1880.10.25

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 7

τῆς 25 Ὀκτωβρίου 1880.

Ὥρᾳ 2 μ. μ.

Μετὰ τὴν ἐκφώνησιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου, εὑρεθείσης τῆς Βουλῆς ἐν ἀπαρτίᾳ, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως καὶ ἐνεκρίθησαν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως. Ὁρκίζεται ὁ Βουλευτὴς κ. Δημ. Γρίβας.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρόσφυγες ἐξ Ἠπείρου καὶ Θεσσαλίας, περὶ τοὺς εἴκοσιν, ἀναφέροντες, ὅτι ἠδικήθησαν ὑπὸ τῆς πρὸς διανομὴν βοηθημάτων συστάσης ἐπιτροπῆς, ζητοῦσι τὴν σύστασιν ἄλλης ἐπιτροπῆς.

§2ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ σταλῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν.

§3ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Νὰ ληφθῇ φροντίς, διότι τῳόντι αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι δυστυχοῦν καὶ πεινοῦν. Νὰ σταλῇ λοιπὸν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, διὰ νὰ φροντίσῃ ταχέως περὶ αὐτῶν.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπεβλήθη καὶ ἑτέρα ὁμοία ἀναφορά. 35 περίπου γυναῖκες οἰκογενειῶν ἐξ 108 ψυχῶν παραπονοῦνται, ὅτι λιμοκτονοῦσι καὶ ἐπαιτοῦσιν εἰς τὰς ὁδούς.

§5ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ σταλῶσι καὶ αἱ δύω εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν.

§6ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν.) δὲν εἶναι δυνατὸν αὐτὴν τὴν στιγμὴν οὔτε τὰ παράπονα τῶν ἀναφερομένων νὰ ἐξετάσωμεν, οὔτε ἐγὼ νὰ δώσω πληροφορίας εἰς τὴν Βουλὴν περὶ τούτου. Ἐὰν ἡ Βουλὴ διατάξῃ νὰ ἀποσταλῶσιν αἱ ἀναφοραὶ αὗται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, θέλω ἐξετάσει καὶ ὑποβάλει εἰς αὐτὴν πᾶσαν πληροφορίαν περὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου.

§7ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν θέλουσιν ἀποσταλῆ καὶ αἱ δύω ἀναφοραὶ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν. Ὁ Ἀνάργυρος Π. Πετράκης, ἐπίστρατος, παραπονεῖται κατὰ τοῦ δημάρχου Οἰνοῦντος, ὡς ἀρνουμένου παρὰ τὸ καθῆκόν του νὰ τῷ χορηγήσῃ πιστοποιητικόν. Ἐγκρίνει ἡ Βουλὴ νὰ σταλῇ ἡ ἀναφορὰ αὕτη εἰς τὴν ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν ἐπιτροπήν, ἢ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν;

§9ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἡμεῖς ἔχομεν ἐπιτροπὴν ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν. Ἐπὶ τῇ βάσει περιλήψεως ἑκάστης ἀναφορᾶς, τὴν ὁποίαν ἀνακοινοῖτε εἰς τὴν Βουλήν, δὲν δυνάμεθα ν’ ἀποφασίζωμεν. Πρέπει ἑκάστη ἀναφορὰ ν’ ἀποστέλληται εἰς τὴν οἰκείαν ἐπιτροπήν, διότι πιθανὸν ὁ πολίτης ν’ ἀναφέρῃ σπουδαῖα πράγματα, καὶ πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ λαμβάνῃ γνῶσιν, ἀφοῦ πρῶτον ἡ ἐπιτροπὴ ἐξετάσῃ.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Δημήτριος Πολυδούρης, κληρωτὸς τῆς ἀπογραφῆς 1880, ἐξαιτεῖται ν’ ἀπαλλαγῇ τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας κατὰ τὸ ἄρθρον 33 τοῦ περὶ στρατολογίας νόμου, ὡς ὄντος ἀνικάνου τοῦ πατρός του. Θ’ ἀποσταλῇ καὶ ἡ ἀναφορὰ αὕτη εἰς τὴν ἐπιτροπήν. Παρακαλοῦνται αἱ ἐπιτροπαὶ ἐπὶ τῆς Γεωργίας, ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν, ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν νὰ συνέλθωσιν, ὅπως προβῶσιν εἰς τὰς ἀρχαιρεσίας των, μὴ κατορθωθέντος τούτου χθές.

§11ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Κύριοι, ἕνεκα τῶν ἐκτάκτων περιστάσεων, ἐν αἷς διατελοῦμεν, εἶναι πολὺ πιθανὸν νὰ ἀνακύψῃ καὶ πάλιν εἰς τὰς μεθορίους ἐπαρχίας ἡ ἐπάρατος λῃστεία. Διὰ τοῦτο ἡ Κυβέρνησις ἐνόμισεν ἀναγκαῖον, ὡς προληπτικὸν μέτρον, νὰ ζητήσῃ τὴν ἄδειαν τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας, ὅπως θέσῃ εἰς ἐνέργειαν τὰ κατὰ τὸ 1871 νομοθετηθέντα μέτρα, εἰς ἃ ὀφείλομεν τόσῳ εὐάρεστα ἀποτελέσματα. Πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν τὸ προσῆκον νομοσχέδιον καὶ συνιστῶ τὴν ταχεῖαν αὐτοῦ ἐπιψήφισιν.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ. Ὁ κ. Ῥοντήρης, ὡς εἰσηγητὴς τῆς ἐπὶ τῆς ἀπαντήσεως εἰς τὸν Β. Λόγον ἐπιτροπῆς, ἔχει τὸν λόγον.

§13ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ τῆς Βουλῆς, ἡ ἐπὶ τῆς ἀπαντήσεως εἰς τὸν Β. Λόγον, εἰς δύο ἢ τρεῖς συνεδριάσεις συζητήσασα, κατήρτισε καὶ ἡ πλειονοψηφία ὑπέγραψε τὸ σχέδιον, τὸ ὁποῖον λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ καταθέσω εἰς τὸ προεδρεῖον καὶ ὅπερ ζητῶ τὴν ἄδειαν ν’ ἀναγνώσω. (Ἀναγινώσκει.) «Μεγαλειότατε, Μετὰ χαρᾶς ἐχαιρέτισε τὸ Ἔθνος τὴν αἰσίαν ἄφιξιν τῆς Υ. Μεγαλειότητος ἀπὸ τῆς ἀποδημίας Της καὶ μετ’ εὐχαριστήσεως οἱ Βουλευταὶ εἴδομεν Αὐτὴν ἐν μέσῳ ἡμῶν· ἡ Βουλὴ θέλει δείξει πᾶσαν προθυμίαν εἰς τὴν σύμπραξιν πρὸς διεξαγωγὴν τῶν ἐπιβαλλομένων κοινῶν καθηκόντων. Τὰ καθήκοντα ταῦτα εἶναι νῦν σοβαρώτατα, ἀλλ’ ἔδαφος στερεὸν ἐνεργεία, παρέχει ἥ τε πρόδηλος ἀπόφασις τοῦ λαοῦ τοῦ νὰ ὑποστῇ πᾶσαν θυσίαν εἰς ἐκπλήρωσιν αὐτῶν καὶ ἡ πρὸς Ὑμᾶς ὁμολογουμένη ἀγάπη αὐτοῦ. Ἡ Βουλὴ εὐχαρίστως ἤκουσεν, ὅτι ἡ Υ. Μεγαλειότης διατελεῖ εἰς φιλικὰς σχέσεις πρὸς τὰς ξένας Δυνάμεις. Ἡ Βουλὴ ὁμολογεῖ μεθ’ Ὑμῶν τὴν εὐγνωμοσύνην αὑτῆς καὶ τοῦ Ἔθνους πρὸς τὰς Δυνάμεις, ὧν ἡ διαιτητικὴ ἀπόφασις ἐν τῇ Συνδιασκέψει ἐξηκρίβωσε καὶ ἐπεδίκασεν ὁριστικῶς τῷ Βασιλείῳ νέαν ὁροθετικὴν γραμμὴν κατὰ τὸ Βερολίνειον πρωτόκολλον καὶ τὴν Βερολίνειον Συνθήκην· οὕτω δὲ ἐτηρήθη κατ’ εὐχὴν ἡ διεθνὴς καλὴ πίστις. Ἡ διαληφθεῖσα γραμμὴ ἐνισχύει τὸ Κράτος, ἀλλὰ πρὸ πάντων ἀποδίδει δικαιοσύνην εἰς λαοὺς, πρὸ αἰώνων ἀμυνομένους ὑπὲρ ἐλευθερίας καὶ τοῦ κοινοῦ ὑπὲρ τῆς ἀνεξαρτησίας ἀγῶνος μετασχόντας, καὶ ἐπ’ ἐσχάτων ἔτι ἀγωνισαμένους. Αἱ ὑπογράψασαι τὴν ὁριστικὴν ἀπόφασιν Δυνάμεις βεβαίως ἐνδιαφέρονται ὑπὲρ τῆς ἀξίας αὐτῆς καὶ περὶ τῆς ἐκτελέσεως αὐτῆς, καὶ βεβαίαν θεωροῦμεν τὴν ἐκτέλεσιν αὐτῆς, ἀλλὰ πρὸ πάντων εἶναι ἐνδιαφερόμενον τὸ Κράτος νὰ μεριμνήσῃ περὶ τοῦ ἰδίου τίτλου· ἡ δὲ σχετικὴ ἐνέργεια καὶ ὁ κανονισμὸς αὐτῆς καὶ τῶν μέσων ἔσται τὸ κύριον ἀντικείμενον τῶν διασκέψεων ἡμῶν. Ἡ Βουλὴ ἐλπίζει, ὅτι ἡ Κυβέρνησις προέβη εἰς ἀναλόγους ἐνεργείας, ἢ στηριζομένη εἰς τοὺς νόμους, ἢ ἀφορῶσα, ἐν ἀναποδράστῳ ἀνάγκῃ, εἰς τὰ οὐσιώδη συμφέροντα τοῦ Κράτους, καὶ θέλει κρίνει ἐν γένει ἐπιεικῶς περὶ τῶν πράξεων αὐτῆς. Ἀλλ’ ἡ αὔξησις τῶν στρατιωτικῶν δυνάμεων ἄνευ τῆς συγκαταθέσεως τῆς Βουλῆς παρεβίασε ῥητὸν καὶ σαφὲς ἄρθρον τοῦ Συντάγματος· καὶ λυπεῖται ἡ Βουλὴ, ὅτι ἡ ὑπεύθυνος Κυβέρνησις ὀλιγώρησε νὰ θεραπεύσῃ τὸ κακὸν δι’ ἀμέσου συγκλήσεως τῆς Βουλῆς, σπουδαίως καὶ δὴ κατὰ τὸν στρατολογικὸν νόμον γινομένης. Οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἔθνους ἐν τῷ πατριωτισμῷ αὐτῶν ἤθελον ἐκτιμήσει ἐμβριθῶς τοὺς διεθνεῖς λόγους, καὶ δὲν ἤθελον ἐμβάλει εἰς κίνδυνον τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα. Ἡ Βουλὴ συγκαλουμένη ἠδύνατο εὐρυτέραν καὶ στερεωτέραν νὰ καταστήσῃ τὴν ἐθνικὴν ὀργάνωσιν· ἠδύνατο δὲ καὶ περὶ τῶν δανείων ν’ ἀποφανθῇ, χωρὶς νὰ ἐπιβληθῶσι χρηματικὰ βάρη εἰς τὸν λαὸν μονομερῶς ὑπὸ τῆς ὑπευθύνου Κυβερνήσεως, ἐπὶ συγχύσει τῶν ἐξουσιῶν. Τὰ ληφθέντα μέτρα, βάσιν ἔχοντα τὴν πρόνοιαν τοῦ στρατολογικοῦ νόμου, ἀφορῶσιν εἰς τὴν ἔγκαιρον κατὰ ξηρὰν καὶ κατὰ θάλασσαν σύνταξιν τῶν δυνάμεων τῆς χώρας· ἡ ἔκτακτος αὕτη παρασκευὴ εἶναι ὑποχρέωσις τοῦ Κράτους πρὸς τε τὸν Ἑλληνισμὸν καὶ τὰς ἐξενεγκούσας τὴν διαιτητικὴν αὑτῶν ἀπόφασιν Δυνάμεις· ὁ λαὸς ὅθεν πρόθυμος ἔδραμεν ὑπὸ τὰς σημαίας ἁπανταχόθεν, ὡς ἔχων ζωηρὰν συνείδησιν τῆς ἱερότητος τῆς τοιαύτης ὑποχρεώσεως καὶ τοῦ τοιούτου δικαίου, προθύμως ἀναδεχόμενος καὶ τὰς ἄλλας θυσίας. Ὄντως δὲ πρέπει νὰ μείνῃ ὑπὸ τὰς σημαίας ὁ στρατὸς, ἵνα ἐπιτελέσῃ τὸ καθῆκον αὑτοῦ πρὸς ἐγκαθίδρυσιν τῆς νέας τῶν πραγμάτων τάξεως ἐν τῇ οὕτω πανηγυρικῶς ἐπιδικασθείσῃ τῷ Ἑλληνικῷ Κράτει χώρᾳ. Τὰ ἐκ τούτου βάρη εἶναι μεγάλα, ἀλλὰ ἀνάλογα εἰσὶ καὶ ὁ ζῆλος τοῦ λαοῦ καὶ αἱ ἐθνικαὶ παραδόσεις· ἡ δὲ Βουλὴ προθύμως θέλει συνδράμει τῇ Ὑ. Μεγαλειότητι καὶ τῇ Κυβερνήσει Ὑμῶν, ἵνα φέρητε τὴν ἐπιστράτευσιν εἰς τὴν τελείαν καὶ ὅσον ἔνεστι προσεχεστέραν ἐκπλήρωσιν τοῦ σκοποῦ αὐτῆς· ὡς πόρισμα δὲ τοιαύτης προθέσεως θέλει ἐξετάσει ἡ Βουλὴ τὰ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως προταθησόμενα μέτρα. Βασιλεῦ! Πεποίθατε ἐπὶ τὴν συνδρομὴν τῆς Βουλῆς ἐν τῇ ἐργασίᾳ Ὑμῶν’ ὁ δὲ Θεὸς τοῦ δικαίου σκέποι Ὑμᾶς καὶ κατευοδοῖ τὰ ἔργα Ὑμῶν. Ἐν Ἀθήναις, τὴν 25 Ὀκτωβρίου 1880.

Σ. Ι. ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ.

Νικόλαος Μ. Βαλσαμάκης, Λ. Μελετόπουλος, Ὁ Εἰσηγητὴς Ἀθ. Ῥοντήρης.» Εἴμεθα ὑπογεγραμμένοι οἱ κ. κ. Κασιμάτης, Βαλσαμάκης, Μελετόπουλος, καὶ ἐγὼ ὡς εἰσηγητής. Εἰς τὴν συζήτησιν ἔλαβον καὶ ἕτερα δύο μέλη πρὸς ἀπαρτίαν, ἀλλὰ διαφωνοῦντα, δὲν ὑπέγραψαν, βεβαιοῦν ὅμως, ὅτι μετέσχον τῶν συνδιασκέψεων, οἱ κ. κ. Δημητριάδης καὶ Χατζόπουλος. Νομίζω, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ, καὶ ἐὰν ἡ Βουλὴ ἐγκρίνῃ, τὴν ἐρχομένην Δευτέραν θ’ ἀρχίσῃ ἡ συζήτησις.

§15ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§16Γ. ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Θεῖον λόγιον κελεύει «προσέχετε ἀπὸ τῶν ἀνθρώπων». Ἐγὼ δὲ λέγω ὑμῖν προσέχετε ἀπὸ τῶν αὐλικῶν· αὐλικοὶ δὲ εἶναι καὶ οἱ πεσόντες καὶ οἱ ἱστάμενοι Ὑπουργοί.

§17ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Καὶ οἱ Βουλευταί!

§18ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Ὅστις εἶναι Βουλευτὴς, δὲν εἶναι αὐλικός. Ἤγγικεν ἡ ὥρα, καθ’ ἣν θ’ ἀποφασισθῇ τὸ ζήτημα, πόλεμος ἢ εἰρήνη; Ἐγὼ δὲν θέλω ν’ ἀγορεύσω ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου τώρα, διότι θέλω νὰ ἦμαι προσκεκολλημένος εἰς τὸν Κανονισμὸν καὶ τὸ Σύνταγμα· ἀλλὰ θέλω ἡ Βουλὴ, περιεσκεμμένη καὶ πεφωτισμένη ἀπὸ ἔγγραφα, ν’ ἀποφασίσῃ, διότι τὸ ζήτημα αὐτὸ, τῆς εἰρήνης ἢ τοῦ πολέμου, δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ τὸ λύσῃ οὔτε Ὑπουργεῖον, οὔτε αὐλὴ, οὔτε Βασιλεὺς, οὔτε στρατὸς, ἀλλὰ θὰ τὸ λύσῃ ἡ Βουλή. Εἶναι δυνατὸν νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα ἐν κρυπτῷ καὶ ἐν παραβύστῳ; Πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ ἐπιφέρῃ γνώμην, ἡ ὁποία ἐνδέχεται νὰ ὠθήσῃ εἰς τὸν ὄλεθρον τὴν Ἑλλάδα; Οὐδόλως. Διὰ τοῦτο ἐγὼ μεγαλομερῶς ὁμιλῶ, ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον ὀφείλει νὰ παρουσιάσῃ τὰ διπλωματικὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ἠμείφθησαν μεταξὺ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως καὶ τῶν ἄλλων Δυνάμεων περὶ τοῦ ζητήματος τῶν ἑλληνικῶν μεθορίων· ἄνευ τούτων εἶναι ἀδύνατον ἡ γνώμη τῆς Βουλῆς νὰ ἔχῃ καμμίαν ἐπιῤῥοήν. Δὲν πρέπει δὲ τὴν Βουλὴν νὰ τὴν ἀφήσωμεν ἐλευθέραν, διότι ἀκολούθως δύναται νὰ εἴπῃ: εἰς τὰ τυφλὰ ἐγνωμοδότησα, εἰς τὰ τυφλὰ ἐψήφισα· ἐγὼ εἶμαι ἀνεύθυνος, τὸ Ὑπουργεῖον, ὁ στρατὸς τὰ ἔκαμεν ὅλα. Καὶ σᾶς βεβαιῶ, ὅτι μὲ ἕνα ἕνα ἀπὸ τοὺς βουλευτὰς ὡμίλησα ἐγὼ κατ’ ἰδίαν, καὶ ὅλοι δὲν συμφωνοῦν μὲ τὴν ἀπάντησιν εἰς τὸν Βασιλικὸν λόγον· ἐὰν τοὺς ἀφήσωμεν νὰ ψηφίσωσιν εἰς τὸ σκότος, ἐνδέχεται νὰ διαμαρτυρηθῶσιν ἀκολούθως, ὅτι αὐτοὶ εἶναι ἀνεύθυνοι. Ἡ Βουλὴ ἀγνοεῖ ποῖα ἐν κρυπτῷ καὶ ἐν παραβύστῳ ἐπραγματεύθησαν μεταξὺ ὑπουργείων, αὐλῶν, Κυβερνήσεων. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν ἐπιτρέπεται εἰς μίαν Βουλήν· ἡ Βουλὴ εἶναι ἀντιπρόσωπος τοῦ Ἔθνους, δὲν πρέπει νὰ ἐπηρεάζηται οὔτε ἀπὸ ὑπουργεῖα, οὔτε ἀπὸ στρατόν.

§19ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν στρατιωτικῶν). Μοὶ ἐπιτρέπεται νὰ σᾶς διακόψω; Ὁ στρατὸς δὲν βουλεύεται, ὁ στρατὸς ἐκτελεῖ· κατὰ συνέπειαν ἠμπορεῖτε νὰ συμπεριλάβητε πᾶσαν ἄλλην τάξιν, ἐκτὸς τοῦ στρατοῦ.

§20ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Καὶ ἐγὼ αὐτὸ εἶπον· ὅτι, καὶ ἐὰν ὁ στρατὸς ἐβουλεύετο, δὲν ἠδύνατο νὰ ἐπιβληθῇ εἰς τὴν Βουλήν. Ἑπομένως, κύριοι, παρακαλῶ τὸ ὑπουργεῖον νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰ διπλωματικὰ ἔγγραφα, τουτέστι τὴν διπλωματικὴν βίβλον. Ἡ βίβλος αὕτη πρέπει νὰ τὰ περιέχῃ ὅλα· ἐὰν δὲν περιέχῃ τίποτε, τότε πρέπει νὰ ὀνομασθῇ ἡ Λευκὴ Βίβλος τῆς Ἑλλάδος, διότι ἀντὶ διπλωματικοῦ βιβλίου θὰ ἔχωμεν ἓν τετράδιον χάρτου ἄγραφον, διὰ νὰ ψηφίσωμεν τὸ ζήτημα τῆς εἰρήνης ἢ τοῦ πολέμου. Μὲ τὸ τελευταῖον βιβλίον τῶν διπλωματικῶν ἐγγράφων, ἀπαιτῶ, καὶ τὸ ὑπουργεῖον, νομίζω, θὰ ἦναι εὐδιάθετον, νὰ ὑποβάλῃ συγχρόνως καὶ τὴν συνθήκην τοῦ ἐν Βερολίνῳ συνεδρίου καὶ τὰ πρωτόκολλα τῆς Συνδιασκέψεως, διότι πολλοὶ, πλεῖστοι, δὲν ἔχουν οὐδεμίαν ἰδέαν τί ἀπεφασίσθη ἐν Βερολίνῳ καὶ τί λέγουν τὰ πρωτόκολλα. Δὲν δύναμαι τώρα νὰ σᾶς ἐκθέσω καὶ ἐγὼ τὴν γνώμην μου, διότι ἐπιθυμῶ ἡ γνώμη, ἣν ἔχω, νὰ γείνῃ γνωστὴ εἰς τὴν Βουλὴν ὅταν ἡ Βουλὴ ἀναγνώσῃ τὸ κείμενον ὅλων αὐτῶν τῶν ἐγγράφων, διότι ἄνευ τῆς βαθείας μελέτης τῶν ἐγγράφων τούτων εἶναι ἀδύνατον νὰ μορφωθῇ ἡ ἰδέα, καὶ ἐνδέχεται ἡ Βουλὴ νὰ συμπαρασυρθῇ ἀπὸ τὸν ψευδῆ πατριωτισμόν, ἀπὸ τὰς ψευδεῖς κατακραυγὰς, ἀπὸ τὸν μισθωτὸν τύπον, ἀπὸ τὴν ἐπήρειαν τῶν διαφόρων ἐπικρατειῶν, αἱ ὁποῖαι ἔχουν τὸ χέρι των εἰς τὴν ὑπόθεσιν ταύτην. Ἑπομένως συμπεραίνω, ὅτι πρέπει, παρακαλῶ δὲ τὸ ὑπουργεῖον νὰ ὑποβάλῃ συνάμα μὲ τὴν ἀπάντησιν εἰς τὸν Βασιλικὸν λόγον καὶ τὰ διπλωματικὰ ἔγγραφα, ἵνα πεφωτισμένως ἡ Βουλὴ δυνηθῇ νὰ ἐπιφέρῃ τὴν γνώμην της.

§21ΡΙΚΑΚΗΣ. Εἶναι ἀνάγκη, νομίζω, ἡ Βουλὴ νὰ γνωρίζῃ τὰ γενόμενα. Δὲν δύναται ἄνευ τούτου νὰ ἐπιληφθῇ τοῦ ζητήματος τῆς ἀπαντήσεως· πρέπει δικαίως νὰ κατατεθῶσιν ὅλα ἐκεῖνα τὰ ἔγγραφα, ἅτινα φέρουν εἰς τὰς σκέψεις καὶ τὰ συμπεράσματα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται ἐντὸς τοῦ Βασιλικοῦ Λόγου.

§22ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἁρμοδία νὰ κρίνῃ τίνα τῶν ἐγγράφων τούτων δύνανται νὰ δημοσιευθῶσι καὶ τίνα οὐχί. Αὕτη ἐκ τῶν ἐγγράφων, ἅτινα ζητοῦν νὰ κατατεθῶσι, θὰ κρίνῃ ποῖα εἶναι ἐκεῖνα, ὧν ἡ δημοσίευσις δὲν παραβλάπτει σπουδαῖα συμφέροντα τοῦ Κράτους· ταῦτα μόνον, νομίζω, ἔχουν δικαίωμα οἱ ὑπουργοὶ νὰ καταθέτουν. Εἰς οὐδὲν Κοινοβούλιον γίνεται κατάθεσις ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα ἡ Κυβέρνησις νομίζει, ὅτι δὲν πρέπει νὰ κατατεθῶσι. Κατὰ συνέπειαν τὴν πρότασιν τῶν προλαλησάντων τὴν περιορίζω καὶ νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ φέρῃ τὰ ἔγγραφα ἐκεῖνα, ὧν ἡ κατάθεσις δὲν προσβάλλει συμφέροντα τοῦ Κράτους.

§23ΡΙΚΑΚΗΣ. Ὁ κ. Καράπαυλος ὁμιλεῖ ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ Ὑπουργείου. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δὲν μᾶς εἶπε τίποτε ἀκόμη.

§24ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Καὶ ὁ Βουλευτὴς Κεφαλληνίας καὶ ὁ τῶν Πατρῶν ζητοῦσι τὴν κατάθεσιν τῶν ἐγγράφων ἄνευ διακρίσεως.

§25ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἤκουσα τὰ λεχθέντα καὶ θὰ φέρω εἰς τὴν Βουλὴν ὅ,τι δυνηθῶ.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς λέγει, ὅτι ὅσα ἔγγραφα νομίζει ἀναγκαῖα θὰ τὰ παρουσιάσῃ. Ἐγκρίνει ἡ Βουλὴ τὴν Δευτέραν νὰ γείνῃ ἔναρξις τῆς συζητήσεως τῆς ἀπαντήσεως εἰς τὸν Βασιλικὸν λόγον;

§27ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα Λύεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 3 καὶ ½.