1880.12.04

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 39

τῆς 4 Δεκεμβρίου 1880.

Ὥρᾳ 2¼ μ. μ.

Ἀπαρτίας γενομένης, ἀνεγνώσθησαν καὶ ἐνεκρίθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις κατὰ τῶν πρακτικῶν;

§2ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Μία διασάφησις πρέπει νὰ γείνῃ εἰς τὰ πρακτικά. Αἱ διατάξεις, ἃς ἐπεψηφίσαμεν, θὰ ἰσχύωσι καὶ διὰ τὴν ἐπιστρατείαν τοῦ ναυτικοῦ, ἥτις διετάχθη δι’ ἄλλου διατάγματος ἐπ’ ἐσχάτων ἐκδοθέντος.

§3ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὸ κυρωθὲν Διάταγμα δὲν ἀποβλέπει εἰς αὐτό.

§4ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Ἄρα χρειάζεται εἰδικὸς νόμος διὰ τὴν ἐπιστρατείαν τοῦ ναυτικοῦ.

§5ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Βεβαίως.

§6ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΤΩΝ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ. Αὐτὸ δὲν εἶναι ἀντικείμενον τῶν πρακτικῶν.

§7ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Τότε νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ ἰδιαιτέρα πρόνοια.

§8ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΤΩΝ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ. Δὲν ἔχομεν δυσκολίαν νὰ τὸ κάμωμεν. Βεβαίως καὶ τὰ τῆς ἐπιστρατείας τοῦ ναυτικοῦ ὡς καὶ τὰ τῆς ξηρᾶς θὰ διέπωνται ἀπὸ τὸ αὐτὸ σύστημα.

§9ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Τότε λοιπὸν πρέπει νὰ γείνῃ νέος νόμος.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ πρακτικὰ κυροῦνται.

§11ΣΥΝΟΔΙΝΟΣ. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω αἴτησιν τῶν θυγατέρων τοῦ μακαρίτου ὑποστρατήγου Γιαννηκώστα περὶ αὐξήσεως τῆς συντάξεώς των, συμφώνως μὲ ἀπόφασιν τῶν πρωτοδικῶν, δι’ ἧς ἐδικαιώθησαν νὰ λαμβάνωσιν 92 δραχμὰς τὸν μῆνα, ἀλλὰ κατόπιν, πιεσθεῖσαι, συνῄνεσαν νὰ λάβωσι μόνον 55. Ἐπειδὴ τὸ ποσὸν τοῦτο εἶναι ἀνεπαρκές, ζητοῦσι τὴν αὔξησιν εἰς ὅσον ποσὸν τὸ δικαστήριον ἀπεφάσισεν.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τί ἀποφασίζει ἡ Βουλή;

§13ΤΙΝΕΣ. Εἰς τὴν ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν ἐπιτροπήν.

§14ΠΟΛΛΟΙ. Εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ σταλῇ λοιπὸν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν. Ὁ βουλευτὴς Ζακύνθου κ. Νέγκας ὑποβάλλει δύο προτάσεις νόμων, ά περὶ ἀπαλλαγῆς ἐκ τῶν τελῶν τοῦ χαρτοσήμου τῶν ὁμολογιῶν τοῦ ἐνεχυροδανειστηρίου Ζακύνθου, καὶ βʹ περὶ διαιρέσεως τοῦ νομοῦ Ζακύνθου. Θὰ τυπωθῶσιν.

§16ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἵνα εὐαρεστηθῇ ν’ ἀνακοινώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τίνες αἱ ἄγονοι γραμμαὶ τῆς Ἀτμοπλοϊκῆς Ἑταιρίας, πόση ἡ δαπάνη πρὸς συντήρησιν αὐτῶν τῶν γραμμῶν, καὶ πόσαι αἱ μετοχαὶ τῆς Ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας.

§17ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΤΩΝ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ. Εἰς τὴν δευτέραν συζήτησιν θὰ ὑποβάλω τὰς ζητουμένας πληροφορίας, ἐφ’ ὅσον μοί εἶναι δυνατόν, διότι ἀγνοῶ τὸ ποσὸν τῆς δαπάνης.

§18ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Δὲν εἶναι ἄγνωστον εἰς τὸ γραφεῖον τοῦ Ὑπουργείου.

§19ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΤΩΝ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ. Ὅ,τι εἶναι δυνατόν, θὰ τὸ φέρω.

§20ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Θὰ ἔγεινεν ἕνας ὑπολογισμός.

§21ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Ἐπερωτῶ δύο ὑπουργοὺς, τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν πρῶτον, καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν δεύτερον, ἵνα πληροφορήσουν ἐὰν ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ λιμένος Κατακώλου ἢ μᾶλλον τὸ λιμενικὸν ταμεῖον, διότι ἀποτελεῖ εἰδικὸν πρόσωπον, ἐὰν ἐχρεωκόπησεν, ἢ ἐὰν ἀποτελῇ κράτος ἐν κράτει, ἤτοι κράτος ἴδιον ἐντὸς τῆς Ἑλληνικῆς πολιτείας. Ἐὰν τὸ πρῶτον, δὲν δύναμαι νὰ συμβιβάσω τὴν χρεωκοπίαν αὐτὴν μὲ ὅσας πρὸ πολλῶν ἡμερῶν ὁ Βουλευτὴς Ἠλείας κ. Αὐγερινὸς εἶπε περὶ τῆς περιουσίας αὐτοῦ ὅτι ἀνέρχεται εἰς ἕν ποσὸν ἄνω τῶν 800,000 δραχμῶν· ἐὰν τὸ δεύτερον, τότε δὲν ἐννοῶ διατί ἡ Κυβέρνησις ἐπιτρέπει εἰς τὸ λιμενικὸν ταμεῖον ν’ ἀνθίσταται εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τελεσιδίκων ἀποφάσεων, καὶ νὰ μὴ πληρώνῃ τὰ χρέη του, διότι τὸ λιμενικὸν αὐτὸ ταμεῖον ὀφείλει νὰ ὑπακούῃ εἰς τὰς διαταγὰς τῆς Κυβερνήσεως, νὰ σέβηται τὸ δεδικασμένον καὶ νὰ πληρώνῃ τὰ χρέη αὐτοῦ, καὶ ἐξηγοῦμαι. Εἷς συμπολίτης μου πρὸ 12 ἐτῶν κατεσκεύασεν ἓν κρηπίδωμα αὐτοῦ τοῦ λιμένος Κατακώλου....

§22ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΤΩΝ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ. Πῶς ὀνομάζεται;

§23ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Ἰωάννης Φιλιππίδης.

§24ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΤΩΝ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ. Ὑπάρχει δίκη ἐκκρεμής.

§25ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Ὄχι. Ἀφ’ οὗ κατεσκεύασε τὸ ἔργον, ἐπῆλθον ἔριδες μεταξὺ αὐτοῦ καὶ τῆς ἐπιτροπῆς, ὧν ἕνεκα τὸ τότε Ὑπουργεῖον ἐκήρυξε μὲν αὐτὸν ἔκπτωτον, ἀλλὰ δι’ ἀποφάσεως του εἶπεν, ὅτι ἡ ἔκπτωσις αὐτοῦ εἶναι ἄδικος καὶ ἔχει δίκαιον ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς ν’ ἀποζημιωθῇ, καὶ διετάχθησαν τότε πολλαὶ πραγματογνωμοσύναι καὶ ἐπὶ τέλους διαιτησία. Κατόπιν τῆς διαιτησίας διετάχθη ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ἐπιδιαιτησία, ἥτις ἐδικαίωσεν αὐτὸν τὸν ἄνθρωπον, ἀποφανθέντος τοῦ ἐπιδιαιτητοῦ, ὅστις ἦτον ἀνώτερος ἀξιωματικὸς τοῦ Μηχανικοῦ, καὶ ὁρίσαντος τὰ ποσὰ, τὰ ὁποῖα δικαιοῦται νὰ λάβῃ. Αὐτὴ ἡ ἐπιδιαιτηκὴ ἀπόφασις ἐκηρύχθη ἐκτελεστὴ ἀπὸ τὸν ἁρμόδιον Πρόεδρον τῶν ἐν Ἀθήναις Πρωτοδικῶν, ἀλλὰ ὁ Ἰωάννης Φιλιππίδης δὲν ἠδυνήθη ἀπὸ τοῦ 1870 μέχρι σήμερον νὰ λάβῃ τὰ χρήματα αὐτά. Ἐγεννήθησαν δίκαι ἐκ μέρους τῆς ἐπιτροπῆς καὶ ἡ ὑπόθεσις ἔφθασε μέχρι τοῦ Ἀρείου Πάγου, ἀλλ’ ἡ ἐπιτροπὴ ἀποτυχοῦσα ἐπὶ τέλους ἔκαμεν ἀγωγὴν περὶ ἀκυρώσεως τοῦ ἐντάλματος τοῦ προέδρου. Ἀλλ’ ὁ Φιλιππίδης ἐδικαιώθη καὶ ἐνώπιον τοῦ Πρωτοδικείου καὶ ἐνώπιον τοῦ Ἐφετείου Ἀθηνῶν τελεσιδίκως.

§26ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΤΩΝ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ. Ἐζητήθη ἀναίρεσις.

§27ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Καὶ νομίζετε, ὅτι ἡ ἀναίρεσις ἔχει ἀνασταλτικὴν δύναμιν; δὲν ἔχει. Λοιπὸν τί ἔκαμεν ὁ ἄνθρωπος, ἵνα ἐξασφαλισθῇ; Ὅταν ἡ ὑπόθεσις ἦλθεν ἐνώπιον τοῦ Ἐφετείου, κατέσχεν 70,000 δραχ. εἰς χεῖρας τοῦ δημοσίου ταμείου, ὅπου ὑπάρχει μέγα μέρος τῆς περιουσίας τῆς λιμενικῆς ἀρχῆς, ἡ δ’ ἀπόφασις διέταξε τὸν κεντρικὸν ταμίαν νὰ πληρώσῃ. Προσέρχεται εἰς τὸ ταμεῖον, ἀλλ’ ὁ ταμίας τοῦ λέγει, ὅτι ἔχω χρήματα, ἀλλ’ αὐτὰ εἶναι εἰς ἔντοκα γραμμάτια καὶ δὲν δύναμαι νὰ τὰ πληρώσω. Προσήλθομεν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν· ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὀφείλω νὰ τὸ ὁμολογήσω, διέταξε τὴν ἐπιτροπὴν νὰ πληρώσῃ, ἀλλ’ αὕτη δὲν πείθεται εἰς τὴν διαταγὴν τοῦ Ὑπουργείου. Λοιπὸν πόθεν ἡμεῖς θὰ λάβωμεν τὰ δίκαιά μας; Πρέπει δὲ νὰ ἠξεύρετε, ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ αὕτη διὰ τῆς διαγωγῆς της ζημίας ἐπιφέρει καὶ κινδύνους εἰς τὸ λιμενικὸν ταμεῖον, διότι τὸ ποσὸν τῶν 35,000 δραχ. τὸ ὁποῖον ὠφείλετο εἰς τὰ 1870, ἀναβαίνει ἤδη σήμερον εἰς 80,000.

§28ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΤΩΝ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ. Εἰς 70,000.

§29ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Εἰς 80,000, διότι εἶναι 10 ἔτη καὶ πρὸς 12% ὁ τόκος τοῦ κεφαλαίου· ἰδοὺ λοιπὸν ἡ ὠφέλεια τῆς ἐπιτροπῆς νὰ ἐπιβαρύνῃ τὸ ταμεῖον μὲ τόκους 45,000 δραχμῶν. Ἀλλὰ, κύριοι, διατρέχει καὶ τὸ δημόσιον κίνδυνον, διότι ἡμεῖς εἴμεθα ἠναγκασμένοι νὰ κάμωμεν αἴτησιν θεραπείας κατὰ τοῦ δημοσίου, διότι ὁ κεντρικὸς ταμίας ὤφειλε νὰ κρατήσῃ κατὰ τὰς γενομένας κατὰ τριμηνίαν ἀνανεώσεις τῶν γραμματίων τόσον ποσὸν γραμματίων, ὅσον ἦτο τὸ κατασχεθὲν ποσὸν, ὥστε νὰ πληρώσῃ τὸ κεφάλαιον καὶ τοὺς τόκους καὶ νὰ θέσῃ τὸ ποσὸν αὐτὸ ὑπὸ παρακαταθήκην, ἐνῷ ἔκτοτε τὸ δημόσιον δὲν ἔπαυσε νὰ πληρώνῃ τόκους μέχρι σήμερον. Σήμερον λοιπὸν τὸ δημόσιον ζημιοῦται ὅλους τοὺς τόκους αὐτούς. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι εἶναι καιρὸς ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ διατάξῃ τὴν ἐπιτροπὴν, ἵνα πληρώσῃ καὶ ἐννοήσῃ ὅτι ὀφείλει νὰ ὑπακούσῃ εἰς τὸ κράτος τῶν νόμων.

§30ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν.) Τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, ὡς γνωρίζετε πάντες, ἐξασκεῖ ἐποπτείαν τινὰ ἐπὶ τῶν λιμενικῶν ἐπιτροπῶν, ἀλλὰ δὲν ἔχει καὶ τὴν ἐξουσίαν ν’ ἀναγκάζῃ τὰς ἐπιτροπὰς ταύτας νὰ ἐνεργῶσιν ὅ,τι αὗται νομίζουσιν, ὅτι ἀντίκειται εἰς τὸ συμφέρον τῶν λιμενικῶν ταμείων. Ὅ,τι ἐπὶ τοῦ προκειμένου δύναμαι νὰ βεβαιώσω, εἶναι, ὅτι ἡ λιμενικὴ ἐπιτροπὴ Κατακώλου ἐζήτησε τὴν ἀναίρεσιν τῆς κατὰ τοῦ λιμενικοῦ ταμείου ἐκδοθείσης ἀποφάσεως τῶν ἐνταῦθα ἐφετῶν, καὶ ἑπομένως, ἐπειδὴ ἡ δίκη εἶναι ἐκκρεμὴς, δὲν δύναται νὰ ἐκτελεσθῇ ἡ ἀπόφασις τοῦ ἐφετείου. Καὶ εἶναι μὲν βέβαιον, ὅτι ἡ αἴτησις τῆς ἀναιρέσεως δὲν ἀναστέλλει τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἀποφάσεων τῶν δικαστηρίων τῆς οὐσίας, ἀλλὰ ἡ συνήθεια καθιέρωσεν ὥστε ἐπὶ τῶν ὑποθέσεων, αἵτινες ἀφορῶσι τὸ δημόσιον καὶ σωματεῖα, νὰ μὴ ἐκτελῶνται αἱ ἀποφάσεις πρὶν ἀποπερατωθῇ ἡ δίκη ὁριστικῶς καὶ ἐνώπιον τοῦ Ἀρείου Πάγου.

§31ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Εἶναι περιττὸν, κύριοι, νὰ ἐπαναλάβω, ὅ,τι εἶπον προηγουμένως. Ἡ ἀναίρεσις δὲν ἔχει καμμίαν ἀνασταλτικὴν δύναμιν, οὔτε ὑπὲρ τῶν ἠθικῶν προσώπων, οὔτε ὑπὲρ οὐδενὸς σωματείου, οὔτε ὑπὲρ τοῦ δημοσίου. Τώρα εἶναι μὲν ἀληθὲς, ὅτι τὸ δημόσιον εἶναι προνομιοῦχον ὡς πρὸς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἀποφάσεων, διότι πρόκειται ἡ πρόληψις, ὅτι αἱ δαπάναι ὑπὲρ τῆς δημοσίου ὑπηρεσίας εἶναι προτιμητέαι, καὶ ὅτι οἱ ὀφειλέται πληρώνονται ἄλλως πως, ἀλλ’ αὐτὸ τὸ προνόμιον, τὸ ὁποῖον εἶναι ὑπὲρ τοῦ δημοσίου, δὲν εἶναι καθιερωμένον καὶ ὑπὲρ τῶν ἠθικῶν προσώπων. Τὸ ζήτημα, κ. Ὑπουργὲ, εἶναι, ὅτι αὐτὸς ὁ ἄνθρωπος δικαιοῦται νὰ πληρωθῇ; Βεβαίως, διότι ἔχει ἀπόφασιν, ἀλλὰ πόθεν;

§32ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΤΩΝ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ. Δύναται κατὰ νόμον νὰ ἐπιβάλῃ κατάσχεσιν εἰς τὴν περιουσίαν τοῦ λιμενικοῦ ταμείου.

§33ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Ἐπέβαλε κατάσχεσιν, ἀλλὰ δὲν πληρώνεται. Πῶς θὰ πληρωθῇ;

§34ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΤΩΝ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ. Τί νὰ κάμω ἐγὼ ὡς Ὑπουργός;

§35ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Νὰ διατάξητε ὅ,τι πρέπει.

§36ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΤΩΝ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ. Διέταξα, ἀλλὰ δὲν ἀκούει.

§37ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Νὰ διατάξητε ἐντόνως. Ἐὰν ἤμην ἐγὼ Ὑπουργὸς, θὰ ἠκουόμην. Κύριε Ὑπουργὲ, σᾶς παρακαλῶ νὰ φέρητε ἓν ἀποτέλεσμα εἰς τὴν ὑπόθεσιν ταύτην, διότι κάθε 3 ἡμέρας θὰ κάμνω ἐπερώτησιν.

§38ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΤΩΝ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ. Τί νὰ κάμω;

§39ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Νὰ προσκαλέσητε τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς νὰ ὑπάγουν εἰς τὸν κεντρικὸν ταμίαν, νὰ καταθέσουν καὶ ἐξοφλήσουν τόσα γραμμάτια, ὅσον εἶναι τὸ κατασχεθὲν ποσὸν, καὶ τότε ὁ ταμίας πληρώνει τὸ ποσὸν αὐτὸ εἰς τὸν δικαιοῦχον.

§40ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΤΩΝ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ. Τοὺς διατάττω, ἀλλ’ ἀρνοῦνται. Περιμένω νὰ τελειώσῃ ἡ ὑπόθεσις ἐνώπιον τοῦ Ἀρείου Πάγου νὰ τοὺς προσωποκρατήσω δὲν ἔχω δικαίωμα.

§41ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Τέλος πάντων νὰ τοὺς ἀντικαταστήσητε καὶ νὰ βάλητε ἄλλους τῆς ἐμπιστοσύνης σας, ἀφοῦ δὲν ὑπακούουν εἰς τὰς διαταγάς σας.

§42ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΤΩΝ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΩΝ. Ὡς γνωρίζετε, αἱ κατὰ τὸ Κράτος Ἱερατικαὶ Σχολαὶ συντηροῦνται διὰ τῶν συνεισφορῶν τῶν διατηρουμένων Μονῶν καὶ δι’ ἄλλων τοιούτων προαιρετικῶν. Ἀλλ’ αἱ συνεισφοραὶ τῶν Μονῶν, αἵτινες εἰσὶν ὑπόχρεοι ἐκ τοῦ νόμου, δὲν πληρώνονται τακτικῶς εἰς τὸ ταμεῖον τῶν ἱερατικῶν Σχολῶν· ὀφείλουσι δὲ ἐκ τούτου αἱ Μοναὶ ὑπὲρ τὰς 60,000 δραχμὰς εἰς τὸ ταμεῖον αὐτό. Διὰ νὰ εἰσπραχθῶσι τὰ χρήματα ταῦτα, ἀπαιτεῖται νὰ κινηθῇ δίκη ἐκ μέρους τοῦ ταμείου τῶν ἱερατικῶν σχολῶν, διότι ὁ νόμος τοῦ 1856 δὲν χορηγεῖ δικαίωμα ἄλλης καταδιώξεως. Τὴν ἔλλειψιν ταύτην προτιθέμενος ν’ ἀναπληρώσω, ὑποβάλλω σχέδιον νόμου περὶ εἰσπράξεως τῶν ὀφειλομένων κατὰ τοὺς νόμους περὶ εἰσπράξεως τῶν δημοσίων ἐσόδων. Αἱ ἱερατικαὶ σχολαὶ περιῆλθον εἰς πλήρη ἀμηχανίαν καὶ ἐπίκειται ἡ ἀποσύνθεσις αὐτῶν· ὀφείλονται μισθοὶ διδασκάλων, ὑπηρετῶν, ἐνοίκια οἰκημάτων καὶ ἄλλα ἔξοδα ἐπὶ 16 μῆνας, τὸ ποσὸν δὲ τῶν ὀφειλομένων ἀνέρχεται εἰς 50,000 δραχμάς. Ἐξ ὅλων τῶν σχολῶν λαμβάνομεν καθ’ ἑκάστην διαμαρτυρήσεις, ὅτι θὰ κλείσουν τὰ καταστήματα οἱ διδάσκαλοι, οἱ καθηγηταὶ καὶ οἱ ὑπηρέται, καὶ θ’ ἀναχωρήσωσι, μὴ δυνάμενοι νὰ ζήσωσιν ἄνευ μισθοῦ.

§43ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Δὲν σκέπτεσθε περὶ καταργήσεως τῶν ἱερατικῶν σχολῶν;

§44ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΤΩΝ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΩΝ. Δὲν μοὶ ἐδόθη ἀφορμή τις νὰ σκεφθῶ περὶ τούτου. Ὅπως θεραπεύσω τὴν ἀνάγκην ταύτην, τοῦ νὰ πληρωθῶσι τὰ μέχρι τοῦδε ὀφειλόμενα, ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον, δι’ οὗ ἐπιτρέπεται εἰς τὸ ταμεῖον τῶν ἱερατικῶν σχολῶν νὰ λάβῃ τὸ ποσὸν 40,000 δραχμῶν, ὅπερ εἶναι κατατεθειμένον εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, πρὸς πληρωμὴν τῶν χρεῶν του. Τὸ νομοσχέδιον συνοδεύεται μετὰ συνοπτικῆς αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως, ἐν τῇ ὁποίᾳ ἀναφέρονται ἐκτενέστερον οἱ λόγοι, οἵτινες ὑπηγόρευσαν τὴν εἰσαγωγὴν αὐτοῦ, παρακαλῶ δὲ τὴν Βουλὴν, ἵνα ἐπισπεύσῃ τὴν συζήτησίν του. Ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ περιλαμβάνεται καὶ ἡ διάταξις, περὶ ἧς εἶπον, τοῦ νὰ εἰσπράττωνται διοικητικῶς τὰ εἰς τὸ ταμεῖον ὀφειλόμενα.

§45ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Καλὸν εἶναι νὰ ληφθῇ ἓν μέτρον καὶ περὶ τῶν σχολῶν αὐτῶν. (Θόρυβος)......

§46Α. ΖΕΡΒΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἀπεφάνθη προχθὲς περὶ τῶν τροπολογιῶν διὰ τὰς ἐξαιρέσεις τῶν ἐπιστράτων· πρέπει λοιπὸν νὰ τεθῶσιν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τῆς αὔριον.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ κ. βουλευτὴς λέγει, ὅτι πρέπει νὰ συζητηθῶσιν αἱ τροπολογίαι αἱ σχετικαὶ πρὸς τὸ ἐπιψηφισθὲν νομοσχέδιον περὶ τῶν ἐξαιρέσεων.

§48Α. ΖΕΡΒΟΣ. Ἐγώ, κ. Πρόεδρε, δὲν ζητῶ τὴν γνώμην τοῦ Ὑπουργοῦ, ἀλλὰ τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς.

§49ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΤΩΝ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ. Προχθὲς εἴπομεν, συζητουμένου τοῦ νομοσχεδίου, ὅλαι αὐταὶ αἱ τροπολογίαι νὰ παραπεμφθῶσιν εἰς ἰδιαιτέραν συζήτησιν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συζητηθῶσι σήμερον ἢ αὔριον· νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ παραπεμφθῶσιν εἰς μίαν ἐπιτροπήν, νὰ συναρμολογηθῶσιν εἰς ἓν νομοσχέδιον καὶ νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς τὴν Βουλήν, καὶ τότε θὰ ἴδωμεν ἐὰν δυνάμεθα νὰ τὰς δεχθῶμεν ἢ ὄχι. Ἁρμόδιαι δ’ ἐπιτροπαὶ εἶναι αἱ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ Στρατιωτικῶν.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρέπει νὰ συναρμολογηθῶσι, διότι ἄλλως εἶναι ἀδύνατον νὰ συζητηθῶσιν. Οἱ προτείναντες τὰς τροπολογίας ταύτας καὶ τὰς προτάσεις ἃς συνέλθωσι νὰ καταρτίσωσιν ἓν νομοσχέδιον.

§51ΤΙΝΕΣ. Νὰ τεθῶσιν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἂς συνέλθωσιν, ὅπως εἶπον, οἱ ὑποβαλόντες τὰς προτάσεις καὶ τὰς τροπολογίας καὶ ἃς εἰσαγάγωσιν ἓν νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλήν.

§53ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τῆς 15 Νοεμβρίου ὑπάρχει ἐγγεγραμμένον αὐτὸ τὸ ἀντικείμενον.

§54Δ. ΣΤΑΪΚΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισεν ἤδη, ὅπως αἱ τροπολογίαι αὗται συναρμολογούμεναι συζητηθῶσι, ἤτοι ἀνεγνώρισε τὴν ἀνάγκην τῆς συζητήσεως αὐτῶν. Ἤδη πρόκειται περὶ τῆς ἐπιτροπῆς, εἰς ἣν πρέπει ν’ ἀνατεθῇ ἡ συναρμολόγησις, πρέπει δὲ ὁ κ. Πρόεδρος νὰ καλέσῃ αὐτὴν, ἵνα συνέλθῃ καὶ ὑποβάλῃ τὸ ἔργον αὔριον.

§55Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Εἶναι καθῆκον τοῦ Προέδρου νὰ καλέσῃ ὅλους τοὺς ὑποβαλόντας τροπολογίας ἢ προτάσεις, ἵνα συγχωνεύσωσιν αὐτάς.

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ εἶπον. Παρακαλῶ καὶ πάλιν τοὺς ὑποβαλόντας προτάσεις καὶ τροπολογίας νὰ συνέλθωσι καὶ καταρτίσωσιν ἓν σχέδιον, ὅπερ νὰ ὑποβάλωσι πρὸς συζήτησιν.

§57Α. ΖΕΡΒΟΣ. Ὁ κ. Βαλσαμάκης, ὁ κ. Φιλήμων καὶ ὁ κ. Ῥικάκης ἂς ἀποτελέσωσι τὴν ἐπιτροπήν.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά.

§59ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἂν θέλετε νὰ ἔλθῃ ἓν πρακτικὸν ἀποτέλεσμα, πρέπει σεῖς νὰ διορίσητε μίαν ἐπιτροπὴν ἀπὸ οἱονδήποτε θέλετε, νὰ ἐργασθῇ εἰδικῶς ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ εἶπον ἤδη ὅ,τι νομίζω καλλίτερον καὶ λογικώτερον.

§61ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ Βουλὴ ἐκήρυξε κατεπεῖγον τὸ ὑποβληθὲν ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν νομοσχέδιον περὶ ἐπικούρων ἰατρῶν κλπ. Παρακαλῶ λοιπὸν ν’ ἀναγνωσθῇ εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν.

§62ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ἕβδομον εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§64ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Νὰ προηγηθῇ.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἂς τελειώσῃ τὸ ἄλλο.

§66Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν εἶναι κατεπεῖγον αὐτὸ, κ. Γεωργαντᾶ.

§67ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Εἶναι πολὺ κατεπεῖγον.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου περὶ ἱδρύσεως σχολῆς σκοποβολῆς.

§69ΦΙΛΗΜΩΝ. Ἡ τροπολογία, κύριοι, ἣν ὑπέβαλον, βεβαίως δὲν δύναται νὰ ψηφισθῇ καθ’ ὁλοκληρίαν, διότι ὅλοι οἱ δῆμοι δὲν ἔχουν ἐπαρκῆ μέσα σχετικῶς. Ἀλλ’ εἶναι 13 δῆμοι, οἵτινες ἔχουν εἰσόδημα ἀπὸ 100,000–1,000,000, 17 δῆμοι, οἵτινες ἔχουν εἰσόδημα 50,000–100,000 καὶ 50, οἵτινες ἔχουν εἰσόδημα ἀπὸ 20,000–50,000. Νομίζω, ὅτι οἱ δῆμοι οὗτοι δύνανται νὰ διατηρῶσι τοιαῦτα καταστήματα. Εἶναι δὲ τοῦτο καὶ πολλῷ συμφερώτερον καὶ ἀνταποκρίνεται περισσότερον εἰς τὴν ἰδέαν, ἥτις ὑπηγόρευσε τὴν ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ἐὰν ὑπάρχουν 81 τοιαῦτα καταστήματα καθ’ ὅλην τὴν Ἑλλάδα, ἀντὶ τῶν 13, ὅσα ἔχει ἡ πρότασις. Εἰς ὅλους τοὺς δήμους εἶναι ἀδύνατον βεβαίως, ἀλλ’ εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔχουν εἰσόδημα ὑπὲρ τὰς 20,000 δραχμὰς, εἶναι πολὺ εὔκολον νὰ δίδωσι 30 δραχμὰς κατὰ μῆνα διὰ τὸ κατάστημα τῆς σκοποβολῆς.

§70ΤΙΝΕΣ. Καλλίτερα νὰ γείνῃ κατ’ ἐπαρχίας.

§71ΦΙΛΗΜΩΝ. Κατ’ ἐπαρχίας εἶναι δύσκολον. Ἐν τῇ Ἀττικῇ, φέρ’ εἰπεῖν, εἶναι δῆμοι ἀπέχοντες πολὺ μακρὰν τῆς πρωτευούσης.

§72Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Τὸ Σύνταγμα λέγει, ὅτι οἱ βουλευταὶ δὲν δύνανται νὰ προτείνουν φόρους.

§73ΦΙΛΗΜΩΝ. Δὲν εἶναι φόρος αὐτός.

§74Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Εἶναι μία δαπάνη.

§75ΦΙΛΗΜΩΝ. Ἀλλὰ μία δαπάνη, ἡ ὁποία ἀφορᾷ ἀντικείμενον γενικόν, οὐχὶ ὠφέλειαν προσώπου.

§76Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Αὐταὶ αἱ ἄγονοι συζητήσεις νὰ γίνωνται ἰδιαιτέρως, κ. Πρόεδρε.

§77ΦΙΛΗΜΩΝ. Εἶναι πολὺ γόνιμοι.

§78ΤΖΑΝΕΣ. Ἡ παρατήρησις, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κορινθίας βουλευτὴς κ. Δημητριάδης, εἶναι ὀρθοτάτη· τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἐπιβάλλει δαπάνας, ἀλλ’ οὐχ ἧττον, ἐπειδὴ ἀποβλέπει εἰς σκοποὺς ἐθνικούς, ἡ Βουλὴ δύναται νὰ τὸ δεχθῇ. Ὅτε ἐσυστήθη ἡ σχολὴ τῆς σκοποβολῆς ἐν Ἀθήναις, οὐδεὶς νόμος ἐψηφίσθη πρὸς τοῦτο. Ἐν τούτοις ἡ Σχολὴ ἐπροχώρησε καὶ προχωρεῖ, καὶ καθ’ ἑκάστην δεικνύει τοιαύτας προόδους, αἱ ὁποῖαι πραγματικῶς κινοῦν τὸν θαυμασμὸν ἡμῶν· δὲν εἶναι λοιπὸν ἀνάγκη οὔτε νόμου, διότι τοῦτο εἶναι καλόν, καὶ ὡς καλὸν τὸ διαγιγνώσκομεν πάντες. Καὶ ἐὰν ψηφίσωμεν νόμον, καὶ ἂν ἐπιβάλωμεν φόρους, οἱ δήμαρχοι εἰσὶ κύριοι νὰ μὴ εἰσαγάγωσιν εἰς τὰ δημοτικὰ συμβούλια τὰς προτάσεις ταύτας· ὥστε ματαιοπονοῦμεν. Ἄλλως, κύριοι, οἱ δῆμοι μόλις ἐπαρκοῦσιν εἰς τὰς δαπάνας των· οἱ προϋπολογισμοί των εἰσὶ τοσοῦτον μικροί, ὥστε πολλάκις δὲν ἐπαρκοῦσιν εἰς τὴν πληρωμὴν τῶν διδασκάλων, καὶ προτιμότερον, κύριοι, νὰ μὴ ὑπάρχωσι σχολεῖα σκοποβολῆς, παρὰ νὰ κλείσωσι τὰ δημοτικὰ Σχολεῖα, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἑδράζεται πᾶσα πρόοδος τοῦ τόπου· ἂς περιορισθῶμεν λοιπὸν ἐντὸς τῶν πρωτευουσῶν τῶν Νομῶν καὶ τῶν Ἐπαρχιῶν. Εἶμαι ἐναντίος τῆς προτάσεως τοῦ κ. Φιλήμονος, ἡ ὁποία δὲν εἶναι διόλου πρακτικὴ καὶ ὠφέλιμος, διότι τὰ δημοτικὰ συμβούλια, ἐὰν εἰσαγάγωσι τὸν νόμον τοῦτον πρὸς ἐφαρμογήν, θὰ ἐπιβάλωσι φόρους, καὶ κατὰ συνέπειαν θέλουσιν ἐπιβαρυνθῆ οἱ πτωχοὶ ἐκεῖνοι δῆμοι διὰ νέων φόρων, τοὺς ὁποίους δὲν θὰ δύνανται νὰ ὑποφέρωσι. Καὶ ὑπὸ μίαν ἄλλην ἔποψιν, κύριοι, θεωρῶ ὅλως περιττὴν τὴν σύστασιν Σχολείων σκοποβολῆς εἰς τοὺς δήμους, ὑπὸ τὴν ἔποψιν, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη· οἱ χωρικοὶ δῆμοι εἶναι περισσότερον ἐξησκημένοι εἰς τὰ ὅπλα ἀπὸ τοὺς ἐν ταῖς πόλεσι βιοῦντας. Θεωρῶ λοιπὸν ἀναγκαίαν τὴν σύστασιν Σχολῶν εἰς τὰς πρωτευούσας τῶν ἐπαρχιῶν.

§79ΡΟΥΦΟΣ. Ὁ κ. Φιλήμων ὑπέβαλε στατιστικὴν περὶ τῶν πόρων τῶν δήμων, δι’ ὧν δύνανται νὰ συντηρήσωσι σχολεῖα σκοποβολῆς· ἐλησμόνησεν ὅμως τὴν στατιστικήν, ἥτις κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος μᾶς ὑπεβλήθη περὶ τῶν ὀφειλομένων ὑπὸ τῶν δήμων διὰ τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν, ἥτις εἶναι ὑποχρεωτικὴ εἰς τοὺς δήμους, ἐνῷ ἡ στρατιωτικὴ ἐκπαίδευσις ἀνήκει εἰς τὸ Κράτος. (Ἐπιψηφίζονται ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου καὶ τ’ ἄρθρα 1, ἀποῤῥιφθείσης τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Φιλήμονος, 2 καὶ 3.) Ἄρθρον 4.

§80Α. ΡΟΥΚΗΣ. Ἀντὶ «ὅπλων Σασσεπὼ καὶ Γκρᾶ» νὰ τεθῇ «τῶν παραδεδεγμένων ἐν τῷ στρατῷ.»

§81ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Νὰ τεθῇ «τῶν ἐν χρήσει εἰς τὸν Ἑλληνικὸν στρατόν.» (Γίνεται δεκτὸν καὶ τὸ ἄρθρον 4, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Μεσσηνέζη, εἶτα δὲ καὶ τὸ 5 καὶ τὸ σύνολον.)

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐπικούρων ἰατρῶν κλπ. (Γίνεται δεκτόν.)

§83ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν.) Μεταξὺ τῶν νομοσχεδίων, ἅτινα ὑπέβαλον, δύω εἶναι τὰ μᾶλλον κατεπείγοντα, τὸ κανονίζον τὸν προβιβασμὸν τῶν ὑπαξιωματικῶν καὶ τὸ τῶν Μηχανικῶν. Τὰ νομοσχέδια ταῦτα εἶναι λίαν κατεπείγοντα καὶ παρακαλῶ νὰ συζητηθῶσιν εἰς ά ἀνάγνωσιν, ἰδίως τὸ περὶ μηχανικῶν, διότι ἐψηφίσθη ὁ νόμος περὶ μηχανικῶν, καὶ πρέπει νὰ κανονισθῇ τὸ στάδιον τῆς εἰσαγωγῆς εἰς τοὺς βαθμούς.

§84ΡΑΛΛΗΣ. Εἰς τί χρησιμεύουσι τὰ νομοσχέδια αὐτά; ὁ ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν πρὸ 4–5 ἡμερῶν προέβη εἰς προβιβασμοὺς ναυτικούς.

§85ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δὲν ἐγένετο οὐδεὶς προβιβασμὸς ἐναντίον τοῦ νόμου.

§86ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγένοντο προβιβασμοὶ ἢ δὲν ἐγένοντο;

§87ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἐὰν ἐγένοντο προβιβασμοί, ἐγένοντο συνεπείᾳ τῆς ὑπηρεσίας καὶ δυνάμει ἐξετάσεων κατὰ τὸν νόμον, τὸν ὁποῖον εἰσηγάγομεν καὶ ἐψηφίσθη, ἀκόμη δὲ δὲν ἐδημοσιεύθη. Σήμερον θέλω νὰ κανονισθῇ ὁ ἀριθμὸς, διὰ νὰ μὴ δύναται ὁ ὑπουργὸς νὰ τὸν ὁρίζῃ ὅπως αὐτὸς θέλει.

§88ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὁ ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἔχει καὶ ἄλλα νομοσχέδια περὶ προβιβασμῶν ἐν τῷ ἰατρικῷ κλάδῳ καὶ τῷ τῶν οἰκονομικῶν ἀξιωματικῶν, ὅπου οὐδεὶς ὑπάρχει φραγμός· νομίζω, ὅτι προτιμῶντες τὰ νομοσχέδια, περὶ ὧν εἶπεν ὁ ὑπουργὸς, ὀφείλομεν νὰ φέρωμεν εἰς συζήτησιν καὶ τὰ ἄλλα.

§89ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἀλλ’ αὐτὰ τὰ δύο εἶναι τὰ μᾶλλον κατεπείγοντα.

§90ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Εἴπετε μόνος, ὅτι ταῦτα, περὶ ὧν λέγω, θεωρεῖτε κατεπείγοντα, καὶ ὅτι μάλιστα ἔχετε παράπονον κατὰ τῆς Βουλῆς, ὅτι κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον δὲν ἐψήφισεν αὐτά· εἶναι δὲ βέβαιον, ὅτι πέρυσι διωρίσθησαν ἰατροὶ εἰς ἀνωτέρους βαθμοὺς, εἰσαχθέντες διὰ μιᾶς ἐκ τῶν τάξεων τῶν πολιτῶν.

§91ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Εἰσήχθησαν δυνάμει προσόντων. (Γίνεται δεκτὸν εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐλαττώσεως τοῦ χρόνου πρὸς προβιβασμὸν τῶν ὑπαξιωματικῶν τοῦ Βασ. Ναυτικοῦ.)

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομοσχέδιον περὶ ἀριθμοῦ τῶν μηχανικῶν τοῦ Βασ. Ναυτικοῦ ἐν εἰρήνῃ.

§93ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἐπιφυλάσσομαι κατὰ τὴν τρίτην συζήτησιν νὰ ἐλαττώσω τὸν ἀριθμὸν τῶν πρώτων μηχανικῶν. (Γίνεται δεκτὸν εἰς πρώτην συζήτησιν.)

§94Ι. ΓΡΥΠΑΡΗΣ. Κύριοι, καταστρέφων χθὲς τὸν λόγον ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς βουλευτὴς, μετὰ ἐπίλογον πλήρη ἐνθουσιασμοῦ ὑπὲρ τῶν Ἑλλήνων ναυτῶν καὶ τῶν ἐπ’ αὐτῶν στηριζομένων ἐθνικῶν ἐλπίδων, συνεπέρανε προτείνας εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἀπόῤῥιψιν τοῦ κυροῦντος τὴν μετὰ τῆς ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας σύμβασιν νομοσχεδίου. Ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ ἀξιότιμος καὶ σεβαστὸς συνάδελφος κ. Καλλιγᾶς νὰ ἐκφράσω ἀπορίαν τινά. Ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ ν’ ἀπορῶ, πῶς, ἐνῷ κατὰ τὴν 28 παρελθόντος μηνὸς, ὑπογράφων ὡς μέλος τῆς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἐπιτροπῆς τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς καὶ τῆς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν περὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, ἐθεώρει τὴν σύμβασιν κατ’ ἀρχὴν καλὴ καὶ πρόσφορον εἰς τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους, μετὰ τρεῖς ἀπὸ τῆς ἐκθέσεως ἐκείνης ἡμέρας χθὲς, βαρὺς καὶ δριμὺς κατὰ τῆς συμβάσεως ἐπέπεσε καὶ μετ’ ἀγανακτήσεως συνεπέρανε προτείνας τὴν ἀπόῤῥιψιν αὐτῆς. Ἀλλ’ ἂς μείνῃ ἡ ἀπορία μου ἀπορία, καὶ ἂς ἐξετάσωμεν ἐν ὀλίγοις πᾶν τὰ πράγματα, ὁποῖα ὑπάρχουν, δικαιῶσι τὴν Βουλὴν ν’ ἀποῤῥίψῃ τὴν σύμβασιν καὶ τὸ κυροῦν αὐτὴν νομοσχέδιον, ἢ τοὐναντίον τὴν ὑποχρεοῦσι νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐπιψήφισιν αὐτοῦ. Εἶναι, κύριοι, ἀναμφισβήτητον καὶ πρόδηλον, ὅτι πλεῖστα εἶναι τ’ ἀγαθὰ, τὰ προσγιγνόμενα εἰς τὰ ἔθνη ἐκ τῆς εὐκολίας περὶ τὴν κατὰ ξηρὰν καὶ κατὰ θάλασσαν συγκοινωνίαν. Ἅπασαι αἱ κυβερνήσεις ἁπάντων τῶν πεπολιτισμένων Κρατῶν κύριον θεωροῦσι μέλημα καὶ κυρίαν αὐτὴν ὑπολαμβάνουσι μέριμναν ν’ ἀσχολῶνται καὶ φροντίζωσι περὶ τῆς συγκοινωνίας. Καὶ ἡ Ἑλλάς, ὅσον μὲν ἀφορᾷ εἰς τὴν κατὰ ξηρὰν συγκοινωνίαν, δὲν ηὐτύχησε μέχρι τοῦδε ν’ ἀπολαμβάνῃ τὰ ἐξ αὐτῆς ἀγαθά· ὅσον ὅμως ἀφορᾷ εἰς τὴν κατὰ θάλασσαν, ηὐτύχησε νὰ μὴ ὑστερῇ τῶν πεπολιτισμένων Κρατῶν καὶ νὰ ἀπολαμβάνῃ τῶν ἐξ αὐτῆς ἀγαθῶν, καὶ τοῦτο βεβαίως ὀφείλεται κατὰ μέγα μέρος, κατὰ τὸ ὅλον, εἰς τὴν ἀτμοπλοϊκὴν ἑταιρίαν. Ἀπὸ τοῦ 1857, ἔτους τῆς συστάσεως αὐτῆς, ἡ ἀτμοπλοϊκὴ ἑταιρία διατηρεῖ ἀνελλιπῆ καὶ ἀκριβῆ τὴν συγκοινωνίαν τοῦ Κράτους, ἐκπληροῦσα εὐσυνειδήτως ἁπάσας τὰς διὰ τῶν ἑκάστοτε συμβάσεων ἀναλαμβανομένας ὑποχρεώσεις. Τῶν ἀγαθῶν δὲ τούτων τῆς συγκοινωνίας κατὰ θάλασσαν κινδυνεύει νὰ στερηθῇ τὸ Κράτος, τὸ λέγω μὲ τὸ θάῤῥος, ὅπερ μοὶ ἐμπνέει ἡ εἰς τὴν γνώμην μου πεποίθησις, ἂν ἡ Βουλὴ δὲν ψηφίσῃ τὴν ὑπὸ συζήτησιν σύμβασιν· διότι, κύριοι, ὅσον ἀφ’ ἑνὸς εἶναι ἀληθές, ὅτι ὁ πολλαπλασιασμὸς τῶν ἀτμοπλοϊκῶν ἑταιριῶν, ἑταιριῶν ὅμως σπουδαίων, ἑταιριῶν ἐχουσῶν κεφάλαια, ἐχουσῶν περιουσίαν, ἐχουσῶν πάντα ἐν γένει τὰ ἀναγκαῖα πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῆς παρ’ αὐτῶν ἀναλαμβανομένης συγκοινωνίας καὶ πᾶσαν παρεχουσῶν πρὸς τοῦτο ἐγγύησιν, ὅσον ὁ πολλαπλασιασμός, λέγω, τοιούτων ἑταιριῶν εἶναι ὠφέλιμος εἴς τε τὸ ἐμπόριον καὶ τὴν συγκοινωνίαν, τόσον ἑτέρωθεν νομίζω, ὅτι δὲν δικαιοῦται τὸ Κράτος, προκειμένου νὰ ἔλθῃ εἰς ἀρωγὴν ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας, νὰ παρίδῃ ἑταιρίαν καθεστηκυῖαν πρὸ πολλῶν ἐτῶν, ἑταιρίαν ὑπάρχουσαν καὶ δρῶσαν, ἑταιρίαν ἐκπληρώσασαν, ὡς εἶπον, πάσας τὰς ἑαυτῆς ὑποχρεώσεις, χάριν ἑταιρίας νεήλυδος, ἑταιρίας μηδεμίαν παρεχούσης ἐγγύησιν, ὅτι θὰ ἐκτελέσῃ τὰς ὁποίας πρόκειται νὰ ἀναλάβῃ ὑποχρεώσεις· καὶ ταῦτα λέγων, ἐννοῶ τὴν ἑταιρίαν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Γιαλούση, διότι περὶ τῆς ἄλλης ἑταιρίας τοῦ ἀξιοτίμου κ. Γουδῆ οὐδένα ποιοῦμαι λόγον, καθόσον αὕτη ἐν ταῖς προτάσεσιν αὑτῆς πρὸς τὴν κυβέρνησιν μόνον τμηματικῶς ἀνεδέχθη νὰ ἀναλάβῃ τὴν τοῦ Κράτους συγκοινωνίαν. Ἀλλ’ εἶναι δυνατόν, κύριοι, νὰ προτιμηθῇ τῆς ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας, ἑταιρία, ἥτις, κατ’ αὐτό της τὸ καταστατικὸν, μόνον ἔχει ἑταιρικὸν κεφάλαιον ἓν ἀτμόπλοιον, καὶ τοῦτο οὐχὶ κατὰ πλήρη ἰδιοκτησίαν καὶ χρεωμένον; Σᾶς ἀναγινώσκω τὸ ἄρθρ. 4 ἐκ τοῦ καταστατικοῦ τῆς ἑταιρίας τοῦ κ. Γιαλούση· «ἄρθρ. 4. Ἤδη ἀμφότεροι οἱ συνεταῖροι ἔχουν ἀγοράσει διὰ τοῦ ἀπὸ 26/8 Δεκεμβρίου 1879 ἐγγράφου παρὰ τοῦ κυρίου John Brough Πάλμερ ἀτμόπλοιον τὸ τέως ὑπὸ τ’ ὄνομα «Πρίγκιψ Καρινιὰκ» τοῦτο δὲ καταθέτουν εἰς τὴν ἑταιρίαν ὡς ἀποτελέσον τὸ ἀρχικὸν αὑτῆς κεφάλαιον». Καὶ ἄρθρ. 5. Ἐπὶ τοῦ ῥηθέντος ἀτμοπλοίου ὁ πωλητὴς Πάλμερ κέκτηται δυνάμει τοῦ ῥηθέντος πωλητηρίου δεκαπέντε μετοχὰς ἐκ λιρῶν 100 ἑκάστην ... ἑπομένως τὸ ὅλον ἑταιρικὸν κεφάλαιον διατιμᾶται εἰς λίρας στερλ. 10,000». Ἑταιρικὸν λοιπὸν κεφάλαιον τῆς θελούσης νὰ συναγωνισθῇ πρὸς τὴν ἀτμοπλοϊκὴν ἑταιρίαν ἑταιρίας τοῦ κ. Γιαλούση, εἶναι ἓν μόνον ἀτμόπλοιον, καὶ τοῦτο χρεωμένον καὶ μὴ ἀνῆκον κατὰ πλήρη ἰδιοκτησίαν εἰς τὴν ἑταιρίαν τοῦ κ. Γιαλούση. Ὁμολογῶ, εἶπον καὶ ἐπαναλαμβάνω, κύριοι, ὅτι ὁ συναγωνισμὸς τῶν ἀτμοπλοϊκῶν ἑταιριῶν σπουδαίως ὠφελεῖ τὸ ἐμπόριον καὶ τὴν συγκοινωνίαν· ἀλλὰ μὴ τάχα δυνάμεθα νὰ ἀφήσωμεν ἐλεύθερον τὸν συναγωνισμόν; μὴ ἡ ἑταιρία Γιαλούση προτείνει τοιοῦτόν τι εἰς τὴν Κυβέρνησιν; μὴ ἀπῄτησε μόνον νὰ ἀφήσῃ ἐλεύθερον ἡ Κυβέρνησις τὸν συναγωνισμόν, μὴ χορηγοῦσα εἰς οὐδεμίαν τῶν ἑταιριῶν ἐπίδομα; Ἐὰν τοιοῦτόν τι συνέβαινε, βεβαίως θὰ ἐδίσταζέ τις πρὸ τῆς ἐπιψηφίσεως τῆς ἐπιχορηγήσεως, ἀλλὰ δὲν ἔχει οὕτω τὸ πρᾶγμα. Ἡ ἑταιρία Γιαλούση διὰ τῶν πρὸς τὴν προκάτοχον κυβέρνησιν προτάσεων αὑτῆς, προέβαλεν ἑαυτὴν εἰς ἀνάληψιν τῆς συγκοινωνίας τοῦ Κράτους ἐπὶ ἀποζημιώσει δραχ. 504 χιλιάδων, ἤτοι κατὰ μίαν καὶ μόνην ἑκατοντάδα χιλίων δραχμῶν ὀλιγώτερον τῆς ἀποζημιώσεως, τὴν ὁποίαν τὸ Κράτος ἀναλαμβάνει διὰ τῆς συμβάσεως νὰ δώσῃ πρὸς τὴν ἀτμοπλοϊκὴν ἑταιρίαν. Καὶ ἦτο δυνατόν, κύριοι, ἡ κυβέρνησις, τῆς ὁποίας ὕπατον καθῆκον εἶναι νὰ μεριμνᾷ περὶ τῆς ἐξασφαλίσεως τῆς συγκοινωνίας, νὰ διστάσῃ ἐπὶ μικρὸν μεταξὺ τῶν δύο τούτων προτάσεων; Ἦτο δυνατὸν νὰ προτιμήσῃ ἑταιρίας ὑπαρχούσης καὶ ἐνεργούσης πρὸ 23 ἐτῶν, ἑταιρίας ἐχούσης ἀτμόπλοια, ἑταιρίας ἐχούσης καὶ νεωλκεῖον καὶ ἐργοστάσιον πλῆρες, ἑταιρίας ἑνὶ λόγῳ παρεχούσης καὶ διὰ τῶν κεφαλαίων καὶ δι’ ἀτομικῆς πίστεως τῶν διοικούντων αὐτὴν προσώπων πᾶσαν ἐγγύησιν, ὅτι θὰ ἐκπληρώσῃ καὶ διὰ τὸ μέλλον, ὅπως ἐξεπλήρωσε καὶ κατὰ τὸ παρελθόν, τὰς ὑποχρεώσεις της, νὰ προτιμήσῃ λέγω ἑταιρίας τοιαύτης ἑταιρίαν, ὁποία ἡ τοῦ κ. Γιαλλούση; Καὶ δὲν θὰ ἀνελάμβανεν ἡ κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλὴ εὐθύνην μεγίστην, ἐὰν παρεδέχετο τὴν δευτέραν ταύτην ἑταιρίαν ἐν περιπτώσει διακοπῆς τῆς συγκοινωνίας; Καὶ δὲν εἶναι βέβαιον σχεδὸν ἐκ τῶν προτέρων, ὅτι ἡ συγκοινωνία θὰ διεκόπτετο, ἀφοῦ τὰ μέσα τῆς ἑταιρίας ἦσαν τοιαῦτα, ἀφοῦ ἓν μόνον ἀτμόπλοιον κατέθετον ὡς ἑταιρικὸν κεφάλαιον; Καὶ τί θὰ ἐχρησίμευεν ἡ ἐγγύησις δύο ἀτμοπλοίων καὶ τούτων ἰδανικῶν, ἂν περιήρχετο εἰς ἀδυναμίαν νὰ ἐκπληρώσῃ τὰς ὑποχρεώσεις της; Ἔπραξε λοιπὸν κάλλιστα ἡ κυβέρνησις, προτιμήσασα τὴν ἀτμοπλοϊκὴν ἑταιρίαν καὶ συνομολογήσασα τὴν ὑπὸ συζήτησιν σύμβασιν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ ἀτμοπλοϊκὴ ἑταιρία, ἀντὶ τῆς αὐτῆς ὡς καὶ πρότερον ἐπιχορηγήσεως τῶν 650,000 δραχμῶν, ἀναλαμβάνει πλειοτέρας ὑποχρεώσεις, ἀναλαμβάνει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ διπλασιάσῃ τινὰς τῶν γραμμῶν, νὰ καθιερώσῃ νέας καὶ ἐν γένει μείζονας τῶν προτέρων ὑποχρεώσεων. Ἀλλὰ, λέγουσιν οἱ ἀντιφρονοῦντες, δὲν θέλομεν προνόμια· πλανῶνται οἱ τοιαῦτα λέγοντες· οὐδὲν ὑπάρχει προνόμιον· ἡ ἀκτοπλοΐα εἶναι ἐλευθέρα· ἡ διδομένη δὲ ἐπιχορήγησις δὲν εἶναι προνόμιον, εἶναι καθαρὸν ἀντάλλαγμα τῶν ἀγόνων γραμμῶν, εἶναι ἀποζημίωσις, χορηγουμένη εἰς τὴν ἑταιρίαν διὰ τὰς ἐπὶ προφανεῖ αὐτῆς ζημίᾳ ἐνεργουμένας προσεγγίσεις. Ὅτι δὲ ἡ διδομένη διὰ τῆς συμβάσεως ἐπιχορήγησις τῶν 650,000 δραχμῶν δὲν εἶναι ὑπερβολική, ἀπόδειξις πρόχειρος ὑπάρχει, ὅτι κατὰ τὸ διάστημα τῶν 25 ἐτῶν, καθ’ ἃ λειτουργεῖ ἡ ἀτμοπλοϊκὴ ἑταιρία, ἀνανεουμένων ἑκάστοτε τῶν μετὰ τῆς κυβερνήσεως συμβάσεων αὐτῆς, οὐδεμία ἄλλη ἑταιρία παρουσιάσθη νὰ προβάλῃ ὅρους συμφερωτέρους, ὅπως ἀναλάβῃ τὴν συγκοινωνίαν τοῦ Κράτους. Ἀλλά, κύριοι, μὴ τάχα μόνη ἡ Ἑλλὰς εἶναι τὸ Κράτος ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δίδει ἐπιδόματα καὶ ἐπιχορηγήσεις εἰς τὰς ἀτμοπλοϊκὰς ἑταιρίας; Μὴ αὐτὴ ἡ Γαλλία, ἡ ἔχουσα πλείστας ἀτμοπλοϊκὰς ἑταιρίας, δὲν δίδει ἐπιχορήγησιν εἰς τὴν ἑταιρίαν τῶν γαλλικῶν ναυτικῶν διαπορθμεύσεων;

§95Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Διὰ τὴν ἀκτοπλοΐαν;

§96ΓΡΥΠΑΡΗΣ. Ὄχι· διὰ τὰς ἐξωτερικὰς γραμμάς. Μὴ ἡ ἑταιρία τοῦ Λόϋδ δὲν λαμβάνει ἐπιχορήγησιν; Νομίζω, λοιπόν, ὅτι εἶναι ἀτυχὲς τὸ ἐπιχείρημα κατὰ τῆς χορηγουμένης ἀποζημιώσεως, ἥτις, ὡς προεῖπον, εἶναι καθαρῶς τὸ ἀντάλλαγμα τῶν ἀγόνων καὶ ἐπιζημίων τῇ ἑταιρίᾳ προσεγγίσεων. Ἀλλὰ τὰ ἀτμόπλοια τῆς ἑταιρίας, μᾶς εἶπον οἱ χθὲς ἀγορεύσαντες, εἶναι ἐν ἀθλίᾳ καταστάσει, εἶναι παλαιότατα, εἶναι σεσηπότα. Δὲν ἀδικῶ τοὺς ἀξιοτίμους συναδέλφους διὰ τὰς ἰδέας των ταύτας, αἵτινες εἶναι βεβαίως προϊὸν πλάνης καὶ ἀγνοίας τῶν πραγμάτων. Τὰ ἀτμόπλοια τῆς ἑταιρίας, ἀνανεούμενα καθ’ ἑκάστην ἐν τοῖς καθ’ ἕκαστον εἰς τὸ παρ’ αὐτῆς ἀνιδρυθὲν καὶ ὁσημέραι προκόπτον πλῆρες αὐτῆς ἐργοστάσιον, εὑρίσκονται ἐν καλλίστῃ πρὸς πλοῦν πάντοτε καταστάσει· καὶ πρὸς ἀπόδειξιν, οὐχὶ διὰ λόγων, ἀλλὰ διὰ πραγμάτων, ὅτι τὰ ἀτμόπλοια τῆς ἑταιρίας εὑρίσκονται ἐν καλλίστῃ καταστάσει καὶ εἰσὶ λίαν ἀσφαλῆ πρὸς πλοῦν, σᾶς ἀναγινώσκω τὸ συμπέρασμα τῆς ἐκθέσεως τοῦ ναυπηγοῦ κ. Τρικαλιώτου, τοῦ σταλέντος παρὰ τοῦ ὑπουργείου τοῦ ἀειμνήστου Δεληγεώργη κατὰ τὸ 1873 πρὸς ἐπιθεώρησιν τοῦ ἐργοστασίου καὶ τῶν ἀτμοπλοίων τῆς ἑταιρίας. Ὁ κ. Τρικαλιώτης διὰ τῆς ἐκθέσεως ταύτης πιστοποιεῖ, ὅτι, ἐπιθεωρήσας ἐν πάσῃ ἀκριβείᾳ καὶ ἐπισταμένως τὰ ἀτμόπλοια τῆς ἑταιρίας, εὗρε ταῦτα ἐν ἀρίστῃ καταστάσει, συμπεραίνει δέ, ὅτι δύνανται νὰ διατηρηθῶσιν ἐπὶ πολλὰ ἔτη διὰ γινομένων ἑκάστοτε ἐπισκευῶν ἐν τῷ ἐργοστασίῳ τῆς ἑταιρίας.

§97ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Ποία εἶναι ἡ σχέσις τοῦ κ. Τρικαλιώτου πρὸς τὴν ἑταιρίαν;

§98ΓΡΥΠΑΡΗΣ. Τὴν ἀγνοῶ.

§99ΣΥΝΟΔΙΝΟΣ. Τὴν γνωρίζετε σεῖς;

§100ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Ἕνα πλοίαρχον τῆς ἑταιρίας ἔχει σύγγαμβρον.

§101ΓΡΥΠΑΡΗΣ. Νομίζετε, ὅτι ἠμπορεῖ νὰ ἐπηρεασθῇ ἐκ τούτου ὁ τίμιος ἄνθρωπος; Καὶ λόγου γενομένου, κύριοι, περὶ τοῦ ἐργοστασίου τῆς ἑταιρίας, ὀφείλω κατὰ καθῆκον νὰ καταστήσω γνωστὸν εἰς τὴν Βουλὴν πόσον ἐπεδείξατο ἡ ἑταιρία ζῆλον ὑπὲρ τοῦ καταστήματος τούτου. Τὸ ἐργοστάσιον, ἀνιδρυθὲν καὶ ὁσημέραι βελτιούμενον ὑπὸ τῆς ἑταιρίας, χρησιμεύει οὐχὶ μόνον διὰ τὴν ὑπηρεσίαν αὐτῆς καὶ ἐπισκευὴν τῶν ἀτμοπλοίων καὶ τῶν μηχανῶν καὶ κατασκευὴν αὐτῶν, ἀλλὰ παρέχει τὴν συνδρομήν του εἰς πλείστας ἰδιωτικὰς ἐργασίας, πολλάκις δὲ καὶ εἰς αὐτὴν τὴν κυβέρνησιν παρέσχε σπουδαίαν συνδρομήν. Ἔργα, τὰ ὁποῖα δὲν ἠδύνατο ἄλλο τι κατάστημα ἐν Ἑλλάδι νὰ κατασκευάσῃ, τὰ ὁποῖα δὲν ἠδύναντο οὔτε διὰ τοῦ ναυστάθμου νὰ προμηθευθῶσιν, ἀνέλαβε καὶ κατεσκεύασεν ὅμοια πρὸς τὰ εὐρωπαϊκά. Εἶναι δὲ δυνατόν, κύριοι, νὰ γείνῃ σπουδαῖος λόγος περὶ ἑταιρίας, προβαλλούσης ἑαυτὴν εἰς συναγωνισμὸν πρὸς τὴν ἀτμ. ἑταιρίαν, ἥτις στερεῖται, ἐκτὸς τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἀναγκαίων ἀτμοπλοίων, νεωλκείου, στερεῖται ἐργοστασίου; Καὶ ποῦ θὰ καθαρίζῃ ἡ ἑταιρία τὰ ἀτμόπλοιά της καὶ ποῦ θὰ τὰ ἀνελκύῃ ἐν ἀνάγκῃ; Ἐνθυμοῦμαι, ὅτι ὁ κ. Πεταλᾶς πρὸ ἑνὸς ἔτους, ἠναγκάσθη νὰ διακόψῃ τὰς γραμμὰς αὑτοῦ, διότι ἀπέστειλε τὸ ἀτμόπλοιόν του, τὴν «Πελοπόννησον», εἰς Μασσαλίαν, ἵνα καθαρισθῇ. Ἐγένετο χθὲς λόγος παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Σπετσῶν βουλευτοῦ, τοῦ φίλου μου κ. Μπούμπουλη, κατὰ τῆς ἀτελείας, τὴν ὁποίαν λαμβάνει ἡ ἑταιρία ὡς πρὸς τὰ ὑλικὰ αὐτῆς, καὶ ἐξηγήθησαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου τὰ πράγματα καὶ ἐθεωρήθησαν ὑπέρογκοι αἱ ἐκ τῆς ἀτελείας ταύτης ὠφέλειαι τῆς ἑταιρίας. Ἄς μοὶ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλὴ νὰ ἀναγνώσω πρὸς αὐτὴν ἔγγραφον τοῦ τελώνου Σύρου. (Ἀναγινώσκει.)

§102Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ποῖος εἶναι ὁ τελώνης;

§103ΓΡΥΠΑΡΗΣ. Ὁ κ. Δαμιανός. Ἐκ τοῦ ἐγγράφου τούτου προκύπτει, ὅτι ἡ ὠφέλεια ἐκ τῆς ἀτελείας τοῦ εἰσαγομένου παρ’ αὐτῆς ὑλικοῦ ἀνέρχεται εἰς τὸ ποσὸν τῶν 8000 δραχ. κατ’ ἔτος, ὡς ἐκ τοῦ πίνακος τούτου ἐμφαίνεται.......

§104Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Νὰ τῇ δώσωμεν 25,000 καὶ νὰ ἀφαιρέσωμεν τὴν ἀτέλειαν.

§105ΓΡΥΠΑΡΗΣ. Δὲν ἀντιπροσωπεύω τὴν ἑταιρίαν, διὰ νὰ ἔλθω εἰς συμβιβασμόν. Ἐκ τοῦ ἐγγράφου τούτου προκύπτει, ὅτι ἡ ἑταιρία ὠφελεῖται κατ’ ἔτος ἐκ τῆς ἀτελείας 8500 δραχμῶν.

§106Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἀπὸ πότε εἶναι τὸ ἔγγραφον;

§107ΓΡΥΠΑΡΗΣ. Ἀπὸ τοῦ 1869, ἐπὶ τῆς ὑπουργείας τοῦ ἀειμνήστου Ζαΐμη. Γνωστοποιῶ δὲ εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι τὰ ἄλλα ἔγγραφα, τὰ ἀφορῶντα εἰς τὴν αὐτὴν ὑπόθεσιν καὶ μεταγενέστερα, ὑπάρχουν εἰς τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον καὶ παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ τὰ φέρῃ.

§108ΚΑΡΑΛΗΣ. Αὐτὸ δύναται νὰ περιορισθῇ χάριν τοῦ δημοσίου συμφέροντος, διότι δύναται νὰ δώσῃ χώραν εἰς καταχρήσεις, οὐχὶ βεβαίως ἐκ μέρους τῆς ἑταιρίας.

§109ΓΡΥΠΑΡΗΣ. Καὶ ταῦτα μὲν, κύριοι, ἐθεώρησα ἀναγκαῖον νὰ ἐκθέσω πρὸς τὴν Βουλὴν, ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν σύμβασιν, ὅσον δὲ ἀφορᾷ εἰς τὸ νομοσχέδιον, τὸ κυροῦν αὐτὴν, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ ἐκθέσω ἐν ὀλίγοις τὰς χθὲς ἐπὶ τοῦ τρίτου ἄρθρου γενομένας παρατηρήσεις. Κατὰ τὸ ἄρθρον 3 οὐδὲν ἀτμόπλοιον δύναται νὰ δέχηται καὶ μεταφέρῃ ἀπὸ ἑνὸς εἰς ἕτερον λιμένα τοῦ βασιλείου ἐπιβάτας καὶ ἐμπορεύματα, ἂν μὴ προηγουμένως τὸ τιμολόγιον αὐτοῦ ὑποβληθῇ εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν. Πᾶσαν δ’ ἐλάττωσιν τῶν κατὰ τὸ τιμολόγιον τοῦτο ναύλων ὀφείλει νὰ γνωστοποιήσῃ εἰς τὴν διοικητικὴν ἀρχὴν τοῦ τόπου, ἐν ᾧ θὰ λάβῃ χώραν ἡ ἐλάττωσις αὕτη, τὴν προτεραίαν τοῦ ἀπόπλου. Τὴν διάταξιν ταύτην τοῦ ἄρθρου τούτου οἱ χθὲς ἀγορεύσαντες ἐθεώρησαν ὡς ἐπιζήμιον εἰς τὰς ἄλλας ἑταιρίας. Νομίζω ὅμως, ὅτι, καθ’ ἃ ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν χθὲς ἐξέθεσεν, ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου τούτου καθαρῶς καθιερώθη χάριν ἀκριβῶς αὐτῶν τῶν ἄλλων ἀτμοπλοϊκῶν ἑταιριῶν, διότι ἐν τῇ συμβάσει ἐν ἄρθρῳ 7 παραγράφῳ 2 εὑρίσκεται. «Ἐπὶ τοῦ τιμολογίου τούτου ἡ ἑταιρία δὲν δύναται νὰ ἐπιφέρῃ αὔξησιν ἄνευ ἐγκρίσεως τοῦ ὑπουργείου τῶν ἐσωτερικῶν. Δύναται ὅμως νὰ ἐπιφέρῃ ἐλάττωσιν, ἀλλὰ τότε μόνον, ὅταν ἄλλη τις ἑταιρία ἢ πλοίαρχος ἀτμοπλοίου, ἐπὶ τῆς αὐτῆς τῆς συγκοινωνίας γραμμῆς καὶ διὰ τὰς αὐτὰς προσεγγίσεις, προσδιορίσῃ κατώτερον ναῦλον, τὴν ὁποίαν ἐλάττωσιν ἡ ἑλλην. ἀτμοπλοϊκὴ ἑταιρία δύναται νὰ παρακολουθήσῃ, χωρὶς νὰ δύναται νὰ προσδιορίσῃ κατώτερον αὐτῆς ναῦλον.» Ἐκ τοῦ συνδυασμοῦ τοῦ ἄρθρου τοῦ νόμου πρὸς τὸ ἄρθρον 7 ἐδάφιον 2 τῆς συμβάσεως ἀναντιῤῥήτως προκύπτει, ὅτι τὰ ἄρθρα ταῦτα καθιερώθησαν ὑπὲρ τῶν ἄλλων ἑταιριῶν· διότι, κατ’ αὐτὰ, δὲν ἐπιτρέπεται εἰς τὴν ἀτμοπλοϊκὴν ἑταιρίαν νὰ ἐπιφέρῃ ἐλάττωσιν τῶν ναύλων, εἰμὴ μόνον ἐφ’ ὅσον ἄλλαι ἑταιρίαι ἐπιφέρουσι τοιαύτην καὶ κατὰ τὸ μέτρον τῆς ἐλαττώσεως αὐτῶν. Ἀλλὰ, παρετήρησεν ὁ ἀξιότιμος κύριος Ῥάλλης, ἡ ἑταιρία θὰ καταβιβάσῃ πολὺ τοὺς ναύλους, καὶ ἑπομένως θὰ ἀναγκάσῃ καὶ τὰς ἄλλας ἑταιρίας νὰ τὸ πράξωσιν. Ἀλλὰ δὲν ἔχει οὕτω, διότι, κατὰ τὴν σύμβασιν, δὲν δύναται ἡ Ἑταιρία νὰ καταβιβάσῃ τοὺς ναύλους ἄνευ ἐγκρίσεως τῆς Κυβερνήσεως. Ὥστε βλέπετε, ὅτι ὑπάρχει πλήρης πρὸς τοῦτο ἐγγύησις. Νομίζω, κύριοι, μετὰ τὰ ὀλίγα ταῦτα, ὅτι ἡ Βουλή, προνοοῦσα σπουδαίως περὶ τῆς ἐξασφαλίσεως τῆς συγκοινωνίας τοῦ Κράτους, ὀφείλει νὰ δεχθῇ τὴν σύμβασιν καὶ τὸ κυροῦν αὐτὴν νομοσχέδιον. Διότι ἄλλως ἔχω ἀδιάσειστον πεποίθησιν, ὅτι θὰ εὑρεθῇ εἰς μεγίστας δυσχερείας, καὶ μεγίστην θ’ ἀναλάβῃ εὐθύνην ἀπέναντι ἐνδεχομένης τῆς συγκοινωνίας διακοπῆς.

§110ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Κύριοι, ἐνεκρώσαμεν τὴν αἰσθητικὴν ἰδιότητα τῶν κοινωνικῶν νεύρων, ὅταν πρό τινων ἡμερῶν ἐψηφίσαμεν τὴν δουλείαν τῆς ἐπικρατείας εἰς εἰκονικὰ κεφάλαια ἔμεινε τοὐλάχιστον μετὰ τὴν νέκρωσιν τῆς αἰσθητικότητος ἐκείνης ἡ ἰδιότης τῆς κινήσεως, καὶ ἠδύνατο ὁ Ἕλλην ἐλευθέρως νὰ κινῆται. Ἤδη καλούμεθα νὰ νεκρώσωμεν καὶ τὴν κινητικὴν ἰδιότητα τῶν κοινωνικῶν νεύρων καὶ νὰ ὑποδουλώσωμεν τὸ Ἔθνος καὶ νὰ τὸ θέσωμεν ὑπὸ κακοήθη δεσποτείαν καὶ νὰ τὸ καταστήσωμεν νευρόσπαστον μὴ ἔχον ζωήν, εἰμὴ ὅσην μεταδίδουσιν αὐτῷ δύο μηχαναὶ, ἡ μηχανὴ τῆς Τραπέζης καὶ ἡ μηχανὴ τῆς Ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας. Ἡ ἐλευθερία ἀπώλετο καὶ περὶ μὲν τῶν κεφαλαίων δὲν εἶναι πλέον χρόνος διὰ νὰ γείνῃ λόγος, ἀλλὰ περὶ τῆς κινήσεως εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ παραδεχθῶμεν σύμβασιν, ἥτις καθιστᾷ δεσπότην τῆς συγκοινωνίας μίαν ἑταιρίαν κακῆς πίστεως; Ἀπεδείχθη κακῆς πίστεως, καὶ δὲν λέγω οὔτε ὑπερβολὴν, οὔτε ἐκ παραφορᾶς ὁρμῶμαι ὅταν λέγω κακῆς πίστεως, ἀλλὰ διὰ τῶν πραγμάτων θέλω τὸ ἀποδείξει. Γνωρίζομεν πάντες, κύριοι, ὅτι ἡ ἑταιρία, περὶ ἧς πρόκειται, ἐθεωρεῖτο μέχρι τινὸς, ὅτι μὲ θυσίας, μὲ προσπαθείας σπουδαίας διετήρει συγκοινωνίαν οὐχὶ κατά τινα μόνον τμήματα τοῦ Κράτους ἐπιζήμιον δι’ αὐτὴν καὶ ὅτι αὕτη καθὼς καὶ ἡ Τράπεζα ἦσαν αἱ δύο βακτηρίαι, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐστηρίζετο τὸ δυστυχὲς αὐτὸ ἔθνος, βαῖνον κατόπιν τῶν ἄλλων ἐπικρατειῶν ἔσχατον τὴν πρόοδον. Ἀλλ’ αὐτὰ ἦσαν φαινομενικὰ, αὐτὰ ἦσαν ἡ ἀτμοσφαῖρα τῆς δουλείας τοῦ προνομίου, ἥτις παρίστανε τὰ πράγματα τοιαῦτα, ἅμα ὅμως ἔπνευσεν ὀλίγη αὔρα ἐλευθερίας καὶ ἔληξε τὸ προνόμιον τῆς ἑταιρίας, ὡς ἐκ θαύματος παρουσιάσθησαν μέσα νέα συγκοινωνίας αὐτοσχέδια ἐξ ὑπογυίου, οὕτως εἰπεῖν, ἄνευ προστασίας, ἄνευ ἐπιχορηγήσεως καὶ καταφυγῶν, καὶ τότε εἴδομεν κατὰ πρῶτον, ὅτι ἡ ἑταιρία ἐκείνη, ἥτις μέχρις ἐκείνου τοῦ σημείου ἔβλεπεν ἑαυτὴν πάντοτε ζημιουμένην, ἠδυνήθη νὰ μειώσῃ τοὺς ναύλους καὶ νὰ πολλαπλασιάσῃ τοὺς πλόας χωρὶς νὰ ὑφίσταται ζημία, αὐτὴ εἶναι ἡ καλὴ πίστις, δυοῖν θάτερον, ἢ ἡ ἑταιρία ἐπλάνα τὸ ἔθνος ἢ ἐπλάνα αὐτὴ ἑαυτὴν, δηλαδὴ ἐν τοῖς σπλάγχνοις αὐτῆς ἔχει τὴν διαφθοράν. Ἐνώπιον λοιπὸν τοιούτου παρελθόντος καὶ ἐνώπιον τοιούτου ἄλλου λαμπροῦ ἐνεστῶτος, ὅταν τὸ ἐνεστὼς τοῦτο τῆς ἐλευθερίας εἶχε τὸ εὐχάριστον ἀποτέλεσμα ν’ ἀναζωογονήσῃ καὶ ἠλεκτρίσῃ καὶ αὐτὴν τὴν ἄνευ ζωῆς ἑταιρίαν καὶ νὰ τὴν ὑποχρεώσῃ νὰ πολλαπλασιάσῃ τοὺς πλόας, νὰ ὑποβιβάσῃ τοὺς ναύλους καὶ ν’ ἀναδείξῃ σημεῖα ζωῆς, εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ ψηφίσωμεν σύμβασιν, ἥτις πρὸς τὸ συμφέρον αὐτῆς τῆς ἑταιρίας δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον, διότι θὰ τὴν ὑποβάλῃ εἰς τὴν προγενεστέραν νέκρωσιν; Ἡ ἀτμοπλοϊκὴ ἑταιρία ἰσχυρίζεται, ὅτι δὲν δύναται νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὴν συγκοινωνίαν τοῦ Κράτους εἰμὴ ἐπὶ τῇ βάσει ἐπιχορηγήσεως ἁδρᾶς, καὶ ἐξηκολούθησεν ἡ ἐπιχορήγησις αὐτὴ ἐπὶ δεκάδας ἐτῶν, καὶ μετὰ τὴν ἐπιχορήγησιν ταύτην, ἥτις δὲν εἶναι 650 χιλιάδες δραχμαὶ, ἀλλ’ ὑπερβαίνει τὸ ἑκατομμύριον, ποῖον εἶναι τὸ ἐνεστὼς ἀποτέλεσμα; Ὅτι ἔχει ἀτμόπλοια ὅσα εἶχε καὶ ἐν ἀρχῇ, διότι ἂν ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀτμοπλοίων θεωρηθῇ κατά τι σήμερον ἀνώτερος, ὀφείλομεν νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔδωκεν εἰς τὴν ἑταιρίαν τὸ ἀτμόπλοιον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς τὸ πρῶτον ναυπηγηθὲν ἐπὶ τῆς γῆς, τὸ Ἰόνιον, καθὼς καὶ τὸ δεύτερον ναυπηγηθὲν, τὸν Ὄθωνα. Καὶ ἂν παραλληλίσωμεν τὴν συγκοινωνίαν ταύτην πρὸς τὴν ἀναπτυχθεῖσαν ἐπὶ ἐσχάτων μετὰ τὴν κατάργησιν τῶν προνομίων, ἠξεύρετε ὁποία εἶναι ἡ σύγκρισις; Ὡς ἂν νὰ ταξειδεύῃ ὁ εἷς μὲ κάῤῥον καὶ ὁ ἕτερος μὲ σιδηρόδρομον. Ἀπέναντι τοιούτων προσφάτων γεγονότων προόδου ἑταιριῶν ὑπισχνουμένων εὐρυτέραν ἀνάπτυξιν, καὶ λέγω ὑπισχνουμένων, διότι δὲν ἔχετε εἰμὴ ἓν βραχὺ διάστημα ἐλευθερίας, εἶναι ἐπιτετραμμένον ν’ ἀνατρέξωμεν εἰς τὸ 1854 καὶ ἐκεῖ νὰ σταθῶμεν; Καὶ ἔπειτα, κύριοι, τὸ ἀπαράδεκτον τῆς χορηγήσεως ἐπιβάλλει καὶ αὐτὴ ἡ ἰσότης ἡ ἐκ τοῦ νόμου, διότι ἡ χορήγησις αὕτη δίδεται ἐκ τοῦ ταμείου τῆς ὁδοποιΐας ὡς πρὸς ἓν μέρος· κατ’ ἐμὴν γνώμην δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον τὰ χρήματα τῆς ὁδοποιΐας νὰ χρησιμεύουν εἰς τοιαῦτα μέσα συγκοινωνίας, ἀλλὰ πρέπει τὰ χρήματα ἑκάστης ἐπαρχίας νὰ δαπανῶνται δι’ ἑκάστην ἐπαρχίαν. Οὐδὲν ὀφείλει ὁ χερσαῖος ὁ κάτοικος τῆς μεσογείου ὁ στερούμενος ὁδῶν καὶ γεφυρῶν νὰ συνεισφέρῃ διὰ τὴν συγκοινωνίαν μιᾶς νήσου, εἰς ἣν μεταβαίνει ἅπαξ τοῦ ἔτους ἕνας κάτοικος. Ἐὰν ἡ ἀπαιτουμένη συγκοινωνία διὰ τὰ μέρη ἐκεῖνα ἀπαιτῇ ἐπιχορήγησίν τινα, ἂς δοθῇ ἐξ αὐτῶν τῶν ἰδίων μερῶν, ἀλλὰ δὲν εἶναι δίκαιον ν’ ἀφίνωνται οἱ φορολογούμενοι ἄνευ συγκοινωνίας καὶ ἄνευ ὁδῶν, καὶ νὰ λαμβάνωμεν τὰ χρήματα αὐτῶν, οἱ ὁποῖοι πνίγονται κατ’ ἔτος εἰς τοὺς ποταμοὺς δι’ ἔλλειψιν ὁδῶν καὶ γεφυρῶν, καὶ νὰ τὰ δαπανῶμεν ἀλλοῦ. Ἡ συγκοινωνία βεβαίως τῶν ἄλλων μερῶν δὲν πρέπει νὰ τεθῇ εἰς ἥσσονα μοῖραν, ἀλλὰ τὰ μέρη τῶν νήσων δὲν ἔχουν τόσον μεγάλην ἀνάγκην, καὶ ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Συνοδινὸς νὰ τῷ εἴπω, ὅτι ἐκ τῆς Ἀμοργοῦ καὶ τῆς Ἴου ταξειδεύουσιν εἰς Σῦρον, ἢ ὑποθέτετε πολλούς; Ἐὰν τὸ πρῶτον, τότε δὲν ἀξίζει τὸν κόπον ἢ τὴν θυσίαν, ἐὰν τὸ δεύτερον, τότε ὑπάρχει κέρδος.

§111ΣΥΝΟΔΙΝΟΣ. Μήπως ἡμεῖς δὲν πληρώνομεν φόρον ὁδοποιΐας;

§112ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Τότε νὰ καταβάλητε μόνον τὰ κεφάλαιά σας ἐκ τοῦ φόρου τῆς ὁδοποιΐας εἰς τὴν ἀτμοπλοϊκὴν ἑταιρίαν. Εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου οὐδὲ ἓν μέτρον, οὐδὲ εἷς ποὺς ὁδοῦ κατεσκευάσθη, διὰ τοῦτο εἶπον, ὅτι ἡ ἐπιχορήγησις εἶναι ἐναντίον τῆς ἰσότητος. Ἐν τοιαύτῃ λοιπὸν καταστάσει ὄντος τοῦ ζητήματος, μοὶ φαίνεται, ὅτι ἡ ψήφισις τῆς συμβάσεως εἶναι πρᾶξις λίαν ἀναδρομική. Καὶ θὰ ἐπιφέρῃ τὸ ὀλέθριον ἀποτέλεσμα νὰ πνίξῃ ἐκείνην τὴν ἀρχὴν τῆς ἁμίλλης, ἥτις κατὰ πρῶτον ἐγκαινιάσθη εἰς τὸ Ἔθνος, θέλει ἀπελπίσει τὴν ἐμπορικὴν ναυτιλίαν. Τίς ἐξ ὑμῶν ἀγνοεῖ, ὅτι τὰ ἱστιοφόρα εἶναι ἠγκυροβολημένα εἰς τὰς παραδουναβίους χώρας καὶ εἰς τοὺς Ῥωσσικοὺς λιμένας, μὴ εὑρίσκοντα ναῦλον· ἐπίκειται ἡ γενικὴ χρεωκοπία τοῦ ἐμπορικοῦ ναυτικοῦ· μία πρόνοια ἐπιβάλλεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν τῇ συμπράξει ὅλων τῶν ναυτιλλομένων, ν’ ἀναπτυχθῇ ἡ ἀτμοπλοϊκὴ συγκοινωνία, ἡ διὰ τοῦ ἀτμοῦ ναυτιλία καὶ πρὸς τοῦτο ὀφείλομεν νὰ προκαλέσωμεν πᾶσαν τὴν ἐλευθερίαν τῆς ἐνεργείας. Εἶναι λοιπὸν ὀρθὸν νὰ δεσμευθῶμεν ἐπὶ 12 ἔτη εἰς πάσσαλον καὶ περὶ αὐτὸν νὰ στρεφώμεθα; Κύριοι, ὅτι κακῆς πίστεως εἶναι ἡ ἑταιρία καὶ ὅτι οὐδεμίαν ἔχει χρείαν τῆς ἐπιχορηγήσεως, προκύπτει ἐκ τῶν τελευταίων γεγονότων τῆς ἁμίλλης ἐκείνης, τὴν ὁποίαν, ἅμα ἐμφανισθεῖσαν πρὸ καιροῦ, ἐχαρακτήρισα ὡς κακοήθη, καὶ μάρτυς ὁ κ. Τρικούπης, πρὸς τὸν ὁποῖον ἔγραψα ἐκ Πόρου καὶ εἶπον: πῶς ἐπιτρέπετε τὸν κακοήθη συναγωνισμὸν ἐν τῇ θαλάσσῃ, διότι ἐν ᾧ εὑρισκόμην ἐπὶ τῆς παραλίας τῆς πατρίδος μου, βλέπω καὶ διέρχεται τὸ ἀτμόπλοιον τοῦ Γουδῆ· ἐπέπεσαν αἱ λέμβοι, κατόπιν ἤρχετο τὸ ἀτμόπλοιον τῆς ἑταιρίας, τὸ ὁποῖον ἐζήτει πρῶτον νὰ διέλθῃ τὸ στενὸν καὶ ἐπέκειτο κίνδυνος συγκρούσεως· πῶς, εἶπον οἱ παρεστῶτες θεαταὶ συμπολιταί μου, ἡ πολιτεία ἀφίνει τὸν κακοήθη αὐτὸν συναγωνισμὸν νὰ καταδιώκῃ τὸ ἓν ἀτμόπλοιον τὸ ἄλλο, καὶ ἂν συμβῇ σύγκρουσις; φαντασθῆτε τί ἤθελε συμβῆ. Ἐδῶ ἡ ἀστυνομία λαμβάνει μέτρα προφυλακτικὰ κατὰ τῶν ἁμαξῶν, δὲν πρέπει τοιαῦτα νὰ ληφθῶσι καὶ περὶ τῶν ἀτμοπλοίων ἐν χώρῳ στενῷ συνωστιζομένων; Τὸν κακοήθη αὐτὸν συναγωνισμὸν ἐπροκάλεσεν ἡ ἑταιρία, ὅπως καταβάλῃ τὰ προϊόντα τῆς ἐλευθερίας, καὶ προέβη καὶ εἰς τὸ νὰ ὑποβιβάσῃ τοὺς ναύλους, καὶ ὅταν ὑποβιβάζῃ τοὺς ναύλους, τί ὑποδεικνύει; ἤ ὅτι πρὶν ἐκερδοσκόπει ἐπὶ τοῦ λαοῦ, πρὸς τὸν ὁποῖον ἔλεγεν ὅτι ζημιοῦται, ἢ ὅτι δι’ αὐτοῦ τοῦ μέσου, στηριζομένη εἰς τὴν ἐπιχορήγησιν καὶ τὴν ἐπέκτασιν τοῦ προνομίου, θέλει νὰ καταστρέψῃ τὸν συναγωνισμόν, καὶ κατήντησε νὰ λαμβάνῃ καὶ δωρεὰν τοὺς ἐπιβάτας. Ὅταν δὲ κατορθώσῃ ν’ ἀποδιώξῃ τὰς λοιπὰς ἑταιρίας, τότε θὰ ζητήσῃ ἀντὶ μιᾶς δραχμῆς ἀπὸ Ναυπλίου εἰς Πειραιᾶ 25 δραχμὰς ναῦλον. Ἐνώπιον λοιπὸν τοιαύτης φυσιογνωμίας δὲν πρέπει νὰ κυρώσητε αὐτὰ τὰ ἀποτελέσματα καὶ παραδώσητε τὴν συγκοινωνίαν τοῦ Κράτους εἰς χεῖρας τοιαύτης ἑταιρίας στερουμένης τῆς καλῆς πίστεως. Ἀλλὰ γίνεται λόγος περὶ κερδῶν, ὅτι ταῦτα δὲν εἶναι ἐπαρκῆ διά τινας γραμμάς. Ἐγὼ ἔχω πληροφορίας, ὅτι οὐδεμία γραμμὴ ἐντὸς τῶν Ἑλληνικῶν θαλασσῶν εἶναι ἀκερδής. Γνωρίζω παρὰ κατοίκων ἀξιοτίμων τῆς Σύρου καὶ ἄλλων νήσων, ὅτι αἱ γραμμαὶ αὗται δὲν εἶναι ἀπρόσοδοι, ἀλλὰ καὶ ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν εἶναι τοιαῦται, ἐκεῖνο τὸ σμῆνος τῶν ἐπιβατῶν, τὸ ὁποῖον ὁσάκις ἔβλεπα ταξειδεῦον μὲ τὰ ἀτμόπλοια τῆς ἑταιρίας, παρωμοίαζον μὲ εἶδος ἀνδραπόδων ἀπαγομένων εἰς δουλείαν, διότι εἰς μικρὰ καὶ βραδυκίνητα ἀτμόπλοια ἅπαξ τῆς ἑβδομάδος συγκοινωνοῦντα κατὰ στίφη ἐτοποθετοῦντο οἱ ἄνθρωποι, μὴ ἔχοντες ἄλλην θέσιν παρ’ ὅσην τὰ ἴχνη τῶν ποδῶν των κατὰ πρῶτον ἐπάτουν. Τοιοῦτον λοιπὸν πλῆθος ἐπιβατῶν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποτεθῇ, ὅτι δὲν ἀποφέρει ἀπολαυὰς ἱκανὰς νὰ καλύψουν τὸ ἐκ τῶν ἀπροσόδων πλόων ἀκερδές; καὶ ἀπόδειξις εἶναι, ὅτι μόλις ἔπαυσε τὸ προνόμιον, καὶ ἀμέσως ηὔξησαν τὰ μέσα τῆς συγκοινωνίας, καὶ ἂν σήμερον παρουσιάσθησαν τρεῖς, αὔριον θὰ παρουσιασθῶσι δέκα ἑταιρίαι. Ἀλλὰ μᾶς λέγουν, ὅτι ἡ ἑταιρία ἔχει ἐργοστάσια κτλ. Καὶ πῶς θέλετε αὐταὶ αἱ ἑταιρίαι, αἵτινες μόλις χθὲς ἐπελήφθησαν τῆς συγκοινωνίας καὶ αἱ ὁποῖαι διετέλουν ἐν τῷ ἀδήλῳ περὶ τοῦ μέλλοντος αὐτῶν, νὰ συστήσωσι νεωλκεῖα καὶ νὰ ὑποστῶσιν ἄλλας δαπάνας καταστημάτων διὰ τὴν ἐπισκευὴν καὶ διατήρησιν τῶν ἀτμοπλοίων; Οὐδεὶς λόγος δημοσίου συμφέροντος ἐπιβάλλει, κατὰ τὴν ἐμὴν κρίσιν, τὴν παραδοχὴν τῆς συμβάσεως ταύτης, ἥτις πρέπει νὰ θεωρηθῇ ὡς μὴ φέρουσα ἀπόχρωσιν πολιτικοῦ ζητήματος, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἐξετασθῇ ὑπὸ τὴν ἔποψιν τοῦ ἁγνοῦ συμφέροντος τῆς Πατρίδος, τὸ ὁποῖον πάντες ὀφείλομεν ἐντεῦθεν νὰ προστατεύωμεν. Ἐὰν τὴν ἑταιρίαν αὑτὴν ἐπὶ 12 ἐνιαυτοὺς διατηρήσωμεν, ἐστὲ βέβαιοι, ὅτι ἀποξενόνομεν πᾶν ἄλλο κεφάλαιον. Ἂς ἀφήσωμεν λοιπὸν ἐλευθέραν τὴν ἀκτοπλοΐαν καὶ τὴν συγκοινωνίαν, ἓν δὲ μόνον ἐχέγγυον ἂς ἀπαιτήσωμεν παρὰ πασῶν τῶν ἑταιριῶν, τὴν μονιμότητα, διδούσης ἑκάστης ἐγγυήσεις, ὅτι ἐπὶ 3 ἢ 5 ἔτη θέλουσιν ὑποχρεωθῆ νὰ ἐξακολουθῶσι τὴν συγκοινωνίαν, ἵνα μὴ ἔχωμεν τὸν φόβον, ὅτι μετ’ ὀλίγον χρόνον θέλουσιν ἀποσυρθῆ. Μετὰ μίαν τοιαύτην ἐγγύησιν, ἂν ἀφήσωμεν ἐλευθέραν τὴν συγκοινωνίαν, δὲν εἶναι παντάπασιν ἀναγκαία ἡ ἐπιχορήγησις, αἱ ἀτέλειαι εἶναι ἱκαναὶ νὰ τὰς ἀνταμείψωσι διὰ τὰς λεγομένας ἀγόνους γραμμάς. Ἄλλως ἐὰν ψηφίσωμεν τὴν σύμβασιν ταύτην, μοὶ φαίνεται, ὅτι θέλομεν ἔχει τὴν ὄψιν νεκροπομπῶν, διότι καλούμεθα εἰς κηδείαν ἐθνικῶν συμφερόντων καὶ θὰ ῥίψωμεν χῶμα καὶ πλάκα ἐπὶ τῆς ἐλευθερίας.

§113ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἂν ἡ συγκοινωνία τῆς Ἑλλάδος ἦτο προσιτὴ εἰς τὸν συναγωνισμὸν, τότε βεβαίως ἡ συνομολογηθεῖσα σύμβασις καὶ ἡ χορηγουμένη ἀποζημίωσις ἤθελεν εἶσθαι ματαία. Ἂν αἱ γραμμαὶ, τῶν ὁποίων ἡ συγκοινωνία καθίσταται ἀπαραίτητος, ἠδύναντο νὰ συντηρήσωσι τὴν ἰδιωτικὴν ἐργασίαν, τὸν ἰδιωτικὸν συναγωνισμόν, ἂν ἠδύναντο νὰ προκαλέσωσι τοὺς ναυτιλλομένους, πιστεύω, ὅτι ἤθελεν εἶσθαι μέγιστον λάθος νὰ σκεπτώμεθα πῶς νὰ συμβληθῶμεν μὲ μίαν ἑταιρίαν, ὅπως ἀναλάβῃ τὴν συγκοινωνίαν, ἢ πῶς νὰ χορηγήσωμεν προνόμια καὶ δικαιώματα εἰς ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος θέλει νὰ διατηρήσῃ τὴν ἐκπλήρωσιν τῆς τοιαύτης ἐργασίας. Ἀλλὰ κατὰ δυστυχίαν ὑπάρχουσι γραμμαὶ, αἱ ὁποῖαι ὁμολογουμένως παρέχουσιν ἀντὶ κέρδους ζημίαν, καὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι παρουσιάσθησαν εἰς συναγωνισμὸν πρὸς τὴν ἀτμοπλοϊκὴν ἑταιρίαν, ὡμολόγησαν, ὅτι ἡ συντήρησις αὐτῶν τῶν γραμμῶν ἐπιβάλλει τὴν ἀνάγκην τῆς ἰδιαιτέρας ἀποζημιώσεως. Εὑρισκόμενοι λοιπὸν ὑπὸ τὸ κράτος τοιαύτης ἀνάγκης, δὲν εἴμεθα ἐλεύθεροι νὰ σκεφθῶμεν καὶ ἀποφασίσωμεν περὶ ἀπολύτου ἐλευθερίας, καὶ νὰ σκεφθῶμεν ἂν δυνάμεθα ν’ ἀποῤῥίψωμεν τὴν μεθ’ οἱασδήποτε ἑταιρίας σύμβασιν. Μένει ἤδη νὰ σκεφθῶμεν τίς ἐκ τῶν παρουσιαζομένων δύναται νὰ παρέξῃ πλειοτέρας ἐγγυήσεις ὡς πρὸς τὴν ἐκπλήρωσιν τῆς ἀνάγκης αὐτῆς. Ποῖοι ὅροι θεωροῦνται συμφερώτεροι καὶ δικαιότεροι ἀπέναντι τῆς ἀνάγκης, τὴν ὁποίαν ὀφείλομεν νὰ θεραπεύσωμεν· ποῖα εἶναι τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ χορηγήσωσι, καὶ ποῖος ὁ τρόπος, δι’ οὗ δύναται ν’ ἀσφαλισθῇ ὁ ἐλεύθερος συναγωνισμὸς, τὸν ὁποῖον θεωρῶ ἀπαραιτήτως ἀναγκαῖον. Διὰ νὰ δώσωμεν εἰς τὴν ἑταιρίαν δικαιώματα, πρέπει νὰ λάβωμεν ὅλα τὰ μέτρα, διὰ τῶν ὁποίων δυνάμεθα νὰ περιορίσωμεν αὐτὴν, ἥτις ὁπωσδήποτε εὑρίσκεται εἰς κρείττονα θέσιν ἀπέναντι τῶν ἄλλων, ὅπως μὴ ἐπέλθῃ καταστροφὴ εἰς τὰς ἄλλας, καὶ χάσωμεν τὸ μέγα πλεονέκτημα, τὸ ὁποῖον προσδοκῶμεν ἐκ τοῦ συναγωνισμοῦ αὐτῶν. Ἀμφότεραι, κύριοι, αἱ ἐπιτροπαὶ, καὶ τοῦ κ. Καλλιγᾶ συμπεριαλμβανομένου, ἐξ αὐτῆς τῆς ἀρχῆς ἀναχωρήσασαι, ἐθεώρησαν, ὅτι κατ’ ἀρχὴν ἡ σύμβασις εἶναι παραδεκτή, διότι ὑπάρχει μόνον διαφορὰ 100 χιλιάδων δραχμῶν μεταξὺ τῶν προτάσεων τῶν δύο ἑταιριῶν. Ἕνεκα δὲ τῆς διαφορᾶς ταύτης δὲν ἦτο φρόνιμον νὰ διακινδυνεύσωμεν τὴν διακοπὴν τῆς συγκοινωνίας καὶ ν’ ἀποκρούσωμεν τὴν ἀτμοπλοϊκὴν ἑταιρίαν, ἡ ὁποία διατελεῖ ἐν ἐνεργείᾳ, ἥτις ἔχει ἤδη τὰ μέσα νὰ ἐκπληρώσῃ τὴν ἀνάγκην τῆς συγκοινωνίας εὐκολώτερον πάσης ἄλλης ἑταιρίας, ὥστε κατ’ ἀρχὴν ἐδέχθημεν πάντες, μηδὲ τοῦ κ. Καλλιγᾶ ἐξαιρουμένου, τὴν σύμβασιν, ἀλλ’ ἐσκέφθημεν πῶς δυνάμεθα ν’ ἀσφαλίσωμεν τὸν συναγωνισμὸν καὶ νὰ ἐξασφαλίσωμεν τὰς ἄλλας ἑταιρίας, αἱ ὁποῖαι εὑρίσκονται εἰς τὴν γένεσίν των καὶ αἵτινες, στερούμεναι πάσης βοηθείας, στηρίζονται ἐπὶ τῶν ἰδίων δυνάμεων, τὰς ἑταιρίας ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι εὑρίσκονται εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ συναγωνισθῶσιν ἀπέναντι ἑταιρίας ἀρχαίας ἐχούσης ὅλα τὰ μέσα, ἐχούσης συνδρομὴν οὐχὶ εὐκαταφρόνητον παρὰ τοῦ δημοσίου, πῶς δύνανται, λέγω, νὰ ἀνταποκριθῶσιν εἰς ταῦτα πάντα, χωρὶς νὰ ναυαγήσωσιν εἰς τὰ πρῶτα αὐτῶν βήματα. Αὕτη ἦτο ἡ δευτέρα σκέψις, τὴν ὁποίαν ἡ ἐπιτροπὴ ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν, ἀλλὰ σᾶς ὁμολογῶ, ὅτι ἐκτὸς τῶν σκέψεων τῆς ἐπιτροπῆς ἡ χθεσινὴ συζήτησις μοὶ ἔδωκεν ἀφορμὴν νὰ σχηματίσω ἰδέαν καὶ περὶ τῆς ἀνάγκης καὶ ἄλλων ἐγγυήσεων, καὶ ἐπὶ τούτων φέρω τὸν λόγον. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐνόμισεν, ἔχουσα τὸ ἄρθρον 5 ὑπ’ ὄψιν τοῦ νομοσχεδίου, ὅτι δὲν εἶναι ἀρκετὴ ἐγγύησις ἡ διάταξις, ἡ ἐπιτρέπουσα εἰς τὴν κυβέρνησιν νὰ δίδῃ ἀτελείας καὶ εἰς ἄλλας ἑταιρίας. Ἐθεώρησεν, ὅτι, ἀφ’ οὗ ὑπάρχουσιν ἤδη ἐν ἐνεργείᾳ δύο νέαι ἑταιρίαι, εἶναι δίκαιον νομοθετικῶς νὰ χορηγήσωμεν καὶ εἰς αὐτὰς τὰ δικαιώματα ταῦτα. Ἐσκέφθη ἡ ἐπιτροπή, ὅτι τὴν ὑπηρεσίαν, τὴν ὁποίαν ἡ ἀτμοπλοϊκὴ ἑταιρία ἀναλαμβάνει, ἤτοι νὰ μεταφέρῃ τὴν ταχυδρομικὴν ὑπηρεσίαν, στρατὸν καὶ ἄλλα μὲ ὡρισμένην ἔκπτωσιν τοῦ ναύλου, ἕνεκα δὲ τῆς ὑπηρεσίας ταύτης ἔχει καὶ πλεονεκτήματα, καλὸν εἶναι ν’ ἀναθέσωμεν καὶ εἰς ἄλλας ἑταιρίας, ὅπως ἐξασφαλίσωμεν τὴν ἰσότητα μεταξὺ τῶν 3 ἑταιριῶν, νὰ μένῃ δὲ διὰ πᾶσαν ἄλλην ἑταιρίαν ἡ διάταξις τοῦ νομοσχεδίου· ἀλλὰ διεφώνησαν τὰ μέλη πρὸς τὸν κ. Καλλιγᾶν, ὅστις ἠθέλησε νὰ ἦναι ὑποχρεωτικὴ ἡ διάταξις αὕτη καὶ ἀπῄτησεν, ὥστε πᾶς ὅστις ἔχει ἀτμόπλοιον καὶ ἐκτελεῖ τὴν συγκοινωνίαν εἰς τὴν Ἑλλάδα, νὰ ἔχῃ αὐτοδικαίως τὴν ἀτέλειαν. Ἡμεῖς διεφωνήσαμεν, ἀναχωρήσαντες ἀπὸ τὴν ἀρχὴν, ὅτι, ἂν δὲν ἀφήσωμεν εἰς τὴν κυβέρνησιν τὴν ἐκτίμησιν, ἀλλὰ νομοθετικῶς ἀναγράψωμεν τὴν ἀτέλειαν εἰς πάντα ὅστις ἔχει ἀτμόπλοιον, διατρέχομεν τὸν κίνδυνον, ἵνα πᾶν ἀτμόπλοιον ἑλληνικὸν, τὸ ὁποῖον περιορίζεται εἰς κερδοσκοπικὴν ἀκτοπλοΐαν πρὸς βλάβην τῆς μικρᾶς ἱστιοφόρου ναυτιλίας, νὰ χαίρῃ ἀτέλειαν, χωρὶς νὰ ὠφελῆται ἡ ὑπηρεσία τοῦ Κράτους. Αὐτὴ εἶναι ἰδιωτικὴ ὑπηρεσία, τὰ δὲ τοιαῦτα ἀτμόπλοια δὲν εἶναι δίκαιον ν’ ἀπολαύωσι τῆς ἀτελείας.

§114Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν εἶσθε εὐχαριστημένος νὰ βελτιωθῇ καὶ ἡ ἀτμοπλοΐα ἡ μικρά;

§115ΡΙΚΑΚΗΣ. Νομίζετε, ὅτι τὰ μικρὰ τὰ ἱστιοφόρα δύνανται νὰ μεταβληθῶσιν εἰς ἀτμόπλοια;

§116Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Βεβαίως δύνανται νὰ γείνωσιν ἀτμάκατοι.

§117ΡΙΚΑΚΗΣ. Δι’ αὐτὸ ἀφίνω εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν ἐκτίμησιν, καθότι ἐπιτρέπεται εἰς αὐτὴν νὰ χορηγῇ τὴν ἀτέλειαν.

§118ΡΑΛΛΗΣ. Αὐτὸ τὸ ἐπιτρέπεται, ἠξεύρετε τί σημαίνει; καθιστᾷ προνομιοῦχον τὴν ἀτμοπλοϊκὴν ἑταιρίαν, διότι ἡ Κυβέρνησις θὰ σᾶς εἴπῃ: δὲν ἐπιτρέπεται, καὶ ὅταν σεῖς ἔχητε ἓν ἀτμόπλοιον καλλίτερον ἀπὸ τῆς ἑταιρίας.

§119ΡΙΚΑΚΗΣ. Πιστεύω, ὅτι αἱ Κυβερνήσεις ἐπιδιώκουν ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν σκοπόν, ἐκεῖνον, τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκομεν ὅλοι. Ὅταν ἡ Κυβέρνησις ἔχῃ τὴν πλειονοψηφίαν τοῦ Ἔθνους, θὰ εἴπῃ, ὅτι ὑπηρετεῖ τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα, καὶ ἐγὼ, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τοῦτο, δὲν παραδέχομαι ἄλλην ἰδέαν. Λοιπὸν αὐτὴ εἶναι ἡ τροπολογία, τὴν ὁποίαν ἐθεώρησαν αἱ ἐπιτροπαὶ ἀναγκαίαν εἰς τὸ ἄρθρον 5· ἀλλ’ ὁμολογῶ, ὅτι ὅλα τὰ μέλη τῶν ἐπιτροπῶν τὸ ἄρθρον 3 τὸ ἐξήγησαν ὅπως τὸ εἶπεν ὁ κ. Καλλιγᾶς καὶ ἐζήτησε ῥητῶς νὰ σημειωθῇ ἡ ἔννοια αὕτη.

§120ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὁ ὑπουργὸς τὸ ἐξήγησεν ἄλλως.

§121ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἐπειδὴ ἡ ἐξήγησις ἦτο διαφορετικὴ καὶ ἡ ἔννοια τοῦ ἄρθρου εἶναι διάφορος, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ ἐκφράσω τὴν γνώμην μου. Συμφωνῶ, κύριοι, νὰ ἐπιβληθῇ ἡ τοιαύτη ὑποχρέωσις εἰς τὰ ἀτμόπλοια ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἔλαβον δικαίωμα ἀτελείας, καὶ ὡς πρὸς τοῦτο ἀφίνω τὴν ἐκτίμησιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι τὸ ἄρθρον πρέπει νὰ λέγῃ ῥητῶς, ὅτι «οὐδὲν ἀτμόπλοιον τῆς Ἑλληνικῆς ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας ἢ ἄλλης ἑταιρίας ἢ πλοιάρχου, ἀπολαῦον τῆς ἀνωτέρω ἀτελείας, δύναται νὰ δέχηται ἐπιβάτας κτλ.». Ἅμα ζητήσουσι συνδρομὴν προστασίας καὶ ἀτελείας, νομίζω, ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς αὐτὴν τὴν ὑποχρέωσιν, διὰ νὰ ἐξασφαλισθῶσιν ὅλων τὰ δικαιώματα. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον νομίζω, ὅτι, ἐὰν τροποποιήσωμεν τὸ ἄρθρον οὕτως, ἀρκούντως ἐξασφαλίζομεν ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι εἶναι εἰς θέσιν νὰ συναγωνισθῶσι, καὶ ἀποφεύγομεν τὰ ἄτοπα, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ προέλθωσιν ἐκ τῶν μικρῶν ἀτμοπλοίων, τὰ ὁποῖα ἐπιδιώκουν κερδοσκοπικὸν σκοπόν, διότι τοῦτο δύναται νὰ παραβλάψῃ τὰ συμφέροντα τῶν ἑταιριῶν αὐτῶν.

§122ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῖον ἄρθρον;

§123ΡΙΚΑΚΗΣ. Τὸ ἄρθρον 3, τὸ ὁποῖον θὰ ἀναγνώσω. Ἐνόμισα εἰς τὸ ἄρθρον 3 ἐν τέλει, ὅτι ὀφείλομεν νὰ κάμωμεν καὶ μίαν προσθήκην. Δύνανται νὰ ἐλαττώσωσι τοὺς ναύλους. Ἕκαστος δὲ ὀφείλει νὰ τὸ ἀναγγείλῃ, ἀλλὰ συγχρόνως πρέπει νὰ εἴπωμεν, ὅτι κατόπιν δὲν δύνανται νὰ κάμωσιν αὔξησιν εἰμὴ μόνον τῇ ἐγκρίσει τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς. Διὰ τοῦτο παραδέχομαι, ὅτι, ἐὰν μία ἑταιρία νομίσῃ συμφέρον νὰ ἐλαττώσῃ τὸν ναῦλον, δὲν πρέπει νὰ ἔχῃ δικαίωμα νὰ τὸν αὐξήσῃ ἄνευ ἐγκρίσεως τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν. Θέσατε αὐτό, καὶ τότε ὅλα τὰ προλαμβάνομεν. Δι’ αὐτὸ τὸ ἄρθρον 3, τὸ ὁποῖον νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ λάβῃ τὴν θέσιν τοῦ ἄρθρου 5, ὅτι πρέπει νὰ τροποποιηθῇ ὡς σᾶς ἐξήγησα. Τοιουτοτρόπως νομίζω, ὅτι ἐξασφαλιζόμεθα πληρέστατα χωρὶς νὰ παραβλάπτωνται τὰ δικαιώματα οὐδενὸς, διότι ἡ ἰσότης, νομίζω, ὅτι δὲν βλάπτει, ἀλλὰ μᾶλλον ὠφελεῖ. Οὕτω διὰ τῆς παραγράφου ταύτης ἐξασφαλίζομεν τὸν συναγωνισμὸν εἰς τρόπον τοιοῦτον, ὥστε νὰ μὴ δύναται οὐδεὶς νὰ ἐπιβάλληται ἐπὶ τοῦ ἄλλου· θὰ γίνωνται δὲ αἱ δυναταὶ ἐλαττώσεις χωρὶς νὰ παραβλαφθῶσιν οὔτε τὰ δημόσια συμφέροντα οὔτε τὰ συμφέροντα αὐτῶν τῶν ἰδίων.

§124ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τὸ ἄρθρον 5;

§125ΡΙΚΑΚΗΣ. Τὸ ἄρθρον 5 νὰ γείνῃ ἄρθρον 3. Συνεπείᾳ αὐτῆς τῆς βάσεως κατ’ ἀνάγκην πρέπει εἰς τὸ ἄρθρον 7 § βʹ τῆς συμβάσεως μετὰ τὴν λέξιν πλοίαρχος ἀτμοπλοίου νὰ προστεθῇ ἀπολαύοντος ἀτελείας. Οὕτω εἶναι εἰς πλήρη ἁρμονίαν ὡς ἡ σύμβασις μὲ τὸ κυροῦν τὴν σύμβασιν νομοσχέδιον. Εἰς τὴν σύμβασιν κάμνομεν μίαν μόνην προσθήκην, ἥτις δὲν βλάπτει τὴν ἑταιρίαν, διότι τὸ ἄρθρον 7 λέγει: πᾶς πλοίαρχος νὰ μὴ δύναται νὰ ἐλαττώνῃ τοὺς ναύλους, ἐγὼ δὲ λέγω, ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἀπέκτησε τὸ δικαίωμα τῆς ἀτελείας, διότι ἄλλως, ὡς σᾶς εἶπεν ὁ κ. Μπούμπουλης, δύναται ἡ ἀτμοπλοϊκὴ ἑταιρία ν’ ἀφήσῃ ἓν ἀτμόπλοιον μικρὸν νὰ ὑποβιβάσῃ τὸν ναῦλον, καὶ τοιουτοτρόπως ν’ ἀναγκάσῃ καὶ τοὺς ἄλλους νὰ ὑποβιβάσωσιν αὐτούς· τοιουτοτρόπως δὲ προκαλεῖ ἐμμέσως τὸν συναγωνισμὸν, ὅστις τοὺς ἀδυνάτους θέλει βλάψει. Δι’ αὐτοῦ τοῦ μέσου, διὰ τῆς ἐγκρίσεως τῆς Κυβερνήσεως παρέχονται ἐγγυήσεις, διότι ἡ Κυβέρνησις θὰ γνωρίζῃ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ διατηρήσωσι τὴν συγκοινωνίαν. Τὸ ἄρθρον 4 πρέπει νὰ μένῃ ὅπως ἔχει, διότι προκειμένου περὶ τακτικῆς συμβάσεως καὶ περὶ ἑταιριῶν, αἱ ὁποῖαι καθ’ ἑκάστην ἀναπτύσσονται, προκόπτουν καὶ τελειοποιοῦνται, ἡ ὑποχρέωσις τοῦ νὰ ἔχωσι Πρακτορεῖον, εἶναι ἐγγύησις ἀναγκαία. Ἀφοῦ ἅπαξ θέλουσι νὰ χαίρωσι τὸ δικαίωμα τῆς ἀτελείας, πρέπει νὰ ὑποφέρωσι καὶ τὰς ὑποχρεώσεις. Ἄλλως ἡ Κυβέρνησις ἔχει δικαίωμα ἀστυνομικὸν, ὅπως γνωρίζῃ τοὺς ἀναχωροῦντας, καὶ συμφέρον, ὅπως βεβαιοῖ τὸν φόρον τοῦ χαρτοσήμου.

§126Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Σήμερον τὰ ἔθνη κατήργησαν ὅλα αὐτὰ ἕνεκα τοῦ ἐμπορίου. Ἐγὼ τώρα θέλω ν’ ἀναχωρήσω αὔριον, καὶ ἐδῶ ἠμπορεῖ νὰ τελειώσωμεν εἰς τὰς 10· ἐὰν κατέλθω τὸ πρωΐ, πρέπει νὰ μὴ μὲ δεχθοῦν; Δι’ αὐτὸ ἔχω τροπολογίαν.

§127ΡΙΚΑΚΗΣ. Πρῶτον λοιπὸν, διότι εἶναι δίκαιον χάριν ἀστυνομικῶν λόγων, δεύτερον δὲ διὰ νὰ κανονισθῇ τὸ δικαίωμα τῆς φορολογίας, ἡ ὑποχρέωσις τῆς διατηρήσεως Πρακτορείων, δὲν εἶναι οὔτε ἄδικος οὔτε ἄλογος· ἑπομένως φρονῶ, ὅτι τὸ ἄρθρον αὐτὸ πρέπει νὰ μείνῃ ὅπως ἔχει.

§128Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δὲν εἶμαι κατὰ τῆς συμβάσεως καὶ ἴσως παρεξηγήθην· ἀπεναντίας ἐννοῶ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει καθῆκον νὰ κάμῃ σύμβασιν μὲ μίαν ἑταιρίαν, ἀλλὰ νὰ μὴ διώξωμεν καὶ τὰς ἄλλας, νὰ εὕρωμεν τρόπον διευκολύνοντα τὸν συναγωνισμὸν· τὰ καλὰ ἀτμόπλοια καὶ τὴν καλὴν ὑπηρεσίαν ἔφερεν ἐντὸς ἑνὸς ἔτους ὁ συναγωνισμός. Παρατηρῶ ἐπὶ τοῦ 4 ἄρθρου, ὅτι δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ὑποχρεώσητε τὸν κόσμον νὰ ἔχῃ Πρακτορεῖα, διότι τοῦτο ἀντίκειται εἰς τὸ ἐμπόριον. Αὐτὸ ἀφορᾷ τὴν ἑταιρίαν τὴν ἀτμοπλοϊκὴν, τὰς ἄλλας ἑταιρίας δὲν τὰς ἀφορᾷ. Ἴσως δὲν ἔχει πίστιν εἰς τοὺς διευθύνοντας, ἀλλ’ αἱ ἄλλαι ἔχουν πίστιν. Ἐὰν θέλῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ εἰσπράττῃ τὸν φόρον, ἔχω τροπολογίαν, ἥτις ἐξασφαλίζει τοῦτο. (Ἀναγινώσκει.) Μία ἑταιρία ἄλλη δὲν δύναται ἢ νὰ ἐκδώσῃ εἰσιτήρια, διότι ἄλλως δὲν εὑρίσκει λογαριασμόν.

§129ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τώρα δὲν ἐκδίδουν.

§130Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε, ἐκδίδουν περισσότερα ἀπὸ τὴν ἀτμοπλοϊκὴν ἑταιρίαν.

§131ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ οἱ μὲν καὶ οἱ δέ.

§132Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Τὰ ἀτμόπλοια τοῦ Γουδῆ δίδουν εἰσιτήρια, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων γίνεται ἡ ἐξέλεγξις τῆς πληρωμῆς· οὐδὲ ἓν ἄτομον δύναται νὰ ταξειδεύσῃ ἄνευ εἰσιτηρίου. Τὸ τελευταῖον ἄρθρον τῆς συμβάσεως, τὸ 28, δὲν εἶναι ὀρθόν. Αὐτὸ σᾶς λέγει σταματήσατε, διότι εἰς 3 ἔτη δύναται νὰ ἔλθῃ ἑταιρία ἔχουσα 15 ἑκατομμύρια, καὶ τότε καταργεῖται ἡ σύμβασις. Καὶ χθὲς σᾶς εἶπον περὶ τούτου, ὅτι ἀντίκειται εἰς τὸ ἐμπόριον καὶ εἰς τὴν ναυτιλίαν, διότι διὰ νὰ εὑρεθῇ ἑταιρία ἔχουσα 15 ἑκατομμύρια, θὰ τῆς ἦναι ἄχρηστα.

§133ΡΑΛΛΗΣ. Πόσα ἔχει ἡ ἑταιρία ἤδη;

§134Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Τὸ ὅλον μὲ τὸ Συνεργεῖον κτλ. 1,100 ἢ 200,000, διότι ἔχει 2 ἀτμόπλοια, τὰ ὁποῖα τὰ ἔδωκεν ἡ Κυβέρνησις διὰ 90,000 δραχμάς. (Θόρυβος.) Σήμερον δὲν δύναται νὰ ἐκτιμηθῇ παρὰ τὸ ὑλικόν. Ἀλλ’ ἔστω καὶ 1½ ἑκατομμύριον καὶ 2 καὶ 3· ἰδοὺ τί λέγω διὰ τῆς τροπολογίας μου. (Ἀναγινώσκει.) Παρουσιάζεται κατόπιν μία ἑταιρία, λέγουσα: «ἔχω 10 ἀτμόπλοια· σεῖς δίδετε εἰς τὴν ἄλλην ἑταιρίαν 650,000, ἐγὼ θέλω 350,000 καὶ τὴν ἀτέλειαν,» λοιπὸν νὰ μὴ τὴν δεχθῶμεν, ἀλλὰ νὰ τὴν ὑποχρεώσωμεν νὰ ἔχῃ 15,000,000;

§135ΡΑΛΛΗΣ. Καὶ ἐὰν ἔχῃ 150 ἑκατομμύρια, δὲν θὰ δυνηθῇ νὰ τὸ κατορθώσῃ, διότι ἔχει τὸ δικαίωμα τῆς προτιμήσεως ἡ ἄλλη ἑταιρία.

§136ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, ὅτι αἱ τροπολογίαι πρέπει νὰ τυπωθῶσιν, ὅπως ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν βʹ ἀνάγνωσιν. Παρακαλῶ ὅμως ν’ ἀναγνωσθῇ σήμερον εἰς ά ἀνάγνωσιν τὸ νομοσχέδιον.

§137ΣΤΥΛ. ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ. Ἐπιφυλάσσομαι νὰ λάβω τὸν λόγον μετὰ τὴν τύπωσιν τῶν τροπολογιῶν.

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ψηφοφορεῖται ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου.

§139Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Εἶναι ἀδύνατον, κύριοι, νὰ ἐκτιμήσῃ τις ἐκ τοῦ προχείρου πάσας ἐκείνας τὰς τροπολογίας, τὰς ὁποίας ἐπὶ ἑκάστου νομοσχεδίου ἡ φαρέτρα τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Πατρῶν ἐκκενώνει. Ἐδικαιούμην δὲ νὰ ἐκφράσω τὴν ἀπορίαν μου, διότι τόσον ἀργὰ ὁ κ. Ῥικάκης ἐσκέφθη νὰ ὑποβάλῃ τὰς τροπολογίας του, ἀφοῦ ἔλαβε μέρος εἰς τὰς ἐπιτροπὰς τὰς ἐπεξεργασθείσας τὴν σύμβασιν.

§140ΡΙΚΑΚΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε· ἡ ἐξήγησις τοῦ Ὑπουργοῦ μὲ ἔκαμε νὰ κάμω τὴν τροπολογίαν, διότι παρ’ ὅλων τῶν μελῶν πρότερον εἶχε παρεξηγηθῆ τὸ ἄρθρον 3.

§141Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Εἶναι τῳόντι θλιβερὰ ἡ παρεξήγησις, εἰς τὴν ὁποίαν αἱ δύο ἐπιτροπαὶ ὑπέπεσαν, κατὰ τοσοῦτο δὲ μᾶλλον θλιβερά, καθόσον αἱ ὑποχρεώσεις, τὰς ὁποίας ἀναλαμβάνει ἡ ἑταιρία, περιλαμβάνονται ἅπασαι ἐν τῇ συμβάσει, αἱ δὲ ὑποχρεώσεις, αἱ ὁποῖαι ἀφορῶσι τρίτους, περιλαμβάνονται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ. Δὲν εὑρίσκω δὲ καμμίαν δικαιολόγησιν ἐκ μέρους τῶν ἐπιτροπῶν, αἱ ὁποῖαι τοιαύτην ἔννοιαν ἔδωκαν εἰς τὰς διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου. Ταῦτα λέγω, κύριοι, διὰ νὰ δικαιολογηθῶ μόνον, διότι δὲν δύναμαι νὰ εἰσέλθω εἰς τὴν ἐκτίμησιν πασῶν τῶν τροπολογιῶν, τὰς ὁποίας ἠκούσατε ἀναπτυχθείσας πρὸ ὀλίγου· θὰ λάβω δὲ ὑπ’ ὄψιν μου τὴν σύμβασιν καὶ τὸ νομοσχέδιον ὅπως ὑπεβλήθησαν. Καὶ δύναμαι ἀμέσως, ἀφίνων κατὰ μέρος τὸν ἔντιμον φίλον μου καὶ Βουλευτὴν Σύρου, ὅστις βεβαίως ἀνήκων εἰς τὴν πόλιν, εἰς ἣν ἑδρεύει ἡ ἑταιρία, εἶχε καθῆκον νὰ ὑπερασπίσῃ αὐτήν.

§142ΓΡΥΠΑΡΗΣ. Εἶναι ἡ πεποίθησίς μου.

§143ΡΑΛΛΗΣ. Ὁπωσδήποτε εἶναι πεποίθησις, ἥτις ἐπιβάλλεται ἐκ τῆς θέσεώς σας ὡς ἀντιπροσώπου τῆς νήσου, ἐν ᾗ ἑδρεύει ἡ ἑταιρία. Ἀφίνων λοιπὸν τὸν κ. Γρυπάρην, ἔρχομαι ἀπ’ εὐθείας εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ δὲ νὰ ἐκφράσω ἀμέσως τὸν θαυμασμόν μου, ὅτι, μέλλων ν’ ἀπαντήσῃ εἰς τὴν ὀδυνηρὰν κραυγὴν τοῦ συμπολίτου μου, κατώρθωσε ψυχρὸς ν’ ἀνέλθῃ τὸ βῆμα. Σᾶς ἔδωκε δὲ καὶ τὸν λόγον τῆς ψυχρότητος, μεθ’ ἧς ἐπῆλθεν, ὅπως ἀπαντήσῃ εἰς τὸν Βουλευτὴν Ἀττικῆς. Σᾶς εἶπεν, ὅτι οὐδὲν ἰδιαίτερον συμφέρον ἐκ τῆς συμβάσεως προσδοκᾷ· καὶ ἀληθῶς, κύριοι, οὐδεὶς δύναται νὰ ἐπιῤῥίψῃ τὴν μομφὴν εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι διατελεῖ ἐπὶ μισθῷ παρὰ τῇ ἀτμοπλοϊκῇ ἑταιρίᾳ, ἀλλ’ αὐτὸ καὶ μόνον δὲν δικαιολογεῖ τὴν ψυχρότητα, μεθ’ ἧς ἠθέλησε νὰ ἐξετάσῃ τὰς ποικίλας διατάξεις τῆς συμβάσεως καὶ τοῦ νομοσχεδίου, τῶν ὁποίων τὴν ἐπιψήφισιν εἰς ά ἀνάγνωσιν μετὰ τόσης σπουδῆς ζητεῖ. Διότι δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἔχῃ τις ἀτομικὸν συμφέρον, ὅπως αἰσθανθῇ τὸ αἴσθημα, τὸ ὁποῖον πάντες ᾐσθάνθημεν ἐκ τῆς ὀδυνηρᾶς κραυγῆς τοῦ συμπολίτου μου. Ὅστις εἶχεν αἷμα εἰς τὰς φλέβας του, βεβαίως θὰ ᾐσθάνθη τοὺς παλμοὺς ἐκείνους, τοὺς ὁποίους ἐγὼ πρῶτος ᾐσθάνθην, ἂν καὶ δὲν ἦμαι λίαν ἐπιῤῥεπὴς εἰς ἐνθουσιασμόν. Ὅταν ὅμως ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Ἀττικῆς ἐλάλει περὶ τῶν 60 χιλ. ναυτῶν, τοὺς ὁποίους ἐκθέτους ῥίπτει ἐπὶ ἔτη ὁλόκληρα εἰς τὰς ἀκτὰς ἡμῶν ἡ σύμβασις αὕτη, ὅταν ἐλάλει περὶ τῶν πλοιάρχων ἐκείνων, ἐκ τοῦ ὑφάσματος τῶν ὁποίων κατεσκευάσθησαν οἱ ναύαρχοι τῆς νεωτέρας Ἑλλάδος, ὅταν ἐλάλει περὶ τῆς ναυτιλίας ἡμῶν, τῆς μόνης ἐθνικῆς δυνάμεως, τότε ἕκαστος τῶν κυρίων ὑπουργῶν τὰ ἐκ τῆς συμβάσεως ὠφελήματα εἶχε κατὰ νοῦν. Καὶ ὁ μὲν ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐσκέπτετο πῶς θὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν εἰς Ἐπίδαυρον Λιμηρὰν κάθοδόν του, ἄλλος τὴν εἰς Κύθνον, χάριν τῶν ῥευματισμῶν του, καὶ τρίτος τὰ ἐκ τῆς συμβάσεως κέρδη, κατὰ τὸ μᾶλλον καὶ ἧττον τίμια. Ἐπίκουρος δὲ τῶν κ. κ. ὑπουργῶν ἐπῆλθεν ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Θήρας κ. Συνοδινός, ὁ ὁποῖος ἀνεμνήσθη τὴν εἰς τὸ μέλλον συνδρομήν, τὴν ὁποίαν προσέφερεν αὐτῷ ἡ ἑταιρία, καθιστῶσα....... (θόρυβος.)

§144ΣΥΝΟΔΙΝΟΣ. Πολὺ ἀπατᾶσθε.

§145ΡΑΛΛΗΣ. Ἐδημοσιεύθη, κύριοι, διὰ τοῦ «Ἐθνικοῦ Πνεύματος» — καθιστῶσα γραμμὴν συγκοινωνίας μέχρις Ἀμοργοῦ χάριν αὐτοῦ.

§146ΣΥΝΟΔΙΝΟΣ. Σᾶς παραπέμπω νὰ ἰδῆτε πόσα ἐπλήρωσε.

§147ΡΑΛΛΗΣ. Ἔχει δημοσιευθῆ τοῦτο διὰ τῶν ἐφημερίδων τοῦ κόμματος, εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήκει ὁ κ. Συνοδινός.

§148ΣΥΝΟΔΙΝΟΣ. Ἀπὸ ἐσᾶς, ὅταν ἐγείνατε δημοσιογράφος.

§149ΡΑΛΛΗΣ. Καὶ ὅταν πάλιν, κύριοι, ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Ἀττικῆς ἠρώτα τί μετὰ 12 ἔτη θέλει καταλίπει ὄπισθεν αὑτῆς ἡ σύμβασις καὶ ἡ ἀτμοπλοϊκὴ ἑταιρία, ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως ἐπιδείξῃ τὸ ὕψος τῶν ἰδεῶν, ἐκ τῶν ὁποίων ἐμφορεῖται ἡ Κυβέρνησις, ἀπήντα, ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀναγκάσῃ τὴν ἀτμοπλοϊκὴν ἑταιρίαν μετὰ 12 ἔτη νὰ ἔχῃ καινουργῆ τὰ ἀτμόπλοια, τὰ ὁποῖα ἔχει σήμερον. Ἀλλά, κύριοι, ἡ σκέψις αὕτη εἶναι ἡ κυριεύουσα ἐπὶ τῆς προκειμένης συμβάσεως, καὶ ἡ σκέψις αὕτη μᾶς φέρει εἰς τὴν ἐξέτασιν τοῦ ἐξ αὐτῆς ἀπολογισμοῦ καὶ τοῦ δημοσίου, καὶ τῆς ἑταιρίας, καὶ τοῦ ἔθνους. Ἐκτὸς δεκάδων ἑκατομμυρίων, τὰ ὁποῖα δι’ ἄλλων ὠφελημάτων ἡ ἑταιρία κατώρθωσε νὰ εἰσπράξῃ κατὰ τὸν μέχρι σήμερον 25ῆ βίον της, ἐξεμύζησεν ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου 16 ἀκριβῶς ἑκατομμύρια διὰ τῆς ἐπιχορηγήσεως, σήμερον δὲ ποῖα εἶναι τὰ κεφάλαια, τὰ ὁποῖα παρέχει καὶ τὰ ὁποῖα παρουσιάζει εἰς τὸν τόπον; Ἠκούσατε τὸν ἔντιμον βουλευτὴν Σπετσῶν κ. Μπούμπουλην, ὁ ὁποῖος σᾶς εἶπεν, ὅτι τὸ κεφάλαιον τῆς ἑταιρίας ταύτης σήμερον ἀνέρχεται εἰς 1½ ἑκατομμύριον. Ἐγὼ λέγω εἰς 2, 3, 5· ἀλλὰ τὸ μόνον κεφάλαιον τῆς ἀτμοκινήτου Ἑλληνικῆς ναυτιλίας, σᾶς εἶπεν ὁ ἔντιμος συνάδελφός μου, εἶναι σήμερον 8 ἀτμόπλοια, ἐξ ὧν τὰ 3 σεσηπότα, τὰ δὲ ἕτερα πέντε μετ’ ὀλίγον σεσηπότα. Οὗτος εἶναι ὁ μέχρι σήμερον ἀπολογισμὸς τῆς ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας, οὗτος εἶναι ὁ ἀπολογισμὸς καὶ τοῦ Δημοσίου, οὗτος καὶ τῆς ἀτμοκινήτου Ἑλληνικῆς ναυτιλίας. Μετὰ 12 ἔτη ἡ ἀτμοπλοϊκὴ ἑταιρία θὰ ἔχῃ εἰσπράξει ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου καὶ συνεπείᾳ τῆς συμβάσεως, τὴν ὁποίαν πρόκειται σήμερον νὰ ψηφίσωμεν, θὰ ἔχῃ εἰσπράξει ἔτι 7,800,000, καὶ τότε δὲ τί θέλει καταλίπει ὑπὲρ τοῦ ἔθνους, ὑπὲρ τῆς ἑλληνικῆς ἀτμοπλοΐας; Θέλει καταλίπει 11 τὸ ὅλον ἀτμόπλοια, ἐκ τῶν ὁποίων βεβαίως τὰ 8 ἐντελῶς σεσηπότα, καὶ 3 κατὰ τὸ μᾶλλον καὶ ἧττον ἄχρηστα.

§150ΓΡΥΠΑΡΗΣ. Οἱ μέτοχοι θὰ βλαφθοῦν ἐξ αὐτῆς τῆς καταστάσεως.

§151ΡΑΛΛΗΣ. Ὄχι, ἀλλ’ ἡ ἑλληνικὴ ἀτμοπλοΐα, ἡ ἑλληνικὴ ἀτμοκίνητος ναυτιλία, τὴν ὁποίαν θέλει δι’ ὅλων τῶν μέσων νὰ ἀποδιώξῃ ἐκ τῶν ἑλληνικῶν ἀκτῶν, καὶ τὴν ὁποίαν καταδιώκει καὶ ἐκτὸς τῶν ἑλληνικῶν θαλασσῶν, ὡς θέλω σᾶς ἀποδείξει. Αἱ σκέψεις αὗται, κύριοι, τὰς ὁποίας δεύτερος ἔρχομαι μετὰ τὸν συνάδελφόν μου νὰ ὑποβάλω ὑμῖν, εἶναι σκέψεις λίαν ἁπλαῖ, ἀλλὰ κατὰ τοσοῦτον μᾶλλον τρομακτικαί, καὶ διὰ τοῦτο ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἐθαύμασα τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν ἀνελθόντα ἐπὶ τὸ βῆμα μετὰ τὸν συνάδελφόν μου καὶ εἰπόντα, ὅτι ἐνόει ν’ ἀπαντήσῃ ψυχρῶς. Τοῦτο δὲν ἦτο ὅμως ἀληθές, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἀνῆλθεν ἐπὶ τὸ βῆμα πελιδνός, καὶ πρὶν ἢ ἀνέλθῃ, μετὰ δέους προσέβλεψε πρὸς τὸν κ. Πρωθυπουργόν, καὶ μόνη ἡ ἐνθάῤῥυνσις αὐτοῦ τὸν ἔπεισε νὰ ὁμιλήσῃ.

§152ΤΙΝΕΣ (δεξιόθεν). Τί εἶναι αὐτά, ψυχολογικαὶ παρατηρήσεις;

§153ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (Πρωθυπουργός). Μὴ ἀπαντᾶτε (θόρυβος).

§154ΡΑΛΛΗΣ. Κύριοι, δὲν ἠξεύρω ἐὰν ἐνεβάθυνα εἰς τὸ πνεῦμα τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, νομίζω ὅμως, ὅτι, ἂν τοιαύτη ὑπῆρξεν ἡ σκέψις του, ἀποτελεῖ αὕτη τὴν ἀληθῆ κρίσιν περὶ τῆς συμβάσεως, εἰς ἧς τὴν ἐξέτασιν οὕτως ἐρχόμεθα· θὰ ἐξετάσω δὲ τὰ ὠφελήματα, τὰ ὁποῖα χορηγοῦνται δι’ αὐτῆς εἰς τὴν ἑταιρίαν, καὶ τὰ ὠφελήματα, τὰ ὁποῖα χορηγοῦνται εἰς τὴν λοιπὴν ἑλληνικὴν ἀτμοκίνητον ναυτιλίαν. Τὸ ἄρθρον 19 ἀφομοιοῖ τὰ ἀτμόπλοια τῆς ἑταιρίας πρὸς τὰ πολεμικά. Τὸ ἄρθρον 11 ὑποχρεοῖ τὸ δημόσιον τὸ ἑλληνικὸν νὰ πληρόνῃ ἐπιχορήγησιν 650,000 δραχμῶν κατ’ ἔτος. Τὸ ἄρθρ. 18 νομοθετεῖ τὴν ἀτέλειαν τῆς ἑταιρίας ἐπὶ τοῦ εἰσαγομένου καὶ καταναλισκομένου ὑλικοῦ πρὸς οἰκοδομήν, ἀπαρτισμόν, ἐπισκευήν, ἐνέργειαν καὶ συντήρησιν τῶν ἀτμοπλοίων τοῦ ἐργοστασίου, τοῦ ναυπηγείου καὶ τῶν καταστημάτων αὐτῆς, ὡς καὶ ἀτέλειαν λιμενικῶν καὶ ὑγειονομικῶν δικαιωμάτων. Καὶ ἐπὶ τῆς διατάξεως ταύτης ὀφείλω νὰ σταματήσω, διότι προχείρως ἐκ τοῦ θυλακίου του ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Σύρου κ. Γρυπάρης ἐξήγαγεν ἓν πιστοποιητικόν, τὸ ὁποῖον δὲν εἴδομεν κατατεθὲν παρὰ τῆς κυβερνήσεως μεταξὺ τῶν λοιπῶν ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα εἶχον ζητήσει, ὅπως δυνηθῶ νὰ λάβω τὸν λόγον ἐπὶ τῆς συμβάσεως. Τώρα πόθεν ἐφύτρωσε τὸ πιστοποιητικὸν τοῦτο;

§155ΓΡΥΠΑΡΗΣ. Τὸ πιστοποιητικὸν αὐτὸ ἐλήφθη ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ὑπουργείου τῶν οἰκονομικῶν ἐπὶ τοῦ μακαρίτου Ζαΐμη.

§156ΡΑΛΛΗΣ. Θαυμάζω, ὅτι σεῖς, τόσον νέος, ἔχετε ἀρχεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον φυλάττετε πιστοποιητικὰ τοῦ 1869. Ἔχω δὲ τὸ δικαίωμα, μὲ ὅλην τὴν πίστιν, τὴν ὁποίαν δίδω εἰς τοὺς λόγους σας, νὰ μὴ λαμβάνω ὑπ’ ὄψιν πιστοποιητικά, τὰ ὁποῖα, καὶ ὅταν προσάγωνται παρὰ βουλευτοῦ, δὲν κατατίθενται εἰς τὸ προεδρεῖον, διὰ νὰ τὰ ἐξετάσωσι πάντες. Ἀλλ’ ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ μὴ λάβω ὑπ’ ὄψιν τὸ πιστοποιητικὸν τοῦτο, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποθέσῃ τις, εἰμὴ ὅτι τὸ πιστοποιητικὸν τοῦτο σκοπεῖ νὰ καλύψῃ τὸν δόλον, ὅστις πρὸ χρόνου πολλοῦ βεβαιοῦται, ὅτι τελεῖται παρὰ τῆς ἑταιρίας. Δὲν εἶναι τῳόντι σημερινὴ ἡ ἰδέα, τὴν ὁποίαν ἔῤῥιψε χθὲς ἀπὸ τοῦ βήματος ὁ κ. Μπούμπουλης, καὶ καθ’ ἣν ὑπὸ τὴν ἀτέλειαν ταύτην καλύπτεται τὸ πλέον φοβερὸν καὶ ἐκτεταμένον λαθρεμπόριον. Ὅτε ἄλλοτε ἐπρόκειτο νὰ συζητηθῇ τὸ προνόμιον τῆς ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας, ἡ ἰδέα αὕτη ἐπανελήφθη καὶ ἐν τῷ τύπῳ, καὶ ἐν τῇ κοινωνίᾳ, καὶ ἐν τῇ Βουλῇ· δὲν εἶναι δὲ διόλου παράδοξον, ὅταν τοιαύτη μομφὴ ἀπὸ μακρῶν ἐτῶν ἐπιῤῥίπτηται κατὰ τῆς ἑταιρίας ἐκείνης, νὰ ἐφρόντισεν ἀπὸ τοῦ 1869 νὰ ἔχῃ τὴν ὑπεράσπισιν πρόχειρον.

§157ΓΡΥΠΑΡΗΣ. Εἶναι ἐπίσημον πιστοποιητικόν, κ. Ῥάλλη.

§158ΡΑΛΛΗΣ. Τὸ ὁποῖον δὲν ἀποδεικνύει τι, διότι, ὅταν τὰ ἐμπορεύματα, τὰ ἐρχόμενα ἐν ὀνόματι τῆς ἑταιρίας, δὲν ὑποβάλλωνται εἰς τέλος, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξετασθῶσι καὶ ἐκτιμηθῶσιν ἀκριβῶς ὑπὸ τοῦ τελώνου· εἶναι πιστοποιητικόν, τὸ ὁποῖον ἔρχεται νὰ κυρώσῃ ὅλας ἐκείνας τὰς φήμας περὶ τοῦ ἀναιδοῦς λαθρεμπορίου, τὸ ὁποῖον διεξάγεται ἐπισήμως.

§159ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν.) Δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ βεβαιώσω αὐτὴν τὴν στιγμὴν εἰς πόσον ἀναβαίνουν τὰ εἰσαγωγικὰ τέλη, ἀπὸ τὰ ὁποῖα ἀπαλλάσσεται ἡ ἑταιρία δυνάμει τῆς συμβάσεως, τὴν ὁποίαν ἔχει μὲ τὴν Κυβέρνησιν. Ἀλλ’ αὐτό, τὸ ὁποῖον εἴπατε, ὅτι τὰ εἰσαγόμενα δὲν ἀνοίγονται καὶ δὲν ἐξετάζονται, δὲν εἶναι ἀκριβές, διότι πᾶν ὅ,τι εἰσάγεται, εἴτε πληρώσῃ, εἴτε δὲν πληρώσῃ εἰσαγωγικὸν τέλος, θὰ ἀνοιχθῇ καὶ θὰ ἐξετασθῇ.

§160ΡΑΛΛΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν οἰκονομικῶν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ φέρῃ ἀκριβῆ κατάστασιν ὅλων τῶν εἰσαχθέντων εἰδῶν παρὰ τῆς ἑταιρίας ἀπὸ τοῦ 1869 μέχρι σήμερον, ἢ τοὐλάχιστον τῶν τριῶν τελευταίων ἐτῶν. Δὲν θὰ δυνηθῆτε ὅμως, κύριε ὑπουργέ, νὰ εὕρητε τὴν ἀλήθειαν, ἐὰν δὲν ζητήσητε συγχρόνως νὰ προσαχθοῦν καὶ καταστάσεις περὶ τῶν δημοτικῶν φόρων, οἱ ὁποῖοι ἐπληρώθησαν διὰ τὴν εἰσαγωγὴν τοῦ ὑλικοῦ ἐκ μέρους τῆς ἑταιρίας· τότε μόνον θέλετε δυνηθῆ νὰ κρίνητε ἂν οἱ πίνακες, τοὺς ὁποίους θέλετε προσαγάγει ἐκ τοῦ τελωνείου Σύρου, ἦναι ἀληθεῖς. Γνωρίζω, ὅτι ὑπάρχει μεγίστη διαφορὰ ἀναλόγως μεταξὺ τῶν τελῶν τῶν εἰσπραττομένων παρὰ τοῦ δήμου Πειραιῶς καὶ τῶν εἰσπραττομένων παρὰ τοῦ δημοσίου, καὶ ἡ διαφορὰ αὕτη καταδεικνύει λαθρεμπόριον καὶ κατάχρησιν φανεράν. Ἀλλ’ ἔχομεν τὴν ἀτέλειαν ταύτην, τὴν μὴ ὑποβαλλομένην εἰς οὐδένα περιορισμόν, καὶ μετ’ αὐτὴν τὴν τοῦ ἄρθρου 15, ἥτις εἶναι ὅλως νέα. Κατὰ τὴν διάταξιν ταύτην, ὡς ἀντάλλαγμα τῆς ὑπηρεσίας τῆς μεταφορᾶς ὑπαλλήλων, στρατιωτικῶν ἀποσπασμάτων καὶ καταδίκων μὲ ἔκπτωσιν 50%, παραχωρεῖται τῇ ἑταιρίᾳ ἀτέλεια διὰ τὰ δυνάμει εἰδικοῦ νόμου ἐπιβαλλόμενα τέλη ὑπὲρ τῶν προκυμαιῶν καὶ φάρων. Αὗται εἶναι αἱ ὠφέλειαι, αἱ ὁποῖαι νομοθετοῦνται διὰ τῆς συμβάσεως ὑπὲρ τῆς ἑταιρίας. Ἐκτὸς ὅμως τῶν ὠφελειῶν τούτων, ἀσφαλίζεται καὶ διὰ τὸ μέλλον ἡ ἑταιρία κατὰ παντὸς συναγωνισμοῦ. Ἐγένετο ἤδη λόγος ἀπὸ τοῦ βήματος περὶ τοῦ ἄρθρου 28, καὶ περὶ τῆς μόνης δῆθεν δυνατῆς περιπτώσεως τῆς ἐκ μέρους ἄλλης ἑταιρίας ἀναδοχῆς τῶν ὑποχρεώσεων τῆς ἀτμοπλοϊκῆς μετὰ τριετίαν. Ἀλλά, κύριοι, πάνθ’ ὅσα ἐλέχθησαν περὶ τοῦ 28ου ἄρθρου, εἶναι ἀτελῆ· οἱ κύριοι, οἵτινες ὡμίλησαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου, δὲν ἠθέλησαν νὰ ἐμβαθύνωσιν εἰς τὸ πνεῦμα τῆς διατάξεως αὐτοῦ, βεβαίως συνταχθέντος παρὰ τῆς γνωστῆς εἰς τὸν κ. Μπούμπουλην χειρός· διότι δὲν ἀρκεῖ διὰ τὴν νέαν ἑταιρίαν τὸ κεφάλαιον τῶν 15,000,000, δὲν ἀρκεῖ, ὅτι ἀνέλαβε τὴν ὑποχρέωσιν νὰ καταστήσῃ ἀτμοκίνητον ἐργοστάσιον πλῆρες καὶ νεώριον, χρειάζεται καί τι πλέον, χρειάζεται νὰ ἦναι αὕτη ἐγχωρία, καὶ ἐὰν δὲν ἦναι ἐγχωρία, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συναγωνισθῇ πρὸς τὴν ἑταιρίαν τὴν ἀτμοπλοϊκήν. Καὶ δὲν ἀρκεῖ καὶ τοῦτο, διότι, ὅταν θὰ ἔχῃ ἡ νέα ἑταιρία ἐγκεκριμένον τὸ καταστατικόν της ἀπὸ τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐκ τοῦ ὁποίου θὰ προκύπτῃ, ὅτι ἔχει πραγματικὸν κεφάλαιον 15,000,000, ὅταν θὰ ἀναλάβῃ τὴν ὑποχρέωσιν νὰ καταστήσῃ τὸ νεώριον καὶ τὸ ἀτμοκίνητον κατάστημα, ὅταν θὰ ἔχῃ ἕτοιμα ἅπαντα τὰ ἀτμόπλοιά της εἰς τὸν Πειραιᾶ, ὅπως κινήσουν πρὸς τὰς διαφόρους διευθύνσεις τοῦ Κράτους καὶ ἀντικαταστήσωσι τὴν ἀτμοπλοϊκὴν ἑταιρίαν, θὰ ἔχῃ αὕτη τὸ δικαίωμα νὰ εἴπῃ πρὸς τὴν κυβέρνησιν, ὅτι ὑπὸ τοὺς αὐτοὺς ὅρους ἀναλαμβάνει τὴν ἐξακολούθησιν τῆς συγκοινωνίας. Τοιοῦτον εἶναι, κύριοι, τὸ 28ον ἄρθρον, καὶ λίαν ὀρθῶς ἐλέχθη, τοὐλάχιστον δι’ αὐτό, ὅτι ἐγράφη οὐχὶ διὰ χειρὸς τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀλλὰ τοῦ λογιστοῦ τῆς ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας. Βεβαίως φενάκη μεγαλειτέρα δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ τεθῇ ἐντὸς τῆς συμβάσεως, καὶ θαυμάζω διότι ἐτέθη. Ἠδύναντο κάλλιστα νὰ εἴπουν, ὅτι ἡ ἑταιρία αὕτη ἐπὶ δωδεκαετίαν θὰ ἔχῃ τὸ ἀποκλειστικὸν προνόμιον τῆς ἀκτοπλοΐας, θὰ ἦναι ἀνεξέλεγκτος, θὰ εἰσάγῃ καὶ θὰ ἐξάγῃ ἄνευ τέλους, θὰ πληρόνηται 650,000 δραχ. κατ’ ἔτος καὶ θὰ καταστρέφῃ πᾶσαν ἐλπίδα ἀτμοπλοΐας ἐν Ἑλλάδι· ἀλλὰ δὲν εἶχε τὸ δικαίωμα ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ῥίψῃ τὴν φενάκην ταύτην πρὸ τῆς Βουλῆς. Μὲ τὰς ὠφελείας αὐτὰς καὶ τὴν ἀσφάλειαν αὐτὴν διὰ τὸ μέλλον, ἡ ἑταιρία βεβαίως κατέρχεται εἰς τὸν συναγωνισμὸν ἀρκούντως τεθωρακισμένη, ὅπως συναγωνισθῇ πρὸς τὸν Γιαλούσην, πρὸς τὸν Γουδῆν, πρὸς τὸν Φιλιππάγκον. Ἀλλὰ καὶ πάλιν, κύριοι, δὲν θεωρεῖ ἑαυτὴν ἀσφαλῆ, καὶ σᾶς εἶπον ἤδη ἄλλοι διατί, διότι δὲν ἔχει τὰ μέσα νὰ ἐκπληρώσῃ τὰς ὑποχρεώσεις της ἀνθρωπίνως. Διότι τὰ ἀτμόπλοια ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἦλθον εἰς τὴν Ἑλλάδα τελευταῖον ἐξ ἰδιωτικῆς πρωτοβουλίας, χορηγοῦσι πᾶσαν εὐκολίαν, πᾶσαν περιποίησιν, εἶναι πολὺ ταχύτερα καὶ καθαρώτερα.

§161ΓΡΥΠΑΡΗΣ. Ἔχετε λάθος, ταχύτερα εἶναι τῆς ἑταιρίας.

§162ΡΑΛΛΗΣ. Ὅταν βλέπω τὸν κύριον πρωθυπουργόν, τοὺς ὑπουργούς, πάντας ὑμᾶς, ταξειδεύοντας, νὰ προτιμᾶτε τὰ ἀτμόπλοια τῶν ἰδιωτῶν ἀπὸ τὰ τῆς ἑταιρίας, τὰ οἱονεὶ πολεμικά, τοῦτο μοὶ ἀποδεικνύει, ὅτι ἡ ὑπηρεσία τῶν ἰδιωτικῶν εἶναι πολὺ καλλιτέρα τῆς τῶν ἀτμοπλοίων τῆς ἑταιρίας, τοῦτο ἀποδεικνύει συγχρόνως, ὅτι εἶχε δίκαιον μὲ ὅλα τὰ προνόμια καὶ τὰς ἀσφαλείας της ἡ ἑταιρία, ἕνεκα τῆς ἐλλείψεως τῶν μέσων πρὸς ἐκτέλεσιν τῶν ὑποχρεώσεων αὐτῆς, νὰ μὴ θεωρῇ ἑαυτὴν ἀσφαλῆ ἀπέναντι τοῦ συναγωνισμοῦ τῶν ἰδιωτῶν. Διὰ τοῦτο διὰ χειρὸς πάλιν αὐτοῦ τοῦ ὑπαλλήλου της Μαρκαντωνάκη ἐνέγραψεν ὅλας ἐκείνας τὰς διατάξεις ἀπὸ τοῦ ἄρθρου 2ου μέχρι τοῦ ἄρθρου 5ου τοῦ νομοσχεδίου, ἃς ἦλθε νὰ καυχηθῇ ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι συνέταξεν ὑπὲρ τῶν ἰδιωτικῶν ἀτμοπλοίων. Περὶ τῶν πρακτορείων, τὰ ὁποῖα ἐπιβάλλονται εἰς τὸν Φιλιππάγκον, τὸν ἔχοντα ἓν ἀτμόπλοιον, εἰς τὸν Γουδῆν, τὸν ἔχοντα δύο, εἰς τὸν Γιαλούσην, τὸν ἔχοντα τρία, ἀρκοῦντα ἐλέχθησαν, καὶ οἱ ἄνθρωποι οὗτοι, τῶν ὁποίων τὰ κεφάλαια ἀνέρχονται εἰς 50,000, εἰς 100,000 ἢ εἰς 500,000, ὀφείλουν νὰ καταστήσουν εἰς ὅλας τὰς προσεγγίσεις των πρακτορεῖα καὶ νὰ μισθοδοτοῦν πράκτορας, διότι οὕτω θὰ βαρυνθοῦν διὰ νέων ἐξόδων, ὥστε ὁ συναγωνισμός των πρὸς τὴν ἑταιρίαν θὰ καταστῇ ἀνέφικτος καὶ ἀδύνατος. Ἀλλ’ ἔρχομαι εἰς τὸ ἄρθρον 3· διὰ τοῦ ἄρθρου τούτου ἀνανεοῦται τὸ προνόμιον τῆς ἑταιρίας ἐπὶ τὴν ἀκτοπλοΐαν. Δι’ αὐτοῦ ἀκτοπλοΐα ἐλευθέρα δὲν ὑφίσταται πλέον, καὶ μεθ’ ὅσα εἶπεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, διότι, ἐνῷ μέχρι σήμερον ἡ ἀκτοπλοΐα οὐδένα γνωρίζει περιορισμόν, ἀπὸ σήμερον τίθεται τοιοῦτος, θὰ ὑποχρεοῦται δὲ ὁ κύριος οἱουδήποτε ἀτμοπλοίου νὰ μὴ δέχηται πλέον πρὸς μεταφορὰν μήτε ἐπιβάτας, μήτε ἐμπορεύματα, ἂν μὴ ἐκτελέσῃ ὡρισμένας ὑποχρεώσεις ἀπέναντι τοῦ δημοσίου. Ἁπλῆν ὠνόμασε τὴν ὑποχρέωσιν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν τῆς ὑποβολῆς τοῦ τιμολογίου καὶ τῆς γνωστοποιήσεως τῆς μειώσεως τῶν ναύλων· ἀλλ’ ἡ ἁπλῆ αὕτη ὑποχρέωσις ὑποκρύπτει κατὰ τῆς ἐλευθερίας τῆς ἀκτοπλοΐας φοβερὰν παγίδα, διότι εἴτε θέλετε, εἴτε δὲν θέλετε, συνεπείᾳ τῶν ἀτελειῶν, τὰς ὁποίας σᾶς ὑπόσχεται ἁπλῶς τὸ νομοσχέδιον, καὶ ἀδιάφορον ἐὰν δὲν σᾶς ἐχορηγήθησαν, σᾶς ἐπιβάλλονται καὶ ὅροι, ὑπὸ τοὺς ὁποίους μόνους δύνασθε νὰ ἐκτελέσητε τὴν ἀκτοπλοΐαν. Ὀφείλετε νὰ ὑποβάλητε τὸ τιμολόγιόν σας, καὶ δὲν εἶσθε ἐλεύθεροι τοὺς ναύλους ὑμῶν νὰ κανονίσητε ἀναλόγως τῶν περιστάσεων, ἀναλόγως τῆς προσφορᾶς καὶ τῆς ζητήσεως· σᾶς ἐπιβάλλεται ἡ ὑποχρέωσις νὰ καταδώσητε διὰ τῶν διοικητικῶν ἀρχῶν, καθισταμένων κατασκόπων τῆς ἑταιρίας, τὴν μείωσιν τῶν ναύλων, ἐκ τῆς ὁποίας προσδοκᾶτε κέρδος. Διὰ τοῦτο λέγω, ὅτι διὰ τοῦ ἄρθρου 3, συνδυαζομένου πρὸς τὸ ἄρθρον 5, καθίσταται ἐκ νέου τὸ προνόμιον τῆς ἀκτοπλοΐας ὑπὲρ τῆς ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας. Εἶναι δὲ τοὐλάχιστον πραγματικαὶ αἱ χορηγούμεναι ἀτέλειαι διὰ τοῦ ἄρθρου 5; Βεβαιῶ, ὅτι εἶναι ἐντελῶς εἰκονικαί· πρῶτον, διότι ἐξαρτῶνται ἐκ τῆς θελήσεως τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ σήμερον εἶναι τοιοῦτος ὁ κύριος Παπαμιχαλόπουλος, ἀλλ’ αὔριον δύναται νὰ ἦναι ὁ κ. Μπούμπουλης. Ἀλλὰ κατ’ οὐσίαν αἱ ἀτέλειαι αὗται εἶναι οὐ μόνον κατώτεραι ἐκείνων, αἵτινες διὰ τῆς συμβάσεως χορηγοῦνται πρὸς τὴν ἑταιρίαν, ἀλλὰ καὶ ἀσήμαντοι. Τὰς ἐπαναλαμβάνω, διότι πρέπει νὰ ἔχητε πρόχειρον τὸν ὅρον τῆς παραβολῆς. «Ἄρθρον 18. Ἡ ἑλληνικὴ ἀτμοπλοΐα ἀπολαμβάνει, καθ’ ὅλον τὸν ὡρισμένον χρόνον τῆς διαρκείας αὐτῆς ἀτέλειαν τοῦ εἰσαγομένου καὶ καταναλισκομένου ὑλικοῦ πρὸς οἰκοδομήν, ἀπαρτισμὸν, ἐπισκευὴν, ἐνέργειαν καὶ συντήρησιν τῶν ἀτμοπλοίων, τοῦ ἐργοστασίου, τοῦ ναυπηγείου καὶ τῶν καταστημάτων αὐτῆς, ὡς καὶ ἀτέλειαν λιμενικῶν καὶ ὑγειονομικῶν δικαιωμάτων.» Αὗται αἱ ἀτέλειαι τῆς ἑταιρίας. Τὸ ἄρθρον 5 τοῦ νομοσχεδίου ὁρίζει τὰς ἀτελείας τῆς λοιπῆς ἀτμοπλοΐας. «Ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ παρέχῃ εἰς ἑταιρίας ἢ ἄτομα, ἐνεργοῦντα δι’ ἰδίων αὐτῶν ἀτμοπλοίων ὑπὸ ἑλληνικὴν σημαίαν συγκοινωνίαν τακτικὴν ἐντὸς τοῦ Κράτους, ἀτέλειαν λιμενικῶν καὶ ὑγειονομικῶν τελῶν, ὡς καὶ τῶν διαμετακομιστικῶν καὶ τῶν δημοτικῶν διὰ τοὺς πρὸς ἐνέργειαν τῶν ἀτμοπλοίων αὐτῶν εἰσαγομένους γαιάνθρακας.» Ἀλλὰ διὰ τὸ ἀναγκαῖον ὑλικὸν πρὸς οἰκοδομήν, τὸν ἀπαρτισμὸν, τὴν ἐπισκευὴν καὶ συντήρησιν τῶν ἀτμοπλοίων, ἀτέλειαν δὲν χορηγεῖτε εἰς τὰ ἀτμόπλοια τῶν ἄλλων ἑταιριῶν καὶ τῶν ἰδιωτῶν, ἐν ᾧ τὴν ἀτέλειαν ταύτην εὐρεῖαν καὶ πρὸς ἐνθάῤῥυνσιν τοῦ λαθρεμπορίου χορηγεῖτε εἰς τὴν ἀτμοπλοϊκὴν ἑταιρίαν. Ἐκ τούτων καὶ μόνον, κύριοι, κρίνει ἕκαστος κατὰ πόσον τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον ἐτηρήθη μεταξὺ τῆς ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας καὶ τῶν ἄλλων ἀτμοπλοϊκῶν ἐπιχειρήσεων, εἶναι ἴσον. Ἀλλ’ ἂν θέλητε νὰ κρίνητε ἀκόμη καλλίτερον ἐκ τῶν λεπτομερειῶν τῆς συμβάσεως, δὲν ἔχετε παρὰ νὰ ἐξετάσητε τὰς ποινὰς, αἱ ὁποῖαι ἐπιβάλλονται εἰς τοὺς μὲν καὶ εἰς τοὺς δέ· λ. χ. διὰ τὴν αὐτὴν παράβασιν τῆς ἐκδόσεως εἰσιτηρίων ἐντὸς τῶν ἀτμοπλοίων ἐπιβάλλεται ἐν ὑποτροπῇ ὡς ἐλάχιστος ὅρος εἰς μὲν τὴν ἀτμοπλοϊκὴν ἑταιρίαν πρόστιμον 100 δραχμῶν, εἰς δὲ τὸν ἰδιώτην δρ. 500.

§163ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Αἱ ποιναὶ αὗται ἐπιβάλλονται καὶ εἰς τὴν ἀτμοπλοϊκὴν καὶ εἰς τὰς ἄλλας ἑταιρίας.

§164ΡΑΛΛΗΣ. Ἡ ἑταιρία θὰ σᾶς εἴπῃ, ὅτι αἱ ὑποχρεώσεις μου διαγράφονται μόνον ἐν τῇ συμβάσει.

§165ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Αὗται αἱ ὑποχρεώσεις ἐπιβάλλονται πρὸς πᾶσαν ἑταιρίαν, ἑπομένως καὶ εἰς τὴν ἀτμοπλοϊκήν.

§166ΡΑΛΛΗΣ. Ὄχι πρὸς πᾶσαν, διότι τὴν περίπτωσιν ταύτην ὡς πρὸς τὴν ἀτμοπλοϊκὴν ἑταιρίαν τὴν προβλέπετε ἐν τῇ συμβάσει, θὰ ἦτο δὲ περιττὸν νὰ τὴν προβλέψητε καὶ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ. Κατὰ τὴν ἑρμηνείαν τοῦ κ. ὑπουργοῦ, φθάνομεν εἰς προφανῆ ἀντινομίαν, διότι τὴν αὐτὴν παράβασιν τιμωρεῖ ἡ σύμβασις μὲ πρόστιμον δρ. 100 κατ’ ἐλάχιστον ὅρον, τὸ δὲ νομοσχέδιον μὲ πρόστιμον δραχμῶν 500. Ἀλλὰ τί τὰς θέλετε τὰς λεπτομερείας ταύτας. Πάνθ’ ὅσα σᾶς ἀνέπτυξα προηγουμένως, εἶνε ἱκανὰ νὰ ἀποδείξωσιν, ὅτι ἐξορίζεται ἐκ τῶν ἀκτῶν τῆς Ἑλλάδος ὁ ἀτμός. Ἀλλὰ μήτε ἡ ἑλληνικὴ ἀτμοπλοΐα, μήτε ἡ κυβέρνησις ἀρκοῦνται εἰς τοῦτο· ἐννοοῦν νὰ καταδιώξωσι τὴν ἑλληνικὴν σημαίαν καὶ εἰς τὰ πέρατα τοῦ κόσμου, ἀρκεῖ νὰ εὑρίσκεται ἐπὶ ἀτμοκινήτων, καὶ πρὸς ἀπόδειξιν θέλω σᾶς ἀναγνώσει ἓν ἄρθρον, ὅπερ εὑρίσκεται μακρὺ πλατὺ ἐντὸς τῆς συμβάσεως. Ὑπάρχει ἄρθρον, τὸ ὁποῖον δὲν ἔχω ἤδη πρόχειρον, κατὰ τὸ ὁποῖον ὑποχρεοῦται ἡ ἑλληνικὴ κυβέρνησις, ἐν περιπτώσει, κατὰ τὴν ὁποίαν ἤθελε ζητήσει τοῦτο ἡ ἀτμοπλοϊκὴ ἑταιρία, νὰ παράσχῃ πρὸς αὐτὴν πᾶσαν συνδρομὴν, νὰ συνάψῃ καὶ συμβάσεις ὑπὲρ αὐτῆς πρὸς ἀλλοδαπὰς ἑταιρίας, ἢ καὶ κυβερνήσεις, ὅπως δυνηθῇ νὰ ἐπεκτείνῃ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν τοὺς πλόας της. Εἶναι τὸ ἄρθρον 5. «Ἡ ἑλληνικὴ ἀτμοπλοΐα δύναται νὰ ἐπεκτείνῃ τὰς γραμμὰς τῶν ἀτμοπλοίων αὐτῆς εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, ἄνευ βλάβης τῆς ἐσωτερικῆς συγκοινωνίας, ἀπολαύουσα, ὡς ἐκ τῆς ἰδιότητος αὐτῆς ἐν τοῖς λιμέσι τῶν ξένων Ἐπικρατειῶν, μεθ’ ὧν ἡ Ἑλλὰς συνωμολόγησεν ἢ συνομολογήσει ταχυδρομικὰς συμβάσεις, πάσας τὰς κατ’ ἀμοιβαιότητα χορηγουμένας προνομίας καὶ ἀτελείας, καὶ ἐπικαλουμένη ἐν ἀνάγκῃ τὴν συνδρομὴν τῆς κυβερνήσεως πρὸς συνομολόγησιν εἰδικῶν συμβάσεων μεταξὺ αὐτῆς καὶ ἄλλων ἀλλοδαπῶν ἀτμοπλοϊκῶν Ἑταιριῶν, ἢ καὶ κυβερνήσεων, μεθ’ ὧν ἡ Ἑλλὰς δὲν συνωμολόγησεν ἔτι ταχυδρομικὰς συμβάσεις.»

§167ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν ἐσωτερικῶν.) Τί κακὸν βλέπετε αὐτοῦ;

§168ΡΑΛΛΗΣ. Θὰ σᾶς τὸ ἐξηγήσω. Βεβαίως μετὰ τὴν σύμβασιν ταύτην ἡ ἑταιρία τοῦ κ. Γιαλούση φορτόνει εἰς τὰ ἀτμόπλοιά της τὰς ἀποσκευάς της, καὶ τὰ πρακτορεῖά της, καὶ τὰ καταστήματά της, καὶ ἀναχωρεῖ. Ἐστάλησαν ἤδη παρ’ αὐτῆς πράκτορες, ὅπως δυνηθῶσι νὰ κανονίσωσι τὴν γραμμὴν τῆς Χίου καὶ ἄλλων γραμμῶν τῆς Τουρκίας. Ἀλλὰ καὶ ἐκεῖ πρόκειται διὰ τῆς συμβάσεως ταύτης νὰ τὴν καταδιώξητε, νὰ τὴν ἐξοντώσητε· διότι καὶ ἐκεῖ ὁ Γιαλούσης καὶ ὁ Γουδῆς, οἵτινες διὰ τοῦ ἱδρῶτός των κατεσκεύασαν τὰ ἀτμόπλοιά των, καὶ διὰ τοῦ ἱδρῶτός των προσπαθοῦσι νὰ τὰ συντηρήσωσι καὶ ζήσωσι δι’ αὐτῶν, θὰ ἦναι ἰδιῶται, θὰ ἔχουν δ’ ἀπέναντί των τὴν ἀτμοπλοϊκὴν ἑταιρίαν κρυπτομένην ὄπισθεν ὁλοκλήρου τοῦ ὄγκου τῆς ἑλληνικῆς κυβερνήσεως. Ἀλλὰ, κύριοι, ἡ σύμβασις αὕτη δίδει, ἴσως ἠδύνατό τις νὰ εἴπῃ, ἂν ὄχι τὸ δικαίωμα, ἀλλὰ τοὐλάχιστον τὸν πειρασμὸν, εἰς τὴν ἀτμοπλοϊκὴν ἑταιρίαν νὰ προβῇ εἰς ναυταπάτας. Ὑπάρχει μία περίπτωσις, τὴν ὁποίαν προβλέπει τὸ ἄρθρον 17 τῆς συμβάσεως, καὶ καθ’ ἣν ἕνεκα ἀναγκῶν τοῦ Κράτους δύναται νὰ ζητήσῃ ἡ ἑλληνικὴ Κυβέρνησις νὰ διατεθῇ ἀτμόπλοιον τῆς ἑταιρίας εἰς ἐξυπηρέτησιν δημοσίων συμφερόντων, ἢ ὅπως φορτώσῃ ἐπ’ αὐτοῦ πολεμοφόδια. Κατὰ τὴν περίπτωσιν ταύτην ὁ προνοητικὸς πρόεδρος τῆς ἐπιτροπῆς τῶν Οἰκονομικῶν ἐφρόντισε νὰ παρατηρήσῃ ἐν τῇ ἐκθέσει, ὅτι πρέπει νὰ μὴ γίνωνται δεκτοὶ ἐπιβάται. Ἀλλὰ γνωρίζετε τί νομοθετεῖ τὸ ἄρθρον τοῦτο; Νομοθετεῖ, ὅτι ὅλα τὰ σαποκάραβα τῆς ἑλληνικῆς ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας, ἐν περιπτώσει δυστυχήματος, ὅπερ δυνατὸν νὰ προέλθῃ καὶ ἐκ ναυταπάτης, θὰ πληρωθοῦν μὲ τὴν ἀξίαν, ἡ ὁποία εἶναι ἐγγεγραμμένη ἐν τοῖς βιβλίοις τῆς ἑταιρίας, ἄνευ ἐκπτώσεως.

§169ΣΥΝΟΔΙΝΟΣ. Κατ’ ἔτος ἐκπίπτεται τόσον τοῖς ἑκατὸν διὰ τὴν φθορὰν εἰς τὰ βιβλία τῆς ἑταιρίας.

§170ΡΑΛΛΗΣ. Ὄχι· διότι, ὅταν πρόκηται περὶ τῆς ἀγορᾶς ἀτμοπλοίων παρ’ ἄλλης ἑταιρίας, εὑρίσκω ἐν τῷ ἄρθρῳ 28 τὴν ἐπιφύλαξιν ταύτην τῆς ἐκπτώσεως διὰ τὴν φθορὰν· ὅταν ὅμως πρόκηται περὶ τοῦ δημοσίου, δὲν γίνεται μνεία περὶ τοιαύτης ἐκπτώσεως. Καὶ αὕτη εἶναι ἡ τελευταία παρατήρησίς μου, ἥτις χαρακτηρίζει τὴν ἠθικότητα τῆς συμβάσεως.

§171ΡΙΚΑΚΗΣ. Κατ’ ἔτος ὑποτιμῶνται αἱ ἀξίαι τῶν πλοίων, καὶ δὲν εἶναι ἡ ἀρχικὴ· τοῦτο ἐννοεῖ τὸ ἄρθρον.

§172ΣΥΝΟΔΙΝΟΣ. Εὐχαριστῶ τοὺς κυρίους προαγορεύσαντας, οἱ ὁποῖοι ἔσχον τὴν καλωσύνην νὰ μνημονεύσωσι τῆς Ἀμοργοῦ καὶ νὰ ἐνθυμηθοῦν περὶ τῆς συγκοινωνίας τῆς τελευταίας ταύτης ἄκρας τῆς Ἑλλάδος, διότι μοὶ ἔδωκαν ἀφορμὴν ν’ ἀναβῶ τὸ βῆμα τοῦτο. Δὲν ἠπόρησα, κύριοι, ὅταν ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Ἀττικῆς κ. Καλλιγᾶς ὡμίλει χθὲς περὶ προθέσεων, δὲν ἠπόρησα ὅταν ὁ ἕτερος τῶν βουλευτῶν Ἀττικῆς κ. Ῥάλλης ὡμίλει πρὸ ὀλίγου περὶ τῶν ὑπὲρ τῆς συμβάσεως προθέσεων τῆς τε Κυβερνήσεως καὶ τῶν διαφόρων ἐν τῷ περιβόλῳ τούτῳ βουλευτῶν· ἠπόρησα μόνον ὅταν ἤκουσα, ὅτι αἱ ναυτικαὶ γνώσεις τοῦ κυρίου Ῥάλλη ἐπηυξήθησαν ἐπὶ τοσοῦτον ἀπὸ τῆς ἐξελέγξεως τῆς ἐκλογῆς Θήρας μέχρι σήμερον, ὥστε ἀπὸ τοῦ βήματος ἐπεχείρησε νὰ λύσῃ ζητήματα ναυτικά, τὰ ὁποῖα οὔτε αὐτὸς οὔτε ἐγὼ οὔτε πολλοὶ ἐξ ἡμῶν δύνανται νὰ λύσουν. Ἐξήγησεν ὁ κ. Ῥάλλης τὴν ἐμὴν πρόθεσιν, καὶ ὁ ἕτερος βουλευτὴς Ἀττικῆς ἄλλων, καὶ μὲ βιάζουν νὰ ὁμιλήσω κἀγὼ περὶ προθέσεων.

§173ΡΑΛΛΗΣ. Θὰ μᾶς ὑποχρεώσητε.

§174ΣΥΝΟΔΙΝΟΣ. Ὁ ἀξιότιμος κ. Καλλιγᾶς, ὁμιλῶν περὶ τῆς προθέσεως, ἣν ἡ Κυβέρνησις εἶχεν ὅταν ὑπέβαλε τὴν σύμβασιν ταύτην, ἔφερε τὰς κρίσεις καὶ τὰ συμπεράσματα, ἅπερ κατ’ αὐτὸν ὤθησαν τὴν Κυβέρνησιν πρὸς τοῦτο, δὲν ὡμίλησεν ὅμως περὶ τῆς προθέσεως, ἥτις ἔφερεν αὐτὸν ἐπὶ τοῦ βήματος καὶ τὸν ἔκαμε νὰ φανῇ τόσον δριμὺς καὶ τόσον ζεστὸς εἰς τὴν καταπολέμησιν τῆς συμβάσεως ταύτης, ὅσον δὲν ἔπρεπε νὰ φανῇ· διότι εἰς προηγουμένας συζητήσεις σπουδαίων ἀντικειμένων ἐν τῇ Βουλῇ ὁ κ. Καλλιγᾶς ἐσιώπησεν ἐντελῶς. Ὁ κ. Ῥάλλης ἐπίσης, ἐκ τοῦ αὐτοῦ ἴσως ἐλατηρίου ὁρμώμενος, κατεπολέμησε τὴν σύμβασιν, παρέστησεν εἰς ἡμᾶς, ὅτι Ἑλληνικὴ ἀτμοπλοϊκὴ ἑταιρία δὲν ὑφίσταται οὔτε δύναται νὰ ὑπάρξῃ, ὅτι ἡ ἀτμοπλοϊκὴ ἑταιρία θέλει νὰ φυγαδεύσῃ τὸν ἀτμὸν ἀπὸ τὰς ἀκτὰς τῆς Ἑλλάδος, καὶ διὰ παραμεμορφωμένων ἐπιχειρημάτων κατέληξεν εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐπιψηφισθῇ ἡ σύμβασις, ἐπιπροσθέτως, ὅτι ἐγὼ ἔχω τὸ συμφέρον νὰ ὑποστηρίξω τὴν ἀτμοπλοϊκὴν ἑταιρίαν, διότι μὲ ὑπεστήριξε κατὰ τὰς παρελθούσας ἐκλογάς.

§175ΡΑΛΛΗΣ. Ὁ Γιαλούσης κατὰ τὰς παρελθούσας ἐκλογὰς ἦτο εἰς τὸ Λονδῖνον.

§176ΣΥΝΟΔΙΝΟΣ. Περὶ ἐμοῦ εἴπατε, κύριε Ῥάλλη. Ὁ κ. Ῥάλλης κατὰ τὴν ἱστορίαν, τὴν ὁποίαν ἐξεχάλκευσε κατὰ τὴν ἐξέλεγξιν τῆς ἐκλογῆς Θήρας ὡς εἰσηγητὴς, δὲν εἶπε τοιοῦτόν τι πρὸς ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς.

§177ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν εἶπον περὶ τῆς ἐκλογῆς.

§178ΣΥΝΟΔΙΝΟΣ. Ἠδυνάμην νὰ εἴπω, ὅτι ὁ κ. Ῥάλλης, ὑποστηρίζων σήμερον τὴν ἑταιρίαν τοῦ Γιαλούση, προσβλέπει εἰς τὸ συμφέρον τοῦ μέλλοντος, διότι ὁ κ. Γιαλούσης κέκτηται ἀρκετὰ κεφάλαια ἐν τοῖς δήμοις Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς, ὁ δὲ κ. Καλλιγᾶς ἔχει ἐπίσης τὸ αὐτὸ συμφέρον· πιθανῶς δὲ νὰ ὁρμῶνται καὶ ἐξ ἄλλου συμφέροντος ἢ ἐκ τῆς ἐλλείψεως τοιούτου, καὶ δι’ αὐτὸ καταπολεμοῦσι τὴν σύμβασιν.

§179ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Ὑποστηρίζουσι τὴν βιομηχανικὴν τράπεζαν, ἡ ὁποία ἐδάνεισεν 100,000 δραχμῶν εἰς τὴν ἑταιρίαν Γιαλούση.

§180ΦΙΛΗΜΩΝ. Κύριε Συνοδινὲ, νομίζω, ὅτι δὲν ὠφελεῖ καθόλου αὐτὸς ὁ ἀμοιβαῖος ἐξευτελισμός.

§181ΣΥΝΟΔΙΝΟΣ. Δὲν ἐξευτελίζω, ὁμιλῶ περὶ τῆς προθέσεως, ἡ ὁποία ἔφερε τοὺς κυρίους προαγορεύσαντας εἰς τὸ βῆμα, ἀφοῦ ὁ τελευταῖος ὡμίλησε περὶ ἐμοῦ.

§182ΠΟΛΛΟΙ. Μὴ διακόπτετε, κ. Φιλήμων.

§183ΦΙΛΗΜΩΝ. Ὑπολήπτομαι τὸν κ. Συνοδινὸν, καὶ διὰ τοῦτο τῷ λέγω αὐτό.

§184ΣΥΝΟΔΙΝΟΣ. Ὁ κ. Ῥάλλης ἔδωκεν ἀφορμὴν, ἐξηγήσας εἰς τὴν Βουλὴν τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους ἐγὼ ἐνδιαφέρομαι ὑπὲρ τῆς ὑπερψηφίσεως τῆς συμβάσεως.

§185ΦΙΛΗΜΩΝ. Ἔχετε δίκαιον, ἀλλὰ παρακαλῶ νὰ μὴ ἀκολουθήσητε τὴν αὐτὴν ὁδόν.

§186ΣΥΝΟΔΙΝΟΣ. Δὲν ἠξεύρω, κύριοι, διατί ἡ συζήτησις αὕτη ἔλαβε τοιαύτας καὶ τοσαύτας διαστάσεις. Αἱ δύο ἑταιρίαι, ἡ ἑταιρία Γιαλούση καὶ ἡ ἑταιρία Γουδῆ, ὑπέβαλον τὰς προτάσεις των εἰς τὴν προκάτοχον κυβέρνησιν καὶ εἰς τὴν παροῦσαν περὶ προνομίων καὶ περὶ ἀποζημιώσεως διὰ τὰς ἀγόνους γραμμὰς, αἵτινες δὲν ἦσαν καλλίτεραι τῶν προτάσεων τῆς ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας, καὶ συμφερώτεραι διὰ τὸ δημόσιον· ὡς δὲ εἶμαι πληροφορημένος, οὔτε ἡ προκάτοχος κυβέρνησις οὔτε ἡ ἐνεστῶσα εὗρον ἐπαρκεῖς τὰς προτάσεις ταύτας, εὗρον ἐπαρκῆ τὰ μέσα τῶν ἑταιριῶν αὐτῶν, ὅπως μετ’ αὐτῶν συμβληθῶσιν. Ἰδοὺ ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ἡ ἐνεστῶσα κυβέρνησις προέβη εἰς τὴν σύνταξιν τῆς παρούσης συμβάσεως· τοῦτο δὲ τὸ λέγει καὶ ὁ κ. Γιαλούσης ἐν τῷ φυλλαδίῳ του καὶ διὰ δύω αἰτήσεών του πρὸς τὴν προκάτοχον κυβέρνησιν. Παραδέχεται ἡ ἑταιρία Γιαλούση κατὰ τὴν ὑποβολὴν τῶν προτάσεών της, ὅτι αἱ ἄγονοι γραμμαὶ πρέπει ν’ ἀποζημιώνωνται, καὶ ἐζήτησε ἀποζημίωσιν οἵαν καὶ ἡ σημερινὴ ἑλληνικὴ ἀτμοπλοΐα. Ἀλλὰ, κύριοι, σήμερον, ἀφοῦ ἡ ἑταιρία ἐκείνη δὲν προσέφερε τὰς ἐγγυήσεις, τὰς ὁποίας αἱ κυβερνήσεις ἐζήτουν παρ’ αὐτῆς, καὶ ἡ προκάτοχος καὶ ἡ ἐνεστῶσα, σήμερον ἔρχεται καὶ διὰ τῶν ὑπερασπιστῶν της λέγει: Δὲν πρέπει νὰ δώσητε ἀμοιβὴν εἰς τὴν ἑλληνικὴν ἀτμοπλοϊκὴν ἑταιρίαν, διότι πᾶσα ἀμοιβὴ εἶναι ἡ φυγάδευσις τῶν ὑπὸ ἑλληνικὴν σημαίαν ταξειδευόντων ἀτμοπλοίων ἐκ τῆς Ἑλλάδος. Δὲν πρέπει νὰ δώσητε ἀτέλειαν, διότι ἡ ἀτέλεια αὕτη φυγαδεύει ἔτι μᾶλλον τὰ ἄλλα ἀτμόπλοια. Ἀφοῦ ἐκεῖναι δὲν ἐπέτυχον νὰ λάβωσι τὴν ἀποζημίωσιν καὶ ν’ ἀποκτήσωσι τὰ προνόμια, τὰ ὁποῖα ἐζήτησαν, σήμερον ἔρχονται καὶ σᾶς λέγουν: Μὴ δώσητε καὶ εἰς τὴν ἄλλην ἑταιρίαν τοιαῦτα. Ἀλλὰ, κύριοι, ὅταν αἱ προμνησθεῖσαι ἑταιρίαι ὑπέβαλον τὰς προτάσεις των περὶ προνομίου καὶ ἀποζημιώσεων, δὲν ἀνελογίζοντο, ὅτι ἡ ἀτμοπλοϊκὴ ἑταιρία, ἡ ὁποία ἔχει καὶ δικαιώματα ἐπὶ τοῦ Ἔθνους, ἤθελε φυγαδευθῆ; ἐπεδίωκον λοιπὸν τοῦτο διὰ τῶν αἰτήσεών των;

§187ΤΙΝΕΣ. Τί δικαιώματα ἔχει;

§188ΣΥΝΟΔΙΝΟΣ. Μάλιστα, κύριοι, ἔχει δικαιώματα ἡ ἀτμοπλοϊκὴ ἑταιρία κατ’ ἐμέ. Ἐνθυμηθῆτε τὸ 1862, ἐνθυμηθῆτε τὸ 1866 κατὰ τὸν ἀγῶνα τῆς Κρήτης, ὅταν τὰ ἀτμόπλοια τῆς Ἑλληνικῆς ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας διέσχιζον τὰς θαλάσσας τῆς Κρήτης καὶ ἐτροφοδότουν ἀφιλοκερδῶς τοὺς δυστυχεῖς ἐκείνους πολεμάρχας. (Θόρυβος.) Ἤκουσα, κύριοι, προχθὲς τὸ ἑσπέρας φωνὴν βουλευτῶν τινων, οἱ ὁποῖοι ἔλεγον: μὲ τὸ «Πανελλήνιον» μὲ τὴν «Ὕδραν» πρόκειται νὰ συγκοινωνήσωμεν; καὶ ἐθεώρησα τὴν φωνὴν ἐκείνην ἀσεβῆ, διότι ὑπῆρχεν ἐποχὴ, καθ’ ἣν τὸ ὄνομα «Πανελλήνιον» ἢ «Σεϊτὰν Παντελῆς» ἦτο ἱερὸν διὰ τὴν Ἑλλάδα, καὶ αἱ ἐκδουλεύσεις τῆς ἑταιρίας πρὸς τὸ ἔθνος ἄρχονται ἀπὸ τοῦ 1862 καὶ δὲν ἐτελείωσαν κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς Κρήτης. Ἐνθυμεῖσθε πολὺ καλὰ τὴν τελευταίαν ἐπανάστασιν τῆς Θεσσαλίας.

§189ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἐπληρώνετο.

§190ΣΥΝΟΔΙΝΟΣ. Μόνον τὰ τῆς συντηρήσεως τῶν πλοίων ἔξοδα, καὶ ταῦτα τῇ ὀφείλονται. Ὡμίλησαν, κύριοι, περὶ τῆς περιουσίας τῆς ἑταιρίας, ἀνεβίβασαν τὰ κεφάλαια αὐτῆς πρὸ ὀλίγου εἰς 1½ ἑκατομμύριον· τὸ 1½ ἑκατομμύριον εὑρίσκεται ἐντὸς καὶ μόνου τοῦ περιβόλου τοῦ ἐργοστασίου της, ἐξαιρουμένων μάλιστα τῶν ὑλικῶν τῶν ἐν ταῖς ἀποθήκαις, καὶ ἐν τούτοις ἔχει δέκα ἀτμόπλοια, καὶ τὰ ἀτμόπλοια αὐτὰ δὲν εἶναι περιουσία, ἔχει ἐργοστάσιον, καὶ τὸ ἐργοστάσιον δὲν εἶναι περιουσία· κατασκευάζει μηχανὰς ἀτμοπλοίων ἀπ’ ἀρχῆς μέχρι τέλους, κατασκευάζει ὅλα τὰ σπουδαιότερα ἐργαλεῖα τῶν ἀτμομηχανῶν, τὰ ὁποῖα εἰς οὐδὲν ἐργοστάσιον ἐν Ἑλλάδι κατασκευάζονται, καὶ ἐν τούτοις αὐτὸ τὸ ἐργοστάσιον εἶναι ἄνευ ἀξίας. Οἱ ἀξιότιμοι βουλευταὶ Ἀττικῆς δὲν ἐξῆλθον, φαίνεται, οὐδέποτε τοῦ Πειραιῶς, δὲν ἐξῆλθον μέχρι τῶν Σποράδων καὶ τῶν Κυκλάδων νήσων τῶν μερῶν ἐκείνων, εἰς τὰ ὁποῖα ἕως τελευταῖον δὲν προσήγγιζον ἀτμόπλοια, διὰ νὰ ἴδωσιν, ἐὰν ἡ συγκοινωνία τοῦ Κράτους ἦναι ἐπωφελὴς διὰ τὸ Κράτος. Τὰς Κυκλάδας καὶ τὰς Σποράδας κατοικοῦσι 300 χιλ. ψυχῶν, αἱ ὁποῖαι μόλις κατώρθονον κατὰ μῆνα νὰ ἔχωσι συγκοινωνίαν, καὶ σήμερον πρόκειται αὐταὶ αἱ νῆσοι νὰ συγκοινωνήσωσι τετράκις τοῦ μηνὸς τακτικῶς· ἀλλὰ δὲν λαμβάνετε ὑπ’ ὄψιν αὐτὰς τὰς 300 χιλ. ψυχῶν, δὲν σκέπτεσθε, ὅτι ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν αὐτῶν εἰσάγονται εἰς τὸ ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας ἱκαναὶ ποσότητες χρημάτων; καὶ δὲν σκέπτεσθε, ὅτι ἐπὶ ἁπασῶν τῶν νήσων τούτων δὲν ἐδαπάνησε ποτὲ ἡ κυβέρνησις οὐδὲ ὀβολὸν διὰ τὴν ὁδοποιΐαν; πῶς θέλετε λοιπὸν νὰ μένῃ ἄνευ συγκοινωνίας ὁ πληθυσμὸς οὗτος; Θέλετε νὰ φυγαδεύσητε τὴν ἑλληνικὴν ἀτμοπλοϊκὴν ἑταιρίαν, μὴ δίδοντες αὐτῇ ἀποζημίωσιν διὰ τὰς ἀγόνους γραμμάς· ἀλλ’ ἂν ἀφήσητε ἐλεύθερον τὸν διαγωνισμόν, ὅπως ἐννοεῖτε, τότε θὰ ταξειδεύωμεν ἀπὸ ἐδῶ εἰς τὴν Σύρον, ἀπὸ ἐδῶ εἰς τὸ Ναύπλιον, τὰς Καλάμας, τὰς Πάτρας, τὴν Κέρκυραν, καὶ πλέον οὔ. Ἐγὼ δὲν εἶδον τὴν ἑταιρίαν Γιαλούση νὰ προσεγγίζῃ εἰς τὴν Φολέγανδρον, τὴν Ἀμοργόν, τὴν Μῆλον, τὴν Ἀνάφην ἢ τὰς ἄλλας νήσους, ὡς καὶ τὰ μέρη τῆς Πελοποννήσου καὶ Στερεᾶς, ἐξ ὧν δὲν ἔχει κέρδη.

§191Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. (Θόρυβος.)

§192ΣΥΝΟΔΙΝΟΣ. Ὁ κύριος Μπούμπουλης δύναται νὰ φωνάζῃ ὅσον θέλει, ἀλλὰ τοῦ ὑπομιμνήσκω τὴν ἔκθεσιν τοῦ ἀνακριτικοῦ ὑπαλλήλου Σπετσῶν, ἡ ὁποία λέγει, ὅτι ὁ κ. Γουδῆς, δαπανήσας χίλια ναπολεόνια, ἔκαμε τὸν κ. Μπούμπουλην βουλευτήν.

§193Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δὲν σοῦ ἐπιτρέπω ν’ ἀτενίσῃς εἰς τὰς Σπέτσας σὺ ἀπὸ τὴν Ἀμοργὸν, ὅπου πέρνουν μόνον τὰ ζῶα ἀπὸ τὴν Ἀνατολήν. (Θόρυβος.)

§194ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι Βουλευταὶ, μὴ διακόπτετε.

§195ΣΥΝΟΔΙΝΟΣ. Ἀλλά, κύριοι, πρόκειται περὶ ἀτελείας καὶ τῶν ἄλλων ἑταιριῶν· τὴν ἀτέλειαν αὐτὴν τὴν ὑποστηρίζω· ἡ ἀτέλεια διὰ τῶν τροποποιήσεων, τὰς ὁποίας ὑπέβαλεν ἡ ἐπιτροπὴ, δίδεται εἰς ὅλας τὰς ἑταιρίας καὶ εἰς ὅλα τὰ ἀτμόπλοια. Ἀλλὰ τὴν ἀτέλειαν τὴν ἐννοοῦμεν ὑπὸ ὅρους περιωρισμένους· θὰ ἔχουν ἀτέλειαν, ὅσον ἀφορᾷ τὰ λιμενικὰ δικαιώματα, τὰ δικαιώματα τῶν φάρων καὶ φανῶν καὶ τὰ τοιαῦτα. Ἀλλὰ ἀτέλειαν, ὅσον ἀφορᾷ τὰ σχοινία καὶ τὰ λοιπὰ ἔπιπλα καὶ χρειώδη τῶν πλοίων, δὲν δύναται ἡ Βουλὴ νὰ δώσῃ· διότι τότε θὰ ὑποθάλψωμεν τὰ λαθρεμπόρια, τὰ ὁποῖα εἷς ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐδήλωσε πρὸ ὀλίγου ἐντεῦθεν. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀτμοπλοϊκὴν ἑταιρίαν, λέγω πρὸς τὴν Βουλήν, ὅτι ἡ ἰδιότης, τὴν ὁποίαν ἀπέδωκαν εἰς αὐτήν, ὅτι ἐνεργεῖ λαθρεμπόρια, δὲν εἶναι ἀληθής. Διότι ἐν Σύρῳ ὑπάρχουν καὶ σχοινοποιεῖα καὶ σχοινοπωλεῖα ἄπειρα, καὶ ὑπάρχουν καταστήματα, τὰ ὁποῖα προμηθεύουσι τὰ ἀναγκαιοῦντα εἴδη τοῖς ναυτιλλομένοις, καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ ἑταιρία νὰ λαθρεμπορεύηται ἐν τῷ μέσῳ τῆς ἀγορᾶς Σύρου ἀπαρατηρητεί, διότι οἱ ἔμποροι ἔχουν τὴν ἐπιτηδειότητα νὰ ἐπιβλέπουν τὰς πράξεις μιᾶς ἑταιρίας τὰς παρανόμους, καὶ τὰς πράξεις μάλιστα ἐκείνας, αἵτινες παραβλάπτουσι τὰ συμφέροντα αὐτῶν τῶν ἰδίων. Φρονῶ λοιπόν, ὅτι, ὅπως τὸ τελευταῖον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου δίδει τὴν ἀτέλειαν, τοιαύτην πρέπει νὰ τὴν παραδεχθῇ ἡ Βουλή, κατὰ ἥτις τὰ λοιπὰ ὀφείλει νὰ ἐπιψηφίσῃ τὴν σύμβασιν, ὡς σύμφωνον μὲ τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους.

§196ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδεὶς ἕτερος εἶναι ἐγγεγραμμένος· ὥστε θὰ θέσω εἰς ψηφοφορίαν τὴν σύμβασιν εἰς ἅ συζήτησιν.

§197ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὄχι. Ἡ συζήτησις θὰ γείνῃ ἐπὶ τῆς ἅ ἀναγνώσεως· ἐὰν δὲ γείνῃ δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον, θὰ ἐνασχοληθῶμεν κατὰ τὴν βʹ καὶ τὴν γʹ συζήτησιν μόνον εἰς τὰς λεπτομερείας.

§198ΠΟΛΛΟΙ. Αὔριον. Λύεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 6¾.