1880.10.23

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 6

τῆς 23 Ὀκτωβρίου 1880.

Ὥρα 2 μ. μ.

Ἀπαρτίας γενομένης, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως καὶ ἐνεκρίθησαν.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Α. Μ. ὁ Βασιλεὺς εὐχαριστεῖ τὴν Βουλὴν διὰ τὴν συμπάθειαν, ἣν ἐπεδείξατο ἐπὶ τῷ θανάτῳ τῆς Βασιλόπαιδος Ὄλγας. Ὁ Δ. Χαρατζῆς ὑποβάλλει σκέψεις τινὰς ἐπὶ τῆς περὶ δανείου συμβάσεως. Θὰ σταλῇ ἡ ἀναφορά του εἰς τὴν ἁρμοδίαν ἐπιτροπήν. Ὁ Δ. Ξανθόπουλος, ἐπίστρατος, ζητεῖ παρὰ τῆς Βουλῆς νὰ ἑρμηνευθῇ, ἐὰν τὸ ἄρθρον 33 τοῦ περὶ στρατολογίας νόμου, ἐδάφιον ϛʹ, κατὰ τὸ ὁποῖον ἀπαλλάσσεται ὁ ἔχων ἀδελφὸν ἐν τῷ στρατῷ ὑπηρετοῦντα, ἐννοῇ καὶ τὸν ὑπηρετοῦντα ὡς ἀντικαταστάτην.

§2Δ. ΤΖΑΝΕΣ. Φρονῶ, κύριοι, ὅτι πρόκειται περὶ τῆς λύσεως ζητήματος, περὶ οὗ πάντες ἐνδιαφερόμεθα. Τὸ ἄρθρον 33 τοῦ περὶ στρατολογίας Νόμου ὁρίζει, ὅτι ἀπαλλάσσεται ἐκεῖνος, ὅστις ἔχει ἐν τῷ στρατῷ ὑπηρετοῦντα ἀδελφὸν, σιωπᾷ ὅμως ἐὰν ἀπαλλάσσηται καὶ ἐκεῖνος, οὗ ὁ ἀδελφὸς εἶναι ἀντικαταστάτης. Ἐνώπιον τῆς Ἐπιτροπῆς, ἥτις συνεκλήθη ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐδόθησαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου διάφοροι ἑρμηνεῖαι. Καὶ δὲν θέλω μὲν νὰ δώσω εἰς τὰς ἀποφάσεις τῆς Ἐπιτροπῆς ταύτης χαρακτῆρα διαφορετικὸν, ἀλλ’ εἰς πολλὰ ἀντικείμενα παρηρμήνευσε τὰ πράγματα. Φρονῶ, ὅτι ἡ Βουλὴ εἶναι ἁρμοδία καὶ δύναται νὰ εἴπῃ, ὅτι ἀπαλλάσσεται καὶ ἐκεῖνος, οὗ ὁ ἀδελφὸς ὑπηρετεῖ ἐν τῷ στρατῷ ὡς ἀντικαταστάτης. Τὸ ζήτημα τοῦτο πρέπει νὰ λυθῇ ἅπαξ διὰ παντὸς, διότι διάφοροι ἀναφοραὶ θὰ ἀπευθυνθῶσιν εἰς τὰ ἀνακληθέντα στρατολογικὰ συμβούλια, ὡς ἡ Κυβέρνησις σκέπτεται, τὰ ὁποῖα πιστεύω θὰ περιπέσωσιν εἰς ἐσφαλμένας ἑρμηνείας. Ἔχετε δὲ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ὑπάρχουν οἰκογένειαι, αἵτινες ἔχουν δύο μόνον υἱούς, ἐξ ὧν ὁ μὲν εἷς ὑπηρετεῖ ἐν τῷ στρατῷ, ὁ δὲ ἕτερος προστατεύει τὴν οἰκογένειαν αὑτοῦ· ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει εἶναι ἄδικον νὰ κληθῇ ἐν τῷ στρατῷ καὶ ὁ ἕτερος. Ἐὰν μὴ ἑρμηνεύσωμεν ἐπιεικῶς τὸ ἄρθρον 33, θέλομεν ἀνεχθῆ τὴν ἐρήμωσιν τῶν οἰκογενειῶν· ὅθεν παρακαλῶ τὴν Βουλὴν ν’ ἀποφανθῇ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου καὶ νὰ εἴπῃ, ὅτι ἀπαλλάσσεται ἢ οὔ, διὰ νὰ λυθῇ τέλος πάντων ἅπαξ διὰ παντός. Παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον νὰ ἐρωτήσῃ τὴν Βουλήν.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Φέρεται μία πρότασις......

§4Δ. ΤΖΑΝΕΣ. Δὲν εἶναι ἀνάγκη προτάσεως ἐπὶ τοῦ προκειμένου.

§5Γ. ΜΙΛΗΣΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν ἑρμηνεύονται κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον οἱ νόμοι.

§6ΤΙΝΕΣ. Δὲν εἶναι τῆς παρούσης ὥρας.

§7ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Κατὰ τὴν πρώτην ἐφαρμογὴν, ἡ ὁποία ἔλαβε χώραν, τοῦ στρατολογικοῦ Νόμου, παρουσιάζονται πολλὰ, ἅτινα χρήζουσιν ἑρμηνείας τινὸς, εἴτε σύμφωνα μὲ τὸ ἀναπτυχθὲν πνεῦμα ἐν τῷ Νόμῳ, εἴτε καὶ μὲ ἄλλας ὑπηρεσίας, ὅπως αὗται ἐκανονίσθησαν· εἶναι ζητήματα, τὰ ὁποῖα ἐνδιαφέρουσι καὶ περὶ τῶν ὁποίων πρέπει νὰ γείνῃ σκέψις, εἶναι καὶ ἄλλα ἄλλης φύσεως καὶ μᾶλλον θίγοντα συμφέροντα ἱερώτερα, προελθόντα ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ στρατολογικοῦ νόμου. Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι καὶ ἡ Βουλὴ σύμπασα ἔχει τὴν διάθεσιν, ἵνα ἐπιφέρῃ μίαν τινὰ θεραπείαν ἐπὶ ὅλων ἐκείνων τῶν δυσχερειῶν, αἱ ὁποῖαι κατέστησαν ὁραταὶ εἰς πάντας. Ἑπομένως πρέπει νὰ ὁρισθῇ εἷς τρόπος, ὅπως ἐξακριβωθῶσιν ὅλα αὐτὰ τὰ πράγματα καὶ ἐπέλθῃ θεραπεία τις ἐπὶ τούτων. Ἡ Κυβέρνησις λοιπὸν, εἰς τῆς ὁποίας τὰς χεῖρας εἶναι συγκεντρωμένα ὅλα αὐτὰ τὰ παράπονα, πρέπει καὶ δύναται νὰ καταρτίσῃ μίαν μελέτην περὶ αὐτῶν καὶ ὑποβάλῃ τὸ ταχύτερον τὸ ἀποτέλεσμα τῶν σκέψεών της εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ τότε νὰ κληθῇ ἡ Βουλὴ ν’ ἀποφασίσῃ. Φρονῶ δὲ, ὅτι τοῦτο δύναται νὰ ἱκανοποιήσῃ ὅλων τὰ συμφέροντα καὶ τὰ δίκαια παράπονα.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Κυβέρνησις εἶναι παροῦσα· ἤκουσε, καὶ ἂς σκεφθῇ.

§9ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Τί ἔγεινε, κ. Πρόεδρε;

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Κυβέρνησις εἶναι παροῦσα.

§11ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Ἂς παραπεμφθῇ ἡ ἀναφορὰ εἰς τὴν Κυβέρνησιν.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι καὶ ἑτέρα ὁμοία ἀναφορά. Ἐὰν ἐγκρίνῃ ἡ Βουλὴ, θὰ παραπεμφθῶσιν εἰς τὰ ἁρμόδια Ὑπουργεῖα ἀμφότεραι.

§13ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τινὲς ἐξ Ἀργοστολίου τῆς Κεφαλληνίας αἰτοῦνται τὴν ἀπὸ τῆς ἐπιστρατείας ἀπαλλαγὴν τῶν πρωτοτόκων, τῶν μονογενῶν καὶ ἄλλων κατηγοριῶν στρατευσίμων.

§15ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Ἐντὸς συντόμου προθεσμίας νὰ ὑποβάλῃ τὴν μελέτην αὐτῆς ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν Βουλὴν, ἐντὸς προθεσμίας δύο ἢ τριῶν ἡμερῶν.

§16ΡΙΚΑΚΗΣ. Νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις πρὸ παντὸς ἄλλου ἔχει τὸ συμφέρον καὶ τὸ καθῆκον νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰς παρατηρήσεις, αἵτινες ὑπεβλήθησαν εἰς αὐτὴν, δι’ ἕνα ἁπλούστατον λόγον, ὅτι ὅ,τι γίνεται σήμερον εἶναι ἐκτὸς τοῦ Νόμου. Ὑπῆρξε μία Ἐπιτροπὴ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, ἡ ὁποία ἀποφασίζει ἐπὶ τῶν παραπόνων τίς ὀφείλει νὰ προσέλθῃ καὶ τίς εἶναι ἀπαλλακτέος. Τοῦτο εἶναι μία ἐξουσία ἀπόλυτος, ἡ ὁποία ὅμως πρέπει νὰ πηγάζῃ ἐξ αὐτοῦ τοῦ Νόμου· καὶ ὅμως ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη δὲν ἔχει καμμίαν ἐξουσίαν ἐκ τοῦ Νόμου νὰ ἐργάζηται. Συμφέρον λοιπὸν εἶναι νὰ παύσῃ πλέον τώρα, ὅτε εἶναι παροῦσα ἡ Βουλὴ, αὐτὴ ἡ κατάστασις.

§17ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν.) Νομίζω, κύριοι, ὅτι ἡ συζήτησις αὕτη εἶναι πρόωρος, διότι ἡ Βουλὴ δὲν ἐπελήφθη εἰσέτι τῶν τακτικῶν ἐργασιῶν αὐτῆς, τὸ ὁποῖον θὰ γείνῃ μετὰ τὴν ἀπάντησιν εἰς τὸν Βασιλικὸν λόγον. Μ’ ὅλον τοῦτο πληροφορῶ τὴν Βουλὴν, ὅτι ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις διὰ Βασ. Διατάγματος, ὡς γνωστὸν, ἐποιήσατο τὰς ἐξαιρέσεις, αἵτινες διὰ τοῦ νόμου περὶ γενικῆς στρατολογίας ἐφαρμόζονται ὡς πρὸς τοὺς κληρούχους, καὶ ὡς πρὸς τοὺς ἐπιστράτους, καὶ διὰ τοῦ Διατάγματος τούτου ἐκανόνισε τὸν τρόπον τῆς ἐργασίας ταύτης. Ἐπιτροπὴ τριμελής, συνεδριάζουσα ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀποφαίνεται ἐπὶ ἑκάστης αἰτήσεως περὶ ἀπαλλαγῆς ἐπιστράτων. Λαμβάνων ἀφορμὴν ἀπὸ τὸ ἄρθρον τοῦ νόμου περὶ τῆς κυρώσεως τοῦ Διατάγματος, ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἔχει σχέσιν μὲ τὴν συζήτησιν ταύτην, καίτοι πρόωρον.

§18ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχω μίαν πρότασιν σχετικὴν μὲ τὸ ἀντικείμενον τοῦτο. (Τὴν ὑποβάλλει εἰς τὸ προεδρεῖον.)

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολλοὶ Βουλευταὶ ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου περὶ συμπληρώσεως τῶν διατάξεων τοῦ περὶ στρατολογίας νόμου.

§20ΤΙΝΕΣ. Προτείνομεν τὸ κατεπεῖγον τῆς προτάσεως αὐτῆς.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κύριοι Βρονικόφσκης καὶ Λαζαρέτος ἐξαιτοῦνται, ἵν’ ἀνακαταταχθῶσιν ἐν τῷ στρατῷ μὲ τὸν βαθμόν, ὃν εἶχον, καὶ ὑπηρετήσωσιν εἰς τὰς παρούσας περιστάσεις τὴν πατρίδα.

§22ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ σταλῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ σταλῇ. Ὁ Βουλευτὴς Λεβαδείας κ. Λάππας προτείνει, ἵνα οἱ ἔχοντες πτυχίον τῆς ἰατρικῆς, τῆς νομικῆς καὶ τῆς φιλολογικῆς σχολῆς τοῦ Πανεπιστημίου, ἀφοῦ ἐκγυμνασθῶσι, λαμβάνωσιν ἀδείας. Θὰ τυπωθῇ. Εἰς τὸ Ζʹ Τμῆμα, εἰς τὸ ὁποῖον ἐκληρώθη ἡ ἐκλογὴ Γορτυνίας, τυγχάνουσι μέλη δύω Βουλευταὶ ἐκ τῆς αὐτῆς ἐπαρχίας. Ὁ κύριος Πρόεδρος τοῦ Τμήματος μοὶ ἀνήγγειλεν, ὅτι οὗτοι καλοῦνται, ἀλλὰ δὲν θέλουσι νὰ λάβωσι μέρος, ὡς κωλυόμενοι κατὰ τὸν Κανονισμόν. Φρονῶ, ὅτι οἱ Βουλευταὶ οὗτοι δὲν κωλύονται· ὡς λαμβάνουσι μέρος εἰς τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς καὶ ψηφοφοροῦν, οὕτω δύνανται νὰ λάβωσι μέρος καὶ εἰς τὸ Τμῆμα. Ὁ Κανονισμὸς προβλέπει περὶ τῶν ἐκλογῶν κατὰ τὴν ἐξέλεγξιν αὐτῶν. «Ὁσάκις» λέγει τὸ ἄρθρον 3 τοῦ Κανονισμοῦ «αἱ ἐκλογαὶ τύχωσιν εἰς τμήματα, εἰς ἃ μέλη αὐτῶν ἀνήκουσι, τότε δίδονται εἰς τὸ ἑπόμενον τμῆμα, εἰς τρόπον ὥστε νὰ μὴ ἐξελέγχωσιν ἐκλογὰς ἀφορώσας ἴδια αὑτῶν μέλη.» Τώρα ὅμως οἱ Βουλευταὶ ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ ψηφίζωσιν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ νὰ συζητῶσι, καὶ δὲν βλέπω τὸν λόγον, διὰ τὸν ὁποῖον δὲν δικαιοῦνται νὰ παρουσιασθῶσιν εἰς τὸ τμῆμα καὶ μετάσχωσι τῆς ἐργασίας αὐτοῦ. Ἑπομένως τὸ τμῆμα δύναται νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐξέλεγξιν τῆς ἐκλογῆς.

§24ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§25Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις, διότι ὁ Κανονισμὸς τῆς Βουλῆς ὁμιλεῖ περὶ τοῦ σταδίου τῶν ἐξελέγξεων. Ἤδη ὅμως ἡ Βουλὴ εἶναι κατηρτισμένη, καὶ ὡς ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ παρακάθηνται ἐν τῇ Βουλῇ, ὡς Βουλευταί, καὶ νὰ ψηφοφορῶσιν, οὕτω δύνανται νὰ παρακαθήσωσι καὶ ἐν τῷ Τμήματι πρὸς ἐξέλεγξιν τῆς ἐκλογῆς.

§26ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν.) Κύριοι κατὰ τὴν ὑπόσχεσιν, τὴν ὁποίαν ἔδωκεν εἰς μίαν τῶν προηγουμένων συνεδριάσεων ὁ κ. Πρωθυπουργός, ἐρχόμεθα σήμερον νὰ ὑποβάλωμεν εἰς τὴν Βουλὴν πληροφορίας τινὰς περὶ τῆς καταστάσεως τῶν οἰκονομικῶν καὶ τῶν στρατιωτικῶν πραγμάτων τοῦ Τόπου. Καὶ περὶ μὲν τῶν οἰκονομικῶν θέλω ἐπιτελέσει τὸ καθῆκον τοῦτο ἐγώ, περὶ δὲ τῶν στρατιωτικῶν θέλει λαλήσει ὁ ἁρμόδιος συνάδελφός μου· θέλομεν δὲ λογισθῆ ἀμφότεροι εὐτυχεῖς, ἐὰν ἡ ἀφήγησις ἡμῶν, τὴν ὁποίαν θέλομεν προσπαθήσει ν’ ἀπαλλάξωμεν ἀπὸ πᾶν σχόλιον, δὲν ἐξεγείρῃ τὴν θύελλαν, τὴν ὁποίαν ἐξήγειρε κατὰ τὴν πρώτην ἐμφάνισιν ἡμῶν ἐν τῷ Βουλευτηρίῳ ἡ σύντομος ἀγόρευσις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Δὲν ἐλησμόνησα βεβαίως, κύριοι, ὅτι ὁ προϋπολογισμός, τὸν ὁποῖον ἐψηφίσατε κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον, περιεῖχεν ἔσοδα μὲν 46 περίπου ἑκατομμύρια, ἔξοδα δὲ 52,000,000, καὶ ἑπομένως ἀνέγραφεν ἔλλειμμα ἓξ περίπου ἑκατομμυρίων δραχμῶν. Ἀλλὰ, καθ’ ὅσον δύναται νὰ εἰκάσῃ τις ἐκ τῶν μέχρι τοῦδε γενομένων βεβαιώσεων, δὲν εἶναι πιθανόν, ὅτι θέλει πραγματοποιηθῆ ὁλόκληρον τὸ ποσὸν τῶν ἐσόδων, τὸ ὁποῖον προϋπελογίσθη, διότι ὁ φόρος τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, τοῦ ὁποίου τὸ ἔσοδον ὑπελογίσθη εἰς 2,100,000 δραχμῶν, ἔδωκε μόνον 1,300,000, ὥστε ἐκ τοῦ φόρου τούτου θέλει προκύψει ἔλλειμμα 800,000 δραχμῶν· τὰ εἰσαγωγικὰ τέλη, τὰ ὁποῖα μετὰ τὴν μετατροπὴν τῶν παλαιῶν εἰς νέας δραχμὰς ἀνεβιβάσθησαν εἰς 15,000,000, ἔδωκαν μέχρι τέλους Σεπτεμβρίου 10,300,000 δραχμάς· κατὰ δὲ τὴν κρίσιν τῆς ὑπηρεσίας, μέχρι τέλους τοῦ ἔτους δὲν θέλουσιν ὑπερβῆ τὰ 14,000,000, ὥστε καὶ ἐκ τούτων θέλει προκύψει ἔλλειμμα ἑνὸς περίπου ἑκατομμυρίου· ἄλλο δὲ ἓν ἐλατομμύριον θέλει ἐλλείψει ἀπὸ το προϋπολογισθὲν ποσὸν τοῦ χαρτοσήμου, διότι καὶ τοῦτο, προϋπολογισθὲν εἰς 6,000,000, μόλις θέλει φθάσει εἰς 5 ἑκατομμύρια. Ὥστε, χωρὶς νὰ εἰσέλθω εἰς ἄλλας λεπτομερείας, φοβοῦμαι μήπως τὸ προκύπτον ἐκ τῶν τριῶν τούτων κονδυλίων ἔλλειμμα ἐκ 3,000,000 ἀναβιβάσῃ τὸ ἔλλειμμα τοῦ τακτικοῦ προϋπολογισμοῦ εἰς 9,000,000. Ὅτε ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις ἀνέλαβε τὴν διεύθυνσιν τῶν πραγμάτων, τὸ Δημόσιον εἶχε διάφορα κινητὰ χρέη, τὸ σύνολον τῶν ὁποίων ἀνέβαινεν εἰς 30,000,000 δραχμῶν. Ἐξ αὐτῶν 11,500,000 δραχμαὶ ἦσαν ἔντοκα γραμμάτια, 15,000,000 ὠφείλοντο εἰς τὰς δύω Τραπέζας ἀπέναντι τῶν δανείων τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, τὰ δὲ ἄλλα ἦσαν μικρά τινα δάνεια, τὰ ὁποῖα εἶχον συνομολογηθῆ εἰς παλαιοτέραν ἐποχήν. Ὑπῆρχον δὲ διαθέσιμα ἐκ τοῦ δανείου τῶν 60,000,000, 2,127,000 δραχμαὶ κατατεθειμέναι ἐν τῇ Τραπέζῃ εἰς χρυσὸν, καὶ πρὸς τούτοις 24,000 ὁμολογίαι τοῦ αὐτοῦ δανείου, ἐκ τῆς ἐκποιήσεως τῶν ὁποίων, κατὰ πᾶσαν πιθανότητα, ἔμελλον νὰ εἰσπραχθῶσιν 11,500,000 δραχμαί. Ὥστε τὸ ὅλον τοῦ διαθεσίμου ποσοῦ τοῦ δανείου τῶν 60 ἑκατομμυρίων ἀνέβαινεν εἰς 13,600,000. Ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις ἐπροκάλεσε τὸν νόμον τῆς 18 Ἀπριλίου ἐνεστῶτος ἔτους, δι’ οὗ ἐπετράπη εἰς αὐτὴν πρῶτον νὰ διαθέσῃ τὰ διαθέσιμα χρήματα καὶ ὁμολογίας, τὰ ὁποῖα ἔμενον ἐκ τοῦ δανείου τῶν 60,000,000 καὶ τὰ ὁποῖα ἀπέφερον, ὡς εἶπον, τὸ ποσὸν τῶν 13,600,000 δραχμῶν, δεύτερον νὰ λάβῃ ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, εἰς λογαριασμὸν τῶν δανείων τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, ἄλλα 12,000,000, καὶ τοιουτοτρόπως ν’ ἀναβιβασθῇ τὸ κινητὸν χρέος τοῦ Δημοσίου εἰς 25,000,000. Ἐπειδὴ δὲ εἶχε τὴν ἀπόφασιν νὰ ἄρῃ τὴν ἀναγκαστικὴν κυκλοφορίαν, περιέλαβεν ἐν τῷ αὐτῷ νόμῳ διάταξιν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐπετρέπετο εἰς αὐτὴν νὰ ἐκδώσῃ νέον χρεωλυτικὸν δάνειον ἐξ 21,000,000 φράγκων, τὸ ὁποῖον, πραγματοποιούμενον πρὸς 85 τοῖς ἑκατόν, ἤθελε δώσει 20,000,000 δραχμάς· οὕτω δὲ τὸ διαθέσιμον χρηματικὸν ποσόν, τὸ ὁποῖον ἤθελε συγκεντρωθῆ εἰς χεῖρας τῆς Κυβερνήσεως, ἤθελεν ἀναβιβασθῆ εἰς 45,000,000. Ἐξ αὐτῶν ὑπεχρεοῦτο, κατὰ τὸν ἴδιον Νόμον, νὰ διαθέσῃ 12,000,000, διὰ νὰ ἀποσύρῃ ἀπὸ τὴν κυκλοφορίαν ὅλα τὰ ἔντοκα γραμμάτια τοῦ Δημοσίου, τῶν ὁποίων τὸ ποσὸν ἠλαττοῦτο διὰ τὸ μέλλον εἰς 4,000,000· περιπλέον δ’ ἔπρεπεν εἰς τὸ τέλος τοῦ ἔτους νὰ πληρώσῃ ὅλα τὰ ὀφειλόμενα εἰς τὰς δύο Τραπέζας, ἀπέναντι τῶν δανείων τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, καὶ τὰ ὁποῖα, μετὰ τὴν παραλαβὴν τῶν 12,000,000, ἀνέβαινον εἰς 27,000,000. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἤθελον πληρωθῆ 12,000,000 εἰς ἔντοκα χρέη, καὶ 27,000,000 διὰ τὴν ἀπόσβεσιν τῶν δανείων τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, τὸ ὅλον 39,000,000, ἅτινα ἀφαιρούμενα ἀπὸ τὰ 45,000,000 ἄφινον περίσσευμα 6,000,000, ποσὸν ἴσον μὲ τὸ ἀναγραφόμενον εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ἔλλειμμα, ὅπερ ὅμως κατὰ πᾶσαν πιθανότητα θέλει ὑπερβῆ τὸ ποσὸν τοῦτο κατὰ 3 ἢ 4,000,000. Προβαίνουσα ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν πραγματοποίησιν τῶν νομοθετηθέντων, ἔλαβε μέχρι τῆς 19 Ἀπριλίου ἀπὸ τὸ δάνειον τῶν 60,000,000, τὸ εἰς χρυσὸν εὑρισκόμενον εἰς τὴν Τράπεζαν ποσὸν ἐκ δραχμῶν 2,600,000· ἀπὸ τῆς 26 Ἀπριλίου ἕως τῆς 15 Μαΐου ἔλαβεν ἀπὸ τὴν ἰδίαν Τράπεζαν 12,000,000 ἀπέναντι τοῦ δανείου τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, καὶ ἀπὸ τῆς 5 ἕως τῆς 14 Ἰουνίου ἐπώλησε 16,815 ὁμολογίας τοῦ δανείου τῶν 60,000,000, ἐκ τῶν ὁποίων εἰσεπράχθησαν δρ. 8,300,000. Ἔλαβε λοιπὸν τὸ ὅλον 22,400,000· διὰ τοῦ ποσοῦ δὲ τούτου ἀπέσυρεν ἐκ τῆς κυκλοφορίας ἔντοκα γραμμάτια 10,160,000· διότι φαίνεται, ὅτι δὲν προσήχθησαν τὰ λοιπά, ἂν καὶ ὁ τόκος ὑπεβιβάσθη εἰς 4%. Ἐπλήρωσε δὲ καὶ μικρά τινα κινητὰ χρέη ἐξ 900,000 δραχμῶν, τὸ ὅλον 11,000,000. Ἀφαιρούμενον τὸ ποσὸν τοῦτο τῶν 11,000,000 ἀπὸ τὸ ποσὸν τῶν 22,000,000, τὰ ὁποῖα εἰσέπραξεν, ἀφῆκεν ὑπόλοιπον 11,380,000, τὸ ὁποῖον μετεχειρίσθη εἰς τὰς ἀνάγκας τῆς τρεχούσης ὑπηρεσίας. Τοῦτο δὲ ἐξηγεῖ τὸ εὐχάριστον φαινόμενον, τὸ ὁποῖον ὡς μετέωρον ἐπιφαίνεται εἰς τὸν ἀθηναϊκὸν ὁρίζοντα, τοῦ νὰ ἦναι τὸ κεντρικὸν Ταμεῖον ἐνήμερον εἰς τὰς πληρωμὰς αὐτοῦ· διότι ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις ἐν διαστήματι τριῶν μηνῶν ἔλαβεν ἐξ ἐκτάκτων πόρων διὰ την τρέχουσαν ὑπηρεσίαν 11,000,000. Ἀκολουθοῦσα δὲ τὸ πρόγραμμα τῶν οἰκονομιῶν, καὶ φρονοῦσα, ὅτι ἦτο εἰς καιρὸν νὰ ἐκτελέσῃ καθ’ ὁλοκληρίαν τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς περὶ ἄρσεως τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, συνῆψε κατὰ τὴν 3 Μαΐου συμβάσεις μετὰ τῶν δύο Τραπεζῶν, διὰ τῶν ὁποίων ἐκανονίσθη ἡ ἄρσις τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας ἀπὸ τῆς πρώτης τοῦ προσεχοῦς ἔτους, καὶ ἡ πραγματοποίησις τοῦ δανείου τῶν 21,000,000 φράγκων, τὸ ὁποῖον εἶχε ψηφισθῆ διὰ τοῦ νόμου τῆς 18 Ἀπριλίου. Ἕως ἐδῶ τὰ πράγματα ἐβάδιζον κανονικῶς καὶ συμφώνως μὲ τὸ πρόγραμμα, τὸ ὁποῖον ὑπεστήριξεν ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις εἰς τὴν Βουλήν. Ἀλλ’ ἀπὸ τὰς ἀρχὰς Ἰουνίου ἐγκατελείφθη τὸ πρόγραμμα τῶν οἰκονομιῶν, καὶ ἡ Κυβέρνησις προέβη εἰς δαπάνας οὐχὶ ἴσας ἢ ὁμοίας μὲ ἐκείνας, διὰ τὰς ὁποίας κατηγόρει τοὺς προκατόχους αὐτῆς, ἀλλὰ πολὺ ἀνωτέρας. Καὶ κατ’ ἀρχὰς μὲν ἡ Κυβέρνησις, συμμορφουμένη πρὸς τὸν νόμον περὶ δημοσίου λογιστικοῦ, ἐζήτησε καὶ ἔλαβε κανονικῶς διὰ Β. Διαταγμάτων ἐκτάκτους πιστώσεις, διὰ μὲν τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν ἐκ δραχ. 4,300,000, διὰ δὲ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν 220,000, τὸ ὅλον 4,520,000. Ἀλλ’ ἀκολούθως, νομίζουσα, ὅτι ἡ ἀκριβὴς τήρησις τῶν διατάξεων τοῦ λογιστικοῦ νόμου ἔφερε βραδύτητα, ἀπεφάσισεν, ὡς προκύπτει ἀπὸ ἓν πρακτικὸν τοῦ ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, νὰ ἀφήσῃ κατὰ μέρος τὸν λογιστικὸν Νόμον, καὶ ἐπέτρεψεν εἰς μὲν τοὺς ὑπουργοὺς τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τῶν Ναυτικῶν νὰ παραγγέλλωσιν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἰδίως τὴν σύναψιν συμβολαίων περὶ προμηθείας διαφόρων εἰδῶν ὑλικοῦ, εἰς δὲ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ἔδωκε τὴν ἄδειαν, ἐπὶ τῇ ᾐτιολογημένῃ αἰτήσει τῶν εἰρημένων Ὑπουργῶν, νὰ ἐντέλλῃ τὴν πληρωμὴν οὐχὶ δι’ ἐκδόσεως ἐντάλματος, ἀλλὰ δι’ ἁπλοῦ ἐγγράφου πρὸς τὴν ἐν Παρισίοις πρεσβείαν, τὴν ὁποίαν, καθὼς θέλω ἐξηγηθῆ παρακατιών, ἐφρόντισε νὰ ἐφοδιάσῃ μὲ χρήματα. Ἀντὶ λοιπὸν διὰ πᾶσαν ἔκτακτον ἀνάγκην, ἡ ὁποία παρουσιάζετο, νὰ γίνηται αἴτησις τοῦ ἁρμοδίου ὑπουργοῦ εἰς τὸ ὑπουργικὸν Συμβούλιον, νὰ συντάσσηται πρακτικὸν αὐτοῦ, νὰ ἐκδίδηται Διάταγμα, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ ἐγκρίνηται ἡ ἔκτακτος δαπάνη καὶ νὰ χορηγῆται ἡ ἀνήκουσα πίστωσις, ἔλαβον τὴν ἄδειαν οἱ ὑπουργοὶ τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τῶν Ναυτικῶν νὰ παραγγέλλωσιν ἀπ’ εὐθείας τὴν προμήθειαν τῶν εἰδῶν, τὰ ὁποῖα ἐχρειάζοντο, καὶ νὰ καθιστῶσι ὑποχρεωτικὴν τὴν πραγματοποίησιν τῆς δαπάνης, ἥτις καὶ ἐπληρώνετο ἄνευ ἐντάλματος. Τὸ μέτρον τοῦτο ἔφερεν ἴσως εὐκολίαν εἰς τοὺς ὑπουργοὺς τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τῶν Ναυτικῶν, ἀλλὰ περιέπλεξε τὸ Γενικὸν Λογιστήριον καὶ τὰ εἰδικὰ λογιστήρια τῶν ὑπουργείων τούτων, ὥστε μὲ πολὺν κόπον ἠδυνήθη ἡ ὑπηρεσία νὰ μὲ πληροφορήσῃ εἰς ποῖον ποσὸν ἀναβαίνουν αἱ δαπάναι, αἵτινες κατέστησαν μέχρι τοῦδε ὑποχρεωτικαὶ διὰ τὸ Δημόσιον· διότι τὸ μὲν Γενικὸν Λογιστήριον δὲν γνωρίζει εἰμὴ 20,500,000 δραχμῶν δαπάνας, ἐξ ὧν 19,900,000 ἀνήκουσιν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, 600,000 δὲ εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν. Ἀλλὰ τὰ εἰδικὰ λογιστήρια τῶν δύω ὑπουργείων βεβαιοῦν, ὅτι ἐκτὸς τῶν δαπανῶν τούτων, τῶν γνωστῶν εἰς τὸ Γενικὸν Λογιστήριον, ἐγένοντο καὶ παραγγελίαι, τὰς ὁποίας ἀγνοεῖ μέχρι τοῦδε τὸ Γενικὸν Λογιστήριον, διότι ἴσως δὲν ἐκαθαρίσθη εἰσέτι τὸ πληρωτέον ποσὸν, καὶ ἡ δαπάνη τῶν ὁποίων, καθ’ ὅσον δύνανται νὰ βεβαιώσωσιν, ἀναβαίνει διὰ μὲν τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν εἰς 3,360,000, διὰ δὲ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν εἰς 2,200,000. Ἑπομένως τὸ ὅλον τῶν προμηθειῶν καὶ τὸ ὅλον τῶν δαπανῶν, τὰς ὁποίας διὰ τῶν δοθεισῶν παραγγελιῶν κατέστησεν ὑποχρεωτικὰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, ἀναβαίνει εἰς 23,300,000 περίπου· τὸ δὲ ὅλον τῶν παραγγελιῶν ἢ δαπανῶν τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν ἀναβαίνει εἰς 2,850,000, τὸ ὅλον δὲ τῶν δύο ὑπουργείων εἰς εἴκοσι ἓξ καὶ ἐπέκεινα ἑκατομμύρια. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, διὰ τοῦ Διατάγματος τῆς ἐπιστρατείας ηὔξησεν ἡ δύναμις τοῦ στρατοῦ καὶ τοῦ ναυτικοῦ, ἡ αὔξησις δ’ αὕτη ἀπαιτεῖ δαπάνας, εἰς τὰς ὁποίας δὲν δύνανται βεβαίως νὰ ἐπαρκέσωσιν αἱ τακτικαὶ πιστώσεις, αἱ διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ ψηφισθεῖσαι. Καὶ τὸ μὲν ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν φρονεῖ, ὅτι αἱ πιστώσεις τοῦ προϋπολογισμοῦ μόλις θέλουν ἀρκέσει διὰ τοὺς ἑπτὰ μῆνας τοῦ ἔτους· ἑπομένως θέλει παρουσιάσει πίστωσιν ἀναπληρωτικὴν διὰ τὰς δαπάνας τῶν ὑπολοίπων πέντε μηνῶν, τὰς ὁποίας ἀναβιβάζει εἰς 500,000 καὶ ἐπέκεινα· τὸ δὲ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν νομίζει, ὅτι αἱ τακτικαὶ πιστώσεις τοῦ προϋπολογισμοῦ μόλις θέλουσιν ἀρκέσει διὰ τοὺς ἐννέα μῆνας· ἑπομένως θεωρεῖ ἀναγκαῖον νὰ ζητήσῃ ἀναπληρωτικὴν πίστωσιν διὰ τὴν τροφοδοσίαν τοῦ στρατοῦ ἐπὶ τρεῖς μῆνας, τὸ ποσὸν τῆς ὁποίας δὲν δύναται νὰ ἦνε κατώτερον τῶν 9 ἢ 10,000,000. Ὥστε πλησίον τῶν 26,000,000, τὰ ὁποῖα κατέστησαν ὑποχρεωτικὰ διὰ τὰς δοθείσας παραγγελίας, θέλομεν ἔχει ἀνάγκην ἄλλων 10,000,000 διὰ τὴν μισθοτροφοδοσίαν τοῦ στρατοῦ καὶ τοῦ ναυτικοῦ μέχρι τέλους τοῦ λήγοντος ἔτους, ἐὰν διατηρηθῇ, ὡς θέλει διατηρηθῆ, ὅλη ἡ κληθεῖσα ὑπὸ τὰ ὅπλα δύναμις. Ἑπομένως ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐνεργειῶν τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως παρίσταται ἡ ἀνάγκη νὰ ζητηθῶσι πιστώσεις ἀναπληρωτικαὶ καὶ ἔκτακτοι 36,000,000, αἱ ὁποῖαι, προστιθέμεναι εἰς τὰ 52,000,000 τοῦ τακτικοῦ προϋπολογισμοῦ, θέλουσιν ἀναβιβάσει τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐξόδων τοῦ ἔτους 1880 εἰς 88,000,000. Διὰ νὰ ἐπαρκέσῃ ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις εἰς τὴν πληρωμὴν τῶν μᾶλλον κατεπειγουσῶν παραγγελιῶν, τὰς ὁποίας ἔκαμεν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, ἐξέδωκεν ἔντοκα γραμμάτια ἐκ 15 ἑκατομμυρίων φράγκων, πληρωτέα, μὲ τόκον πρὸς 7,5% καί τινα προμήθειαν, κατὰ τὰς ἀρχὰς Σεπτεμβρίου 1881. Ἐκ τοῦ δανείου αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον ἐπραγματοποιήθη ἐν Παρισίοις εἰς τὸ ἄρτιον, ἔλαβεν ἡ Κυβέρνησις 16,800,000, αἱ ὁποῖαι παρακατετέθησαν εἰς τὴν ἐν Παρισίοις Πρεσβείαν καὶ ἐκ τῶν ὁποίων ἐπληρώθη μέρος τῶν παραγγελιῶν, αἱ ὁποῖαι μέχρι τοῦδε ἐδόθησαν. Ἀκριβῶς δὲν γνωρίζω τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ἐπληρώθη· ἀλλὰ, κατὰ τὰς σημειώσεις τοῦ Γεν. Λογιστηρίου, διετέθησαν μέχρι τοῦδε 13,800,000 δραχ., μένουσι δὲ ἄλλα 3,000,000. Τὸ βέβαιον δὲ εἶναι, ὅτι, ἐὰν τὸ σύνολον τῶν γενομένων παραγγελιῶν ἀναβαίνῃ εἰς 26,000,000, μένουσιν ἐξ αὐτῶν ἀπλήρωτα 14,500,000, καὶ ὅτι δὲν ἔχομεν διαθέσιμα, εἰμὴ τρία μόνον ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα ὑπολείπονται πρὸς συμπλήρωσιν τοῦ δανείου τῶν 15,500,000 φράγκων. Ἔχομεν λοιπὸν, κύριοι, ἀνάγκην 14,500,000 δραχμῶν, διὰ νὰ συμπληρώσωμεν τὸ ἀντίτιμον τῶν παραγγελιῶν, αἱ ὁποῖαι μέχρι τοῦδε ἐδόθησαν, ἐὰν ἦναι ἀκριβὲς τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον σημειώνει τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν καὶ περὶ τοῦ ὁποίου δὲν δύναμαι νὰ ἔχω πλήρη βεβαιότητα. Πλὴν τούτων, θὰ λάβωμεν ἀνάγκην καὶ ἄλλων 10,000,000 διὰ τὴν συντήρησιν τοῦ στρατοῦ· ὥστε ἔχομεν ἀνάγκην ἐν ὅλῳ 24,000,000. Περιπλέον εἴμεθα ὑποχρεωμένοι, πρὸς ἄρσιν τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας ἐν Ἑπτανήσῳ, νὰ πληρώσωμεν εἰς τὴν Ἰόνιον Τράπεζαν 5,000,000, πρὸς ἐξόφλησιν τοῦ πρὸς αὐτὴν χρέους, εἰς τὸ ὁποῖον στηρίζεται ἡ ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία τῶν γραμματίων. Ἔχομεν ἑπομένως ἀνάγκην μέχρι τέλους τοῦ ἔτους δραχ. 29,000,000 περίπου δι’ ἐκτάκτους δαπάνας, ἀπέναντι δὲ αὐτῶν ἔχομεν 6,000,000 ἀπὸ τὸ δάνειον τῶν 15,000,000 καὶ τὰς ἀδιαθέτους ὁμολογίας τοῦ δανείου τῶν 60,000,000, ἐνδέχεται δὲ νὰ μᾶς περισσεύσουν καὶ 2,000,000 ἐκ τῶν τακτικῶν εἰσπράξεων. Ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις, ἔχουσα ὑπ’ ὄψιν, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν τὸ ποσὸν τοῦτο νὰ οἰκονομηθῇ κατ’ ἄλλον τρόπον, συνῆψε νέαν σύμβασιν μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, διὰ τῆς ὁποίας ἀκυροῦται ἡ προηγουμένη σύμβασις περὶ ἄρσεως τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας καὶ διατηρεῖται τὸ ὑπάρχον δάνειον τῶν 22,500,000 δραχμῶν, αἱ ὁποῖαι, κατὰ τὴν σύμβασιν τῆς 3 Μαΐου, ἔπρεπε νὰ πληρωθῶσι κατὰ τὴν λῆξιν τοῦ ἔτους. Πλὴν τούτου ὑποχρεοῦται ἡ Τράπεζα νὰ δώσῃ εἰς τὸ Δημόσιον νέον δάνειον, ἐπὶ τόκῳ 1%, ἐκ 52,000,000, ἐξ ὧν τὰ 25 εἰς μεταλλικὸν καὶ τὰ 27 εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια. Ἀλλ’ ἐὰν ἐκ τῶν 52,000,000 τούτων ἀφαιρεθῶσι τὰ 22 ἑκατομμύρια, τῶν ὁποίων ἔχομεν ἀνάγκην ἐντὸς τοῦ ἔτους, δὲν μένουν εἰμὴ 30,000,000 διαθέσιμα. Δὲν εἶμαι σήμερον εἰς θέσιν, κύριοι, νὰ σᾶς εἴπω ποίαν γνώμην ἔχει ἡ Κυβέρνησις περὶ τῆς συμβάσεως ταύτης· ἀλλ’ ὅ,τι δύναμαι νὰ βεβαιώσω ἀπὸ τοῦδε, εἶναι, ὅτι ἡ Κυβέρνησις εὑρίσκει καὶ τὴν σύμβασιν ταύτην ἀνεπαρκῆ, διότι οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοί μου οἱ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τῶν Ναυτικῶν ὑπουργοὶ φρονοῦσιν, ὅτι πρὸς συμπλήρωσιν τῶν παρασκευῶν εἶναι ἀνάγκη νὰ δαπανηθῶσιν ἐντὸς τοῦ τρέχοντος ἔτους ἄλλα 16,000,000, μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῶν ὁποίων ὑπολείπονται 12 μόνον ἑκατομμύρια, ποσὸν ἐλάχιστον διὰ τὴν πολιτικὴν τῆς ἐνεργείας, τὴν ὁποίαν, ὡς σᾶς εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, εἶναι διατεθειμένη ἡ παροῦσα Κυβέρνησις νὰ ἐξακολουθήσῃ. Εἶναι γνωστὸν, κύριοι, εἰς ὅλους ὑμᾶς τὸ φρόνημα, τὸ ὁποῖον εἶχον μέχρι τινὸς περὶ τῶν πολεμικῶν παρασκευῶν τοῦ Τόπου, διότι ἐπὶ πολλὰ ἔτη παρακάθημαι εἰς τὸν περίβολον τοῦτον καὶ κατὰ τὰς δύο τελευταίας συνόδους εἶχον τὴν ὑψηλὴν τιμὴν νὰ διατελέσω Πρόεδρος τοῦ μεγάλου τούτου Σώματος. Κατὰ τὴν ἰδέαν μου, ἡ Ἑλλὰς ἔπρεπε νὰ παρασκευάζηται ἠρέμα καὶ βαθμηδὸν, χωρὶς νὰ διαταράξῃ τὸ ἰσοζύγιον τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ χωρὶς νὰ καταφύγῃ εἰς βεβιασμένας οἰκονομίας, αἱ ὁποῖαι ἠδύναντο νὰ βλάψουν τὴν διοίκησιν τοῦ Τόπου, εἰς τρόπον, ὥστε νὰ ἦναι κυρία τῶν περιστάσεων καὶ νὰ δύναται ἐλευθέρως νὰ ἐκλέξῃ τὸν χρόνον πρὸς ἐνέργειαν. Τοσοῦτον δὲ ἤμην προσκεκολλημένος εἰς τὴν ἰδέαν μου ταύτην καὶ τοσαύτην εἶχον πεποίθησιν περὶ τῆς ὀρθότητος αὐτῆς, ὥστε, ἂν καὶ μοὶ ἐγένετο πολλάκις ἡ τιμὴ νὰ ζητηθῶ ὡς ὑπουργὸς, ἀπεποιήθην, διότι δὲν ἐπεθύμουν νὰ λάβω ἐνεργητικὸν μέρος εἰς ἐπιτέλεσιν ἐκτάκτων δαπανῶν, τὰς ὁποίας ἐθεώρουν λίαν ὑπερβολικάς. Ἀλλὰ μετὰ τὴν τροπὴν, τὴν ὁποίαν ἐσχάτως ἔλαβον τὰ πράγματα, ἀφοῦ ὁλόκληρος ἡ Εὐρώπη, ἀναγνωρίζουσα τὸ ἀδίκημα, τὸ ὁποῖον ἐγένετο κατὰ τὴν σύστασιν τοῦ Βασιλείου τῆς Ἑλλάδος, ἐπεδίκασεν εἰς αὐτὴν μεγαλείτερα ὅρια· ἀφοῦ ἐκτὸς τῶν ἐκτάκτων δαπανῶν, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο κατὰ τὰ τρία τελευταῖα ἔτη, καὶ αἱ ὁποῖαι ὑπερβαίνουσι τὰ 90,000,000, εἴμεθα ἠναγκασμένοι νὰ δαπανήσωμεν καὶ ἐφέτος ἔτερα 50,000,000· καὶ ἀφοῦ ἐπεβλήθη εἰς τὸν ἑλληνικὸν Λαὸν ὁ φόρος τοῦ αἵματος εἰς τοιοῦτον βαθμὸν, ὥστε ἐκαλέσαμεν ὑπὸ τὰ ὅπλα δέκα ἡλικίας καὶ ἀπεσπάσαμεν ἀπὸ τὴν γεωργίαν καὶ βιομηχανίαν πολλὰς μυριάδας ἀκμαίων ἀνδρῶν, φρονῶ, ὅτι πᾶσα ὀπισθοχώρησις εἶναι αὐτοκτονία, πᾶσα δὲ ἀναβολὴ ὀλεθρία. Διὰ τοῦτο, κύριοι, ἔχω τὴν ἀπόφασιν, ἐνόσῳ ἔχω τὴν τιμὴν νὰ διευθύνω τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ ὑποστηρίζω πᾶσαν πρότασιν τῶν συναδέλφων μου ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν καὶ Ναυτικῶν, τείνουσαν εἰς τὴν ταχυτέραν καὶ τελειοτέραν παρασκευὴν τοῦ τόπου. Γνωρίζω, κύριοι, κάλλιον παντὸς ἄλλου τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τοῦ τόπου, κατανοῶ τὰς στενοχωρίας, εἰς τὰς ὁποίας εὑρισκόμεθα, ἀλλὰ φρονῶ, ὅτι θέλουσιν εὑρεθῆ τὰ κεφάλαια, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀναγκαῖα, διὰ νὰ ἐκπληρώσῃ ὁ τόπος τὸ καθῆκόν του, διότι καὶ τὸ Κράτος ἔχει τὰ μέσα, ὅπως τὰ ἐξασφαλίσῃ ἀρκούντως. Κατ’ εὐτυχῆ δὲ σύμπτωσιν ὑπάρχουσι καὶ ἐκτὸς καὶ ἐντὸς τῆς Ἑλλάδος πολλοὶ Ἕλληνες, εἰς τοὺς ὁποίους ηὐδόκησεν ἡ θεία πρόνοια νὰ ἐπισωρεύσῃ πολὺν πλοῦτον, οἱ ὁποῖοι, ἔχω τὴν πεποίθησιν, εἰς τὴν κρίσιμον ταύτην στιγμὴν δὲν θέλουσιν ὁδηγηθῆ μόνον ἀπὸ χρηματιστικοὺς ὑπολογισμοὺς, ἀλλὰ θέλουσιν ἐμπνευσθῆ καὶ ἀπὸ γενναιότερα καὶ ὑψηλότερα αἰσθήματα. Τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος διατελεῖ ἀληθῶς εἰς οἰκονομικὴν στενοχωρίαν, ἀλλὰ δὲν εἶναι ἐξηντλημένον, ὅπως φρονοῦσι πολλοί· ἔχει ἀκόμη πολλοὺς πόρους, διὰ τῶν ὁποίων δύναται νὰ ἐξασφαλίσῃ τὰ κεφάλαια, τὰ ὁποῖα ἤθελον προσφερθῆ εἰς αὐτό. Ἔχομεν, κύριοι, ἀπείρους ἐκτάσεις δασῶν καὶ πολλῶν ἄλλων δημοσίων κτημάτων· ὑπάρχουσι σωματεῖα, τῶν ὁποίων τὰ κτήματα δύνανται ἐν κρισίμῳ περιστάσει νὰ διατεθῶσι παρὰ τοῦ δημοσίου· μένει ἀνέπαφον τὸ κεφάλαιον τὸ ὁποῖον ἐξησφαλίσθη ἐκ τῆς διαθέσεως τῶν ἐθνικῶν γαιῶν καὶ φυτειῶν, τὸ ὁποῖον πλησιάζει νὰ φθάσῃ τὰ ἑκατὸν ἑκατομμύρια, ἅτινα εἶναι ἀσφαλέστατα, ὡς στηριζόμενα εἰς πρώτας ὑποθήκας. Ἐκτὸς τούτου ὀφείλονται εἰς τὸ δημόσιον ἀπὸ κεκλεισμένας χρήσεις πολλὰ ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα δὲν δύνανται μὲν νὰ εἰσπραχθῶσι διὰ μιᾶς, ἀλλ’ ἐὰν ἐκκαθαρισθῶσι καὶ διαιρεθῶσιν εἰς μικρὰς ἐνιαυσίας δόσεις, δὲν εἶναι ἀμφιβολία, ὅτι θὰ παρέχουν ἐτησίως οὐ μικρὸν ποσόν. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου ἀνεπτύχθη ἡ εὐπορία τοῦ τόπου, ἡ ἀνάπτυξις δὲ αὕτη ὄχι μόνον ὑπόσχεται τὴν αὔξησιν τῆς προσόδου τῶν ὑπαρχόντων φόρων, ἀλλὰ θέλει ἐπιτρέψει εἰς τὸ Ἔθνος νὰ ἐπιβάλῃ βαθμηδὸν καὶ κατ’ ὀλίγον καὶ ἄλλους φόρους ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἄγνωστοι εἰς τὰ πτωχὰ ἔθνη, ἀλλ’ οἱ ὁποῖοι εἰς τὰ πλούσια καὶ προωδευμένα ἀποτελοῦσι τὴν κυριωτέραν πηγὴν τῶν δημοσίων ἐσόδων. Πόροι τοιοῦτοι ἐν ὁμαλῇ καταστάσει δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ἐκμεταλλεύωνται, διότι ἐλαττόνουσι τὰς παραγωγικὰς δυνάμεις τοῦ Τόπου, στειρεύουσι τὰς πηγὰς τοῦ δημοσίου πλούτου· ἀλλ’ ὅταν ἓν ἔθνος εὑρίσκεται εἰς δυσχερεῖς περιστάσεις, δικαιοῦται νὰ τοὺς χρησιμοποιήσῃ. Ἀποβλέψατε, κύριοι, εἰς τὰ ἄτομα· οὐδεὶς φρόνιμος ἄνθρωπος ἀποφασίζει νὰ πωλήσῃ τὰ πολύτιμα πράγματά του ἢ νὰ ὑποθηκεύσῃ τὴν περιουσίαν του, διὰ νὰ καλύψῃ μικρὰ ἐλλείμματα τῶν συνήθων αὐτοῦ ἐξόδων· ἀλλ’ ὅταν πρόκηται περὶ τῆς ζωῆς ἢ τῆς τιμῆς του, δὲν διστάζει νὰ θυσιάσῃ τὰ πάντα. Καὶ λέγω τοῦτο ἐξ ἰδίας πείρας, διότι, ὅταν ἔλαβον τὴν ἀτυχίαν νὰ αἰχμαλωτισθῶ ὑπὸ λῃστῶν καὶ ἐπλήρωσα ὑπέρογκα λύτρα, δὲν ἐδίστασα νὰ πωλήσω ὅ,τι τιμαλφὲς εἶχον καὶ νὰ ὑποθηκεύσω ὁλόκληρον τὴν περιουσίαν μου, ὑπεβλήθην δὲ εἰς ἀπιστεύτους οἰκονομίας καὶ ἀνέλαβον ἐπὶ πολλὰ ἔτη ἐργασίαν ἀνωτέραν τῶν δυνάμεών μου, μὲ ζημίαν τῆς ὑγείας μου. Ἡ Ἑλλάς, κύριοι, διὰ νὰ τακτοποιήσῃ τὴν διοίκησίν της καὶ ν’ ἀνορθώσῃ τὰ οἰκονομικά της, ἔχει ἀνάγκην ἀπολύτου ἡσυχίας καὶ τάξεως. Ἀλλὰ τὰ ἀγαθὰ ταῦτα εἶναι ἀδύνατον νὰ τὰ ἀπολαύσῃ, ἐνόσῳ μένει ἐκκρεμὲς τὸ ζήτημα τῶν ὁρίων· ὀφείλει ἑπομένως ἐκ παντὸς τρόπου καὶ διὰ πάσης θυσίας νὰ ἐπιδιώξῃ ὅσον ἔνεστι τάχιον τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος τούτου.

§27ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ. Ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀποτελῶ μέρος τῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῆς ἀπαντήσεως εἰς τὸν Βασιλικὸν λόγον. Συνήλθομεν, ἀλλὰ δὲν ἠδυνήθημεν ν’ ἀποτελέσωμεν ἀπαρτίαν, διότι εἷς μὲν ἀσθενεῖ, ἄλλοι δὲ ἐλλείπουσιν.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ἀσθενῶν εἶναι ἤδη ἐνταῦθα· ὥστε δύνασθε νὰ προβῆτε.

§29Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν.) Τὴν αὐτὴν ὑποχρέωσιν ἔχω ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ στρατοῦ, κατόπιν τῆς ἐπισήμου βεβαιώσεως τοῦ προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, νὰ ἐκθέσω ὁποία ἡ κατάστασις αὐτοῦ. Ἐν πρώτοις πληροφορῶ τὸ Κοινοβούλιον, ὅτι θὰ ὁμιλήσω περὶ τῆς ἐν γένει καταστάσεως αὐτοῦ μέχρι τῆς 15 8βρίου. Ἡ δύναμις τοῦ στρατοῦ κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς 15 8βρίου ἀνήρχετο εἰς 44,884, συμπεριλαμβανομένων τῶν ἀξιωματικῶν καὶ ἀνθυπασπιστῶν. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸν ἱματισμόν, ἡ δύναμις αὕτη περιορίζεται εἰς 33 χιλ, διότι ἐξαιροῦνται τὰ τάγματα τῶν Εὐζώνων, τὰ ὁποῖα ἔχουν ἴδιον ἱματισμὸν, τὸ σῶμα τῆς χωροφυλακῆς, τὸ ὁποῖον ἀνέρχεται εἰς 3½ χιλ, αἱ διευθύνσεις τοῦ Μηχανικοῦ καί τινες ἄλλαι βοηθητικαὶ ὑπηρεσίαι, ὥστε ὁ στρατὸς τῶν 22 ταγμάτων πεζικοῦ, δύο ταγμάτων Μηχανικοῦ, δύο Ἱππαρχιῶν, τοῦ Συντάγματος τοῦ Πυροβολικοῦ, ἀνήρχετο εἰς τὸν ἀριθμὸν τῶν 33,516. Ἐξ αὐτῶν ἐνδεδυμένοι ἦσαν κατὰ τὴν 15 Ὀκτωβρίου 10 χιλ, 17,654 ἦσαν ἀτελῶς ἐνδεδυμένοι, ἐντελῶς δὲ ἀνένδυτοι 5,738. Καὶ ταῦτα ὡς πρὸς τὸν ἱματισμὸν τοῦ στρατοῦ. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸν στρατωνισμὸν, ἦτο ἐντελῶς ἀνεπαρκής. Τελευταῖον μάλιστα εἰσεχώρησαν μολυσματικαὶ νόσοι, καὶ ἠναγκάσθημεν κατεπειγόντως νὰ διατάξωμεν τὴν ἀραίωσιν. Ἐπειδὴ δὲ ἐν τῷ στρατωνισμῷ ὑπάρχουν καὶ τὰ κλινοσκεπάσματα, σᾶς πληροφορῶ, ὅτι ἐλλείπουσιν ἐξ αὐτῶν 35,992 σκεπάσματα, ὥστε μόλις ὁ στρατιώτης ἔχει ἓν σκέπασμα. Ἐὰν δὲ λάβητε ὑπ’ ὄψιν καὶ τὴν ἐν ὑπαίθρῳ διαμονὴν Σωμάτων τινῶν, θέλετε ἀναλογισθῆ τὰς κακουχίας, τὰς ὁποίας ὑφίστανται οἱ ἄνδρες. Ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῆς ἐκπαιδεύσεως τοῦ στρατοῦ, ὀφείλω ν’ ἀναγγείλω εἰς τὸ Κοινοβούλιον, ὅτι δὲν εὗρον οὐδεμίαν παρασκευαστικὴν ἐργασίαν πρὸς μόρφωσιν ὑπαξιωματικῶν, διὰ τοὺς βαθμοὺς ἐκείνους, ἐνῷ ἡ ἀνάγκη ἀναποδράστως ὑπέβαλε τὴν τοιαύτην πρόνοιαν. Σήμερον τὰ τάγματα, ὡς ἐκ τῆς προσκλήσεως τῶν ἐπιστράτων καὶ τῶν πολλῶν ἐθελοντῶν, οἵτινες καθ’ ἑκάστην καὶ διαρκῶς προσέρχονται, ὑπερβαίνουσι τὴν ὀργανικὴν δύναμιν, τὴν ὁποίαν τὸ διάταγμα τῆς ἐπιστρατείας ὥρισε κατὰ 400 καὶ 500 ἄνδρας ἕκαστον. Ἔχουσι δὲ τοὺς ὑπαξιωματικοὺς τοὺς προβλεπομένους ὑπὸ τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ τοῦ τακτικοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ, ἤτοι διὰ δύναμιν μὴ ὑπερβαίνουσαν τὰς 11 χιλιάδας ἀνδρῶν. Συνάμα ὀφείλω νὰ κάμω γνωστὸν εἰς τὸ Κοινοβούλιον, ὅτι εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ δὲν ὑπάρχουν πλέον παλαιοὶ στρατιῶται, διότι, κατὰ τὰς διαταγὰς τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως, πλέον τῶν 2,500 ἀνδρῶν, ὑπηρετούντων πλέον τοῦ εἰκοσαμήνου χρονικοῦ διαστήματος, ἀπελύθησαν· ὥστε, ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν ἀφ’ ἑνὸς τὴν ἀπόλυσιν τῶν παλαιῶν ἀνδρῶν καὶ ἀφ’ ἑτέρου τὴν ἔλλειψιν τῶν νέων βαθμολόγων, ὡς πρὸς τοὺς ὑπαξιωματικούς, δὲν ἦτο δυνατὸν ἡ ἐκπαίδευσις τοῦ στρατοῦ νὰ βαίνῃ ταχεῖ τῷ βήματι. Σήμερον δὲ δὲν εὗρον οὐδεμίαν παρασκευὴν δυναμένην νὰ θέσῃ τὸ Κοινοβούλιον εἰς τὴν εὐχάριστον θέσιν νὰ μειώσῃ ἐπαισθητῶς τὸν χρόνον τοῦ προβιβασμοῦ, διὰ νὰ ἔχωμεν ἀληθεῖς καὶ πρακτικοὺς ὑπαξιωματικούς, εὑρίσκομαι δὲ εἰς τὴν ἀναπόδραστον ἀνάγκην, ἐν γνώσει τῆς μὴ ἐντελοῦς ἱκανότητος διὰ τὸν βαθμὸν τοῦ ὑπαξιωματικοῦ, νὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ δεχθῇ τὸν περιορισμὸν τοῦ χρόνου τοῦ προβιβασμοῦ, διότι εἶναι ἀδύνατον ἄλλως νὰ γείνῃ. Ἀλλά, κύριοι, ἐκτὸς τῶν ὑπαξιωματικῶν, ἡ ἀνάπτυξις ἢ ὁ πενταπλασιασμὸς τοῦ μονίμου στρατοῦ καθιστᾷ ἀπόλυτον ἀνάγκην πολλῶν ἀξιωματικῶν. Κατὰ τὴν ὀργανικὴν δύναμιν, ἣν ὥρισε τὸ διάταγμα τῆς ἐπιστρατεύσεως, ἐλλείπουσι πλέον τῶν 500 ἀξιωματικῶν· περὶ αὐτῶν θέλω ὑποβάλει νομοσχέδιον καὶ θέλω ζητήσει ἀπὸ τὴν Βουλὴν τὴν ἐπάνοδον εἰς τὸν ἐνεργὸν στρατὸν τῶν ἀποστράτων ἀξιωματικῶν, ὑπὸ ὅρους διαγραφομένους ὑπὸ τῶν Νόμων. Ἐπειδὴ δὲ εἰς τὸ Νομοσχέδιον περὶ ἀποστράτων ἐλήφθη ὑπ’ ὄψιν νὰ μὴ δύνανται ἐπὶ τῇ αἰτήσει των νὰ ἐπανέρχωνται εἰς τὸν ἰδιωτικὸν βίον, ἀφήρεσα τὸ δικαίωμα αὐτὸ καὶ ἀπὸ τοὺς ἐνεργοὺς ἀξιωματικούς. Τοιαῦτα, κύριοι, εἶναι τὰ μέτρα, διὰ τῶν ὁποίων θέλομεν δυνηθῆ ἐπὶ τοῦ παρόντος νὰ καλύψωμεν τὰς πρώτας καὶ κατεπειγούσας ἀνάγκας. Ἐννοεῖται δέ, ὅτι ἡ συνδρομὴ τοῦ Κοινοβουλίου καὶ αἱ γνώσεις αὐτοῦ θέλουν συντρέξει τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐξεύρῃ νέα τοιαῦτα ἢ νὰ τελειοποιήσῃ τὰ ὑποβαλλόμενα. Ὀφείλω, κύριοι, νὰ προσθέσω, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ ὑλικὸν τοῦ πολέμου, ὅτι ὄχι μόνον τηροῦντες τὰς ἐν χρήσει ἀναλογίας τῶν διαφόρων ὅπλων καὶ Σωμάτων, ἀλλ’ ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἕνεκα τῆς μεγάλης καὶ ἀποτόμου αὐξήσεως τοῦ ἀριθμοῦ τοῦ στρατοῦ τοῦ πεζικοῦ, ἡ συνδρομὴ τῶν λοιπῶν ὅπλων πρέπει νὰ ἦναι μεγαλῃτέρα τῆς ἀπαιτουμένης ἐν ὁμαλαῖς περιστάσεσιν, ἀφοῦ ὑπολογίσητε, ὅτι εἰς καλῶς συγκεκροτημένους στρατοὺς ὁ ἐλάχιστος ἀριθμὸς τῶν πυροβόλων εἰς 1,000 ἄνδρας εἶναι τέσσαρα, διὰ τὸ πεζικὸν τῆς Ἑλλάδος, τὸ ὁποῖον εὔχομαι νὰ μὴ ἀριθμήσῃ πλέον τῶν ἕξ μηνῶν ὑπηρεσίαν, ἔχομεν ἀνάγκην νέου ὑλικοῦ πολέμου, καὶ ὑλικοῦ λίαν δαπανηροῦ. Διὰ τοῦτο καὶ ὁ ἔντιμος προαγορεύσας συνάδελφός μου ἀνέφερεν, ὅτι μόνον διὰ παραγγελίαν ὑλικοῦ τοῦ πολέμου καὶ ἐν μέρει ἱματισμοῦ ἀπαιτοῦνται διὰ τὰς προμηθείας τοῦ τρέχοντος ἔτους πλέον τῶν 8 ἑκατομ. δραχμῶν. Τοιαύτη εἶναι ἐν συνόψει ἡ κατάστασις τῶν στρατιωτικῶν μας πραγμάτων. Δὲν μοὶ εἶνε δὲ ἐπιτετραμμένον νὰ εἰσέλθω εἰς λεπτομερείας, διότι ἴσως ἤθελον ψυχράνει τὸν ἐθνικὸν ἐνθουσιασμόν· καταθέτω ὅμως διάφορα ἔγγραφα, διὰ νὰ βεβαιωθῇ ἡ Βουλή, ὅτι ὅ,τι λέγω εἶναι ἀληθές, καὶ ὀλιγώτερον τῆς πραγματικῆς καταστάσεως. Ὑποβάλλω ἐν τέλει νομοσχέδιον περὶ ἐπανόδου τῶν ἀποστράτων εἰς τὸν ἐνεργὸν στρατὸν, νομοσχέδιον περὶ περιορισμοῦ τοῦ χρόνου πρὸς προβιβασμὸν τῶν ὑπαξιωματικῶν κατὰ τὸ ἥμισυ, ἤτοι ἀπὸ 6 μηνῶν εἰς 3, καὶ νομοσχέδιον περὶ καταργήσεως τοῦ δικαιώματος, τῇ αἰτήσει τῶν δικαιουμένων εἰς ἀποστρατείαν. Παρακαλῶ δὲ συνάμα τὴν Βουλὴν μετὰ τὴν ἀπάντησιν εἰς τὸν Βασιλικὸν λόγον νὰ συζητήσῃ εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν τὸ ἐκκρεμὲς ζήτημα τῶν ἀξιωματικῶν, εἰς οὓς τὰ δικαστήρια ἐπεδίκασαν πλήρεις τὰς ἀποδοχάς των, καὶ οἵτινες παρὰ τὴν θέλησίν των μένουσιν ἄνευ ὑπηρεσίας καὶ καθ’ ἣν ἐποχὴν ἡ ὑπηρεσία ἔχει ἀνάγκην αὐτῶν ἀπόλυτον.

§30ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν.) Κύριοι βουλευταὶ, ὅπως προετοιμάσωμεν τὰς ναυτικὰς ἡμῶν δυνάμεις ἐν καταστάσει πολέμου, πρὸ παντὸς ἄλλου ἔχομεν ἀνάγκην νόμων περὶ ἐπιστρατεύσεως τοῦ κατὰ θάλασσαν στρατοῦ· περὶ τῶν ὑλικῶν πρὸς τοῦτο μέσων ἀναπτύσσονται τὰ δέοντα εἰς τὴν αἴτησίν μου περὶ πιστώσεως, ἡ ὁποία ὑποβληθήσεται παρὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ἐξ ἧς ἐν λεπτομερείᾳ θέλει πεισθῆ ἡ Βουλὴ ποίων μέσων ἔχομεν ἀνάγκην, διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς τὸν σκοπὸν τοῦτον. Τὴν ἀνάπτυξιν θέλω κάμει κατὰ τὴν συζήτησιν τῶν πιστώσεων· τὴν στιγμὴν ταύτην περιορίζομαι μόνον νὰ ὑποβάλω σχέδιον νόμου περὶ ἐπιστρατεύσεως τοῦ κατὰ θάλασσαν στρατοῦ. Συνάμα δὲ ὑποβάλλω σχέδιον νόμου, δι’ οὗ ἀποχωρίζω τὴν ὑπηρεσίαν τὴν λιμενικὴν καὶ τὴν τῶν φάρων ἐκ τῆς ἐπιστρατεύσεως, διότι σκοπὸς τοῦ νόμου ἦτο ἡ ἐκγύμνασις τῶν πληρωμάτων εἰς τὴν καθαρῶς ἐξάσκησιν τῆς ναυτικῆς πολεμικῆς αὐτῶν ὑπηρεσίας, καὶ οὐχὶ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τὴν λιμενικὴν καὶ τὴν τῶν φάρων.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ νομοσχέδια ταῦτα θέλουν τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ.

§32ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν εἶναι ἤδη ἡ ὥρα τῆς συζητήσεως· αὕτη θέλει ἐπέλθει προσεχῶς, εἴτε κατὰ τὴν ἀπάντησιν εἰς τὸν Βασιλικὸν λόγον, εἴτε κατὰ τὴν συζήτησιν τῶν ὑποβληθέντων σήμερον νομοσχεδίων. Ἀλλὰ δὲν μοὶ ἐπιτρέπεται ν’ ἀφήσω νὰ παρέλθωσιν ἄνευ παρατηρήσεων τὰ λεχθέντα παρὰ τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ὑπουργοῦ, τὰ ὁποῖα, κατ’ ἐμὲ, ἀνὴρ κατέχων τὴν ὑψηλὴν θέσιν, τὴν ὁποίαν αὐτὸς κατέχει, καὶ ὁμιλῶν ὑπευθύνως ἐν ὀνόματι τῆς Κυβερνήσεως, δὲν εἶχε τὴν ἄδειαν νὰ εἴπῃ· διότι δὲν εἶχε τὴν ἄδειαν νὰ εἴπῃ γεγονότα μὴ ὄντα ἀληθῆ, δὲν ἐπετρέπετο δὲ εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν ν’ ἀγνοῇ τὴν ἀλήθειαν περὶ τῶν πραγμάτων, περὶ ὧν ὡμίλησε, δὲν ἐπετρέπετο εἰς αὐτὸν νὰ ῥίπτῃ ἐν τῷ μέσῳ τῆς Βουλῆς ἀριθμοὺς ἀνεπεξεργάστους καὶ κατόπιν νὰ λέγῃ, ὅτι, ἵνα μὴ ψυχράνῃ τὸν ζῆλον τοῦ ἔθνους, δὲν προέρχεται εἰς λεπτομερείας. Ἐὰν ὅσα εἶπεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἦσαν ἀληθῆ, ποῦ θὰ ἐστηρίζετο ὁ ἐνθουσιασμὸς τοῦ ἔθνους; Ἀλλ’ εὐτυχῶς οὐδὲ λέξις ἀληθείας ὑπάρχει ἐν αὐτοῖς. Ὁ κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ὑπουργὸς εἶπεν, ὅτι ἀπελύσαμεν ἐκ τοῦ στρατοῦ ἡμεῖς 2,500 ἄνδρας, ἔχοντας ὑπηρεσίαν ἀνωτέραν τῶν 20 μηνῶν, οἵτινες δὲν ἤθελον ἀπολυθῆ ὑπὸ ἄλλην Κυβέρνησιν. Ἀλλὰ, κύριοι, οἱ ἄνδρες, τοὺς ὁποίους ἡμεῖς ἀπελύσαμεν, τοὺς ὁποίους ἄλλη Κυβέρνησις, ἡ προκάτοχος ἡμῶν, δὲν θὰ ἀπέλυε κατὰ τὰ σχέδια αὐτῆς, μόλις ἀνέρχονται εἰς ἑκατοστύας τινὰς ἐλαχίστας. Ἀπελύσαμεν τοὺς τακτικοὺς ἐφέδρους, τοὺς διανύσαντας τὴν ὑπηρεσίαν αὐτῶν, καὶ ἀπελύσαμεν ἀριθμόν τινα ἀνδρῶν, ὑπηρετησάντων πλέον τῶν 20 μηνῶν, ἀλλ’ ὧν οἱ πλεῖστοι καὶ κατὰ τὸ σχέδιον τῶν προκατόχων ἡμῶν ἤθελον ἀπολυθῆ, ἂν ὄχι τὸν Μάρτιον ἢ Ἀπρίλιον, ὅτε τοὺς ἀπελύσαμεν ἡμεῖς, ἀλλὰ τὸν Ἰούνιον ἢ τὸν Ἰούλιον, διότι τότε ἔληγεν ἡ θητεία αὐτῶν. Εἶπεν ὁ κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ὑπουργός, ὅτι δὲν ὑπάρχουσιν ἐνδεδυμένοι πλέον τῶν 10,000 ἀνδρῶν, ἐνδεδυμένοι ἀναλόγως τῆς ὥρας τοῦ ἔτους. Ἀλλ’ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν δὲν δύναται ν’ ἀγνοῇ, ὅτι ἀφίνει ἐν τῷ τελωνείῳ τοῦ Πειραιῶς 10,000 χειμερινῶν στολῶν, χωρὶς νὰ διανέμῃ αὐτὰς εἰς τοὺς στρατιώτας, τοὺς κατ’ αὐτὸν ἐκτεθειμένους εἰς τὸ ψῦχος. Καὶ ἐὰν ἦναι ἐκτεθειμένοι εἰς τὸ ψῦχος οἱ στρατιῶται, ποῖος εἶναι ὁ αἴτιος; (Χειροκροτήματα παρατεταμένα ἐκ τῶν ἀκροατηρίων.)

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν δύναμαι ν’ ἀνέχωμαι τοιαύτας παρεκτροπάς. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν ν’ ἀποφασίσῃ.

§34ΤΙΝΕΣ. Νὰ κενωθοῦν τὰ ἀκροατήρια.

§35ΕΤΕΡΟΙ. Εἶναι περιττόν.

§36Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὶ εἶναι ἐδῶ, θέατρον ἢ Βουλή;

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρατηρῶ εἰς τοὺς ἀκροατὰς, ὅτι ὀφείλουσι νὰ σέβωνται τὸν Κανονισμόν. Ἐν ὑποτροπῇ, θὰ ζητήσω τὴν ἄδειαν τῆς Βουλῆς πρὸς ἐκκένωσιν τῶν ἀκροατηρίων.

§38ΑΛ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. (Πρωθυπουργός). Λάβετε, κ. Πρόεδρε, τὴν ἄδειαν τῆς Βουλῆς, καὶ διατάξατε τὴν ἀποβολὴν τῶν παρεκτρεπομένων. Ἄλλως δὲν θὰ ἡσυχάσωμεν.

§39ΖΑΪΜΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὴν ἄδειαν τὴν ἔχετε.

§40ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐὰν ἐξετάσητε τὸν λόγον, διὰ τὸν ὁποῖον ἐχειροκρότησαν τὰ ἀκροατήρια, θέλετε πεισθῆ, ὅτι αὐτὰς τὰς σκηνὰς θὰ ἔχωμεν καθ’ ἑκάστην. Πρέπει λοιπὸν νὰ λάβητε μέτρον ἀποφασιστικὸν, νὰ προκαλέσητε ἀπόφασιν, ἐὰν ἡ Βουλὴ θὰ μεταβληθῇ εἰς θέατρον, ἢ θὰ μένῃ Βουλή. Ἦτο ἐνθουσιαστικὸς τις λόγος, διὰ νὰ χειροκροτήσουν τὰ ἀκροατήρια; Γνωρίζουν τὰ ἀκροατήρια τίς λέγει τὴν ἀλήθειαν, εἶναι εἰς θέσιν αὐτὰ νὰ ἐξακριβώσωσι τὸ γεγονός; Ἐκ τούτου προκύπτει, ὅτι μετέφερον ἐν τῇ Ἑλληνικῇ Βουλῇ τὴν claque τοῦ Γαλλικοῦ θεάτρου· οὐδεμία διαφορὰ ὑπάρχει μεταξὺ τῆς claque τοῦ Γαλλικοῦ θεάτρου καὶ τῆς claque τῆς Ἑλληνικῆς Βουλῆς, ὡς κατήντησαν τὰ πράγματα.

§41ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν ὁμιλῶ ἐκ τοῦ προχείρου καὶ ἀνεξετάστως. Ὅτε μοὶ κατηγγέλθη τὸ γεγονὸς τοῦτο, ἐφρόντισα νὰ ἐξακριβώσω τὴν ἀλήθειαν, καὶ ἔμαθον, ὅτι καὶ τὰ 450 δέματα τ’ ἀφιχθέντα διὰ τοῦ ἀτμοπλοίου τῆς παρελθούσης ἑβδομάδος κεῖνται ἔτι ἐκεῖ, ὅπου ἀπετέθησαν. Ἠξεύρομεν δὲ, ὅτι δόσις ἰσαρίθμων δεμάτων θέλει φθάσει σήμερον καὶ ἑτέρα τὸ προσεχὲς Σάββατον. Ὅταν λοιπὸν ὁ κ. ὑπουργὸς ὁμιλῇ περὶ ἀνεπαρκοῦς ἐνδυμασίας τοῦ στρατοῦ, πρέπει πρότερον νὰ ἐξετάζῃ, τίς ὁ ὑπεύθυνος διὰ τὴν ἀνεπαρκῆ ἐνδυμασίαν, ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις, ὡς μὴ φροντίσασα περὶ προμηθείας ἐγκαίρως, ἢ ἡ παροῦσα, ὡς μὴ φροντίσασα περὶ διανομῆς τῶν προμηθευθέντων. Ἅπασαι αἱ προμήθειαι θέλουσιν εἶσθαι παραδεδομέναι ἕως τῆς 9 Νοεμβρίου· ἀλλὰ μέχρι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης παραδίδονται κατὰ δόσεις, ὥστε τὴν 9 Νοεμβρίου μόνον ἡ τελευταία δόσις ἐκείνων τῶν ἐνδυμάτων θέλει παραδοθῆ, τὰ ὁποῖα ἀπῄτουν πλειότερον χρόνον, ὅπως παρασκευασθῶσι· τἆλλα ὅλα ἔρχονται πρότερον. Ὑπάρχουσιν ἐνδύματα, τῶν ὁποίων ἡ τελευταία δόσις λήγει μετὰ δύω μῆνας ἀπὸ τῆς παραγγελίας, παραγγελίας δοθείσης τὴν 13 Αὐγούστου, καὶ ἄλλα ταχύτερον ἔτι τῶν δύω μηνῶν. Εἶπεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν στρατιωτικῶν, ὅτι τὰ σκεπάσματα τῶν στρατιωτῶν, αἱ βελέντζαι, δὲν ἦσαν ἐπαρκῆ, καὶ ὥρισεν ἀριθμὸν, ὁ ὁποῖος κατὰ τὴν ἰδικήν μου σημείωσιν εἶνε ὁ ἥμισυς τοῦ πραγματικοῦ, καὶ τὰς σημειώσεις μου θέλω σᾶς ὑποβάλει αὔριον, διότι δὲν ἠδυνάμην νὰ προΐδω, ὅτι ἤθελον ἀμφισβητηθῆ γεγονότα ἐπισήμως βεβαιωμένα ἐκ τῶν σημειώσεων, τὰς ὁποίας ἔλαβον ἐκ τοῦ ὑπουργείου τῶν στρατιωτικῶν, πρὶν ἀποχωρήσω τῶν πραγμάτων, ἵνα φέρω μετ’ ἐμοῦ τὰ ἔγγραφα ταῦτα. Ὁ κ. ὑπουργὸς εἶπεν, ὅτι δὲν ἐλήφθη πρόνοια περὶ παρασκευῆς ὑπαξιωματικῶν. Ἀλλὰ παρὰ τίνων δὲν ἐλήφθη πρόνοια; πότε ἤθελε ληφθῆ ἡ πρόνοια; πότε ἐξεδόθη τὸ διάταγμα τῆς ἐπιστρατεύσεως; Ἢ νομίζει ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν στρατιωτικῶν, —διότι εἶνε πιθανὸν νὰ τὸ νομίζῃ ἐκ τῶν γνώσεων, τὰς ὁποίας ἀπέδειξεν εἰς τὴν Βουλὴν περὶ τῶν στρατιωτικῶν πραγμάτων, —ὅτι οἱ ὑπαξιωματικοὶ μορφοῦνται ἐντὸς δύω μηνῶν; Τὸ διάταγμα τῆς ἐπιστρατεύσεως μόλις ἔχει ἑβδομάδων ὕπαρξιν, καὶ ἤθελε κατόπιν τῆς ἐκδόσεως τοῦ διατάγματος νὰ τῷ ἔχωμεν καὶ μορφωμένους ὑπαξιωματικοὺς ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ διατάγματος τούτου; Ὅ,τι δὲ ἠδυνάμεθα, ἀλλὰ δὲν ἠθελήσαμεν ἡμεῖς νὰ πράξωμεν, καὶ δὲν ἠθελήσαμεν νὰ τὸ πράξωμεν ἐκ σεβασμοῦ πρὸς τὴν Βουλὴν, εἶνε νὰ προβῶμεν εἰς διορισμὸν ὑπαξιωματικῶν· ἀλλὰ καὶ ὡς πρὸς τοῦτο νομίζω, ὅτι τὸ κακὸν δὲν εἶνε τόσον μέγα, ὅσον θέλει νὰ τὸ παραστήσῃ ὁ κ. ὑπουργὸς, διότι ναὶ μὲν ὁ στρατὸς τῶν 46,000 ἀνδρῶν, ὅστις σήμερον ὑπάρχει, δὲν ἔχει ἀρκετοὺς ὑπαξιωματικοὺς, ἀλλὰ δὲν πρέπει ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἀριθμοῦ τούτου νὰ κρίνητε περὶ τῆς ἐν τῷ παρελθόντι ἐνεργείας, περὶ τῆς ἐνεργείας ἀπὸ τῆς ἡμέρας τῆς ἐκδόσεως τοῦ διατάγματος τῆς ἐπιστρατεύσεως. Πρὸ ἑνὸς μηνὸς ὁ στρατὸς δὲν ἦτο ἐκ 46,000 ἀνδρῶν, ἦτο ἐκ 30,000 ἀνδρῶν, καὶ πρὸς στρατὸν 30,000 ἀνδρῶν, οἱ ὑπαξιωματικοὶ, καί τοι ἀπολύτως ἀνεπαρκεῖς, δὲν ἦσαν ὅμως ἐν δυσαναλογίᾳ τοιαύτῃ ἐν οἵᾳ ὑπάρχουσι σήμερον· ὠφείλομεν ὅμως τότε νὰ σκεφθῶμεν περὶ τῆς δυσαναλογίας, ἥτις ἤθελεν ἐπέλθει κατόπιν. Καὶ τῳόντι ἐν τοῖς ὑπουργικοῖς συμβουλίοις πολλάκις διεσκέφθημεν, ἀλλ’ εἴπομεν, ὅτι κάλλιον ἐπὶ 15 ἢ 20 ἡμέρας νὰ ὑπάρξῃ ἀνεπαρκὴς ἡ διοίκησις τοῦ στρατοῦ, παρὰ ν’ ἀναλάβῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ λύσῃ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἡ Βουλὴ δὲν θὰ ἦτο ἐλευθέρα πλέον νὰ μεταβάλῃ· διότι δὲν ἐπρόκειτο περὶ διορισμοῦ ὑπαξιωματικῶν ἐπιστράτων. Ἐφ’ ὅσον ἐπρόκειτο περὶ τούτων, ἐλάβομεν τὸ μέτρον, καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς παρέλειψε νὰ εἴπῃ, ὅτι 260 ὑπαξιωματικοὶ ἐπίστρατοι κατετάχθησαν δυνάμει τοῦ διατάγματος, τὸ ὁποῖον ἐξεδώκαμεν. Δὲν ἐπρόκειτο περὶ τῶν ὑπαξιωματικῶν ἐκείνων, ἀλλὰ περὶ τῶν ὑπαξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι, ἀφοῦ ἅπαξ ἠθέλομεν τοὺς διορίσει, ἐὰν τυχὸν ἡ Βουλὴ δὲν ἤθελε παραδεχθῆ τὸ μέτρον ἡμῶν, ἤθελον ὅμως μένει διωρισμένοι καὶ εἰς βάρος τοῦ δημοσίου ταμείου. Ἐθεωρήσαμεν λοιπὸν, ὅτι δὲν ἐπετρέπετο εἰς ἡμᾶς ἄνευ νομοθετικῆς ἀδείας νὰ λάβωμεν μέτρον, τὸ ὁποῖον δὲν θὰ ἠδύνατο ἡ Βουλὴ ν’ ἀνακαλέσῃ διὰ τὸ μέλλον. Ἐλάβομεν μόνον τὰ μέτρα, εἰς τὰ ὁποῖα ἡ Βουλὴ θὰ ἠδύνατο, καταψηφίζουσα, νὰ θέσῃ καὶ τέρμα. Ἀλλὰ, ἵνα μὴ ψυχράνῃ τὸν ζῆλον τοῦ ἔθνους, παρέστησεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν τὴν ἔλλειψιν μεγαλειτέραν, παρ’ ὅση εἶναι· διότι εἶπεν, ὅτι οἱ ὑπαξιωματικοὶ εἶναι ὅσοι ἀπῃτοῦντο διὰ στρατὸν 12,000 ἀνδρῶν. Ὁ κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ὑπουργὸς δὲν δύναται ν’ ἀγνοῇ, ὅτι ὁ στρατὸς, ἐνῷ εἶχε δύναμιν εἰρήνης 12,000 ἀνδρῶν, εἶχε στελέχη τῆς ἐμπολέμου δυνάμεως· πλὴν δὲ τούτων εἶχε καὶ 580 ὑπαξιωματικοὺς ὑπεραρίθμους, οἱ ὁποῖοι ἤδη εἰσελθόντες εἰς τὰς τάξεις ἐχρησίμευσαν πρὸς ἐκγύμνασιν τοῦ στρατοῦ. Εἰς τοὺς 580 τούτους προστετέον καὶ τοὺς ἐπιστράτους ὑπαξιωματικούς, τοὺς ὁποίους ἡμεῖς ἐκαλέσαμεν. Παρέστησε προσέτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι ἡ κατάλυσις τῶν στρατιωτῶν δὲν ἦτο ἐπαρκής. Νομίζω, ὅτι, ἐὰν ἔχωμέν τι, τὸ ὁποῖον δυνάμεθα νὰ ἐπιδείξωμεν ὡς ἔργον, εἰς ὃ εἰδικῶς ἠσχολήθημεν, εἶναι τοῦτο, τὸ τῆς καταλύσεως τοῦ στρατοῦ. Ἐλάβομεν πάντα τὰ μέτρα, ᾠκοδομήσαμεν προσωρινὰς κατοικίας, ἐπεσκευάσαμεν τοὺς ὑπάρχοντας στρατῶνας, ἐμισθώσαμεν οἰκίας, ἐν γένει δὲ διετάξαμεν τὰ τῆς ἐπιστρατεύσεως, ἀποβλέποντες εἰς τὴν εὐχερεστέραν οἴκησιν τῶν ἀνδρῶν διὰ τῆς κατανομῆς τῶν ἀνδρῶν κατὰ λόγον τῶν ὑπαρχόντων κατὰ τόπους καταλυμάτων. Ἵνα παραστήσῃ δὲ ζωηρότερον ὁ κ. ὑπουργὸς τὸ μέγεθος τοῦ κακοῦ, εἶπεν, ὅτι ἐπιδημίαι ἐγεννήθησαν καθ’ ὅλην τὴν Ἑλλάδα. Ἡ μόνη πληροφορία, ἣν ἔλαβον περὶ τοῦ στρατοῦ ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῆς ὑγείας αὐτοῦ, εἶναι, ὅτι αἱ ἀναλογίαι τῶν ἀσθενῶν ἀπὸ τῆς ἐκδόσεως τοῦ διατάγματος τῆς ἐπιστρατεύσεως εἶναι κατώτεραι, παρ’ ὅτι ἦσαν πρὸ τῆς ἐπιστρατεύσεως, καὶ τοῦτο ὡς ἐκ τῆς ἐξαιρετικῆς προνοίας, ἥτις ἐλήφθη περὶ τῶν ἀφορώντων εἰς τὰ τῆς ὑγείας. Δυστυχῶς δὲν εἶναι πρῶτος ὁ κ. ἐπὶ τῶν στρατιωτικῶν ὑπουργὸς, ὁ ἐπιδεικνύων διάθεσιν πρὸς τὸ ψέγειν καὶ πρὸς τὸ ἐκθέτειν τὸ ἔθνος καὶ ἀπέναντι ἑαυτοῦ καὶ ἀπέναντι τῶν ξένων· καὶ πρὶν ἢ ὁ κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ὑπουργὸς ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου τοιαύτην κατὰ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως καὶ κατὰ τοῦ ἔθνους ποιήσηται καταγγελίαν, πολλοὶ ἄλλοι διὰ τοῦ τύπου διέδιδον ἀνυποστάτους φήμας. Ἐνθυμοῦμαι, ὅτε ἐκ θυέλλης ἐπελθούσης δύο σκηναὶ κατέπεσαν παρὰ τὸν σιδηρόδρομον, αἱ ἐφημερίδες τῆς τότε ἀντιπολιτεύσεως, ἐπιχαίρουσαι, ὅτι εἶχόν τι νὰ ψέξωσιν, ἔσπευσαν νὰ παραστήσωσιν, ὅτι πᾶσαι αἱ σκηναὶ κατέπεσαν, ὅτι οἱ ἄνδρες ἔμενον ἐκτεθειμένοι ἐπὶ ὥρας εἰς τὴν βροχὴν, ὅτι ἅπαντες μετεκομίσθησαν τὴν ἐπιοῦσαν εἰς τὸ νοσοκομεῖον, καὶ ὅτι εἶχεν ἐπέλθει καταστροφὴ, ὡς ἐὰν εἶχε γείνει μάχη. Ἐξετάσας τὴν ἐπαύριον, ἔμαθον, ὅτι δύω μόνον σκηναὶ εἶχον καταπέσει καὶ ὅτι αὐτοὶ ἐκεῖνοι, τῶν ὁποίων αἱ σκηναὶ κατέπεσαν καὶ οἵτινες ἐθεώρησαν τὸ συμβὰν ὡς διασκέδασιν, προσφυγόντες ὑπὸ τὰς γειτονικὰς σκηνὰς, ἐθαύμασαν, ἀναγνόντες τὰ παθήματα αὐτῶν εἰς τὰς ἐφημερίδας, καὶ ἐλυπήθησαν διὰ τὴν ἔλλειψιν τοῦ πατριωτισμοῦ τῶν γραφόντων αὐτάς. Ταῦτα ὤφειλον νὰ εἴπω ἐπὶ τῶν παρατηρήσεων τοῦ κ. ἐπὶ τῶν στρατιωτικῶν ὑπουργοῦ, ἵνα ἐπανορθώσω τινὰ, καὶ οὐχὶ ἵνα συζητήσω, διότι αἱ συζητήσεις θὰ ἐπέλθωσι κατόπιν. Ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὑπουργὸς δὲν μοὶ δίδει ἀφορμὴν εἰς παρατηρήσεις. Ἀγνοῶ κατὰ πόσον οἱ ἀριθμοὶ, τοὺς ὁποίους ἐξέθηκεν, εἶναι ἀκριβεῖς, εἶμαι ὅμως πεπεισμένος, ὅτι ἐν εἰλικρινείᾳ τοὺς κατέστρωσε.

§42ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἠμπόρεσα νὰ λάβω ἀκριβεστέρους.

§43ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ναί. Ἐὰν κατόπιν ἀποδειχθῶσι τινὲς αὐτῶν λελανθασμένοι, τοῦτο οὐδόλως ἀποδεικνύει ἐκ μέρους αὐτοῦ κακὴν πρόθεσιν. Παρέστησεν ὅμως ὁ κύριος ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς τὴν ἔλλειψιν διαταγμάτων πιστώσεων ὥς τι ἐπιλήψιμον. Νομίζω μᾶλλον, ὅτι ὁ κύριος ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς ὤφειλε τοῦτο νὰ ἐπαινέσῃ, διότι διάταγμα πιστώσεως δὲν ἐξεδώκαμεν, ἵνα μένῃ ὑπὸ περιορισμόν τινα ἡ ὑπηρεσία ἡ στρατιωτική. Εὔκολον ἦτο, ὡς γινώσκει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ ὑπογραφῇ ἓν διάταγμα πιστώσεως 19,000,000 δραχμῶν, ὅπερ καὶ εἶχε ζητηθῆ παρὰ τῆς ὑπηρεσίας· ἀλλ’ ἡμεῖς ἐξητάσαμεν κατὰ τίνα τρόπον ἠδυνάμεθα νὰ ἔχωμεν τὸν ἔλεγχον ἄμεσον καὶ καθημερινὸν ἐπὶ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, κατὰ τίνα τρόπον ἠδύνατο τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἐξελέγχῃ διηνεκῶς τὰ γιγνόμενα, καὶ εὕρομεν, ὅτι ὁ τρόπος ἦτο νὰ μὴ ἔχῃ εἰς χεῖράς της ἡ στρατιωτικὴ ὑπηρεσία διάταγμα πιστώσεως, ἀλλὰ νὰ ἐξήρτηται εἰς πάσας τὰς δαπάνας ἀπὸ ἀδείας εἰδικῆς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν. Βεβαίως, ἂν ἐπρόκειτο περὶ δαπανῶν κατόπιν πιστώσεως ψηφισθείσης παρὰ τῆς Βουλῆς, τοιοῦτοι περιορισμοὶ δὲν ἠδύναντο νὰ γείνωσιν· ἀλλ’ ἀφοῦ ἐπρόκειτο ἄνευ ἐψηφισμένης πιστώσεως παρὰ τῆς Βουλῆς νὰ δαπανήσωμεν, κανονίζοντες ἡμεῖς τὰ τῆς δαπάνης ἄνευ ἀδείας τῆς Βουλῆς καὶ ὑπὸ τὴν ἐπιφύλαξιν τῆς ἐπιψηφίσεως τῆς Βουλῆς, ὠφείλομεν νὰ τὰ κανονίσωμεν κατὰ τρόπον καθιστῶντα τὸν ἔλεγχον αὐστηρότερον. Παρετηρήσαμεν εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς, ὅτι ἐζητεῖτο πίστωσις διὰ τὸν ἱματισμὸν τοῦ στρατοῦ 5,000,000, καὶ ὅτι ἐκ τοῦ διαγωνισμοῦ, τὸν ὁποῖον ἡ ἐπιτροπή, μεθ’ ἱκανότητος διεξάγουσα τὸ ἔργον αὐτῆς ἐν Παρισίοις, προεκάλεσε, κατωρθώθη ἐλάττωσις 800,000 δραχμῶν ἐπὶ τῆς τιμῆς τῆς ἀρχικῶς σημειωθείσης, ἢ μᾶλλον 1,000,000 ἐπὶ τῆς προϋπολογισθείσης καὶ 800,000 δραχμῶν ἐπὶ τῆς κατὰ πρῶτον προταθείσης τιμῆς. Ἐὰν εἴχομεν ἐκδώσει διάταγμα τῆς πιστώσεως, θὰ εἴχομεν ἐκδεδομένην πίστωσιν 1,000,000 ἐπὶ πλέον τῆς γενομένης δαπάνης, καὶ θὰ ἠδύνατο τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν νὰ δαπανᾷ τὸ περιπλέον τοῦτο εἰς πᾶσαν ἄλλην δαπάνην ἱματισμοῦ ἄνευ γνώσεως τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν. Τὴν ἀνάγκην τοῦ διηνεκοῦς ἐλέγχου τῶν στρατιωτικῶν δαπανῶν ὑπὸ τοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργείου ἀναγνωρίζει ἰδίως ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργός, παρ’ οὗ διὰ μακρῶν ἤκουσα ἀναπτυσσομένην τὴν θεωρίαν ταύτην ἐν τῇ ἐθνικῇ συνελεύσει· πρὸς ταύτην τοῦ κ. Σωτηροπούλου τὴν εὐχὴν συνεμορφώθημεν ἡμεῖς μετὰ 16 ἔτη.

§44ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ λέγετε, ὅτι ἐγὼ ἔδωκα ἀφορμὴν, ἠμπορούσατε νὰ διατηρῆτε καὶ ἐξασκῆτε τὸν ἔλεγχον κατὰ τὴν ἔκδοσιν τῶν ἐνταλμάτων, τὸ ὁποῖον δὲν σᾶς ἐκώλυε νὰ τηρήσητε τὸν νόμον τὸν λογιστικόν.

§45ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡμεῖς ἐνομίσαμεν, ὅτι τὴν ἰδέαν τοῦ κ. Σωτηροπούλου τὴν ἐξετελοῦμεν ἐπιτυχέστερον, ἀνάγοντες τὸν περιορισμὸν εἰς τὴν ἔκδοσιν τῆς ἐντολῆς, διότι τὸ ἔνταλμα, ἐρχόμενον κατόπιν τῆς ἐντολῆς, δὲν χορηγεῖ τὴν εὐκαιρίαν εἰς πρόληψιν, ἀλλ’ οὐδὲ καὶ εἰς θεραπείαν τοῦ κακοῦ. Ὅ,τι ἐγὼ ἤθελον νὰ εἴπω εἰς ἀπάντησιν τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ, εἶναι, ὅτι τὸ γενόμενον ἦτο παράτυπον, ὅπως παράτυπος ὑπῆρξεν ἡ ὅλη δαπάνη, ἦτο δὲ παράτυπον πρὸς σκοπὸν οἰκονομίας, πρὸς σκοπὸν αὐστηροτέρου ἐλέγχου. Ταύτας τὰς παρατηρήσεις εἶχον νὰ ὑποβάλω καὶ πρὸς τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ κυρίου ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ· ὡς πρὸς δὲ τὰ λεχθέντα παρὰ τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργοῦ, δὲν ἔχω τι νὰ εἴπω, διότι δὲν γνωρίζω τί ἐπρότεινεν.

§46Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν.) Ὁ ἔντιμος προαγορεύσας ἀπήτησεν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν τοῦ τόπου νὰ μὴ ἀνακοινώσῃ εἰς τὸ Κοινοβούλιον καὶ τὸ ἔθνος τὴν πραγματικὴν κατάστασιν τοῦ στρατοῦ· ἐθεώρησε προδοσίαν κατὰ τοῦ ἔθνους....

§47ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν εἶπον τοιοῦτόν τι.

§48Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Καὶ ὅτι καθυστέρησα εἰς τὰ καθήκοντα τοῦ ὑπουργοῦ, ὅταν ἐπὶ τῇ αἰτήσει τῆς Βουλῆς ἀναγγέλλω, χωρὶς νὰ καταγγέλλω, τὰ πράγματα, ὅπως ἔχουσι καὶ ὅπως εὑρίσκονται. Ἐξεστόμισεν ὁ ἔντιμος προαγορεύσας ἀνοικείους φράσεις πρὸς ἐπίσημον ἄνθρωπον, αὐτὸς ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος μέχρι τῆς προχθὲς κατεῖχεν ἐπίσημον ἐπίσης θέσιν. Ὁμιλῶν ὡς ἐπίσημος ἄνθρωπος καὶ ὡς ἀντιπρόσωπος ἑνὸς τῶν σπουδαίων κλάδων τοῦ Κράτους, δὲν ἠρύσθην τὰς πληροφορίας μου οὔτε ἐσφαλμένως, οὔτε πεπλανημένως, οὔτε ὑποκρινόμενος, οὔτε ψευδόμενος, τὰς ἠρύσθην ἀπὸ τὰ ὄργανα ἐκεῖνα, μεθ’ ὧν μέχρι τῆς χθὲς συνειργάζετο ὁ κ. Τρικούπης· ἂν αἱ καταστάσεις, αἱ δοθεῖσαι ὑπὸ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ ὑπουργείου, καταγγέλλωσι τὰ πράγματα ἐνώπιον τοῦ ἔθνους, δὲν εἶμαι ἐγὼ ὁ καταγγέλλων, εἶναι ὁ ἀρνούμενος τὴν ἀλήθειαν, αὐτὸς εἶναι ὁ καταγγέλλων ἀδίκως καὶ συκοφαντῶν τὴν ὑπόληψιν τῆς Στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας διὰ τὴν κατάστασιν τοῦ στρατοῦ καὶ διὰ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας σᾶς ὑπέβαλε. Χωρὶς ὅμως νὰ θελήσω νὰ ἐξέλθω τῶν ὁρίων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα μοὶ ἐπιβάλλουσι τὰ καθήκοντά μου, διότι ἂν ἤθελον ἐξέλθει, ἤθελον ἐνθυμηθῆ τὸν Βουλευτὴν Οἰτύλου Ἀντώνιον Μαυρομιχάλην, ὁμιλοῦντα ἐπὶ τῶν στρατιωτικῶν γνωμῶν καὶ ἰδεῶν τοῦ κ. Τρικούπη, καὶ ἤθελον εἰσέλθει, κύριοι Βουλευταί, εἰς συζητήσεις λίαν ἐπισφαλεῖς καὶ λίαν ἴσως ἀτόπους πρὸς τὰς περιστάσεις, ἀρκοῦμαι λέγων, ὅτι τὸ ζήτημα τῶν στρατιωτικῶν γνώσεων τὸ ἀφίνω εἰς τὴν ἐκτίμησιν ὑμῶν, διότι ὁ προαγορεύσας εἶναι ὀλιγώτερον παντὸς ἄλλου δυνάμενος νὰ τὸ ἐκτιμήσῃ. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ, κύριοι, τὴν κατάστασιν τοῦ ἱματισμοῦ, τοῦ ἀφιχθέντος καὶ μὴ διανεμηθέντος, ἔχω καθῆκον νὰ σᾶς πληροφορήσω, ὅτι, ἐλλείψει προνοίας τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως, τὸ ἐν Πειραιεῖ παράρτημα τῆς κεντρικῆς ἀποθήκης δὲν ἔχει χῶρον ἐπαρκῆ πρὸς ἐκτάκτους ἀνάγκας καὶ πρὸς τὰς προμηθείας, τὰς ὁποίας ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις ἐνήργησε. Τὴν τοιαύτην δὲ ἔλλειψιν δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ καλύψωμεν εἰς 24 ὥρας· ὥστε, ἂν ἦναι ἀληθῆ τὰ ὑπὸ τοῦ κ. Τρικούπη λεχθέντα, ἐπιβαρύνουσι τὴν προκάτοχον Κυβέρνησιν, διότι δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ὑποθέσῃ τις, ὅτι ὁ χῶρος τοῦ ἐν Πειραιεῖ παραρτήματος τῆς κεντρικῆς ἀποθήκης ἦτο ἐπαρκὴς πρὸς τὰς προμηθείας, ἃς παρήγγειλεν, ὥστε νὰ χωρέσῃ μεγάλα κιβώτια καὶ μεγάλα δέματα. Εἰς τὸ κατάστημα τῆς διαμετακομίσεως δὲν εἶχε παραχωρηθῆ ἰδιαίτερον μέρος πρὸς ἐναπόθεσιν πρόσκαιρον τοῦ στρατοῦ προμηθειῶν, ὥστε οὔτε περὶ τούτων ἐλάβατε πρόνοιαν, οὔτε περὶ τοῦ ὑλικοῦ τοῦ πολέμου, τὸ ὁποῖον περιμένεται, ἐφροντίσατε σπουδαίως, πρὸς ἀσφαλῆ ἐναπόθεσιν αὐτοῦ. Καὶ ἐνῷ ταῦτα εἶναι ἀληθῆ καὶ ἐνῷ παντὶ σθένει ἐργαζόμεθα εἰς τὴν πλήρωσιν τῶν τοιούτων ἐλλείψεων, ἔχετε τὸ θάῤῥος νὰ λέγητε, ὅτι τὰ παρ’ ἡμῶν λεχθέντα εἶναι ἀνακριβῆ καὶ ὅτι οἱ ἀριθμοὶ εἶναι ψευδεῖς· καὶ ποῖοι ἀριθμοί; αἱ καταστάσεις τῶν σωματαρχῶν καὶ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, μετὰ τῶν ὁποίων ὑμεῖς συνειργάσθητε. Τὰ ἔγγραφα ταῦτα τῆς ὑπηρεσίας, καθὼς καὶ τὰς καταστάσεις, καταθέτω εἰς τὸ γραφεῖον, ὅπως ἕκαστος Βουλευτὴς λάβῃ γνῶσιν αὐτῶν καὶ ἐκτιμήσῃ. Ὥστε ἦτο ἐντελῶς ἄτοπον, πληροφορίαι δοθεῖσαι ἐπισήμως νὰ καταγγελθῶσιν ἀπὸ πρώην πρωθυπουργόν, ὅτι δὲν εἶναι ἀληθεῖς. Ὡς πρὸς τὴν ἀπόλυσιν τῶν ἀνδρῶν, περὶ ἧς ἔκαμα λόγον, ἐὰν θελήσω νὰ ἀπαντήσω, εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ εἰσέλθω εἰς πολιτικὴν συζήτησιν· ἀλλὰ δὲν εἶναι ἡ ὥρα πρόσφορος, διότι ἡ ἀπόλυσις τῶν ἀνδρῶν ἔλαβε χώραν εἰς μεταγενεστέραν ἐποχήν, καθ’ ἣν ὁλόκληρος ἡ Εὐρώπη ἀπέδωκε δικαιοσύνην εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ὁ ἔντιμος προλαλήσας περὶ τοῦ ζητήματος τῶν ὑπαξιωματικῶν εἶπεν, ὅτι ἐτοποθέτησε τοὺς ὑπεραρίθμους, καὶ ὅτι δι’ αὐτῶν ἐπλήρωσεν ἐν μέρει τὴν ἀνάγκην αὐτήν· ἀλλ’ εἰς τὰς στρατιωτικὰς γνώσεις του βασιζόμενος ὁ ἔντιμος προλαλήσας, κατέδειξε τὴν ἀξίαν αὐτῶν, διότι ἠγνόει, ὅτι οἱ ὑπεράριθμοι ὑπαξιωματικοὶ ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν μακρὰν τῶν σωμάτων των δὲν ἦτο δυνατὸν ἢ νὰ καθυστερῶσιν εἰς τὰ τῆς ὑπηρεσίας τῶν σωμάτων. Εἶπεν ἐπὶ τέλους, ὅτι ἀπὸ σεβασμὸν πρὸς τὴν Βουλὴν δὲν ἠθέλησε νὰ προβῇ εἰς δημιουργίαν νέων ὑπαξιωματικῶν, καὶ τὸ εἶπεν ὁ πρώην πρωθυπουργός, αὐτὸς ἐκεῖνος, ὅστις ἐπὶ τοσοῦτον ἐσεβάσθη τὰ δικαιώματα τῆς Βουλῆς, ὥστε ἔπραξεν ὅ,τι διέπραξε καὶ ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐλπίζω, ὅτι θὰ γείνῃ συζήτησις κατὰ τὸν Βασιλικὸν Λόγον. Ὁ κ. Τρικούπης μεταξὺ τῶν ἄλλων εἶπεν, ὅτι ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις εἰργάσθη σπουδαίως εἰς τὴν καλὴν ἐνοίκησιν τοῦ στρατοῦ· ἠδύνατο ὀρθότερον νὰ εἴπῃ, ὅτι ἠμέλησεν ἐπὶ τοσοῦτον τὴν ἐνοίκησιν, ὥστε καὶ σήμερον ὁλόκληρον τὸ 20 τάγμα τοῦ πεζικοῦ εἶναι ὑπὸ σκηνὰς ἐπὶ τοσοῦτον ἐφθαρμένας, ὥστε οἱ ἄνδρες δὲν δύνανται νὰ ἐκγυμνασθῶσιν εἰς τὰ ὅπλα, διότι εἶναι κίνδυνος νὰ πάθωσιν ἐκ τῆς βροχῆς καὶ τῆς ὑγρασίας. Δὲν ἤρκει λοιπὸν, ὅτι τὸ ἓν τρίτον τῆς ἐνταῦθα φρουρᾶς διανυκτερεύει κατ’ ἀνάγκην εἰς τὰς οἰκίας τῶν πολιτῶν, ἐλλείψει ἐπαρκοῦς στρατωνισμοῦ, καὶ ὡς ἐκ τούτου καὶ ἡ στρατιωτικὴ πειθαρχία πάσχει καὶ οἱ ὑποχρεωτικοὶ λόγοι τῆς ἀνάγκης τοῦ στρατωνισμοῦ καταστρέφονται, ἀλλὰ καὶ ἡ καθαρὰ στρατιωτικὴ ἐκγύμνασις βραδύνει. Τὴν τοιαύτην κατάστασιν ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις ἐργάζεται νὰ μεταβάλῃ, ἐξασφαλίζουσα τὰ ζητήματα, δι’ ὧν ὁ στρατὸς θὰ δυνηθῇ τὸ ταχύτερον νὰ ἐπιδιώξῃ τὸν προορισμόν του.

§49ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κατήγγειλεν ὁ κ. Τρικούπης τὸν ἑλληνικὸν στρατὸν, διότι εἶπεν, ὅτι αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας ἔλαβεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν στρατιωτικῶν ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ὑπουργείου τῶν στρατιωτικῶν, δὲν ἦσαν ἀκριβεῖς. Σᾶς βεβαιῶ, ὅτι δὲν ἠδυνάμην νὰ ἐννοήσω τί ἤθελε νὰ εἴπῃ διὰ τούτων ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν· οἱ ἀριθμοὶ δὲν διαψεύδονται δι’ ἐπιχειρημάτων. Ὁ στρατὸς ὁ ὑπάρχων, ὅταν ἡμεῖς ἤλθομεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἀνήρχετο, νομίζω, εἰς 15 χιλιάδας (ὁμιλῶ μὲ στρογγυλοὺς ἀριθμούς)· ἀπελύθησαν μόνον, διὰ τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους σᾶς εἶπε προηγουμένως ὁ κ. Τρικούπης, ἑκατοντάδες τινὲς, τὰς ὁποίας δὲν ἤθελεν ἀπολύσει ἡ Κυβέρνησις ἡ παροῦσα· οἱ λοιποὶ ἀπελύθησαν, διότι ἡ θητεία αὐτῶν ἔληξε, καὶ δὲν ἠδύνατο ἡ Κυβέρνησις νομίμως νὰ κρατήσῃ αὐτοὺς εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ. Ἀπελύθησαν λοιπὸν ὅσοι ἐτελείωσαν τὴν θητείαν των, πρὶν ἢ ἐκδοθῇ τὸ διάταγμα τῆς ἐπιστρατεύσεως, καὶ οὕτως ἔμειναν περίπου 12 χιλιάδες στρατιῶται, οἵτινες ἦσαν ἐκ τῶν προτέρων ἐνδεδυμένοι. Ὑπῆρχον προσέτι εἰς τὰς ἀποθήκας τοῦ δημοσίου ἐνδύματα δι’ 7 χιλιάδας στρατιώτας· ὅτε δὲ ἡμεῖς προσεκαλέσαμεν τοὺς ἐπιστράτους, ἐκάμαμεν παραγγελίαν καὶ ἦλθον ἐξ Εὐρώπης διὰ δύο ἀποστολῶν 17 ἔτι χιλιάδες ἐνδυμασίαι, καὶ προσέτι ἡτοιμάσθησαν 3,000 ἐνταῦθα. Ἐρωτῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ μοὶ εἴπῃ, εἶναι ταῦτα ἀληθῆ, ναὶ ἢ ὄχι; Καὶ ἂν αὐτὰ ἦναι ἀληθῆ, τότε οἱ ἀριθμοὶ αὐτοὶ δὲν ἀναβιβάζονται εἰς τὸ σημεῖον τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἐπιστράτων τῶν εὑρισκομένων εἰς τὸν στρατόν; βεβαίως ναί· ἡμεῖς δυνάμεθα νὰ καυχηθῶμεν, ὅτι ἐσπεύσαμεν μάλιστα νὰ φέρωμεν τὰ ἐνδύματα εἰς τόσον μικρὸν διάστημα χρόνου. Ἀλλά, ἐὰν δὲν ἐστρατωνίσαμεν τὸν στρατὸν εἰς 70 ἡμέρας, εἴμεθα ὑπεύθυνοι ἀπέναντι τοῦ ἔθνους, ἀπέναντι τῆς Βουλῆς; Μεγάλην ἀξίωσιν ἔχουσιν οἱ ἀπαιτοῦντες, ὅτι ὠφείλομεν κατὰ τὸ διάστημα τοῦτο νὰ κατασκευάσωμεν τοὺς στρατῶνας ὡς ὑπάρχουσιν ἐν Γερμανίᾳ· καὶ ἦτο τοῦτο ἀνθρωπίνως δυνατὸν, διὰ νὰ τὸ ζητῇ ὁ κ. ὑπουργὸς ἀπὸ τὴν παρελθοῦσαν Κυβέρνησιν; Ἡ παρελθοῦσα Κυβέρνησις, ἂν δύναται νὰ καυχηθῇ, ὡς ὁ κ. Τρικούπης εἶπε, δύναται νὰ καυχηθῇ διὰ τὴν δραστηριότητα, τὴν ὁποίαν ἀνέπτυξεν, ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν μεταφορὰν ὑλικοῦ, διὰ τὴν κατασκευὴν καὶ ἐπιδιόρθωσιν στρατώνων, ὅπως ἐνοικίσῃ τοὺς ἄνδρας, οἱ ὁποῖοι προσήρχοντο καθ’ ἑκάστην. Καὶ ἤθελεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἡ Κυβέρνησις ἐντὸς 70 ἡμερῶν νὰ εἴπῃ ὡς ὁ Ἰησοῦς τοῦ Ναυῆ «στήτω ὁ ἥλιος κατὰ Γαβαὼν καὶ ἡ σελήνη κατὰ φάραγγα Ἐλὼν» ἢ ὡς ὁ Μωϋσῆς νὰ κτυπήσῃ μὲ τὴν ῥάβδον του καὶ νὰ ἐγερθῶσι, κατὰ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, στρατῶνες, καὶ νὰ διατάξῃ, ὅπως τὰ ἐνδύματα, τὰ ὁποῖα ἐγένοντο ἐν Εὐρώπῃ, ν’ ἀποσταλῶσιν ἐνταῦθα τηλεγραφικῶς καὶ κατὰ μίαν μίαν στολὴν, ἥτις ἐτελείωνε; Μοὶ φαίνεται, ὅτι ὅλα ταῦτα δὲν εἶναι σπουδαῖα, καὶ ὅτι δὲν ἔπρεπε ποτὲ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ἔλθῃ νὰ μεμφθῇ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως διὰ τὰς προμηθείας καὶ τὴν δραστηριότητα, τὴν ὁποίαν ἀνέπτυξε, διότι ἐν τῇ συνειδήσει της πλήρη εὑρίσκει τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἐξετέλεσε τὸ καθῆκόν της ἄνευ ψόγου καὶ μομφῆς.

§50ΜΙΛΗΣΗΣ. Παρακαλῶ νὰ μοὶ ἐπιτραπῇ, κ. Πρόεδρε, νὰ παρατηρήσω, ὅτι ἀρκεῖ πλέον αὐτὴ ἡ προκαταρκτικὴ συζήτησις, αὐτὸς ὁ ἀκροβολισμός· τὰ ἀντιμαχόμενα μέρη ἀνεγνώρισαν ἀμοιβαίως τὰς δυνάμεις των. Ὅταν ἔλθῃ ἡ γενικὴ συζήτησις, τότε θ’ ἀνοιχθῶσι βίβλοι, καὶ τότε δύναται νὰ ἐλέγξῃ ὁ εἷς τοῦ ἑτέρου τὰς πράξεις· τώρα ὅμως ἡ συζήτησις αὕτη, νομίζω, πρέπει νὰ λήξῃ, διότι εἶνε παντελῶς ἄσκοπος.

§51ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. Εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ εἴπω δύο λέξεις ἐπὶ τῆς ὁμιλίας τοῦ ἐντίμου ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Παρατηρῶ, ὅτι ἡ ὑπηρεσία ἢ ἠπάτα ἐμὲ, ἢ ἀπατᾷ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν στρατιωτικῶν· ἓν ἀπὸ τὰ δύο συμβαίνει. Ἐκ τῶν καταστάσεων, τὰς ὁποίας ἔχω, βεβαιοῦται, ὅτι ὑπάρχουν κλινοσκεπάσματα 40 χιλιάδες γαλλικὰ καὶ 15 χιλιάδες ἐγχώρια, ἠγοράσθησαν δὲ προσέτι 1400, ὥστε τὸ ὅλον εἴχομεν 56,400 κλινοσκεπάσματα. Ὁ στρατὸς εἶναι 45,000· ὅταν δὲ ἐκ τούτων ἀφαιρέσωμεν 8 τάγματα εὐζώνων, χιλίους διακοσίους ἀξιωματικοὺς καὶ ἀνθυπασπιστὰς, ἀφαιρέσωμεν προσέτι τοὺς εἰς τὴν δασοφυλακὴν ἀσχολουμένους καὶ τοὺς τοὺς εἰσπράκτορας ἀκολουθοῦντας ἄνδρας, 1000 περίπου, θέλουσι μείνει 35,000 ἀνδρῶν, δι’ οὓς ὑπῆρχον κλινοσκεπάσματα 56,400. Πῶς λοιπὸν στεροῦνται, ὡς εἶπεν ὁ κ. ὑπουργὸς, οἱ στρατιῶται σκεπασμάτων;

§52ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Τὰ ἔχετε εἰς τὰς ἀποθήκας σας· ὁ στρατὸς δὲν ἔχει, διότι εἰς τὰς ἐπαρχίας σκεπάσματα δὲν εἶχον οἱ στρατιῶται.

§53ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. Ὅλα τὰ παλαιὰ τάγματα εἶχον τὰ ἀπαιτούμενα σκεπάσματα, εἰς δὲ τὰ δύω τελευταῖα σχηματισθέντα τάγματα δὲν ἐπρόφθασαν ν’ ἀποσταλῶσιν ἱκανὰ σκεπάσματα· εἶχον ὅμως σταλῆ καὶ εἰς αὐτά...

§54ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ἐπειδὴ ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἰσχυρίζεται, ὅτι τοιαύτη ἡ κατάστασις τῶν ἐνταῦθα Σωμάτων, ὁ δὲ πρώην Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι δὲν εἶναι τοιαύτη, οἱ κκ. Βουλευταὶ, παρακαλῶ, νὰ ἐπισκεφθῶσι τὰ Σώματα, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦσι τὴν ἐνταῦθα φρουρὰν, καὶ θέλουσιν ἰδίοις ὄμμασι πεισθῆ καὶ μάθει παρὰ τῶν ἀξιωματικῶν καὶ ὑπαξιωματικῶν τίς ὁ λέγων καὶ τίς ὁ μὴ λέγων τὴν ἀλήθειαν.

§55ΜΙΛΗΣΗΣ. Κηρύξατε, κ. Πρόεδρε, τὸ συμπέρασμα τῆς συζητήσεως.

§56Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Οἱ δύο Ὑπουργοὶ τῶν Στρατιωτικῶν σᾶς εἶπον, ὁ μὲν, ἔχω τὴν ὑπηρεσίαν εἰς τὴν τσέπην μου καὶ ἐξ αὐτῆς ἔχω αὐτὰ τὰ ἀποτελέσματα· ὁ δ’ ἕτερος Ὑπουργὸς, ὁ ἐν ἐνεργείᾳ, ἔχω τὴν ὑπηρεσίαν εἰς τὴν τσέπην μου καὶ ἐξ αὐτῆς ἔχω αὐτὰ τὰ ἀποτελέσματα. Ἡμεῖς τί θὰ κάμωμεν; Ἐγὼ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ κατατεθῶσι τὰ ἔγγραφα ἐν λεπτομερείᾳ, καὶ ἂν ἐπιθυμῇ, ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ φέρῃ τὰ ἑξῆς ἔγγραφα: ά.) κατάστασιν τῆς δυνάμεως τοῦ στρατοῦ, βʹ) κατάστασιν τῆς τοποθετήσεως αὐτοῦ εἰς τὸ Κράτος.

§57Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν.) Ὅλα ταῦτα ἔχω φέρει.

§58Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μίαν κατάστασιν τῶν Ὑπαξιωματικῶν, μίαν κατάστασιν τῶν προμηθειῶν καὶ τῶν συμβολαίων, διὰ νὰ ἴδωμεν πότε παρηγγέλθησαν καὶ πότε ἔπρεπε νὰ φθάσωσι, καὶ διὰ νὰ ἴδωμεν ἐὰν ἔκαμε τὸ χρέος του ὁ κ. Τρικούπης ἢ ὄχι.

§59Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ὅλα ταῦτα κατετέθησαν.

§60Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ διατάξῃ τὴν τύπωσιν.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ὑπέβαλε ά) κατάστασιν τοῦ ὑπάρχοντος ἱματισμοῦ καὶ τῶν σκεπασμάτων· βʹ) κατάστασιν τῆς δυνάμεως τοῦ στρατοῦ μέχρι τῆς 15 Ὀκτωβρίου· γ) σημείωσιν προμηθείας ὑλικοῦ ἐκτὸς τοῦ Κράτους· δʹ) ὁμοίαν τοιαύτην σημείωσιν· ε) σημείωσιν προμηθείας ἐντὸς τοῦ Κράτους.

§62ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ τυπωθῶσι. (Θόρυβος.)

§63ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὰ ἔγγραφα αὐτὰ δὲν χρησιμεύουν εἰς τὰς ἐργασίας μας, ἀλλὰ μόνον πρὸς πληροφορίαν. Νομίζω λοιπὸν περιττὸν, καὶ ἀσύμφορον μάλιστα, νὰ τυπωθῶσιν· ἕκαστος δύναται νὰ λάβῃ γνῶσιν αὐτῶν εἰς τὸ Γραφεῖον.

§64ΜΙΛΗΣΗΣ. Ποῖον εἶναι τὸ συμφέρον τοῦ Κράτους; νὰ μὴ τυπωθῶσι; Νὰ μᾶς τὸ ὑποδηλώσωσιν οἱ κκ. Ὑπουργοί, καὶ ἡμεῖς ὑποχωροῦμεν.

§65Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τὰ ἔγγραφα πρέπει νὰ τυπωθῶσι, διὰ νὰ τὰ ἴδωμεν, νὰ τὰ ἐννοήσωμεν.

§66ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Τὸ Ὑπουργεῖον εἶναι ἁρμόδιον νὰ μᾶς εἴπῃ ἂν συμφέρῃ νὰ τυπωθῶσιν ἢ οὔ· ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶπεν, ὅτι δὲν συμφέρει. Ἀποῤῥίπτεται δι’ ἀναστάσεως ἡ πρότασις περὶ τυπώσεως τῶν ἐγγράφων, γίνεται δὲ δεκτὴ ἡ ἑτέρα, τοῦ νὰ λαμβάνωσι γνῶσιν τῶν ἐγγράφων ἐν τῷ γραφείῳ οἱ κ. κ. Βουλευταὶ Οἱ κ. κ. Ὑπουργοὶ ὑπέβαλον νομοσχέδια. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ προβῶσιν αἱ Ἐπιτροπαὶ εἰς τὰς ἀρχαιρεσίας των. Παρακαλῶ δὲ καὶ τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῆς ἀπαντήσεως εἰς τὸν Βασιλικὸν λόγον νὰ συνέλθωσιν αὔριον τὴν ἐννάτην, ὅπως ἐργασθῶσι.

§67ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Παρατηρῶ, ὅτι εἶναι δύσκολον νὰ συνέλθῃ ἡ Ἐπιτροπή. Λύεται ἡ συνεδρίασις, ὥρᾳ 4 40′ μ. μ.