1880.12.09

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 42

τῆς 9 Δεκεμβρίου 1880.

Ὥρα 2½ μ. μ.

(Τὴν ἕδραν τοῦ Προέδρου κατέχει ὁ Ἀντιπρόεδρος κ.

Κρίσπης.) Ἀπαρτίας γενομένης, ἀνεγνώσθησαν καὶ ἐνεκρίθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὰ πρακτικὰ τῆς 3 Δεκεμβρίου ἐτέθη ἐσφαλμένη ἡ περίληψις τοῦ νομοσχεδίου περὶ κυρώσεως τοῦ περὶ ἀναβολῆς κατατάξεως εἰς τὸν στρατὸν Β. Διατάγματος τῆς 9 Αὐγούστου 1880. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ἐπιτρέψῃ νὰ διορθωθῶσι τὰ πρακτικὰ καὶ νὰ τεθῇ ἡ διορθωμένη περίληψις τοῦ νομοσχεδίου, δηλαδὴ ἡ ἐπιγραφή.

§2ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡ Βουλὴ δὲν ψηφίζει περίληψιν.

§3ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Ἐπεκυρώθησαν ἐκεῖνα τὰ πρακτικά;

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα.

§5ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ γείνῃ διόρθωσις ἐπικυρωμένων πρακτικῶν.

§6ΤΙΝΕΣ. Εἶνε ἐπιγραφή, καὶ δὲν ἔχει κἀμμίαν σημασίαν ἂν διορθωθῇ.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐκ τῆς περιλήψεως καὶ τῆς ἐπιγραφῆς τοῦ νομοσχεδίου δὲν φαίνεται ἡ ἔννοια αὐτοῦ.

§8ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον εἶνε ὅπως ἐψηφίσθη;

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα· πρόκειται περὶ τῆς περιλήψεως τοῦ νομοσχεδίου. Ζητεῖται λοιπὸν ἀπὸ τὴν Βουλὴν ἡ διόρθωσις αὐτῆς.

§10ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Νὰ λείψῃ ἡ περίληψις ὅλως διόλου.

§11ΤΙΝΕΣ. Ὅταν δὲν μεταβάλλεται ἡ ἔννοια τοῦ νομοσχεδίου, δὲν βλάπτει νὰ γείνῃ διόρθωσις τῆς ἐπιγραφῆς.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τί λέγει ἡ Βουλή;

§13ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Νὰ ἐξηγηθῆτε καλλίτερον, κ. Πρόεδρε· τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἐστάλη εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν;

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ προεδρεῖον διηύθυνεν αὐτὸ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, ὅπερ ἐζήτησε τὴν διόρθωσιν τῆς περιλήψεως.

§15ΤΙΝΕΣ. Νὰ διορθωθῇ.

§16ΓΡΥΠΑΡΗΣ. Δὲν εἶνε δυνατόν, διότι ἡ Βουλὴ δὲν ἐψήφισεν ἐπιγραφήν.

§17ΤΙΝΕΣ. Ἂς ἀναμείνωμεν ἕως οὗ ἔλθῃ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅστις ἐζήτησε τὴν διόρθωσιν, νὰ μᾶς εἴπῃ τί θέλει.

§18Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Προτείνω νὰ συστηθῇ ὑπὸ τῆς Βουλῆς ἐπιτροπὴ ἐξ εἰδικῶν ἀνθρώπων ἐν Ἀθήναις εὑρισκομένων, ὡς οἱ σιτέμποροι, ἥτις νὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα τοῦ ἐμπορικοῦ ναυτικοῦ, ὅπερ ἔπαθε φοβερὰ καὶ ἀπὸ τριῶν ἐτῶν παρακμάζει, καὶ ὑποβάλῃ τὰς σκέψεις της εἰς τὴν προσεχῆ σύνοδον, ὅπως ληφθῇ μέτρον περὶ θεραπείας τοῦ κακοῦ.

§19ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Τὸ πρᾶγμα εἶνε ἄξιον μεγάλης σκέψεως. Ἐὰν ὁ κ. Μπούμπουλης ἐπιθυμῇ νὰ σχηματισθῇ ἐπιτροπὴ ἐκ βουλευτῶν καὶ ἐξ ἄλλων ἐμπόρων καὶ εἰδημόνων, τοῦτο εἶνε ἔργον τοῦ ὑπουργείου, ὅπερ ὀφείλει νὰ σχηματίσῃ αὐτήν, ἐκλέγον τὰ κατάλληλα πρόσωπα, καὶ ἐξ αὐτῶν νὰ πορισθῇ τὰ ἀναγκαῖα φῶτα, ὅπως χρησιμεύσωσιν ὡς προτάσεις τῆς Βουλῆς.

§20ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΤΩΝ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ. Περὶ τίνος πρόκειται;

§21Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Περὶ ἐμπορικοῦ ναυτικοῦ. Κύριε πρόεδρε, νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλή, ἂν θέλῃ νὰ συστήσῃ τὴν πρότασίν μου εἰς τὴν κυβέρνησιν.

§22ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Ἡ πρότασις τοῦ κ. Μπούμπουλη συνιστᾶται εἰς τὴν κυβέρνησιν. Οἱ βουλευταὶ κ. Κορωναῖος καὶ ἕτεροι ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου περὶ συστάσεως τελωνοσταθμαρχείου ἐν Κυθήροις.

§24ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΤΩΝ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ. Τί ἐγένετο περὶ τῆς διορθώσεως τῶν πρακτικῶν, κύριε Πρόεδρε; Πρέπει νὰ γείνῃ διόρθωσις, διότι δὲν ἠμπορεῖ νὰ δημοσιευθῇ ὁ νόμος.

§25ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Νομίζω, ὅτι εἶνε ὅλως διόλου περιττὸν ν’ ἀναμιχθῇ ἡ Βουλὴ εἰς τὰ τῆς ἐπιγραφῆς, διότι ἐπεκράτησε συνήθεια κατὰ τὴν ἀντιγραφὴν νὰ συντάττῃ τὸ ὑπουργεῖον αὐτάς. Εἰς ἄλλα κοινοβούλια ψηφίζεται καὶ ἡ ἐπιγραφή, ἡμεῖς ὅμως δὲν πράττομεν τοῦτο. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει εἶνε ἀδιάφορον τί λέγουσι τὰ πρακτικά.

§26ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΤΩΝ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ. Ἐπειδὴ τὸ πρῶτον νομοσχέδιον φέρει ἐπιγραφήν, αὕτη ἀποτελεῖ μέρος τοῦ νομοσχεδίου.

§27ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὄχι.

§28ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΤΩΝ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ. Βεβαιότατα. Τὸ δεύτερον νομοσχέδιον φέρει ἐπίσης ἐπιγραφήν. Τώρα τὸ προεδρεῖον ἀπέστειλεν εἰς τὸ ὑπουργεῖον πρὸς κύρωσιν καὶ δημοσίευσιν τὸ νομοσχέδιον ὅπως ἐψηφίσθη, ἀλλὰ τοῦτο φέρει τὴν ἐπιγραφὴν τοῦ πρώτου νομοσχεδίου.

§29ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἀλλὰ δὲν ἐψηφίσθη ἐπιγραφή.

§30ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΤΩΝ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ. Τουλάχιστον νὰ γείνῃ γνωστὸν εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ἡ ἐπιγραφή, ἥτις θὰ τεθῇ εἰς τὸ νομοσχέδιον, θὰ ἦνε ἡ τοῦ δευτέρου νομοσχεδίου, διότι ἐνθυμεῖσθε δι’ ἓν καὶ ἐνηργήθησαν ἀνακρίσεις εἰς τὴν Βουλήν.

§31ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἀλλὰ τὸ καὶ αὐτὸ ἦτο οὐσιῶδες.

§32ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΤΩΝ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ. Ἀλλὰ καὶ τοῦτο εἶνε οὐσιῶδες, διότι ἡ ἐπιγραφὴ τοῦ πρώτου νομοσχεδίου ἀναφέρει ἄρθρα, ἅτινα δὲν ἐτροποποιήθησαν. Λοιπὸν λαμβάνω τὴν συγκατάθεσιν τῆς Βουλῆς, ὅτι δύναμαι νὰ προβῶ ἀπολύτως εἰς τὴν διόρθωσιν;

§33ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§34ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Πρέπει νὰ ἐξηγηθῇ, ὅτι ἡ συγκατάθεσις τῆς Βουλῆς εἶναι περιττή, καὶ δὲν δίδεται, ἀφοῦ εἶναι περιττή· διότι πολλαὶ ἐπιγραφαὶ δὲν εἶναι κατάλληλοι, καὶ δὲν πρέπει νὰ θεωρηθῇ, ὅτι ἡ ἐπιγραφὴ ἀποτελεῖ μέρος τοῦ νομοσχεδίου. Ἐγὼ εἶδον πολλάκις ἐπιγραφὰς, αἵτινες οὐδόλως ἀνταπεκρίνοντο εἰς τὸ νομοσχέδιον.

§35ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΤΩΝ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ. Ὅλα τὰ νομοσχέδια φέρουν ἐπιγραφὰς ἐν γένει. Ὅσα ἐγὼ τοὐλάχιστον ὑπέβαλον ὡς ὑπουργὸς, φέρουν ἐπιγραφὰς, αὗται δ’ ἐψηφίσθησαν μετὰ τῶν νομοσχεδίων καὶ μετ’ αὐτῶν ἐδημοσιεύθησαν. Μετὰ τοῦ νομοσχεδίου λοιπὸν συζητεῖται καὶ ἡ ἐπιγραφὴ, καὶ δὲν δύναμαι νὰ συμφωνήσω μὲ τὴν γνώμην σας.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ διόρθωσις νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικά;

§37ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§38ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν ἐψηφίσθη ἐπιγραφή.

§39ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΤΩΝ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ. Πληροφορῶ τὴν Βουλὴν, ὅτι θὰ προβῶ εἰς τὴν κύρωσιν καὶ δημοσίευσιν τοῦ νόμου, θέτων εἰς αὐτὸν τὴν ἐπιγραφὴν ἣν φέρει τὸ νομοσχέδιον, χωρὶς νὰ προσέξω εἰς τὰ πρακτικὰ ποίαν ἐπιγραφὴν θέτουν εἰς τὸν ψηφισθέντα νόμον.

§40ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπουργὸν, πλὴν τῶν πληροφοριῶν ἃς εἶχον ζητήσει, νὰ προσθέσῃ καὶ τὰς περὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν μετόχων τῆς ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας καὶ περὶ τῆς διανομῆς εἰς αὐτοὺς τῶν μετοχῶν, καὶ πόσα πρόσωπα ἔχουσιν ὑπὲρ τὰς 100 μετοχάς.

§41ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΤΩΝ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ. Τὰς πληροφορίας θὰ τὰς ζητήσω ἀπὸ τὴν ἀτμοπλοϊκὴν ἑταιρίαν, διότι δὲν ἔχει τοιαύτας τὸ ὑπουργεῖον.

§42ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Πρέπει νὰ προηγῆται πάντοτε ὁ κατάλογος τῶν μετόχων, ἐν ᾧ καταφαίνεται πόσοι εἶναι τοιοῦτοι.

§43ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΤΩΝ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ. Τὰς πληροφορίας, ἃς ἐζητήσατε, τὰς ὑπέβαλον χθές.

§44ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Δὲν ἤμην παρών.

§45ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐπὶ τοῦ προκατόχου ὑπουργείου ἐζητήθησαν παρὰ τῶν πρεσβειῶν καὶ τῶν πολιτικῶν πρακτορείων σημειώσεις περὶ τῶν ἑταιριῶν, αἵτινες λαμβάνουσι χορηγήματα παρὰ κυβερνήσεων χάριν ἀτμοπλοϊκῆς συγκοινωνίας, εἶχον δὲ ληφθῆ ἀπαντήσεις τινὲς περὶ τούτου. Ὑποθέτω, ὅτι θὰ ἦλθον κατόπιν καὶ ἄλλαι, ἃς παρακαλῶ τὸ ὑπουργεῖον ν’ ἀνακοινώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν μετὰ τῆς ἐγκυκλίου ἐκείνης τοῦ ὑπουργείου.

§46ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν ν’ ἀποφασίσῃ ὁριστικῶς περὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀπαλλαγῆς ἐπιστράτων, ὡς σκοποῦντος τὴν θεραπείαν κοινωνικῆς ἀνάγκης.

§47ΤΙΝΕΣ. Ἀπεφασίσθη νὰ γείνῃ μία ἐπιτροπὴ, ἥτις, ἀφοῦ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ὅλας τὰς τροπολογίας, νὰ καταρτίσῃ ἓν νομοσχέδιον.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου τοῦ κ. Ῥούφου περὶ ἀνακλήσεως ἀξιωματικῶν ἐν τῷ ἐνεργῷ στρατῷ.

§49ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ. Ὑποβάλλω πρότασιν νόμου περὶ συστάσεως σταθμαρχείου ἐν τῷ λιμένι Διακοφτίου τῆς ἐπαρχίας Κυθήρων.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ τυπωθῇ.

§51ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Χθές, κύριοι, ὑπέβαλον ἀναφορὰν τοῦ ἀναξιοπαθοῦντος καὶ μόνου ἐπιζῶντος στρατηγοῦ τοῦ ἱεροῦ ἀγῶνος κ. Σ. Μήλιου. Τὴν ἀναφορὰν ταύτην παρακαλῶ τὴν Βουλὴν, ἵνα συστήσῃ πρὸς τὸ ὑπουργεῖον, ὅπως δικαιωθῇ ὁ ἀναξιοπαθῶν στρατηγὸς τοῦ ἀγῶνος, βελτιουμένης τῆς συντάξεώς του.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγκρίνει ἡ Βουλή;

§53ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§54ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Κύριοι, κατ’ ἐξαίρεσιν ὁ στρατηγὸς Σ. Μήλιος, αὐτὸς καὶ μόνος ἐξ ὅλων τῶν ἀγωνιστῶν καὶ τῶν ἐχόντων κατὰ τὸν νόμον περὶ συντάξεως δικαίωμα συντάξεως ἀνωτέρας, δὲν λαμβάνει τοιαύτην, ἐνῷ οἱ κατώτεροι αὐτοῦ, ὁπόταν ἔχουν συμπεπληρωμένην δέκα ἐτῶν ὑπηρεσίαν εἰς τὸν αὐτὸν βαθμόν, ἢ ἑνὸς ἔτους, ἐὰν ὑπηρέτησαν κατὰ τὸν ἀγῶνα, λαμβάνουσι τὴν σύνταξιν τοῦ ἀμέσως ἀνωτέρου βαθμοῦ. Κατὰ δυστυχίαν ὁ στρατηγὸς Μήλιος, ἐξ ἐλλείψεως τοῦ νόμου, δὲν ἔλαβε τοιαύτην σύνταξιν. Νομίζω, ὅτι εἶναι δίκαιον ἡ Βουλὴ νὰ συστήσῃ εἰς τὸν ὑπουργόν, ὅπως εἰσαγάγῃ νομοσχέδιον περὶ τούτου.

§55ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγκρίνει ἡ Βουλὴ νὰ συστήσῃ πρὸς τὸν ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ἵνα ὑποβάλῃ νομοσχέδιον περὶ βελτιώσεως τῆς συντάξεως τοῦ στρατηγοῦ Σ. Μήλιου;

§57ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§58ΦΩΤΗΛΑΣ. Κατ’ αὐτάς, κύριοι, ἐγένοντο προβιβασμοὶ στρατιωτικοί, ὡς ἔμαθον δὲ, συνεπληρώθησαν αἱ θέσεις τῶν ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν ὅλων τῶν Σωμάτων.

§59ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΤΩΝ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΩΝ. Ὄχι.

§60ΦΩΤΗΛΑΣ. Οὕτως ἐπληροφορήθην.

§61ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΤΩΝ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΩΝ. Κακῶς.

§62ΦΩΤΗΛΑΣ. Δι’ αὐτὸ σᾶς ἐπερωτῶ. Εἰς τὸ πεζικὸν ὑπάρχουσι 17 θέσεις ταγματαρχῶν, ἐπροβιβάσθησαν δὲ μόνον πέντε, ἐνῷ πρέπει νὰ προβιβασθῶσι καὶ οἱ ἄλλοι δώδεκα.

§63ΛΑΠΑΣ. Πρέπει νὰ ζητῶμεν ἡμεῖς λόγον ἀπὸ τὸν ὑπουργὸν διατί δὲν ἐπροβιβάσθησαν; Εἶναι πράγματα αὐτά; Αὐτὰ εἶναι ἔργα τῆς ὑπηρεσίας.

§64ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἐρωτῶ τὸν ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν διατί νὰ προτιμήσῃ μόνον πέντε, ἐνῷ δικαιοῦνται 17; Ἢ δὲν ἔπρεπε νὰ προβιβάσῃ κανένα, ἢ καὶ τοὺς 17.

§65ΤΖΑΝΕΣ. Δὲν ἀντιλέγω εἰς τὴν πρότασιν τοῦ κ. Γεωργαντᾶ, ἀφορῶσαν εἰς τὴν βελτίωσιν τῆς συντάξεως τοῦ στρατηγοῦ Σπύρου Μήλιου.

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐλύθη τὸ ζήτημα αὐτό.

§67ΤΖΑΝΕΣ. Ὁ στρατηγὸς Μήλιος εἶναι πρόσωπον σεβαστόν. Ἀλλὰ τί θὰ εἴπῃ ὁ κόσμος, ὁπόταν ἔξωθι ἀκόμη τοῦ προαυλίου τῆς Βουλῆς βλέπωμεν λείψανον τοῦ ἱεροῦ ἀγῶνος ἠκρωτηριασμένον, δυστυχοῦν καὶ πεινῶν, καὶ ὁπόταν βλέπωμεν εἰς τὰς ὁδοὺς τῶν Ἀθηνῶν περιφερομένους δυστυχεῖς τοὺς ἀγωνιστάς; Καὶ τί θὰ εἴπῃ ὁ κόσμος, ὁπόταν ἡ χήρα τοῦ Γεωργίου Πάλα στερῆται καὶ τοῦ ἐπιουσίου ἄρτου; Καὶ περὶ τούτων δὲν πρέπει νὰ μεριμνήσῃ ἡ Βουλή; Κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον εἰσήγαγον ἐγὼ αὐτὸς ἀναφορὰν τῆς δυστυχοῦς χήρας τοῦ Γεωργίου Πάλα, ἀλλ’ ἡ ἀναφορὰ αὕτη ἐστάλη εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ἐῤῥίφθη κατὰ τὸ δὴ λεγόμενον ἐκεῖ. Ὁ Γ. Πάλας εἶναι αὐτὸς ἐκεῖνος, ὅστις, μαχόμενος εἰς τὸ πλευρὸν τοῦ Παπαφλέσα εἰς τὴν φοβερὰν ἐν Μανιακίῳ μάχην, ἐσώθη μεταξὺ τῶν ὀλίγων λειψάνων τῆς μάχης ἐκείνης, φέρων πληγάς. Περὶ τοῦ τίς ὁ Γ. Πάλας προκαλῶ τὸν συνάδελφόν μου βουλευτὴν κ. Φλέσαν νὰ εἴπῃ, εἰς τὸ πλάγι τοῦ πάππου τοῦ ὁποίου ἐπολέμησεν οὗτος. Ὁ κ. Φλέσας ἂς ἀπαντήσῃ προκαλούμενος.

§68ΛΑΠΑΣ. Ἐδῶ ὑπῆρχε νόμος εἰς πλήρη ἐνέργειαν, ὁ ὁποῖος λέγει: σύνταξις ἀντιστρατήγου δὲν ὑπάρχει, ἔχει ὅσην σύνταξιν ἔχει ὁ ὑποστράτηγος. Ὁ κ. Γεωργαντᾶς λέγει, ἐπειδὴ ὁ κ. Μήλιος εἶναι καὶ ἀγωνιστὴς κτλ. πρέπει νὰ δοθῇ μία ἀνωτέρα σύνταξις. Ὁ κ. Μήλιος εἶναι πρᾶγμα, ὅτι εἶναι ἀγωνιστής, ἀλλὰ ὑπάρχουν καὶ ἄλλα πρόσωπα, ὁ Δυοβουνιώτης καὶ τόσοι ἄλλοι. Λοιπὸν πρέπει νὰ γείνῃ νόμος. Τώρα τί τὸ συγχίζετε τὸ ζήτημα; Λοιπὸν λέγω, ὅτι αὐταῖς ἡ φασαρίες νὰ λείψουν.

§69ΡΟΥΚΗΣ. Λυποῦμαι, ὅτι ὁ κ. βουλευτὴς Καλαμῶν ἐνόμισε πρέπον νὰ συγκρίνῃ πρὸς ἀγωνιστὴν καὶ στρατηγόν, οἷος ὁ Μήλιος, τὸν Γεώργιον Πάλαν. Νομίζω καὶ ἄτοπον καὶ ἀσεβῆ τὴν τοιαύτην σύγκρισιν. Ἠπόρησα δ’ ἔτι μᾶλλον καὶ ἐλυπήθην, ἀκούσας τὸν κ. Λάπαν νὰ ὁμιλῇ περὶ τοῦ στρατηγοῦ Μήλιου ὡς ὡμίλησεν. Ἐὰν ὁ κ. Λάπας ἀνελογίζετο πῶς προήχθη εἰς ὃν φέρει βαθμόν, δὲν θὰ παρίστατο πρόμαχος τοῦ νόμου, προκειμένου περὶ ἀνδρός, οἷος ὁ Μήλιος. Νομίζει ἆρά γε, ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ λαμβάνῃ αὐτός, διὰ τὰς ὑπηρεσίας του, ἴσον μισθὸν πρὸς τὴν σύνταξιν τοῦ Μήλιου, ἀγωνιστοῦ καὶ στρατηγοῦ; Ἔπρεπε τοὐλάχιστον νὰ φανῇ ἐπιεικέστερος ὁ κ. βουλευτὴς πρὸς τὸν στρατηγὸν τῆς Ἑλλάδος, ὅστις ὀφείλει νὰ προστατεύσῃ ὁλόκληρον οἰκογένειαν καὶ ὀρφανά, καὶ ν’ ἀφήσῃ κατ’ αὐτὴν τὴν φορὰν ἀπροστάτευτον τὸν νόμον. Ἐλπίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ ἐκτιμᾷ μὲν τὸν ὑπὲρ τοῦ νόμου ζῆλον καὶ τὴν διακαῆ μέριμναν τοῦ κ. Λάπα ὑπὲρ τῶν δημοσίων συμφερόντων, ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ προκειμένου δὲν συμμερίζεται τὴν ἰδέαν του.

§70ΛΑΠΑΣ. Ἐγὼ δὲν εἶμαι ἐναντίος, δὲν λέγω, ὅτι ὅσοι ἔχουν δικαίωμα νὰ λάβουν σύνταξιν περισσοτέραν, νὰ μὴ τὴν λάβουν. Ἐγὼ εἶπον, ὅτι ὑπάρχει καὶ ἄλλος εἰς τὴν αὐτὴν κατηγορίαν, ὁ κ. Διοβουνιώτης, ὁ ὁποῖος ἦτο χιλίαρχος, καὶ ὁ πατήρ του........καὶ τέλος πάντων λέγω, ὅτι πρέπει νὰ γείνῃ, ἀλλὰ δι’ ὅλους ἐξ ἴσου. Εἶπον εἰς τὸν κ. Γεωργαντᾶν χθές, ὅτι πρέπει νὰ ἔλθῃ νόμος· τὸ αὐτὸ λέγω καὶ τώρα εἰς τὸν κ. Ῥούκην.

§71ΤΖΑΝΕΣ. Ἐγὼ δὲν ἠσέβησα, διότι ἔμαθον καὶ ἐσυνείθησα νὰ σέβωμαι πᾶν ὅ,τι πρέπει καὶ εἶναι ἄξιον σεβασμοῦ. Ἐγὼ εἶπον τίς εἶναι ὁ Πάλας, οὔτε κἂν ἠθέλησα νὰ συγκρίνω αὐτὸν μὲ τὸν στρατηγὸν Μήλιον. Τίς εἶναι ὁ Πάλας; Ἂς ἀπαντήσῃ ὁ ἔντιμος συνάδελφός μου κ. Φλέσας, ὃν προκαλῶ καὶ πάλιν.

§72ΡΟΥΚΗΣ. Βίους θὰ ἀκούσωμεν......

§73ΦΛΕΣΑΣ. Κύριοι βουλευταί, δὲν προετιθέμην νὰ λάβω τὸν λόγον ἐπὶ τῆς προκειμένης συζητήσεως, διότι θὰ μοὶ ἀπεδίδετο φιλαυτία, ἥνπερ ὅλαις δυνάμεσιν ἀποκρούω, ἂν δὲν ἐπροκαλούμην ὑπὸ τῶν κ. κ. βουλευτῶν, τινὲς τῶν ὁποίων λίαν ἀδίκως ἠθέλησαν νὰ περιορίσωσι τὴν ἐλευθερίαν τῆς συζητήσεως ἀφορώσης τὸν Γ. Μπάλαν. Ὁ Γ. Μπάλας, κ. βουλευταί, ἠκολούθησε τὸν Παπᾶ Φλέσαν καὶ ἐδοκίμασεν ἁπάσας τὰς πικρίας καὶ τοὺς κινδύνους ἐκείνους, οὓς χάριν τῆς πατρίδος ἐδοκίμασεν ἐν Κωνσταντινουπόλει καὶ ἐν Μολδοβλαχίᾳ, καὶ οἱ κύριοι δὲν εἶχον δίκαιον νὰ δυσανασχετήσωσι, διότι ἀνέφερον τὸν ἀντιστράτηγον Μήλιον καὶ δὲν παρέλειψαν ἐν τῇ συζητήσει τὸν Μπάλαν. Δικαιότερον ἦτο νὰ ἠγείρετο συζήτησις ὑπὲρ τῶν ἀδικηθέντων ἀγωνιστῶν ἐν τῇ Βουλῇ, ἢ ὑπὲρ τῆς ἱκανοποιήσεως τῶν ἱκανοποιηθέντων δεόντως. Οἱ Φλεσαῖοι, κ. βουλευταί, ἀπέθανον ὑπὲρ τῆς κινδυνευούσης πατρίδος, ὅπως ἔπρεπε ν’ ἀποθάνωσι, καὶ δὲν ἐγκατέλειψαν τίποτε ἄλλο παρὰ τὴν δυστυχίαν καὶ περιφρόνησιν ὄπισθεν αὑτῶν, ἐγκατέλειψαν δὲ μεταξὺ τῶν προσωπικῶς ἀγωνισθέντων οἰκείων των καὶ τὸν δυστυχῆ Γ. Μπάλαν, ὅστις μετὰ τὸν Παπᾶ Φλέσαν ἠκολούθησεν εἰς ἁπάσας τὰς ἐπικινδύνους ὑπὲρ τῆς πατρίδος ἐργασίας του ὡς γραμματεὺς τὸν στρατηγὸν Νικήταν Φλέσαν, ἠκολούθησε τὸν στρατηγὸν Νικήταν Φλέσαν καὶ ἐν αὐτῇ τῇ ἐν Ναυπλίῳ φυλακῇ. Διατί τότε ἐφυλακίσθη ὁ στρατηγὸς Νικήτας Φλέσας; διότι τότε ἐξεφράσθη ὑπὲρ τοῦ Λεοπόλδου ὡς Βασιλέως τῆς Ἑλλάδος, καὶ ἡ ἰσχύουσα τότε πολιτικὴ κατώρθωσε νὰ τὸν φυλακίσῃ καὶ τοὺς οἰκείους του αὐστηρῶς νὰ καταδιώξῃ διὰ τῆς ἐξουσίας. Ἐπίστευον, ὅτι δὲν ἤθελον λάβει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς παρούσης συζητήσεως καὶ ὁμιλήσει περὶ τῶν δικαιωμάτων τῆς Φλεσαϊκῆς οἰκογενείας, ἥτις περιεφρονήθη παρ’ ὅλων καὶ ἥτις δὲν ἠξιώθη νὰ λάβῃ ὅ,τι αἱ πολὺ μικρότεραι αὐτῆς οἰκογένειαι, ὡς μὴ ὤφειλεν, ἔλαβον. Καὶ ἤδη δὲν ἐπιθυμῶ νὰ φέρωνται εἰς σύγκρισιν μὲ τὸν ἀντιστράτηγον Μήλιον κλπ. οὓς ἐκτιμῶ, διότι οἱ Φλεσαῖοι ἀπέθανον ὑπὲρ τῆς ἀπελευθερώσεως τῆς πατρίδος ὡς ὑπουργοὶ καὶ στρατηγοί, καὶ ὅμως τοὺς μεγάλους ἀγῶνας ἐκείνων ἡ ἀμνημοσύνη καλύπτει, οἱ δὲ μεταγενέστεροι, ὄχι μόνον δὲν θέλουσι ν’ ἀποδώσωσιν εἰς αὐτοὺς καὶ εἰς τοὺς προσωπικῶς ἀγωνισθέντας ἀπογόνους αὐτῶν δικαιοσύνην, ἀλλ’ οὔτε καὶ λόγος ὑπὲρ αὐτῶν νὰ γίνηται.

§74ΡΟΥΚΗΣ. Διὰ τὸν Μπάλαν πρόκειται.

§75ΦΛΕΣΑΣ. Ὁ Ἰωάννης Φλέσας, κύριοι βουλευταί, ἐγένετο ταγματάρχης πρό τινος μετὰ μακρὰς περιφρονήσεις καὶ ὕβρεις καὶ ἀφοῦ ἐπὶ πολὺ διέτρεχε τὰς ἀγυιὰς τῶν Ἀθηνῶν δίκην ἐπαίτου. Οὗτος ἦτο υἱὸς τοῦ Ἠλία Φλέσα ὁπλαρχηγοῦ τῆς Πελοποννήσου, ἀδελφὸς τοῦ στρατηγοῦ Δ. Φλέσα καὶ ἀνεψιὸς τοῦ Γρηγορίου Φλέσα, τῶν πεσόντων εἰς τὰς ἐν Μανιακίῳ καὶ Τριπόλει ὑπὲρ πατρίδος μάχας· οὐδεὶς ὅμως τῶν κ.κ. βουλευτῶν ἐνταῦθα ὕψωσε φωνὴν ὑπὲρ αὐτοῦ καὶ τῶν λοιπῶν ἀδικηθέντων ἀγωνιστῶν, ἀλλ’ οἱ πάντες ὁμιλοῦν ὑπὲρ τῶν ἱκανοποιηθέντων, καὶ ἔπρεπε νὰ μὲ πιέσῃ τοσοῦτον ἡ ἀγόρευσις τῶν κκ. βουλευτῶν, ὥστε ν’ ἀναγκασθῶ ἐγὼ νὰ ὁμιλήσω ὑπὲρ τῶν δικαιωμάτων τῆς Φλεσαϊκῆς οἰκογενείας, καὶ ἀληθῶς μετὰ τοσαῦτα δὲν ἠδυνάμην νὰ πράξω ἄλλως. Ὁ ἕτερος τῶν ἐπιζησάντων Φλεσαίων Ἰωάννης Ν. Φλέσας, ὁ προσωπικῶς ἀγωνισθεὶς, πρό τινος ἔλαβε μετὰ βασάνους τὸν βαθμὸν τοῦ λοχαγοῦ, βαθμὸν, τὸν ὁποῖον φέρουσιν οἱ στρατιῶταί του. Ὁ Μπάλας, ὡς ἀνέφερα, ἠγωνίσθη σπουδαίως ὑπὲρ πατρίδος, καὶ ἂν δὲν ἀναφέρηται τὸ ὄνομά του ἐν ταῖς προσωπικαῖς ἱστορίαις τοῦ Φιλήμονος κλπ. δὲν ἕπεται, ὅτι δὲν ἠγωνίσθη. Ὁ Μπάλας ἔλαβε μέρος εἰς ἁπάσας τὰ μάχας, τὰς ὁποίας συνῆψαν οἱ Φλεσαῖοι καὶ εἰς αὐτὴν τὴν ἐν Δερβενακίῳ, τῆς ὁποίας ἡ νίκη ὀφείλεται εἰς τοὺς Φλεσαίους· ὁ Μπάλας, κομίσας, ἐπιστολὰς πρὸς τὸν Παπᾶ Φλέσαν ἐν Κωνσταντινουπόλει μετὰ προδοσίαν, ἠναγκάσθη νὰ καταπίῃ αὐτά, ἵνα μὴ φωραθῇ καὶ συλληφθῇ ὁ Φλέσας καὶ ἠδυνήθη νὰ λάβῃ τὸ ξίφος τοῦ Παπᾶ Φλέσα ἐκ τῆς αἰθούσης του, ἵνα μὴ μετὰ τὴν προδοσίαν λάβωσιν αὐτὸ ὡς πειστήριον τῆς ἐνοχῆς του οἱ Ὀθωμανοί. Περὶ αὐτοῦ καὶ τῆς οἰκογενείας του δὲν λαμβάνεται οὐδεμία φροντίς, διότι δὲν ἀναφέρεται τὸ ὄνομά του, ὡς ἀνέφερα, ἐν τῇ ἱστορίᾳ. Διατί δὲν ἀναφέρονται τὰ ὀνόματα τῶν ἀγωνιστῶν αὐτῶν ἐν τῇ ἱστορίᾳ; διότι, ὅταν ὁ Δημήτριος, ὁ Ἰωάννης, ὁ Ἠλίας, ὁ Νικήτας καὶ Γρηγόριος Φλεσαῖοι ἠγωνίζοντο καὶ ἀπέθνησκον ὑπὲρ τῆς ἀπελευθερώσεως τῆς πατρίδος, οἱ πλεῖστοι τῶν ἱστοριογράφων κατεγίνοντο εἰς ἄλλας προσωπικὰς ἐργασίας ἢ δὲν ὑπῆρχον, μετὰ δὲ τὴν ἐπανάστασιν κατέγειναν εἰς σύνταξιν προσωπικῶν ἱστοριῶν (θόρυβος.) Ὁ Μπάλας ἠγωνίσθη, ἀφῆκε χήραν δυστυχῆ· καὶ πεῖραν τῆς δυστυχίας τῆς οἰκογενείας του ἔχουσι πάντες οἱ γνωρίζοντες αὐτήν. Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὅστις ἐκ ζώσης ἱστορίας γινώσκει τὰς πάλαι ποτὲ δυστυχίας τῆς ἀγωνισθείσης οἰκογενείας του καὶ τῶν περὶ ὧν ὡμίλησα, νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του τὴν δυστυχῆ καὶ πενομένην χήραν τοῦ Γ. Μπάλα καὶ τῶν λοιπῶν ἀγωνιστῶν, οἵτινες ἐθυσίασαν ἑαυτοὺς ὑπὲρ τῆς ἀπελευθερώσεως τῆς πατρίδος καὶ ἀφῆκαν ὄπισθεν αὐτῶν τὴν περιφρόνησιν, πρὸς ἱκανοποίησιν τῶν μεγάλων ἀγώνων των, καὶ ἔστω βέβαιος, ὅτι οὐδεὶς θὰ τολμήσῃ νὰ τὸν μεμφθῇ, ἀλλ’ οἱ πάντες θὰ ἐγείρωσιν ὑπὲρ αὐτοῦ φωνὴν ἐπαίνου.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐμποροδικείου ἐν Πάτραις. (Γίνεται δεκτόν.) Ἐξακολουθεῖ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς συμβάσεως.

§77ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, χθὲς σᾶς εἴπομεν, ὅτι καὶ εἰς τὴν σύμβασιν καὶ εἰς τὸ νομοσχέδιον ἐπεφέραμεν μεταῤῥυθμίσεις καὶ μεταβολάς τινας.

§78ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Λεκτικάς;

§79ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ταύτας διετυπώσαμεν ἐν νέῳ νομοσχεδίῳ πρὸς εὐκολίαν τῆς συζητήσεως, τὸ ὁποῖον ὑπεβάλομεν εἰς τὸ Προεδρεῖον καὶ ἀντίτυπον τοῦ ὁποίου ἔχετε ἀνὰ χεῖρας, διότι ἐλήφθη πρόνοια νὰ διανεμηθῇ πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς συζητήσεως, διὰ νὰ λάβωσι γνῶσιν πάντες οἱ κκ. βουλευταί. Αἱ μεταβολαὶ αὗται εἶναι αἱ ἑξῆς: 1) Εἰς τὰς ἐν τῷ ἄρθρῳ 2 τῆς συμβάσεως ἀναφερομένας προσεγγίσεις προστίθενται· α) Ἡ Βυτρινίτσα κατὰ πᾶσαν ἑβδομάδα. β) Ἡ Κάρυστος καὶ ἡ Κύμη κατὰ πᾶσαν δεκαπενθημερίαν, ἀρχομένων τῶν προσεγγίσεων ἀπὸ 1 Μαΐου ε. ε. Ἡ ἐν Ἄνδρῳ προσέγγισις θέλει γίνεσθαι εἰς τὸν λιμένα τῆς ὁμωνύμου πόλεως. 2) Ἡ ἐν τῷ ἄρθρῳ 14 τῆς συμβάσεως χρηματικὴ ἐπιχορήγησις προσδιορίζεται εἰς δραχμ. 660,000,» διότι ἀπαλείφεται ἀπὸ τὸ ἄρθρον 18 τῆς συμβάσεως ἡ ἀτέλεια, ἥτις ἐχορηγεῖτο εἰς τὴν ἀτμοπλοϊκὴν ἑταιρίαν. 3) Ἡ § βʹ τοῦ ἄρθρου 14 τῆς συμβάσεως ἀπαλείφεται. 4) Τὸ ἄρθρον 18 τῆς συμβάσεως ἀντικαθίσταται ὡς ἑξῆς. «Ἐὰν ἡ Ἀτμοπλοϊκὴ Ἑταιρία ναυπηγήσῃ ἐν Ἑλλάδι ἀτμόπλοια πρὸς χρῆσίν της, τὸ διὰ ταῦτα ἀπαιτούμενον ὑλικὸν εἰς οὐδὲν τέλος ὑπόκειται». Ἐν τῷ ἄρθρῳ τούτῳ, ὅπως γινώσκετε, ὑπῆρχε διάταξις ἀτελείας καὶ δι’ ὅλα τὰ ἄλλα ἀντικείμενα, τῶν ὁποίων ἔχει ἀνάγκην ἡ ἑταιρία, ἡ ὁποία διάταξις, ὡς σᾶς εἶπον, ἀπαλείφεται.

§80ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ν’ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις, διότι δὲν ἔχομεν ἀντίτυπον.

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ διανεμηθῶσιν ἀμέσως καὶ ἄλλα ἀντίτυπα.

§82ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπηλείφθη, λέγω, ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 18, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐχορηγεῖτο ἀτέλεια δι’ ὅλα τ’ ἀντικείμενα, τῶν ὁποίων ἔχει ἀνάγκην ἡ ἀτμοπλοϊκὴ ἑταιρία, διότι ἐγένετο ἡ παρατήρησις, ὅτι τὸ ποσὸν τῶν μὴ εἰσπραττομένων τελῶν ἦτο πολύ, καὶ διότι ὡς ἐκ τῆς ἀτελείας ταύτης ἐλάμβανον χώραν καταχρήσεις. Προσετέθη δὲ διὰ τὸν λόγον τοῦτον, ὅπως εἶπον, εἰς τὴν ἐπιχορήγησιν ποσὸν 10 χιλιάδων δραχμῶν καὶ περιωρίσθη ἡ ἀτέλεια ὡς πρὸς τὸ πρὸς κατασκευὴν ἐνταῦθα νέων ἀτμοπλοίων ὑλικόν.

§83ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Πῶς θὰ γείνῃ ἡ διάκρισις μεταξὺ τοῦ ὑλικοῦ πρὸς κατασκευὴν ἀτμοπλοίων καὶ τοῦ ἄλλου ὑλικοῦ;

§84ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅπως γίνεται ἡ διάκρισις καὶ εἰς πολλὰ ἄλλα ἀντικείμενα ὁμοίας φύσεως, θὰ ἐξευρεθῇ, ἐννοεῖται, ὁ τρόπος ὁ κατάλληλος, πρὸς πρόληψιν πάσης καταχρήσεως.

§85ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὥστε θὰ προσθέσωμεν 10 χιλιάδας δραχμάς; Τοιαύτη διάταξις δὲν ἠμπορεῖ νὰ γείνῃ δεκτή.

§86ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν ἀντίῤῥησιν αὐτὴν τὴν ἐπερίμενα πάντοτε. Ἀλλὰ ταῦτα κατὰ τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῶν καθέκαστα. 5ον.) Τὸ ἄρθρον 28 τῆς συμβάσεως, ὅπερ ἐθεωρήθη ὡς σπουδαιότερον, ἐτροποποιήθη καθ’ ὁλοκληρίαν. Διὰ τῆς τροποποιήσεως ταύτης ἀνοίγεται ἡ ὁδὸς εἰς πᾶσαν νέαν ἑταιρίαν ἀπροσκόπτως, ἐὰν θέλῃ νὰ ὑποβάλῃ προτάσεις περὶ ἀτμοπλοϊκῆς συγκοινωνίας ὑπὸ ὅρους συμφερωτέρους. Καὶ αὗται μὲν εἶναι αἱ τροποποιήσεις, αἵτινες ἐγένοντο εἰς τὴν σύμβασιν. Καθ’ ὅσον ἀφορᾶ τὸ νομοσχέδιον, αἱ τροποποιήσεις συνίστανται εἰς τὰ ἑξῆς. Πρῶτον ἐκ τῶν 660 χιλιάδων δραχμῶν τὰς 370 θὰ καταβάλῃ τὸ ταμεῖον τῆς ἐθνικῆς ὁδοποιΐας, ὡς καὶ πρίν, τὰς δὲ 290 τὸ δημόσιον ταμεῖον, δηλαδὴ εἰς βάρος τοῦ δημοσίου προσετέθησαν αἱ 10 χιλιάδες δραχμαὶ, αἵτινες προστίθενται εἰς τὴν ἐπιχορήγησιν.

§87Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἡμεῖς δὲν ἔχομεν οὔτε ἕνα δρόμον εἰς τὰ Καλάβρυτα, καὶ θὰ δώσωμεν 370,000 δραχμὰς ἀπὸ τὸ ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας;

§88ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὴν συζήτησιν.....

§89Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Θὰ τὸ συζητήσωμεν.

§90ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλὰ τὸ ποσὸν αὐτὸ τῶν 370,000 δραχμῶν χορηγεῖται διὰ τὴν συγκοινωνίαν τῶν νήσων, αἵτινες δὲν ἔχουσιν ἄλλην συγκοινωνίαν πλὴν τῆς διὰ τῶν ἀτμοπλοίων· στηρίζεται δὲ εἰς τὸν περὶ ὁδοποιΐας νόμον τοῦ 1878.

§91Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐγὼ εἶμαι ἐναντίος.

§92ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ συγκοινωνία τῶν νήσων ἐκτελεῖται διὰ τῶν ἀτμοπλοίων. Ἑπομένως δίκαιον εἶναι νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ καταβολὴ ἐκ τοῦ ταμείου τῆς ὁδοποιΐας.

§93Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Νὰ τὰ δώσωμεν ἀπὸ τὸ δημόσιον ταμεῖον, καὶ ὄχι νὰ μὴν ἔχωμεν δρόμους. Ἐγὼ εἶμαι ἐναντίος εἰς τὸ ἄρθρον αὐτό.

§94ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφήσατε, παρακαλῶ, νὰ τελειώσω.

§95Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τελείωσε· ἀλλ’ ἐγὼ θὰ φωνάζω, διότι ἐπήγαινα εἰς τὰ Καλάβρυτα καὶ ἐκρημνίσθην εἰς 500 ὀργυιῶν βάθος (θόρυβος).

§96ΤΙΝΕΣ. Μὴ διακόπτετε.

§97Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Διακόπτω, ἀλλ’ ἔχω λόγον νὰ διακόπτω.

§98ΔΟΥΖΙΝΑΣ. (Θόρυβος). Ἀφῆστε, κύριοι, διότι αὐτὸ τὸ ὁποῖον θὰ εἴπω εἶναι σχετικὸν μὲ αὐτὸ, τὸ ὁποῖον λέγει ὁ κ. Πετιμεζᾶς (Θόρυβος)· τὰ ταμεῖα πρέπει νὰ γείνουν ἐπαρχιακά.

§99ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἄρθρον 3 τοῦ νομοσχεδίου...

§100Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε ὑπουργέ, δὲν εἶσαι βουλευτής, εἶσαι ὑπουργὸς, καὶ πρέπει νὰ τὰ ἀκούσῃς ὅλα.

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ συζητήσεως.

§102ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ δὲν συζητῶ ἤδη, ἀλλὰ κάμνω ἀφήγησιν τῶν ἐπενεχθεισῶν τροπολογιῶν εἰς τὴν σύμβασιν καὶ τὸ νομοσχέδιον.

§103Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Οἱ ὑπουργοὶ εἶναι δημόσιοι ἄνθρωποι καὶ πρέπει νὰ τὰ ὑποφέρουν ὅλα. Διὰ τί ἔγεινεν ὑπουργός; Ἂς παραιτηθῇ, καὶ γίνομαι ἐγώ. (Ἱλαρότης.)

§104ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφήσατε, παρακαλῶ, νὰ τελειώσω. Τὸ ἄρθρον 3 τοῦ νομοσχεδίου ἐτροποποιήθη ὡσαύτως καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν χωρητικότητα τῶν ἀτμοπλοίων, διὰ τὰ ὁποῖα μόνον ἐπιβάλλονται τὰ διὰ τοῦ νόμου ἐπιβαλλόμενα πρόστιμα, διότι ἐγένετο ἡ παρατήρησις, ὅτι δύναται ἡ ἑλληνικὴ ἀτμοπλοϊκὴ ἑταιρία, θέλουσα νὰ καταβιβάσῃ τὸν ναῦλον ἐπὶ βλάβῃ τῶν ἄλλων ἑταιριῶν, ὅτι δύναται νὰ μεταχειρισθῇ ἓν μικρὸν ἀτμόπλοιον ὡς ὄργανον τῆς ἐλαττώσεως τῶν ναύλων, ὅπως ἐλαττώσῃ καὶ αὐτὴ τοὺς ναύλους της. Λοιπὸν καλὸν νὰ προσδιορίσωμεν τὸν ἐλάχιστον ὅρον τῆς χωρητικότητος τῶν ἀτμοπλοίων, τὰ ὁποῖα δὲν δύνανται νὰ ἐλαττώσωσι τὸν ναῦλον καὶ διὰ τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ ἐφαρμοσθῶσιν αἱ διατάξεις τοῦ νόμου, καὶ ὡς τοιαύτην χωρητικότητα προσδιωρίσαμεν τοὺς 350 τόνους. Εἰς τὰ ἄρθρα 3 καὶ 4 ἐγένοντο ἐπίσης μικραί τινες τροποποιήσεις καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰ τῶν προστίμων κλπ. Προσετέθη δὲ ἄρθρον 5, κατὰ τὸ ὁποῖον «τὸ κατὰ τὰ προηγούμενα ἄρθρα πρόστιμον ἐπιβάλλεται καὶ εἰς τὴν διοίκησιν τῆς ἑλληνικῆς ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας διὰ τὰς παρ’ αὐτῆς παραβιάσεις τῶν ἄρθρων 7 καὶ 14 τῆς συμβάσεως». Προσετέθη καὶ ἄρθρον 6, καθ’ ὃ χορηγεῖται ἀτέλεια γενικὴ «εἰς πᾶν ἀτμόπλοιον, εἰς ἑταιρίας ἢ ἄτομα, ἐνεργοῦντα δι’ ἰδίων αὐτῶν ἀτμοπλοίων ὑπὸ ἑλληνικὴν σημαίαν ἀκτοπλοΐαν αʹ. Τῶν λιμενικῶν καὶ ὑγειονομικῶν δικαιωμάτων. βʹ. Τῶν τελῶν τῆς διαμετακομίσεως καὶ τῶν δημοτικῶν φόρων διὰ τοὺς πρὸς ἐνέργειαν τῶν ἀτμοπλοίων αὐτῶν εἰσαγομένους γαιάνθρακας. γʹ. Τῶν δυνάμει εἰδικῶν νόμων ἐπιβαλλομένων τελῶν ὑπὲρ τῶν προκυμαιῶν καὶ φάρων, ἀλλὰ τούτων ἐπὶ ἀνταλλάγμασιν ἴσοις τοὐλάχιστον τοῖς ἀναφερομένοις εἰς τὸ ἄρθρον 15 τῆς μετὰ τῆς Ἑλληνικῆς Ἀτμοπλοϊκῆς Ἑταιρίας συμβάσεως.» Καὶ τέλος προσετέθη ἄρθρον 7, διὰ τοῦ ὁποίου πραγματοποιεῖται ἡ δοθεῖσα ὑπόσχεσις ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, δηλ. ἡ ἀτέλεια τοῦ αʹ ἐδαφίου τοῦ προηγουμένου 6 ἄρθρου ἐπεκτείνεται καὶ εἰς ὅλα τὰ φέροντα ἑλληνικὴν σημαίαν ἱστιοφόρα, τὰ ἐνεργοῦντα ἀκτοπλοΐαν. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ὅπερ περιέχει πάσας τὰς τροπολογίας ταύτας, ἐτυπώθη, διενεμήθη καὶ εὑρίσκεται εἰς χεῖρας τῶν κκ. βουλευτῶν. Ἂς τὸ μελετήσωσι καὶ ἂς φέρωσι τὰς παρατηρήσεις των.

§105ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Χθὲς μεταξὺ θορύβου καὶ γενικῆς ἀπροσεξίας ἐπεχείρησα ν’ ἀναλύσω τὴν σύμβασιν καὶ τὸ νομοσχέδιον τὸ κυροῦν αὐτὴν, ἐνῷ οὗτοι μὲν τῶν κκ. βουλευτῶν εἶχον μίαν μόνην φροντίδα, πῶς νὰ ψηφίσωσι ταχύτερον τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου, οἱ δὲ λοιποὶ ἐφρόντιζον πῶς τὸ ταχύτερον ν’ ἀναχωρήσωσι. Βεβαίως δὲ σήμερον δὲν θέλω ἐπιδώσει ἐμαυτὸν εἰς τὸ ἄχαρι ἔργον τῆς ἐπαναλήψεως ὅσων εἶπον· ἀλλὰ νομίζω, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ περαιώσω τὴν διακοπεῖσαν ὁμιλίαν μου, ὅπως τοὐλάχιστον θέσω συμπέρασμα εἰς τὰ χθὲς λεχθέντα, ἂν καὶ ὁμολογῶ ὅτι σήμερον ἡ ὁμιλία μου αὕτη ἔρχεται παρακαίρως, διότι σήμερον ὑποβάλλεται νέα σύμβασις, ἐπὶ τῆς ὁποίας ἤθελον προτιμήσει νὰ ἔβλεπον ἀναβαλλομένην τὴν συζήτησιν, ὅπως δυνηθῶσιν οἱ κ.κ. βουλευταὶ νὰ μελετήσωσιν αὐτήν, αὔριον δὲ νὰ ἔλθῃ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς νέας ταύτης συμβάσεως, ὅτε πάντες θέλουν εἶναι παρεσκευασμένοι. Διὰ τοῦτο δὲ ἔχω πρότασιν, ἵνα μὴ προβῇ ἡ Βουλὴ εἰς τὴν συζήτησιν, ἀλλὰ ἀναβάλῃ αὐτήν· ἐν ᾗ δὲ περιπτώσει ἡ Βουλὴ θελήσῃ νὰ προχωρήσῃ σήμερον εἰς τὴν συζήτησιν, θέλω προβῇ εἰς τὴν ἐξακολούθησιν τῆς ὁμιλίας μου.

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δραγούμης ζητεῖ τὴν ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως δι’ αὔριον.

§107ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Συζητοῦμεν, κύριοι, μίαν ἑβδομάδα ὁλόκληρον, καὶ σήμερον προτείνεται ἡ ἀναβολή. Διατί; διότι ἐγένοντο αἱ τροπολογίαι ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι προῆλθον ἐκ τῆς συζητήσεως καὶ πόρισμα τῶν ὁποίων ὑπῆρξεν ἡ ὑποβολὴ τῶν τροπολογιῶν τούτων. Ἡ πρότασις λοιπὸν τοῦ κ. Δραγούμη εἶναι ἐντελῶς ἀπαράδεκτος, διότι οὐδεὶς λόγος συνηγορεῖ ὑπὲρ τῆς ἀναβολῆς. Γνωρίζει ἡ Βουλὴ τί ἐσυζητοῦμεν καθ’ ὅλας αὐτὰς τὰς ἡμέρας καὶ ἔχει ὑπ’ ὄψιν της τὰς διαφόρους προτάσεις τὰς γενομένας παρὰ τῶν ἀγορευσάντων. Τί ὑπεστηρίξαμεν ἡμεῖς; Ἀπὸ χθὲς προανηγγείλαμεν τὰς μεταβολὰς, τὰς ὁποίας ὑπεσχέθημεν νὰ ὑποβάλωμεν σήμερον καὶ ἐγγράφως, ὅπερ καὶ ἐπράξαμεν. Αὐτὸ, τὸ ὁποῖον ἐπράξαμεν, ἠδύνατο νὰ γείνῃ καὶ διὰ τροπολογιῶν, κατὰ τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῶν καθέκαστα, χωρὶς νὰ προκύψῃ ἐκ τούτου βλάβη εἰς τὴν πρόοδον τῆς συζητήσεως. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Βουλὴν νὰ ἀποῤῥίψῃ τὴν πρότασιν περὶ ἀναβολῆς καὶ νὰ προβῇ εἰς τὴν συζήτησιν.

§108Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐκ τῆς ζητουμένης ἀναβολῆς οὐδεμία ζημία θὰ ἐπέλθῃ, διότι δὲν ζητοῦμεν τὴν ἀναβολὴν διὰ νὰ μὴ ἐργασθῶμεν σήμερον· ἔχομεν ἄλλα ἀντικείμενα σπουδαῖα ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, ἐπὶ τῶν ὁποίων δυνάμεθα νὰ ἐργασθῶμεν σήμερον, αὔριον δὲ δυνάμεθα νὰ συζητήσωμεν περὶ τοῦ προκειμένου λυσιτελέστερον, διότι θὰ ἔχωμεν καιρὸν ν’ ἀναγνώσωμεν τὰς τροπολογίας, αἱ ὁποῖαι ταύτην τὴν στιγμὴν διανέμονται καὶ τὰς ὁποίας βουλευταί τινες δὲν ἔλαβον, οἱ πλεῖστοι δὲ εἰσέτι δὲν ἀνέγνωσαν. Ἀφοῦ οὐδεμία ζημία ἐπέρχεται εἰς τὴν ἐν γένει συζήτησιν τῆς ἡμερησίας διατάξεως, διότι ἀδιάφορον τί θὰ συζητηθῇ πρῶτον καὶ τί δεύτερον, οὐδεὶς ὑπάρχει λόγος, ἵν’ ἀρνηθῇ τὸ Ὑπουργεῖον τὴν ζητουμένην ἀναβολήν.

§109ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλ’ οὐδεὶς λόγος ὑπάρχει, διὰ νὰ γείνῃ ἀναβολή, διότι δύνανται οἱ βουλευταὶ νὰ μελετήσωσιν ἀνέτως καὶ νὰ λάβουν τὸν λόγον κατὰ τὴν βʹ καὶ γʹ ἀνάγνωσιν, τοσούτῳ μᾶλλον, ὅσῳ αἱ τροπολογίαι αὗται ὑποβάλλονται διὰ τοῦ νομοσχεδίου, καὶ ἑπομένως εἶναι δυνατὸν πᾶσα μεταβολὴ νὰ γείνῃ. Δὲν βλέπω λοιπὸν διατί ἐπιμένει ἡ ἀντιπολίτευσις εἰς τὴν ἀναβολήν. Ὅθεν παρακαλῶ καὶ πάλιν τὴν Βουλὴν νὰ ἀποῤῥίψῃ τὴν πρότασιν τῆς ἀναβολῆς, καὶ νὰ ἐξακολουθήσῃ τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῆς πρώτης ἀναγνώσεως τοῦ νομοσχεδίου καὶ τῆς συμβάσεως.

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Δραγούμη, ν’ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις δι’ αὔριον, παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται.) Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Προβαίνομεν εἰς τὴν συζήτησιν.

§111ΛΑΠΑΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ περιλάβῃ καὶ τὴν Ἀντίκυραν εἰς τὰς προσεγγίσεις, διότι ἐκεῖθεν ἐξέρχονται ὅλα τὰ βαμβάκια τῆς ἐπαρχίας, καὶ ὅλα τὰ ἐμπορεύματα ἐκ Πατρῶν καὶ τῶν διαφόρων μερῶν τῆς Ἑπτανήσου ἐκεῖθεν εἰσάγονται. Ἡ δὲ ἑταιρία θὰ ὠφεληθῇ, καὶ ὁ τόπος δὲν θὰ μείνῃ ὀλωσδιόλου παρημελημένος.

§112Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Νὰ γείνῃ προσέγγισις καὶ εἰς τὰ Καλάβρυτα.

§113ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐπαναλαμβάνων, κύριοι, δηλῶ, ὅτι θέλω ἐξακολουθήσει τὴν ὁμιλίαν μου συμπεραίνων ἐπὶ ὅσων χθὲς ἀναλυτικῶς ἐξέφερον. Πρὶν ἢ ὅμως προχωρήσω εἰς τὴν ἔκθεσιν τοῦ συμπεράσματός μου, ὀφείλω νὰ παρατηρήσω, ὅτι μικρὸν μεταβάλλονται ὅσα χθὲς καὶ προηγουμένως ἐλέχθησαν κατὰ τῆς πρώτης συμβάσεως, διότι αἱ εἰς αὐτὴν ἐπενεχθεῖσαι τροπολογίαι εἶνε ἐλάχιστοι, ἰδίως δὲ μένουσιν ἐντελῶς ἄθικτα τὰ τρία ἐκεῖνα κεφάλαια, τὰ ὁποῖα χθὲς κατὰ πρῶτον ἀνέπτυξα πρὸς ὑμᾶς. Καὶ πρῶτον οὐδεμίαν βλέπω τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 7, τὸ ὁποῖον χθὲς παρετήρησα, ὅτι περιέχει εὐνοϊκὴν διάταξιν ὑπὲρ τῆς ἑταιρίας, κατ’ ἀντίθεσιν πρὸς τὸ 3 ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἐπὶ παραπλησίας περιπτώσεως θέτει εἰς ἥττονα θέσιν τὰς ἄλλας ἑταιρίας καὶ τοὺς ἰδιοκτήτας ἀτμοπλοίων.

§114ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ ἐξηγηθῆτε, παρακαλῶ.

§115ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐξηγήθην χθές, ἀλλὰ δὲν μὲ ἠκούσατε. Εἶπον χθές, ὅτι τὸ ἄρθρον 7 τῆς συμβάσεως ὑποχρεοῖ τὴν διεύθυνσιν τῆς ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας νὰ ὑποβάλῃ ὑπὸ τὴν ἔγκρισιν τοῦ Ὑπουργείου ἐντὸς μηνὸς νέον τιμολόγιον τῶν ναύλων μόνον τῶν ἐπιβατῶν, οὐχὶ δὲ καὶ τῶν ἐμπορευμάτων, ὅπως ὑποχρεῶνται αἱ ἄλλαι ἑταιρίαι.

§116ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἁπλῶς τὴν ὑποβολὴν ζητεῖ ὁ νόμος.

§117ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὥστε, κατὰ τὴν ἡμετέραν ἐξήγησιν, δὲν εἶναι κυρία ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐγκρίνῃ ἢ μή, προκειμένου περὶ ἀτμοπλοίων ἄλλων.

§118ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι! ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ κάμῃ μεταβολὴν εἰς τὸ τιμολόγιον.

§119ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δευτέρα ἔλλειψις ἡ ἀναγομένη εἰς τὸ ἄρθρον 17 τῆς συμβάσεως. Καὶ χθὲς παρετήρησα, ὅτι, ἐνῷ μέχρι τοῦδε πᾶσαι αἱ συμβάσεις ὑπέβαλον τὸ δημόσιον εἰς ὑποχρέωσιν ἀποζημιώσεως τῆς ἑταιρίας, δι’ ἐκτάκτους ὑπηρεσίας τῶν ἀτμοπλοίων αὐτῆς ὑπὲρ τῆς Κυβερνήσεως, μόνον τότε, ὅτε πρόκειται περὶ φορτώσεως πολεμεφοδίων ἢ εὐφλέκτων ὑλῶν, κατὰ πρῶτον σήμερον ἡ σύμβασις ἐν ἄρθρῳ 17 ὑποχρεοῖ τὸ δημόσιον ν’ ἀναλάβῃ τοὺς θαλασσίους κινδύνους τῶν ἀτμοπλοίων τῆς ἑταιρίας.

§120ΚΑΡΑΛΗΣ. Γνωρίζετε τὸν λόγον; διότι οὐδεμία ἀσφάλεια δέχεται νὰ ἀσφαλίσῃ ἀτμόπλοια, τὰ ὁποῖα περιέχουν εὐφλέκτους ὕλας.

§121ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δὲν μὲ ἐνοήσατε· εἶπον, ὅτι σήμερον ἡ Κυβέρνησις, μεταβαλλομένη εἰς ἀσφαλιστικὴν ἑταιρίαν, ἀσφαλίζει τοὺς ἁπλοῦς κινδύνους τῶν ἀτμοπλοίων, ὁσάκις ἐκτελοῦσιν ἐκτάκτους ὑπηρεσίας.

§122ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸν λόγον τὸν ἐννοεῖτε, καὶ εἶναι περιττὴ ἡ ἐξήγησις.

§123ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Κατὰ τὸ ἄρθρον, ἡ Κυβέρνησις ἐξασφαλίζει κινδύνους ναυαγίου ἀτμοπλοίου, ὅπερ ἁπλῶς μεταφέρει π. χ. στρατὸν ἐκ Πειραιῶς εἰς Καλάμας.

§124ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐννοοῦμεν ἄλλους κινδύνους, τοὺς ὁποίους καὶ ὑμεῖς ἐννοεῖτε.

§125ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Συγχωρήσατε νὰ παραθέσω τὸ ἄρθρον 13 τῆς συμβάσεως τοῦ 1871, τὸ ὁποῖον αὐτολεξεὶ ἐπαναλαμβάνεται ἐν τῇ συμβάσει τοῦ 1877. «Ὁψέποτε ἤθελον ἐπιβιβασθῆ τῇ αἰτήσει τῆς Κυβερνήσεως πολεμοφόδια ἐπὶ ἀτμοπλοίου τῆς ἑταιρίας, διὰ νὰ μετακομισθῶσιν εἰς ὡρισμένον τι μέρος, ἡ εὐθύνη τῶν ἐκ τούτων προελθουσῶν ζημιῶν ἢ δυστυχημάτων εἶναι εἰς βάρος τοῦ δημοσίου.» Αὐτὸ τὸ ἐννοῶ· ἰδοὺ ὅμως τί λέγει τὸ ἄρθρον 17 τῆς σημερινῆς συμβάσεως: «Ὁψέποτε τὰ ἀτμόπλοια τῆς ἑταιρίας ἤθελον διατεθῆ τῇ αἰτήσει ἢ ἐντολῇ τῆς Κυβερνήσεως εἰς ἐξυπηρέτησιν δημοσίων συμφερόντων, ἡ εὐθύνη τῶν ἐκ τούτων τυχὸν ζημιῶν ἢ δυστυχημάτων εἶναι εἰς βάρος τοῦ δημοσίου.» Βλέπετε, ὅτι ἡ διαφορὰ εἶναι σπουδαία.

§126ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Σπουδαία, ἀλλὰ καὶ σπουδαῖος ὁ λόγος, ὁ ὁποῖος ὑπαγορεύει τὴν διαφοράν, σπουδαῖος καὶ ἐθνικὸς μάλιστα.

§127ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὁσάκις ἡ Κυβέρνησις λάβῃ ἀνάγκην ἀτμοπλοίων τῆς ἑταιρίας, ἵνα ἐκθέσῃ αὐτὰ εἰς ἐκτάκτους κινδύνους, π. χ. ἵνα μεταφέρῃ στρατὸν εἰς μέρος ἐκτεθειμένον εἰς τὸ ἐχθρικὸν πῦρ, ἐννοῶ, ὅτι ἔχει χρέος νὰ ἐξασφαλίζῃ τὴν ἑταιρίαν.

§128ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ ἐννοοῦμεν.

§129ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τότε λοιπὸν κακῶς ἐκφράζεσθε.

§130ΓΡΥΠΑΡΗΣ. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐκφρασθῇ ῥητῶς αὐτὸ τὸ πρᾶγμα.

§131ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τοῦτο ἔχει μεγάλην σημασίαν, διότι, ὡς γνωρίζετε, ὑπάρχει διάταγμα, κατὰ τὸ ὁποῖον ἡ ἀτμοπλοϊκὴ ἑταιρία ἔχει τὴν ἐλευθερίαν νὰ μὴ ἀσφαλίζῃ τὰ ἀτμόπλοια αὑτῆς κατὰ τὸ ἥμισυ τῆς ἀξίας· ἑπομένως ἐὰν μεθαύριον ἐν συνήθει ὑπηρεσίᾳ τῆς Κυβερνήσεως ναυαγήσῃ ἀτμόπλοιόν τι μεταξὺ Πειραιῶς καὶ Κέας, ἡ Κυβέρνησις εἶναι ὑποχρεωμένη ν’ ἀποζημιώσῃ κατὰ τὸ ἀνασφάλιστον ἥμισυ. Τρίτον κεφάλαιον, ἐφ’ οὗ δὲν βλέπω τροποποίησιν, εἶναι ἐκεῖνο, ἐπὶ τοῦ ὁποίου καὶ χθὲς ἐπέστησα τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς. Κατὰ τὰς προηγουμένας συμβάσεις, ἐδίδετο κῦρος ἀπαράβατον εἰς τὴν διάταξιν δευτέραν τοῦ διατάγματος τῆς 12 Ἀπριλίου 1874, καθ’ ἣν ἐκ τῆς ἐπιχορηγήσεως τῶν δραχμῶν 650,000 κρατοῦνται κατ’ ἔτος δραχμαὶ 120,000 πρὸς σχηματισμὸν κεφαλαίου ἀποθεματικοῦ πρὸς ναυπήγησιν ἀτμοπλοίων. Σήμερον εἶναι ἀληθές, ὅτι ὑποχρεοῦται ἡ ἑταιρία εἰς ἀπόκτησιν 3 νέων ἀτμοπλοίων, ἀλλὰ ποία ἡ ἐγγύησις περὶ τῆς ἐκτελέσεως τῆς ὑποχρεώσεως ταύτης; Διάλυσις τοῦ συμβολαίου, κατὰ τὴν κειμένην νομοθεσίαν, δὲν ἐπιτρέπεται λόγῳ μὴ ἐκπληρώσεως τοῦ ὅρου τούτου, μόνον δὲ δικαίωμα ἀποζημιώσεως ἔχει ἡ Κυβέρνησις κατὰ τῆς ἑταιρίας, καθ’ ἧς ὀφείλει νὰ ἐγείρῃ ἀγωγὴν ἐπὶ τούτῳ. Ἐγγύησις δὲ διὰ χρημάτων κρατουμένων πρὸς ἐκτέλεσιν τῆς ὑποχρεώσεως οὐδεμία ὑπάρχει, διότι μεθαύριον εἶναι ἐλευθέρα Κυβέρνησίς τις ν’ ἀνακαλέσῃ τὸ διάταγμα ἐκεῖνο καὶ ἀφήσῃ ἡμᾶς ἄνευ ἐγγυήσεως ἀπέναντι τῆς ἑταιρίας. Παρατηρῶ δὲ τοῦτο, διότι ἡ Κυβέρνησις ἀπὸ τοῦ 1874 πρέπει νὰ ἔχῃ ἤδη εἰς χεῖράς της 720,000 δραχμὰς ἐκ τῆς κρατήσεως, αἵτινες ἔπρεπεν ἀμέσως νὰ διατεθῶσιν εἰς ναυπήγησιν ἀτμοπλοίων. Ἐκ τούτων, κύριοι, βλέπετε, ὅτι ἐπὶ τριῶν οὐσιωδῶν κεφαλαίων, ἐκτὸς τῶν ἄλλων τῶν οὐσιωδεστέρων, ὑπάρχει ἐντελῶς ἀμετάβλητος ἡ νέα σύμβασις. Φρονῶ, κύριοι, ὅτι ἐκ τοῦ συνόλου τῆς ὁμιλίας μου κατεδείχθη ἀρκούντως, τοῦτο μὲν, ὅτι ἐν τῇ συμβάσει ἡ μὲν Κυβέρνησις ὅλῳ τῷ θυλάκῳ ἔσπειρεν ἐπὶ τῆς ἑταιρίας τὴν εὔνοιαν αὐτῆς, τὰς παροχὰς καὶ τὰς ἀπαλλαγὰς ἀπὸ ὑποχρεώσεων καὶ βαρῶν, ἡ δὲ ἑταιρία, ἐκτὸς τῶν ὑποχρεώσεων τῶν μέχρι τοῦδε ἀνειλημμένων ὑπ’ αὐτῆς, οὐδὲν γενναῖον προσέθηκε· προσέθηκεν ἴσως μόνον τὴν ἐλάττωσιν τῶν ναύλων τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων καὶ τῶν καταδίκων κατὰ 20% καὶ τὴν συμπύκνωσιν μιᾶς μόνης ἀγόνου γραμμῆς· Ἐπαναλαμβάνω δέ, ὅτι ἡ πύκνωσις τῶν γονίμων γραμμῶν δὲν θεωρεῖται ὡς ἀντάλλαγμα τῶν εὐκολιῶν, ἃς παρέχει ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν ἑταιρίαν· τοῦτο δέ, ὅτι τὰ ἄρθρα 3 καὶ 4 τοῦ νομοσχεδίου καὶ τὸ ἄρθρον 28 τῆς συμβάσεως, καὶ ὅπως ἐτροπολογήθη, ἐπαναφέρουσιν ἡμᾶς εἰς τὸ προνόμιον, τὸ ὁποῖον κατηργήσαμεν, διότι περιβάλλουσι διὰ δεσμῶν τὴν ἐλευθερίαν τῆς ἀτμοκινήτου ἀκτοπλοΐας, καὶ ὑποχρεοῦσι τοὺς ἰδιοκτήτας ἀτμοπλοίων ἄνευ οὐδενὸς ἀνταλλάγματος, καὶ δι’ οὐδὲν ἀνώτερον τῆς πολιτείας συμφέρον, νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς περιορισμοὺς περὶ τὴν ἐλευθέραν ἐνέργειαν τοῦ ἐμπορίου αὐτῶν, τὴν ἠγγυημένην ὑπὸ τοῦ Συντάγματος καὶ τῶν νόμων. Διότι βεβαίως δὲν παρεδέχεσθε, ὅτι ἐσπουδαιολόγει χθὲς ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτε ἐδικαιολόγει τὴν ἵδρυσιν τῶν πρακτορείων καὶ τὴν ὑποβολὴν τῶν τιμολογίων πρὸς ἔγκρισιν διὰ τοῦ συμφέροντος τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἀσφαλίσῃ τὴν εἴσπραξιν 2 ἢ 3 χιλιάδων δραχμῶν ἐκ τοῦ τῶν εἰσιτηρίων χαρτοσήμου. Ἐὰν τὸ πρᾶγμα ἦτο σπουδαῖον, βεβαίως ἠθέλετε ἐφαρμόσει αὐτὸν τοῦτον τὸν τρόπον καὶ εἰς ἄλλας περιπτώσεις. Τί δὲ ἠθέλετε εἴπει, ἐὰν ὑπουργός τις προσέφερεν εἰς ψήφισιν νομοσχέδιον, κατὰ τὸ ὁποῖον ὁ ἔχων ἰδιοκτήτους δύο ἢ τρεῖς οἰκίας καὶ ἐνοικιάζων αὐτὰς ἤθελεν ὑποχρεωθῆ νὰ συστήσῃ πρακτορεῖον, ἐν ᾧ νὰ ἐνεργῇ τὰς ἐνοικιάσεις καὶ νὰ ὑποβάλλῃ τὸ τιμολόγιον αὑτοῦ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, διὰ μόνον τὸν λόγον, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει τὸ συμφέρον νὰ ἀσφαλισθῇ κατὰ τῶν καταχρήσεων τοῦ χαρτοσήμου, αἵτινες καὶ ἐπὶ τῶν ἐνοικιάσεων τῶν οἰκιῶν συνήθως συμβαίνουσιν; Ὡς ἔχουσι τὰ πράγματα, καὶ ἐν ταῖς παρούσαις περιστάσεσι τῆς Ἑλλάδος, νομίζω, ὅτι μία μόνη σύμβασις εἶναι δυνατὸν νὰ γείνῃ δεκτή, ἡ σύμβασις ἐκείνη, ἥτις, ἀναγνωρίζουσα μὲν ἀληθῶς, ὅτι σήμερον μὲν ἡ ἑλληνικὴ ἀτμοπλοϊκὴ ἑταιρία μόνη ἔχει δύναμιν, ἵνα ὑπηρετήσῃ ἐπαρκῶς τὴν συγκοινωνίαν ἐπί τινα ἔτι χρόνον, ἤθελεν ἐν ταὐτῷ ἀναγνωρίζει, ὅτι ἐγεννήθη ἤδη καὶ νέα δύναμις ἀτμοπλοϊκή, ὑπισχνουμένη, ὅτι εἰς τὸ μέλλον θέλει συντελέσει εἰς τελειοτέραν συγκοινωνίαν ἐν τῷ Κράτει δι’ ἐλάσσονος δαπάνης καὶ ἐλασσόνων θυσιῶν παρὰ τοῦ δημοσίου, καὶ ὅτι ἐκ τούτου κατόπιν θέλει ἀναπτυχθῆ καὶ ἐπεκταθῆ καὶ πέραν τῶν θαλασσῶν τῆς Ἑλλάδος. Ἀλλ’ ὅπως ἔχει ἡ σύμβασις αὕτη, μίαν μόνον ψῆφον νομίζω, ὅτι δύναται νὰ προκαλέσῃ, τὴν ψῆφον τὴν ἐναντίον αὐτῆς.

§132Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὀφείλω, κύριοι, νὰ ὁμολογήσω, ὅτι τὸ νέον νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον παρουσίασαν οἱ κ. κ. ὑπουργοὶ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, εἶναι ἓν ματζούνι, ἢ μᾶλλον εἰπεῖν, αὐτὸ, τὸ ὁποῖον μεταχειρίζονται εἰς φαρμακεῖα, καὶ τὸ ὁποῖον ὀνομάζουν melange Biffi. Τί κοινὸν ὑπάρχει εἰς νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον θὰ κυρώσῃ σύμβασιν μεταξὺ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας, νὰ ἀναφέρηται ἡ ἀτέλεια, ἡ ὁποία δίδεται εἰς τὴν ἑλληνικὴν ναυτιλίαν; Ἔχει ἀνάγκην ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλὴ νὰ λάβῃ τὴν ἄδειαν τῆς ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας, διὰ νὰ δώσῃ τὴν ἀτέλειαν εἰς τὴν ἑλληνικὴν ναυτιλίαν; Τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὤφειλε νὰ παρουσιάσῃ ἡ Κυβέρνησις, πρὸς τιμὴν αὐτῆς τὸ λέγω, δὲν ἔπρεπε ποσῶς νὰ τὸ συνοδεύσῃ μὲ τὴν ἀτέλειαν, τὴν ὁποίαν δίδει εἰς τὴν ἑλληνικὴν ναυτιλίαν, διότι οὕτω παρίσταται ἡ Κυβέρνησις ὡς ὑποχείριος καὶ ὑποτελὴς εἰς τὴν ἀτμοπλοϊκὴν ἑταιρίαν. Ἀναγνώσατε, κύριοι, τὸ ἄρθρον 6 καὶ 7, καὶ θέλετε ἴδει τὴν ἀλήθειαν τῶν λόγων μου. Ἀπῃτεῖτο λοιπὸν ἡ ἄδεια τῆς ἑταιρίας πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, πρὸς τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, μετὰ τοσούτου στόμφου ὁμιλοῦντα ἀπὸ τοῦ βήματος, ὅπως ἐπιτραπῇ εἰς τὴν ἑλληνικὴν ναυτιλίαν ἡ ἀτέλεια.

§133ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Δὲν εἶναι εἰς τὴν σύμβασιν, εἶναι εἰς τὸ νομοσχέδιον.

§134Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἀλλὰ, λέγει, ἡμεῖς ἐφέραμεν μεγάλας τροποποιήσεις. Ποῖαι εἶναι αἱ τροποποιήσεις; Κατὰ τί ἐτροποποιήσατε τὸ ἄρθρον 7 τῆς συμβάσεως, εἰς τὸ ὁποῖον ἀφήσατε τοὺς ναύλους εἰς τὴν αὐτὴν τιμὴν, ὡς ὑπῆρχον καὶ κατὰ τὸ 1863; Κατὰ τί ἐδεσμεύσατε τὴν ἑταιρίαν, νὰ μὴ δύναται, ἀφοῦ ἅπαξ ἐλαττώσῃ τοὺς ναύλους πρὸς καταστροφὴν τῶν λοιπῶν ἑταιριῶν, αἵτινες δὲν ἔχουν τὴν ὑποστήριξιν τῆς Κυβερνήσεως, ν’ ἀναβιβάσῃ ἔπειτα τοὺς ναύλους εἰς τὸ τιμολόγιον τοῦ 1863; Διωρθώσαμεν, λέγουν, καὶ τὸ ἄρθρον 28, καὶ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι διωρθώθη κατά τι, ἀλλ’ ἔχει καὶ σκοτεινά τινα μέρη, τὰ ὁποῖα παρακαλῶ νὰ μᾶς σαφηνίσουν. Λέγει ἡ τροποποίησις. «Ἐὰν ὅμως μετὰ παρέλευσιν μιᾶς τριετίας ἀπὸ τῆς 1 Ἰανουαρίου 1881 καὶ ἐντὸς τῶν τριῶν ἀμέσως ἑπομένων ἐτῶν καταρτισθῇ ἄλλη ἐγχώριος ἀτμοπλοϊκὴ ἑταιρία κτλ.» Τί ἐννοεῖτε μὲ τὸ «ἐγχώριος ἀτμοπλοϊκὴ ἑταιρία;»

§135ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Χερσαία.

§136ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἑλληνική.

§137Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δηλαδὴ τὰ κεφάλαια νὰ ἦναι αὐτόχθονα· ἄλλως, ἐὰν ἔλθουν ἀπὸ ξένα μέρη, αὐτὴ ἡ ἑταιρία δὲν ἔχει δικαίωμα νὰ μείνῃ ἐδῶ· καὶ ποῦ ἠκούσθη εἰς τὰς ἀνωνύμους ἑταιρίας νὰ ἐξετάζουν ἐὰν τὰ κεφάλαια μυρίζουν αὐτοχθονισμοῦ. Λέγει προσέτι· «λαμβάνουσα ἐντὸς τῶν τριῶν ἀμέσως ἑπομένων ἐτῶν.» Ἐὰν δὲ παρέλθουν τὰ τρία ἔτη καὶ εὑρισκώμεθα εἰς τὸ ἕβδομον, τότε πλέον δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα ἡ ἄλλη ἑταιρία νὰ παρουσιασθῇ νὰ καταβάλῃ τὰ 15 ἑκατομμύρια, ὅπως ἱδρύσῃ μίαν μεγαλειτέραν ἀτμοπλοϊκὴν ἑταιρίαν;

§138ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὸ νομοσχέδιον, ὄχι.

§139Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Λοιπὸν κατὰ τὰ τρία ἔτη εἴμεθα σύμφωνοι, ὅτι πρέπει νὰ δώσωμεν τὸ δικαίωμα· μετὰ ταῦτα τὸ δικαίωμα αὐτὸ πρέπει νὰ τὸ περιορίσωμεν εἰς τρία ἄλλα ἔτη, καὶ ἂν ἐντὸς αὐτῶν δὲν κατορθωθῇ νέα ἑταιρία, κατὰ τὰ ἄλλα πλέον ἕξ ἔτη νὰ μὴ δύναται νὰ γείνῃ. Αὐτὸ λέγουν οἱ κ. ὑπουργοὶ καὶ αὐτὸ ἔγραψαν εἰς αὐτὸ τὸ λεγόμενον melange Biffi. Μετὰ τοῦτο ἔρχεται ἡ Κυβέρνησις καὶ λέγει, ὅτι ἡ ἑταιρία, ἥτις θὰ παρουσιασθῇ, ὀφείλει νὰ καταβάλῃ ἓν ἑκατομμύριον δραχμῶν εἰς τὴν Τράπεζαν ὡς ἐγγύησιν. Νομίζω, ὅτι τὸ ποσὸν εἶναι ὑπερβολικόν. Ὅταν πρόκηται περὶ 15,000,000, αἱ 500,000 δραχμῶν θὰ ἦναι πολλαὶ, πολλόταται, καὶ ἔχομεν προηγούμενα, τὰ ὁποῖα σεῖς οἱ ἴδιοι ἐφέρετε εἰς τὴν Βουλήν. Ὅταν ἐπρόκειτο ν’ ἀποξηρανθῇ ἡ λίμνη Κωπαΐς, ἐθεωρήσατε σπουδαῖον ποσὸν, τὸ ὁποῖον ἤθελε καταθέσει τις, 300,000 δραχμῶν. Ἡ ἐπιχείρησις δὲ τῆς ἀποξηράνσεως τῆς Κωπαΐδος εἶναι πολὺ σπουδαιοτέρα ἀπὸ τὴν καταβολὴν τῶν 15,000,000. Διὰ τοῦτο αἱ 500 χιλιάδες δραχμῶν εἶναι, νομίζω, λίαν ἀρκεταὶ, διότι κανεὶς δὲν θὰ προσφέρῃ 500,000 δραχμῶν, χωρὶς νὰ ἦναι βέβαιος, ὅτι ὄπισθεν αὐτοῦ ἵσταται σπουδαία ἑταιρία. Δὲν πρέπει δὲ, κύριοι ὑπουργοὶ, εἰς τοιαῦτα ἔργα νὰ δυσχεράνωμεν ἐπὶ πολὺ τὴν συγκρότησιν τοιαύτης ἑταιρίας, διότι, ὡς πολὺ λογικῶς καὶ ἐπιστημονικῶς ἀνέπτυξαν ἄλλοι πρὸ ἐμοῦ λαλήσαντες, ἡ Ἑλλὰς ἔχει συμφέρον καὶ καθῆκον ὄχι μόνον νὰ μὴ παρεμβάλῃ προσκόμματα εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῆς ναυτιλίας τοῦ τόπου, ἀλλὰ νὰ παρέξῃ ὅλα τὰ δυνατὰ μέσα, διότι ὁ τόπος αὐτὸς εἶναι πρὸ πάντων ναυτικός. Ἐξακολουθῶ. «Ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει ἐπὶ τῇ βάσει τῶν προταθέντων ὅρων νὰ ἐνεργήσῃ συναγωνισμόν.» Δὲν καταλαμβάνω ποῖον συναγωνισμόν, τί ἐννοεῖ μὲ αὐτὸ, τὸ ὁποῖον ἔγραψαν οἱ κ. κ. ὑπουργοὶ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τῶν Οἰκονομικῶν εἰς τὴν σύμβασιν· διότι σεῖς εἴπετε, ὅτι ἐκάματε τροπολογίας σπουδαίας, ἀλλ’ οὐδεμίαν ἀνάπτυξιν ἐκάματε ἐπὶ τῶν τροπολογιῶν, διὰ νὰ ἴδωμεν ποία εἶναι ἡ διαφορὰ μεταξὺ τῆς πρώτης καὶ δευτέρας συμβάσεως.

§140ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι τόσον ἁπλᾶ, ὥστε δὲν χρῄζουσιν ἀναπτύξεως.

§141ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἡμεῖς δὲν τὰ ἐννοοῦμεν, καὶ πρέπει νὰ μᾶς ἐξηγήσητε.

§142ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑποθέσατε, ὅτι παρουσιάσθη ἡ ἑταιρία αὕτη καὶ ἐζήτησε νὰ ἀναλάβῃ αὐτὸ τὸ ἔργον μὲ αὐτοὺς καὶ αὐτοὺς τοὺς ὅρους, κατέβαλε δὲ τὴν ἐγγύησιν τοῦ 1,000,000 δραχμῶν, πρὸς πραγματοποίησιν τῶν ὑποχρεώσεων, τὰς ὁποίας ἀναλαμβάνει. Ἡ Κυβέρνησις τότε, ἀντὶ νὰ συνάψῃ μετὰ τῆς ἑταιρίας ἀμέσως σύμβασιν, λέγει τὸ νομοσχέδιον, θὰ ἐνεργήσῃ συναγωνισμὸν, δηλαδὴ θὰ ἐκδώσῃ διακήρυξιν, καλοῦσαν τοὺς βουλομένους νὰ συναγωνισθῶσιν. Ὑπάρχει δὲ διάταξις ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, τὴν ὁποίαν, ἀπορῶ, διατί δὲν λαμβάνετε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι τὰ περὶ συναγωνισμοῦ θὰ κανονισθῶσι διὰ Β. διατάγματος. Εἰς τὸ διάταγμα ἐκεῖνο θὰ περιλάβωμεν, ὅτι ἐγένοντο προτάσεις, ἵνα ἀναλάβῃ ἑταιρία τὴν ἀκτοπλοϊκὴν συγκοινωνίαν τοῦ τόπου ὑπ’ αὐτοὺς καὶ ὑπ’ αὐτοὺς τοὺς ὅρους, καὶ ἂν ὑπάρχῃ ἄλλη τοιαύτη, ἵνα προσφέρῃ συμφερωτέρους, καλεῖται νὰ ὑποβάλῃ τὰς προτάσεις της καὶ τοὺς ὅρους.

§143Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ποίους ὅρους; ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω εἰς τὸν κύριον ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι ἐνταῦθα ἐφαρμόζεται τὸ δὴ λεγόμενον «ἄλλαξεν ὁ Μανωλιὸς κι’ ἔβαλε τὰ ροῦχ’ ἀλλεῶς». Ἐν ἀρχῇ ἀπῃτεῖτο ἡ ἄδεια τῆς ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας ὅπως ἔλθῃ ἄλλη ἑταιρία, ἀλλὰ καὶ διὰ τῆς νέας προτάσεως καὶ δι’ αὐτῆς τῆς ῥήτρας ἐπίσης παρεμποδίζεται ὁ συναγωνισμὸς, διότι σᾶς λέγω, ὅτι, ἀφοῦ δυνάμεθα νὰ καταρτίσωμεν μίαν ἑταιρίαν, ἡ ὁποία νὰ καταθέσῃ 15 ἑκατομμύρια δραχμῶν καὶ νὰ καταθέσῃ ἐγγύησιν 1 ἑκατομμύριον δραχμῶν, ἀπαιτεῖται ἔπειτα αὐτὴ ἡ ἑταιρία νὰ ὑποβληθῇ εἰς νέον συναγωνισμὸν, τουτέστι νὰ λάβωμεν καὶ πάλιν τὴν ἄδειαν τῆς ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας. Ἀλλ’ εἶναι δυνατὸν ὑπὸ τοιούτους ὅρους νὰ εὕρητε κεφάλαια καὶ νὰ καταρτίσητε τῳόντι ἀτμοπλοϊκὴν ἑταιρίαν σπουδαίαν. Καὶ ἐγὼ εἶμαι ὑπὲρ τῆς ἑταιρίας τῆς ὑπαρχούσης, ἀλλὰ δὲν ἐνόησα ποτὲ νὰ ἔλθῃ νὰ ἐπιβάλῃ τὴν θέλησίν της εἰς τὸ Κράτος καὶ ὅτι χάριν αὐτῆς νὰ πνίξωμεν τὴν ἑλληνικὴν ναυτιλίαν ἐντελῶς. Ἔρχεσθε καὶ λέγετε, ὅτι ὑποστηρίζετε τὴν ἑλληνικὴν ἀτμοπλοϊκὴν ἑταιρίαν χάριν τῆς συγκοινωνίας καὶ τοῦ ἐμπορίου, τὸ ὁποῖον νομίζει ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι ἐχάθη, ἅμα σταματήσῃ ἡ ἀτμοπλοϊκὴ ἑταιρία. Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν μᾶς ἀνέγνωσε ποῖα εἶναι τὰ εἰσοδήματα τῆς ἑταιρίας, καὶ ἐνθυμεῖσθε, ὅτι πάντοτε σᾶς ἔλεγεν, ὅτι ἑκατοντάδες τινὲς δεμάτων ἐμπορευμάτων μετεφέρθησαν ἀπὸ τόπου εἰς τόπον; Διὰ τῆς συμβάσεως καὶ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, οὐ μόνον δὲν ἀναπτύσσεται ἡ συγκοινωνία καὶ ἡ ναυτιλία, ἀλλ’ ἀπεναντίας δεσμεύεται, καὶ δεσμεύεται σπουδαίως· διότι αἱ ἐπιχειρήσεις ζητοῦν κεφάλαια, εἴτε ξένα εἶναι, εἴτε ἐντόπια (αὐτὰ ἀρκεῖ μόνον ἡ ἑταιρία, ἡ ὁποία θὰ σχηματισθῇ, νὰ ᾖναι Ἑλληνικὴ καὶ νὰ ἔχῃ τὴν ἕδραν της ἐν Ἑλλάδι. Καὶ ἡ Τράπεζα λέγεται ἑλληνικὴ, ἀλλ’ ὅλα τὰ χρήματα αὐτῆς δὲν ἀνήκουσι μόνον εἰς τοὺς ἐντοπίους. Τὰ χρήματα, τὰ ὁποῖα ὑπερπλεονάζουσιν, εἰς τὴν Εὐρώπην ζητοῦν νὰ εὕρουν διέξοδον καὶ τρόπον νὰ τοποθετηθῶσιν ἐπικερδέστερον. Ὅταν λοιπὸν ἐν τῇ συμβάσει θέτετε τοιούτους φραγμοὺς καὶ τοιούτους δεσμοὺς, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ σχηματισθῇ μεγάλη ἀτμοπλοϊκὴ ἑταιρία; Καὶ πῶς εἶναι δυνατὸν ν’ ἀναπτυχθῇ ἡ ἑλληνικὴ ναυτιλία; Τὸ νομοσχέδιον, κύριοι, αὐτὸ οὐ μόνον δὲν ὑποστηρίζει, ὡς εἶπον, τὴν ἀνάπτυξιν τῆς συγκοινωνίας καὶ τῆς ναυτιλίας, ἀλλ’ ἀπεναντίας ἐξευτελίζει καὶ αὐτὴν τὴν Βουλήν, αὐτὴν τὴν ἐξουσίαν, αὐτὴν τὴν πολιτείαν, διότι, ὡς προεῖπον ἀρχόμενος τοῦ λόγου μου, ἡ πολιτεία ἔχει ἀνάγκην τῆς ἀδείας τῆς ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας, ὅπως χορηγήσῃ ἀτέλειαν εἰς τὴν ἑλληνικὴν ναυτιλίαν. Καὶ ἂν αὔριον ἔλθῃ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν συγκεντρωτικὸς, ὁ ὁποῖος νὰ πιστεύῃ εἰς ὅ,τι λέγει καὶ νὰ μὴ ἀναιρῇ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ὑπόσχεται, καὶ σᾶς εἴπῃ, ὅτι τὸ συμφέρον τῆς πολιτείας ἀπαιτεῖ νὰ ἐπιβάλῃ τὸν φόρον εἰς τὴν ναυτιλίαν, ὡς προυπῆρχεν, ἠμπορεῖτε σεῖς πλέον νὰ ἐπιβάλητε τὸν φόρον, χωρὶς νὰ ζητήσετε τὴν ἄδειαν ἀπὸ τὴν ἀτμοπλοϊκὴν ἑταιρίαν; ὄχι διότι τοῦτο συνδέεται μετὰ τῆς συμβάσεως. Τὸ συμβούλιον τῆς ἑταιρίας θὰ σᾶς εἴπῃ: δὲν ἔχετε κανὲν δικαίωμα, ἀπαιτεῖται προηγουμένως ἡ ἄδεια ἡ ἰδική μου, διότι ὁ νόμος, τὸν ὁποῖον ἐκάμετε, δὲν εἶναι νόμος τῆς πολιτείας, ἀλλ’ εἶναι νόμος, τὸν ὁποῖον ἐκάμετε συμβληθέντες μετ’ ἐμοῦ. Αὐτὰ ἐκ τοῦ προχείρου εἶχον νὰ εἴπω, καὶ νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ θέλει ἐκτιμήσει σπουδαίως τὸ ζήτημα, διότι θίγει τὰ μεγαλείτερα καὶ σπουδαιότερα συμφέροντα τῆς ἑλληνικῆς κοινωνίας, καὶ πιστεύω, ὅτι θέλετε τὸ ἐκτιμήσει σπουδαίως, διότι θίγει αὐτὴν τὴν ὑπόληψιν τῆς κυβερνήσεως, αὐτὴν τὴν ὑπόληψιν τῆς Βουλῆς καὶ τῆς πολιτείας. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ, ἀναγινώσκεται δὲ τὸ ἄρθρον 1 τῆς βʹ συμβάσεως.)

§144ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λάππας ἔχει τροπολογίαν.

§145ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΤΩΝ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ. Τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Λάππα ἔλαβον ὑπ’ ὄψιν, ἀλλ’ ἐπείσθην περὶ τοῦ ἀδυνάτου τῆς πραγματοποιήσεως τῆς προτάσεώς του.

§146ΚΑΡΥΣΤΙΝΑΚΗΣ. Οἱ ναῦλοι πρέπει νὰ κανονισθῶσιν οὐ μόνον διὰ τὰς γονίμους, ἀλλὰ καὶ διὰ τὰς ἀγόνους γραμμὰς, καὶ ὅταν γίνεται ἐλάττωσις, νὰ γίνεται καὶ διὰ τὰς ἀγόνους γραμμάς.

§147ΚΡΙΣΠΗΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ συνιστᾷ προσθήκην εἰς τὸ ἄρθρον 2 παράγραφον ζʹ τῆς συμβάσεως. Εἰς τὰς λέξεις «Παροικίαν Πάρου» νὰ προστεθῶσιν αἱ λέξεις «καὶ Νάουσαν ἐναλλὰξ». Δὲν ζητῶ νέαν περιπλέον προσέγγισιν εἰς τὴν νῆσον Πάρον, ἀλλὰ τὴν μίαν ἑβδομάδα νὰ προσεγγίζῃ εἰς τὴν Παροικίαν καὶ τὴν ἄλλην εἰς τὴν Νάουσαν. Τοῦτο παραδέχεται, φρονῶ, καὶ ἡ ἑταιρία, διότι ἐκτὸς τοῦ ὅτι ἡ Νάουσα εἶναι ἐλλίμενον μέρος, εἶναι καὶ ἐντὸς τῆς εὐθείας γραμμῆς τῆς ἀγούσης ἀπὸ Σύρου εἰς τὰς ἄλλας νήσους, διευκολύνει δὲ καὶ τὰ συμφέροντα τῶν κατοίκων. Ἡ ἑταιρία δὲν ἔχει περὶ τούτου τὴν παραμικράν, νομίζω, δυσκολίαν. Εἶναι καλὸν νὰ προστεθῇ ἡ παρατήρησίς μου εἰς τὰ πρακτικὰ, καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς θὰ παραδεχθῇ αὐτό.

§148ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πᾶσα μεταβολή, ἡ ὁποία θὰ γείνῃ εἰς τὴν σύμβασιν, καὶ πρὸ πάντων ὡς πρὸς τὰς προσεγγίσεις, πρέπει νὰ γείνῃ μετὰ προηγουμένην συνεννόησιν μετὰ τῆς ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας. Ἐγὼ ἐλπίζω, ὅτι δὲν θὰ ὑπάρξῃ δυσκολία νὰ γείνῃ δεκτὴ ἡ παρατήρησις τοῦ κ. Κρίσπη, καὶ θέλω προτείνει τὴν ἀναγκαίαν τροπολογίαν.

§149ΖΕΡΒΟΣ. Δὲν δύναται νὰ προσεγγίζῃ καὶ τὸ ἀτμόπλοιον ἅπαξ τοῦ μηνός.........

§150ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Ἤθελον σᾶς παρακαλέσει, κατὰ τὴν σύνταξιν τοῦ δρομολογίου, τὴν προσέγγισιν τῆς νήσου Σκύρου νὰ συνδυάσητε μὲ τὴν προσέγγισιν τῆς Κύμης καὶ Καρύστου, διότι εὐκολύνεται πλειότερον καὶ ἡ ἑταιρία καὶ οἱ κάτοικοι τῆς νήσου Σκύρου, διότι εἶναι δύσκολον εἰς αὐτοὺς νὰ ἔρχωνται διὰ τοῦ Βώλου εἰς τὰς Ἀθήνας.

§151ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Μεταξὺ τῶν προταθεισῶν τροπολογιῶν εἶναι καὶ ἡ αὔξησις τοῦ χορηγήματος ἀπὸ 650,000 δραχμῶν εἰς 660,000, καὶ τοῦτο, λόγῳ ὅτι καταργεῖται ἡ ἀτέλεια τῶν εἰδῶν τῶν χρησίμων εἰς ἐπισκευὴν τῶν ἀτμοπλοίων καὶ τῶν εἰς χρῆσιν τοῦ ἐργοστασίου. Ἀλλ’ ἐνῷ γίνεται ἡ αὔξησις αὕτη, δι’ ἑτέρας διατάξεως, μεταῤῥυθμιστικῆς τῆς συμβάσεως, ματαιοῦται ἐντελῶς ὁ σκοπὸς, πρὸς ὃν ἐγένετο ἡ προσθήκη, ἥτις μένει ἄνευ ἀνταλλάγματος, ὥστε ἡ ἑταιρία κερδαίνει τὰς 10 χιλιάδας δραχμῶν ἐτησίως, τὸ δὲ Κράτος οὐδὲν ἀπολαμβάνει, ἀφοῦ δι’ ἑτέρας διατάξεως εἰς τὴν ἑταιρίαν, προτιθεμένην νὰ ναυπηγήσῃ 1 ἢ 2 ἢ 3 ἀτμόπλοια ἐν Ἑλλάδι, δίδεται τὸ δικαίωμα τῆς ἀτελείας τοῦ ὑλικοῦ τοῦ πρὸς τὴν ναυπήγησιν εἰσαχθησομένου. Εἶναι ἀδύνατον νὰ γείνῃ διάκρισις μεταξὺ τοῦ ὑλικοῦ τούτου καὶ τοῦ ὑλικοῦ πρὸς ἐπισκευήν. Ἐδόθησαν λοιπὸν αἱ 10 χιλιάδες δραχμῶν ἐτησίως, ἵνα ἱκανοποιηθῇ δῆθεν ἡ ἀντιπολίτευσις διὰ τὰς παρατηρήσεις της, καὶ ἐκ τῆς ἁπλοϊκότητος τῆς ἀντιπολιτεύσεως ὠφεληθῇ ἡ ἑταιρία. Πρέπει ἄρα ἢ νὰ προταθῇ τροπολογία, καθ’ ἣν, ἀντὶ τῆς ἀτελείας τοῦ ὑλικοῦ πρὸς κατασκευὴν ἀτμοπλοίων, θέλει δίδοσθαι ἐτησίως ποσὸν ὑπολογιζόμενον κατὰ τόνον, ἢ πρέπει νὰ διαγραφῶσιν αἱ διατάξεις αἱ ἀφορῶσαι εἰς τὴν τροποποίησιν ταύτην. Ἑτέρα τροποποίησις, διατυπωθεῖσα κατόπιν τῶν ἐν τῇ συζητήσει λεχθέντων, εἶναι ἡ ἀφορῶσα εἰς τὴν τριετίαν, ἀντὶ τῆς δωδεκαετίας. Κατ’ ἐμὲ, πᾶσαι αἱ τροποποιήσεις αὗται, αἱ ὑποβληθεῖσαι ὡς πρὸς τὴν δωδεκαετίαν, οὐδὲν ἄλλο εἶναι ἢ διατύπωσις τῆς αὐτῆς ἀπαγορεύσεως κατὰ πάσης ἄλλης ἑταιρίας, ἥτις ὑπῆρχεν ἐν τῇ πρώτῃ συμβάσει. Καὶ διὰ τῆς τροπολογίας, ὡς καὶ διὰ τῆς συμβάσεως τῆς ἀρχικῆς, ἡ ἑταιρία παρίσταται ὡς ὑποχωροῦσα μετὰ τριετίαν ἀπέναντι ἄλλης μεγαλειτέρας, ἂν τοιαύτη ἤθελε σχηματισθῆ. Ἀλλ’ αἱ μεταῤῥυθμισθεῖσαι διατάξεις εἶναι ἀπαγορευτικαὶ ὡς καὶ αἱ τῆς συμβάσεως, καὶ ἡ ἑταιρία λαμβάνει πράγματι τὸ χορήγημα δωδεκαετὲς, καὶ ἐπὶ 12 ἔτη εἴμεθα καταδεδικασμένοι νὰ δεσποζώμεθα ὑπὸ τῆς καχεκτικῆς ταύτης ἑταιρίας. Ἔχω πλήρη πεποίθησιν, ὅτι, εὐθὺς ὡς παρέλθῃ ἡ παροῦσα ἀνώμαλος κατάστασις τῶν πραγμάτων, θέλουσι παρουσιασθῆ πολλαὶ ἑταιρίαι, ὅπως ἀναλάβωσι τὴν ἐπιχείρησιν. Σήμερον ἦλθέ τις πρός με, ἵνα μοὶ ὁμιλήσῃ περὶ τῶν ἐν τῇ συμβάσει ταύτῃ καὶ μοὶ ἀποδείξῃ, ὅτι ὑπάρχουσι τὰ στοιχεῖα πρὸς σχηματισμὸν μεγάλης ἑταιρίας, μοὶ ἀνεκοίνωσε δὲ τὰς μελέτας του περὶ τοῦ θέματος τούτου, αἱ ὁποῖαι, ἂν ὑπεβάλλοντο εἰς τὴν Βουλὴν, ἤθελον ἐπηρεάσει τὰς σκέψεις αὐτῆς. Μοὶ ἀνεκοίνωσε μελέτας ἀφορώσας εἰς τὰ τῆς Ῥωσσικῆς ἑταιρίας, ἡ ὁποία λαμβάνει χορήγημα μόνον 340 χιλιάδων ῥουβλίων κατ’ ἔτος, ποσὸν, ὅπερ, κατὰ τὴν σημερινὴν τιμὴν τῶν ῥουβλίων, μόλις ὑπερβαίνει τὸ ποσὸν τὸ χορηγούμενον παρ’ ἡμῶν.

§152ΔΟΥΜΑΣ. Ζητῶ τὸν λόγον.

§153ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Σήμερον μοὶ ἐπεδόθη ὁ ἰσολογισμὸς τῆς ῥωσσικῆς ἑταιρίας, καὶ ἐν τῷ ἰσολογισμῷ τούτῳ εἶδον, ὅτι μόνον 340 χιλιάδες ῥούβλια τῇ χορηγοῦνται, ὅτι ἡ ἑταιρία ἔχει 70 ἀτμόπλοια, ὅτι δίδει μέρισμα μέγιστον, ὅτι ἡ ἑταιρία ἀνθεῖ. Ἡ ἑταιρία αὕτη ἔβαινε κατ’ ἀρχὰς κακῶς, ἀλλ’ ἡ ἀποτυχία προήρχετο ἐκ τῆς διοικήσεως. Ἡ ῥωσσικὴ κυβέρνησις μετέβαλε τὸν ὀργανισμὸν τῆς ἑταιρίας καὶ διώρισε διοικητὴν ἄνθρωπον χερσαῖον μέν, ἀδαῆ τῶν κατὰ τὴν θάλασσαν, ἀλλὰ λίαν ἱκανὸν περὶ τὰ τῆς διοικήσεως, τὸν κ. Τσίτσατσεφ, ἐπὶ τοῦ ὁποίου τὰ πράγματα τῆς ἑταιρίας μετεβλήθησαν ἐντελῶς καὶ κατωρθώθη νὰ ἀποδοθῇ εἰς τοὺς μετόχους τὸ ἥμισυ τῆς καταβολῆς καὶ ν’ ἀπολαμβάνωσιν οὗτοι μέγιστον μέρισμα, κατέστη δ’ ἔκτοτε ἡ ἑταιρία αὕτη ἡ μᾶλλον ἀνθοῦσα ἐκ τῶν ἐν τῇ Ἀνατολῇ ἑταιριῶν. Ὅτε βλέπομεν τοιαῦτα κατορθούμενα ἀλλοῦ, πιστεύω, ὅτι πρέπει νὰ διστάσωμεν πρὶν ἢ δεσμεύσωμεν τὸ Κράτος ἐπὶ δωδεκαετίαν. Ὁ κ. βουλευτὴς Σύρου ἐζήτησε τὸν λόγον, διὰ νὰ ἀναιρέσῃ τινὰς τῶν ἀριθμῶν, τοὺς ὁποίους εἶπον. Ἀλλὰ καὶ ἂν ὁ κ. βουλευτὴς Σύρου εἴπῃ ἀριθμοὺς διαφόρους ἐκείνων, κατὰ τί ἡ Βουλὴ θὰ ἦναι μᾶλλον πεφωτισμένη; Κατὰ τί αἱ πληροφορίαι τοῦ κ. βουλευτοῦ Σύρου θὰ ἦναι ἀξιοπιστότεραι ἐκείνων, τὰς ὁποίας, μεταδοθείσας μοι σήμερον, ἐπανέλαβον πρὸ ὀλίγου; Νομίζω, ὅτι θὰ ἦτο ὀρθὸν τὸ ζήτημα τοῦτο νὰ τὸ ἐξετάσωμεν ἐπὶ τῶν κειμένων. Ἐπὶ τῆς προκατόχου κυβερνήσεως ἐζητήθησαν παρὰ τῶν ἐν τῷ ἐξωτερικῷ ἀντιπροσώπων τῆς ἑλληνικῆς κυβερνήσεως πληροφορίαι περὶ τῶν ἀτμοπλοϊκῶν ἑταιριῶν, αἵτινες ὑφίστανται εἴτε λαμβάνουσαι χορήγημα παρὰ τῶν κυβερνήσεων, εἴτε ὡς πρακτορεῖα τῶν κυβερνήσεων, διότι ὑπάρχουσι καὶ ἑταιρίαι, αἵτινες εἶναι ὑπάλληλοι τῆς κυβερνήσεως. Αἱ πληροφορίαι αὗται δύνανται νὰ συντελέσωσιν ὅπως μᾶς πείσωσιν, ἂν αἱ ἐπιχειρήσεις αἱ εὐρύτεραι ἐν τῇ Μεσογείῳ ἦναι ἐφικταὶ εἰς τὴν ἑλληνικὴν ναυτιλίαν. Τινὲς τῶν ἀπαντήσεων εἶχον ληφθῆ πρὸ τῆς μεταβολῆς τοῦ ὑπουργείου, ὑποθέτω δέ, ὅτι καὶ αἱ ἄλλαι κατόπιν ἐλήφθησαν, καὶ ὁ κ. πρωθυπουργὸς ὑπεσχέθη, ὅτι θέλει καταθέσει ἁπάσας. Φρονῶ, ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ ἦτο ἀδικαιολόγητος ὑποβάλλουσα εἰς τὰ δεσμὰ μικρᾶς ἑταιρίας τὸ ἑλληνικὸν Κράτος, ἐνόσῳ δὲν ἔχομεν γνῶσιν τῶν ἐν τοῖς ἀρχείοις κειμένων, τῶν δυναμένων νὰ διαφωτίσωσιν αὐτὴν περὶ τῶν στοιχείων πρὸς σχηματισμὸν ἑταιρίας μεγάλης. Ἔχων τὴν πεποίθησιν, ὅτι δύναται νὰ σχηματισθῇ μεγάλη ἑταιρία ἐν Ἑλλάδι....

§154ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὅταν πληρώνῃ ἡ κυβέρνησις.

§155ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Διὰ χορηγήσεως σπουδαιοτέρας μὲν τῆς παρούσης οὐχὶ δὲ καὶ ἐκτάκτως μεγάλης, δὲν δύναμαι νὰ δώσω ψῆφον, ὅπως δεσμευθῶμεν ἐπὶ 12 ἔτη. Τὸ νὰ δεσμευθῶμεν ἐπὶ 1 ἔτος ἢ ἐπὶ 2 ἔτη, ἢ τὸ πολὺ ἐπὶ 3, εἶναι μέτρον ἀνάγκης, διότι δὲν δύναται ἡ νέα ἑταιρία νὰ καταρτισθῇ καὶ νὰ παρουσιασθῇ ἐνταῦθα, ὅπως διαπραγματευθῇ, πρὶν παρέλθῃ χρόνος τις· ἴσως ἡ τριετία εἶναι ὑπερβολική, ἀλλὰ πρέπει νὰ θέσωμέν που τέρμα τι, καὶ ἀπώτατον θεωρῶ τὴν τριετίαν· ταύτην δὲ ἤδη, ὅτε ἔχομεν τὴν ἐλευθερίαν νὰ φέρωμεν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τροποποιήσεις εἰς τὴν σύμβασιν, προτείνω ὡς τροπολογίαν τοῦ ἄρθρου πρώτου. Ἀντὶ τοῦ ἐδαφίου 5, καθ’ ὃ «τὸ ἄρθρον 28 τῆς συμβάσεως τροποποιεῖται οὕτω», κατόπιν τῶν λεχθέντων, φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ εἴπωμεν «τὰ ἄρθρα 1 καὶ 28 τροποποιοῦνται οὕτω,» αἱ δὲ μεταβολαὶ εἶναι ἡ ἀντικατάστασις ἐν τοῖς δύο ἄρθροις τῆς λέξεως «τριετία» εἰς τὴν «δωδεκαετίαν» καὶ ἡ διαγραφὴ ὁλοκλήρου τῆς δευτέρας παραγράφου τοῦ ἄρθρου 28.

§156ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μολονότι τὰ ζητήματα τὰ θεωρῶ ἐξηντλημένα, μ’ ὅλα ταῦτα ὀφείλω νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις εἰς ἀπάντησιν τῶν παρατηρήσεων τοῦ κ. Τρικούπη.

§157ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. (Πρωθυπουργός). Γνωρίζει ὁ κ. Τρικούπης τίνες χρησιμεύουσιν ὡς ναῦται καὶ ἀξιωματικοὶ εἰς τὴν Ῥωσσικὴν ἑταιρίαν;

§158ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν γνωρίζω.

§159ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἶναι τοῦ βασιλικοῦ ναυτικοῦ.

§160ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ πρῶτον παρατηρῶ, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀτέλειαν τῶν διαφόρων εἰδῶν, τὰ ὁποῖα ἤθελον χρησιμεύσει εἰς τὰς ἐργασίας τῆς ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας καθ’ ὅλον τὸ δωδεκαετὲς διάστημα, ἂν διατηρηθῇ ἕως τότε, ἢ καθ’ ὅλον τὸ τριετές, ἐὰν παρουσιασθῇ ἄλλη ἑταιρία καὶ ἀντικαταστήσῃ τὴν παροῦσαν, παρατηρῶ, ὅτι ὁ κ. Τρικούπης ὑπέπεσεν εἰς πλάνην. Κατὰ τὸ ἄρθρ. 18 τῆς συμβάσεως, τὸ ὁποῖον ἀπηλείφθη καὶ τὸ ὁποῖον ἀντικαθίσταται διὰ νέου ἄρθρου, τεθέντος ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ἡ ἑλληνικὴ ἀτμοπλοϊκὴ ἑταιρία ἀπελάμβανε καθ’ ὅλον τὸν ὡρισμένον χρόνον τῆς διαρκείας αὑτῆς ἀτέλειαν τοῦ εἰσαγομένου καὶ καταναλισκομένου ὑλικοῦ πρὸς οἰκοδομήν, ἀπαρτισμόν, ἐπισκευήν, ἐνέργειαν καὶ συντήρησιν τῶν ἀτμοπλοίων της καὶ τῶν καταστημάτων της· ἐπρόκειτο λοιπὸν περὶ τοιαύτης ἀτελείας καθ’ ὃ διάστημα ὡρισμένον, ἢ δωδεκαετὲς ἢ τριετές. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἡ ἀτέλεια περιορίζεται εἰς ἓν ἔτος, διότι ἡ ἑταιρία εἶναι ὑποχρεωμένη, κατὰ τὴν σύμβασιν, τὰ νέα ἀτμόπλοια αὑτῆς νὰ κατασκευάσῃ ἐντὸς ἑνὸς ἔτους, περιορίζεται δὲ εἰς τὸ ὑλικόν, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ κατασκευάσῃ τὰ νέα ταῦτα ἀτμόπλοια. Καὶ βεβαίως, ἐὰν ἀποδώσωμεν κακὴν πίστιν εἰς τὴν ἑταιρίαν ἢ ἐπιπολαιότητα καὶ ἀπροσεξίαν εἰς τὴν τελωνιακὴν ἀρχήν, δύναται νὰ λάβῃ χώραν κατάχρησίς τις. Ἀλλὰ δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορά, καθ’ ἣν τίθεται ἡ διάταξις αὕτη ἐν τοῖς νόμοις τοῦ Κράτους· καὶ εἰς ἄλλας περιπτώσεις παραπλησίας ἐνομοθετήθη ὅτι μένει ἀφορολόγητον εἶδός τι, τὸ ὁποῖον μέλλει νὰ χρησιμεύσῃ δι’ ἐπιχείρησίν τινα, ἢ πρὸς κατασκευὴν ἐργοστασίου τινός, καὶ ἐν τούτοις ἐξ αὐτοῦ τοῦ ἰδίου εἴδους γίνεται εἰσαγωγὴ εἰς τὸ Κράτος πρὸς κοινὴν κατανάλωσιν, ὑποκειμένου εἰς φορολογίαν, καὶ ἦτο ἐνδεχόμενον εἰς τοιαύτην περίπτωσιν νὰ λάβῃ χώραν κατάχρησίς τις· ἀλλὰ δὲν δύναταί τις νὰ προΐδῃ ἐν ἄκρᾳ λεπτομερείᾳ τὴν τοιαύτην περίπτωσιν. Διὰ τοῦτο ἔχομεν ἀρχὰς τελωνιακὰς καὶ τὴν ἐπίβλεψιν τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸ νὰ προλαμβάνῃ τὰς τοιαύτας καταχρήσεις, ἐφ’ ὅσον εἶναι δυνατόν· ἐγὼ πιστοποιῶ εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ἡ διάταξις αὕτη δὲν εἶναι νέα, ἐνομοθετήθη πολλάκις. Διὰ τοῦτο φρονῶ, ὅτι αἱ παρατηρήσεις τοῦ κ. Τρικούπη δὲν δύνανται νὰ μὲ πείσωσιν, ὅτι ἐπράχθη τι διὰ τῆς γενομένης παρ’ ἡμῶν τροπολογίας, τὸ ὁποῖον δὲν ἔπρεπε νὰ πραχθῇ, ὡς ἀντιβαῖνον δῆθεν εἰς τὰ συμφέροντα τῆς ἐπικρατείας. Ἄλλως, πρόκειται, ὡς εἶπον, περὶ ἑνὸς καὶ μόνου ἔτους.—Δὲν ἀπαντῶ εἰς τὴν παρατήρησιν ἑνὸς συναδέλφου, τὴν ὁποίαν ταύτην τὴν στιγμὴν μοὶ ἀπευθύνει ἀπὸ τῆς θέσεώς του, ὅτι ἐνδέχεται νὰ προμηθευθῇ ἡ ἑταιρία εἰς τὸ ἓν ἔτος ὅλον τὸ ὑλικόν, τὸ ὁποῖον θὰ τῇ χρησιμεύσῃ διὰ 12 ἔτη, διότι τοῦτο δὲν εἶναι σπουδαῖον. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν διάρκειαν τῆς συμβάσεως, τὸ ζήτημα τοῦτο συζητεῖται ἴσα ἴσα πρὸ τόσων ἡμερῶν· ὁ κ. Τρικούπης προτείνει τὸν περιορισμὸν αὐτῆς εἰς 3 ἔτη, ἡμεῖς ἔχομεν αὐτὴν ἐπὶ 12 ἔτη, ἀλλ’ ὑπὸ ὅρον, ὅρον ἰσοδυναμοῦντα μὲ τὴν πρότασιν τοῦ κ. Τρικούπη, διότι, ἐὰν ἦναι ἀκριβὴς ἡ διαβεβαίωσις τοῦ κ. Τρικούπη, ὅτι εἶναι ἕτοιμα κεφάλαια καὶ πρόθυμα καὶ πρόχειρα, νὰ παρουσιασθῶσι, διὰ τοῦ σχηματισμοῦ νέας ἑταιρίας, ὁποίαν ὁ ἔντιμος βουλευτὴς ἐννοεῖ καὶ ὁποίαν πάντες ἐννοοῦμεν, οὐδεμία δυσκολία εἶναι νὰ σχηματισθῇ ἡ ἑταιρία αὕτη εὐθὺς ἀμέσως ὡς λήξῃ ἡ τριετὴς προθεσμία καὶ νὰ ὑποβάλῃ τὰς προτάσεις αὑτῆς εἰς τὴν Κυβέρνησιν, συνέπεια τῶν ὁποίων θέλει εἶσθαι ἡ συνομολόγησις νέας συμβάσεως μετὰ τῆς ἑταιρίας ταύτης, ἢ ἄλλης, ἐὰν τοιαύτη συναγωνισθῇ. Ἰδοὺ λοιπὸν, ὅτι κατ’ οὐσίαν εἴμεθα σύμφωνοι μετὰ τοῦ ἐντίμου βουλευτοῦ Μεσολογγίου, διαφωνοῦμεν δὲ ὡς πρὸς τὸν τύπον. Καὶ ἂν ἦναι ἀληθὲς, ὅτι εἶναι δυνατὸν — ἐγὼ τὸ ἀμφιβάλλω — νὰ πιστευθῇ, ὅτι δύναται νὰ ὑπάρξῃ τοιαύτη τις ἑταιρία ὁποίαν ἐπανειλημμένως ἀνέφερεν ὁ κ. Τρικούπης, ποία δυσκολία ὑπάρχει εἰς σὐτὴν νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τοὺς ὅρους τοῦ ἄρθρου 28, ἀφοῦ ἡ ἑταιρία αὕτη θὰ ἦναι τοιαύτη, ὁποίαν τὴν παριστάνει; Τὸ κατ’ ἐμὲ δὲν τὸ θεωρῶ δύσκολον. Ἀλλ’ ἐκ τῆς ὁμιλίας τοῦ κ. Τρικούπη λαμβάνων ἀφορμὴν, ἀπαντῶ καὶ εἰς τὸν κ. Ἀθ. Πετιμεζᾶν, ὅστις ἀπορῶν μὲ ἠρώτησεν εἰς τί χρησιμεύει ὁ συναγωνισμὸς καὶ τί ἐστὶ συναγωνισμός. Τὴν λύσιν τῆς ἀπορίας του καὶ τὴν ἀπάντησιν τὴν ἔδωκεν ὁ κ. Τρικούπης, ὅστι μᾶς ἐβεβαίωσεν, ὅτι ὄχι μία, ἀλλὰ πολλαὶ ἑταιρίαι θὰ παρουσιασθῶσι πρόθυμοι ν’ ἀναλάβωσι τὴν ἐπιχείρησιν ταύτην· καὶ ἰδοὺ εἰς τί χρησιμεύει ὁ συναγωνισμὸς, ἀφοῦ, κατὰ τὸν κ. Τρικούπην, θὰ παρουσιασθῶσι πολλαὶ ἑταιρίαι εἰς τοιοῦτον συναγωνισμόν. Ἄρα ἔχομεν ἀνάγκην συναγωνισμοῦ, ἀπὸ τὸν ὁποῖον δὲν εἶναι δίκαιον νὰ ἀποκλεισθῇ καὶ ἡ ὑπάρχουσα ἑταιρία, ὑπὸ τὰς αὐτὰς ὑποχρεώσεις καὶ τοὺς αὐτοὺς ὅρους πρὸς τὰς λοιπὰς ἑταιρίας. Λοιπὸν ἡ πρότασις αὕτη τοῦ κ. Τρικούπη, περὶ περιορισμοῦ τῆς διαρκείας εἰς τρία ἔτη, δὲν πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, ἀφοῦ κατ’ οὐσίαν εἴμεθα σύμφωνοι, ὅτι ἡ διάρκεια τῆς ἑταιρίας δύναται νὰ περιορισθῇ εἰς 3 ἔτη, ἐὰν παρουσιασθῶσιν ἐν τῷ μεταξὺ ἑταιρίαι πρὸς ἀνάληψιν τῆς ἀτμοπλοϊκῆς συγκοινωνίας, καὶ ἑπομένως ἡ παροῦσα σύμβασις εἶναι αὐτοδικαίως ἄκυρος.

§161ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἂν ἦναι ἄκυρος, εἴμεθα σύμφωνοι.

§162ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν συναφθῇ τοιαύτη νέα σύμβασις ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως καὶ κυρωθῇ ὑπὸ τῆς Βουλῆς, ἡ σύμβασις, τὴν ὁποίαν σήμερον ψηφίζετε, βεβαίως εἶναι ἄκυρος· οὕτω λέγει ἡ σύμβασις, τὴν ὁποίαν ἔχετε ἀνὰ χεῖρας. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι ἀμφοτέρας τὰς παρατηρήσεις καὶ τὰς τροπολογίας τοῦ κ. Τρικούπη πρέπει νὰ μὴ τὰς δεχθῆτε.

§163ΔΟΥΜΑΣ. Ἂν καὶ ὁ κ. Τρικούπης ἐπρόλαβε νὰ ἀπαντήσῃ εἰς ὅσα ὑπέθετεν, ὅτι θὰ εἴπω, οὐχ ἧττον ἔρχομαι νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν κ. Τρικούπην. Ἀνέφερε τὴν ῥωσσικὴν ἀτμοπλοϊκὴν ἑταιρίαν καὶ συνέκρινε τὰς προόδους τῆς ἑταιρίας ἐκείνης μὲ τὴν κατάστασιν τῆς ἰδικῆς μας ἑταιρίας· ἔλαβε δὲ τὰς πληροφορίας του παρὰ προσώπου, τὸ ὁποῖον ὑπέθετεν, ὅτι τῷ δίδει ἀκριβεῖς πληροφορίας. Λοιπὸν ἡ ῥωσσικὴ ἑταιρία συνεστήθη κατὰ τὸ 1856 ὑπὸ τῆς ῥωσσικῆς κυβερνήσεως, ἥτις κατέθεσε καὶ τὰ κεφάλαια. Ἔπραξε τοῦτο ἡ ῥωσσικὴ κυβέρνησις, διότι ἕνεκα τῆς συνθήκης τῶν Παρισίων ἠμποδίζετο νὰ διατηρῇ πολεμικὸν ναυτικὸν εἰς τὴν Μαύρην Θάλασσαν, καὶ ἠθέλησε διὰ τοῦ μέσου τούτου νὰ διατηρῇ καὶ ἐκγυμνάζῃ τοὺς ναύτας της. Ἡ ῥωσσικὴ κυβέρνησις μόνη διηύθυνε τὴν ἑταιρίαν αὐτήν, ἀλλὰ μετ’ ὀλίγον ἀπεδείχθη, ὅτι ἡ διοίκησίς της ἦτο καταστρεπτική, ἠναγκάσθη δὲ ν’ ἀφήσῃ τὴν διοίκησιν τῆς ἑταιρίας, καὶ διωρίσθη ὁ ναύαρχος Τσιχατσὼφ ὡς διευθυντὴς τῆς ἑταιρίας, ὅστις μένει ἀκόμη ὡς τοιοῦτος. Ἀπὸ τῆς διοικήσεως αὐτοῦ ἡ ἑταιρία προώδευσεν, ἀλλ’ ἡ ἑταιρία αὕτη ἔχει ὅλας τὰς παροχὰς ἀπὸ τὴν ῥωσσικὴν κυβέρνησιν, λαμβάνει τόσα τὸ μίλιον διὰ τὰς γραμμάς της, ἐπίσης καὶ διὰ τὴν ἀκτοπλοΐαν, καὶ εἰς τοῦτο ἀπαντῶ εἰς τὸν κ. Καλλιγᾶν, ὁ ὁποῖος εἶπεν, ὅτι δὲν ὑπάρχει Κράτος νὰ δίδῃ ἐπιχορήγησιν διὰ τὴν ἀκτοπλοΐαν. Ἐκτὸς λοιπὸν τῶν χορηγημάτων αὐτῶν, λαμβάνει καὶ ἀξιωματικοὺς τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ, ἔχει δὲ καὶ πολλὰ προνόμια ἀτελείας. Ἔτι δὲ ἡ κυβέρνησις ἡ ῥωσσικὴ ἐπιβάλλει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ κάμῃ καὶ γραμμὰς ἐκτάκτους εἰς Ἰνδίαν, Κίναν καὶ ἐν γένει εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ὅπως οὕτως ἀναπτύσσωνται αἱ ἐμπορικαὶ σχέσεις τοῦ Κράτους· ὥστε ἡ ἑταιρία εἰς ὅλα αὐτὰ τὰ μέρη ἔχει συμφέρον νὰ πολλαπλασιάσῃ τὰς γραμμάς, διότι λαμβάνει ἀποζημίωσιν. Ὥστε δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συγκρίνωμεν τὴν ἰδικήν μας ἑταιρίαν μὲ τὴν ῥωσσικήν, εἰς τὴν ὁποίαν, ὡς εἶπον, καὶ οἱ πλοίαρχοί της λαμβάνονται ἀπὸ τὸ πολεμικὸν ναυτικόν, μόνον δὲ ἐπιμίσθιον λαμβάνουσιν ἀπὸ τὴν ἑταιρίαν. Ἤθελον νὰ λάβω τὸν λόγον καὶ ἐζήτησα ἀπὸ χθὲς, διὰ νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν Καλλιγᾶν, δὲν τὸ ἔπραξα ὅμως, διότι εἶδον τὸν σάλον, ὅστις εἶχεν ἐγερθῆ, καὶ δὲν ἠθέλησα νὰ παρατείνω τὴν συζήτησιν· ἄλλως ἡμεῖς οἱ βουλευταὶ Σύρου ὑπολαμβανόμεθα ἔχοντες συμφέρον ἐπαρχιακόν.

§164Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Αὐτὸ δὲν τὸ πιστεύει κανείς.

§165ΔΟΥΜΑΣ. Ἡμεῖς οὐδεμίαν πολιτικὴν σχέσιν ἔχομεν μὲ τὴν διεύθυνσιν τῆς ἑταιρίας.

§166ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Προσπαθεῖτε τώρα νὰ τὴν κάμητε.

§167ΔΟΥΜΑΣ. Δὲν σᾶς ἀπαντῶ, διότι πλανᾶσθε. Οὔτε ἐγώ, οὔτε ὁ κ. Γρυπάρης ἐλάβομεν ὑποστήριξιν ἐκ μέρους τῆς διοικήσεως τῆς ἑταιρίας, καὶ διὰ τοῦτο δύναμαι νὰ προσθέσω ὀλίγα πρὸς ἀντίκρουσιν τῶν πολεμούντων αὐτήν. Παραδέχομαι ἐπὶ μίαν στιγμὴν τὴν γνώμην τοῦ κ. Τρικούπη, ὅτι θὰ ἔλθῃ ἑταιρία νέα, καὶ ἴσως ἔλθῃ· δὲν δύναμαι ὅμως νὰ πιστεύσω ποτέ, ὅτι οἱ κεφαλαιοῦχοι αὐτῆς θὰ ἔλθωσι νὰ κάμωσι προτάσεις μὲ 15,000,000 καὶ δὲν θὰ ζητήσουν τὰ ἴδια πλεονεκτήματα, ἤτοι μακρὸν χρονικὸν διάστημα καὶ ἀτελείας· τὰ πάντα θὰ ζητήσωσιν. Ὅταν λοιπὸν ἔχωμεν σύμβασιν, ἡ ὁποία δίδει ὅλον τὸ χρονικὸν διάστημα μιᾶς τριετίας διὰ τοιοῦτον συναγωνισμόν, ἐγὼ δὲν διστάζω νὰ τὴν ψηφίσω, διότι οὕτω οὐδένα ἀποκλείομεν· δώσατέ μου ἓν χρονικὸν διάστημα, κατὰ τὸ ὁποῖον θὰ ἐπιτρέπηται συναγωνισμὸς, καὶ δίδω προνόμιον ὅσον θέλετε χρόνον. Ὡς πρὸς τὴν ἐγγύησιν τοῦ ἑνὸς ἑκατομμυρίου, διατί τὴν φοβεῖσθε; Ἡ ἑταιρία, ἡ ὁποία θὰ ἔλθῃ μὲ 15,000,000, εὐκόλως δύναται νὰ καταθέσῃ χρεώγραφα καὶ νὰ μὴ ὑποστῇ οὐδεμίαν ζημίαν· ὁποίαν ζημίαν ὑπέστη πέρυσιν ἡ Πιστωτικὴ Τράπεζα, καταθέσασα 500,000 φράγκα; οὐδεμίαν. Ἐπίσης, κύριοι, ὁ ὑπολογισμὸς, τὸν ὁποῖον ἔκαμεν ὁ κ. Καλλιγᾶς ἐπὶ τῶν κεφαλαίων τῆς ἑταιρίας, μοῦ ἐφάνη τόσον παράδοξος, καθὼς ἐφάνη παράδοξος εἰς τὸν κ. Καλλιγᾶν ὁ ἰσολογισμός, τὸν ὁποῖον ἔκαμνον προχθὲς οἱ πολεμοῦντες τὴν σύμβασιν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, λέγοντες, ὅτι ἀπολαμβάνει τόσα ἑκατομμύρια, διότι τόσα ἑκατομμύρια δραχμῶν ἔχει εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια εἰς κυκλοφορίαν, τὰ ὁποῖα, τοκιζόμενα πρὸς τόσα τοῖς ἑκατὸν, φέρουσι τόσα κέρδη, χωρὶς ν’ ἀφαιρῶσιν ὅ,τι ἔπρεπε ν’ ἀφαιρεθῇ. Ἀπαραλλάκτως ὁ κ. Καλλιγᾶς ὑπελόγισε καὶ εὗρεν, ὅτι τὸ χορήγημα 650,000 δραχμῶν ἐπὶ κεφαλαίου 1,500,000 ἀναλογεῖ πρὸς 45%. Πρῶτον, ὅτι ὁ ὑπολογισμὸς τοῦ κεφαλαίου εἰς 1,500,000 δὲν εἶναι ἀκριβὴς, καὶ δεύτερον ἡ χορήγησις δὲν μένει καθαρὸν ὄφελος εἰς τὴν ἑταιρίαν, ἀλλὰ καλύπτει τὰς ζημίας τῶν ἀγόνων γραμμῶν. Ὡς πρὸς τὰ κεφάλαια δὲ τῆς ἑταιρίας λέγω, ὅτι ἡ ἑταιρία ἔχει λαμβάνειν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν 1,400,000, ἔχει κατατεθειμένας εἰς τὴν Τράπεζαν 600,000 μὲ τόκον 3%, ἔχει ἄνθρακας εἰς τὰς ἀποθήκας της, ἔχει 5–6 ἀτμόπλοια, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀξιόλογα καὶ ὄχι σεσηπότα. Τὸ νὰ λέγωμεν, ὅτι τὰ ἀτμόπλοια εἶναι σεσηπότα, εἶναι ἐπιχείρημα ἀνάξιον νὰ τὸ μεταχειρισθῇ τις, διότι τῆς αὐτῆς ἡλικίας καὶ παλαιότερα εἶναι τὰ ἀτμόπλοια, τὰ ὁποῖα ἔχουν σήμερον αἱ ἑταιρίαι Λόϋδ καὶ Messageries. Ἡ ἑταιρία Παπαγιάννη ἔχει ἀτμόπλοια, τὰ ὁποῖα εἶχε κάμει κατὰ τὸ 1852· τὰ ἔκοψεν εἰς τὴν μέσην, τὰ ἐμεγάλωσε, τὰ ἀνεκαίνισε καὶ τὰ ἔχει εἰς ἐνέργειαν, καὶ εἶναι πρώτης τάξεως. Τί γῆρας ἔχει ὁ σίδηρος, ὅταν καλῶς συντηρῆται, ὅταν ἐπισκευάζηται; Κατὰ τὰς πληροφορίας τὰς ἰδικάς μου, ἡ περιουσία τῆς ἑταιρίας ἀναβιβάζεται εἰς 5,000,000.

§168ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Πόσον ἔχουν αἱ μετοχαὶ τῆς ἑταιρίας;

§169ΔΟΥΜΑΣ. Ἴσα ἴσα δι’ αὐτὸ ἠπόρησα πῶς, ἀφοῦ προχθὲς ὑπελογίσατε, ὅτι αἱ μετοχαὶ αὗται ἀποφέρουσι 44%, πῶς δὲν ἐπήγατε ἀμέσως νὰ ἀγοράσητε;

§170ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Διότι δὲν θέλω νὰ ἦμαι μεταξύ των.

§171ΡΑΛΛΗΣ. Ἀπὸ πότε ἡ ἑταιρία ἤρξατο νὰ δίδῃ μέρισμα;

§172ΔΟΥΜΑΣ. Ἀπὸ τὸ 1874.

§173ΡΑΛΛΗΣ. Πῶς κατώρθωσεν, ἀφοῦ ἕως τὰ 1873 δὲν ἔδωκε μέρισμα, πῶς κατώρθωσε νὰ διπλασιάσῃ τὰ κεφάλαιά της;

§174ΔΟΥΜΑΣ. Διότι εἶχε ζημίας κατὰ τὰ παρελθόντα ἔτη καὶ ἐπροσπάθει νὰ πληρώσῃ τὰ χρέη της καὶ νὰ ἀνανεώσῃ τὸ ὑλικόν της· δι’ αὐτὸ σήμερον ἡ μεγαλειτέρα περιουσία της εὑρίσκεται εἰς τὸ ἐργοστάσιόν της, εἰς μετρητὰ καὶ εἰς τὴν καλὴν κατάστασιν τῶν ἀτμοπλοίων της. Μετὰ τὴν ἐκκαθάρισιν τοῦ λογαριασμοῦ της μετὰ τῆς Κυβερνήσεως ἔχει 1,100,000 λαμβάνειν, καὶ οὕτω θὰ δυνηθῇ νὰ κατασκευάσῃ τὰ τρία ἀτμόπλοια.

§175ΜΙΑ ΦΩΝΗ. Πῶς ὑπετιμήθησαν αἱ μετοχαί της;

§176ΔΟΥΜΑΣ. Ὅταν ἡ πίστις ἑνὸς καταστήματος κλονισθῇ, χρειάζονται μεγάλοι κόποι καὶ θυσίαι, διὰ νὰ ἀνορθωθῇ. Ἐπεκράτει ἰδέα, ὅτι ὅσα ἔχει λαμβάνειν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, δὲν θὰ τὰ ἐλάμβανε, καὶ διὰ τοῦτο ἐξέπεσαν αἱ μετοχαί· ἀλλ’ ὅταν μετὰ τὴν σύμβασιν ἀρχίσῃ νὰ δίδῃ τακτικῶς μέρισμα καὶ πραγματοποιήσῃ τὴν ὑποχρέωσιν τῆς κατασκευῆς τῶν τριῶν ἀτμοπλοίων, τότε θὰ ἰδῆτε τὴν ἑταιρίαν νὰ ἐπαναλαμβάνῃ βαθμηδὸν τὴν πίστιν της καὶ τὰς μετοχάς της νὰ ὑπερτιμῶνται ἀναλόγως. Προσθέτω δὲ καὶ τοῦτο, ὅτι ἡ ἰδέα, ὅτι ὁ συναγωνισμὸς ὑφίσταται κατὰ τὴν τριετίαν, θὰ ἔχῃ μεγίστην ἐπιῤῥοὴν εἰς τὴν εὐόδωσιν τῆς ἑταιρίας, διότι θὰ προσπαθήσῃ νὰ φανῇ ἀνωτέρα πάσης ἄλλης. Δι’ αὐτοὺς λοιπὸν τοὺς λόγους νομίζω, τὸ χρονικὸν διάστημα τῆς δωδεκαετίας νὰ μὴ τὸ λάβητε ὑπ’ ὄψιν, διότι ἔχετε τὴν τριετίαν καὶ τὸν συναγωνισμόν. Ἐν γένει δὲ νομίζω, ὅτι ἡ πρόληψις, ἥτις μᾶς ἐπηρεάζει κατὰ τὰς συζητήσεις τῶν συμβάσεων, δὲν πρέπει νὰ ὑπάρξῃ· πρέπει νὰ ἀποβλέπωμεν μόνον εἰς τὸ συμφέρον τοῦ τόπου καὶ τοῦ δημοσίου, καὶ νὰ ἀποδεχώμεθα αὐτάς, ἐξασφαλίζοντες ὅσον δυνάμεθα τὰ συμφέροντα ταῦτα καὶ ἀπομακρύνοντες ἐκ τῶν συζητήσεων τὸν φανατισμὸν καὶ τὰς προλήψεις.

§177ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὑποβάλλω τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ 28 ἄρθρου: «Ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν ἐντὸς τοῦ ἔτους ἡ ἑταιρία δὲν ἀποκτήσῃ τρία νέα ἀτμόπλοια, διαλύεται ἡ σύμβασις.»

§178ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ἡ τροπολογία τοῦ κ. Λάπα καὶ ἡ τοῦ κ. Τρικούπη.

§179ΦΩΤΗΛΑΣ. Νὰ τυπωθοῦν καὶ νὰ συναρμολογηθοῦν, καὶ τότε νὰ ἔλθωσιν εἰς τὴν Βουλήν.

§180ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ζέρβας ὑπέβαλε προσθήκην ἐπὶ τοῦ 8 ἄρθρου.

§181ΤΙΝΕΣ. Νὰ τυπωθῇ.

§182ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν διὰ τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Λάπα.

§183ΤΙΝΕΣ. Νὰ τυπωθῇ καὶ αὐτή.

§184ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ὅλαι αἱ τροπολογίαι νὰ μείνουν εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν.

§185ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐπὶ τῆς τροπολογίας, ἣν ὑπέβαλον ἐγὼ, παρακαλῶ, νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλή.

§186ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐπειδὴ ὁ κ. Τρικούπης ἐπιμένει, δὲν ἔχομεν ἀντίῤῥησιν.

§187ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἔλθῃ εἰς συνεννόησιν μὲ τὴν ἑταιρίαν, ἐὰν ἦναι δυνατὸν νὰ γείνῃ προσέγγισις καὶ εἰς Μύλους, καθόσον τὸ ἐμπόριον τῆς Τριπόλεως καὶ ἁπάσης τῆς Πελοποννήσου θέλει εὐκολυνθῆ τὰ μέγιστα. Λέγω δὲ τοῦτο, φρονῶν, ὅτι διερμηνεύω τὰ αἰσθήματα ἁπάντων τῶν βουλευτῶν τῆς Πελοποννήσου. Εἴμεθα δὲ πρόθυμοι νὰ ψηφίσωμεν ὑπὲρ τῆς συμβάσεως, ὅταν ἐξυπηρετηθῶσι τὰ συμφέροντα τῶν συμπολιτῶν μας. Ἄλλως, πιστεύω, δὲν θὰ εὑρεθῇ βουλευτὴς Πελοποννήσιος νὰ ψηφίσῃ ὑπὲρ τῆς συμβάσεως.

§188ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Λαμβάνω ὑπὸ σημείωσιν τὴν πρότασιν τοῦ κ. Σακελλαροπούλου. Θὰ ἔλθω εἰς συνεννόησιν μετὰ τῆς ἑταιρίας, καὶ πιστεύω, ὅτι, ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ μεγάλη τις δυσκολία, θέλει παραδεχθῆ αὕτη νὰ προσεγγίζῃ καὶ εἰς τοὺς Μύλους τὸ ἀτμόπλοιον.

§189Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε πρόεδρε, κάμνω τὴν παρατήρησιν εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅστις εἶπεν, ὅτι θὰ ἐρωτήσῃ τὴν ἑταιρίαν, ὅτι τῷ ὄντι ἔχει ἀνάγκην νὰ τὴν ἐρωτήσῃ, διότι εἶναι νόμος, ὅστις ἀνήκει εἰς ἐκείνους, καὶ τὸν ὁποῖον μᾶς τὸν ἐπιβάλλουσι καὶ θὰ τὸν ψηφίσωμεν.

§190ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Τρικούπη, καθ’ ἣν ἡ δωδεκαετὴς διάρκεια γίνεται τριετής. Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι.) Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον.) Οἱ κ. κ. Καρυστινάκης καὶ Βάληνδας ὑπέβαλον τροπολογίαν, ἡ ὁποία θὰ μείνῃ διὰ τὴν αὔριον. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2.)

§191ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τῷ ἄρθρῳ 3 καὶ 4 θὰ προτείνω τὴν ἀπάλειψιν. Διὰ τοῦ ἄρθρου 3 ἐπιβάλλεται ἡ ὑποχρέωσις εἰς πᾶν πλοῖον νὰ ποιῆται ἀνακοίνωσιν τοῦ τιμολογίου αὐτοῦ εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἄλλως τῷ ἀπαγορεύεται ἡ μεταφορὰ ἐπιβατῶν ἀπὸ λιμένος εἰς λιμένα τοῦ Κράτους. Τοῦτο θεωρῶ, ὅτι ἀντίκειται πρὸς τὴν ἐλευθερίαν τῆς ἀκτοπλοΐας, οὐδὲ ἔχομεν δικαίωμα νὰ ἐπιβάλωμεν τοιαύτην ὑποχρέωσιν. Ἡ δὲ ὑποχρέωσις εἶναι σπουδαιοτάτη, διότι πολλάκις συμπίπτει ἀτμόπλοια, τὴν μεγάλην μετερχόμενα ναυτιλίαν, καταπλέοντα εἰς λιμένα τινὰ τοῦ Κράτους, νὰ ἐκτελῶσιν ἀκτοπλοΐαν κατὰ τὸ διάλειμμα τῆς ἀνόδου καὶ καθόδου. Κατὰ τὰ ἄρθρα 3 καὶ 4, τὰ ἀτμόπλοια ταῦτα οὐδένα δύνανται νὰ παραλάβωσιν ἐπιβάτην ἐν τῇ τοιαύτῃ ἀκτοπλοΐᾳ, διότι εὑρισκόμενον τὸ ἀτμόπλοιον εἰς λιμένα ἐπαρχιακόν, πρέπει πρῶτον ν’ ἀποστείλῃ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν τὸ τιμολόγιόν του καὶ κατόπιν νὰ παραλάβῃ ἐπιβάτας πρὸς μεταφορὰν ἀπὸ λιμένος εἰς λιμένα τοῦ Κράτους· δέον προσέτι νὰ ἔχῃ κατὰ τὸν λιμένα ἐκεῖνον καὶ πρακτορεῖον. Εἶναι τὸ αὐτὸ ὡς νὰ εἴπωμεν, ὅτι μόνον εἰς ἐκεῖνα τὰ πλοῖα ἐπιτρέπεται νὰ παραλαμβάνωσιν ἐπιβάτας πρὸς μεταφορὰν ἀπὸ λιμένος εἰς λιμένα, τὰ ὁποῖα ποιοῦνται συστηματικὴν ἀκτοπλοΐαν ἐντὸς τοῦ Κράτους καὶ ἔχουσι διαγεγραμμένα τὰ σημεῖα τῶν προσεγγίσεων. Εἶναι ἀπαγόρευσις τιθεμένη κατὰ πάσης ἀκτοπλοΐας τῶν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ καταπλεόντων ἀτμοπλοίων ὑπὸ ἑλληνικὴν σημαίαν...

§192ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχουσιν ἀτμόπλοια τοιαῦτα;

§193ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Βεβαίως θὰ ὑπάρξωσι, διότι θὰ ἀναπτυχθῇ ἡ ἀτμοπλοϊκὴ συγκοινωνία καὶ μεθ’ ὅλα τὰ ἐμπόδια, τὰ ὁποῖα φέρετε διὰ τοῦ νομοσχεδίου· ἡμᾶς ὅμως ἐνδιαφέρει νὰ ἀναπτυχθῇ ταχύτερον. Προτείνω ἄρα τὴν ἀπάλειψιν τῶν ἄρθρων 3 καὶ 4. Τὸ ἄρθρον 3 ἀπαιτεῖ τιμολόγιον, τὸ δ’ ἄρθρον 4 ἐπιβάλλει ὑποχρέωσιν ἔτι βαρυτέραν, δηλ. δὲν ἐπιτρέπει τὴν παραλαβὴν ἐπιβατῶν εἰς ἀτμόπλοια, ἐὰν μὴ ἔχωσι πρακτορεῖα εἰς τοὺς λιμένας τῶν προσεγγίσεων· καὶ ἐπειδὴ οὐδὲν ἀτμόπλοιον θὰ ἔχῃ πρακτορεῖα, διὰ νὰ ἐκδίδῃ εἰσιτήρια, ἐκτὸς ἐκείνων, τὰ ὁποῖα μετέρχονται συστηματικῶς τὴν ἀκτοπλοΐαν, εἰς πᾶν ἄλλο ἀτμόπλοιον θὰ ἀπαγορεύηται ἡ ἀκτοπλοΐα, ἤτοι ἡ μεταφορὰ ἐπιβατῶν καὶ ἐμπορευμάτων ἀπὸ λιμένος εἰς λιμένα τοῦ Κράτους.

§194ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔχει δίκαιον, νομίζω, ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Μεσολογγίου, προτείνων τὴν ἀπάλειψιν τοῦ ἄρθρου. Πρόκειται περὶ ἀτμοπλοίων, τὰ ὁποῖα θὰ ἐκτελῶσι τακτικοὺς πλόας ἐντὸς τῆς ἑλληνικῆς χώρας· καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποτεθῇ, ὅτι θὰ εὑρεθῇ ἀτμόπλοιόν τι κατὰ τύχην ὡς ἐξ οὐρανοῦ πεσὸν εἰς ἕνα λιμένα, διὰ νὰ παραλάβῃ ἐπιβάτας ἐξ αὐτοῦ τοῦ λιμένος καὶ τοὺς μεταφέρῃ εἰς ἄλλον. Πρόκειται, κύριοι, περὶ ἀτμοπλοίων, τὰ ὁποῖα θὰ ἐκτελῶσι τακτικῶς τὴν συγκοινωνίαν ἐν τῇ ἐπικρατείᾳ ἡμῶν, καὶ ἐὰν δὲν ἦναι ῥητὴ ἡ ἐξήγησις ἐν τῷ νόμῳ, βεβαίως καὶ ἡ ἔννοια καὶ τὸ γράμμα καὶ τὸ πνεῦμα αὐτοῦ τοιοῦτον εἶναι. Διότι πῶς θὰ ἦναι δυνατὸν νὰ εὑρεθῇ ἀτμόπλοιον εἰς ἕνα λιμένα, τὸ ὁποῖον νὰ θελήσῃ νὰ παραλάβῃ ἐπιβάτας, καὶ δὲν θὰ ἠμπορέσῃ νὰ πράξῃ τοῦτο, διότι δὲν θὰ ἔχῃ ὑποβεβλημένον τὸ τιμολόγιόν του; Τὰ τοιαῦτα δὲν δύνανται νὰ συμβῶσιν, ἀλλὰ μόνον λέγονται. Ἔχομεν ὑπ’ ὄψιν μας δύο ἑταιρίας νέας, τὴν τοῦ κ. Γουδῆ καὶ τὴν τοῦ κ. Γιαλούση, αἵτινες πρὸ πάντων ἔδωκαν ἀφορμὴν εἰς ὅλην αὐτὴν τὴν συζήτησιν, διότι, ἂν δὲν ὑπῆρχον αἱ ἑταιρίαι αὗται, δὲν θὰ ἐδίδετο ἀφορμὴ, ἥτις ἐδόθη ἐκ τοῦ συναγωνισμοῦ αὐτῶν πρὸς τὴν Ἀτμοπλοϊκὴν ἑταιρίαν· βεβαίως οὐδὲ λόγος ἤθελε γείνει περὶ συναγωνισμοῦ κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς συμβάσεως. Ἀλλ’ ἐπειδὴ εἶναι ἐνδεχόμενον, πλὴν τῶν ἑταιριῶν τούτων, νὰ παρουσιασθῇ καὶ ἄλλο ἀτμόπλοιον, τὸ ὁποῖον νὰ θελήσῃ νὰ ἐκτελέσῃ ἀκτοπλοΐαν, ἐλάβομεν ὡς μέτρον γενικὸν τὰς διατάξεις τὰς ἀναγραφομένας εἰς τὰ ἄρθρα 3 καὶ 4 τοῦ νομοσχεδίου, ὑποθέτοντες πάντοτε καὶ ἐννοοῦντες, ὅτι πρόκειται περὶ ἀτμοπλοίων, τὰ ὁποῖα τακτικῶς θὰ ἐκτελῶσι τὴν ἀκτοπλοΐαν, καὶ οὐχὶ περὶ ἑνός, τὸ ὁποῖον τυχαίως θὰ διέλθῃ λ. χ. ἀπὸ τὰς Καλάμας διευθυνόμενον πρὸς τὴν Σύρον. Πρόκειται ῥητῶς περὶ τοιούτων ἀτμοπλοίων, καὶ δὲν πρέπει νὰ δοθῇ ἀφορμὴ εἰς παρερμηνείαν καὶ κακὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου. Εἴπομεν δὲ τὸν λόγον, καὶ εἶναι περιττὸν ἴσως νὰ ἐπαναλάβωμεν αὐτὸν, διατί τίθεται ἐν τῷ νόμῳ ἡ διάταξις αὕτη· τίθεται πρὸς τὸ συμφέρον αὐτῶν τῶν ἄλλων ἑταιριῶν ἢ ἀτμοπλοίων, ἐκτελούντων ἀκτοπλοΐαν. Καθ’ ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὴν ἀπάλειψιν τοῦ 4 ἄρθρου ὡς πρὸς τὴν σύστασιν καὶ διατήρησιν πρακτορείων, κρίνω ἐπίσης περιττὸν νὰ ἐπαναλάβω ὅσα εἶπον καὶ χθές. Ἡ ὕπαρξις αὐτῶν εἶναι ἀνάγκη στοιχειώδης, ἀπαραίτητος· παρελάβομεν δὲ τὴν διάταξιν ταύτην ἀπὸ τὰς συνομολογηθείσας συμβάσεις, τῆς παρελθούσης ἐποχῆς, μετὰ τῆς ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας, καὶ ἀπὸ τὰς συμβάσεις τὰς συνομολογηθείσας, ὡς εἶπον, μετὰ τῶν κυρίων Γιαλούση καὶ Γουδῆ, οἵτινες προθύμως ὑπεβλήθησαν εἰς τὴν ὑποχρέωσιν ταύτην, ἀναγνωρίσαντες τὴν ἀνάγκην τῆς διατηρήσεως πρακτορείων πρὸς τὴν κανονικὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἐργασιῶν. Ἀλλ’ εἶπον καὶ χθὲς καὶ ἐπαναλαμβάνω καὶ σήμερον, ὅτι καὶ ἡ ἐπικράτεια ἔχει συμφέρον εἰς τὴν διατήρησιν τῆς περὶ πρακτορείων διατάξεως, διότι δικαιοῦται νὰ εἰσπράξῃ τὰ ἐπὶ τῶν εἰσιτηρίων τέλη χαρτοσήμου κατὰ τὸν νόμον, τὰ ὁποῖα ἄλλως δὲν θὰ εἰσπράξῃ, ἐὰν ἐντὸς τοῦ ἀτμοπλοίου πληρώνωνται οἱ ναῦλοι, διότι οὐδέποτε ἐξεδόθησαν, οὔτε θὰ ἐκδοθῶσι τοιαῦτα εἰσιτήρια καὶ εἰς τὸ μέλλον ἐντὸς τῶν ἀτμοπλοίων.

§195ΦΩΤΗΛΑΣ. Εἶναι τόσον ἄπειρος ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὥστε ἀγνοεῖ τί γίνεται εἰς ὅλους τοὺς λιμένας τῆς Ἑλλάδος. Ἐγὼ λέγω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι καὶ ἐν Πάτραις καὶ ἐν Αἰγίῳ καὶ ἐν Πύργῳ ἔρχονται ἐμπορικὰ ἀτμόπλοια, τὰ ὁποῖα παραλαμβάνουν καὶ ἐπιβάτας· ὥστε δὲν εἶχε δίκαιον νὰ εἴπῃ, ὅτι δὲν ὑπάρχουν ἀτμόπλοια. Τώρα αὐτὰ διὰ τῆς διατάξεως αὐτῆς ἐμποδίζονται νὰ παραλάβωσιν ἐπιβάτας.

§196ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ξένα;

§197ΦΩΤΗΛΑΣ. Διαφόρων ἑταιριῶν ἀτμόπλοια· δὲν ἔχω ἀνάγκην νὰ ὀνομάσω τί εἶναι. Ἤδη διὰ τῆς διατάξεως αὐτῆς, ἡ ὁποία ὑπάρχει εἰς τὸ νομοσχέδιον, ἀπαγορεύεται νὰ δεχθῶσιν ἐπιβάτας.

§198ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὄχι μόνον τοὺς ἐπιβάτας, ἀλλὰ καὶ τὰ ἐμπορεύματα.

§199ΦΩΤΗΛΑΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶπεν, ὅτι ὑπάρχει σκοπὸς μέγιστος, ὁ τῆς ἐπιβολῆς τοῦ φόρου. Ἀλλὰ μήπως ἡ Κυβέρνησις ἔχει ὑπαλλήλους εἰς τὰ πρακτορεῖα, καὶ μήπως δὲν δύναται νὰ ἐπιβάλῃ τὴν ὑποχρέωσιν ταύτην καὶ εἰς τὰ ἀτμόπλοια; Διὰ τοῦτο συμφωνῶ μὲ τὴν γνώμην τοῦ κυρίου Τρικούπη, ἀρχηγοῦ τῆς ἀντιπολιτεύσεως.

§200ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρώτην φορὰν ἀπὸ τοῦ 1789, ὅτε καθιερώθησαν τὰ δίκαια τοῦ ἀνθρώπου, ἀκούεται ἐνώπιον ἐλευθέρας Βουλῆς φωνὴ, θέλουσα νὰ ἐπιβάλῃ περιορισμὸν ἐπὶ τῆς ἐλευθερίας τῆς ἐργασίας καὶ τοῦ ἐμπορίου. Ἡ πρότασις τοῦ Ὑπουργείου εἶναι καθ’ ὁλοκληρίαν καταστρεπτικὴ τῆς ἐλευθερίας τῆς ἐργασίας καὶ τοῦ ἐμπορίου, εἰς ἣν ἐπιβάλλεται περιορισμὸς ἄνευ ὑπάρξεως ἀνωτέρου συμφέροντος τῆς Πολιτείας· ὅτι δὲ τοιοῦτο συμφέρον οὐδὲν ὑπάρχει, ἀποδεικνύει αὐτὴ ἡ σύμβασις, ἐν ᾗ δὲν ἐπιβάλλεται ὑποχρέωσις πρὸς περιορισμὸν τῆς ἐλευθερίας τοῦ κανονισμοῦ τῶν ναύλων τῶν ἄλλων ἀτμοπλοίων. Τοιαύτην πρότασιν δὲν πρέπει νὰ δεχθῇ ἡ Βουλή.

§201Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κ. Πρόεδρε, ἠκούσθη μία φωνὴ πρὸ ὀλίγου, ὅταν ὡμίλει ὁ κ. Φωτήλας, καὶ τοῦ ἐζητήθη ὁ λόγος ἐὰν ἦναι ἐντόπια τὰ ἀτμόπλοια ἢ ξένα, διὰ νὰ εἴπῃ· ὅτι εἶναι ξένα, καὶ ἑπομένως τὸ ἐπιχείρημά του νὰ πέσῃ, καὶ ἀποκρίνομαι εἰς τὴν φωνὴν ἐκείνην, εἶναι ξένα. Καὶ ὅταν εἰς ξένα ἀτμόπλοια ἐπιτρέπετε αὐτὴν τὴν ἐλευθερίαν, διατί δεσμεύετε τὰ ἐντόπια; διατί ἐμποδίζετε αὐτὰ νὰ παραλαμβάνωσιν ἐπιβάτας; Ἀλλὰ δὲν εἶναι καιρὸς, κ. Πρόεδρε, νὰ τὸ ἐπαναλάβω καὶ ἐκ τρίτου, καὶ ἐκ τετάρτου, καὶ εἰκοσάκις, ὅτι καὶ ἐὰν λάβῃ ἀπόφασιν ὁ Ὑπουργὸς νὰ τροπολογήσῃ τὸ νομοσχέδιον, δὲν δύναται νὰ τὸ κάμῃ ἄνευ τῆς συναινέσεως τῆς ἑταιρίας. Πρέπει λοιπὸν αἱ τροπολογίαι τοῦ ὑπουργοῦ νὰ ἐγκρίνωνται πρῶτον ἀπὸ τὴν ἑταιρίαν καὶ ἔπειτα νὰ ὑποβάλλωνται. Ἐπειδὴ δὲ ἔτυχε νὰ ὁμιλήσω, θὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν ἔντιμον προαγορεύσαντα κ. Δούμαν, ὁ ὁποῖος πολλὰ μᾶς εἶπε πρὸ ὀλίγου περὶ τῶν προόδων τῆς ἑταιρίας καὶ περὶ τῆς καταστάσεως αὐτῆς. Καὶ ὅταν ὁ κύριος Καλλιγᾶς ἢ ὁ κ. Φωτήλας τὸν ἠρώτησαν, ἀφοῦ τὸ ὀνομαστικὸν κεφάλαιον τῆς ἑταιρίας ηὔξησε τοσοῦτον, διατί αἱ μετοχαί της εἶναι ὑποτιμημέναι; διότι, λέγει, ὅταν χάσῃ τὴν πίστιν ἓν κατάστημα, αὐτὸ θὰ συμβῇ. Θὰ δώσω ἐγὼ τὸν λόγον. Ἡ ἑταιρία λειτουργεῖ ἀπὸ τοῦ 1856, καὶ ἐν τούτοις ἡ ἑταιρία καθ’ ὅλον αὐτὸ τὸ διάστημα εἶπεν, ὅτι ὑπέστη ζημίας· ἀφ’ ὅτου ὅμως παρουσιάσθησαν αἱ ἑταιρίαι τοῦ Γιαλούση καὶ τοῦ Γουδῆ, ἀπὸ τότε, ἂν καὶ ἠλάττωσε τοὺς ναύλους, λέγει, ὅτι κερδίζει. Καὶ πῶς ἐξηγεῖτε αὐτὸ, κ. Δούμα; Ἡ συγκοινωνία δὲν δύναται ν’ αὐξήσῃ ἐντὸς ἑνὸς ἔτους καὶ νὰ προοδεύσῃ τόσον πολύ· βεβαίως κατ’ ἔτος προοδεύει, ἀλλὰ ὄχι καὶ τόσον καταπληκτικῶς. Αὐτοῦ ἂς ἀναζητήσῃ ὁ κ. Δούμας τὸν λόγον, διατί εἶναι ὑποτετιμημέναι αἱ μετοχαί, καὶ ὄχι εἰς τοὺς λόγους, εἰς οὓς ἠθέλησε νὰ στηρίξῃ τοῦτο.

§202ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριοι, ἐπιθυμῶ νὰ ἐννοήσητε, ὅτι ἡ τιμὴ τῶν μετοχῶν δὲν ἐξαρτᾶται μόνον ἀπὸ τὸ ποσὸν τῆς περιουσίας, ἀλλὰ μᾶλλον ἀπὸ τὰ κέρδη. Ὑποθέσατε, ὅτι ἔχετε ἐπιχείρησιν μὲ πολλῶν ἑκατομμυρίων περιουσίαν, κακὴν ὅμως καὶ ἀτυχῆ ἐργασίαν· νομίζετε, ὅτι, ἐπειδὴ ἡ ἐπιχείρησις ἔχει ἑκατομμύρια περιουσίαν, καὶ αἱ μετοχαί της θὰ ἔχουν ἀξίαν, ἐὰν δὲν παρουσιάζῃ κέρδη; πλανᾶσθε, κύριοι. Ἀπόδειξις αὐτὴ ἡ ἀτμοπλοϊκὴ ἑταιρία, ἥτις ὑπέστη τὴν τύχην, εἰς τὴν ὁποίαν ὑπέκυψαν ὅλαι αἱ ἑταιρίαι κατ’ ἀρχάς. Ἡ ἑταιρία μέχρι, ἐποχῆς τινος ἐζημιοῦτο, δὲν ἐκέρδιζε, δὲν ἔδιδε περίσσευμα· οὐδεὶς δὲ δίδει τὰ χρήματά του εἰς ἐπιχείρησιν, ἥτις φέρει ζημίαν. Ἀλλὰ διατί, λέγουν, τελευταῖον τὰ κέρδη ηὔξησαν; διότι αἱ μηχαναὶ ἐβελτιώθησαν.

§203Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἀπὸ πότε;

§204ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν ἠξεύρω. Ἠξεύρω, κύριοι, ἤδη, ὅτι αἱ μηχαναὶ ἐξοδεύουσι τὸ ἥμισυ τῶν ἀνθράκων· κατὰ συνέπειαν τὸ κέρδος εἶναι περισσότερον. Ἰδοὺ ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ἤδη ἡ ἑταιρία ἔχει κέρδη καὶ ἠμπορεῖ νὰ ἐργασθῇ περισσότερον. Κύριοι, τὰ ζητήματα δὲν λύονται εἰμὴ δι’ ἐξετάσεως τῶν πραγμάτων. Τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον θέλουν νὰ σᾶς εἰσάξωσι, τῆς ἀπολύτου ἐλευθερίας εἶναι καταστροφὴ ἄντικρυς τοῦ συναγωνισμοῦ καὶ ἰδίως τῆς ἑλληνικῆς μικρᾶς ἀτμοπλοΐας. Ὑποθέσατε, ὅτι ἕκαστον πλοῖον παρουσιαζόμενον ἐπιβάλλει ναύλους κατὰ τὸ δοκοῦν· τότε ποία ἑταιρία σπουδαία καὶ ὑπόχρεως νὰ διατηρῇ τακτικῶς καὶ ἀδιακόπως τὴν συγκοινωνίαν, δύναται νὰ κανονίσῃ τιμολόγιον καὶ νὰ ἀνθέξῃ, ἐὰν μάλιστα τὰ πλοῖα, τὰ ὁποῖα ἐνεργοῦσιν ἐλευθέρως σκοπεύουσι νὰ........ Τί συνέβη πρὸ πέντε μηνῶν τὸ γνωρίζετε· εἶχον ἀπόλυτον ἐλευθερίαν νὰ προσδιορίζωσι τοὺς ναύλους, καὶ ὠφελήθη ἡ συγκοινωνία ὠφέλειαν διαρκῆ καὶ σπουδαίαν, ὠφελήθησαν οἱ συναγωνιζόμενοι.

§205ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Τί κακὸν συνέβη, ἐξηγήσατέ το. (Θόρυβος.)

§206ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐὰν ἐξηκολούθει αὐτὴ ἡ κατάστασις, αἱ 100 χιλ. δραχ. τὰς ὁποίας ἐδώκατε εἰς μίαν ἑταιρίαν, θ’ ἀπολεσθῶσιν ἀφεύκτως, καὶ θέλετε χάσει καὶ ἄλλας, ἐὰν ἀφεθῇ ἀπόλυτος ὁ συναγωνισμὸς, μεταξὺ προστατευομένων μάλιστα καὶ μή.

§207ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Εἴπατε, ὅτι συνέβησαν κακά· τόσον ὀλίγα κακὰ συνέβησαν, ὥστε ἐδόθησαν καὶ 100 χιλ. δραχ.

§208ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐλάβατε δύο ἀτμόπλοια ὡς ἐγγύησιν, καὶ ἐδώκατε 100 χιλ. δραχ., διὰ νὰ λάβητε κατόπιν περιουσίαν ὁλόκληρον. Κύριοι, ἐρωτήσατε τοὺς κυρίους τῶν συναγωνισθέντων πλοίων, καὶ θέλετε μάθει, ἐὰν αὐτὴ ἡ κατάστασις τοὺς ἤρεσεν. Ἐγὼ ἤκουσα ἄπειρα παράπονα, ὄχι μόνον ἀπὸ τὴν ἑταιρίαν, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τὰ ἰδιωτικὰ πλοῖα, παραπονούμενα, ὅτι, ἐὰν ἐξακολουθήσῃ τοιοῦτος συναγωνισμός, θὰ καταστραφῶσιν. Διὰ τοῦτο θέλομεν νὰ θέσωμεν ἕνα περιορισμόν, ἵνα προφυλαχθῶμεν ἀπὸ τὸ ἀπόλυτον, τὸ ὁποῖον ἔχει κάκιστα ἀποτελέσματα εἰς τὴν ναυτιλίαν. Κύριοι, ἐλπίζω αὔριον, ἐὰν ἐπανέλθῃ τὸ ζήτημα, καὶ ἠξεύρω, ὅτι θὰ ἐπανέλθῃ, νὰ ἐξηγήσω τίνι τρόπῳ ἠμπορεῖ νὰ γείνῃ ἀτμοπλοϊκὴ ἑταιρία καλλιτέρα, μεγαλειτέρα καὶ πιθανοτέρα ἀπὸ τὰ ὑπάρχοντα μᾶλλον· ἀλλὰ σήμερον δὲν ἐξακολουθῶ. Παρακαλῶ, λοιπὸν νὰ ἀποῤῥίψητε τὰς τροπολογίας, αἱ ὁποῖαι δὲν θὰ ἔχωσι καλὸν ἀποτέλεσμα, ἀλλὰ μᾶλλον κακὸν καὶ ὀλέθριον.

§209Δ. ΣΤΑΪΚΟΣ. Εἶμαι ὑπὲρ τοῦ 3 ἄρθρου, δι’ οὓς λόγους ἐξέθηκεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως· ἀλλὰ παρακαλῶ, εἰς τὴν διάταξιν «οὐδὲν ἀτμόπλοιον χωρητικότητος 300 τοὐλάχιστον τόνων κτλ.» νὰ προστεθῇ «ἐκ τῶν ἐνεργούντων ἀκτοπλοΐαν.» Διότι ἐκτὸς τῶν ἀτμοπλοίων τῆς ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας καὶ τῶν κ. κ. Γιαλούση καὶ Γουδῆ, ὑπάρχουσι καὶ ἄλλα ἀτμόπλοια, τιμῶντα καὶ τὴν ναυτιλίαν καὶ τὴν σημαίαν μας· τοιαῦτα δὲ ἡ ἐπαρχία, τὴν ὁποίαν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀντιπροσωπεύω, ἔχει ἐν τῷ λιμένι της 18 ἐγγεγραμμένα.

§210ΛΕΩΝΙΔΑΣ. Αὐτὰ εἶναι ἐμπορικά.

§211Δ. ΣΤΑΪΚΟΣ. Τὰ ἀτμόπλοια αὐτὰ δὲν ἐνεργοῦν ἀκτοπλοΐαν, ἐμπορεύονται ἐξωτερικῶς· ἀλλὰ συμβαίνει πολλάκις νὰ προσεγγίσωσιν εἰς ἕνα λιμένα, ἐὰν δὲ τὸ ἄρθρον ἐπιψηφισθῇ ὡς ἔχει, δὲν θὰ ἔχωσι δικαίωμα νὰ παραλάβωσιν οὔτε ἕνα ἐπιβάτην.

§212ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Τὸ δέχομαι αὐτό. Ἀλλὰ πᾶν ἀτμόπλοιον, τὸ ὁποῖον μεταβαίνει ἀπὸ λιμένος εἰς λιμένα, ἐνεργεῖ τότε ἀκτοπλοΐαν.

§213Δ. ΣΤΑΪΚΟΣ. Πῶς ἐνεργεῖ ἀκτοπλοΐαν τὸ ταξειδεῦον εἰς τὸν Ὠκεανὸν ἀτμόπλοιον, ἐὰν συνέπεσε νὰ προσεγγίσῃ που, εἰς Καλάμας παραδείγματος χάριν; Αὐτὴν τὴν παράκλησιν λοιπὸν ἔχω πρὸς τὸν κύριον ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν.

§214ΤΙΝΕΣ. Νὰ τεθῇ «τακτικὴν ἀκτοπλοΐαν.»

§215ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ αὐτὸ ἐὰν προστεθῇ, τὸ ζήτημα δὲν λύεται· λέγουν οἱ κύριοι «τακτικὴν ἀκτοπλοΐαν,» ἀλλὰ τὸ μέτρον τῆς ἐκτιμήσεως αὐτῆς ποῖος θὰ τὸ κρίνῃ; Τακτικὴ ἀκτοπλοΐα εἶναι καὶ καθ’ ἑβδομάδα, καὶ κατὰ μῆνα, καὶ κατὰ τριμηνίαν. Ἡμεῖς ἐννοοῦμεν ἀτμόπλοια ἐνεργοῦντα τῷ ὄντι τοιαύτην ἀκτοπλοΐαν τακτικῶς, ὅπως π. χ. ἐκτελεῖ αὐτὴν ἡ ἑλληνικὴ ἀτμοπλοΐα, ἡ ἑταιρία τοῦ κυρίου Γιαλούση, ἢ τοῦ κ. Γουδῆ κλπ. Ὅταν δὲ τοιαύτην ἔννοιαν ἀποδώσωμεν εἰς τὸν νόμον, καὶ ὅταν μάλιστα, ὡς ἐκ περισσοῦ, δίδωνται καὶ αἱ ἐξηγήσεις αὗται δημοσίᾳ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν καὶ σημειωθῶσι καὶ εἰς τὰ ἐπίσημα πρακτικὰ τῆς Βουλῆς, βεβαίως ὁ νόμος θὰ ἑρμηνευθῇ οὕτω πως. Ἀλλὰ, κύριοι, εἶναι περίεργον, ὅτι, ἐνῷ αἱ διατάξεις αὗται ἐτέθησαν ἐν τῷ νόμῳ κατὰ τῆς Ἑλληνικῆς ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας καὶ ὑπὲρ τῶν ἄλλων ἑταιριῶν, προκαλεῖται τοιαύτη συζήτησις. Λοιπὸν ἐὰν ἦτο δυνατὸν νὰ συνεννοηθῶμεν, ὅπως μείνωσι τὰ πράγματα ἐκτὸς παντὸς περιορισμοῦ ὡς πρὸς τὸν συναγωνισμὸν, ἴσως ἦτο τὸ ζήτημα λελυμένον.

§216ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Αὐτὸ θέλομεν.

§217ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλὰ διαμαρτύρονται ἄλλαι ἑταιρίαι, ὅτι καταπιέζονται καὶ ἀδικοῦνται ἀπὸ τὴν ἀτμοπλοϊκὴν ἑταιρίαν.

§218Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Διαμαρτυρόμεθα ἡμεῖς.

§219ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἑταιρία ἠναγκάσθη νὰ ὑποκύψῃ· καὶ ἐν τούτοις κατὰ τὴν συζήτησιν συμβαίνει αὐτὸ, τὸ ὁποῖον εἶπον, ὡς νὰ νομοθετῶνται αἱ διατάξεις αὗται ὑπὲρ τῆς ἑταιρίας, ἐνῷ εἶναι κατ’ αὐτῆς. Δὲν ἠδυνάμεθα ν’ ἀφήσωμεν τὸ πρᾶγμα ἄνευ περιορισμοῦ, διότι πρέπει νὰ προστατεύσωμεν καὶ τὰ ἄλλα ἀτμόπλοια· ἀλλὰ διὰ νὰ τεθῶσιν οἱ περιορισμοί, ἔπρεπε νὰ κανονισθῶσι τὰ πράγματα ὡς ἐκανονίσθησαν διὰ τοῦ νομοσχεδίου· κυρίως ὅμως αἱ ποιναὶ ἀποβλέπουσι τὴν ἀτμοπλοϊκὴν ἑταιρίαν. Δὲν ἠδυνάμεθα δὲ ἀφ’ ἑτέρου καὶ ν’ ἀφήσωμεν ἀπέναντι αὐτῆς πᾶσαν ἐλευθερίαν εἰς τὰς ἄλλας μικρὰς ἑταιρίας ἢ εἰς τὰ μεμονωμένα ἀτμόπλοια, διότι τότε ἦτο βεβαία ἡ καταστροφὴ τῆς ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας, καὶ ἐπὶ τῇ ὑποθέσει, ὅτι αὕτη ἤθελε νὰ συμβληθῇ μεθ’ ἡμῶν ὑπὸ τοιούτους ὅρους. Διὰ τοῦτο λοιπὸν λαμβάνονται τὰ μέτρα αὐτά, ὡς μέτρα ἀσφαλίζοντα τὸν συναγωνισμὸν κατὰ τῆς ἀτμοπλυϊκῆς ἑταιρίας, ἴσως δὲ καὶ κατ’ ἄλλης τοιαύτης μεγαλειτέρας, ἥτις δυνατὸν νὰ σχηματισθῇ κατὰ τὰς ἰδέας τῶν προαγορευσάντων.

§220Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὁ ἰσχυρισμὸς τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὅτι θέτει φραγμὸν εἰς τὴν κατάχρησιν, εἶναι ἐντελῶς σαθρὸς, διότι ἕκαστος ἰδιοκτήτης ἀτμοπλοίου δὲν ἔχει ἄλλο καθῆκον ἢ ν’ ἀναφέρῃ εἰς τὴν κυβέρνησιν, ὅτι ταξειδεύει, κατατιθεμένου δὲ τοῦ τιμολογίου, ἀφίνεται ἐλεύθερος. Ὁ ὅρος αὐτὸς ἐτέθη μόνον, διὰ νὰ προστατεύσῃ τὴν Ἑλληνικὴν ἀτμοπλοϊκὴν ἑταιρίαν, διότι ἐγὼ δὲν βλέπω καμμίαν διάταξιν, δίδουσαν δικαίωμα εἰς τὴν κυβέρνησιν νὰ θέτῃ ἐλάσσονα ὅρον εἰς τὸν ναῦλον· ἐθέσατε μόνον φραγμὸν εἰς τὸ νὰ μὴ κινῆται ἐλευθέρως ἡ ἀτμοκίνητος ναυτιλία τῆς Ἑλλάδος, καὶ ὅσον καὶ ἂν εἴπητε, ὅτι τοὺς φραγμοὺς αὐτοὺς ἐθέσατε ὑπὲρ τῶν ἄλλων ἑταιριῶν, ἕκαστος δύναται νὰ ἐννοήσῃ τὸν λόγον.

§221Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἀντιλέγω εἰς τὸν προαγορεύσαντα, ὅτι τὸ ζήτημα δὲν τὸ ἐμελέτησε καλῶς. Ὅλαι αὐταὶ αἱ διατάξεις εἶναι μόνον ὑπὲρ τῶν ἄλλων ἑταιριῶν· διὰ τοῦτο εἶμαι ἐντελῶς σύμφωνος μὲ τὸ νομοσχέδιον τοῦ κυρίου ὑπουργοῦ.

§222Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἐκάμαμεν τόσην συζήτησιν, ὅπως ἀποφύγωμεν τὴν τελωνιακὴν ἀτέλειαν. Ἐνῷ δὲ προσεθέσαμεν 10,000 δραχμῶν, ἀφήσαμεν ἀτέλειαν· διότι ποῖος θὰ κανονίσῃ τὴν ναυπηγήσιμον ὕλην εἰς τὰ τελωνεῖα;

§223ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπιφυλαχθῆτε εἰς τὴν β. συζήτησιν, διότι ἤδη ἔχομεν τὸ ἄρθρον 3.

§224ΙΕΡΟΜΝΗΜΩΝ. Κατὰ τὸ ὑπὸ συζήτησιν ἄρθρον, οὐδὲν ἀτμόπλοιον δύναται νὰ μεταβάλλῃ τὸ τιμολόγιόν του, ἐὰν προηγουμένως δὲν τὸ ὑποβάλῃ εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἀλλὰ ποία εἶναι ἡ ἐργασία, τὴν ὁποίαν τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν θὰ κάμῃ ἐπὶ τοῦ τιμολογίου; καὶ πῶς ἐξασφαλίζονται τὰ συμφέροντα τῆς κοινωνίας διὰ τῆς ἁπλῆς ὑποβολῆς; Ἡ ἑταιρία κερδοσκοπεῖ ἐπὶ τῶν ἀγόνων γραμμῶν, καὶ ἐνῷ διὰ 100 μίλια γραμμῆς, θεωρουμένης ὡς μὴ ἀγόνου, θέτει 10 δραχμὰς ναῦλον, διὰ 40 μίλια γραμμῆς, τὴν ὁποίαν θεωρεῖ ἄγονον, θέτει ἐπίσης 10 δραχμάς. Πρὸς αὐτὸν τὸν σκοπὸν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ὑπέβαλον τροπολογίαν, ζητήσας νὰ προστεθῶσι μετὰ τὰς λέξεις «Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν» αἱ ἑπόμεναι: «τὸ ὁποῖον νὰ κανονίζῃ τοὺς ναύλους κατὰ τὸ μέτρον τῆς ἀποστάσεως». Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, ἐὰν σκοπεύῃ νὰ λάβῃ πρόνοιαν ἐπ’ αὐτῆς τῆς περιστάσεως.

§225ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, ἐπειδὴ τὸ ζήτημα εἶναι τοιοῦτον, ὁποῖον ἐχαρακτηρίσθη, καλὸν εἶναι νὰ μὴ μένῃ καμμία παρατήρησις ἀνεξέλεγκτος. Καὶ πρῶτον θέλω εἴπει ὀλίγας λέξεις εἰς ἀπάντησιν τοῦ ἐντίμου βουλευτοῦ Καλαβρύτων κ. Α. Πετιμεζᾶ. Ὁ κ. Πετιμεζᾶς διαμαρτύρεται κατὰ τῆς ὑποβολῆς τοῦ τιμολογίου πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ἐκ μέρους τῶν ἄλλων ἑταιριῶν, καὶ διαμαρτύρεται κατὰ τοῦ περιορισμοῦ εἰς τὸν προσδιορισμὸν τοῦ ναύλου, ἐνῷ τοιαύτη διάταξις ἐν τῷ νομοσχεδίῳ δὲν ἐμπεριέχεται. Εἶναι ἐλευθέρα πᾶσα ἑταιρία νὰ κανονίζῃ τοὺς ναύλους της ὅπως θέλει, ἀρκεῖ νὰ ὑποβάλλῃ ἁπλῶς τὸ τιμολόγιόν της εἰς τὴν Κυβέρνησιν, διὰ νὰ μανθάνῃ ἐκ τούτου ἡ ἀτμοπλοϊκὴ ἑταιρία τοὺς ναύλους, ὅπως μὴ δύναται νὰ καταβιβάζῃ τοὺς ἰδικούς της κατωτέρω τῶν ναύλων τῶν ἄλλων ἑταιριῶν. Ἡ διάταξις λοιπὸν αὕτη πάλιν ἀφορᾷ τὰ συμφέροντα τῶν ἄλλων ἑταιριῶν καὶ θέτει περιορισμοὺς εἰς τὴν ἐλευθέραν ἐνέργειαν τῆς ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας. Εἰς τὴν παρατήρησιν τοῦ κ. βουλευτοῦ Κέας ἀπαντῶ, ὅτι ἐν τῇ συμβάσει ὑπάρχει διάταξις, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ ἀτμοπλοϊκὴ ἑταιρία θὰ συντάξῃ τὸ τιμολόγιόν της καὶ θὰ τὸ ὑποβάλῃ ὑπὸ τὴν ἔγκρισιν τοῦ ὑπουργείου τῶν ἐσωτερικῶν· ὡς ἀνώτατος δὲ ὅρος τῶν ναύλων τίθεται τὸ ἰσχῦον ἀπὸ τοῦ 1863 τιμολόγιον. Ἀνώτερον τοῦ ποσοῦ τούτου δὲν δύναται νὰ κανονισθῇ ὡς ναῦλος, ἀλλὰ κατώτερον δύναται· ἑπομένως ἡ κυβέρνησις ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐπιφέρῃ παρατηρήσεις περὶ μεταβολῆς τῶν ναύλων, νὰ εἴπῃ π. χ. ὅτι ὁ ναῦλος μεταξὺ Κέας καὶ Σύρου εἶναι ὑπερβολικός, ὅπως κανονίζωνται οἱ ναῦλοι συμφώνως μὲ τὰ συμφέροντα ἑκάστου τόπου, καὶ ἀναλόγως τῆς ἀποστάσεως καὶ τῶν ἄλλων εὐκολιῶν ἢ δυσκολιῶν τοῦ πλοῦ. Πρὸς τὸν σκοπὸν δὲ τοῦτον ἐπεφυλάχθη εἰς τὴν κυβέρνησιν ἡ ἔγκρισις τοῦ τιμολογίου, προσδιωρίσθη δὲ μόνον ὁ ἀνώτατος ὅρος.

§226ΙΕΡΟΜΝΗΜΩΝ. Εἰς τὰς νήσους δὲν γίνεται συναγωνισμός, διότι δὲν προσεγγίζουσιν ἄλλαι ἑταιρίαι.

§227ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τρικούπης ἐπρότεινε τὴν ἀπάλειψιν τοῦ 3 ἄρθρου.

§228ΠΟΛΛΟΙ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως. Γίνεται ἡ ψηφοφορία.

§229ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν 157· 100 κατὰ τῆς ἀπαλείψεως, 56 ὑπέρ, καὶ εἷς ἠρνήθη ψῆφον. Ὥστε ἡ Βουλὴ ἀπέῤῥιψε τὴν πρότασιν τοῦ κ. Τρικούπη διὰ ψήφων 100 κατὰ 56, ἑνὸς ἀρνηθέντος. Γίνονται δι’ ἀναστάσεως δεκτὰ τὸ 3 καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα, εἶτα δὲ καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου, ἀποῤῥιφθείσης τῆς ἀπαλείψεως τοῦ ἄρθρου 4, ἣν ἐπρότεινεν ὁ κ. Τρικούπης. Λύεται ἡ συνεδρίασις ὥρα 6¾.