1881.02.02

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 63

τῆς 2 Φεβρουαρίου 1881.

Ὥρᾳ 3 μ. μ.

Ἀπαρτία γενομένη, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως καὶ ἐνεκρίθησαν.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ καπνέμποροι καὶ καπνοφυτευταὶ Χαλκίδος ἐξαιτοῦνται παρὰ τῆς Βουλῆς τὴν μὴ ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ καπνοῦ. Ἐπίσης καὶ οἱ τοῦ δήμου Δωριέων. Ὁ ἐκ Καλαβρύτων βουλευτὴς κ. Οἰκονόμος ὑποβάλλει πρότασιν νόμου περὶ σιτηρεσίου τοῦ στρατοῦ κτλ. Ὁ κ. Δημητρακάκης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ καθυστερούντων, τὴν ἑξῆς: «Τὰ ὑπὸ τῶν ἀνωνύμων ἑταιριῶν καθυστερούμενα δὲν ὑπάγονται εἰς τὰς διατάξεις τοῦ παρόντος νόμου». Θὰ τυπωθῶσιν. Ἡ διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τῆς ἐνεστώσης συνόδου διατεθεῖσα πίστωσις ἐκ δραχμῶν 3 χιλιάδων πρὸς ἐκτύπωσιν τῆς «Ἐφημερίδος τῶν συζητήσεων τῆς Βουλῆς» ἐξηντλήθη ἤδη, ἐγένετο δὲ καὶ ὑπέρβασις ἐκ δρ. 337, διότι ἐδαπανήθησαν μέχρι τέλους Δεκεμβρίου 2,257, ὀφείλονται δὲ οἱ μισθοὶ τοῦ παρελθόντος Ἰανουαρίου ἐκ δραχμῶν 1080. Ἐξετυπώθησαν μέχρι τοῦδε τῶν μὲν πρακτικῶν φύλλα 94, τοῦ δὲ παραρτήματος 32, ἐν ὅλῳ φύλλα 123· ἀναλογία τῆς δαπάνης κατὰ φύλλον δρ. 27. Κατὰ τὰς πληροφορίας τοῦ διευθυντοῦ τοῦ στενογραφικοῦ γραφείου, ἐὰν ἡ ἐργασία ἐξετελεῖτο ἐν ἰδιωτικῷ τυπογραφείῳ, λαμβαναμένων ὑπ’ ὄψιν καὶ τῶν περὶ τὴν ἐκτύπωσιν τῶν πρακτικῶν δυσχερειῶν, θὰ ἐδαπανῶντο κατὰ φύλλον δραχ. 50 μὲν τοὐλάχιστον διὰ τὰ πρακτικά, 40 δὲ διὰ τὸ παράρτημα, ἤτοι ἐν ὅλῳ δρ. 5,830. Ἡ δαπάνη γίνεται ὅσον οἰκονομικώτερον ἐπιτρέπει ἡ ἐκ τῆς ἐπιστρατεύσεως ἐπελθοῦσα αὔξησις τοῦ μισθοῦ τῶν ἐργατῶν. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Βουλὴν, ἵνα ἐπιψηφίσῃ ἀνάλογον πίστωσιν διὰ τὸν μῆνα Ἰανουάριον καὶ τοὺς ἑπομένους.

§2ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρεῖς χιλιάδες δραχμῶν ἀρκοῦσιν νομίζω. Ἐὰν ὅμως δὲν ἀρκέσωσιν, ἐὰν ἡ Βουλὴ ἐξακολουθήσῃ τὰς συνεδριάσεις της μέχρι τέλους τῆς συνόδου καὶ παρουσιασθῇ ἀνάγκη, πάλιν θὰ ζητηθῇ αὔξησις τῆς πιστώσεως. Ἐγκρίνει ἡ Βουλὴ 3 χιλ. δραχμῶν πίστωσιν;

§4ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§5Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν, κύριοι, εἶχον τὴν τιμὴν νὰ γνωστοποιήσω εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι δὲν διατηρεῖται ἡ δέουσα ἀμεροληψία ὡς πρὸς τὴν διεξαγωγὴν τῆς βουλευτικῆς ἐκλογῆς τῶν Καλαβρύτων.

§6ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Πότε γίνεται;

§7Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τὴν προσεχῆ Κυριακήν.—Ἐπίστευον, ὅτι αἱ ὀλίγαι ἐκεῖναι παρατηρήσεις μου ἤθελον ὑποχρεώσει τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐκτελέσῃ τὸ καθῆκόν της ὅπως ἁρμόζει εἰς μίαν Κυβέρνησιν· διότι πᾶσα Κυβέρνησις πρέπει διὰ παντὸς μέσου νὰ προστατεύῃ τὴν ἐλευθερίαν τῶν ἐκλογῶν. Ἤμην πεπεισμένος, ὅτι αἱ παρατηρήσεις μου δὲν ἤθελον εἰσακουσθῆ· καὶ ἀπόδειξις εἶναι τὸ ἑξῆς τηλεγράφημα, τὸ ὁποῖον ἔλαβον τὴν στιγμήν ταύτην. «Ὑπουργεῖον Στρατιωτικῶν διέταξε τηλεγραφικῶς ὑπομοίραρχον συλλάβῃ ἀποστείλῃ αὐτοῦ ἐπίστρατον Παπανικολόπουλον, ἀφίνων ἐπίστρατον Γεωργακόπουλον, φανερὰ ψηφοθηροῦντα ὑπὲρ ἀντιθέτων. Ἀπόσπασμα πρὸς σύλληψιν ἐπιστράτων διέπραξε Βερσίτση βανδαλικὰ ὄργια κατὰ φίλων καὶ μέχρις ἀτιμώσεως γυναικῶν. Δέουσαι ἀναφοραὶ ὑπουργικὸν συμβούλιον σταλῶσιν. Ὑπουργεῖον διέταξεν ἐξακολούθησιν καταδιώξεως ἐπιστράτων, καίτοι προκειμένης ἐκλογῆς, πρὸς ἐκφόβισιν φίλων, τιθεμένων ἀποσπασμάτων ὑπὸ διεύθυνσιν ἐντοπίων. Ἐνήργησον διαταχθῇ παῦσις καταδιώξεως ὀκταήμερος· ταχυδρομικῶς καθέκαστα. «Α. Ν. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ.» Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἔχει βεβαίως λόγους συγγενικοὺς καὶ συμπαθείας, ὅπως ἐνεργήσῃ εἰς τὰ Καλάβρυτα φατριαστικῶς καὶ ἐναντίον τῆς ἠθικῆς ὑπὲρ τῶν συγγενῶν του· ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ὅμως δὲν εἶχε τὸ δικαίωμα ν’ ἀνακαλέσῃ τὸν Παπανικολόπουλον, ὅστις ἀπῆλθεν εἰς τὸν οἶκόν του, δυνάμει χορηγηθείσης αὐτῷ παρὰ τῆς ἀνωτάτης ὑγειονομικῆς ἐπιτροπῆς ἰατρικῆς ἀδείας· ἑπομένως ἀφοῦ δὲν εἶχε δικαίωμα, εἶχε συμφέρον καὶ διάθεσιν νὰ ἐπιδείξῃ τὴν ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ ὑπουργικὴν δύναμίν του, χάριν δὲ τῶν παθῶν αὐτοῦ δὲν ἐφείσθη ὄχι μόνον τῆς ἐλευθερίας τῆς ἐκλογῆς, ἀλλ’ οὔτε τῶν συμπολιτῶν αὐτοῦ, καὶ ἐκλογεῖς ἡμῶν ἐπέτρεψε νὰ μαστιγώσωσι καὶ ν’ ἀτιμάσουν.

§8Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Δὲν θεωροῦμεν ὅσα λέγετε θετικὰ, διότι ἀναχωρεῖτε ἀπὸ βάσεις, αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι ἐντελῶς ἀκριβεῖς· τώρα θὰ σᾶς ἀπαντήσω.

§9Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Βέβαια, ἀλλ’ αἱ ἀπαντήσεις ὑπουργῶν φατριαζόντων τάχα τώρα κατὰ πρῶτον θέλουσιν ἀποδειχθῆ ἀνακριβεῖς, καὶ μάλιστα ὅταν, ὅπως ὑμεῖς, ἔχωσι συμφέρον νὰ φατριάζωσι. Δὲν εἶχε λοιπὸν κανὲν δικαίωμα ὁ ὑπουργὸς νὰ διατάξῃ παρὰ τὰ νόμιμα τὴν ἀνάκλησιν τοῦ Παπανικολοπούλου, ὅπως ἀπέδειξα. Συμβαίνει ὅμως καὶ ἄλλο περίεργον· ὁ ἀμερόληπτος Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ἐνῷ πρόκειται νὰ γείνῃ ἡ ἐκλογὴ βουλευτοῦ μὴ ἀρέσκοντος αὐτῷ, διέταξε διάφορα ἀποσπάσματα νὰ μεταβῶσιν εἰς Καλάβρυτα καὶ συλλέξωσι τοὺς ἐπιστράτους. Τὰ δὲ ἀποσπάσματα ταῦτα, ὡς σᾶς εἶπον, ἀντὶ τῶν ἐπιστράτων, ἔκριναν καλὸν, χάριν τοῦ πολέμου πιθανὸν, νὰ προσβάλωσι τὰς γυναῖκας κατὰ πρῶτον καὶ τοὺς ἐκλογεῖς κατὰ δεύτερον λόγον, καὶ τοῦτο ἴσως, διὰ νὰ συνειθίσωσιν οἱ ὁπλῖται ἐπιθετικὸν πόλεμον. Δύναται μία Κυβέρνησις νὰ ὑπερασπισθῇ τοὺς φίλους της κατὰ τὰς ἐκλογὰς, καὶ οἱ νόμοι ἔδωκαν εἰς τὰς Κυβερνήσεις ἄπειρα μέσα. Καὶ εἶναι τάχα μικρὰ ἡ ἐπίδρασις τόσων ὑπαλλήλων, ὅσους πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον διορίζει εἰς ἑκάστην ἐπαρχίαν; Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐνόμισεν, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ προσθέσῃ καὶ αὐτὸ τὴν βίαν κατὰ γυναικῶν καὶ τὸ ῥόπαλον, διὰ νὰ σωφρονισθῶσιν οἱ ἄνθρωποι, ἀφ’ οὗ μάλιστα εἶναι καὶ εὐλαβεῖς. Ὅλα τὰ μέσα, κύριοι Ὑπουργοὶ, σᾶς ἐπιτρέπονται, καὶ κατὰ τὰς δοξασίας σας μεταχειρισθῆτε αὐτά· δὲν σᾶς ἐπιτρέπεται ὅμως καὶ νὰ μαστιγώνητε τοὺς συμπολίτας σας, οὐδὲ νὰ βιάζητε τὴν τιμὴν τῶν γυναικῶν. Ἔπρεπε δὲ νὰ συλλογίζεσθε, ὅτι ἡ ἐξουσία δὲν εἶναι ἰδιοκτησία ὑμῶν, ὅτι ἡ φορὰ τοῦ διαβόλου ἔφερεν αὐτὴν εἰς τὰς χεῖράς σας (ἱλαρότης), καὶ ὅτι μετ’ ὀλίγον θὰ ἐκφύγῃ τῶν χειρῶν σας. Δὲν συλλογίζεσθε, ὅτι εἶναι πιθανὸν αὕτη νὰ μεταβληθῇ εἰς φραγγέλιον ἐναντίον ὑμῶν; καὶ δὲν φοβεῖσθε, ὅτι ἡ ἄνομος καὶ ἄτοπος συμπεριφορὰ ὑμῶν προκαλεῖ καὶ ἐξάπτει τὰ πάθη, καὶ ὅτι ἀντὶ τοῦ εὐγενοῦς πολεμικοῦ ἀνταγωνισμοῦ, προκαλεῖτε ἄνευ ὅπλων μὲν, ἐμφύλιον ὅμως πόλεμον ἀντισυνταγματικόν; Ἐπιθυμῶ, κύριοι, ὅπως ἡ Κυβέρνησις λάβῃ τὰ ἀναγκαῖα μέτρα, ἵνα μὴ καταδιώκωνται καὶ κτυπῶνται οἱ πτωχοὶ ἄνθρωποι καὶ προσβάλληται ἡ τιμὴ γυναικῶν· ἀδιαφορῶ δὲ δι’ ὅλα τὰ μέσα ὅσα διαθέτει δυνάμει τῆς ἐξουσίας αὐτῆς ἡ Κυβέρνησις· τούτων ἂς κάμῃ χρῆσιν ὅπως βούλεται, διότι οὐδεμίαν ἀξίαν ἔχουσι· ταῦτα καὶ μόνα εἶναι νὰ καταισχύνωσιν αὐτήν. Ἐπληροφορήθην, ἀλλὰ δὲν εἶμαι βέβαιος, ὅτι ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐξ Ἀθηνῶν ἔπεμψεν ἀποσπάσματα στρατιωτῶν εἰς τὴν ἐπαρχίαν τῶν Καλαβρύτων, χάριν τῆς κατὰ τὴν ἐκλογὴν δῆθεν τάξεως. Εἶναι ἀληθές; (ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν κατανεύει). Ἡ Πελοπόννησος ὁλόκληρος, κύριοι, εἶναι σκεπασμένη ἀπὸ τάγματα καὶ στρατιωτικὰ ἀποσπάσματα, ἀλλ’ ἔπρεπε νὰ γείνῃ καὶ σήμερον ὅ,τι καὶ κατὰ τὸ 1872 καὶ 1873 ἀπὸ τὸν τότε ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὅ,τι καὶ κατὰ τὴν τελευταίαν βουλευτικὴν ἐκλογήν· δηλαδὴ ν’ ἀποστέλλωνται τὰ στρατιωτικὰ ἀποσπάσματα ἐκ τῶν Ἀθηνῶν εἰς Καλάβρυτα κατὰ τὰς ἐκλογὰς, καὶ τοῦτο, ὅπως ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν προηγουμένως δίδωσιν αὐτοπροσώπως ἐντεῦθεν ὅλας τὰς συμβουλὰς καὶ ὁδηγίας, ἵνα τ’ ἀποσπάσματα ταῦτα ἐκτελέσωσιν τὰς ἐντίμους προθέσεις τῆς Κυβερνήσεως. —Ὁποῖον Σύνταγμα!

§10ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἶναι καλλίτερα γυμνασμένοι.

§11Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Αἱ κυβερνητικαὶ αὗται πράξεις, κύριοι, εἶναι λυπηραί, ὄχι δι’ ἄλλον λόγον, ὄχι διότι πρόκειται νὰ γείνῃ ὁ μὲν ἢ ὁ δὲ βουλευτὴς, τοῦτο δὲν ἔχει καμμίαν ἀξίαν, ἀλλὰ διότι ἐλήφθησαν ὡς κανὼν διὰ τὴν ἐπαρχίαν Καλαβρύτων, ὅστις ἐξακολουθεῖ θρησκευτικῶς ἐφαρμοζόμενος μέχρι σήμερον. Κατὰ τὴν τελευταίαν μάλιστα βουλευτικὴν ἐκλογὴν Καλαβρύτων, ἐκτὸς τῶν ἄλλων ἐπεμβάσεων, ἐπενοήθη καὶ τὸ ἑξῆς· αἱ ἐπίσημοι ἐπιστολαὶ τοῦ προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἐστέλλοντο διὰ τῶν ταχυδρομείων πρὸς τὸν νομάρχην Πατρῶν, ὅστις τηλεγραφικῶς ἠρώτα τοὺς ὑπαλλήλους, πρὸς ἐπίδειξιν, ἂν ἦναι ἀσφαλὴς ἡ ἐκλογὴ τοῦ φίλου τῆς Κυβερνήσεως· οὐχὶ βεβαίως ἐμοῦ, διότι ἐγὼ ποτὲ δὲν ἤμην φίλος τῆς τότε Κυβερνήσεως. Ταῦτα πάντα δὲ ἐθεωροῦντο ὡς ἔνδειξις τῆς ἐπιμελείας, τὴν ὁποίαν εἶχεν ἡ Κυβέρνησις ὑπὲρ τῶν φίλων της, καὶ ἐγνωστοποιοῦντο ὑπὸ τῶν ὑπαλλήλων πρὸς γνῶσιν τοῦ λαοῦ, ἀλλὰ διὰ τρόπου ἐντελῶς ἀπάδοντος πρὸς τὴν ἠθικήν. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐπιτυγχάνει τίποτε καλὸν, διότι κατακρινομένη καὶ μυκτηριζομένη ἀπὸ τὸν λαὸν μιᾶς ἐπαρχίας ὁλοκλήρου καταστρέφει τὴν ὑπόληψιν αὑτῆς καὶ ἐξευτελίζεται οἰκτρῶς, ἐνῷ ἔπρεπε νὰ φροντίζῃ περὶ τῆς ἠθικῆς δυνάμεως, διότι προπάντων ἡ ἠθικὴ δύναμις εἶναι ἐκείνη, ἥτις δύναται νὰ στερεώσῃ μίαν κυβέρνησιν· διότι, ὅταν μία Κυβέρνησις κατὰ τύπους μόνον κατέχῃ τὴν ἐξουσίαν καὶ δὲν ὑποστηρίζεται ὑπὸ τοῦ φρονήματος τοῦ κόσμου, αὐτὴ δὲν εἶναι πλέον Κυβέρνησις, εἶναι πτῶμα. Ταῦτα, κύριοι, ἐνόμισα καθῆκόν μου νὰ εἴπω εἰς τὴν Βουλὴ, ὅπως ὑπερασπισθῶ τοὺς συμπολίτας μου, καὶ ὄχι δι’ ἄλλον λόγον· διότι, ὅπως γνωρίζετε, δὲν ἐπεθύμουν, οὐδὲ ἐπιθυμῶ τὰς συμπαθείας τῆς Κυβερνήσεως ἢ ἄλλου τινὸς κόμματος. Ἀλλ’ ἐὰν δὲν ἔχω δικαίωμα εἰς τὰς συμπαθείας τῶν κομμάτων, περὶ τοῦ ὁποίου ἀδιαφορῶ, ἔχω ὅμως τὸ δικαίωμα νὰ λαλήσω ὑπὲρ τῶν δικαιωμάτων τοῦ λαοῦ, τὸν ὁποῖον ἤδη ἀντιπροσωπεύω. Ὁ σκοπός μου εἶναι νὰ διαμαρτυρηθῶ, καὶ διαμαρτύρομαι κατὰ τῶν βανδαλικῶν πράξεων τῆς στρατιωτικῆς δυνάμεως. Πρότασιν κατὰ τῆς Κυβερνήσεως δὲν φέρω, διότι οὐδὲν κόμμα θὰ ὑποστηρίξῃ αὐτήν, ὅσον καὶ ἂν ἦναι ὀρθὴ καὶ δικαία, διὰ τοὺς ὁποίους γνωρίζετε λόγους. Ἔχει μάλιστα ὁ κόσμος πρόσφατον παράδειγμα τὴν συμπεριφορὰν τῶν κομμάτων κατὰ τὴν παρελθοῦσαν ἐξέλεγξιν τῆς ἐκλογῆς τῆς ἐπαρχίας Καλαβρύτων. Τὸ ἐνθυμεῖσθε; ὁ νόμος ἔπαθε τότε τῶν παθῶν του τὸν τάραχον, καὶ ἐν τούτοις οὐδεὶς τῶν βουλευτῶν ἐσκέφθη νὰ ὑπερασπισθῇ τὸν νόμον.

§12ΜΙΛΗΣΗΣ. Εἶναι ἰδική σας γνώμη.

§13Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἰδική μου βέβαια· ἢ νομίζεις, ὅτι ἔρχομαι εἰς τὸ βῆμα, διὰ νὰ εἴπω τὴν ἰδικήν σου γνώμην;

§14ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἰδοὺ διαφορὰ μεταξὺ τῆς ἀτομικῆς γνώμης τῆς ἰδικῆς μου καὶ τῆς ἰδικῆς σου, ὅτι μεταξὺ τῶν δύο παρεντίθεται ἡ γνώμη τοῦ κοινοῦ.

§15Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Αὐτὸ εἶναι μία φιλοσοφικὴ ἰδέα βέβαια. Διότι ἡ γνώμη τῆς Βουλῆς εἶναι ἡ γνώμη δύο τριῶν προσώπων (θόρυβος). Διατί ταράττεσθε, κύριοι; δὲν βλέπετε, ὅτι εἰς τὸ ἀγγλικὸν Κοινοβούλιον δύω μόνον ἄνθρωποι ἔχουσι πᾶσαν τὴν ἐξουσίαν αὐτοῦ, ὁ Γλάδστων καὶ ὁ Βήκονσφηλδ; Μήπως ἡ Βουλὴ ἡμῶν εἶναι καλλιτέρα; (θόρυβος). Ἐγὼ, κύριοι, ὁρκίζομαι, ὅτι ὅσα λέγω εἶναι ἀληθῆ, ὁ κόσμος δὲ, ὅστις μᾶς ἀκούει, κρίνει ἐὰν ἐγὼ λέγω τὴν ἀλήθειαν ἢ σεῖς (θόρυβος). Καὶ μὴ νομίζετε, ὅτι ἡ ἀλήθεια δύναται νὰ καλυφθῇ μὲ λόγους ἢ ἄλλα οὐτιδανὰ ἐπιχειρήματα. Ὄχι, αὐτὴ ἀναβιβάζεται καὶ φαίνεται πάντοτε λαμπρά. Μὴ ταράττεσθε, κύριοι, ἐγὼ δὲν θέλω νὰ ἐπικρίνω τὴν γνώμην σας, ἀλλὰ δὲν δύνασθε καὶ νὰ ἀρνηθῆτε, ὅτι κατεπατήσατε τὸν νόμον χάριν ἑνὸς προσώπου! Ἡ ἀλήθεια, κύριοι, εἶναι ἰσχυροτέρα ἀπὸ σᾶς ὅλους. Τί εἶσθε σεῖς ἀπέναντι τῆς ἀληθείας;

§16ΤΙΝΕΣ. Εἶναι ἀπόφασις πλέον αὐτὴ, κύριε Πετιμεζᾶ.

§17Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Καὶ σᾶς λέγω ἀκόμη τολμηρότερον, κύριοι, ὅτι ὅλος ὁ κόσμος εἶναι ἀσθενέστερος ἀπέναντι τῆς ἀληθείας. Ἐλπίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θέλει ἐκτελέσει τὸ καθῆκόν της ἀμερολήπτως καὶ θέλει παύσει ἐξακολουθοῦσα τὴν παρανομίαν ἐν Καλαβρύτοις, διότι ἑαυτὴν καὶ μόνην βλάπτει. Ἐὰν δὲν ἐπιθυμῇ τοῦτο, ἂς πράξῃ ὅ,τι θέλει· ἀλλὰ καὶ ἐγὼ θέλω ἐπανέλθει, ἂν μοὶ δοθῇ ἀφορμὴ, δριμύτερος.

§18Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν.) Ὁ ἔντιμος προλαλήσας ἐπηρώτησε καὶ κατά τινα τῶν παρελθουσῶν συνεδριάσεων περὶ τῆς ἐκλογῆς Καλαβρύτων. Διαβεβαιῶ τὴν Βουλὴν, ὅτι ἡ ἐπερώτησις τοῦ ἐντίμου προαγορεύσαντος, καθὼς καὶ τηλεγραφήματα ληφθέντα ἀπὸ τὴν ἐπαρχίαν τῶν Καλαβρύτων, ὑπεχρέωσαν τὴν Κυβέρνησιν, ἀνεξαρτήτως τῆς ὀφειλομένης ὑποχρεώσεως πρὸς τὴν ἐλευθερίαν τῆς ἐκλογῆς, νὰ ἐπιστήσῃ λίαν τὴν προσοχήν της ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς, ἵνα μὴ δοθῇ τὸ ἐλάχιστον παράπονον ἐκ μέρους τῶν παλαιουσῶν μερίδων. Πρὸ τῆς ἐπερωτήσεως τοῦ ἐντίμου προαγορεύσαντος, τηλεγραφήματα ἀλλεπάλληλα ἦλθον πρὸς τὸν ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, διὰ τῶν ὁποίων κατηγγέλλετο, ὅτι εἷς ὑποψήφιος συνωδεύετο ὑπὸ ἑνὸς ὑπαξιωματικοῦ. Ἅμα ἔλαβον γνῶσιν τοῦ τηλεγραφήματος αὐτοῦ καὶ συνεπῶς πρὸς τὴν ἐπερώτησιν, τὴν ὁποίαν ἀπηύθυνεν ὁ ἔντιμος προλαλήσας, ἔσπευσα νὰ διατάξω, ὥστε ὁ ὑπαξιωματικὸς αὐτὸς, οἱοσδήποτε καὶ ἂν ἦναι καὶ ὁπουδήποτε καὶ ἂν ἦναι, εἴτε ἐν ἀδείᾳ, εἴτε ἀγνοούμενος, νὰ ἀνακληθῇ ἐκ τῆς ἀδείας· ἐὰν δὲ ἐλειποτάκτησε, νὰ συλληφθῇ. Διότι, ἂν ὁ ὑπαξιωματικὸς αὐτὸς εἶχεν ἀναῤῥωτικὴν ἄδειαν, ἡ ἀνάκλησις τῶν ἐπ’ ἀδείᾳ δὲν τὸν ἀφώρα, διότι οἱ διὰ γνωμοδοτήσεως τῆς Ὑγειονομικῆς Ἐπιτροπῆς τιθέμενοι εἰς ἄδειαν ἐκτελοῦν τὴν ἄδειάν των νομίμως, καὶ οὐδέποτε ἡ Κυβέρνησις ἔχει δικαίωμα νὰ τοὺς ἀνακαλέσῃ. Γνωρίζετε, ὅτι ἀπό τινος, ἕνεκα τῶν δοθεισῶν ἀδειῶν, αἱ ὁποῖαι ἦσαν ἀπαιτήσεις τῶν Σωμάτων καὶ τῶν ἐπιτροπῶν χάριν τῶν ἑορτῶν, πολλοὶ ἐπίστρατοι δὲν ἐπανῆλθον εἰς τὰς τάξεις των, καὶ κατὰ συνέπειαν ἐκτάκτως διετάχθησαν μεταβατικὰ ἀποσπάσματα πρὸς σύλληψίν των. Ἡ ἐπαρχία Καλαβρύτων δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐξαιρεθῇ ἀπὸ τὸν γενικὸν κανόνα· ἀποσπάσματα μετέβησαν καὶ ἐκεῖ ὅπως συλλάβωσι τοὺς ἐπιστράτους τοὺς καθυστεροῦντας ἢ λειποτακτήσαντας. Ὡς ἐκ τῆς ἐπιστρατείας, τὰ σώματα τὰ χορηγοῦντα μεταβατικὰ ἀποσπάσματα εἶναι τὸ τοῦ Αἰγίου καὶ τῶν Πατρῶν· ἐκ δὲ τῆς ἐπιστρατείας τῆς τελευταίας τὰ 9/10 τοῦ σώματος ἀποτελοῦνται ἐξ Αἰγιέων καὶ Πατρέων καὶ τῶν πλησίον ἐπαρχιῶν τοῦ νομοῦ· τὸ μέτρον τοῦτο ἐλήφθη, ὅπως μὴ ἐπιβαρυνθῇ τὸ δημόσιον μὲ δαπάνας μεταφορᾶς ἐπιστράτων. Οἱ ἄνδρες αὐτοὶ ἔχουν τὰς συμπαθείας καὶ ἀντιπαθείας των· ἐδέησε δὲ νὰ διατάξωμεν, ὅπως τὸ μεταβατικὸν ἀπόσπασμα, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ ἐνεργήσῃ τὴν ἐκλογήν, νὰ μὴ συγκροτῆται ἀπὸ στρατιώτας ἀνήκοντας εἰς τὸν νομόν αὐτόν. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν χωροφυλακήν, διετάξαμεν τὴν ἀντικατάστασιν ὅλων τῶν χωροφυλάκων, οἱ ὁποῖοι ἦσαν ἀπὸ αὐτὸν τὸν νομόν. Ἐπίσης ἔστειλα ὑπομοίραρχον ἀκέραιον, ὅστις ἐφρούρει εἰς Ναύπακτον, καὶ ὅστις οὐδέποτε ὑπηρέτησεν εἰς τὰ Καλάβρυτα, διὰ νὰ ἐξασφαλίσω τὸ ἀμερόληπτον τῆς ἐκλογῆς καὶ τὴν ἐλευθέραν ψῆφον τῶν πολιτῶν. Διέταξα ἐκτάκτως, ὥστε ὁ μοίραρχος τῆς Ἀχαΐας καὶ Πατρῶν κατὰ τὴν παραμονὴν τῆς ἐκλογῆς νὰ μεταβῇ καὶ ἐπιτηρήσῃ ὅλην τὴν στρατιωτικὴν δύναμιν. Αὐτὰ τὰ μέτρα ἔλαβεν ἡ ἀρχὴ, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐξάσκησιν τοῦ δικαιώματος τῶν πολιτῶν Ἔπραξα ταῦτα, διὰ νὰ μὴ παρεξηγηθῶ. Δὲν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἦμαι συγγενὴς οὐδενὸς τῶν ὑποψηφίων.

§19Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὅστις θέλει, ἂς σὲ πιστεύσῃ· ἐγὼ δὲν σὲ πιστεύω.

§20ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΤΩΝ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΩΝ. Κύριε Πετιμεζᾶ......

§21ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τὴν ἰδέαν μου λέγω.

§22ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΤΩΝ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΩΝ. Εἶναι γνωστὸν ἐὰν ἦμαι συγγενὴς τοῦ κ. Ζαΐμη ἢ τοῦ κ. Σολιώτη, εἴτε τῶν ἄλλων. Ἐπειδὴ πρόκειται περὶ ἐπαρχίας, ἡ ὁποία ἀναδεικνύει μέλη τῆς Βουλῆς ἀνήκοντα εἰς τὰς τάξεις τῆς ἀντιπολιτεύσεως καὶ ἐπειδὴ σέβομαι τὴν ἐλευθερίαν τῆς ἐκλογῆς, ὤφειλον νὰ καταβάλω περισσοτέραν προσοχήν. Αὐτὰ τὰ μέτρα ἔλαβον, ὅπως ἐξασφαλισθῇ ἡ ἐλευθερία τῆς ἐκλογῆς.

§23ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ὁ ἐπίστρατος αὐτὸς, κ. Ὑπουργὲ, ὃν ἀνακαλέσατε, εἶχε κανονικὴν ἄδειαν;

§24ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΤΩΝ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΩΝ. Πρὸ 5 ἡμερῶν ἐξέδωκα ἐγκύκλιον πρὸς ἀνάκλησιν ὅλων τῶν ἐν κανονικῇ ἀδείᾳ διατελούντων ἀνδρῶν ὅλων τῶν ὅπλων καὶ ὅλων τῶν σωμάτων ἄνευ ἐξαιρέσεως. Οἱ διὰ γνωμοδοτήσεως τῆς Ὑγειονομικῆς ἐπιτροπῆς ἀπερχόμενοι εἰς ἄδειαν δὲν διατελοῦσιν εἰς κανονικὴν, ἀλλ’ εἰς ἀναῤῥωτικὴν ἄδειαν· ὅσοι δὲν ἔχουσι τοιαύτην ἄδειαν, ὑπάγονται εἰς τὰς στρατιωτικὰς ἀρχὰς, καὶ ἐπανῆλθον εἰς τὰς τάξεις των.

§25Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἠκούσατε, κύριοι, τί εἶπεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν· εἶπεν, ὅτι ἐπληροφορήθη, πῶς ἕνας ἐπίστρατος παρηκολούθει ἕνα ὑποψήφιον, τὸν κ. Σολιώτην. Ὁ ἐπίστρατος οὗτος, ἐπρόσθεσεν ὁ κ. ὑπουργὸς, δὲν ἠξεύρει ἂν εἶχεν ἀναῤῥωτικὴν ἄδειαν. Ἀφ’ οὗ ὅμως διὰ τῆς ἐγκυκλίου αὐτοῦ ὡρισμένως, διέταξε νὰ συλλάβωσι μόνον τοὺς ἐν κανονικῇ ἀδείᾳ, πῶς αἱ ἀρχαὶ συνέλαβον καὶ αὐτόν, ἐν ᾧ οὗτος εἶχεν ἀνὰ χεῖρας τὸ φύλλον τῆς ἀδείας αὐτοῦ;

§26Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν.) Καθ’ ὑπέρβασιν καθήκοντος.

§27ΦΙΛΗΜΩΝ. Πῶς, ἀφ’ οὗ ἦτο ἀσθενὴς, περιεπάτει ἔξω;

§28ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Ἄλλαξε τὸν ἀέρα ἀπὸ χωρίον εἰς χωρίον, διὰ νὰ ἀναλάβῃ.

§29Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὁ κ. Φιλήμων νομίζει, ὅτι δύναται ὄχι ἐκ τοῦ πλησίον, ὡς οἱ ἄλλοι ἰατροὶ, ἀλλὰ καὶ πόῤῥωθεν νὰ κατανοήσῃ τί ἔχει ὁ πάσχων, καὶ ἐπιμένει ἀπ’ ἐδῶ νὰ διδάξῃ τὸν νοσοῦντα νὰ μὴ περιπατῇ. Νομίζετε, ὅτι ὅλοι οἱ ἀσθενεῖς πίπτουσιν ἐν τῇ κλίνῃ, καὶ μόνον ἐγείρονται, ὅταν γείνωσιν ὑγιέστατοι; ἀλλὰ πρὸς τί τότε χρησιμεύει ἡ ἀναῤῥωτικὴ δίαιτα; Ὡραία διάγνωσις ἰατρική! Ὅπως δήποτε αὐτὸς ἔχει ἄδειαν τῆς ἀνωτάτης ὑγειονομικῆς ἐπιτροπῆς, ἡ γνώμη εἶναι αὐθεντικὴ, καὶ εἰς μόνον τοῦτο ὀφείλετε νὰ δώσητε προσοχήν. Ἄν δὲν θέλετε νὰ πιστεύσητε εἰς τὴν γνώμην τῆς ἀνωτάτης ὑγειονομικῆς ἐπιτροπῆς, δὲν σᾶς μένει ἄλλο τι μέσον, διὰ νὰ κρίνητε καὶ ἀποφασίσητε. Ὁ κ. Τζάνες ἔχει δίκαιον, διότι νομίζει, ὅτι καὶ ὁ ἁπλοῦς στρατιώτης, ὅταν μεταβαίνῃ μὲ ἄδειαν εἰς τὸ χωρίον αὐτοῦ, ὀφείλει νὰ συνεπιφέρῃ καὶ ἐνδυμασίαν πολιτικήν, ἴσως καὶ πίλον ὑψηλὸν καὶ βελάδαν τινά!

§30ΤΖΑΝΕΣ. Ἐὰν εἰς βουλευτικὰς ἐκλογὰς ἠκολούθουν ἐμὲ ἐπίστρατοι, ἤθελον φέρει πολιτικὴν ἐνδυμασίαν, καὶ ὄχι τὰ στρατιωτικὰ παράσημα.

§31Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐὰν ἔχετε ἀποθήκας μὲ πολιτικὰς ἐνδυμασίας, δύναται· ἀλλὰ τὸ δημόσιον δὲν ἔχει τοιαύτας, οὐδὲ χορηγεῖ εἰς τοὺς ἐν ἀδείᾳ ἐπιστράτους πολιτικὴν ἐνδυμασίαν. Κύριοι, ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ἐπιθυμῶν ν’ ἀποφύγῃ τὴν ἀλήθειαν, κατέφυγεν εἰς τὴν ἄγνοιαν καὶ εἶπεν ὑμῖν «δὲν ἠξεύρω ἂν εἶχεν ἄδειαν ἀναῤῥωτικὴν ὁ ἐπίστρατος ἢ ὄχι·» αἱ ἀρχαὶ ὅμως, ἐνώπιον τῶν ὁποίων παρουσιάσθη ὁ συλληφθεὶς, εἶχον ἀνὰ χεῖρας τὸ φύλλον τῆς ἀδείας αὐτοῦ· ἐντὸς δὲ τοῦ φύλλου τῆς ἀδείας εἶναι γεγραμμένον, ὅτι χορηγεῖται αὐτῷ ἄδεια ἀναῤῥωτικὴ τόσων ἡμερῶν. Ἡμεῖς, κ. ὑπουργέ, ἐγηράσαμεν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, καὶ δὲν εἶναι πρέπον οὐδὲ νὰ λέγωμεν, οὐδὲ ν’ ἀκούωμεν τοιούτους λόγους. Ὁ κ. ὑπουργὸς, ἀπολογούμενος διότι ἔπεμψεν ἐντεῦθεν ἀποσπάσματα εἰς Καλάβρυτα, εἶπεν, ὅτι, ἐπειδὴ τὰ τάγματα τοῦ Αἰγίου καὶ Πατρῶν περιέχουσι πλείστους ὅσους κατοίκους τῶν ἐπαρχιῶν τούτων, ἐνόμισε καλὸν νὰ μὴ ἀποστείλῃ ἐκ τῶν ταγμάτων ἐκείνων ἀποσπάσματα εἰς τὰ Καλάβρυτα, ἀλλ’ ἐκ τῶν Ἀθηνῶν. Πολὺ καλά· τοῦτο ὅμως εἶναι μία δικαιολογία πολὺ ἀνίσχυρος, διότι τὰ ἄλλα τάγματα τοῦ Ναυπλίου, τοῦ Μεσολογγίου, τῆς Τριπόλεως, δὲν περιέχουσι κατοίκους τῶν ἐπαρχιῶν Καλαβρύτων.

§32ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν.) Αὐτὰ ἦσαν μᾶλλον ἀπομεμακρυσμένα.

§33Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Λοιπὸν ἐθεωρήσατε συντομώτερον τὸ διάστημα ἀπ’ Ἀθηνῶν εἰς Καλάβρυτα παρὰ ἀπὸ Τρίπολιν εἰς Καλάβρυτα. Σᾶς συγχαίρω, κύριε ὑπουργὲ, διὰ τὰς γεωγραφικὰς ὑμῶν γνώσεις. Λαμπρῶς ἀπεδείξατε, ὅτι τὸ διάστημα μεταξὺ Ἀθηνῶν καὶ Καλαβρύτων εἶναι βραχύτερον ἀπὸ τὸ διάστημα μεταξὺ Τριπόλεως καὶ Καλαβρύτων. Ἐὰν οὕτως ἐκτιμήσητε τὰς ἀποστάσεις καὶ κατὰ τὴν μέλλουσαν ἐκστρατείαν, διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς Λαμίαν, θέλομεν διέλθει τὴν περίμετρον τοῦ Κράτους. Ἰδοὺ, κύριοι, καὶ νέα ἐπιστημονικὴ ἐκτίμησις τῶν ἀποστάσεων· αὗται θέλουσι μετρεῖσθαι εἰς τὸ μέλλον οὐχὶ διὰ τῆς εὐθείας γραμμῆς, ἀλλὰ διὰ τοῦ κύκλου. Ἐπείσθητε, κύριοι, ἐλπίζω, ὅτι ὅσα εἶπεν ὁ κ. ὑπουργὸς περὶ τοῦ ἐπιστράτου, δὲν εἶναι ἀληθῆ· διότι ὁ ἐπίστρατος διαιτᾶται ἐν ἀναῤῥωτικῇ ἀδείᾳ· ἑπομένως ἠδύνατο ν’ ἀκολουθῇ τὸν κ. Σολιώτην ἀπὸ ἓν ἄλλο μέρος τῆς ἐπαρχίας, χωρὶς διὰ τοῦτο νὰ παραβαίνῃ κανένα κανόνα στρατιωτικὸν ἢ διάταξίν τινα τοῦ ἐκλογικοῦ ἢ τοῦ κοινοῦ νόμου. Ἓν μόνον θαυμάζω, πῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν διέταξε νὰ συλλάβωσι καὶ τὸν κύριον Σολιώτην, ἀφ’ οὗ καὶ αὐτὸς εἶναι στρατιωτικός.

§34ΦΙΛΗΜΩΝ. Καὶ τοιοῦτος ἀξιωματικὸς ἔπρεπε νὰ ἦναι εἰς τὸν στρατὸν κατ’ αὐτὴν τὴν στιγμήν, καὶ οὐχὶ νὰ τρέχῃ νὰ διώκῃ ἐκλογάς. (Θόρυβος.)

§35ΛΑΠΑΣ. Ὁ Σολιώτης ἔλαβε κανονικὴν ἄδειαν, κ. Πετιμεζᾶ, καὶ ἦτο περιττὸν νὰ κάμητε λόγον περὶ αὐτοῦ. (Θόρυβος.)

§36Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὁ κ. Φιλήμων ἐπιτιμᾷ τὸν Σολιώτην, διότι οὗτος ἐπιδιώκει νὰ ἐκλεχθῇ βουλευτής· ἐπιτιμᾷ δὲ καὶ ἡμᾶς, διότι δὲν μεταβαίνομεν ἀπὸ τὴν Βουλὴν εἰς τὸν στρατόν.

§37ΦΙΛΗΜΩΝ. Μετὰ τοῦ κ. Σολιώτη συνδέομαι διὰ στενοτέρων σχέσεων παρὰ ὑμεῖς, ἔχω δὲ πρὸς αὐτὸν καὶ ὑποχρεώσεις προσωπικάς. Ἐπειδὴ ὅμως τὸν ἀγαπῶ, τὸν τιμῶ, καὶ ἐπειδὴ εἶναι εἷς τῶν καλλιτέρων ἀξιωματικῶν, ἐπεθύμουν τὴν στιγμὴν αὐτὴν νὰ ἔβλεπον τὸν Σολιώτην καταγινόμενον οὐχὶ εἰς βουλευτικὰς ἐκλογάς, διότι δὲν εἶναι ἐδῶ ἡ θέσις του, εἰς τὴν Βουλήν, ἀλλ’ εἰς τὸ στρατόπεδον, καὶ καθ’ ἣν στιγμὴν ζητοῦμεν μὲ τὸ κηρὶ ἀξιωματικούς, ἐπεθύμουν οἱ ἀξιωματικοὶ νὰ μὴ καταγίνωνται εἰς βουλευτικὰς ἐκλογάς, διότι εἶναι ἄλλη ἡ θέσις των. Ὁ Σολιώτης ἐν τῇ Βουλῇ θὰ ἦναι ἁπλοῦς βουλευτὴς ὡς ἐγὼ (Θόρυβος).

§38ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ἂς ἦναι βέβαιος ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας, ὅτι, ὅταν ἐπέλθῃ ἡ στιγμή, οὐδεὶς θὰ μένῃ εἰς τὸ Κοινοβούλιον· ἐπειδὴ ὅμως πολλάκις ἐγένοντο παρασκευαί, πολλάκις διεβουκολήθη τὸ κοινὸν χωρὶς ποτὲ νὰ γείνῃ πόλεμος, διὰ τοῦτο μένομεν ἐνταῦθα, καὶ θὰ μένωμεν μέχρις οὗ πεισθῶμεν, ὅτι τὸ Κράτος θὰ πολεμήσῃ.

§39ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Δὲν ἐπείσθητε ἀκόμη;

§40ΦΙΛΗΜΩΝ. Δὲν ὁμιλῶ περὶ τῶν ἀξιωματικῶν, οἵτινες ἤδη εἶναι βουλευταὶ καὶ ἠσχολήθησαν εἰς τὰς ἐκλογὰς ἐν ἄλλῃ ἐποχῇ.

§41Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὁ κ. Φιλήμων ἀνεβίβασε τὸ ζήτημα ἀπὸ τὴν ἐκλογικὴν τάξιν εἰς τὴν φιλοσοφίαν τοῦ πολέμου, καὶ παρ’ ὀλίγον νὰ μᾶς ὑποχρεώσῃ νὰ ἐξέλθωμεν ξιφήρεις τῆς Βουλῆς· ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ τούτου σήμερον, κ. Φιλήμων. Ἂν ὁ κ. Σολιώτης ἐπιτύχῃ τὴν ἐκλογήν του ὡς βουλευτής, σᾶς βεβαιῶ, ὅτι καὶ ἐν τῇ Βουλῇ καὶ ἐν τῷ στρατῷ ἠξεύρει νὰ ἐκτελέσῃ τὸ καθῆκον αὑτοῦ· ἀλλὰ σεῖς θέλετε νὰ μεμφθῆτε ἡμᾶς διότι μένομεν ἐνταῦθα· σᾶς βεβαιῶ ὅμως, ὅτι, ὅταν ἔλθῃ ἡ ὥρα, ἕκαστος ἐξ ἡμῶν τῶν στρατιωτικῶν βουλευτῶν θέλει ἐκτελέσει τὸ καθῆκον του καὶ θέλει ἐπιδιώξει τὸν ἔπαινον τῶν συμπολιτῶν αὐτοῦ εἰς τὰ πεδία τῶν μαχῶν καὶ οὐχὶ εἰς τοὺς λόγους ὑμῶν. Ὁ κ. Σολιώτης ἐννοεῖ τὸ καθῆκόν του, καὶ ζητεῖ νὰ ἀντιπροσωπεύσῃ τὸν λαὸν ἐν τῇ Βουλῇ, ὅπως θὰ ἀντιπροσωπεύσῃ τὸ ἔθνος ἐν τῇ μάχῃ, καὶ εἶναι ἱκανὸς νὰ ἐκτελέσῃ καὶ τὰ δύο καθήκοντα, τὰ ὁποῖα ἄλλοι δὲν δύνανται νὰ ἐκτελέσωσιν.

§42ΦΙΛΗΜΩΝ. Σεῖς τὰ γνωρίζετε πάντα· εἶσθε καὶ πολιτικοὶ καὶ στρατιωτικοί.

§43Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε Φιλήμων, ἔχετε, βλέπω, ὄρεξιν νὰ ἔλθητε εἰς προσωπικότητας· νομίζω, ὅτι δὲν ἁρμόζει εἰς ὑμᾶς, οὐδὲ σᾶς εἶναι ὠφέλιμον.

§44ΦΙΛΗΜΩΝ. Σεῖς ἤλθετε εἰς προσωπικότητας.

§45Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριοι, περὶ τῆς ἐκλογῆς τοῦ Σολιώτη δὲν πρόκειται, οὐδεὶς δὲ εἶναι ἁρμόδιος νὰ ἐξετάσῃ τὴν ἀπόφασιν τοῦ κ. Σολιώτη. Ἐνταῦθα ἐξετάζομεν τὰς πράξεις τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὴν συμπεριφορὰν τῶν ἀρχῶν αὐτῆς κατὰ τὴν ἐνεργουμένην ἐκλογὴν εἰς τὴν ἐπαρχίαν Καλαβρύτων. Μὴ ζητῆτε ν’ ἀποπλανήσητε τὴν συζήτησιν εἰς ἄλλα ἀντικείμενα. Ἐλπίζω δὲ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θέλει αἰσθανθῆ τὴν θέσιν αὐτῆς καὶ θέλει ἀποφύγει πᾶν ὅ,τι θέλει βλάψει σπουδαίως τὴν ὑπόληψιν αὐτῆς.

§46ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ μοὶ δώσῃ τὰς ἑξῆς πληροφορίας· πόσαι αἰτήσεις περὶ προσωρινῶν ἀπαλλαγῶν ἐπιστράτων παρεπέμφθησαν εἰς στρατολογικὰ συμβούλια ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον, πόσαι ἐξεδικάσθησαν μέχρι τῆς 31 Ἰανουαρίου παρ’ ἑνὸς ἑκάστου στρατολογικοῦ συμβουλίου, καὶ πόσαι ἐδημοσιεύθησαν.

§47ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Καὶ ποῖοι οἱ λόγοι τῆς ἀπαλλαγῆς;

§48ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἕτερος συνάδελφος προσθέτει καὶ ποῖοι οἱ λόγοι τῆς ἀπαλλαγῆς.

§49ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Δηλαδὴ ὀνομαστικῶς;

§50ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Κατὰ κατηγορίας, τόσοι διὰ τὸν ἕνα λόγον, τόσοι διὰ τὸν ἄλλον.

§51ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπίσης παρακαλῶ καὶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ μοὶ εἴπῃ, ἐπειδὴ διεδόθη, ὅτι μετετέθη τὸ ἐν Τριπόλει ἑδρεῦον 17 πεζικὸν τάγμα εἰς Χαλκίδα, ἂν ἦναι ἀληθὴς ἡ διάδοσις αὕτη, τίνες οἱ προκαλέσαντες λόγοι τὴν μετάθεσίν του, ἂν ἦναι ἐπιτετραμμένον. (Θόρυβος.)

§52ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν.) Ὑποθέτω, ὅτι ὁ ἐπερωτῶν δὲν ἐπιμένει νὰ εἴπω τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους τὰ τάγματα, τὰ ὁποῖα εἶναι εἰς τὴν Πελοπόννησον, μικρὸν καὶ κατ’ ὀλίγον προσέρχονται εἰς τὴν Στερεάν.

§53ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως τοιαύτην παρὰ τοῦ κ. ὑπουργοῦ ἤλπιζον ἀπάντησιν, καὶ τοιαύτη ἔπρεπε νὰ ἦναι, ἀλλὰ δυστυχῶς τὰ πράγματα δὲν συμβιβάζονται μὲ τοὺς λόγους. Ἂν ὑπάρχῃ ὁ λόγος οὗτος, τὸν ὁποῖον καὶ ἐγὼ ἐπιδοκιμάζω, διότι πρὸ πολλοῦ εἶχον καὶ ἔχω τὴν ἰδέαν αὐτὴν, νὰ ἀπομακρύνωνται ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν των οἱ ἐπίστρατοι ὀλίγον κατ’ ὀλίγον, ἤθελον ἐπικροτήσει εἰς τὴν ἀπόφασιν αὐτὴν τοῦ κ. ὑπουργοῦ. Ἀλλ’ ἔχω πληροφορίας, ὅτι τοιοῦτος λόγος δὲν ἐπροκάλεσε τὴν μετάθεσιν τοῦ ἐν Τριπόλει τάγματος, διότι, ἂν τοῦτο ἦναι ἀκριβὲς, ἠδύνατο ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ μεταθέσῃ τὸ ἐν Τριπόλει τάγμα εἰς τὸ Ναύπλιον ἢ εἰς τὴν Κόρινθον (Θόρυβος) ἢ εἰς τὸν Πόρον, καὶ ἓν ἐξ ἐκείνων εἰς τὴν Χαλκίδα· ἀλλὰ γνωρίζω, ὅτι ὑπάρχει ἕτερος λόγος, λόγος δυσμενείας κατὰ τῆς Μαντινείας. (Θόρυβος) Δὲν ἔχω νὰ προσθέσω ἄλλο τι, παρ’ ὅτι τοιαύτης δυσμενείας δὲν ἦτο ἀξία ἡ ἐπαρχία Μαντινείας, καὶ ἰδίως ὁ δῆμος Τριπόλεως, ὁ ὁποῖος ἀρκετὴν ποσότητα χρημάτων προσέφερε διὰ τὰ καταλύματα τοῦ στρατοῦ.

§54ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. (Πρωθυπουργός). Πλανᾶσθε.

§55Χ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζει ὁ κ. Σακελλαρόπουλος, ὅτι τὸ τάγμα τῆς Τριπόλεως ἀνήκει εἰς τοὺς βουλευτὰς τῆς ἀντιπολιτεύσεως, καὶ διὰ τοῦτο τὸ μετέθεσαν; Ἐπεθύμουν νὰ μάθω ποίους λόγους ἔχει.

§56ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔχω νὰ προσθέσω ἄλλο τι εἰς τὸν συνάδελφόν μου, εἰμὴ ὅτι, ἂν ἐσκέπτετο καλλίτερον, δὲν θὰ μοὶ ἐζήτει λόγον· ἀρκεῖ νὰ τῷ εἴπω, διατί δὲν μετετέθη τὸ ἐν Σπάρτῃ ἢ τὸ τῶν Καλαμῶν τάγμα, ἀλλὰ μετετέθη τὸ τῆς Τριπόλεως, χωρὶς νὰ μετατεθῇ εἰς τὴν Τρίπολιν ἄλλο;

§57ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν.) Μ’ ὅλην τὴν ἐχεμύθειαν, ἥτις πρέπει νὰ τηρῆται ἐν τῇ στρατιωτικῇ ὑπηρεσίᾳ ἐπὶ ζητημάτων πραγματικῶν, δὲν ἐννοῶ, ἐφ’ ὅσον εἶμαι εἰς τὴν κυβέρνησιν, οὐδ’ ἐπὶ στιγμὴν νὰ μοὶ ἀποδοθῇ ὁ ἐλάχιστος καὶ κατὰ διάνοιαν πλάγιος σκοπὸς ἐπὶ τῆς ὑπηρεσίας, τὴν ὁποίαν ἐπὶ τῇ ἐντολῇ τῆς Βουλῆς καὶ τῇ ἐμπιστοσύνῃ τῆς Βουλῆς καὶ τοῦ Βασιλέως ἐνεργῶ. Ὁ κ. προαγορεύσας εἶπεν, ὅτι λόγοι συμφέροντος τῆς ὑπηρεσίας δὲν ὑπηγόρευσαν τὴν μετάθεσιν τοῦ τάγματος.

§58ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶπον αὐτό· εἶπον, ὅτι τὰ πράγματα τοῦτο ὁμολογοῦσιν.

§59ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Τὰ πράγματα! Καὶ ποῖα εἶναι τὰ πράγματα, κατὰ τὸν κ. Σακελλαρόπουλον; Ὅτι, ἀντὶ τὸ τάγμα τῆς Τριπόλεως νὰ μετατεθῇ εἰς Χαλκίδα, ἠδύνατο νὰ μετατεθῇ εἰς Ναύπλιον, ἢ καὶ τὴν Κόρινθον· ἐν ἄλλαις λέξεσι, διὰ νὰ μετακινήσωμεν ἓν τάγμα ἐκ 1.000 ἀνδρῶν ἀπὸ τὴν Τρίπολιν εἰς τὴν Χαλκίδα, ἔπρεπε νὰ μετακινήσωμεν 5 ἢ 6 χιλιάδας ἄνδρας, νὰ μετακινήσωμεν κλιμακηδὸν τὰ τάγματα, ἄλλο νὰ μετακινήσωμεν εἰς τὸν Πόρον, ἄλλο εἰς τὴν Τρίπολιν, ἄλλο εἰς τὸ Ναύπλιον. Ἐὰν ἐξήταζε καλλίτερον τὰ πράγματα ὁ ἔντιμος προλαλήσας, ἤθελε πεισθῆ, ὅτι λόγοι ὑπηρεσίας καὶ συμφέροντος τοῦ τόπου ὑπηγόρευσαν ὅ,τι ἐγένετο· ὅ,τι συνέβη εἰς τὴν Τρίπολιν, θὰ συμβῇ εἰς ὅλα τὰ τάγματα. Ἐὰν αἱ πόλεις τῆς Στερεᾶς ἠδύναντο νὰ δεχθῶσι φρουρὰς πλέον τῶν 2 χιλιάδων ἀνδρῶν, οὔτε εἷς στρατιώτης, καθ’ ἣν στιγμὴν ὁμιλῶ, ἤθελεν ὑπάρξει εἰς τὴν Πελοπόννησον. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν εἶναι δυνατὸν, διότι αἱ πόλεις τῆς Στερεᾶς δὲν ἐπαρκοῦσι νὰ δεχθῶσι φρουρὰς πλέον τῶν 1.000 ἀνδρῶν. Ὁ κ. προαγορεύσας μὲ γνωρίζει πρὸ πολλοῦ, καὶ δὲν ἔπρεπε ποτὲ νὰ ὑποθέσῃ, ὅτι τοιαύτη σκέψις ἤθελε ποτὲ ὁδηγήσει τὰς πράξεις μου, οὔτε ὡς βουλευτοῦ, οὔτε κατὰ μείζονα λόγον ὡς δημοσίου ἀνθρώπου.

§60ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δύο λέξεις. Τὴν δυσκολίαν τῆς μετακινήσεως πολλῶν ταγμάτων, τὰ ὁποῖα ἀνέφερεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ἀναγνωρίζω καὶ ἐγώ. Ἤθελον ὅμως μὲ ἐξαγάγει τῆς θέσεως τοῦ νὰ πιστεύσω, ὅτι ὅσα συνέβησαν, συνέβησαν δι’ οὓς λόγους εἶπον, ἂν, ἅμα τῇ διαταγῇ τῆς μεταθέσεως τοῦ τάγματος Τριπόλεως εἰς Χαλκίδα, διετάσσετο νὰ μεταβῇ ἐκεῖ ἕτερον τάγμα, ἀπέχον περισσότερον τῶν μεθορίων, εἴτε τὸ τάγμα τῆς Σπάρτης, εἴτε τὸ τῶν Καλαμῶν, τὸ ὁποῖον οὕτω θὰ ἤρχετο ἐγγύτερον τῶν μεθορίων. (Θόρυβος.)

§61ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Πρὸ πέντε ἡμερῶν τὸ τῆς Πύλου μετέθη εἰς Βόνιτσαν.

§62ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Περὶ τοῦ χαρακτῆρος τοῦ κ. ὑπουργοῦ δὲν ἔχω καμμίαν ἀμφιβολίαν, ἀλλ’ εἶχον λάβει τοιαύτας πληροφορίας, καὶ εὐχαριστῶ τὸν κ. ὑπουργὸν διὰ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας μοὶ ἔδωκε, καὶ εὔχομαι νὰ ὦσιν ἀκριβεῖς. Παρατηρῶ ὅμως, κ. ὑπουργέ, ὅτι ἡ μετάθεσις τοῦ 17 τάγματος εἰς τὴν Χαλκίδα δὲν εἶναι ὠφέλιμος εἰς τὸν στρατὸν διὰ τοὺς ἑξῆς λόγους· διότι συγκεντρώνονται ἐκεῖ τρία τάγματα, ἐνῷ δὲν ὑπάρχουν καταλύματα, καὶ διότι, ἂν εὑρεθῶσι, θὰ ὦσιν ἰσόγαια καὶ μὲ πλάκας ἐστρωμένα, ὅπερ θὰ βλάψῃ ἐν τοιαύτῃ ὥρᾳ τοῦ χρόνου τὸν στρατόν.

§63ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Τὸ κλίμα τῆς Χαλκίδος εἶναι καλλίτερον ἀπὸ τῆς Τριπόλεως.

§64ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ὑπάρχουν καταλύματα ἀνάλογα καὶ καλά, ὥστε νὰ διατηρηθῇ ἡ ὑγεία τῶν στρατιωτῶν.

§65ΦΙΛΗΜΩΝ. Λυποῦμαι, ὅτι εἷς συνάδελφος, ὃν ἐκτιμῶ, ἀντὶ νὰ χαίρῃ, διότι οἱ συμπολῖταί του ἐπλησίασαν ταχύτερον εἰς τὸ σημεῖον ἐκεῖνο, εἰς ὃ ὅλοι θὰ εὑρεθῶμεν ἐντὸς ὀλίγου, ἐκφράζει παράπονα. Ἡ ταχυτέρα μετάβασις τοῦ ἐν Τριπόλει καταρτισθέντος τάγματος ἴσως δεικνύει καὶ ὅτι ταχύτερον κατηρτίσθη καὶ ἱκανώτερον ἑπομένως εἶναι νὰ πλησιάσῃ εἰς τὰ σημεῖα, ὅπου καλεῖται. Λυποῦμαι δὲ προσέτι, ὅτι βουλευτὴς, ὅστις ἔχει καὶ νοημοσύνην καὶ πατριωτισμὸν, ἔκρινεν, ὅτι εἶναι τιμωρία ἐκεῖνο, ὅπερ ἀκριβῶς εἶναι τιμὴ καὶ δόξα.

§66ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Παρατηρῶ εἰς τὸν κ. Φιλήμονα, ὅτι δὲν μὲ ἐνόησε· γνωρίζει δὲ καλῶς τὸν χαρακτῆρά μου.

§67ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Οὐ μόνον δὲν κατακρίνω τὴν Κυβέρνησιν καὶ μάλιστα τὸν ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, διότι μετέθεσε τὸ τάγμα τῆς Τριπόλεως, ἀλλὰ τὸν ἐπαινῶ· τὸν παρακαλῶ δὲ νὰ διατάξῃ τὴν μετάθεσιν ὅλων τῶν ταγμάτων, τῶν σχηματισθέντων εἰς τὰς πρωτευούσας τῶν νομῶν, διότι παραλύει ἡ πειθαρχία τοῦ στρατοῦ, καθόσον κατὰ πᾶν Σάββατον παρουσιάζονται οἱ στρατιῶται καὶ ζητοῦσιν ἄδειαν, ὅταν δὲ δὲν τοῖς χορηγηθῇ, λαμβάνουν αὐτὴν ἀφ’ ἑαυτῶν καὶ μεταβαίνουν εἰς τὰ χωρία των, οὕτω δὲ παραλύει ἡ πειθαρχία. Εἶναι ἐπίσης ἀνάγκη εἰς τὴν Χαλκίδα νὰ συγκεντρωθῇ πολὺς στρατὸς, ἵνα γίνωνται μεγάλα γυμνάσια, ὡς ἐνταῦθα· ἄλλως δὲν ὑπάρχει στρατός.

§68ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν) Πολλάκις ἐγένετο παρατήρησις πρὸς ὑποβολὴν νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου τοῦ ἀπομαχικοῦ ταμείου. Ὑποβάλλω ἤδη τοιοῦτον νόμον εἰς τὴν Βουλήν.

§69ΚΥΡΙΑΚΙΔΗΣ. Προχθὲς συνέπεσε δυστυχῶς νὰ μὴ ἦμαι παρὼν εἰς τὴν μικρὰν συζήτησιν, ἥτις ἐγένετο συνεπείᾳ καταθέσεως ἐγγράφων, ἀφορώντων εἰς τὸν δῆμον Ἀδάμαντος. Δὲν γνωρίζω τὸν λόγον, δι’ ὃν κατετέθησαν τὰ ἔγγραφα· ἐὰν κατετέθησαν, ἵνα ἐξευρεθῇ ὁ πληθυσμὸς, τὸ τοιοῦτον δὲν εἶναι δυνατόν· τοῦτο ὀφείλει ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία μόνη νὰ τὸ πράξῃ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅστις διεξῆλθε βεβαίως τὰ ἔγγραφα ταῦτα, νὰ μὲ πληροφορήσῃ ἂν ὑπάρχῃ πληθυσμὸς ἐν τῷ δήμῳ ἐκείνῳ δι’ ἕνα βουλευτήν, ναὶ ἢ ὄχι. Ἐπειδὴ δὲ ὑπῆρξάν τινες πιστεύσαντες, ὅτι ὁ δῆμος κατοικεῖται ἀπὸ 700 οἰκογενείας, θὰ παρακαλέσω τὸν αὐτὸν ὑπουργὸν νὰ μοὶ δώσῃ πληροφορίαν πόσους ἐπιστράτους ἔδωκεν ὁ δῆμος ἐκεῖνος.

§70ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν 1) τὰς δικογραφίας περὶ ἐκκρεμῶν δικῶν μεταξὺ τοῦ δημοσίου καὶ τῶν μεταλλουργείων Λαυρίου, τὰς ὁποίας ἐζήτησεν ὁ κ. Μίλησης· 2) σημείωσιν τῶν ὑπαρχόντων εἰς τὰς ἁλυκὰς ἁλάτων, τὴν ὁποίαν ἐζήτησεν ὁ κ. Δραγούμης, καὶ 3) ὅσους ἠδυνήθην νὰ εὕρω εἰς τὸ ὑπουργεῖον πίνακας σχετικοὺς μὲ τὸν νόμον περὶ ἐκκαθαρίσεως τῶν καθυστερούντων ἀπὸ κεκλεισμένας χρήσεις, τοὺς ὁποίους ἀπῄτησεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Οἰτύλου κ. Σαράβας.

§71Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ὑποβάλλω νομοσχέδιον ἐκ νέου περὶ χορηγίας ἐπιδόματος εἰς τοὺς ἀρχιτεχνίτας, ἀρχιμουσικοὺς κλπ. Κατὰ τὴν ψήφισιν τοῦ προηγουμένου νομοσχεδίου συνέβη ἓν λάθος, ὡς σᾶς εἶπον· ἐπειδὴ ὅμως τὸ ζήτημα τῶν ἀρχιτεχνιτῶν ἀποῤῥέει ἐκ τῆς ὑπηρεσίας, λαμβάνω ἐκ νέου τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω ἐκ νέου νομοσχέδιον.

§72ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπαντῶν εἰς τὴν ἐπερώτησιν τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Μήλου κυρίου Κυριακίδου, πληροφορῶ αὐτόν, ὅτι κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς 14 Νοεμβρίου, ἂν δὲν μὲ ἀπατᾷ ἡ μνήμη, ἐγένετο λόγος περὶ ἐκλογῆς ἰδίου βουλευτοῦ ὑπὸ τῶν ἐν τῷ δήμῳ Ἀδάμαντος συνῳκισμένων Κρητῶν, καὶ ἡ Βουλὴ ἀπῄτησε παρ’ ἐμοῦ πληροφορίας, ἐγὼ δὲ ὑπεσχέθην τότε νὰ προσαγάγω τοιαύτας πρὸς αὐτήν· αὐτὸν τὸν σκοπὸν λοιπὸν εἶχεν ἡ ἀποστολὴ τῶν ἐγγράφων, τὴν ὁποίαν πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἔκαμα εἰς τὸ προεδρεῖον τῆς Βουλῆς. Ἐκ τῶν ἐγγράφων τούτων θὰ πληροφορηθῇ ἡ Βουλή, ὅτι δὲν ὑπάρχουν στοιχεῖα ἀποδεικνύοντα, ὅτι οἱ ἐν τῷ δήμῳ ἐκείνῳ συνοικισθέντες Κρῆτες ἀποτελοῦσι τὸν ἀπαιτούμενον ἀριθμὸν ὑπὸ τοῦ νόμου πρὸς ἐκλογὴν ἰδίου βουλευτοῦ.

§73ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Δὲν συμφωνῶ, ὅτι ἐκ τῶν ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα κατετέθησαν εἰς τὸ προεδρεῖον, τῶν ἀφορώντων τὴν ἐκλογικὴν περιφέρειαν τοῦ συνοικισμοῦ Ἀδάμαντος, δὲν προκύπτει τὸ στοιχεῖον τοῦ πληθυσμοῦ, ὅστις ἀπαιτεῖται διὰ τὴν προχώρησιν εἰς ἀνάδειξιν ἰδιαιτέρου ἀντιπροσώπου τοῦ συνοικισμοῦ ἐκείνου, περὶ τῆς ὑπάρξεως τοῦ πληθυσμοῦ τοῦ ἀπαιτουμένου, δηλ. τοῦ ἡμίσεως πλέον ἑνὸς τοῦ ἀριθμοῦ, τὸν ὁποῖον ἀποτελεῖ ἡ μικροτέρα ἐκλογικὴ περιφέρεια. Ἀπόδειξις, ὅτι ὑπάρχει τοιοῦτος πληθυσμὸς, παρουσιάσθη εἰς τὸ Τμῆμα, εἰς τὸ ὁποῖον εἶχε κληρωθῆ ἡ ἐκλογὴ τῆς περιφερείας Μήλου, μεθ’ ἧς ἐσχετίζετο. Εἰς τὸ τμῆμα ἐκεῖνο ἤμην μέλος καὶ ἐγὼ καὶ πολλοὶ ἄλλοι συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ βεβαιώσωσιν, ὅτι ὁ πληθυσμὸς ὁ ἀπαιτούμενος διὰ τὴν ἀνάδειξιν βουλευτοῦ εἰς τὸν συνοικισμὸν ὑπάρχει, ἀποδεικνυόμενος ἐκ τοῦ δημοτολογίου, ἐκ τῆς ἀπογραφῆς, ἐκ τῆς δημοσίου στατιστικῆς τοῦ πληθυσμοῦ· ὑπάρχει ἔτι αὐθεντικώτερον βεβαιωμένος ἐκ τῆς ἐξακριβώσεως τῆς ἐπιτοπίου, τὴν ὁποίαν ἐξήγαγεν ὁ Νομάρχης Κυκλάδων, μεταβὰς ἐπὶ τόπου οὗτος, ἐπισκεφθεὶς τὸν τόπον, ἤντλησε τὰ στοιχεῖα τῶν πληροφοριῶν του ἐπακριβῶς καὶ ἐβεβαίωσε τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι ὑπάρχει ὁ ἀριθμὸς ὁ ἀπαιτούμενος. Ὡς ἐκ περισσοῦ δὲ λέγω, ὅτι ἐνεγράφησαν ἔτι διακόσιοι νέοι ἐκλογεῖς· κατὰ συνέπειαν οὐ μόνον ὑπερέβαινε τότε, ἀλλ’ ἤδη ὑπερδιπλασίως ὑπερβαίνει· ἑπομένως παρουσιαζομένων ἐνταῦθα σήμερον δύο ἀντιθέτων πληροφοριῶν, τῆς μιᾶς πληροφορίας, ὅτι δὲν ὑπάρχει ὁ πληθυσμὸς, τῆς ἄλλης, ὅτι ὑπάρχει, ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν τί μέλλει νὰ πράξῃ; Κύριοι, ἂν ἐννοῶμεν τὰ δικαιώματα τῶν πολιτῶν, καὶ μάλιστα τοιαῦτα, ὁποῖα ἀντιστοιχοῦσιν εἰς θυσίας, νὰ τὰ περιφρονήσωμεν, θέλει ἔλθει ἡμέρα, καθ’ ἣν καὶ ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν ἡμῶν ἐάν τις ἐξ ἡμῶν λείπῃ, δὲν θέλει τύχει μερίμνης, ὅπως γείνῃ βουλευτὴς τῆς ἐπαρχίας αὐτῆς, διότι, κύριοι, εἶναι ἐντελῶς τὸ αὐτὸ εἴτε πρόκειται περὶ πολλῶν, εἴτε περὶ ὀλίγων, εἴτε καὶ περὶ ἑνὸς δήμου ἁπλῶς. Κατὰ συνέπειαν, ἐπικαλούμενος τὰ δημόσια ἔγγραφα, πληροφορῶ τὴν Βουλὴν ἀντιθέτως πρὸς ὅσα ἤκουσα, ὅτι ὁ ἀπαιτούμενος πληθυσμὸς ὑπάρχει, καὶ ὑπάρχει ὑπερδιπλάσιος τοῦ ἀπαιτουμένου.

§74ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐλπίζω, ὅτι ὁ πίναξ, ὃν κατέθεσεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, θὰ τυπωθῇ.

§75ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα, νὰ τυπωθῇ καὶ νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν ἐπιτροπήν.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ χορηγίας πιστώσεως ἑνὸς δωδεκατημορίου ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1881 διὰ τὰ ἔξοδα τοῦ μηνὸς Φεβρουαρίου.

§77ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν.) Εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν εἶναι σημειωμένον ποσὸν δραχμῶν 10,000, διὰ νὰ χρησιμεύσῃ εἰς προμήθειαν βομβυκοσπόρου. Ἐπειδὴ ἡ παροῦσα ἐποχὴ εἶναι ἡ καταλληλοτέρα διὰ τὴν προμήθειαν τούτου, εἶμαι ἠναγκασμένος ἐκ τῆς πιστώσεως ταύτης νὰ κάμω χρῆσιν οὐχὶ τῶν δύο δωδεκατημορίων, ἤτοι τοῦ ψηφισθέντος διὰ τὸν Ἰανουάριον καὶ τοῦ ψηφιζομένου ἤδη διὰ τὸν Φεβρουάριον, ἀλλὰ τοῦ ἡμίσεως τοῦ ὅλου ποσοῦ, ἤτοι 5,000 δραχμῶν· ἄλλως ἡ προμήθεια τοῦ βομβυκοσπόρου, βραδύτερον γινομένη, δὲν εἶναι ὠφέλιμος.

§78ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Νὰ κάμητε χρῆσιν ὅλου τοῦ ποσοῦ, διότι μετὰ ἕνα μῆνα τελειόνει ἡ ὑπόθεσις τῆς βομβυκοτροφίας.

§79ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα, μάλιστα.

§80ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Λοιπὸν θὰ κάμω χρῆσιν τοῦ ἀναγκαιοῦντος ποσοῦ.

§81ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§82ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικά. (Ἐπιψηφίζεται τὸ νομοσχέδιον.)

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ εἰσαγωγικοῦ τέλους ἐπὶ τῶν ἀλεύρων.

§84ΜΙΛΗΣΗΣ. Κύριοι, εἶμαι ἐναντίος τῆς προτάσεως, τὴν ὁποίαν.......

§85ΡΑΛΛΗΣ. Προτείνω τὴν ἀναβολήν.....

§86ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα.

§87ΡΑΛΛΗΣ. — διότι θέλω νὰ ζητήσω πληροφορίας τινάς. Νομίζω δὲ, ὅτι ἐπὶ ζητημάτων, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ ἔχουν μεγάλην σπουδαιότητα διὰ τὸν τόπον, πολὺ προχείρως συζητοῦμεν καὶ ἀποφασίζομεν· μάλιστα ἡ προχθεσινὴ συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ εἴπω ὑμῖν, μοὶ ἐφάνη κἄπως ὀχλαγωγική. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι οἱ προτείναντες τὴν ὑπὸ συζήτησιν πρότασιν, τῆς ὁποίας τὴν ἀναβολὴν ζητῶ, ἐμφοροῦνται ἀπὸ τὰς εἰλικρινεστέρας διαθέσεις ὑπὲρ τοῦ τόπου καὶ τοῦ λαοῦ· ἀλλ’ ἐσκέφθησαν τίνα ζητήματα θίγουσι διὰ τῆς προτάσεώς των ταύτης; ἐσκέφθησαν, ὅτι διὰ τῆς καταργήσεως παντὸς τέλους ἐπὶ τῶν ἀλεύρων θὰ καταστρέψωσι τὴν ναυτιλίαν; ἐσκέφθησαν, ὅτι πρόκειται νὰ ῥίψωσι νεκρὰ 10–15 ἑκατομμύρια, ἅτινα εὑρίσκονται ἤδη εἰς τὸν τόπον καὶ ἅτινα χορηγοῦν εἰς 4,000 ἐργάτας ἐργασίαν καὶ τροφήν; Βλέπετε, ὅτι σπουδαιότατα καὶ ποικίλα ζητήματα γεννᾷ ἡ ἐν λόγῳ πρότασις. Δὲν εἶναι δὲ δυνατὸν, ὅταν ὁ σῖτος πληρόνῃ εἰσαγωγικὸν τέλος τριῶν λεπτῶν, νὰ πληρώσῃ καὶ τὸ ἄλευρον ἴσον τοιοῦτον. Νομίζω, ὅτι οὐχὶ μόνον παρ’ ἡμῖν, ἀλλ’ ἀκόμη καὶ εἰς τόπους, εἰς οὓς ἡ βιομηχανία δὲν ἔχει ἀνάγκην τῆς προστασίας, ἧς χρήζει ἡ βιομηχανία ἐν Ἑλλάδι, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ καταργηθῇ πᾶν εἰσαγωγικὸν τέλος ἐπὶ τῶν ἀλεύρων, διότι πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν καὶ ἡ ἐργασία, ἡ ὁποία εἶναι ἀναγκαία πρὸς τὴν κατασκευὴν τοῦ ἀλεύρου, καὶ τὰ κεφάλαια, τὰ ὁποῖα πρὸς τὸν σκοπὸν αὐτὸν ἔχουν διατεθῆ, καὶ οἱ τόκοι αὐτῶν καὶ ἡ φθορά. Ἐν τούτοις διὰ τῆς προτάσεως ταύτης, ἄνευ οὐδεμιᾶς προηγουμένης μελέτης, χωρὶς νὰ γνωρίζωμεν ποία ἀναλογία τηρεῖται μεταξὺ τῶν τελῶν τῆς εἰσαγωγῆς τοῦ ἀλεύρου καὶ τοῦ σίτου καὶ εἰς αὐτὰ τὰ Κράτη τὰ παραδεχθέντα τὴν πλήρη ἐλευθερίαν τοῦ ἐμπορίου, ἐρχόμεθα νὰ καταργήσωμεν φόρους, ἡ κατάργησις τῶν ὁποίων δύναται νὰ φέρῃ δεινὰ ἀποτελέσματα. Διὰ τοῦτο προτείνω ἀφ’ ἑνὸς μὲν νὰ ἀποσταλῇ τὸ νομοσχέδιον εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, ἀφ’ ἑτέρου νὰ παρακληθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ χορηγήσῃ εἴτε πρὸς τὴν Βουλὴν, εἴτε πρὸς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν Οἰκονομικῶν, τὰ ἀναγκαιοῦντα στοιχεῖα, ἐκ τῶν ὁποίων θέλομεν πορισθῆ γνώμην ἀσφαλῆ περὶ τοῦ εἰσαγωγικοῦ τέλους, τὸ ὁποῖον πληρόνεται συνήθως ἀλλαχοῦ ἐπὶ τῶν ἀλεύρων, πρὸς δὲ πληροφόρησιν ἡμᾶς πόσα ἄλευρα εἰσάγονται εἰς τὸν τόπον. Εἶπον πρὸ ὀλίγου, ὅτι ἡ ὑπὸ συζήτησιν πρότασις θίγει σπουδαιότατα συμφέροντα, ἰδίως τῆς ναυτιλίας, ὑπὲρ ἧς προσπαθοῦμεν νὰ εὕρωμεν τρόπον σωτηρίας, διότι, μὴ λησμονεῖτε, τὸ κράτος τῆς ἑλληνικῆς ναυτιλίας ἐξέλιπεν ἐκ τῆς Μεσογείου ἂν ἀποζῇ, ἀποζῇ διὰ τοῦ μετακομιστικοῦ ἐμπορίου, ὅπερ ἐνεργεῖ ὑπὲρ τῆς Ἑλλάδος, ἀποζῇ κυρίως διὰ τῆς μεταφορᾶς τοῦ σίτου, διὰ τοῦ ὁποίου ἐργάζονται οἱ ἐνταῦθα ἀτμόμυλοι. Ἐὰν ψηφισθῇ ἡ ὑπὸ συζήτησιν πρότασις, θέλετε ἰδεῖ, ὅτι ἐντὸς ὀλίγων μηνῶν δὲν θὰ ὑπάρχῃ ναυτιλία, θέλετε ἰδεῖ, ὅτι θὰ τὴν ἀντικαταστήσωσι τὰ ἀτμόπλοια τὰ Ἰταλικὰ καὶ Γαλλικὰ, τὰ ὁποῖα ἀντὶ ἑνὸς λεπτοῦ κατ’ ὀκᾶν θὰ φέρουν τὰ ἄλευρα εἰς τὴν Ἑλλάδα.

§88ΜΙΛΗΣΗΣ. Οἱ λόγοι, τοὺς ὁποίους εἴπατε, εἶναι ὑπὲρ τῆς ἀποῤῥίψεως, καὶ οὐχὶ ὑπὲρ τῆς ἀναβολῆς.

§89ΡΑΛΛΗΣ. Ζητῶ τὴν ἀναβολὴν, διὰ νὰ λάβωμεν τὸν καιρὸν νὰ σκεφθῶμεν ἐπὶ τῆς προτάσεως, διότι νομίζω, ὅτι καὶ ὁ λαὸς ἔχει ἀνάγκην μικρᾶς ἀνακουφίσεως, ἀλλ’ ἐκ τούτου δὲν ἕπεται, ὅτι πρέπει νὰ καταργήσωμεν πᾶν τέλος ἀφ’ οὗ δὲ ἅπαξ ἐτέθη πρότασις πρὸ τῆς Βουλῆς, ἂς συζητηθῇ κατὰ πόσον δυνάμεθα νὰ καταβιβάσωμεν τὸ ἐπὶ τῆς εἰσαγωγῆς τῶν ἀλεύρων.

§90ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Εἶμαι ἐναντίος τῆς ἀναβολῆς, διότι τὴν ἀναβολὴν τὴν θεωρῶ στρατηγηματικήν. Δὲν εἶναι ὁ σκοπὸς νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις σήμερον καὶ νὰ γείνῃ αὔριον· ὁ σκοπὸς εἶναι νὰ ἀποῤῥιφθῇ ἡ πρότασις, καὶ ἡ ἀναβολὴ εἶναι εἷς τρόπος εὐπρόσωπος, ν’ ἀναβληθῇ πολλάκις ἡ πρότασις, εἶτα διὰ νὰ μὴ γείνῃ οὔτε συζήτησις καὶ νὰ ἀποῤῥιφθῇ ἄνευ συζητήσεως. Σήμερον ποῖος λόγος ἐπροτάθη ἐναντίον τῆς προτάσεως; ποῖον εἶναι τὸ ἐλατήριον τῆς ἐναντιώσεως; Νὰ προστατευθῇ ὁ ἰσχυρὸς κατὰ τοῦ ἀδυνάτου· πρέπει δηλαδὴ νὰ ἦναι ὁ λαὸς ἀνδράποδον τοῦ κεφαλαιούχου, ἤτοι τῶν ἀτμομύλων· ἐκτὸς δὲ τοῦ λόγου τούτου εἶναι καὶ ἄλλα συμφέροντα. Διὰ τοῦτο εἶμαι κατὰ τῆς ἀναβολῆς, διότι δὲν πρόκειται νὰ ἀναβληθῇ ἐπὶ μίαν δύω ἡμέρας, πρόκειται διὰ τούτου τοῦ συστήματος νὰ ἀποῤῥιφθῇ. Ἀλλὰ ἡ πρότασις αὕτη δὲν ἦλθε σήμερον, διὰ νὰ ἔχωμεν ἀνάγκην νὰ τὴν μελετήσωμεν· τί νὰ μελετήσωμεν; οἱ λόγοι, οἱ ὁποῖοι ἀντιτάσσονται κατὰ τοῦ νόμου αὐτοῦ, εἶνε τὸ συμφέρον τῶν ὀλίγων.

§91Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Τοῦ ὅλου.

§92ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Καὶ ἂν ὅλοι ἔχουν συμφέρον καὶ εἷς μόνον ἔχῃ δίκαιον, δὲν ἠμποροῦμεν νὰ θυσιάσωμεν τὸ δίκαιον διὰ τὸ συμφέρον· ὅταν ὑπάρχουν δικαιώματα, τὰ συμφέροντα περιφρονοῦνται. Δὲν ἔχει κανεὶς τὸ δικαίωμα νὰ δίδῃ εἰς τὸν λαὸν νὰ τρώγῃ τὸ ἀλεύρι του ὅσον αὐτὸς θέλει· ὅσον θέλει ὁ λαὸς θὰ τὸ ἀγοράσῃ. Διὰ νὰ πλουτίσῃ ἡ ναυτιλία, πρέπει ὁ λαὸς νὰ τρώγῃ τὸ ψωμὶ 12 λεπτὰ ἀκριβώτερα; καὶ μήπως δὲν ἠμποροῦν νὰ φέρουν καὶ ἄλευρα τὰ ἰδικά μας πλοῖα;

§93Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ὄχι, διότι τὸν σῖτον τὸν φέρει εἰς τὸν Πειραιᾶ, καὶ ἂν δὲν δυνηθῇ νὰ τὸν ἐκποιήσῃ, τὸν μεταφέρει εἰς Μασσαλίαν καὶ τὸν πωλεῖ, ἐνῷ διὰ τοῦ ἱστιοφόρου πλοίου δὲν δύναται νὰ μεταφερθῇ τὸ ἄλευρον εἰς Μασσαλίαν, διότι θὰ βραδύνῃ.

§94ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Ἂν θέλητε νὰ προστατεύσητε τοὺς ἐργάτας τῆς θαλάσσης κατὰ τῶν ἐργατῶν τοῦ λαοῦ, ἀδικεῖτε, ὁ δὲ ἐργάτης δὲν ζητεῖ νὰ τοῦ δώσῃς, ζητεῖ νὰ μὴ τοῦ πάρῃς. Πρέπει λοιπὸν νὰ γείνῃ μία συζήτησις, διὰ τοῦτο εἶμαι κατὰ τῆς ἀναβολῆς, καὶ τὴν ὁμιλίαν μου αὐτὴν δὲν τὴν θεωρῶ συζήτησιν· λέγω μόνον, ὅτι ἡ ἀναβολὴ εἶναι δολία, θέλουν νὰ ἀποῤῥίψουν τὸ νομοσχέδιον ἄνευ συζητήσεως.

§95ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν.) Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἐπιμείνωμεν νὰ συζητηθῇ ἡ πρότασις αὕτη, καὶ ὅπως εἶμαι πεπεισμένος, πᾶσα ἡ Βουλὴ θέλει συμφωνήσει νὰ τὴν ἀποῤῥίψῃ. Πλὴν τῶν λόγων, οὓς ὁ κ. Ῥάλλης ἀνέφερεν, οἵτινες εἶναι ὀρθότατοι καὶ ἀνεπίδεκτοι ἀντιῤῥήσεως, θέλετε ἰδεῖ, ὅτι ἡ πρότασις αὕτη ὄχι μόνον δὲν θὰ ὠφελήσῃ τὰ ἄλευρα, ἀλλὰ θὰ πιέσῃ, οὕτως εἰπεῖν, τὸν σῖτον, τὴν βιομηχανίαν καὶ τὴν ναυτιλίαν, διότι φορολογεῖ τὰ ἄλευρα ὡς τὸν σῖτον. Ἀναβιβάζεται ἡ φορολογία τοῦ σίτου εἰς τὸ διπλάσιον, διότι σήμερον ἓν κοιλὸν σίτου, ἤτοι 22 ὀκάδες, ἀποδίδουσι κατὰ μέσον ὅρον 14 ὀκάδας ἀλεύρου πρὸς 3 λεπτὰ, θέλετε φορολογήσει τὸ κοιλὸν 42 λεπτὰ· φορολογοῦντες ὅμως 22 ὀκάδας σίτου παράγοντος 14 ὀκάδας ἀλεύρου, φορολογεῖτε τὸ κοιλὸν 66 λεπτὰ, καὶ ἑπομένως ἀφ’ ἑνὸς μὲν καταβιβάζετε τὴν φορολογίαν τοῦ ἀλεύρου, ἀφ’ ἑτέρου δὲ διπλασιάζετε τὴν τοῦ σίτου. Ἡ φορολογία σήμερον εἶναι τακτικὴ καὶ ἀνάλογος πρὸς τὸν σῖτον. Δὲν πρέπει οὔτε κἂν νὰ συζητήσητε τὸ νομοσχέδιον, διότι ὄχι μόνον δὲν ὠφελεῖ, ἀλλὰ βλάπτει.

§96ΜΙΛΗΣΗΣ. Εἰ καὶ ἀναχωρῶ ἀπὸ τοὺς αὐτοὺς λόγους, οὓς ἀνέπτυξεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Ἀττικῆς, δὲν εἶμαι ὅμως σύμφωνος μετ’ αὐτοῦ εἰς τὴν περὶ ἀναβολῆς πρότασιν. Δὲν δύναμαι, κύριοι, νὰ ἐννοήσω τί μᾶς λείπει, ὅπως ἀποφασίσωμεν ἀπὸ τοῦδε, ὅτι πρέπει νὰ ἀποῤῥίψωμεν τὴν πρότασιν. Τὸ ζήτημα εἶναι ἁπλοῦν καὶ καθαρὸν, καὶ δὲν ἀπαιτεῖ εἰμὴ ὀλίγην σκέψιν, διὰ νὰ μορφώσῃ τις γνώμην τελείαν. Ποίου εἴδους πληροφορίας ζητεῖτε; Θέλετε νὰ μάθητε τί πράττουν εἰς τὰ ἄλλα Κράτη; Ἀλλ’ ἐφ’ ἑκάστου νομοσχεδίου ἐὰν ἀναβάλωμεν τὴν συζήτησιν καὶ ἐπιψήφισιν, διὰ νὰ ἐξετάσωμεν τί τὰ ἄλλα κράτη πράττουσι, νομίζω, ὅτι δὲν θὰ φθάσωμεν ποτὲ εἰς οὐδὲν ἀποτέλεσμα· ἔπειτα δὲ, κύριοι, νομίζω, ὅτι καὶ ἡ ἀξιοπρέπεια τῆς Βουλῆς δὲν ἐπιτρέπει τὴν ἀναβολήν. Προχθὲς ἔτι ὁμόφωνος ἡ Βουλὴ ἔσπευδε πρὸς τὴν συζήτησιν καὶ παμψηφεὶ ἀπεφάσισεν, ὅτι ἔπρεπε νὰ προταχθῇ ἡ ἐπὶ τῆς προτάσεως ταύτης συζήτησις καὶ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς· μετὰ μίαν δ’ ἡμέραν ἡ αὐτὴ Βουλὴ λέγει «χθὲς ἔσπευσα πολὺ, τώρα ἔχω ἀνάγκην πληροφοριῶν· λοιπὸν ἀναβολή.» Αὐτό, κύριοι, ἀντίκειται εἰς τὴν ἀξιοπρέπειαν τῆς Βουλῆς, καὶ οὐδέποτε τὸ σῶμα πρέπει νὰ προβαίνῃ εἰς μέτρα καὶ ἀποφάσεις, αἵτινες δύνανται νὰ μειώσωσι τὴν παρὰ τῷ κοινῷ ὑπόληψιν αὐτῆς. Διὰ τοῦτο εἶμαι ὑπὲρ τῆς ἀμέσου συζητήσεως τῆς προτάσεως, εἶμαι δὲ καὶ κατὰ τῆς παραδοχῆς αὐτῆς. Εἶναι ἀνάγκη νὰ σᾶς ἐπαναλάβω τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους, ἠκούσατε σαφέστατα ἐκτεθέντας παρὰ τοῦ κ. Ῥάλλη; Ὁ κ. Ῥοντήρης ἐπεκαλέσθη τὴν θεωρίαν τῆς ἀπολύτου ἐλευθερίας τοῦ ἐμπορίου· ἀλλ’ αἱ ἀπόλυτοι αὗται θεωρίαι εἶναι μόνον ἐν τοῖς βιβλίοις, ἡ πεῖρα δὲ τῶν ἐθνῶν μαρτυρεῖ, ὅτι οὐδέποτε οὐδαμοῦ οὐδεμία βιομηχανία ἠδυνήθη νὰ προκόψῃ ἄνευ προστασίας τινὸς μικρᾶς κατὰ τὴν γέννησίν της καὶ κατὰ τὰ πρῶτα βήματά της. Προκαλῶ τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον νὰ μοὶ εἴπῃ μίαν μόνον βιομηχανίαν, ἔστω καὶ ἐν αὐτῇ τῇ Ἀγγλίᾳ, τῇ πατρίδι τῆς ἀπολύτου ἐλευθερίας τοῦ ἐμπορίου, ἥτις ηὐδοκίμησέ ποτε, χωρὶς νὰ τύχῃ μικρᾶς τινος προστασίας. Ποία δὲ ἡ προστασία, τὴν ὁποίαν σᾶς ζητεῖ, κύριοι, ἡ μόλις ἀρχομένη καὶ τὰ πρῶτα βήματά της ποιοῦσα βιομηχανία παρ’ ἡμῖν; τί σᾶς ζητεῖ; 3 λεπτὰ περίπου πληρόνει ὁ σῖτος εἰσαγωγικὸν τέλος, τὸ ἄλευρον δὲ πληρόνει 9 περίπου λεπτὰ· ἡ διαφορὰ λοιπὸν εἶναι 6 λεπτῶν κατ’ ὀκᾶν. Αὐτὴ ἡ μικρὰ προστασία εἶναι τάχα ἀξία νὰ ἑλκύσῃ τὴν ἀγανάκτησιν τοῦ κ. Ῥοντήρη, ὥστε νὰ σᾶς εἴπῃ, ὅτι καταπατοῦνται τὰ δικαιώματα τοῦ λαοῦ χάριν τοῦ συμφέροντος τῶν ὀλίγων; Ἡ πολιτεία δὲν ἔχει ἆρά γε τὸ δικαίωμα καὶ τὸ καθῆκον νὰ μεριμνᾷ περὶ ἀναπτύξεως ἐθνικῆς βιομηχανίας, συντελούσης εἰς τὴν γενικὴν εὐημερίαν, ἔστω καὶ μέ τινας προσωρινὰς θυσίας; Ἀλλ’ εἶναι, κύριοι, καὶ ἄλλος λόγος, ὁ ὁποῖος μοὶ φαίνεται σοβαρώτερος ἔτι καὶ ἄξιος τῆς ἰδιαιτέρας προσοχῆς ἡμῶν καὶ μελέτης. Εἰς ποίαν κατάστασιν εὑρίσκεται ἡ Ἑλληνικὴ ναυτιλία; Πνέει τὰ λοίσθια. Ἡ μόνη τροφή, ἥτις τῇ ἀπέμεινεν, εἶναι τὰ σιτηρὰ τὰ καταναλισκόμενα ἐντὸς τῆς Ἑλλάδος, διότι δυστυχῶς ὁ ἀτμὸς σχεδὸν ἀντικατέστησε τὴν ἱστιοφόρον ναυτιλίαν εἰς τὰς ἄλλας ἐξωτερικὰς γραμμάς. Ἐὰν θελήσητε τώρα νὰ καταργήσητε τὸ εἰσαγωγικὸν τέλος, ἠξεύρετε ποῖον θὰ ἦναι τὸ ἀποτέλεσμα; Τὰ ἄλευρα θὰ εἰσέρχωνται διὰ ξένων ἀτμοπλοίων, ἡ δὲ ἱστιοφόρος ναυτιλία μας δὲν θὰ ἔχῃ πλέον τὴν ἐλαχίστην ἐργασίαν. Ἡ κατάργησις λοιπὸν θὰ ἦναι le coup de grace, τὸ τελευταῖον, τὸ θανατηφόρον κτύπημα, τὸ ὁποῖον θὰ φέρητε κατὰ τῆς ἱστιοφόρου ναυτιλίας μας καὶ θὰ πράξητε τοῦτο εἰς ἐποχὴν, καθ’ ἣν ὅλα τὰ κράτη μεριμνῶσι περὶ ἀνορθώσεως τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας των καὶ ζητοῦσι διὰ βραβείων πρὸς τοὺς ναυπηγοῦντας καὶ ἐφοπλίζοντας πλοῖα ν’ ἀνορθώσωσι τὴν ἐμπορικὴν ναυτιλίαν. Εἰς τοιαύτην στιγμὴν θὰ ἔλθῃ τὸ κοινοβούλιον τῆς Ἑλλάδος ν’ ἀφαιρέσῃ καὶ τὴν μόνην τροφὴν, ἥτις ἐναπέμεινεν εἰς τὴν Ἑλληνικὴν ναυτιλίαν, καὶ νὰ τὴν καταδικάσῃ εἰς τὸν διὰ ἀσιτίας ὀδυνηρὸν θάνατον! Βεβαίως δὲν εἶναι αὐτὴ μόνη ἡ ἐπικουρία, τὴν ὁποίαν ὀφείλομεν νὰ χορηγήσωμεν εἰς τὴν ἐμπορικήν μας ναυτιλίαν. Ὁ ἔντιμος ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἔλαβε τὴν ἀληθῶς ἀξιέπαινον πρωτοβουλίαν νὰ συστήσῃ ἐπιτροπήν, ἥτις σκέπτεται καὶ περὶ ἄλλων μέτρων, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ληφθῶσιν ὑπὲρ τῆς ναυτιλίας. Ἐλπίζω δὲ, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη θὰ φέρῃ τὸ ἔργον εἰς πέρας, καὶ θὰ κατορθωθῇ νὰ δώσωμεν ζωὴν εἰς τὴν θνήσκουσαν ναυτιλίαν μας. Ἀλλ’ ἐν τούτοις, μέχρις οὗ περατωθῇ τὸ ἔργον τοῦτο, δὲν πρέπει νὰ τὴν καταστρέψητε νῦν τελείως διὰ τοῦ τοιούτου μέτρου. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὴν Βουλὴν ν’ ἀποῤῥίψῃ τὴν ἀναβολὴν καὶ νὰ προβῇ εἰς τὴν συζήτησιν καὶ ὁμόφωνον ἀπόῤῥιψιν τῆς προκειμένης προτάσεως.

§97ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Δύο λέξεις. Ὑποστηρίζω, ὅτι φόρος ἐπὶ τοῦ ἀλεύρου εἶναι φόρος ἐπὶ τῆς ζωῆς, καὶ ὡς ἐκ τούτου εἶναι ἐντελῶς παράνομος, καὶ θέλω δι’ ὀλίγων λέξεων σᾶς τὸ ἀποδείξει. Ὁ φόρος ἐπιβάλλεται εἰς τὸ περίσσευμα, τουτέστιν εἰς ὅ,τι πλεονάζει· ἐδῶ φορολογεῖτε τὸν πτωχὸν, διότι δὲν τὸν ἀφίνετε νὰ ἔχῃ κἄτι τι νὰ φάγῃ καὶ αὐτός. Ἐὰν ὁ σῖτος ἔχῃ 40 λεπτὰ καὶ ὀφείλῃ νὰ πληρώσῃ 2 λεπτὰ φόρον, τότε τὸ ἄλευρον, τὸ ὁποῖον ἔχει 60 λεπτὰ, ἂς δώσῃ 3, ἂς δώσῃ 4· ἀλλὰ πρέπει νὰ ἔχητε μίαν λογικὴν βάσιν.

§98ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Δὲν εἶναι σταθερὰ ἡ ἀξία τοῦ σίτου.

§99ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Βεβαίως ὀφείλομεν νὰ ὑποστηρίξωμεν καὶ τὴν βιομηχανίαν, ἀλλ’ οὐχὶ στεροῦντες τὸν ἐπιούσιον ἄρτον τοῦ πτωχοῦ, καὶ οὐχὶ διὰ παντός. Ἤδη τὴν ὑπεστηρίξαμεν τὴν βιομηχανίαν οὐχὶ μόνον 2 καὶ 3 ἔτη ἀλλὰ 20 ἔτη· ὥστε ἤδη ὀφείλομεν νὰ μεριμνήσωμεν καὶ περὶ τοῦ πτωχοῦ λαοῦ. Ὁ ἄλλος βεβαίως λόγος, ὁ περὶ τῆς ναυτιλίας, εἶναι, τὸ ὁμολογῶ, σπουδαῖος· ὥστε ἔχομεν ἀνάγκην νὰ τὸν μελετήσωμεν. Ἐὰν ἡ ναυτιλία πνέῃ τὰ λοίσθια, ὡς εἶπον, δὲν εἶναι αὐτὸ μόνον τὸ μέσον τῆς ὑποστηρίξεως· διὰ τεχνητῶν μέσων δὲν δύνανται νὰ συντηρηθῶσι κλάσεις ὁλόκληροι, χρειάζονται εὐθηνότερα καὶ περισσότερα κεφάλαια, ἄλλως δὲν δύναται νὰ συντηρηθῇ ὁ ἐθνικὸς αὐτὸς πλοῦτος. Περὶ αὐτοῦ πρέπει τὸ ἔθνος νὰ μεριμνήσῃ, καὶ ὡς ἐκ τούτου δὲν πρέπει νὰ ἐπιμείνωμεν εἰς τὸ νὰ προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν, διότι βλέπετε, ὅτι τὸ ζήτημα εἶναι τοιοῦτον, ὥστε πρέπει νὰ μελετηθῇ προσηκόντως παρ’ ἑκάστου ἡμῶν. Ἐὰν ἔχῃ ἀνάγκην προστασίας ἡ ναυτιλία, τότε ἂς τεθῇ εἰς φόρος ὑπὲρ αὐτῆς ἐπὶ πάντων καὶ ἐπὶ τῆς πολυτελείας, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ δυνηθῇ ν’ ἀναλάβῃ. Δὲν πρέπει ὅμως νὰ τίθηται καὶ νὰ διατηρῆται τοιοῦτος φόρος ἄδικος, ὅστις ἐπιβαρύνει ἰδίως τὴν ἀπορωτέραν τάξιν, καὶ πρὸ πάντων αὐτήν.

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ῥάλλης ἐπιμένει εἰς τὴν ἀναβολήν;

§101ΡΑΛΛΗΣ. Ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν ἀποῤῥιφθῇ ἡ ἀναβολή, θὰ ὑποβάλω τροπολογίαν, διότι φρονῶ, ὅτι καὶ ὁ λαὸς πρέπει ν’ ἀνακουφισθῇ ὀλίγον, χωρὶς ὅμως νὰ παραβλαφθῶσι καὶ τὰ συμφέροντα τῆς ναυτιλίας καὶ τῆς βιομηχανίας. Διὰ τοῦτο δὲ ἐπιμένω εἰς τὴν ἀναβολήν, ἥτις δύναται νὰ μᾶς φέρῃ εἰς ἀπόφασιν συμβιβάζουσαν ὅλα τὰ συμφέροντα. Ὁ κ. Μίλησης εἶχεν ἄδικον εἰπὼν, ὅτι ἡ ἀξιοπρέπεια τῆς Βουλῆς ὀφείλει νὰ μᾶς ὁδηγήσῃ εἰς τὴν ἄμεσον ἀπόῤῥιψιν τῆς προτάσεως· ἀπεναντίας ἡ ἀξιοπρέπεια αὐτῆς ἀπαιτεῖ νὰ μὴ σπεύσωμεν εἰς τὴν ἀπόῤῥιψιν προτάσεως, ἥτις ἔχει ἀνάγκην ἰδιαιτέρας μελέτης, καὶ ἐξ ἧς δύναται νὰ προκύψῃ τι καλόν. Φρονῶ δέ, ὅτι καὶ ἡ κυβέρνησις ἔχει καθῆκον νὰ κάμῃ τὴν δέουσαν μελέτην ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου καὶ νὰ μᾶς φέρῃ τὰς σκέψεις της.

§102ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Πρώτην φορὰν ἔρχεται πρότασις σπουδαία, τὴν ὁποίαν ἡ Βουλὴ ἀπεδέχθη καὶ προέταξε μὲ τὴν πρόθεσιν νὰ τὴν παραδεχθῇ ἢ νὰ τὴν ἀποῤῥίψῃ. Ἤδη δὲν ἐννοῶ διατί ζητεῖται ἡ ἀναβολή.

§103ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. (Πρωθυπουργός). Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον δὲν θὰ τελειώσωμεν τίποτε. Αὐτά, κύριοι, δὲν εἶναι σπουδαίων ἀνδρῶν. Εἰς τὴν παρελθοῦσαν συνεδρίασιν σχεδὸν παμψηφεὶ ἀπεφασίσθη ἡ συζήτησις, ἤδη δὲ προτείνεται ἡ ἀναβολή. Αὐτὸ δὲν εἶναι ἀξιοπρεπές. Τέλος πάντων πρέπει νὰ τελειώσωμεν, καὶ ἢ νὰ παραδεχθῶμεν ἢ ν’ ἀποῤῥίψωμεν τὸ νομοσχέδιον, διότι οὕτω δὲν τελειώνομεν ποτέ.

§104ΚΑΡΥΣΤΙΝΑΚΗΣ. Ἤκουσα, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν εἶπεν, ὅτι ἀπὸ 22 ὀκάδες σίτου παράγονται 14 ὀκάδες ἄλευρον. Καὶ ἐγὼ ἄλλοτε ἠρώτησα τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν ἰδιαιτέρως καὶ μοὶ εἶπεν, ὅτι 20 ὀκάδες σῖτος κάμνει 16 ὀκάδες ἄλευρον καὶ 4 ὀκάδες πίτυρον, ὅπερ ἀντιστοιχεῖ πρὸς μίαν ὀκᾶν ἀλεύρου· ἄρα ἀπὸ 20 ὀκάδες θὰ ἔχωμεν 17 ὀκάδες. Ὥστε ὅ,τι εἶπε πρὸ ὀλίγου δὲν εἶναι ὀρθόν. Ἐπειδὴ σᾶς εἶπεν, ὅτι ἐκ τοῦ μέτρου τούτου θὰ πάθῃ ἡ ναυτιλία, φρονῶ, ὅτι δὲν θέλει πάθει τίποτε ἡ ναυτιλία, καὶ σᾶς τὸ βεβαιῶ τοῦτο. Ποῖον θὰ ἦναι τὸ ἀποτέλεσμα, ὅταν περιορισθῇ τὸ τέλος τοῦ ἀλεύρου; Θὰ ὑποβιβάσουν τὴν τιμὴν τῶν ἀλεύρων τὰ βιομηχανικὰ καταστήματα, καὶ ἐπειδὴ τὰ πλοῖα μεταφέρουν παντὸς εἴδους ἐμπόρευμα, θὰ μεταφέρουν καὶ αὐτά· ἀλλὰ τότε θὰ τρώγωμεν εὐθηνότερον τὸν ἄρτον, ἐκεῖ δὲ ὅπου εἶχον κέρδος πρότερον 20%, ἂς κερδίζωσιν ἤδη 10% μόνον. Ἐπιμένω καὶ ἐγὼ εἰς τὴν ἀναβολὴν, διὰ νὰ φωτισθῇ ἡ Βουλὴ καὶ ἐν γνώσει νὰ ἀποφασίσῃ.

§105ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Οὐδένα, κύριοι, λανθάνει, ὅτι εἰς τὴν διεξαγωγὴν τῶν συζητήσεων τοῦ κοινοβουλίου ὑπάρχει βεβαίως κανονισμὸς προπαρασκευαστικὸς, ὁ ὁποῖος ὁρίζει, ὅτι πᾶσα πρότασις εἰσαγομένη ἐν τῇ Βουλῇ νὰ μὴ συζητῆται πρὶν ἢ προπαρασκευασθῇ παρὰ τῆς οἰκείας πρὸς τοῦτο ἐπιτροπῆς. Ἐπεξεργαζόμενα τοιουτοτρόπως τὰ νομοσχέδια δὲν θέλουν ἀφήσει ἀμφιβολίαν τινὰ, ἥτις κατόπιν δύναται νὰ γεννηθῇ. Μετὰ τὴν τοιαύτην ἐξέτασιν καὶ μελέτην, τὴν στηριζομένην εἰς ἐξαγόμενον πείρας τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς καὶ ἐπιστήμης, ἔρχονται τὰ νομοσχέδια καὶ αἱ προτάσεις ἐντὸς τοῦ κοινοβουλίου· καὶ γνωρίζει πᾶς τις ποῖοι εἶναι οἱ λόγοι οἱ ὑπαγορεύοντες τὸ τοιοῦτον καὶ ποῖα τὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα ἐκ τούτου προέρχονται. Ἀλλὰ δυστυχῶς παρ’ ἡμῖν ἐθεωρήθη ἡ προπαρασκευαστικὴ διεξαγωγὴ αὕτη ὡς ἄχρηστος τύπος, δηλαδὴ ἡ παρὰ ταῖς ἐπιτροπαῖς παραπομπὴ τῶν νομοσχεδίων, διότι καὶ ἐν αὐταῖς ταῖς ἐπιτροπαῖς ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον δὲν συνερχόμεθα, ἀλλ’ ὑπογράφομεν ἕκαστος, χωρὶς οὔτε νὰ συνέλθωμεν, οὔτε νὰ συζητήσωμεν, ἢ καὶ ἂν συνέλθωμεν, λέγει ἕκαστος, ὅτι εἰς τὴν συζήτησιν θὰ εἴπῃ τὴν γνώμην του. Ἕνεκα λοιπὸν τῆς παραβιάσεως τοῦ τύπου αὐτοῦ τοῦ οὐσιώδους τιμωρούμεθα σήμερον, διότι χθὲς ἐμφορούμενοι ὑπὸ πνεύματος ἀνακουφίσεως τῆς πτωχοτέρας τάξεως τοῦ λαοῦ, πάντες ἠθελήσαμεν νὰ προταχθῇ ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου καὶ νὰ γείνῃ δεκτὸν, κατόπιν δὲ ὡριμότεραι σκέψεις ἔπεισαν ἡμᾶς, ὅτι θέλουν παραβλαφθῆ σπουδαῖα ἐθνικὰ συμφέροντα, καὶ μετεβάλαμεν γνώμην καὶ θέλομεν τὴν ἀναβολὴν, ὅπως μελετηθῇ. Ἐπειδὴ λοιπὸν παρουσιάσθησαν ἀντίθετοι αἱ τάσεις τοῦ κοινοβουλίου, διότι πολλοὶ χθὲς ἦσαν ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου, σήμερον δὲ καὶ οἱ ἴδιοι κατὰ, καὶ διὰ τοῦτο μάλιστα κατεμέμφθημεν ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, διότι μετεβάλαμεν γνώμην, εἰς ὃ ἀπαντῶν λέγω, ὅτι τὸ ἁμαρτάνειν εἶναι ἀνθρώπινον, τὸ δὲ ἐμμένειν τῇ ἁμαρτίᾳ εἶναι ἐγκληματικόν ... μετεμελήθημεν, ἀλλὰ τὸ μετανοεῖν εἶναι ἱερὸν μυστήριον. Μὴ θέλετε λοιπὸν οἱ ἄνθρωποι νὰ μὴ μεταβάλωσι τὴν γνώμην των, καὶ ἴσα ἴσα διὰ τοῦτο ἔτι μᾶλλον ὀφείλομεν νὰ προσέξωμεν ἤδη, ὅπως μὴ μεταμεληθῶμεν ἀποῤῥίπτοντες οὕτως ἀποτόμως τὸ νομοσχέδιον. Κατὰ συνέπειαν πρέπει νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ καὶ ἡ πρότασις αὕτη νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν συστημένην ἐπιτροπὴν ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν, νὰ κοινοποιηθῇ δὲ ἐπίσης καὶ εἰς τὰς ἐπιτροπὰς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, διὰ νὰ λείψῃ πᾶσα ὑποψία ἐκ τοῦ τοιούτου μέτρου· διότι αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον οὐ μόνον θίγει τὰ συμφέροντα τῆς ναυτιλίας, οὐ μόνον θίγει τὰ συμφέροντα τῆς ἐγχωρίου βιομηχανίας, ἀλλὰ θίγει τὰ συμφέροντα καὶ τῆς ἐγχωρίου σιτηρᾶς παραγωγῆς, διότι τούτου βέβαιον ἀποτέλεσμα θὰ ἦνε νὰ ἔρχωνται ἄλευρα ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, καὶ ταῦτα νοθευμένα, διὸ καὶ εὐθηνὰ, καὶ θὰ πλημμηρύσωσι τὸν τόπον, ὁ δὲ σῖτος ὁ ἐγχώριος ποῦ θὰ καταναλωθῇ; μόνον ὑπὸ τοῦ παραγωγοῦ. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι συμφέροντα σπουδαῖα παραβλάπτονται, καὶ σπουδαῖοι λόγοι ὑπάρχουσι πολλοὶ καὶ ὑπὲρ καὶ κατά. Διὰ τοῦτο δὲν πρέπει ἀποτόμως νὰ προβῶμεν ἀπὸ τὸ ἓν ἄκρον εἰς τὸ ἄλλο, ἀλλὰ ὀφείλομεν νὰ σκεφθῶμεν καὶ μελετήσωμεν τὰ ὑπὲρ καὶ κατὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Προτείνω δὲ τὴν ἀναβολήν.

§106Ν. ΜΑΥΡΟΚΟΡΔΑΤΟΣ. Ὁ ἀξιότιμος Πρωθυπουργὸς μᾶς ἠρώτησε, διατί χθὲς ἀπεφασίσαμεν καθ’ ἕνα τρόπον καὶ ἤδη θέλομεν ν’ ἀποφασίσωμεν κατ’ ἄλλον τρόπον; Ἀπαντῶ εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ὅτι τὴν διεύθυνσιν τῶν ἐργασιῶν τοῦ Κοινοβουλίου ἔχει ἡ Κυβέρνησις· ὤφειλεν ἡ Κυβέρνησις χθὲς νὰ διευθύνῃ αὐτὸ καταλλήλως. Καὶ τί μᾶς εἶπεν ἡ Κυβέρνησις χθές; ἦλθε νὰ μᾶς εἴπῃ, ὅτι τὸ μέτρον δὲν εἶναι καλόν; ἦλθε νὰ ζητήσῃ παρ’ ἡμῶν ν’ ἀναβληθῇ; ἢ ἦλθε νὰ φέρῃ ἄλλην πρότασιν, ἀντὶ ἐκείνης, τὴν ὁποίαν ἐπρότεινεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος; Ἡ Κυβέρνησις οὐδὲν ἀντέταξε κατὰ τοῦ προτεινομένου νομοσχεδίου καὶ παρεδέχθη τρόπον τινὰ σιωπηλῶς τὴν πρότασιν αὐτήν.

§107Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν εἶναι ἀκριβὲς αὐτό.

§108Ν. ΜΑΥΡΟΚΟΡΔΑΤΟΣ. Ὡς ἐκ τούτου ἡ Βουλὴ προέβη εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τῆς προτάσεως εἰς ά ἀνάγνωσιν. Ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἔχει σπουδαιότητα, ἀποδεικνύεται ἐξ αὐτῶν τῶν ἀντιφατικῶν πληροφοριῶν, αἱ ὁποῖαι μᾶς ἐδόθησαν σήμερον. Ποία εἶναι ἡ πραγματικὴ ἀναλογία μεταξὺ τοῦ φόρου τοῦ ἀλεύρου καὶ τοῦ φόρου τοῦ σίτου; ἐνῷ τὰ ἄλευρα πληρώνουν 8/100 τοῦ φράγκου εἰσαγωγικὸν τέλος, ὁ σῖτος πληρώνει 2/100 τοῦ φράγκου, ἡ δὲ διαφορὰ μεταξὺ τῆς τιμῆς τοῦ σίτου καὶ τῆς τοῦ ἄρτου ἐπίσης παρέχει σημεῖον τῆς ἀνάγκης μέτρου θεραπεύοντος τὴν δυσαναλογίαν ταύτην. Ἐγένετο παρατήρησις σπουδαιοτάτη, ὅτι θὰ βλαφθῇ ἡ ναυτιλία, ἐὰν γείνῃ δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον καὶ βεβαίως ἀντίῤῥησις τοιαύτη ἦτον ἑπόμενον νὰ σταματήσῃ τὴν Βουλήν. Ἀλλὰ δύναταί τις ἴσως εἰς τὰ λεχθέντα ν’ ἀπαντήσῃ, ὅτι ἡ ναυτιλία ἐκείνη, ἥτις ἤδη μεταφέρει τὸν σῖτον, ἡ αὐτὴ θέλει φέρει καὶ τὸ ἄλευρον. (Θόρυβος.) Ἓν σπουδαῖον συμπέρασμα βλέπω ἐκ τούτου, ὅτι ὑπάρχουν πολλὰ ἀντίθετα συμφέροντα, καθ’ ἃ εἶπεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Ἀττικῆς, ἅπερ πρέπει νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν, ὡς ὑπαγορεύοντα οὐχ’ ἧττον νὰ ληφθῇ τις πρόνοια. Διὰ τοῦτο συμφωνῶ πληρέστατα μετὰ τῶν ὑποστηριξάντων τὴν ἀναβολὴν, παρακαλῶ δὲ νὰ σταλῇ ἡ πρότασις εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ συστηθῇ δὲ εἰς αὐτὴν νὰ προβῇ ταχέως εἰς τὴν ἐξέτασιν τοῦ νομοσχεδίου καὶ νὰ φέρῃ τὸ ἀποτέλεσμα τῶν σκέψεών της.

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν περὶ τῆς ἀναβολῆς τῆς συζητήσεως, ἤτοι τῆς παραπομπῆς τῆς προτάσεως εἰς τὴν οἰκείαν ἐπιτροπήν. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀναβολὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι.) Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη.

§110ΤΙΝΕΣ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως. (Γίνεται ἡ ψηφοφορία. Ὅρα τὸ Πρωτόκολλον ἐν σελ. 759.)

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἀναβολὴ ἀπεῤῥίφθη διὰ ψήφων 82 κατὰ 33, ψηφοφορησάντων ἐν ὅλῳ 115. Ἑπομένως προβαίνομεν εἰς τὴν συζήτησιν.

§112ΜΙΛΗΣΗΣ. Δύο λέξεις, κ. Πρόεδρε.—Ἐπειδὴ δὲν μοὶ μένει ἡ ἐλαχίστη ἀμφιβολία, ὅτι ὁ κ. Καρυστινάκης ἐκ πεποιθήσεως πεπλανημένης ὑπέβαλε τὴν πρότασιν ταύτην, πιστεύων, ὅτι δι’ αὐτῆς δὲν παραβλάπτονται καὶ ἄλλα νόμιμα συμφέροντα, ἰδίως δὲ τὰ συμφέροντα τῆς ναυτιλίας, βεβαιῶ τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον, ὅτι ἄλευρα τὰ ἱστιοφόρα πλοῖά μας οὔτε μεταφέρουσιν, οὔτε θὰ μεταφέρουν. Τὰ ἱστιοφόρα πλοῖα μεταφέρουν μόνον σῖτον, καὶ ὁ λόγος εἶναι ἁπλούστατος. Ὁ σῖτος ἔχει ἀνάγκην κατεργασίας, οἱ δὲ ἔμποροι δὲν ἔχουσι τὰς ἀναγκαίας πρὸς φύλαξιν αὐτοῦ ἀποθήκας· εἶναι λοιπὸν ἠναγκασμένοι νὰ τὸν μετακομίζωσι δι’ ἱστιοφόρων πλοίων, τὰ ὁποῖα χρησιμεύουν ἐπί τινας ἡμέρας καὶ ὡς ἀποθῆκαι. Ἄλευρα δὲ οὔτε ὀκᾶν μίαν μεταφέρουν τὰ πλοῖά μας τὰ ἱστιοφόρα, οὔτε θὰ μεταφέρουν, διότι ὁ ναῦλος εἶναι ἀσυγκρίτῳ τῷ λόγῳ μικρότερος· ἐκτὸς δὲ τούτου εἶναι καὶ ἡ βραδύτης τῆς μεταφορᾶς, ἡ ὁποία ἔχει μεγάλην ἐπιῤῥοὴν εἰς τὸ ἐμπόριον. Διὰ τοῦτο, κύριοι, τὰ ἄλευρα μεταφέρονται δι’ ἀτμοπλοίων, καὶ ἅμα παραληφθῶσιν ὑπὸ τοῦ ἐμπόρου, παραδίδονται εἰς τὴν κατανάλωσιν. Ποῖον τὸ ἐντεῦθεν συμπέρασμα; ὅτι ἅμα ὑποβιβάσωμεν τὸ εἰσαγωγικὸν τέλος τῶν ἀλεύρων, ταῦτα θὰ κατακλύσουν τὴν Ἑλλάδα· ὁ σῖτος θὰ παύσῃ τότε νὰ εἰσέρχηται, ἡ ἐπ’ αὐτῶν ἐργασία τῶν πλοίων μας θὰ σταματήσῃ, καὶ ἡ ναυτιλία μας θὰ πάθῃ, θὰ ἀποθάνῃ. Καὶ, κύριοι, σημειώσατέ το καλῶς, διὰ τοῦ θανάτου τῆς ναυτιλίας, θὰ ἀποθάνῃ τὸ παρὸν καὶ τὸ μέλλον τῆς Ἑλλάδος· μὴ λησμονῶμεν, ὅτι ἡ ἐμπορικὴ ναυτιλία εἶναι ἡ ζωὴ καὶ ἡ δύναμις τῆς Ἑλλάδος. Διὰ τοῦτο πιστεύω, ὅτι ὁ κ. Καρυστινάκης θὰ παραιτήσῃ ὁ ἴδιος τὴν πρότασίν του. Παρατηρῶ ἐν τέλει, ὅτι καὶ νῦν ἔτι, ἅτε τὸ εἰσαγωγικὸν τέλος τῶν ἀλεύρων εἶναι ἀρκετὰ μέγα, εἰσάγονται οὐχ ἧττον ἄλευρα, ἀλλὰ τὰ ἄλευρα ταῦτα σύγκεινται κατὰ μέγα μέρος ἐκ ξένων ὑλῶν, πολλάκις δηλητηριωδῶν. Οὕτω διὰ τῆς προτεινομένης ἐλαττώσεως τοῦ εἰσαγωγικοῦ τέλους τῶν ἀλεύρων, ἐνῷ βλάπτομεν προδήλως τὴν ἐγχώριον τοῦ σίτου παραγωγήν, καταστρέφομεν προσέτι τὴν ναυτιλίαν καὶ τὴν βιομηχανίαν τοῦ τόπου, καὶ ἐν ἐπιμέτρῳ ἐκθέτομεν τὸν πολὺν λαὸν, ὑπὲρ οὗ συνηγοροῦμεν, εἰς τὸν κίνδυνον νὰ δηλητηριάζηται χάριν ξένων συμφερόντων. Τοιοῦτον μέτρον δὲν εἶναι ἄξιον νὰ τύχῃ οὐδεμιᾶς ψήφου ἐν τῇ Βουλῇ.

§113ΚΑΡΥΣΤΙΝΑΚΗΣ. Ὁ προλαλήσας εἶπεν, ὅτι τὰ πλοῖα δὲν μεταφέρουσιν ἄλευρα, ἐνῷ τὰ πλοῖα μεταφέρουν παντὸς εἴδους ἐμπορεύματα. Ἡ πατρίς μου εἶναι νῆσος ναυτική· ὅταν δὲ, κύριοι, περιορισθῇ τὸ τέλος τῶν ἀλεύρων, οἱ ἀτμόμυλοι, ὡς ἐκ τῆς εἰσαγωγῆς ἀλεύρων, θὰ ὑποβιβάσωσι τὴν τιμὴν αὐτῶν. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὰ ἄλευρα, περὶ ὧν εἶπεν, ὅτι εἶναι μεμιγμένα μὲ διαφόρους οὐσίας, τίς δύναται νὰ μᾶς βεβαιώσῃ τί γίνεται εἰς τοὺς ἀτμομύλους; Μήπως ὑπάρχει βασιλικὸς ἐπίτροπος; Δὲν δύναμαι νὰ εἴπω, ὅτι εἶναι περισσότερον εὐσυνείδητοι οἱ ἔχοντες ἀτμομύλους ἐνταῦθα παρ’ ἄλλους ἐμπόρους καὶ τὸν ἔχοντα μέγιστον ἀτμόμυλον ἐν Τεργέστῃ κ. Οἰκονόμου. Σᾶς διαβεβαιῶ λοιπὸν, ὅτι, ἂν δὲν περιορισθῇ τὸ τέλος τῶν ἀλεύρων, τὸ ὁποῖον καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἶπεν, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ περιορισθῇ, ὁ πτωχὸς λαὸς οὐδέποτε θὰ τρώγῃ εὐθηνὸν ἄρτον· πάντοτε θὰ τὸν τρώγῃ ὑπερτιμημένον. Πρὸ εἰκοσαετίας, ὅτε δὲν ὑπῆρχε τὸ τέλος, ὁ ἄρτος ἔφθασεν εἰς τὰ 40 καὶ 35 λεπτὰ, ἐνῷ σήμερον πάντοτε ὑπερτιμᾶται, διότι δὲν ὑπάρχει συναγωνισμὸς πρὸς τὰ ξένα ἄλευρα. Εἶναι βεβαιότατον, ὅτι, ὅταν περιορίσητε τὸ τέλος τῶν ἀλεύρων, οἱ ἀτμόμυλοι τῆς Ἑλλάδος θὰ ὑποτιμήσωσι τὴν τιμὴν τοῦ ἀλεύρου. Ἐὰν λοιπὸν θέλωμεν νὰ προνοήσωμεν διὰ τὴν ἐργατικὴν τάξιν, ἥτις πρὸ πάντων τρέφεται μὲ ἄρτον, ὀφείλομεν νὰ περιορίσωμεν τὸ τέλος τῶν ἀλεύρων· ἄλλως ἀναλαμβάνομεν μεγάλην εὐθύνην ἀπέναντι τῆς κοινωνίας. Τὰ ἐναντία ἐπιχειρήματα προέρχονται ἀπὸ συμπαθείας πρὸς τοὺς ἔχοντας ἀτμομύλους, διότι αὐτοὶ ἔχουν μεγάλα κέρδη, καὶ ἔχουν συμφέρον νὰ ὑπάρχῃ τὸ τέλος τόσον μέγα. Γνωρίζω εἰς τὴν Σύρον ἰδιοκτήτας ἀτμομύλων, οἵτινες πρὸ ὀλίγου δὲν εἶχον περιουσίαν, καὶ σήμερον ἀπέκτησαν μεγάλην ἐντὸς ὀλίγου χρόνου. Αὐτὸ ἀποδεικνύει, ὅτι τὰ κέρδη των εἶναι πολὺ μεγάλα. Πρὸς τί λοιπὸν νὰ φορολογῆται ἡ τάξις τῶν ἐργατῶν, οἱ πτωχοὶ τῆς Ἑλλάδος, ἵνα πλουτῶσιν οἱ ἔχοντες ἀτμομύλους; Δὲν εἴμεθα, κύριοι, ἡμεῖς σοφώτεροι ἀπὸ τοὺς Γάλλους. Εἰς τὴν Γαλλίαν δὲν ὑπάρχει τοιοῦτον τέλος. Παρακαλῶ λοιπὸν, ἵνα ψηφισθῇ ἡ πρότασίς μου, ὅπως καταπαύσῃ τὸ κακὸν τῆς ὑπερτιμήσεως τοῦ ἄρτου.

§114ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τῆς ὑπὸ συζήτησιν προτάσεως ζητεῖται ἡ μεταβολὴ τοῦ τελωνιακοῦ δασμολογίου πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ νὰ ἐλαττωθῇ τὸ εἰσαγωγικὸν τέλος τῶν ἀλεύρων ἀπὸ 7 λεπτὰ εἰς 3. Τὸ κατ’ ἐμὲ δὲν εὑρίσκω κανένα λόγον πρὸς ὑποστήριξιν τῆς μεταβολῆς, διότι τὰ 7 λεπτὰ κατὰ πᾶσαν ὀκᾶν δὲν ἀπομακρύνονται πολὺ ἀπὸ τὸν ὅρον τῶν 10%, τὰ ὁποῖα εἶναι ἡ βάσις τοῦ τελωνιακοῦ ἡμῶν δασμολογίου καὶ ἐπὶ τῶν ὁποίων στηρίζεται ὁ προσδιορισμὸς τῶν εἰσαγωγικῶν τελῶν. Διότι, καθὼς ἠκούσατε, ἡ τιμὴ τῶν ἀλεύρων, ὅταν ἔρχωνται καθαρὰ καὶ ἦναι καλῆς ποιότητος, εἶναι μεταξὺ τῶν 60 καὶ 70 λεπτῶν· ἑπομένως, ὅταν τὸ τέλος προσδιορίζεται εἰς 7 λεπτὰ, δὲν γίνεται οὐδεμία παραβίασις τοῦ γενικοῦ κανόνος, ἐπὶ τοῦ ὁποίου στηρίζεται τὸ τελωνιακὸν ἡμῶν δασμολόγιον. Εἶναι ἀληθές, ὅτι ὁ σῖτος καὶ πολλὰ ἄλλα εἴδη ὑποβάλλονται εἰς κατώτερον τέλος, διότι ὁ νομοθέτης ἤθελεν ἕνεκα διαφόρων λόγων νὰ τὰ εὐνοήσῃ, ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ προκειμένου φρονῶ, ὅτι οὐδεὶς ὑπάρχει λόγος, ὅπως εὐνοηθῇ ἡ εἰσαγωγὴ τῶν ἀλεύρων, διότι τοῦτο, ὡς ἠκούσατε, βλάπτει τὴν ναυτιλίαν καὶ τὴν βιομηχανίαν, κατὰ δὲ τὴν κρίσιν μου βλάπτει καὶ αὐτοὺς τοὺς καταναλωτὰς, διότι τὰ ἄλευρα εἶναι ἐπιδεκτικὰ νοθεύσεως, καὶ ἐνῷ ὁ ἁπλοῦς λαὸς νομίζει, ὅτι ἀγοράζει εὐθηνότερα τὴν πρώτην τροφὴν, τὴν ἀγοράζει ἀκριβώτερα· διὰ τοῦτο συμφερώτερον εἶναι νὰ ἀγοράζωμεν σῖτον ἔξωθεν, ἂν δὲν ἐπαρκῇ ὁ ἐγχώριος, καὶ νὰ μεταβάληται εἰς ἄλευρον. Ἀφ’ οὗ δὲ δόξα τῷ Θεῷ πανταχοῦ ἱδρύθησαν ἀτμόμυλοι καὶ δὲν ἐπιβαρύνεται ἡ μεταποίησις τοῦ σίτου εἰς ἄλευρον μὲ ὑπέρογκα ἔξοδα, διὰ τοῦτο, κύριοι, κηρύττομαι κατὰ τῆς ἀρχῆς τῆς προτάσεως καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ τὴν ἀποῤῥίψῃ.

§115Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἀπορῶ πῶς οἱ κύριοι Καρυστινάκης καὶ Μαυροκορδάτος ὑποστηρίζουν, ὅτι ἡ ναυτιλία δὲν θὰ πάθῃ ἀπὸ τὴν ἐλάττωσιν τοῦ φόρου τῶν ἀλεύρων. Ἴσως τὴν Ἄνδρον θὰ ὠφελήσῃ, διότι, ἐκτὸς 5 ἢ 6 μεγάλων πλοίων, δὲν ἔχουν παρὰ 20 μικρά.

§116ΚΑΡΥΣΤΙΝΑΚΗΣ. Ἔχομεν 30 μεγάλα πλοῖα. (Θόρυβος.)

§117Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Αὐτὰ ταξειδεύουν μὲ συρμαγιὰ, δὲν πέρνουν ναύλους, καὶ ἀντὶ νὰ ἀγοράσουν σῖτον, θὰ ἀγοράσουν ἄλευρα. Ἀλλ’ ἠξεύρετε, κύριοι, ὁποῖα ἄλευρα; ὡς ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ κ. Δημητριάδης πέρυσιν, ὅτι θὰ τὰ τρώγουν ἡ κότταις καὶ θὰ ψοφοῦν. Συνέβη, κύριοι, νὰ εἰσέλθουν εἰς τὴν πατρίδα μου ἄλευρα ἐκ Μασσαλίας λαθραίως, καὶ ἐκινδύνευσαν νὰ ἀποθάνουν οἰκογένειαι. Τὰ δὲ πλοῖά μας τί θὰ κάνουν, ὅταν ἔρχωνται καὶ ἐξέρχωνται ἄλευρα; τὰ πλοῖα δὲν φορτώνουν ἄλλο παρὰ σιτηρά· ὅταν δὲν φορτώνουν σιτηρὰ, ἔρχονται εἰς τὸν Πειραιᾶ, καὶ εἶναι εἰς διαταγὴν πάντοτε. Ἀλλὰ τὰ ἄλευρα δὲν εἶναι εἰς διαταγήν· μὲ τὰ πλοῖα τὰ στέλλουν, εἰς διαταγὴν μόνον μὲ τὰ ἀτμόπλοια. Ὅταν λοιπὸν ἔλθῃ τὸ πλοῖον μὲ σῖτον εἰς τὸν Πειραιᾶ, ἐὰν δὲν εὕρῃ νὰ τὸν πωλήσῃ, τὸν πηγαίνει εἰς τὴν Μασσαλίαν· ὅταν ὅμως φέρῃ ἄλευρα, θὰ μένῃ εἰς Πειραιᾶ. Κατὰ συνέπειαν ἡ μικρὰ ναυτιλία θὰ ἐκλείψῃ καθ’ ὁλοκληρίαν· σχεδὸν ἔμεινε μόνος σταθμὸς ὁ Πειραιεὺς διὰ τὸν σῖτον, καὶ εἰς αὐτὸν ἔρχονται μόνον τὰ πλοῖα ἀπὸ 10 ἕως 15 χιλιάδων κοιλῶν. Τώρα, κύριοι, εἰς τὰ ἀτμόπλοια αὐτὰ φορτώνουν σῖτον εἰς σακιά.

§118ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ. Καὶ ἐγὼ θὰ ψηφίσω κατὰ τοῦ νομοσχεδίου, οὐχὶ ὅμως διὰ τοὺς λόγους, οἱ ὁποῖοι μέχρι τοῦδε ἐξετέθησαν, ἀλλὰ διότι φρονῶ, ὅτι δὲν εἶναι ἡ κατάλληλος στιγμὴ νὰ ταράξωμεν τὸ δασμολόγιον. Πρέπει νὰ ἀφήσωμεν τὴν κυβέρνησιν ἐλευθέραν νὰ ἐνεργήσῃ ὅ,τι ἂν ἐγκρίνῃ, χωρὶς νὰ γεννήσωμεν νέα ζητήματα. Φρονῶ ὅμως καὶ κατ’ αὐτὴν τὴν στιγμήν, ὅτι δυνάμεθα νὰ δώσωμεν νύξιν εἰς κρείττονας σκέψεις. Δὲν μοὶ φαίνεται πάντοτε ὀρθόν, ὅτι πρέπει νὰ ὑποστηρίζωμεν τὴν βιομηχανίαν πρὸς βλάβην τοῦ τόπου· βιομηχανία ζῶσα ἐκ τοῦ τόπου, καὶ μὴ εἰσάγουσα κεφάλαια ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ διὰ τῶν προϊόντων της, δὲν εἶναι παραγωγικὴ πλούτου ἐθνικοῦ. Ἀλλοίμονον εἰς τὸ ἡμέτερον ναυτικόν, ἐὰν περιμένῃ νὰ ζήσῃ ἐκ τῆς ὑπάρξεως τοῦ φόρου τῶν ἀλεύρων. Ἐὰν ἔρχωνται νοθευμένα ἄλευρα, οἱ ἀστυνομικοὶ νόμοι δύνανται νὰ θεραπεύσωσι τὸ κακόν· ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ λέγωμεν, ὅτι τοῦτο πράττομεν, διὰ νὰ εὐεργετήσωμεν τὴν βιομηχανίαν. Ταῦτα εἶπον, ὅπως δώσω νύξιν, διότι δὲν πρέπει νὰ ἐπιμένωμεν ἔχοντες διάφορον κρίσιν ὡς πρὸς τὴν παραγωγὴν τοῦ ἐθνικοῦ πλούτου.

§119ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἐψήφισα ὑπὲρ τῆς ἀναβολῆς, διότι εἶμαι καὶ ἐγὼ μεταξὺ ἐκείνων τῶν συναδέλφων, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι φωτισμένοι ἱκανῶς ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου· εἶναι ἄλλοι συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι ἐμελέτησαν τὸ ζήτημα καὶ ἔχουν πλήρη συνείδησιν ἐπ’ αὐτοῦ. Διὰ τοῦτο ἤθελον παρακαλέσει νὰ γείνῃ δεκτὴ ἡ ἀρχὴ εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν, καὶ ἂν αὔριον πεισθῶμεν καὶ ἡμεῖς περὶ τοῦ ἐναντίου, καταψηφίζομεν εἰς τὴν γʹ ἀνάγνωσιν. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον μὲ κάμνει νὰ διστάζω—μὲ ὅλον τὸ σέβας, τὸ ὁποῖον ὀφείλω καὶ ἐγὼ νὰ ἔχω εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, προκειμένου περὶ οἰκονομικῶν τοιούτων ζητημάτων, — εἶναι, ὅτι ἄλευρον ἐξ ἑνὸς κοιλοῦ σίτου παραγόμενον πληρώνει 126 λεπτά, ἐν ᾧ ἓν κοιλὸν σίτου πληρώνει 60.

§120ΚΑΡΥΣΤΙΝΑΚΗΣ. 40 μόνον.

§121ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἡ διαφορὰ αὕτη μεταξὺ σίτου καὶ ἀλεύρου εἶναι μεγάλη καὶ φέρει τὸν ἀποκλεισμὸν τῶν ἀλεύρων ἀπὸ τὴν ἀγοράν. Παραδέχομαι πληρέστατα, ὅτι δὲν πρέπει νὰ περιορισθῶμεν εἰς τὸν βαθμὸν τὸν ὁποῖον ἔχει τὸ νομοσχέδιον, διότι τότε θὰ φύγουν τὰ σιτηρά, θὰ πάθῃ ἡ ναυτιλία ἡ μεταφέρουσα τὰ σιτηρὰ, ἀλλὰ ταὐτοχρόνως δὲν πρέπει νὰ διώξωμεν καὶ τὰ ἄλευρα καὶ νὰ φέρωμεν τὴν ἀγορὰν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ὑποκύψῃ εἰς τὸ μονοπώλιον τῶν ἀτμομύλων, καὶ εἰς τοιαύτην θέσιν εὑρέθη ἡ πατρίς μου. Αἱ τιμαὶ τοῦ σίτου ἐκεῖ ἦσαν τοιαῦται, ὥστε ὁ ἄρτος, ἀντὶ 18 λεπτῶν τὴν λίτραν, ἔφθασεν εἰς τὰ 24. Ἐγένοντο παρατηρήσεις, ἀλλὰ οἱ ἀτμόμυλοι ἐκράτουν τὴν τιμὴν ὑψηλά.

§122ΛΕΩΝΙΔΑΣ. Ἦσαν τὰ σιτηρὰ ἀκριβά.

§123ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Εὐτυχῶς ἔχομεν δήμαρχον, ὁ ὁποῖος εὐκόλως ἠδύνατο νὰ ἔμβῃ εἰς τὸ ἀτμόπλοιον καὶ νὰ φέρῃ ἄλευρα εἰς τὴν Ζάκυνθον, ἀμέσως δὲ τότε οἱ ἀτμόμυλοι κατεβίβασαν τὴν τιμὴν τοῦ ἀλεύρου. Τὸ ζήτημα δὲν εἶναι τόσον ἁπλοῦν, καὶ εἶναι καλὸν νὰ τὸ σκεφθῶμεν· δύναται νὰ ἐξευρεθῇ τρόπος, κατὰ τὸν ὁποῖον οὔτε νὰ πάθῃ ἡ ἱστιοφόρος ναυτιλία, οὔτε ὁ λαὸς νὰ τρώγῃ τὸν ἄρτον ἀκριβά. Δύναται ἴσως ἀντὶ τῶν 9 νὰ καταβιβασθῇ εἰς 7 ἢ 6· διατί νὰ μὴ γείνῃ τοῦτο; Πιστεύω, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς θέλει δεχθῆ, ὥστε νὰ ψηφίσωμεν ἤδη τὴν ἀρχὴν, καὶ αὔριον ἢ μεθαύριον, ὅτε λάβωμεν πληροφορίαν πόσα ἄλευρα εἰσάγονται καὶ σκεφθῶμεν ὡριμώτερον, θὰ ψηφίσωμεν ἐν γνώσει εἰς τὴν γʹ ἀνάγνωσιν. Διὰ τοῦτο θέλω ψηφίσει ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου.

§124ΚΑΡΥΣΤΙΝΑΚΗΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς εἶπεν, ὅτι βάσις τοῦ τελωνιακοῦ δασμολογίου εἶναι τὸ 10%. Τὸν παρακαλῶ νὰ μᾶς εἴπῃ, ὅταν τὸν σῖτον πληρώνωμεν 40 λεπτά, τὸ δὲ σιμιγδάλι 65, ὁ μέσος ὅρος ποῖος εἶναι; 55 λεπτά. Ὅταν λοιπὸν ὁ μέσος ὅρος ἦναι 55 λεπτὰ καὶ πληρώνομεν 7, ὁ φόρος εἶναι 15% ἐπὶ πράγματος τῆς πρώτης ἀνάγκης. 15% πληρώνουν τὰ εἴδη τῆς πολυτελείας· ἡμεῖς ἤδη βαίνομεν ἄνω ποταμῶν· ἐπὶ τῆς ξυλείας ἔχετε φόρον μικρὸν, ἐνῷ δὲ, ὡς πέρυσιν εἶπεν εἷς βουλευτὴς, ἔρχονται ἐκ τῆς Εὐρώπης ἕτοιμα τὰ παράθυρα καὶ αἱ θύραι μεγάλων οἰκιῶν, πληρώνουν ἁπλοῦν φόρον ξυλείας ἐνῷ ἔπρεπε νὰ πληρώνωσιν ἐπὶ τῆς ἀξίας. Ἀφίνω εἰς τὴν Βουλὴν νὰ σκεφθῇ, ἐὰν τοιοῦτος φόρος πρέπῃ νὰ μείνῃ, ἀφοῦ βλάπτει τὴν ἐγχώριον βιομηχανίαν.

§125ΡΙΚΑΚΗΣ. Παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ ἐκ τῆς συζητήσεως ἀφορμὴν νὰ σκεφθῇ, ἂν δὲν δύναται νομοθετικῶς νὰ κανονίσῃ ὥστε διὰ διατιμήσεως νὰ προσδιορίζηται ἡ τιμὴ τῶν ἀλεύρων σχετικῶς μὲ τὴν τιμὴν τοῦ σίτου, ὅπως ἡ τιμὴ τοῦ ἄρτου κανονίζηται ἀναλόγως τῆς τιμῆς τῶν σιτηρῶν· οὕτω δὲ δύναται νὰ θεραπευθῇ τὸ ἀτόπημα, τὸ ὁποῖον συμβαίνει ἐκ τῆς ἀδικαιολογήτου ὑπερτιμήσεως τῶν ἀλεύρων.

§126ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Ἐπειδὴ θὰ ψηφίσωμεν κατὰ τῆς προτάσεως, παρατηρῶ, ὅτι οὐδόλως εἶναι ἀνάγκη ἡ Κυβέρνησις νὰ λάβῃ καὶ τὸ μέτρον, ὅπερ ὑπέδειξεν ὁ προλαλήσας. Ἰσχυρίσθησαν, ὅτι διὰ τοῦ δασμοῦ τοῦ ὑπάρχοντος ἐπὶ τῶν ἀλεύρων φορολογεῖται ἡ τάξις τῶν ἐργατῶν ἐν Ἑλλάδι, διότι πληρώνει τὸν ἄρτον ἀκριβώτερον. Τὸ τοιοῦτον δὲν εἶναι ὀρθὸν ὅπως δὲν εἶναι ὀρθὴ καὶ ἡ ἰδέα, ὅτι ἐμποδίζεται καὶ ὁ συναγωνισμὸς καὶ ἀποκαθίσταται μονοπώλιον ὑπὲρ τῶν ὑπαρχόντων ἀτμομύλων. Διότι εἰς ὅλας τὰς πόλεις, εἰς τὰς ὁποίας ἱδρύθη εἷς ἀτμόμυλος, ἱδρύθη καὶ δεύτερος καὶ τρίτος, καὶ ἀμέσως ἐπῆλθεν ὁ συναγωνισμός.

§127ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Εἰς τὴν Ζάκυνθον ἔχομεν τέσσαρας, ἀλλὰ συνεννοήθησαν μεταξύ των.

§128ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συνεννοηθῶσι, διότι, ὅταν παραδεχθῶμεν αὐτὴν τὴν ἀρχὴν τότε ἡ συνεννόησις δύναται νὰ ὑπάρξῃ καὶ εἰς ὅλα τὰ λοιπὰ εἴδη· τὸ συμφέρον δὲν δύναται νὰ ἔλθῃ εἰς συμφωνίας. Δὲν ὑπάρχει δὲ συναγωνισμὸς μόνον ἐν τοῖς μέρεσιν ἐκείνοις ὅπου ὑπάρχουν ἀτμόμυλοι, ἀλλ’ εἰς ὅλον τὸ Κράτος, διότι εἰς ὅλον τὸ Κράτος τὰ ἀτμόπλοια καὶ πλοῖα δύνανται νὰ μεταφέρωσιν ἄλευρα, τὰ κεφάλαια δὲ εἶναι τόσον ἄφθονα, ὥστε ἅμα ἴδωσιν, ὅτι εἰς ἕν μέρος εἷς ἀτμόμυλος δύναται νὰ δώσῃ κέρδη μεγάλα, ἀμέσως ἱδρύεται καὶ ἕτερος. Γινώσκετε, κύριοι, τί ἐγένετο εἰς τὸν Πειραιᾶ. Ἦλθον εἰς συμφωνίαν τὰ ἐργοστάσια νὰ μὴ ἐργάζωνται ὅλα ὁμοῦ, διότι τὸ ἄλευρον, τὸ ὁποῖον παρῆγον, ἦτο ἀνώτερον πολὺ τοῦ ἀπαιτουμένου διὰ τὴν κατανάλωσιν. Ἀλλὰ μὴ ὡς νομίζετε, ὅτι ἅπας ὁ λαὸς τῆς Ἑλλάδος προμηθεύεται ἄλευρον, διὰ νὰ κατασκευάζῃ ἄρτον; Τοῦτο συμβαίνει μόνον εἰς τὰς πόλεις· ὁ ἐργατικὸς πληθυσμός, ὁ ἀγροτικὸς μάλιστα, προμηθεύεται σῖτον, οἱ δὲ περισσότεροι χωρικοὶ τρώγουν καὶ κριθὴν ἢ ἀραβόσιτον, τὸν ὁποῖον μεταποιοῦσιν εἰς τοὺς ὑδρομύλους· ὥστε κατ’ οὐδὲν δύναται νὰ ὠφελήσῃ ἡ ἐλάττωσις τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν ἀλεύρων, ἐκτὸς μόνον ἐὰν γείνῃ εἰσαγωγὴ ἀλεύρου τοιαύτης ποιότητος, ἥτις δύναται νὰ συναγωνισθῇ μετὰ τοῦ σίτου, ἤτοι ἀλεύρου, τῆς ὁποίας τὴν εἰσαγωγὴν ὀφείλομεν μάλιστα, ἐὰν πονῶμεν ὑπὲρ τῆς πενεστέρας τάξεως, νὰ ἐμποδίσωμεν, διότι διὰ ταύτης δηλητηριάζεται καὶ καταστρέφεται. Θὰ ψηφίσω ὅθεν κατὰ τῆς προτάσεως.

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κηρύσσεται ἡ συζήτησις περατωμένη. (Ἀποῤῥίπτεται δι’ ἀναστάσεως ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου.) Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐκκαθαρίσεως τῶν μέχρι τοῦ 1876 καθυστερούντων.

§130ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναβληθῇ δι’ αὔριον; εἶναι σπουδαῖον τὸ ἀντικείμενον.

§131ΜΙΛΗΣΗΣ. Δὲν πιστεύω, ὅτι ἐπιμένουσιν οἱ κύριοι ὑπουργοὶ νὰ ἀρχίσωμεν συζήτησιν ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου κατ’ αὐτὴν τὴν ὥραν.

§132ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφοῦ θὰ ὑποβάλωσι τροπολογίας, τὰς ὁποίας σήμερον δὲν ἔχουν ἑτοίμους, δὲν εἶμαι ἐναντίος εἰς τὸ νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις διὰ σήμερον. Παρακαλῶ ὅμως τὴν Βουλὴν νὰ προβῇ εἰς συζήτησιν τοῦ ἑπομένου νομοσχεδίου.

§133ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Διὰ τὸ προκεχωρημένον τῆς ὥρας, νομίζω, ὅτι πρέπει μόνον νὰ ψηφίσωμεν εἰς ά καὶ βʹ ἀνάγνωσιν ὅσα νομοσχέδια δὲν θὰ προκαλέσωσι συζήτησιν.

§134ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἔχομεν δύο νομοσχέδια ἀναγκαιότατα, τὰ ὁποῖα ἐστάλησαν εἰς τὰς ἐπιτροπὰς, ἀλλ’ αὗται δυστυχῶς δὲν εἰργάσθησαν. Διὰ τοῦ πρώτου ἑρμηνεύεται ὁ νόμος περὶ συγκροτήσεως τῶν στρατολογικῶν συμβουλίων, τὸ δὲ δεύτερον ἀφορᾷ εἰς τὴν προσωρινὴν ὀργάνωσιν τῆς ἐθνοφρουρᾶς.

§135ΤΙΝΕΣ. Νὰ ψηφισθῶσιν ἀπόψε. (Γίνονται δεκτὰ ἀμφότερα εἰς αʹ ἀνάγνωσιν.)

§136ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ, καίτοι τρὶς παρακληθεῖσα παρὰ τοῦ κ. Προέδρου αὐτῆς, δὲν συνῆλθεν, ἵνα προεξετάσῃ τὸν συμπληρωτικὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν.

§137ΡΑΛΛΗΣ. Ἂν δὲν προσέλθῃ ἐντὸς ὡρισμένης προθεσμίας, νὰ ἐκλεχθῇ ἑτέρα.

§138ΡΩΜΑΣ. Προσεκλήθη νὰ συνέλθῃ αὔριον εἰς τὴν μίαν.

§139ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ ἔκρινεν ἀναγκαῖον, πρὶν ἐκθέσῃ τὴν γνώμην της ἐπὶ τοῦ συμπληρωτικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, νὰ παρακαλέσῃ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ προσέλθῃ, ἵνα δώσῃ ἐξηγήσεις τινάς, τὰς ὁποίας μέλη τινὰ τῆς ἐπιτροπῆς ἐνόμιζον ἀναγκαίας· προσδιωρίσθη ἡ ὥρα τῆς προσελεύσεως τοῦ κ. ὑπουργοῦ, ἀλλ’ οὗτος δὲν προσῆλθεν. Ἰδοὺ ὁ λόγος, δι’ ὃν δὲν προβαίνει ἡ ἐπιτροπή.

§140ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αἱ ἐπιτροπαὶ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ Ἐσωτερικῶν ὑπέβαλον τὴν ἔκθεσίν των ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ κατασκευῆς σιδηροδρόμου ἀπὸ Πύργου εἰς Κατάκωλον.

§141ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν.) Νὰ ψηφισθῇ εἰς γʹ συζήτησιν τὸ περὶ ἱερατικῶν σχολῶν εἶναι ἁπλοῦν καὶ κατεπεῖγον.

§142ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχω ἀντίῤῥησιν.

§143ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν προβλέπει καὶ διὰ τὸ μέλλον.

§144ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Προβλέπει· ἂς τὸ συζητήσωμεν, ἵνα πεισθῆτε.

§145ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἀφοῦ θὰ γείνῃ συζήτησις, πρέπει νὰ ἀναβληθῇ· νὰ ψηφισθῶσι δὲ εἰς αʹ καὶ βʹ ἀνάγνωσιν ὅσα δὲν θὰ προκαλέσωσι συζήτησιν.

§146ΡΑΛΛΗΣ. Ἂν ὁ κ. ὑπουργὸς ἀποδείξῃ, ὅτι προβλέπει καὶ περὶ τοῦ μέλλοντος...

§147ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὄχι, ὄχι, κύριε πρόεδρε. Δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία. Λύεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 7 μ. μ. «Παραδέχεται ἡ Βουλὴ τὴν ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως τῆς προτάσεως νόμου περὶ ἐλαττώσεως τοῦ εἰσαγωγικοῦ τέλους ἐπὶ τῶν ἀλεύρων καὶ τῶν πιτύρων;»