ἀπῄτει καὶ ἐκεῖ ὁ νόμος. Κατὰ τὴν ψηφοφορίαν δὲν παρευρέθη ἐκεῖ εἷς ἐκ τῶν φίλων του, ἀλλὰ κατὰ τὴν τελευταίαν συνεδρίασιν εἶπε τὰ ἑξῆς. (Ἀναγινώσκει.) Καὶ ἐγὼ, κύριοι, πρὸς τιμὴν τοῦ ἀπόντος συναδέλφου μου, λέγω, ὅτι ἡ ἀπουσία του ἐκ τῆς Βουλῆς μαρτυρεῖ, ὅτι δὲν ἐπιθυμεῖ νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν Βουλὴν μὴ ἔχων τὰ νόμιμα προσόντα· δὲν ἔλαβα καμμίαν ἐντολὴν, ἀλλὰ δὲν δύναμαι τὴν ἀπουσίαν του νὰ ἐξηγήσω ἄλλως, χωρὶς νὰ τὸν ἀδικήσω· διότι λέγω, ὅτι δὲν πλησιάζει εἰς τὴν Βουλὴν, ἵνα μὴ συμμερισθῇ μέρος τῆς παρανόμου ἀποφάσεως, καθ’ ἣν στιγμὴν ἤθελε νὰ ἐπικυρωθῇ ἡ ἐκλογή του, καὶ νὰ μὴ εὑρεθῇ εἰς τὴν θέσιν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρέθη ὁ ἐντιμότατος καὶ ἀπὼν φίλος μου λοχαγὸς τοῦ πυροβολικοῦ κ. Κρεστενίτης, τὸν ὁποῖον ὅλοι ἐνθυμεῖσθε, ὅταν ἠρωτήθη ποία εἶναι ἡ ἡλικία του, ἱπποτικώτατα μᾶς εἶπε: «μοῦ λείπουν τρεῖς μῆνες,» καὶ ἀπῆλθε· δὲν ὑποθέτω δὲ, ὅτι ὁ συμπολίτης μου κ. Ζαΐμης εἶναι κατώτερος κατὰ τοῦτο ἀπὸ τὸν κ. Κρεστενίτην. Τὰ ἐκλογικὰ ζητήματα, κύριοι, διαιροῦνται εἰς ζητήματα οὐσίας, οἷα εἶναι ἡ ἔλλειψις τῶν προσόντων, καὶ εἰς ζητήματα ἐπηρεασμοῦ τῆς ἐκλογῆς διὰ διαφόρων ἐπεμβάσεων. Εἰς τὰ νομικὰ ζητήματα νομίζω, ὅτι πρέπει ν’ ἀκολουθῇ τις τὴν κατὰ γράμμα ψήφισιν τοῦ νόμου· ὡς πρὸς τ’ ἄλλα ζητήματα δύναταί τις νὰ σχηματίσῃ πεποίθησιν ἐκ τῆς ἀναπτύξεως τῶν περιστάσεων· ὡς ἐν παραδείγματι, ὅλοι καταδικάζομεν τὴν δωροδοκίαν, ἀλλ’ ὅταν δὲν πεισθῶμεν, ὅτι ἔλαβε χώραν, δὲν δυνάμεθα νὰ καταδικάσωμεν τὴν ἐκλογήν. Ἡ χρῆσις τῶν μέσων τῆς Κυβερνήσεως ὑπὲρ τούτου ἢ ὑπὲρ ἐκείνου εἶναί τι, τὸ ὁποῖον ὅλοι ἀποστρεφόμεθα, καὶ διὰ τοῦτο ἡ πλειοψηφία προχθὲς, κατὰ τὴ κρίσιν της πεισθεῖσα, κατεδίκασε τὴν ἐκλογὴν Βάλτου· διότι, κύριοι, ἡ ἐξουσία δὲν ἀνήκει εἰς τὰ ἄτομα· οἱ διαχειριζόμενοι αὐτὴν εἶναι ἁπλοῖ ἐντολοδόχοι, ὀφείλοντες μὲν νὰ ὑπερασπίσωσι τὰ συμφέροντα καὶ τὰ δικαιώματα ὅλων ἐξίσου, ἀλλὰ καὶ τὰ μέσα ταῦτα ὑφίστανται τὴν ἐκτίμησιν τῆς Βουλῆς, καὶ οὕτω οἱ μὲν πείθωνται ὑπὲρ τοῦ ἐγκύρου, οἱ δὲ περὶ τοῦ ἀκύρου· ἐπὶ τῶν καθαρῶς ὅμως νομικῶν ζητημάτων ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ φυλάττῃ ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν κανόνα. Λυποῦμαι, κύριοι, διότι ἐγὼ ἔρχομαι συνήγορος τοῦ νόμου εἰς τὴν περίστασιν ταύτην· λυποῦμαι δὲ, διότι πιθανὸν νὰ παρεξηγηθῶ, ὅτι αἴσθημα μνησικακίας κατὰ τοῦ υἱοῦ τοῦ Ζαΐμη μὲ κινεῖ εἰς τοῦτο· λυποῦμαι δὲ, ὅτι καὶ μέγα μέρος τῆς ἐπαρχίας μου, τὸ ὁποῖον ἐτίμησεν αὐτὸν διὰ τῆς ψήφου, ὅπερ ἐκτιμῶ, δύναται ὡσαύτως νὰ μὲ παρεξηγήσῃ· ἀλλ’ ἀφ’ ἑτέρου, κύριοι, νομίζω, ὅτι πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ δίδῃ μαθήματα εἰς τὸν λαὸν, ὅταν ὁ λαὸς γνωρίζῃ ὅτι ὑποστηρίζει πρόσωπα στερούμενα τῶν προσόντων.

§55ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Εἰπέ μας, εἶναι ἢ δὲν εἶναι 30 ἐτῶν;

§56ΣΟΛΙΩΤΗΣ. Ἡ ἀπόδειξις, κύριοι, εἶναι ἡ ἀκόλουθος δήλωσις τοῦ πατρὸς τοῦ κυρίου Ζαΐμη, ὅτι «ὁ υἱός μου Ἀλέξανδρος ἐγεννήθη τὴν 23 Ὀκτωβρίου 1855 β. κλπ. Ἐν Ἀθήναις τῇ 20 Ἰανουαρίου 1870. Ὁ δηλῶν πατὴρ Θρασύβουλος Ζαΐμης.» Ἀπέναντι τῆς δηλώσεως ταύτης εἶναι περιττὴ πᾶσα ἄλλη ἀπόδειξις. Ὑπάρχει ὡσαύτως καὶ ἓν προσκλητήριον τοῦ πατρός του εἰς τοὺς γάμους του· ἀλλ’ ἀρκεῖ, νομίζω, ἡ δήλωσις, τὴν ὁποίαν σᾶς ἀνέγνωσα, ὅπως πεισθῆτε, ὅτι ὁ κ. Ζαΐμης δὲν ἔχει τὴν νόμιμον ἡλικίαν.

§57ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἡ ἀπόδειξις, κύριοι, ἡ προσαγομένη ἐνώπιόν σας, εἶναι χαρτί, ἐπὶ τοῦ ὁποίου οὐδεμίαν πεποίθησιν πρέπει νὰ ἔχῃ ἡ Βουλή. (Θόρυβος.) Παρακαλῶ τὸν κ. Σολιώτην, τὸν συνάδελφόν μου, ὁ ὁποῖος προσβάλλει τὴν ἐκλογὴν, καὶ τὸν ἐξάδελφόν μου, ὁ ὁποῖος, εἶδα, ὅτι ἐπιφυλάσσεται νὰ προσβάλῃ αὐτὴν, νὰ μοῦ κάμουν τὴν χάριν, καὶ ὁ εἷς καὶ ὁ ἕτερος, νὰ μοῦ εἴπουν πόσων ἐτῶν εἶναι ἕκαστος. Πόσων χρόνων εἶναι παραδείγματος χάριν ὁ κ. Σολιώτης; Καὶ ἠξεύρετε, κύριοι, διατί κάμνω αὐτὴν τὴν ἐρώτησιν; Διὰ νὰ σᾶς ἀποδείξω, ὅτι τὸ παράδειγμα, τὸ ὁποῖον ἔφερε, τῆς Ἰταλίας δὲν ἐφαρμόζεται ἐνταῦθα· διότι εἰς τὴν Ἰταλίαν ὑπάρχουσι ληξιαρχικὰ βιβλία, διότι ἐκεῖ εἶναι ὡρισμένη ἡ ἡλικία ἀκριβῶς καὶ συμβολαιογραφικῶς. Ἑπομένως αὐτὰ ἀποτελοῦν ἀπόδειξιν καὶ ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων καὶ ἐνώπιον ὅλων τῶν ἀρχῶν καὶ τῆς Βουλῆς. Ἐὰν ἤθελον σήμερον ἐγὼ φέρει ἔνστασιν, ὅτι ὁ κύριος Σολιώτης εἶναι ἀνήλικος, ποῖα εἶναι τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα ἔχει ὁ κ. Σολιώτης νὰ ἀποδείξῃ τὴν ἐνηλικιότητά του; Ἀρνεῖται σήμερον νὰ ὁμολογήσῃ πόσων ἐτῶν εἶναι.

§58ΣΟΛΙΩΤΗΣ. Δὲν ἀρνοῦμαι· εἶμαι τεσσαράκοντα ἑνὸς ἔτους.

§59ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὅταν λοιπὸν σήμερον λέγετε, ὅτι εἶσθε 41 ἐτῶν, πόσων ἦσθε κατὰ τὸ 1868, ὅτε, συνδυασμένος μαζῆ μου, ἐπαλαίσαμεν κατὰ τοῦ συνδυασμοῦ Ζαΐμη καὶ Σ. Πετιμεζᾶ, καὶ ἀπέτυχες μόνον διὰ ψήφων 51; πῶς τότε ἤσουν ἐνήλικος, καὶ ἐνέβαλες τὴν ἐπαρχίαν εἰς ἐκλογικὸν ἀγῶνα;

§60ΣΟΛΙΩΤΗΣ. Καὶ ἐὰν ἐπετύγχανον, ἤθελον ζητήσει τὴν ἀκύρωσιν. (Ἱλαρότης.)

§61Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Θέλεις καὶ τὴν ἰδικήν μου ἡλικίαν;

§62ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μάλιστα.

§63Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Εἶμαι 45 ἐτῶν.

§64ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἀλλὰ, κύριοι, τὰ στρατιωτικὰ μητρῷα εἶναι ἱκανὰ νὰ ἀποδείξωσιν ἐναργῶς, σαφῶς καὶ καθ’ ὁλοκληρίαν τὴν ἡλικίαν; Ὄχι. Ἐὰν ἐρωτήσητε τὴν πραγματικὴν ἡλικίαν τοῦ ἐξαδέλφου μου, ἐπειδὴ ἐγὼ τὴν γνωρίζω, καὶ ἂς ἀρνεῖται ὅ,τι λέγω....

§65Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν λέγεις τὴν ἀλήθειαν.

§66ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Εἶναι 59 ἐτῶν. (Ἱλαρότης.) Μὴ γελᾶτε, κύριοι, διότι ἐγὼ, ὅταν ἐρωτῶ, ἔχω σκοπὸν, ὅπως ἀποδείξω, ὅτι τὰ στρατιωτικὰ μητρῷα, ὅπως εἶπε καὶ ὁ μακαρίτης Δεληγιώργης ἀπὸ τοῦ βήματος, δὲν δύνανται νὰ ἀναπληρώσωσι τὰ ληξιαρχικὰ βιβλία. Ὅταν ἐγένετο συζήτησις ἐπὶ τοῦ στρατολογικοῦ νόμου καὶ δὲν εἴχομεν ληξιαρχικὰ βιβλία, κατ’ ἐπανάληψιν ἔλαβον τὸν λόγον καὶ ὁ κ. Κουμουνδοῦρος, καὶ ὁ κ. Ζαΐμης, καὶ ὁ κ. Δεληγιώργης καὶ ὁ κ. Τρικούπης, καὶ ἠθέλησαν νὰ ἀντικαταστήσωσι τὰ ληξιαρχικὰ βιβλία διὰ τῶν μητρῴων τῶν στρατιωτικῶν. Ἀλλὰ κατὰ τὰ 1877 ἀπεδείχθη, ὅτι τὰ μητρῷα τὰ στρατιωτικὰ δὲν δύνανται νὰ ἀποτελέσωσιν ἀπόδειξιν· διότι πάντες γνωρίζομεν, ὅτι οἱ μὲν, ἐκ συμφέροντος ἀγόμενοι, ὑποστηρίζουν ἢ δηλώνουν, ὅτι ἔχουν ἡλικίαν ἀνωτέραν ἢ τὴν πραγματικὴν, οἱ δὲ, κατωτέραν. Θὰ σᾶς ἀναφέρω, κύριοι, παραδείγματα ἀπὸ τὸ μητρῷον τῶν ἀξιωματικῶν, καὶ θὰ σᾶς φέρω μίαν περίστασιν, κατὰ τῆς ὁποίας οὐδεὶς δύναται νὰ ἀντιταχθῇ. Θὰ ἐρωτήσω τὸν ἐξάδελφόν μου, τίς ἐκ τῶν δύω θείων μας εἶναι μεγαλείτερος, ὁ Θεόδωρος, ὁ ἀντισυνταγματάρχης τῆς χωροφυλακῆς, ἢ ὁ μακαρίτης Γρηγόριο, ἀντισυνταγματάρχης τοῦ μηχανικοῦ ἐπίσης; Αὐτοὶ ἐγεννήθησαν τὴν αὐτὴν ἑσπέραν· ἀλλ’ ἰδοὺ τὸ μητρῷον, τὸ ὁποῖον ἔχομεν, τί λέγει....

§67Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐὰν ἠμπορέσῃς νὰ μεταβάλῃς τὸν χρόνον, θὰ ἦσαι Ζεύς.

§68Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν δύναμαι, κύριοι, δι’ ἄλλου μέσου νὰ σᾶς ἀποδείξω τὸ ἀνίσχυρον τῆς ἀποδείξεως, τὴν ὁποίαν φέρουν, διὰ ν’ ἀκυρώσωσιν ἐκλογὴν ἐπαναληπτικήν, κατὰ τὴν ὁποίαν εἰς μὲν τὴν πρώτην περίπτωσιν, ἕνεκα τοῦ θανάτου τοῦ μακαρίτου Ζαΐμη, ὁ υἱός του ἐπλειονοψήφησε κατὰ 1200 ψήφους, εἰς δὲ τὴν ἐφετεινὴν ἐκλογὴν, καί τοι ἀντιπολιτευόμενος, ἦτον ὁ πρῶτος βουλευτής. Καὶ διὰ νὰ ἀκυρώσητε τοιαύτην ἐκλογὴν, ἔχετε ἀνάγκην νὰ φέρητε πλήρεις ἀποδείξεις· αἱ ἀποδείξεις, τὰς ὁποίας φέρετε, δὲν δύνανται νὰ διαῤῥήξωσι τὸ μεταξὺ λαοῦ καὶ ἀντιπροσώπου συμβόλαιον Ὁ Γρηγόριος καὶ ὁ Θεόδωρος Πετιμεζᾶς ἦσαν δίδυμοι, γεννηθέντες τὴν αὐτὴν ἑσπέραν, ὁ δὲ ἐξάδελφός μου ὁ Σωτήριος, ἐπειδὴ καὶ οἱ δύο ἦσαν ὑψηλοί, εἶπεν: «ἐὰν ἡ μήτηρ των ἀντὶ δύο ἐγέννα ἕνα, πόσος ἤθελεν εἶναι;» (Ἱλαρότης.) Καὶ μ’ ὅλα ταῦτα λάβετε ὑπ’ ὄψιν σας τὸ ἐπίσημον μητρῷον τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν καὶ θέλετε ἰδεῖ, ὅτι ὁ μὲν Θεόδωρος φαίνεται ὅτι ἐγεννήθη εἰς τὰ 1810, ὁ δὲ Γρηγόριος εἰς τὰ 1814. Ὑποθέσατε λοιπόν, ὅτι ὁ Θεόδωρος Πετιμεζᾶς καὶ ὁ Γρηγόριος Πετιμεζᾶς, ὅπως οἱ ἀδελφοὶ Μωραϊτίνη σήμερον, ἐξελέγοντο βουλευταί, ὁ μὲν ἐκ μιᾶς ἐπαρχίας, ὁ δὲ ἐξ ἑτέρας, καὶ ἤρχετο ἡ ἔνστασις τῆς ἀνηλικιότητος κατὰ τοῦ Γρηγορίου διὰ τοῦ μητρῴου θ’ ἀπεβάλλετε τὸν Γρηγ. Πετιμεζᾶν, διότι δὲν εἶχε τὴν νόμιμον ἡλικίαν, διότι θὰ ἐλαμβάνετε ὡς ἀπόδειξιν τὸ στρατιωτικὸν μητρῷον· δὲν θὰ ἀπεβάλλετε τὸν Θεόδωρον, διότι θὰ ἐλαμβάνετε πάλιν ἀπόδειξιν τὸ στρατιωτικὸν μητρῷον. Ἀλλ’ αὐτὸ δὲν ἀποτελεῖ ἀπόδειξιν· διότι εἶναι γνωστότατον, ὅτι ἐγεννήθησαν τὴν αὐτὴν ἑσπέραν. Ἐπὶ τοιούτων μητρῴων καὶ ἐπὶ τοιούτων ἐγγράφων δύναται νὰ στηριχθῇ τις καὶ νὰ ἀκυρώσῃ ἐκλογήν; Ὁ ἐξάδελφός μου ὁ Σ. Πετιμεζᾶς εἶναι πράγματι 59 ἐτῶν, εἰς δὲ τὸ μητρῷον πόσων ἐτῶν φαίνεται ὅτι εἶναι; Φαίνεται ὅτι εἶναι 62 ἢ 63 ἐτῶν, διότι κατὰ τὸ μητρῷον ἐγεννήθη εἰς τὰ 1820, ἐνῷ ἐγεννήθη εἰς τὰ 1823. Ὑποθέσατε, κύριοι, ὅτι ὁ κ. Καλλιφρονᾶς ἐξελέγετο κατὰ πρώτην φορὰν σήμερον βουλευτὴς, καὶ ἤρχετο ἡ ἔνστασις, ὅτι εἶναι ἀνῆλιξ, καὶ τῷ ἐλέγετε, φέρετε ἀπόδειξιν· τί ἀπόδειξιν νὰ σᾶς φέρῃ; Προσβάλλετε τὴν ἐκλογὴν τῶν Καλαβρύτων, καὶ τί φέρετε ἀπόδειξιν; Φέρετε ἔντυπα χαρτιά, διὰ τῶν ὁποίων λέγετε, ὅτι ὁ μακαρίτης ἐνυμφεύθη τότε, διότι τὸ λέγει ἓν προσκλητήριον τυπωμένον.

§69Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐνθυμεῖσθε, διότι ἤσουν εἰς τὸν γάμον.

§70Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν ἤμουν.

§71Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἦσαν καὶ ἄλλοι 100 βουλευταί.

§72Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Λέγω λοιπὸν, ὅτι τὸ ἔγγραφον, τὸ παρουσιασθὲν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, δὲν δύναται νὰ ἀποτελέσῃ ἀπόδειξιν πρὸς ἀκύρωσιν μιᾶς ἐπαναληπτικῆς ἐκλογῆς. Διὰ τοῦτο, κύριοι, προτείνω εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἐπικύρωσιν τῆς ἐκλογῆς. Τὸ ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον ἔφερεν ὁ κ. Σολιώτης, ὅτι, διότι ὁ κ. Ζαΐμης δὲν ἦλθεν εἰς τὴν Βουλὴν, πρέπει νὰ πεισθῆτε, ὅτι ἡ ἐκλογή του εἶναι ἄκυρος, εἶναι ἐντελῶς ἕωλον· διότι, ἂν τοῦτο λάβητε ὑπ’ ὄψιν, τότε ὀφείλετε ν’ ἀκυρώσητε τὴν ἐκλογὴν 28 ἔτι συναδέλφων, οἵτινες δὲν προσῆλθον. Ὁ κ. Σολιώτης εἶπεν, ὅτι τιμᾷ τὸν κ. Ζαΐμην, καὶ ὅτι καὶ οὗτος ἤθελε πράξει τὸ ἴδιον· ἀλλ’ αὐτὸς δὲν ἔπραξε τὸ ἴδιον, ἀλλ’ ἐξετέθη εἰς ἀγῶνα δεινὸν, ἀντιπαλαίων κατὰ τοῦ ὑπουργείου Βούλγαρη, καὶ ὁ κ. Σολιώτης ἔχασε τότε διὰ ψήφων 51. Καὶ μ’ ὅλον τοῦτο ὁ κ. Σολιώτης τότε οὐδόλως ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν τὸ μητρῷον. Διὰ τοῦτο προτείνω τὴν ἐπικύρωσιν τῆς ἐκλογῆς.

§73ΣΟΛΙΩΤΗΣ. Πότε;

§74Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Εἰς τὰ 1868 κατήλθετε εἰς ἐκλογικὸν ἀγῶνα.

§75ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Ὡς εἴπομεν, κύριοι, καὶ κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς ἐκλογῆς Βάλτου, ἡ Βουλὴ δὲν πρέπει ν’ ἀποβλέπῃ εἰς τὰ πρόσωπα, ἀλλὰ νὰ ἐφαρμόζῃ ἀμερολήπτως τὸν νόμον. Ὁ κ. Σολιώτης σᾶς ἀνέγνωσεν ἤδη τὴν δήλωσιν αὐτοῦ τοῦ πατρὸς τοῦ περὶ οὗ πρόκειται βουλευτοῦ, τοῦ μακαρίτου Θρασυβούλου Ζαΐμη περὶ τῆς εἰλικρινείας δὲ τῆς δηλώσεως ταύτης δὲν ἐπιτρέπεται, νομίζω, οὐδεὶς δισταγμός. Ἐφαρμόσατε λοιπὸν τὸν νόμον, μὴ δίδοντες εἰς ἄλλο τι προσοχήν.

§76ΛΑΠΠΑΣ. Δὲν εἶναι ἀπόδειξις ἡ δήλωσις.

§77ΖΩΤΟΣ. Πῶς δυνάμεθα νὰ δώσωμεν πίστιν, ἀφοῦ πολλάκις νήπια ἐδηλώθησαν ὡς ἄγοντα ἡλικίαν 21 ἔτους;

§78ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Μὴ τὰ λέγετε αὐτά, διότι μᾶς ἀκούει καὶ ὁ ἔξω κόσμος, ὅτι ὁ Ζαΐμης ἠδύνατο νὰ δηλώσῃ ψευδῶς τὴν ἡλικίαν τοῦ υἱοῦ του.

§79Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. (Ὅρα παράρτημα)

§80Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐγώ, κύριοι, ἀπὸ τοῦ βήματος δὲν σᾶς εἶπον οὔτε ἀλήθειαν, οὔτε ψεῦδος, οὔτε ὑπερήσπισα τὸν νόμον, οὔτε τὸν προσέβαλον, ἀναγνωρίζων τὴν νομιμοφροσύνην τοῦ ἐξαδέλφου μου. Ἠξεύρω ὅτι τὴν σημαίαν τοῦ νόμου κρατεῖ πολὺ ὑψηλά, καὶ τοῦτο θὰ τὸ ἴδωμεν εἰς τὴν ἐκλογὴν Καλαμπάκας. Σᾶς ἀνέφερον ἐδῶ τὸ μητρῷον ὡς μέσον ἀποδείξεως· ἀλλὰ κατὰ τὸ μητρῷον ὁ κ. Σολιώτης, ὁ ὁποῖος σᾶς εἶπεν, ὅτι εἶναι ἡλικίας 41 ἔτους, εἶναι ἡλικίας 43 ἐτῶν. «Σολιώτης Χρ. ἐγεννήθη 1839 Δεκεμβρίου 18.» Σᾶς ἀναφέρω παραδείγματα. Δήμαρχός τις ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Κυνουρίας εἶχε συντάξει τὸν βουλευτικὸν κατάλογον· ἦτο ὁ ἴδιος ὑπογεγραμμένος μὲ ἡλικίαν 38 ἐτῶν· ὅταν ἐγένοντο αἱ δηλώσεις, δὲν ἐδηλώθη, ὅτι εἶχεν ἡλικίαν ἥσσονα τῶν 40 ἐτῶν. Δήμαρχός τις ἔπραξε τὸ αὐτὸ εἰς τὴν ἐπαρχίαν Κερκύρας. Ἐπροτάθη καὶ τῶν δύο δημάρχων ἡ παῦσις, ἡ μὲν στηριζομένη ἐπὶ τῶν ληξιαρχικῶν βιβλίων, ἡ δὲ ἐπὶ τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων. Τί ἀπεφάσισε τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον; Ὁ μὲν δήμαρχος Κερκύρας ἐπαύθη, διότι ἐστηρίζετο ἡ κατηγορία ἐπὶ ληξιαρχικοῦ βιβλίου, ὁ δὲ δήμαρχος Κυνουρίας δὲν ἐπαύθη, διότι οὐδεμία προσοχὴ δίδεται εἰς τὴν σύνταξιν τῶν καταλόγων.

§81Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριοι, παραδέχομαι τὴν γνώμην τοῦ ἐντιμοτάτου κ. Δηλιγιάννη· ἂς εἴπῃ πότε ὑπανδρεύθη ὁ κύριος Ζαΐμης.

§82Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὅταν ὁ κύριος Σολιώτης, ἐρωτηθεὶς ἐνώπιόν σας, βεβαιοῖ, ὅτι εἶναι 41 ἐτῶν, ἐνῷ κατὰ τὸ μητρῷον εἶναι 43, ποίαν ἀλήθειαν ἀποτελεῖ πλέον ἡ ὁμολογία αὕτη; Οὐδεμίαν. (Θόρυβος.) Θέλετε ν’ ἀκυρώσητε τὴν ἐκλογήν; Δύνασθε νὰ τὸ πράξητε· ἀλλὰ τὸ ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον θὰ παρουσιάσητε, οὐδεμίαν ἀποτελεῖ ἀπόδειξιν.

§83ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετά.

§84ΕΤΕΡΟΙ. Ψηφοφορία.

§85ΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Δύο λέξεις θὰ εἴπω.

§86ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετά.

§87ΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ πραγματικὸν μέρος ὡς πρὸς τὴν ἡλικίαν τοῦ κ. Ζαΐμη ἔχει διαφοροτρόπως· ἀφίνεται εἰς τὴν ἐκτίμησιν τῆς Βουλῆς. Ἐγώ, ἀπαντῶν πρὸς τὸν προαγορεύσαντα, λέγω, ὅτι οὐδέποτε εἶμαι ἐναντίος τοῦ νόμου, οὔτε ὁ κ. Ζαΐμης ἤθελεν ἐπιθυμήσει ποτὲ νὰ εἰσέλθῃ ἐναντίον τοῦ νόμου· ἀλλὰ θὰ ἐκφράσω μίαν ἐπιστημονικὴν πεποίθησιν, ἡ ὁποία θὰ χρησιμεύσῃ εἰς τὸ μέλλον. Ἡ Συνέλευσις τοῦ 1862, ὁρίσασα τὴν ἡλικίαν τῶν 30 ἐτῶν, ὡρμήθη ἀπὸ πνεῦμα πολὺ περιωρισμένον. Ἐγώ, ἐὰν δὲν εἶχον λάβει τὴν τιμὴν ν’ ἀποκλεισθῶ ἀπὸ τὴν Συνέλευσιν, ἤθελον πολεμήσει τοιαύτας ἰδέας. Τώρα ἰδοὺ ἡ ἐπιστημονικὴ γνώμη, τὴν ὁποίαν λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ σᾶς ἐκφράσω. Γνωρίζετε, ὅτι ὅλοι οἱ νομοθέται, φυσιολογικῶς ἐξετάσαντες τὸν ἄνθρωπον, εἶδον, ὅτι κατὰ τὸ 21 ἔτος εἶναι κατηρτισμένος καὶ διανοητικῶς καὶ φυσικῶς· ὥστε αὐτὴ εἶναι ἡ νόμιμος ἡλικία, καθ’ ὅλας τὰς νομοθεσίας τῶν πεπολιτισμένων ἐθνῶν. Καθόσον ἀφορᾷ τὴν βουλευτικὴν ἡλικίαν, παρατηροῦμεν, ὅτι εἰς τὰ βόρεια κλίματα, ὅπου ἡ ἀνάπτυξις γίνεται βραδυτέρα, ἔχουν, εἰς μὲν τὴν Ἀγγλίαν τὸ 21 ἔτος, εἰς δὲ τὸ Βέλγιον τὸ 25, καὶ εἰς ἄλλα Κράτη ὁμοίας σχεδὸν ἡλικίας. Ἤθελον ἐπιδοκιμάσει, ἐὰν ἡ Συνέλευσις ἐβασίζετο εἰς μίαν βάσιν λογικὴν, τὴν ὁποίαν πιστεύω, ὅτι θὰ λάβῃ μία μέλλουσα Συνέλευσις, ἥτις δέον νὰ ὁρίσῃ, ὅτι, διὰ νὰ ἦναί τις βουλευτὴς, πρέπει νὰ ἔχῃ πτυχίον τι Πανεπιστημίου. (Θόρυβος.) Θὰ μοὶ εἴπητε, ὅτι ἡ Συνέλευσις ἐβασίσθη ἐπὶ τῆς πείρας, ὅτι ὁ βουλευτὴς πρέπει νὰ ἔχῃ πεῖραν. Ἔ, κύριοι, δὲν εἶναι πάντοτε αἱ πολιαὶ τρίχες καὶ ἡ μεγάλη ἡλικία, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ τὴν πεῖραν. Ἀπ’ ἐναντίας, τὰ ἔθνη, τὰ ὁποῖα θέλουν νὰ προοδεύσουν, πρέπει νὰ ἔχουν μὲν καὶ παλιοὺς ἄνδρας, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἔχουν καὶ νέους, διότι οἱ νέοι ἔχουν ἀκόμη ἀμάραντον τὸ ἄνθος τῆς καρδίας, τὰ δὲ ἔθνη ἔχουν ἀνάγκην καὶ καρδίας, διότι, ὅταν ἡ καρδία λείψῃ, τότε τὰ ἔθνη καταντοῦν συνήθως εἰς ἀτομικὴν ἰδιοτέλειαν, πίπτουν, καὶ ἔρχονται τότε οἱ κατατηταὶ καὶ τὰ καταπατοῦν. Αὕτη εἶναι ἡ γνώμη ἡ ἐπιστημονικὴ, ἥτις θὰ χρησιμεύσῃ μίαν ἡμέραν. Ἀλλὰ σᾶς λέγω, ὅτι, ναὶ μὲν ὁ νόμος κωλύει, οὐχ ἧττον ὅμως πρέπει νὰ συλλογισθῶμεν, ὅτι μία ἐπαρχία ἐκ 50,000 ψυχῶν ἐξέλεξε δὶς τὸν νέον αὐτόν. Ἀλλὰ σᾶς εἶπον, ὅτι οὔτε ἐγὼ, οὔτε ὁ κ. Ζαΐμης ἤθελέ ποτε ἔλθει ἐδῶ ἐναντίον τοῦ νόμου. Ἐν τούτοις ἡ Βουλὴ ἂς ἐκτιμήσῃ τὰ γεγονότα καὶ ἂς ἀποφασίσῃ. Τὸ κατ’ ἐμὲ, ἐν ἐλλείψει ἀποδείξεων, θέλω ἀπόσχει ἀπὸ τὴν ψηφοφορίαν, διότι οὔτε ἐναντίον τοῦ θεμελιώδους νόμου, καίτοι ἀποδοκιμαζομένου, ἐπιθυμῶ νὰ ἦμαι, οὔτε ἐναντίον τῆς ἐπιστημονικῆς ἐκείνης πεποιθήσεώς μου.

§88ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετά.

§89ΡΟΥΣΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ εἴπω δύο λέξεις.

§90Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε πρόεδρε, ἐπειδὴ θὰ ὁμιλήσωμεν πολλοὶ, ἂς ἀναβληθῇ διὰ τὴν Δευτέραν. (Θόρυβος.)

§91Ν. ΜΕΤΑΞΑΣ. Κύριε πρόεδρε, κάμνω πρότασιν περὶ ἀναβολῆς.

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ὁμιλήσῃ ὁ κ. Ῥουσόπουλος.

§93Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Θὰ κάμω ἔνστασιν περὶ μὴ ἀπαρτίας.

§94ΠΟΛΛΟΙ. Αὔριον. Λύεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 7¼.