1880.04.15

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 112

τῆς 15 Ἀπριλίου 1880.

(Τρίτη.)

Ὥρα 9 π. μ.

Ἀπαρτίας γενομένης, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προτεραίας καὶ ἐνεκρίθησαν.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπὶ τοῦ Λογιστικοῦ ἐπιτροπὴ προτείνει, ἵνα χορηγηθῇ πίστωσις ἐκ δραχμῶν 1680, ὅπως διατηρηθῇ καθ’ ὅλον τὸ ἔτος ὁ ἐπὶ τοῦ λογιστικοῦ τῆς Βουλῆς ὑπάλληλος. Θὰ τυπωθῇ ἡ ἔκθεσίς της. Ὁ Δήμαρχος Πειραιῶς ὑποβάλλει πληροφορίας περὶ τῆς Ζέας. Δύναται νὰ λάβῃ γνῶσιν τοῦ ἐγγράφου τούτου ἐν τῷ γραφείῳ ὁ βουλόμενος τῶν κυρίων βουλευτῶν.

§2ΦΙΛΗΜΩΝ. Εἶπόν τινες, ὅτι ἔχει συμφέρον ὁ Δήμαρχος.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναιρεῖ τὰ λεγόμενα.

§4ΦΙΛΗΜΩΝ. Καλὸν εἶναι, κ. πρόεδρε, νὰ τυπωθῇ καὶ νὰ διανεμηθῇ τὸ ἔγγραφον.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βαλτινὸς ἔχει τὸν λόγον.

§6ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Χθὲς ἐγένετο ἡ κηδεία τοῦ Ἄγγλου στρατηγοῦ, ὅστις, ζηλωτὴς τῶν μεγάλων ἔργων τῶν ἀρχαίων Ἑλλήνων, περιώδευε τὴν Ἑλλάδα, καὶ ἀτυχῶς ἀπεβίωσεν, ὡς εἶναι γνωστὸν, εἰς Θερμοπύλας· εἰς τὴν κηδείαν δὲ ταύτην ἀπενεμήθησαν στρατιωτικαὶ τιμαί. Περὶ τῆς πράξεως ταύτης, τῆς καθ’ ἑαυτὴν ἀξιεπαίνου, κατ’ ἐμὲ, ἀνέγνωσα σήμερον ἐπικρίσεις εἴς τινας τῶν πρωϊνῶν ἐφημερίδων. Αἱ ἐπικρίσεις ἴσως δὲν ἔπρεπε νὰ γείνωσιν, ἕνεκα τοῦ σκοποῦ, ὅστις ὑπηγόρευσε τὸ μέτρον. Ὁμολογουμένως παρεβιάσθησαν οἱ κανονισμοὶ, ὑπήκουσε δὲ ὁ στρατὸς, — καὶ εἶναι ἀξιέπαινος διὰ τοῦτο, ὡς καὶ ἡ διατάξασα τὸ μέτρον, χάριν ἀνωτέρων λόγων, κυβέρνησις, — διότι, κατὰ τὰ ἁπανταχοῦ ἀπὸ πολλοῦ ἰσχύοντα, οἱ ὑποδεέστεροι ὀφείλουσι νὰ ὑπακούωσιν εἰς πᾶσαν διαταγὴν, ἔστω καὶ μὴ νόμιμον. Παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν, ἵνα διὰ Β. Διατάγματος κανονισθῶσι ταῦτα τὰ περὶ τιμῶν, ὅπως ἐπὶ τοιούτων ἀτυχημάτων εἰς ξένους ἀξιωματικοὺς ἀποδίδωνται αὐτοῖς αἱ περὶ τῶν Ἑλλήνων ἀξιωματικῶν κεκανονισμέναι ἐπικήδειοι τιμαὶ, ἐπὶ ἀμοιβαιότητι.

§7ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν.) Βασ. Διάταγμα τοῦ 1858 ὁρίζει, ὅτι εἰς τοὺς ξένους ἀξιωματικοὺς ἀπονέμονται οἷαι καὶ εἰς τοὺς ἡμετέρους ἐπικήδειοι τιμαὶ, καὶ τὸ Διάταγμα τοῦτο ἐξετέλεσα χθές.

§8ΠΟΛΛΟΙ. Πολὺ καλὰ, ἀρκετά.

§9ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. Τὸ αὐτὸ Διάταγμα ἐπιτρέπει εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν ν’ ἀφίνῃ νὰ διέρχωνται τὰ στρατεύματα ξένης δυνάμεως ἔνοπλα. Πάντα ἄρα ἐγένοντο νομίμως.

§10ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Ἐγὼ δὲν τὸ κατακρίνω’ εἶπον, ὅτι πρέπει ταῦτα νὰ γίνωνται ἐπὶ ἀμοιβαιότητι.

§11ΦΙΛΗΜΩΝ. Ἐπειδὴ, κύριοι, πρόκειται περὶ στρατιωτικῶν κηδειῶν, ὀφείλω νὰ κάμω μίαν παρατήρησιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν· ὅσοι παρευρέθητε εἰς τὰς στρατιωτικὰς κηδείας, παρετηρήσατε βεβαίως ἓν ἄτοπον συμβαῖνον· ὅταν φθάνῃ ἡ κηδεία εἰς τὸ ξενοδοχεῖον τῆς Ἀγγλίας καὶ πέραν τῆς οἰκίας Κορομηλᾶ, ἡ στρατιωτικὴ μουσικὴ παύει. Τὸ τοιοῦτον μοὶ ἔκαμεν ἐντύπωσιν, ὅταν τὸ εἶδον, εἶναι δὲ πρὸ πολλῶν ἐτῶν καθιερωμένον· ἠρώτησα, διατί γίνεται, καὶ μοὶ εἶπον, ὅτι ἀπὸ τοῦ 1873 διετάχθη τὸ τοιοῦτον, διότι διέρχονται πλησίον τῶν ἀνακτόρων, καὶ δὲν πρέπει λυπηρὰ πράγματα νὰ διέρχωνται πλησίον τῶν ἀνακτόρων. Ὀφείλω νὰ παρατηρήσω, ὅτι αἱ τιμαὶ αἱ στρατιωτικαὶ καὶ αἱ κηδεῖαι δὲν εἶναι λυπηρὰ πράγματα, ἀλλὰ μία πανήγυρις καὶ μία τιμὴ ἀποδιδομένη εἰς τοὺς στρατιωτικούς, ὅταν δὲ ἀποδίδωνται τιμαὶ τοιαῦται, εἴτε εἰς ζῶντας εἴτε εἰς νεκροὺς, δὲν πρέπει νὰ διακόπτωνται διὰ τοιούτους λόγους. (Θόρυβος.)

§12ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν.) Ὅταν κατὰ τὸ 1875 ἀνέλαβον κατὰ πρώτην φορὰν τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, οὐδεμία τοιαύτη διαταγὴ ὑπῆρχεν, ἀλλὰ ἔγεινε μία μόνον διαταγὴ, ἐπειδὴ συνέπεσε τρὶς τῆς ἑβδομάδος νὰ παιανίζῃ ἡ μουσικὴ τοῦ πεζικοῦ εἰς τὴν πλατεῖαν, νὰ μὴ παιανίζῃ ἐκείνην τὴν στιγμήν, καθ’ ἣν διέρχονται αἱ κηδεῖαι.

§13ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετὰ, κ. Πρόεδρε.

§14ΒΟΥΛΤΣΟΣ. Ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει εἶναι ἐγγεγραμμένον εἰς βʹ συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀτελείας τῶν τραπεζικῶν γραμματίων τῶν ἐν Ἑπτανήσῳ Τραπεζῶν, τῆς τε Πιστωτικῆς καὶ τῆς Ἰονικῆς. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἶναι λίαν κατεπεῖγον, ὡς σᾶς παρέστησε καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργός, ὅτε ὑπέβαλεν αὐτὸ, καὶ χθὲς ὁ κ. Σπ. Βαλαωρίτης. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν, ἵνα γείνῃ ἡ συζήτησις αὕτη, διότι οὐδεμία, πιστεύω, ὑπάρχει ἀντίῤῥησις. Πρέπει, κύριοι, νὰ ἐπιψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον αὐτό.

§15ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα. Γίνεται δι’ ἀναστάσεως δεκτόν.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχομεν τὴν ἐξακολούθησιν τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ φορολογίας τῶν προϊόντων τῆς γῆς διὰ τὸ 1880. Ἄρθρον 2. (Γίνεται δεκτόν, ἀποῤῥιφθείσης τῆς ἐπ’ αὐτοῦ τροπολογίας τοῦ κ. Βάλληνδα.) Ἄρθρον 3.

§17ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. (Πρωθυπουργός). Νὰ προστεθῇ εἰς τὸν Πίνακα, παρακαλῶ, «καὶ Σολυγείας,» διότι ἐκ παραδρομῆς παρελείφθη κατὰ τὴν τύπωσιν ὁ δῆμος οὗτος τῆς Κορινθίας.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα.

§19ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Ἡ καλλιτέρα ποιότης εἶναι τοῦ Ἀγκιστρίου, ἐν δὲ τῷ Πόρῳ δὲν ὑπάρχει πολλὴ καλλιέργεια, καὶ ἑπομένως τὸ προϊὸν ἐξαρκεῖ μόνον καὶ μόνον διὰ τὴν ἐντόπιον κατανάλωσιν· ἑπομένως δὲν εἶναι δίκαιον νὰ πληρώνῃ 38 λεπτά. Παρακαλῶ, νὰ γείνῃ 30. (Θόρυβος.) Προτείνω, κύριοι, νὰ ἐλαττωθῇ ὁ φόρος τῆς ἐπαρχίας Τροιζηνίας ἀπὸ 38 λεπτὰ εἰς 30, διότι δὲν γίνεται πολλὴ καλλιέργεια ἐκεῖ, τὸ δὲ προϊὸν καταναλίσκεται ἐν τῷ τόπῳ. Ἀποῤῥίπτεται δι’ ἀναστάσεως ἡ τροπολογία αὕτη.

§20ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ἐπικαλοῦμαι, κύριε Πρόεδρε, τὴν μαρτυρίαν ὅλων τῶν κατοικούντων τὴν Λακωνίαν καὶ Πυλίαν καὶ Ἀρκαδίαν, ὅτι ἡ ῥητίνη τοῦ δήμου Σολυγείας καὶ τῶν ἄλλων μερῶν τῆς Κορίνθου πωλεῖται εἰς μεγαλειτέραν τιμὴν παρ’ ὅ,τι ἡ ἰδική μας. Διατί λοιπὸν τῆς ἐπαρχίας Λακεδαίμονος εἶναι μεγαλειτέρα ἡ τιμή; τῆς Κορινθίας εἶναι καλλιτέρας ποιότητος, καὶ ἀπόδειξις, ὅτι εἰς κάθε βαρέλαν οἴνου ῥίπτουν μόλις μίαν ὀκᾶν ῥητίνην τῆς Σολυγείας, ἐνῷ τῆς Λακεδαίμονος ῥίπτουν μίαν καὶ 300 δράμια. Προτείνω λοιπόν, νὰ ἐλαττωθῇ ὁ φόρος διὰ τὴν ἐπαρχίαν Λακεδαίμονος.

§21ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. (Πρωθυπουργός). Ἡ τιμὴ ἐν τῷ πίνακι ὡρίσθη ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ μέσου ὅρου τῶν τιμῶν κατὰ μῆνα Ἰούλιον, Αὔγουστον, Σεπτέμβριον καὶ Ὀκτώβριον ἑκάστου ἔτους, ἀπὸ τοῦ 1871–1879· ὁ δὲ μέσος οὗτος ὅρος διὰ τὴν Λακεδαίμονα εἶναι 42 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν. Ἐπιψηφίζονται τ’ ἄρθρα 3–4, εἶτα δὲ ὡς 5 ἡ τροπολογία τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ (κατατεθεῖσα ἐν τῇ βʹ συζητήσει), ὁρισθείσης τῆς προθεσμίας «μέχρι τέλους Ἀπριλίου», ἀντὶ «μέχρι τῆς 20 Ἀπριλίου.» Ἐπιψηφίζεται δὲ καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου. Τρίτη ἀνάγνωσις τοῦ νομοσχεδίου περὶ εἰσαγωγικῶν τελῶν.

§22Θ. ΖΕΡΒΟΣ. Τὴν ἰδίαν στάσιν τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως βλέπω νὰ ἐξακολουθῇ καὶ ἡ παροῦσα. Τὰ αἴτια τῶν δεινῶν μας εἶναι πολλὰ καὶ μεγάλα· καμμία ἐκ τῶν Κυβερνήσεων δὲν ἀνέλαβε τὴν εὐθύνην, ἵνα θεραπεύσῃ τὰς ἀνάγκας τῆς πολιτείας μας· ὅλαι δὲ προσθέτουν φόρους καὶ ἐξογκώνουσι τὸ δασμολόγιον εἰς τρόπον ἀνυπόφορον. Ἀφοῦ ἡ ἐνεστῶσα Βουλὴ κατήργησε τὴν ἔγγειον φορολογίαν καὶ ἀπήλλαξε τοὺς κατοίκους τοῦ πρώην Βασιλείου ἀπὸ τὴν ἔγγειον φορολογίαν καὶ τοὺς εἰσπράκτορας, δὲν εἶναι δίκαιον νὰ ἐλαττωθῇ κατ’ ὀλίγον καὶ εἰς τὴν Ἑπτάνησον ἡ φορολογία; Ἐπέπρωτο νὰ ἔλθω ἐδῶ ἐγώ, νὰ πληρώνω τὸ ¼ τοῦ εἰσοδήματός μου, καὶ ἡ Βουλὴ νὰ μὴ θέλῃ νὰ ἐνδώσῃ ποτὲ εἰς κἀμμίαν ἐλάττωσιν διὰ τοὺς φόρους τῆς Ἑπτανήσου. Ἀφοῦ ἀπηλλάχθησαν ἀπὸ τὴν ἔγγειον φορολογίαν οἱ κάτοικοι τῶν παλαιῶν ἐπαρχιῶν, διατί νὰ μὴ ἀπαλλαχθῶμεν καὶ ἡμεῖς ἀπὸ τὰ προτεινόμενα διὰ τοῦ δασμολογίου; διὰ τοῦτο λοιπὸν εἶναι ἀνάγκη τὸ δασμολόγιον τὸ προτεινόμενον νὰ μὴ ἐφαρμοσθῇ ἐν Ἑπτανήσῳ. Πρὸς ἀποφυγὴν περαιτέρω διενέξεων καὶ ἵνα φέρωμεν ἓν ἰσοζύγιον εἰς τὸν προϋπολογισμόν, διατί δὲν θέλετε νὰ καταργήσωμεν τὰς περιττὰς θέσεις...

§23ΤΙΝΕΣ. Κύριε πρόεδρε, αὐτὰ εἶναι ἐκτὸς τοῦ προκειμένου· ὁμιλεῖ ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§24ΖΕΡΒΟΣ. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου. Θέλομεν ν’ ἀναπληρώσωμεν ὅ,τι ἐστερήθημεν ἀπὸ τὴν ἔγγειον φορολογίαν, νὰ ἐξισώσωμεν τὸν προϋπολογισμόν, καὶ πρέπει νὰ προστρέξωμεν εἰς κατάργησιν περιττῶν θέσεων καὶ ἐξόδων. Ὅλοι εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ πληρώνωμεν φόρους ἀναλόγως τῆς περιουσίας μας καὶ ἀναλόγως τῶν εἰσπράξεών μας· ἐν τίνι δικαιώματι οἱ συνταξιοῦχοι νὰ μὴ ὑπόκηνται εἰς φόρον; ἐν τίνι δικαιώματι οἱ ἀνώτεροι ὑπάλληλοι, ὅπου ἔχουν μισθοὺς μεγάλους, νὰ μὴ ὑπόκηνται εἰς φόρον ἐπὶ τῆς μισθοδοσίας των; Εἶναι ὑπάλληλοι, οἵτινες δὲν ἔχουν οὔτε ἀμπέλι, οὔτε χωράφι, οὔτε ἐληὰ, οὔτε τίποτε, καὶ μ’ ὅλον τοῦτο ἀπολαμβάνουν 90 καὶ 100 τάλληρα τὸν μῆνα, καὶ αὐτὴ ἡ πρόσοδος εἶναι ἀφορολόγητος. Δὲν εἶναι δίκαιον νὰ φορολογηθοῦν καὶ οὗτοι 10%, ἵνα ἐξισώσωμεν τὰ ἔξοδά μας πρὸς τὰ ἔσοδά μας; Ἐν τίνι δικαιώματι ἐρχόμεθα κατ’ ἔτος ἐδῶ καὶ αὐξάνομεν τὰ ἔξοδά μας καὶ βαρύνομεν τοὺς κατοίκους τῶν ἐπαρχιῶν μας μὲ ἐπιπροσθέτους φόρους, μὲ ἐπιπροσθέτους δασμοὺς, τοὺς ὁποίους ἐπιβάλλομεν εἰς τὸ ἐμπόριον, εἰς τὴν γεωργίαν, εἰς τὴν βιομηχανίαν, εἰς ὅλας τὰς τάξεις τῆς κοινωνίας; Ἐν τίνι δικαιώματι διατηροῦνται οἱ ἑπτὰ καθηγηταὶ τῆς παθολογίας ἐν Ἀθήναις, οἵτινες παραδίδουν τρία μαθήματα τὸν χρόνον; Ὑπάρχουν καθηγηταὶ παραδίδοντες τὴν θεολογίαν· αὐτοὶ ἀναγινώσκουν ἓν γράμμα, ὅπερ φέρουν ἀπὸ τὴν Εὐρώπην, καὶ ὅπερ παρουσιάζουν εἰς τοὺς μαθητάς, καὶ διαβάζουν μὲ ἓν βιβλίον ὅσα ἔφεραν ἀπὸ τὴν Εὐρώπην, χωρὶς νὰ κάμουν καμμίαν ἀνάλυσιν, παρὰ εὑρίσκουν τὰς λέξεις καὶ τὰ ζητήματα ἀπ’ ἐκεῖ. Διατί νὰ ἔχωμεν ἑπτὰ ἐπιθεωρητάς, οἱ ὁποῖοι νὰ μὴ κάμουν καμμίαν ἐργασίαν, οἱ ὁποῖοι νὰ ἦναι ὅλως διόλου ἄσκοποι εἰς τὴν ἐργασίαν των καὶ νὰ πληρώνονται 400 δραχμὰς τὸν μῆνα, καὶ νὰ περιτριγυρίζουν τὸ Κράτος τὸ Ἑλληνικὸν ὅλον μὲ τὰ χειρόκτιά τους, μὲ τὴς βελάδες τους, μὲ τὰ καπέλα τους, χωρὶς νὰ προσφέρουν οὔτε ἕνα ὀβολὸν εἰς τὸ ἔθνος; Ἐν τίνι δικαιώματι νὰ ἔχωμεν 15 ἀντεισαγγελεῖς; τί χρεία εἶναι διὰ τοὺς ἀντεισαγγελεῖς εἰς τὸ Κράτος; Διὰ τοῦτο λοιπὸν νὰ τοὺς καταργήσητε, καθὼς καὶ τοὺς ἐπιθεωρητὰς ὡς καὶ τοὺς πλεονάζοντας καθηγητάς. Δὲν ἠμποροῦμεν νὰ φέρωμεν ἓν ἰσοζύγιον εἰς τὸν προϋπολογισμὸν, παρὰ νὰ τρέχωμεν εἰς τὸ δασμολόγιον, ὅπου τὸ ἐκάμαμεν τόσον τὸ δασμολόγιον; (διὰ τῆς χειρὸς παριστᾷ τὴν ἐξόγκωσιν.) Διατί ἐπεβαρύνθησαν ὅλα τὰ εἴδη τῆς ἀπολύτου ἀνάγκης; αὐτὴ ἡ κατάστασις τῆς Βουλῆς καὶ τῶν Κυβερνήσεων μοῦ κεντᾷ αὐτὸ τὸ αἴσθημα νὰ μὴ δώσωμεν ποτὲ προϋπολογισμὸν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, νὰ συντάξωμεν ἡμεῖς τὰ ἔξοδα καὶ τὰ ἔσοδα τοῦ Κράτους, ὅπου γνωρίζομεν τὰς ἀνάγκας τῶν ἐπαρχιῶν μας. Τί δικαίωμα ἔχουν αἱ Κυβερνήσεις νὰ ἔρχωνται ἐδῶ, καὶ νὰ ἐπιβάλλουν ὅρους καὶ δεσμοὺς κάθε χρόνον; ἐγὼ δὲν καταλαμβάνω τίποτε ἀπ’ αὐτά.

§25ΤΙΝΕΣ. Ἀρκετά, πολὺ καλά.

§26ΖΕΡΒΟΣ. Τὸ δασμολόγιον εἶναι πολὺ ἐξογκωμένον· τὰς δραχμὰς τὰς καθιστοῦν φράγκα· ἡμεῖς δὲν ἔχομεν ἐν ἰσχύϊ φράγκα, ἀλλὰ δραχμάς. Μὰ δὲν εἶναι ἐντροπὴ εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ψηφίσῃ αὔξησιν φόρου ἐπὶ τοῦ σίτου, τῆς κριθῆς, ἐπὶ τῆς τροφῆς τοῦ λαοῦ; Μὰ δὲν εἶναι ἐντροπή μας, ἀδελφοὶ, νὰ αὐξάνωμεν κατ’ ἔτος τοὺς φόρους; Διὰ τοῦτο τὸ προτεινόμενον δασμολόγιον δὲν δύναμαι νὰ τὸ παραδεχθῶ. Διαμαρτύρομαι ἐναντίον αὐτοῦ, καθὼς καὶ διὰ τὰ βάσανα, τὰς τυραννίας, ὅπου αἱ Κυβερνήσεις κάμνουν εἰς τὴν μικρὰν ἀτμοπλοΐαν τῶν νήσων, ἰδίως τῆς Κερκύρας. Μᾶς ἐσταύρωσαν καὶ λιμενάρχαι, καὶ γραμματεῖς, καὶ τελῶναι, καὶ τελωνοσταθμάρχαι. Μὲ τὸν νόμον, τὸν ὁποῖον ἐψηφίσατε χθὲς, ὅπου ἔλεγα τοῦ κ. Πολυλᾶ νὰ κάμῃ παρατήρησιν, θὰ μᾶς σταυρώσουν. Τρεῖς ὥρας θὰ στέκῃ ὁ πλοίαρχος, διὰ νὰ πάρῃ τὰ χαρτιά του.

§27ΠΟΛΥΛΑΣ. Μόνον εἰς τὴν Κέρκυραν συμβαίνει αὐτό;

§28ΖΕΡΒΟΣ. Παντοῦ, ἀλλ’ ἐγὼ γνωρίζω τὴν ἐπαρχίαν μου καὶ ὁμιλῶ διὰ τὰ σταυρώματα, τὰ ὁποῖα ἔχομεν ἡμεῖς. Ὡς ἐκ τούτου βλέπω μίαν ἀδυναμίαν εἰς τὸ δασμολόγιον μεγάλην. Εἰς τὴν ἀτμοπλοΐαν εἶναι καταστροφή· θὰ μᾶς πάρουν μὲ τὰ νεραντσοκόμματα. (Ἱλαρότης.)

§29ΠΟΛΥΛΑΣ. Τὰ λέγεις, ἵν’ ἀκουσθοῦν εἰς τὴν ἐπαρχίαν, ἵνα δημοκοπήσῃς, καὶ ἂν διατηρήσουν τὴν θέσιν τοῦ υἱοῦ σου, τότε θὰ σιωπήσῃς. (Θόρυβος.)

§30ΖΕΡΒΟΣ. Αὐτὸ εἶναι ἓν ψεῦμα ἡγουμενικόν· δὲν παρεκάλεσα κανένα. Εἶσθε κακεντρεχεῖς, λέγοντες αὐτὰ τὰ πράγματα.

§31ΠΟΛΥΛΑΣ. Νὰ μὴ ἀποτείνεσαι πλέον πρὸς ἐμέ.

§32ΖΕΡΒΟΣ. Καλά· ἂν σὲ ἐρωτήσω, μή μου ἀπαντήσῃς.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὰ, κύριοι, παύσατε πλέον αὐτοὺς τοὺς διαλόγους.

§34ΖΕΡΒΟΣ. Λοιπὸν εὔχομαι τὸ προτεινόμενον δασμολόγιον νὰ μὴ ἐφαρμοσθῇ εἰς τὴν Ἑπτάνησον, νὰ ἀφαιρεθῇ δὲ ἰδίως ἀπὸ τὸ στάρι, ἀπὸ τὸ...... καὶ τὰ ἄλλα.

§35ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅσον μελετῶ ὃ συζητοῦμεν ἀντικείμενον, τοσοῦτον πείθομαι, ὅτι τὸ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ὑποβληθὲν μέτρον, πρὸς αὔξησιν τῶν τελωνιακῶν τελῶν ἐν συνόλῳ, εἶναι ἄδικον, καὶ διὰ τοῦτο καὶ διότι διὰ τῶν διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου προσβάλλονται οὐσιωδῶς καὶ τὰ συμφέροντα τοῦ ταμείου τῆς ὁδοποιΐας, τοῦ ὁποίου αἱ εἰσπράξεις ἐλαττοῦνται κατὰ πολλὰς χιλιάδας δραχμῶν, εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ προσθέσω ὀλίγα τινὰ εἰς ὅσα χθὲς εἶπον ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου, καὶ νὰ ἐκφράσω καὶ πάλιν τὴν ἀπορίαν μου διατί ὁ κ. πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν ὑπουργὸς νὰ μὴ θελήσῃ νὰ συζητήσῃ τὸ ὑπὸ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως ὑποβληθὲν δασμολόγιον, εἰς τὴν σύνταξιν τοῦ ὁποίου συνέπραξαν καὶ εἰργάσθησαν πρόσωπα, ὡς εἶπον καὶ χθὲς, εἰδικώτατα. Ἡ ἐπιτροπή, τὴν ὁποίαν εἶχε σχηματίσει ὁ τότε προκάτοχός μου ὑπουργὸς τῶν οἰκονομικῶν κ. Δηλιγιάννης, συνέκειτο ἀπὸ πρόσωπα δεδοκιμασμένης εἰδικότητος καὶ λίαν κατάλληλα διὰ τὸ ἔργον τοῦτο, δηλαδὴ ἀπὸ τὸν κ. Ἰωάννην Σοῦτσον, καθηγητὴν τῆς πολιτικῆς οἰκονομίας, τὸν κ. Τρύφωνα Μητσόπουλον, δήμαρχον καὶ μεγαλέμπορον Πειραιῶς, τοὺς κυρίους Ι. Κ. Τσάτσον καὶ Δ. Ζαχαρίαν, ἐπίσης μεγαλεμπόρους, ἀπὸ τὸν κ. Ζωγράφον, ὑφηγητὴν τῆς πολιτικῆς οἰκονομίας καὶ ἀπὸ διακεκριμένους ἀνωτέρους τελωνιακοὺς ὑπαλλήλους, οἷος εἶναι ὁ τμηματάρχης τοῦ τελωνιακοῦ ἐν τῷ ὑπουργείῳ τῶν οἰκονομικῶν τμήματος κ. Κάββας, ὁ τελώνης Πειραιῶς, διακρινόμενος ἐν τῇ τελωνιακῇ ὑπηρεσίᾳ διὰ τὰς γιώσεις του, τὴν πεῖράν του, τὴν εἰδικότητά του καὶ τὴν τιμιότητά του, ὁ κ. Δαμιανὸς καὶ ὁ τελώνης Κεφαλληνίας, ἐπίσης διακεκριμένος εἰς τὴν τελωνιακὴν ὑπηρεσίαν, κ. Διαμαντόπουλος. Ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη, ὑπὸ τὴν προεδρείαν τοῦ τότε ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν ὑπουργοῦ κ. Δηλιγιάννη, κατήρτισε τὸ νέον δασμολόγιον, τὸ ὁποῖον ὑπεβλήθη εἰς τὴν Βουλὴν ἐπεξεργασθὲν καὶ παρ’ ἐμοῦ μετὰ ταῦτα, ἐπενεγκόντος εἰς αὐτὸ τροποποιήσεις τινὰς, τὰς ὁποίας ἔκρινα ἀναγκαίας καὶ συμφερούσας διά τε τὸ δημόσιον καὶ τὸ ἐμπόριον. Ἔργον λοιπὸν, τοιουτοτρόπως καταρτισθὲν μετὰ πολύμηνον, ὡς εἶπον καὶ χθὲς, ἐργασίαν, ἠδύνατο εὐλόγως νὰ θεωρηθῇ ὡς ἔργον τέλειον ἢ τοὐλάχιστον ὡς ἔργον, τὸ ὁποῖον δὲν ἀπεμακρύνετο τῆς ἰσότητος, τῆς δικαιοσύνης καὶ τῆς ἀληθείας. Ἀλλ’ ἀντὶ τοῦ ἔργου τούτου ὁ νῦν ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν ὑπουργὸς ἐνόμισε πρέπον ν’ αὐξήσῃ ὅλα ἐν γένει τὰ τελωνιακὰ τέλη, καὶ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα δὲν ἔπρεπε ν’ αὐξηθῶσι, καὶ ἐκεῖνα ἀκόμη, τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ ἐλαττωθῶσι, καὶ τοιουτοτρόπως νὰ ἀδικήσῃ προφανῶς τὸ ἐμπόριον καὶ τὴν κοινωνίαν, νὰ ζημιώσῃ δὲ καὶ τὸ δημόσιον ταμεῖον. Τοῦ νέου δασμολογίου ἡ ἐργασία ἦτο ὅσον τὸ δυνατὸν ἀκριβὴς καὶ δικαία, καὶ ἐὰν ἐσυζητεῖτο, ἠθέλετε παρατηρήσει, ὅτι ὄχι μόνον δὲν ἐπροτάθη ἡ αὔξησις τῶν τελωνιακῶν δασμῶν ἐπὶ ὅλων ἐν γένει τῶν εἰδῶν τοῦ ἐμπορίου, ἀλλ’ ἐξ ἐναντίας μάλιστα ἐπὶ 25 εἰδῶν ἐπροτάθη ἐλάττωσις σπουδαία, ἐν οἷς συγκατελέγετο καὶ ἡ ναυπηγήσιμος ξυλεία, ὡς τῆς πρώτης ἀνάγκης ἀντικείμενον, χάριν τῆς ναυτιλίας. Θὰ παρετηρεῖτε προσέτι, ὅτι 250 εἰδῶν ὁ τελωνιακὸς δασμὸς δὲν ηὐξάνετο, ἀλλ’ ἔμενεν ὁ αὐτὸς, οἷος καὶ μέχρι τοῦδε ὑπῆρχε, διότι δὲν ἐθεωρήθη δίκαιον νὰ γείνῃ αὔξησίς τις τοῦ τελωνιακοῦ τέλους ἐπὶ τῶν εἰδῶν τούτων, καθόσον τὰ νῦν εἰσπραττόμενα τέλη ἐθεωρήθησαν ἐπαρκῆ καὶ μὴ δεκτικὰ ἑπομένως αὐξήσεως. Θὰ παρετηρεῖτε πρὸς τούτοις, ὅτι ἐπεβλήθη εἰσαγωγικὸν τέλος ἐπὶ 45 εἰδῶν, τὰ ὁποῖα μέχρι τοῦδε δὲν περιελαμβάνοντο ἐν τῷ ἰσχύοντι δασμολογίῳ. Τοιαύτη ἦτον ἡ ἐργασία, τὴν ὁποίαν ἡμεῖς μετὰ παρατεταμένην ἐργασίαν, μετὰ ὥριμον σκέψιν καὶ μελέτην ὑπεβάλομεν εἰς τὴν ἐξέτασιν καὶ συζήτησιν τῆς Βουλῆς, καὶ τὴν ἐργασίαν αὐτὴν ὁ κ. πρόεδρος τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου ἐθεώρησεν ὡς ἀναξίαν λόγου, ὡς μὴ δυναμένην οὔτε κἂν νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, καὶ δι’ ἑνὸς μοναδικοῦ ἄρθρου αὐξάνει τὰ τελωνιακὰ τέλη ἐπὶ ὅλων ἐν γένει τῶν εἰδῶν.

§36ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ποίαν αὔξησιν ὑπελογίζετε εἰς τὰ ἔξοδα τοῦ Κράτους;

§37ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὴν μεταβολὴν, τὴν παρ’ ἡμῶν γενομένην εἰς τὸ δασμολόγιον, ἐπρόκειτο νὰ αὐξήσωσι τὰ εἰσαγωγικὰ τέλη κατὰ δραχμὰς 1,791,090. Κατὰ δὲ τὴν ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ γενομένην, ἡ προσθήκη αὕτη συνίσταται ἐξ 1,610,300, τουτέστι κατὰ 180 χιλ. δραχμῶν ὀλιγώτερον τῆς προσθήκης τῆς παρ’ ἡμῶν διὰ τοῦ νέου δασμολογίου προταθείσης· τὸ μέγα δὲ τοῦτο ποσὸν τοῦ 1,610,000 δραχ. πρόκειται νὰ εἰσπραχθῇ ἀνεξετάστως ἀπὸ ὅλα τὰ εἴδη τῶν ἐμπορευμάτων. Ὁ κ. πρωθυπουργὸς εἶχε καιρὸν νὰ μελετήσῃ τὸ παρ’ ἡμῶν ὑποβληθὲν σχέδιον τοῦ δασμολογίου, καὶ νὰ ἐπενέγκῃ εἰς αὐτὸ οἱασδήποτε ἤθελε νομίσει ἀναγκαίας μεταβολάς, ἀλλὰ δὲν ἔπρεπε νὰ παρίδῃ ἐντελῶς τὴν βάσιν καὶ τὴν συζήτησιν αὐτοῦ, καὶ νὰ περιορισθῇ εἰς τὴν αὔξησιν τῶν τελωνιακῶν τελῶν διὰ μέτρου ὅλως αὐθαιρέτου καὶ σπανίως λαμβανομένου, καὶ λέγων σπανίως, προσθέτω, ὅτι τοιοῦτον μέτρον λαμβάνεται οὕτω πως, ὅταν δὲν ὑπάρχῃ καιρὸς διὰ νὰ σκεφθῇ ἡ Κυβέρνησις ὡριμώτερον ἐπὶ τοιούτου ἀντικειμένου. Ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἡ ἐργασία ὑπῆρχεν ἑτοίμη, καὶ ἦτον εὔκολον εἰς τὸν κ. πρωθυπουργὸν ἐντὸς ὀλίγου καιροῦ νὰ ἐπιφέρῃ μεταβολάς τινας, συμφώνως μὲ τὰς πεποιθήσεις του καὶ τὰς ἰδέας του. Ἰδοὺ, κύριοι, διατί καὶ χθὲς καὶ σήμερον παραπονοῦμαι καὶ ἐνίσταμαι κατὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν μέτρου, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν Βουλὴν ἀπέναντι μέτρου ὅσον τὸ δυνατὸν τελειοτέρου, δικαιοτέρου καὶ ὀρθοτέρου, τὸ ὁποῖον ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις εἶχεν ὑποβάλει. Βεβαίως δὲν εἶναι εὐχερές, οὔτε ὁ προσήκων χρόνος ὑπάρχει διὰ ν’ ἀναφέρω ἓν πρὸς ἓν τὰ ἐμπορεύματα ἐκεῖνα, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐκρίθη ἀναγκαία ἡ αὔξησις τοῦ εἰσαγωγικοῦ τέλους, τὰ ἐμπορεύματα, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐκρίθη ἀναγκαία ἡ ἐλάττωσις τοῦ τοιούτου τέλους, καὶ τὰ 250 εἴδη ἐμπορευμάτων, ἐφ’ ὧν οὐδεμία μεταβολὴ ἐκρίθη ἀναγκαία, ὡς καὶ τὰ 45 εἴδη ἐμπορευμάτων, ἐφ’ ὧν πρώτην ἤδη φορὰν διὰ τοῦ παρ’ ἡμῶν ὑποβληθέντος δασμολογίου ἐπιβάλλεται εἰσαγωγικὸν τέλος. Ἐὰν οἱ κύριοι βουλευταὶ εἶχον τὴν ὑπομονὴν νὰ λάβωσιν ὑπ’ ὄψιν τὸ δασμολόγιον τοῦτο μετὰ τοῦ πίνακος, ὁ ὁποῖος συνοδεύει αὐτὸ, καὶ ἐν τῷ ὁποίῳ ἐκτίθεται ἀκριβῶς καὶ λεπτομερῶς ἡ ἐργασία, καὶ ν’ ἀντιπαραβάλωσι τοῦτο μὲ τὸ ἐν ἰσχύϊ δασμολόγιον, ἤθελον πεισθῆ, εἶμαι βέβαιος, ὅτι πᾶν ὅ,τι λέγω στηρίζεται εἰς τὴν ἀλήθειαν καὶ εἰς τὴν ὀρθότητα. Διὰ τοῦτο καὶ χθὲς εἶπον καὶ σήμερον ἐπαναλαμβάνω νὰ παρακαλέσω καὶ τὸν κ. πρωθυπουργὸν καὶ τὴν Βουλὴν νὰ μὴ ἐπιψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν, ὡς ἄδικον καὶ ἄνισον, καὶ ὡς παραβλάπτον τὰ συμφέροντα τῆς ἐμπορίας καὶ τῆς κοινωνίας, καὶ ν’ ἀφήσωμεν τὰ πράγματα ὡς ἔχουσι μέχρι τῆς νέας συνόδου τῆς Βουλῆς, ὅτε ἡ Κυβέρνησις θὰ ἔχῃ τὸν καιρὸν νὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον πλῆρες καὶ τέλειον, κανονίζον δικαιότερον τὰ τοῦ δασμολογίου· εἶμαι δὲ βέβαιος, ὅτι ὡς τοιοῦτον ὁ κ. πρωθυπουργὸς θὰ ὑποβάλῃ τὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον ἡμεῖς ὑπεβάλομεν, μὲ μικράς τινας μεταβολὰς ἴσως. Κατὰ τὸν ὑπολογισμὸν τοῦ κ. πρωθυπουργοῦ, πρόκειται, ὡς σᾶς εἶπον, νὰ εἰσπράξωμεν ἐτησίως ὡς ἐκ τῆς διὰ τοῦ νομοσχεδίου προτεινομένης αὐξήσεως δραχ. 1,610,000· ἀλλ’ ἐπειδὴ παρῆλθεν ἤδη ἡ πρώτη τετραμηνία, τὸ ποσὸν τοῦτο θὰ ἐλαττωθῇ εἰς 1,100,000 περίπου, δηλαδὴ εἰς τὰ δύο τρίτα· ἐπειδὴ δὲ, ὡς ἐλπίζω, ἡ Βουλὴ θὰ ἦναι παροῦσα τὸν Ὀκτώβριον καὶ ἑπομένως θὰ ἐπιληφθῇ τῆς συζητήσεως τοῦ ἀντικειμένου τούτου, καὶ τὸ δημόσιον θὰ εἰσπράξῃ τὰ ἐπιβληθησόμενα τότε νέα εἰσαγωγικὰ τέλη τῆς τελευταίας τριμηνίας, ἡ ζημία, τὴν ὁποίαν θὰ ὑποστῇ τὸ δημόσιον, ἐὰν δὲν ἐπιψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, δὲν θέλει εἶσθαι ἀνωτέρα τῶν 800 χιλ. δραχμῶν. Ἀλλὰ μετὰ τὰς παρατηρήσεις ταύτας ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, τοῦ τροποποιοῦντος τὸ δασμολόγιον, καὶ μετὰ τὴν ἐπανάληψιν τῆς χθεσινῆς προτάσεώς μου τοῦ νὰ ἐξαιρεθῶσι τοὐλάχιστον τῆς διατάξεως ταύτης τὸ πετρέλαιον, ἡ ζάκχαρις, ὁ καφὲς, τὰ σιτηρὰ καὶ ἄλευρα ἐν γένει κατὰ τὴν ὑποβληθεῖσαν χθὲς τροπολογίαν μου, ὡς καὶ ἡ ναυπηγήσιμος ξυλεία, νομίζω ἀναγκαῖον νὰ πληροφορήσω τὴν Βουλὴν, ὅτι διὰ τοῦ νέου αὐτοῦ μέτρου ζημιοῦται σημαντικῶς καὶ τὸ ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας, ἐνῷ ὑπὲρ αὐτοῦ πρὸ 15 σχεδὸν ἐτῶν ἀγωνίζεται καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλὴ, ὅπως αὐξηθῶσιν οἱ πόροι αὐτοῦ, διὰ νὰ ἐπαρκέσῃ εἰς τὰς μᾶλλον κατεπειγούσας ἀνάγκας τῆς συγκοινωνίας, ἥτις εἶναι γνωστὸν πρὸς πάντας ἡμᾶς εἰς ποίαν ἀθλίαν καὶ ἐλεεινὴν κατάστασιν διατελεῖ. Διὰ τοῦ νόμου τῆς 20 Ἀπριλίου τοῦ 1867, διὰ τοῦ ὁποίου πρώτην φορὰν συνεστήθη τὸ ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας ἐπὶ τοῦ ὑπουργείου τοῦ ἀξιοτίμου κ. Κουμουνδούρου, μέλη τοῦ ὁποίου ἦσαν καὶ οἱ ἀξιότιμοι κύριοι Τρικούπης καὶ Κεχαγιᾶς, ἐκανονίσθησαν μεταξὺ τῶν ἄλλων πόρων τοῦ ταμείου τούτου καὶ 5% ἐκ τῶν τελωνιακῶν δασμῶν, ἐξαιρέσει τῶν ἐτησίως διατιθεμένων εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δανείου τῶν 25,000,000 φρ. Περὶ τῶν ἄλλων πόρων εἶναι περιττὸν νὰ ὁμιλήσω, διότι δὲν πρόκειται περὶ αὐτῶν. Δι’ ἑτέρου νόμου τῆς 23 Νοεμβρίου 1878, καὶ τούτου ψηφισθέντος ἐπὶ τῆς πρωθυπουργίας τοῦ ἀξιοτίμου κ. Κουμουνδούρου, διατελοῦντος ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν τοῦ κ. Δηλιγιάννη, εἰς τοὺς πόρους τούτους προσετέθησαν πρὸς τοῖς ἄλλοις καὶ ⅒ ἐπὶ τῶν εἰσαγωγικῶν τελῶν. Αὐτοὶ ἦσαν οἱ πόροι, οἱ ἐκ τῶν τελωνιακῶν εἰσπράξεων τελούμενοι πρὸς τὸ ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας. Εἶναι ἀνάγκη νὰ μάθῃ ἡ Βουλὴ τί ἀπελάμβανε τὸ ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας μέχρι τοῦδε ἐκ τῶν πόρων τούτων, καὶ τί μέλλει νὰ λαμβάνῃ ἐφεξῆς, ἐὰν τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ἐπιψηφισθῇ, ὅπως κατ’ ἀτυχίαν φαίνεται, ὅτι θὰ ἐπιψηφισθῇ. Τὸ ἐδάφιον ἀ. τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ νόμου τοῦ 1867, διὰ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν, ἀκυροῦται· ἑπομένως αὐτὸ τὸ ποσοστὸν, τὸ ὁποῖον ἀπεδίδετο εἰς τὸ ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας ἐκ 5% ἐπὶ τῶν τελωνιακῶν δασμῶν, καταργεῖται. Τὸ ἐδάφιον 4 τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ ἀπὸ 23 Νοεμβρίου 1878 νόμου, διὰ τοῦ ὁποίου ἀπεδίδετο εἰς τὸ ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας ⅒ ἐπὶ τῶν εἰσαγωγικῶν τελῶν, ἐπίσης καταργεῖται· ἀντὶ δὲ τῶν δύω τούτων πόρων, τὸ νομοσχέδιον κανονίζει ὡς ποσοστὸν, ἀποδοτέον εἰς τὸ ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας, 11% ἐκ τῶν εἰσαγωγικῶν τελῶν, περιπλέον δὲ, καὶ δὲν ἐννοῶ διατί ἐγένετο αὐτὴ ἡ διάκρισις, εἰς τὸ τέλος τοῦ ἔτους πρέπει νὰ ἀποδίδωνται εἰς τὸ ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας καὶ 45,000 δραχ. ἐκ τῶν τελωνιακῶν εἰσπράξεων. Μέχρι τοῦδε λοιπὸν τὸ ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας ἀπελάμβανε 5% κατὰ τὸν παλαιὸν νόμον (τοῦ 1867), 10% κατὰ τὸν νέον νόμον (τοῦ 1878), ἑπομένως 15%.

§38ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Οὕτω τὸ λογαριάζετε;

§39ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ παρατήρησις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ μὲ ἀναγκάζει νὰ ἐξηγηθῶ καλλίτερον, διότι δὲν πιστεύω νὰ εὑρίσκωμαι εἰς τοιαύτην πλάνην, ὁποίαν ἐννοεῖ ὁ κ. Πρωθυπουργός. 10% λαμβάνοντες ἐπὶ τῶν τελωνιακῶν τελῶν κατὰ τὸν νόμον τοῦ 1878, εἰσπράττομεν ὑπὲρ τοῦ ταμείου τῆς ὁδοποιΐας 1,220,000 δραχ., προσθέτοντες δὲ εἰς τὸ ποσὸν τοῦτο καὶ 1%, διότι, κατὰ τὸ νομοσχέδιον, ἀντὶ 10% θὰ λαμβάνῃ τὸ ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας 11%, θὰ ἔχωμεν ἐν ὅλῳ 1,340,000 ὑπὲρ τοῦ ταμείου τῆς ὁδοποιΐας.

§40ΔΟΥΜΑΣ. Εἶναι 1,420,000 περίπου, διότι εἶναι εἰς φράγκα.

§41ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. 12,200,000 ὑπολογίζομεν τὰ εἰσαγωγικὰ τέλη, καὶ μὲ τὴν αὔξησιν τοῦ 1,600,000, κατὰ τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, γίνονται 13,800,000· πρὸς 11% ἔχομεν 1½ ἑκατομμύριον περίπου δραχμῶν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νομοσχεδίου τῆς Κυβερνήσεως. Τί ἐλάμβανε τὸ ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας ἕως τώρα; Ἐλάμβανεν 1,220,000 δυνάμει τοῦ τελευταίου νόμου τοῦ 1878· ἐλάμβανε καὶ δραχ. 695,000 δυνάμει τοῦ νόμου τοῦ 1867· ἐν συνόλῳ λοιπὸν ἐλάμβανεν 1,915,000 δραχ. Οἱ ἀριθμοὶ δὲν μεταβάλλονται, ἀφ’ οὗ δὲ θὰ λαμβάνῃ ἤδη, κατὰ τὸ νομοσχέδιον τῆς Κυβερνήσεως, 1,500,000, δὲν ὑπάρχει ἐπὶ ἔλαττον διαφορὰ 400 χιλ. δραχμῶν; Ἰδοὺ ὁ πίναξ τῶν ἐσόδων τῆς ὁδοποιΐας· μὲ τὸ 5% λαμβάνει τὸ ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας 695.000 δραχμῶν, μὲ τὸ 10% 1,220,000, τὸ ὅλον 1,915,000. Αὐτοὶ εἶναι οἱ πόροι οἱ ἐκ τῶν τελωνιακῶν εἰσπράξεων εἰσερχόμενοι εἰς τὸ ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας, ἀλλά, διὰ νὰ ἦμαι ἀκριβής, ὀφείλω νὰ κάμω τὴν παρατήρησιν, ὅτι ἐκ τοῦ ποσοῦ τούτου πρέπει νὰ ἀφαιρεθῇ τὸ ποσὸν δραχ. 2,632,566, τὸ ὁποῖον διατίθεται εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δανείου τῶν 28,000,000 τοῦ 1867, καὶ τὸ ὁποῖον ἀπαλλάσσεται τῆς φορολογίας τῶν 5%· τὸ ποσὸν δὲ τοῦτο φέρει δραχ. 130,000 περίπου. Ὅταν λοιπὸν ἐκ τοῦ 1,915,000 ἀφαιρέσητε δραχ. 130,000, μένει ὑπὲρ τοῦ ταμείου τῆς ὁδοποιΐας 1,785,000 ἄνευ τῶν διὰ τοῦ νομοσχεδίου προτεινομένων αὐξήσεων, ἀλλ’ ἀντὶ τοῦ ποσοῦ τούτου, θὰ λάβῃ 1.500,000, ἑπομένως προκύπτει ζημία ἐκ δραχμῶν 285,000. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον αὕτη. Τὸ ἐδάφιον α. τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ ἔτους 1867 ὑποβάλλει εἰς αὐτὴν τὴν φορολογίαν ὑπὲρ τοῦ ταμείου τῆς ὁδοποιΐας ὅλους ἐν γένει τοὺς τελωνιακοὺς δασμούς· ἑπομένως δυνάμει τῆς διατάξεως ταύτης τὸ ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας λαμβάνει ποσοστὸν 5% καὶ ἐπὶ τῶν ἐξαγωγικῶν τελῶν· ταῦτα δὲ συνίστανται κατὰ μὲν τὸ ἓν ἔτος, ὡς ἔτος ἀφορίας τῆς ἐν Ἑπτανήσῳ ἐλαιοπροσόδου, εἰς 1,700,000, τὸ ἕτερον δὲ ἔτος, ὡς ἔτος εὐφορίας, εἰς 3,500,000, μέσος ὅρος 2,600,000· ἐξ αὐτοῦ τοῦ ποσοῦ λαμβάνει τὸ ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας τὸ 5% κατὰ τὸν νόμον τοῦ 1867· ἑπομένως λαμβάνει καὶ ἐντεῦθεν δραχ. 130,000, τὰς ὁποίας ὅταν προσθέσητε εἰς τὸ ποσὸν τῶν 285,000, ἔχομεν ζημίαν τοῦ ταμείου τῆς ὁδοποιΐας δραχ. 415,000 καὶ ἄνευ τῆς αὐξήσεως. Εἰς αὐτοὺς τοὺς ἀριθμοὺς μᾶς ἄγει τὸ νομοθέτημα τοῦ κ. πρωθυπουργοῦ, καὶ αὐτὰς τὰς ζημίας θὰ ὑποστῇ ἡ ὁδοποιΐα, πλὴν τῶν ζημιῶν τοῦ ἐμπορίου καὶ τῆς κοινωνίας. Ἰδοὺ καὶ ἕτερος λόγος ἐπίσης ἰσχυρός, διὰ τὸν ὁποῖον τὸ νομοσχέδιον δὲν πρέπει νὰ ἐπιψηφισθῇ· ἀλλ’ ἐὰν γείνῃ ἡ ἀντίῤῥησις ἐκ μέρους τοῦ κ. πρωθυπουργοῦ, ὅτι τὸ ἐδάφιον α. τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ νόμου τοῦ 1867 δὲν ἀκυροῦται καὶ ὡς πρὸς τὸ ποσοστὸν τῶν ἐξαγωγικῶν τελῶν, τὸ ἀποδιδόμενον εἰς τὸ ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας, διότι ἐκ τοῦ νομοσχεδίου δὲν ἐξάγεται, ὅτι δὲν ἀκυροῦται, πάλιν ἡ ζημία τοῦ ταμείου τῆς ὁδοποιΐας θέλει εἶσθαι 285,000.

§42ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡ ζημία τοῦ ταμείου τῆς ὁδοποιΐας εἶναι μόνον 27 δραχμαί.

§43ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλ’ ἐκ τῶν 285,000 πρέπει ν’ ἀφαιρέσωμεν τὰς 45,000 δραχμάς, τὰς ὁποίας θὰ πληρώσῃ εἰς τὸ τέλος τοῦ ἔτους τὸ δημόσιον πρὸς τὸ ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας, ἐκτὸς τῶν 11%, καὶ ἑπομένως ἡ πραγματικὴ ζημία τοῦ ταμείου τῆς ὁδοποιΐας εἶναι δραχ. 245,000 ἀναντιῤῥήτως (θόρυβος). Δὲν πιστεύω δέ, ὅτι ὁ κ. πρωθυπουργὸς θὰ δυνηθῇ νὰ μεταβάλῃ καὶ τοὺς ἀριθμοὺς, διότι οἱ ἀριθμοὶ δὲν μεταβάλλονται, ἵνα πείσῃ τὴν Βουλὴν, ὅτι ἐγὼ ὑπεστήριξα πράγματα ἀνυπόστατα. Μετὰ τὰς ὀλίγας ταύτας παρατηρήσεις ἐπαναλαμβάνω νὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ μὴ σπεύσῃ εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου· ἐὰν δὲ παρὰ πᾶσαν προσδοκίαν ψηφισθῇ, νὰ λάβῃ πρόνοιαν, ὥστε νὰ μὴ ἀδικηθῇ τὸ ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας, ὑπὲρ τοῦ ὁποίου ὅλοι ἐνδιαφερόμεθα, διότι πρόκειται περὶ τῆς γενικῆς συγκοινωνίας τοῦ Κράτους.

§44ΡΩΜΑΣ. Ὁ ἔνθερμος ζῆλος καὶ αἱ ζωηραὶ προσπάθειαι ἀφ’ ἑνὸς, τὰς ὁποίας ἀνέπτυξαν οἱ ἐξ Ἑπτανήσου Βουλευταὶ πρὸς ἵδρυσιν τῆς Πιστωτικῆς Τραπέζης, καὶ ἀφ’ ἑτέρου ὁ φυσικὸς ἐνδοιασμὸς τῶν ἐνθερμοτέρων ὑπὲρ αὐτῆς ζηλωτῶν, ἐν οἷς καὶ ἐγὼ ἔσχον τὴν τιμὴν νὰ ἀνήκω, μὴ τυχὸν ἀποτύχῃ ἡ σύστασις αὐτῆς ἕνεκα τῆς μὴ ἄρσεως τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, καταδεικνύουσι τοῖς πᾶσι προδήλως ὁπόσον ὀφθαλμοφανὴς καὶ ἀνεπίδεκτος πάσης περαιτέρω ἀναβολῆς κατέστη ἡ ἀνάγκη τοῦ νὰ ἀνακουφισθῶσιν αἱ ἐν Ἑπτανήσῳ λίαν ταλαιπωρούμεναι ἀγροτικαὶ τάξεις. Ἤδη δ’ εὐτυχῶς διὰ τῆς βεβαίας πλέον συστάσεως τῆς Τραπέζης ἤρχισαν νὰ τίθενται θεμέλια ἐλαφρύνσεως τῶν τοιούτων τάξεων ἐπ’ αἰσιωτέροις οἰωνοῖς. Χθὲς, κύριοι, ἐξέθηκα εἰς ὑμᾶς τοὺς λόγους, ἕνεκα τῶν ὁποίων ἐπρότεινα τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῶν εἰσαγωγικῶν τελῶν. Ὅλως ἄσκοπον νομίζω νὰ ἐπανέλθω ἐπὶ τῶν αὐτῶν, περιοριζόμενος μόνον εἰς ὀλίγα. Φρονῶ ἐνδομύχως, ὅτι ἓν τῶν ἱερωτέρων καθηκόντων παντὸς φιλοπάτριδος Βουλευτοῦ εἶναι τὸ νὰ προλαμβάνῃ νὰ μὴ ἐνσπείρωνται διχόνοιαι μεταξὺ τῶν διαφόρων ἐπαρχιῶν τοῦ Κράτους. Ἡ ἐνεστῶσα Σύνοδος τῆς Βουλῆς ἐφάνη τὸ κατ’ ἀρχὰς κατεχομένη ὑπὸ δύο κυρίων αἰσθημάτων, τοῦ τῶν οἰκονομιῶν καὶ τοῦ τῆς ἀνακουφίσεως τῶν γεωργικῶν τάξεων ἀπὸ τοῦ ἄχρι τοῦδε φορολογικοῦ συστήματος. Τὸ μὲν πρῶτον, δηλαδὴ αἱ οἰκονομίαι ἐπραγματοποιήθησαν μόνον κατ’ ἐπίφασιν, τὸ δὲ ἕτερον ἐγένετο ἀποδεκτὸν καὶ εἰς εὐρὺν βαθμόν. Ἐλπίζω ὅθεν, κύριοι, ὅτι δικαίῳ τῷ λόγῳ καὶ ὑπὲρ τῶν ἐν Ἑπτανήσῳ γεωργικῶν τάξεων ἐν λίαν προσεχεῖ μέλλοντι θέλει ληφθῆ ἐναμίλλως ὁμοία πρόνοια, ἵνα μὴ διεγείρωνται παράπονα. Ἐπὶ τοῦ παρόντος δέ περιορίζομαι νὰ ἐπικαλεσθῶ τὴν σύντονον μέριμναν ἁπάσης τῆς Βουλῆς, ὅπως διὰ τῆς παραδοχῆς τῆς τροπολογίας μου μὴ ἐπαυξηθῶσι καὶ ἐπιβαρυνθῶσιν αἱ καθημεριναὶ ἀνάγκαι τῶν ἀπορωτέρων πολιτῶν, ἀλλὰ κατὰ καθῆκον δικαιοσύνης προσέλθωμεν εἰς μικρὰν ἐπικουρίαν καὶ βοήθειαν αὐτῶν. Κύριοι, τελειώνω τὰς ὀλίγας ταύτας παρατηρήσεις μου μὲ τὸ νὰ εἴπω, ὅτι διὰ τοῦ νέου κυβερνητικοῦ νομοσχεδίου ὄχι μόνον, παραδεχόμενοι τοῦτο, ἐπιβαρύνετε τὰς ἀπορωτέρας τάξεις, μηδόλως μεριμνῶντες μηδὲ περὶ ἐλαχίστης ὑπὲρ αὐτῶν ἐλαφρύνσεως, ἀλλὰ μηδενίζετε καὶ καταστρέφετε καὶ τὸ ἐμπόριον, τὸ ἀρκετὰ ἤδη πάσχον.

§45ΚΑΡΥΣΤΙΝΑΚΗΣ. Ἐκ τοῦ ὑποβληθέντος δασμολογίου ὑπὸ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως προκύπτει, ὅτι εἰσάγονται εἰς τὸ Κράτος ἑξῆντα ἑκατομμύρια ὀκάδες σῖτος καὶ μόλις διακόσιαι πεντήκοντα χιλιάδες ὀκάδες ἄλευρα· ἑπομένως τὸ δημόσιον εἰσπράττει ἐκ μὲν τοῦ σίτου δραχμὰς 1,200,000, ἐκ δὲ τῶν ἀλεύρων δραχ. 25 χιλ. περίπου. Ἡ αὔξησις τοῦ εἰσαγωγικοῦ τέλους τῶν ἀλεύρων δὲν ὠφελεῖ τὸ δημόσιον, ἀλλὰ μόνον τοὺς ἔχοντας ἀτμομύλους. Διὰ τοῦ ὑφισταμένου ὑπερόγκου τέλους τῶν ἀλεύρων φορολογεῖτε βαρέως τὸν λαὸν οὐχὶ πρὸς ὄφελος τοῦ δημοσίου, ἀλλὰ πρὸς πλουτισμὸν τῶν ἰδιοκτητῶν τῶν ἀτμομύλων. Παρακαλῶ ὅθεν νὰ γείνῃ δεκτὴ ἡ πρότασίς μου τοῦ νὰ περιορισθῇ τὸ εἰσαγωγικὸν τέλος τῶν ἀλεύρων εἰς 4 λεπτὰ τὸ πολὺ, οὕτω δὲ θὰ ἔχῃ τὸ δημόσιον ὠφέλειαν δραχμὰς 400,000· διότι τώρα ἀπὸ 60 ἑκατομ. σίτου εἰσπράττει, ὡς εἶπον, τὸ δημόσιον δραχ. 1,200,000, ἐνῷ, ἐὰν περιορισθῇ τὸ εἰσαγωγικὸν τέλος τῶν ἀλεύρων εἰς 4 λεπτά, θὰ εἰσάγωνται ἄλευρα 20 ἑκατομμύρια, καὶ θὰ εἰσπράττῃ ἐκ τούτων τὸ δημόσιον δραχ. 800,000· θὰ εἰσάγωνται δὲ καὶ 40 ἑκατομμύρια σίτου, ἐξ οὗ θὰ εἰσπράττῃ τὸ δημόσιον ἑτέρας δραχ. 800 χιλιάδας. Ἰδοὺ λοιπὸν αὔξησις δραχ. 400,000 πρὸς ὄφελος τοῦ δημοσίου. Ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις διὰ τοῦ ὑπ’ αὐτῆς ὑποβληθέντος δασμολογίου ἀναβιβάζει ἀπὸ 7 εἰς 9 λεπτὰ τὸ εἰσαγωγικὸν τέλος τῶν ἀλεύρων, ἤτοι ἐπέβαλε 18% τέλος ἐπὶ τῆς ἀξίας τοῦ ἀλεύρου, οὗτινος ἡ ἀγοραία τιμὴ κατὰ μέσον ὅρον εἶναι λεπτὰ 50, ἐνῷ ἐπὶ τοῦ σίτου ἐπιβάλλεται τέλος λεπτῶν 2, ἤτοι 5%, ὑπολογιζομένης τῆς τιμῆς τοῦ σίτου κατὰ μέσον ὅρον λεπτὰ 40 τὴν ὀκᾶν. Ἡ νῦν Κυβέρνησις, ἀναβιβάζουσα εἰς λεπτὰ 8 τὸ τέλος τῶν ἀλεύρων, φορολογεῖ ταῦτα μὲ 16% ἐπὶ τοῦ μέσου ὅρου τῆς τιμῆς των. Ὁποία δυσαναλογία! καὶ μάλιστα ἐπὶ εἴδους τῆς πρωτίστης ἀνάγκης. Διατηροῦντες, κύριοι, ὑπέρογκον τέλος ἐπὶ τῶν ἀλεύρων καθιεροῖτε καθαρῶς μονοπώλιον ὑπὲρ τῶν ἀτμομύλων πρὸς μεγίστην ζημίαν τοῦ λαοῦ. Πένεται ὁ λαὸς, καὶ δὲν δυνάμεθα ν’ ἀναβάλωμεν ἐπὶ πλέον τὸν περιορισμὸν τοῦ τέλους τῶν ἀλεύρων. Ἐν Γαλλίᾳ ὁ ἄρτος τιμᾶται ὅσον καὶ ὁ σῖτος περίπου· ἐδῶ δὲ, ἐνῷ ὁ σῖτος τιμᾶται λεπτὰ 47, ὁ ἄρτος πωλεῖται λεπτὰ 60 τὴν ὀκᾶν, διότι δὲν δύνανται νὰ εἰσαχθῶσιν ἄλευρα, ὅπως συναγωνισθῶσι μετὰ τῶν ἐγχωρίων. Ἰδοὺ ὁποῖον ἄδικον προσγίνεται εἰς τὸν λαόν! Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ γείνῃ δεκτὴ ἡ πρότασίς μου, ὅπως περιορισθῇ εἰς λεπτὰ 4 τὸ πολὺ τὸ εἰσαγωγικὸν τέλος τῶν ἀλεύρων πρὸς ὄφελος τοῦ λαοῦ καὶ τοῦ δημοσίου.

§46ΓΡΥΠΑΡΗΣ. Ὁ κ. πρωθυπουργὸς ἀνεγνώρισεν, ὅτι τὸ εἰσαγωγικὸν τέλος, τὸ ἐπιβληθὲν διὰ Βασ. Διατάγματος εἰς τὸ πετρέλαιον, τὴν ζάκχαριν καὶ τὸν καφὲν, εἶναι ἐπαχθές. Εἶναι ἄδικον ν’ αὐξηθῇ ἔτι μᾶλλον τὸ τέλος ἐπὶ τῶν εἰδῶν τούτων. Εἶναι λοιπὸν δίκαιον ἡ Βουλὴ νὰ ἐξαιρέσῃ τὰ 3 ταῦτα εἴδη ἐκ τοῦ δασμολογίου.

§47ΡΙΚΑΚΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Καρυστινάκης ἔχει δίκαιον νὰ μᾶς ἐπαναλάβῃ, ὅτι ὀφείλομεν νὰ σκεφθῶμεν καὶ περὶ τῆς τύχης τοῦ λαοῦ· ἀλλὰ δυστυχῶς ἡ ἐπίκλησις αὕτη ἔρχεται ἀργά. Ἕξ μῆνας κατηναλώσαμεν, πᾶν ἄλλο συλλογιζόμενοι, παρὰ τὸ συμφέρον τοῦ λαοῦ, καὶ καθ’ ἣν στιγμὴν πρόκειται νὰ ἀποφασισθῇ ὁ φόρος, τὸν ὁποῖον ὁ λαὸς θέλει πληρώσει, οἱ πάντες σπεύδομεν, οἱ πάντες ἀνησυχοῦμεν, καὶ δὲν βλέπομεν τὴν ὥραν πότε νὰ τελειώσῃ ὁ ἀγορεύων, διότι ἡ Τετάρτη ἔφθασεν.

§48ΚΑΡΥΣΤΙΝΑΚΗΣ. Ἐγὼ εἶχον πρὸ πολλοῦ ὑποβάλει τὴν τροπολογίαν· παρεπέμφθη εἰς τὴν ἐπιτροπήν· μὴ μοῦ ἀποδίδετε μομφήν.

§49ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἐγὼ συμφωνῶ μαζύ σας ἀκόμη χειρότερα, ἀφοῦ πρὸ καιροῦ ὑπεβάλατε τὴν πρότασίν σας καὶ δὲν τὴν ἐλάβομεν ὑπ’ ὄψιν, ἀλλὰ κατηναλώσαμεν τὸν καιρόν μας περὶ πραγμάτων, τὰ ὁποῖα οὔτε ἠδύναντο νὰ περαιωθῶσιν, οὔτε κατεπείγοντα ἦσαν.

§50ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Πταίουν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ὁμιλοῦν συχνότατα, μεταξὺ τῶν ὁποίων εἶσθε καὶ σεῖς.

§51ΡΙΚΑΚΗΣ. Δυστύχημα θεωροῦν, διότι δὲν ἐκλείσαμεν καὶ τὸ στόμα μας. Λοιπὸν, κύριοι, ἔρχομαι νὰ παρατηρήσω πρῶτον, ὅτι ἡ συζήτησις, ἡ ὁποία ἐγένετο περὶ φορολογικῶν νομοσχεδίων, εἶνε ἐντελῶς ἄκαιρος, καὶ κατὰ τὰ κοινοβουλευτικὰ ἔθιμα καὶ κατὰ τὰς παραδόσεις τῶν συνταγματικῶν ἐθνῶν, τὰς ὁποίας πολὺ συχνὰ ἐπικαλεῖται ὁ ἔντιμος κ. Κασιμάτης. Τὰ φορολογικὰ νομοσχέδια, κύριοι, καὶ ὁ προϋπολογισμὸς εἶνε ἡ κυριωτέρα ἐργασία τοῦ νομοθετικοῦ σώματος, ἣν τοσοῦτον ἐθεώρησεν αὐτὸ τὸ Σύνταγμα σπουδαίαν, ὥστε ἀνέγραφεν ἐν τῷ 60 ἄρθρῳ, ὅτι ἐντὸς τῶν δύο πρώτων μηνῶν πρέπει νὰ εἰσάγηται ὁ προϋπολογισμός, συνοδευόμενος ὑπὸ τῶν φορολογικῶν νομοσχεδίων. Ἡ διάταξις αὕτη δὲν ἐτέθη ἀσκόπως, ἀλλ’ ἐννοεῖ, ὅτι πρέπει καὶ ἐκ τῶν πρώτων νὰ συζητῶνται. Τοῦτο ἐγένετο παρ’ ἡμῖν; οὐχί. Ἀλλ’ ἀφήσαμεν ταῦτα διὰ τὴν τελευταίαν ἡμέραν, καὶ λέγομεν: νηστεύσαντες καὶ μὴ νηστεύσαντες σπεύσατε νὰ ἐγκρίνητε τὰ ὑποβληθέντα εἰς λογαριασμὸν τοῦ λαοῦ, βεβαίως, νομοσχέδια. Αὐτή, κύριοι, εἶνε πρακτική, ἥτις ἀντίκειται εἰς τὸ Σύνταγμα. Ἔπρεπε διὰ παντὸς τρόπου ν’ ἀποφύγωμεν ἓν τοιοῦτον προηγούμενον, καὶ ὄχι νὰ δώσῃ ἓν τοιοῦτον παράδειγμα ἡ Βουλή, ἐρχομένη νὰ ἐκπληρώσῃ τὸ σπουδαιότερον αὑτῆς ἔργον κατὰ τὴν τελευταίαν συνεδρίασιν. Τὴν παρατήρησιν ταύτην δὲν ἠδυνάμην νὰ μὴ φέρω ὡς μίαν διαμαρτύρησιν, ὅπως μὴ ἀναγνωρισθῇ τὸ γενόμενον ὡς προηγούμενον. Χθὲς εἴδατε πῶς ἐψηφίσαμεν τὸν νόμον περὶ προϊόντων τῆς γῆς, μὲ ποίαν σπουδὴν καὶ ἄνευ ἠρεμίας πνεύματος καὶ νοός. Ὁ νόμος περὶ προϊόντων τῆς γῆς εἶνε, κύριοι, ἡ σπουδαιοτέρα ἐργασία, εἰς τὴν ὁποίαν ἀπαιτεῖται ἀπαραιτήτως ἡ σύμπραξις τῆς Βουλῆς, διότι οἱ Βουλευταί, ὄντες ἐν γνώσει τῶν μέσων καὶ τῶν ἀναγκῶν τῶν ἐπαρχιῶν, δύνανται νὰ προσφέρωσι τὴν πολύτιμον συνδρομήν των. Ἀλλ’ ἐγένετο τὸ τοιοῦτον; Ἐγένετο συζήτησις;

§52ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τί ὠφελοῦν αὐτὰ τώρα; τί τὰ λέγετε;

§53ΡΙΚΑΚΗΣ. Ὠφελοῦσι· δὲν εἶνε ἄσκοπος αὐτὴ ἡ συζήτησις. Περὶ τίνος πρόκειται ἤδη; Πρόκειται νὰ ἐπιβάλωμεν φόρον ἐπὶ τῶν εἰσαγομένων· ἀλλὰ νομίζετε, ὅτι τὸν φόρον τοῦτον πληρόνουσιν οἱ ἔμποροι; ὁ φόρος πίπτει εἰς βάρος τοῦ ἐμπόρου; Ὁσάκις πρόκειται περὶ ἐμμέσων φόρων, πάντες εὑρίσκονται σύμφωνοι, ἀλλὰ λησμονοῦσιν, ὅτι οἱ φόροι οὗτοι βαρύνουσι τὸν λαόν. Τὰ εἰσαγωγικὰ τέλη ἀπό τινος χρόνου ηὔξησαν σπουδαίως· ἐτροποποιήθη ἐπανειλημμένως τὸ δασμολόγιον καὶ πάντοτε πρὸς αὔξησιν. Πρὸ ὀλίγων μηνῶν διὰ Β. Διατάγματος ἐτροποποιήθη καὶ εἰς τρία σπουδαιότατα εἴδη καθημερινῆς καταναλώσεως· εἰς τὸ πετρέλαιον, τὴν ζάκχαριν καὶ τὸν καφὲ, ἐγένετο αὔξησις σπουδαία· ἔρχεται ἤδη καὶ ἐπὶ τούτων νέα αὔξησις· ἀλλὰ ἡ τοιαύτη αὔξησις συμβιβάζεται μὲ τὴν δικαίαν καὶ ἴσην διανομὴν τῶν φόρων; Ὑπάρχουσι, κύριοι, ἀντικείμενά τινα πολυτελείας, τὰ ὁποῖα φορολογοῦνται βαρύτατα, ἄλλα φορολογοῦνται ἐλαφρῶς· εἶνε δίκαιον λοιπὸν νὰ γείνῃ διάκρισις ἐπὶ ἑκάστου τῶν εἰδῶν τούτων, καὶ ὄχι διὰ μιᾶς γενικῆς διατάξεως ν’ αὐξάνητε ἐπὶ πάντων τὸν φόρον κατὰ 12%. Ἂν ἦναι, κύριοι, εἶδος, τὸ ὁποῖον φορολογεῖται δυσαναλόγως μὲ τὰς ἀνάγκας, τὰς ὁποίας ἔχει ὁ τόπος, εἶνε τὰ σιτηρά· ὁ τόπος ἔχει ἀνάγκην τροφῆς, καὶ πᾶσα εὐκολία πρέπει νὰ χορηγῆται· ὁ σῖτος εἶνε ἡ πρώτη τροφὴ τοῦ λαοῦ, καὶ ἐπιβάλλεται ἤδη δασμὸς ἀρκετὰ βαρύς. Αὐξήσατε, ἀφοῦ ἐπιμένετε, τὰ εἴδη τῆς πολυτελείας, ἀλλὰ μὴ ἐπιβάλλετε φόρον εἰς τὰ σιτηρὰ, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀντικείμενον τῆς πρώτης ἀνάγκης· δὲν πρέπει ν’ αὐξήσητε τὴν τιμὴν τοῦ ἄρτου, τὸν ὁποῖον θὰ φάγῃ ὁ λαός, διὰ νὰ καλύψητε τὸ ἔλλειμμα· εὑρῆτε ἄλλα μέσα, ἀλλὰ μὴ τρέχετε εἰς τὴν καλύβην τοῦ πτωχοῦ ἐργάτου νὰ φορολογήσητε τὸν ξηρὸν ἄρτον, τὸν ὁποῖον θὰ φάγῃ. Χθὲς ἐπεβάλατε αὔξησιν εἰς τὸ πετρέλαιον, τὴν ζάκχαριν καὶ τὸν καφὲ, ὡμολόγησε δὲ καὶ ὁ κ. πρωθυπουργὸς, ὅτι ὁ φόρος εἶναι βαρύς· διατί τὰ τρία ταῦτα εἴδη δὲν τὰ ἐξαιρεῖτε;

§54ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν εἶνε τῆς πρώτης ἀνάγκης.

§55ΡΙΚΑΚΗΣ. Ὅστις λέγει, ὅτι ὁ καφὲς καὶ ἡ ζάκχαρις, ἥτις καὶ εἰς τὰ τελευταῖα χωρία εὑρίσκεται, δὲν εἶνε τῆς κοινῆς χρήσεως, δὲν λέγει τὴν ἀλήθειαν. Ὀλίγον φόρον πληρόνει ὁ καφὲς, ἡ ζάκχαρις, τὸ πετρέλαιον; Συμπεραίνω ἑπομένως, συμφώνως μὲ τὸν κ. Παπαμιχαλόπουλον, ὅτι, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀπόλυτον αὔξησιν ἐν γένει τῶν εἰσαγωγικῶν τελῶν, δὲν τὴν θεωρῶ ὀρθὴν, εἶναι ἐντελῶς ἀδικαιολόγητος καὶ δὲν δύναται ἢ νὰ ἔχῃ ἐπιβλαβῆ ἀποτελέσματα· ἐν περιπτώσει δὲ, καθ’ ἣν ἤθελε γενῆ δεκτὴ ἡ ἀρχὴ, τότε ὡς πρὸς τὰ σιτηρὰ καὶ τὰ τρία εἴδη, τὰ ὁποῖα τελευταῖον ἐπεβαρύνθησαν μὲ αὔξησιν σπουδαίαν, ἤτοι τὸν καφὲν, τὴν ζάκχαριν καὶ τὸ πετρέλαιον, δὲν πρέπει νὰ γείνῃ ἐπ’ αὐτῶν αὔξησις.

§56ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Κύριοι, θὰ εἴπω πολὺ ὀλίγα. Ἡ αὔξησις τοῦ εἰσαγωγικοῦ τέλους, ἡ προτεινομένη ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῶν εἰδῶν τῆς ἀπολύτου ἀνάγκης, βαρύνει τὸν δυστυχῆ λαὸν τὸν πεινῶντα, δύναμαι δὲ, χωρὶς φόβον νὰ κατακριθῶ, ἀποκρούων τὴν αὔξησιν, νὰ εἴπω, ὅτι εἶναι πικρὰ εἰρωνεία πρὸς τὸν λαὸν, διότι, ἐνῷ προχθὲς ἀπηλλάξαμεν πάσης φορολογίας τοὺς μεγάλους κτηματίας, ἐρχόμεθα ἤδη διὰ τοῦ νόμου τούτου ν’ αὐξήσωμεν τὴν φορολογίαν τοῦ μικροῦ λαοῦ, διότι ὁ πτωχὸς λαὸς δὲν πίνει καφέ, μήτε σοκολάτα, μήτε ζωμὸν, ἀλλὰ μόνον διὰ ξηροῦ ἄρτου τρέφεται· ἤδη δὲ θέλομεν ν’ αὐξήσωμεν τὸν φόρον τοῦ ἄρτου, διὰ ν’ ἀναγκασθῇ νὰ πεινάσῃ· ἐρωτῶ εἶναι τοῦτο εἰρωνεία πρὸς τὸν λαὸν ἢ ὄχι; Προτείνω λοιπὸν καὶ ὑποστηρίζω, ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπε καὶ ὁ προλαλήσας, νὰ μὴ αὐξήσῃ δηλ. ἡ φορολογία τῶν σιτηρῶν προσέτι δὲ νὰ ἐξισωθῇ τὸ εἰσαγωγικὸν τέλος τῶν ἀλεύρων μὲ τὸ τῶν σιτηρῶν, καὶ μάλιστα, ἐπειδὴ εὑρίσκω, ὅτι ἡ τροπολογία, τὴν ὁποίαν χθὲς ὑπέβαλον, δὲν ἔχει ὀρθῶς, τροπολογῶ αὐτὴν ὡς ἑξῆς· «τὸ εἰσαγωγικὸν τέλος ἐπὶ τῶν ἀλεύρων ὁρίζεται κατὰ ἓν λεπτὸν ἀνώτερον τοῦ εἰσαγωγικοῦ τέλους, ὅπερ ἐπιβάλλεται εἰς τὰ σιτηρὰ», διότι ὄντος τοῦτο ὑπαγορεύει ἡ δικαιοσύνη, καθ’ ὅσον ἡ ἀξία τοῦ ἀλεύρου εἶναι ἀνωτέρα κατὰ 5 ἕως 10 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν ἀπὸ τὸν καρπὸν, ἐξ οὗ παράγεται. Τὸ ὁριζόμενον ὅμως ὑπὸ τοῦ νομοσχεδίου εἰσαγωγικὸν τέλος διὰ τὰ ἄλευρα εἶνε ἐπαχθέστατον καὶ ἄδικον, δὲν σκοπεῖ δὲ ἢ νὰ προστατεύσῃ 15 ἢ 20 ἄτομα, ἅτινα κερδοσκοποῦσιν ἐπὶ τῆς δυστυχίας τοῦ λαοῦ τῆς Ἑλλάδος ὁλοκλήρου.

§57ΦΙΛΗΜΩΝ. Μερικὰς πληροφορίας θέλω δώσει εἰς τὴν Βουλὴν, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ κ. Παπαμιχαλόπουλος καὶ τὴν ὁποίαν συνυπέγραψα καὶ ἐγώ. Τὸ πετραίλαιον, κύριοι, κοστίζει μέχρι τῶν λιμένων τῆς Ἑλλάδος μὲ τὰ ἔξοδα, ναῦλον, κλπ. 31 λεπτὸν ἡ ὀκᾶ· πρῶτον εἶχεν ἐπιβληθῆ τέλος 20 λεπτῶν κατ’ ὀκᾶν, τὸν Ἰούνιον δὲ τοῦ 1879 ἐπεβλήθη τέλος 35 λεπτῶν, καὶ μετὰ τοῦ φόρου τῆς ὁδοποιΐας ἀνέρχεται τὸ τέλος εἰς 40 λεπτὰ καὶ ⅛· ἤτοι φορολογεῖται, ἐπὶ μὲν τῆς ἀρχικῆς ἀξίας, ἥτις εἶναι 16 λεπτὰ ἡ ὀκᾶ κατὰ 250%, ἐπὶ δὲ τῆς ἀξίας, ἣν ἔχει φθάνον εἰς τοὺς λιμένας τῆς Ἑλλάδος, πρὸς 150%. Ἡ ἀρχικὴ ἀξία τῆς ζακχάρεως εἶναι 80 λεπτὰ εἰς τὸν τόπον τῆς παραγωγῆς, αἱ δαπάναι δὲ τῆς μεταφορᾶς, καὶ τῶν λοιπῶν ἐξόδων, μέχρις ὅτου φθάσῃ εἰς τὸν λιμένα, εἶναι 23 λεπτὰ, ἤτοι κοστίζει 103 λεπτὰ. Ἕως τοῦ 1866 ἐπλήρωνε 13 λεπτὰ ἡ ὀκᾶ, ἀπὸ τοῦ 1866 25 λεπτὰ, ἀπὸ τὸν Ἰούνιον δὲ τοῦ 1870 30 λεπτὰ, μὲ τὰ δικαιώματα δὲ τῆς ὁδοποιΐας καὶ λοιπὰ, 33½ λεπτὰ· ἤτοι φορολογεῖται 46% ἐπὶ τῆς ἀρχικῆς ἀξίας καὶ 33% ἐπὶ τῆς ἀξίας, τὴν ὁποίαν ἔχει εἰς τοὺς λιμένας τῆς Ἑλλάδος. Ὁ καφὲς, εἰς τὸν τόπον τῆς παραγωγῆς ἔχει ἀξίαν 1 καὶ 80, 75 δὲ λεπτὰ ἔξοδα μεταφορᾶς, 2 καὶ 55 μέχρι τῶν λιμένων τῆς Ἑλλάδος. Μέχρι τοῦ 1866 ἐπλήρωνε φόρον 25 λεπτῶν, ἀπὸ δὲ τοῦ 1866 25, ἀπὸ δὲ τοῦ 1870 45, διὰ τοῦ διατάγματος τοῦ Ἰουνίου τοῦ 1879 55, μετὰ τοῦ φόρου δὲ τῆς ὁδοποιΐας καὶ λοιπῶν ἐξόδων 63 καὶ ½, ὥστε φορολογεῖται 40% ἐπὶ τῆς ἀρχικῆς ἀξίας του καὶ 25% ἐπὶ τῆς ἀξίας, τὴν ὁποίαν ἔχει ἐρχόμενος εἰς τοὺς λιμένας τῆς Ἑλλάδος· ὅταν δὲ δὲν ἦναι ἄφθονος ἡ ἐσοδεία, καταντᾷ 36 καὶ 40 λεπτὰ ἐπὶ τῆς ἀξίας ἐνταῦθα.

§58ΠΟΛΥΛΑΣ. Καὶ εἰς Γαλλίαν καὶ Ἰταλίαν αὐτὸ συμβαίνει.

§59ΦΙΛΗΜΩΝ. Δὲν δυνάμεθα ν’ ἀκολουθήσωμεν τὸν ἴδιον κανόνα. Δὲν φορολογοῦνται 250%, διότι διὰ τῆς αὐξήσεως εἶναι ἀδύνατον νὰ μὴ ζημιῶνται οἱ καταναλωταὶ, αὐτὸ δὲ εἶναι τῆς πρώτης ἀνάγκης. Ἐπίσης παραδέχομαι καὶ τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Καρυστινάκη ἐπὶ τοῦ ἀλεύρου καὶ τοῦ σίτου, διότι ἐνῷ ἀφ’ ἑνὸς λέγομεν, ὅτι θέλομεν νὰ ἐμψυχώσωμεν τοὺς γεωργοὺς διὰ τῆς καταργήσεως τῆς δεκάτης, δὲν πρέπει ἐμμέσως, διὰ τῆς ὑπερβολῆς αὐξήσεως τῶν τελωνιακῶν δασμῶν, νὰ τοὺς ἐπιβαρύνωμεν, διότι πάντες γνωρίζετε, ὅτι ἡ φορολογία ἡ ἔμμεσος δὲν ἐπιβαρύνει τοὺς ἐμπόρους, ἀλλὰ τοὺς καταναλωτὰς, οἵτινες φέρουσιν αὐτὰ τὰ βάρη. Δύνανται νὰ ζημιωθῶσι τινὲς ἔμποροι, ἀλλ’ οὐχὶ καὶ τὸ μέγα πλῆθος, διότι θὰ ὑποχρεωθῶσι ν’ αὐξήσωσι τὴν τιμὴν τοῦ ἐμπορεύματος, καὶ αὕτη ἡ αὔξησις δὲν θὰ κάμῃ τίποτε ἄλλο, παρὰ νὰ ἐπιβαρύνῃ τὴν γεωργικὴν τάξιν.

§60Γ. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Οὐδεὶς ἀγνοεῖ τὴν κατάπτωσιν, ἣν ὑπέστη κατὰ τὰς τελευταίας ἡμέρας ἡ ἐμπορικὴ ναυτιλία· ἐὰν δὲν ἔλθωμεν τὸ ταχύτερον εἰς ἐπικουρίαν αὐτῆς, ἐντὸς ὀλίγου τὰ λείψανα αὐτὰ τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας θέλουσι καταστραφῆ ἀνεπανορθώτως. Οὐδεὶς ἀγνοεῖ πόσον ἤκμαζεν ἐν Σύρῳ ἡ ναυπηγία· ἦτο τὸ παράδειγμα ὅλου τοῦ ναυτικοῦ κόσμου, καὶ δύναμαι νὰ εἴπω, ἦτο τὸ πρῶτον ναυπηγεῖον ἐν τῇ Μεσογείῳ. Ἕνεκεν λοιπὸν τῶν ἐπιβαλλομένων ὀλίγον κατ’ ὀλίγον κατ’ ἔτος τελῶν εἰς τὴν ναυπηγήσιμον ξυλείαν, καὶ αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἴχομεν, ἀρχίζει νὰ ἐκλείπῃ ἐκ τοῦ τόπου ἐκείνου, μεταφερόμενον εἰς ἄλλο Κράτος. Ἡ προλαβοῦσα Κυβέρνησις ἦλθε κἄπως εἰς ἐπικουρίαν, δι’ ἐλαττώσεως κατά τι τοῦ δασμοῦ τῆς ναυπηγησίμου ξυλείας. Σήμερον ὅμως, διὰ τῆς μετατροπῆς τῆς δραχμῆς εἰς φράγκον, αὐξάνουσι καὶ τὰ τέλη κατὰ 12%. Ἤθελα παρακαλέσει τὸ Ὑπουργεῖον, ὡς πρὸς τὴν ὕλην αὐτὴν, νὰ μὴ τὴν ὑποβάλῃ εἰς τὴν αὔξησιν ταύτην, ἥτις ἔσεται τὸ τελευταῖον κτύπημα κατὰ τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας. Δὲν πρέπει νὰ ἐπισπεύδωμεν εἰς τὰ νομοθετήματα ταῦτα, διότι προχθὲς, κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ περὶ τελωνιακῶν τελῶν νόμου, ἐκ παραδρομῆς ἐγένοντο ἀτοπήματά τινα.

§61ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Σεῖς εὐθύνεσθε· τὸ νομοσχέδιον ἦτο ἰδικόν σας.

§62Γ. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Εἴχομεν σκοπὸν νὰ συζητήσωμεν, ἀλλ’ ἐν τῇ βίᾳ ἐκείνῃ παρεδέχθημεν τὸ κείμενον ὡς εἶχεν· εὐχαρίστως ὅμως μανθάνω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θέλει διορθώσει τὸ κακόν. Μὲ τοῦτο δὲν θέλω νὰ κατακρίνω τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλ’ ἐνόουν, ὅτι ἐκ τοῦ ἐσπευσμένου τῶν συζητήσεων ἀντικειμένου τοσοῦτον σοβαροῦ ἐπέρχονται ἀτοπήματα· διὰ τοῦτο εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νόμου τοῦ φορολογικοῦ ὀφείλομεν μετὰ μεγίστης προσοχῆς νὰ συζητήσωμεν καὶ ἀποφασίσωμεν.

§63ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Ὑποστηρίζω ἰδίως τὴν πρότασιν τοῦ κ. Καρυστινάκη. Δὲν θέλω ν’ ἀναπτύξω τὸ ζήτημα τοῦτο, θέλω μόνον νὰ ὑποστηρίξω, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γείνῃ δεκτὴ ἡ αὔξησις τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ ἀλεύρου. Ὡς ἐβεβαίωσεν ὁ ἀξιότιμος πρωθυπουργὸς χθὲς, ἡ αὔξησις αὕτη ἐγένετο διὰ Β. Διατάγματος, δηλαδὴ ἐγένετο παρανόμως, καὶ ὁ ἴδιος εἶπεν, ὅτι ἐγένετο ἀντισυνταγματικῶς· τοῦτο δὲ, διότι οὐδεὶς φόρος ἐπιβάλλεται διὰ Β. Διατάγματος. Δὲν δύναμαι λοιπὸν νὰ τὸ δεχθῶ· αὐτὸς ὁ φόρος στηρίζεται εἰς τὸν νόμον τοῦ 1867, καθ’ ὃν ἡ Βουλὴ ἀπαλλοτριοῦται τοῦ δικαιώματός της.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἐκυρώθη αὐτὸ τὸ διάταγμα διὰ νόμου;

§65ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Ἀλλὰ καὶ ἡ κύρωσις τοῦ διατάγματος, ἀντικειμένη εἰς τὸ σύνταγμα, δὲν εἶναι ὀρθή. Δὲν θέλω νὰ ἐξετάσω περαιτέρω τὸ ζήτημα τοῦτο· νομίζω, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς θέλει συναινέσει εἰς τὴν κατάργησιν, ἀφοῦ ὁ ἴδιος εἶπεν, ὅτι ὁ νόμος αὐτὸς ἀντίκειται εἰς τὸ σύνταγμα. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, ὁ φόρος ἐπὶ τοῦ ἀραβοσίτου δίκαιον εἶναι νὰ καταργηθῇ· καὶ ὁ σῖτος εἶναι τροφὴ, ἀλλὰ τῶν εὐπόρων τάξεων τῶν πόλεων, ἐνῷ ὁ ἀραβόσιτος εἶναι ἐκ τῶν ὧν οὐκ ἄνευ εἰς τοὺς πένητας χωρικούς. Δὲν ἔγεινε λόγος περὶ ἀραβοσίτου, οὔτε διάκρισις μεταξὺ αὐτοῦ καὶ τοῦ σίτου, ἀλλὰ τὸ τέλος ἐπὶ τοῦ ἀραβοσίτου εἶναι ἄδικον, ὡς συντηροῦντος τὸν πτωχὸν λαόν. Συγχωρήσατέ μοι νὰ σᾶς εἴπω μίαν ὑπερβολὴν, ὅτι, ἐὰν ἔχωμεν δικαίωμα νὰ ἐπιβάλωμεν φόρον εἰς τὴν ἀναπνοὴν, ἤτοι εἰς τὴν κατανάλωσιν τοῦ ἀέρος πρὸς συντήρησιν τοῦ ἀνθρώπου, ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ ἐπιβάλωμεν φόρον καὶ ἐπὶ τοῦ ἀραβοσίτου. Ὑποστηρίζω λοιπὸν πρῶτον τὴν πρότασιν τοῦ κ. Καρυστινάκη καὶ δεύτερον τὴν κατάργησιν παντὸς εἰσαγωγικοῦ τέλους ἐπὶ τοῦ ἀραβοσίτου.

§66ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὅτε ἐσυζητεῖτο τὸ πρῶτον μέτρον τὸ φορολογικόν, τὸ ὁποῖον ὑπεβάλομεν εἰς τὴν Βουλήν, οἱ ἀντιπολιτευόμενοι τὴν Κυβέρνησιν ἐπετίθεντο κατ’ αὐτῆς, ὅτι χάριν δημοκοπίας, διὰ νὰ μεταχειρισθῶ τὴν λέξιν, τὴν ὁποίαν μετεχειρίσθησαν, ζημιοῖ τὸ δημόσιον· ἀλλὰ μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ πρώτου ἐκείνου νομοσχεδίου αἱ προσβολαὶ εἶναι ἀντίθετοι· μᾶς λέγουσιν, ὅτι δὲν σκεπτόμεθα διόλου περὶ τοῦ λαοῦ, ὅτι ἐπιβάλλομεν φόρους, οἵτινες ἐπιπίπτουσιν ἐπὶ τοῦ λαοῦ, καὶ ὅτι τὰ μέτρα ταῦτα, τὰ ὁποῖα ἐπιβάλλομεν, δὲν δικαιολογοῦνται ὑπὸ τῶν περιστάσεων. Ἡ Κυβέρνησις ὅμως, ὅτε ὑπέβαλε τὴν πρότασιν περὶ ἀπαλλαγῆς τοῦ λαοῦ ἐκ τοῦ βάρους τῆς φορολογίας τῆς δεκάτης, σᾶς ὑπέβαλε τὴν πρότασιν ἐκείνην ὡς μέτρον μονομερές; Ὑπέβαλε τὴν πρότασιν ἐκείνην ὡς μέρος ὁλοκλήρου συστήματος, ἀφορῶντος εἰς τὴν δικαιοτέραν διανομὴν τοῦ φόρου καὶ εἰς τὴν ἐπαύξησιν φόρων τινῶν, χάριν τῆς ἐλαττώσεως τοῦ ἐλλείμματος· καὶ οὗτος εἶναι ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ἐπιμένει ἡ Κυβέρνησις εἰς τὰς προτάσεις αὑτῆς, καὶ κατεκρίθη παρά τινων μάλιστα διὰ τοῦτο ἐπὶ τῶν ἄλλων νομοσχεδίων. Δὲν δυνάμεθα ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων τῶν ἐπιβαλλόντων προσθέτους φορολογίας νὰ ὑποχωρήσωμεν, διότι τὰ νομοσχέδια ταῦτα εἶναι ἡ δικαιολογία τοῦ ἑτέρου νομοσχεδίου, δι’ οὗ ἀπηλλάξαμεν τὸν λαὸν ἀπὸ σπουδαίων βαρῶν. Δὲν εἶναι λοιπὸν ὀρθὸς ὁ τρόπος τοῦ σκέπτεσθαι ἐκείνων, οἵτινες ἐξετάζουσι τὰ νομοσχέδια ταῦτα μεμονωμένα, οἵτινες θεωροῦσι τὸν πρόσθετον φόρον ἐπὶ τοῦ σίτου πρᾶγμα ἀδικαιολόγητον. Ὅταν θέλωσι νὰ ἐκτιμήσωσι καὶ ἐκφράσωσι γνώμην περὶ τοῦ μέτρου, τὸ ὁποῖον προτείνομεν, ἐφ’ ὅσον καὶ εἰς αὐτὰ τὰ σιτηρὰ ἐπιβάλλεται αὔξησις, ὀφείλουσι νὰ ἐκτιμήσωσι τὸ μέτρον τοῦτο ἐν συσχετίσει πρὸς τὸ ἕτερον, δι’ οὗ, ὡς εἶπον, ἐπῆλθεν ἀπαλλαγὴ ἐκ τῶν βαρῶν, τὰ ὁποῖα ἐπεβάλλοντο εἰς τὴν παραγωγὴν, καὶ ἑπομένως παρέχεται ὁ σῖτος εἰς εὐθηνοτέραν τιμήν. Συστηματικῶς, παρατηροῦμεν, οἱ ἀγορεύοντες κατὰ τοῦ νομοσχεδίου ἡμῶν ἐξετάζουσιν αὐτὸ οὐ μόνον ἄνευ συσχετίσεως πρὸς ὁλόκληρον τὸ σύστημα τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ λησμονοῦντες καὶ αὐτὴν τὴν πρότασιν τῆς νῦν ἀντιπολιτεύσεως, ὅτε ἦτο Κυβέρνησις, καὶ ἰδίως πράττει τοῦτο ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς, ὅστις ἐπέκρινεν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἐκείνῳ πάντα ὅσα εἶχον ὑποβληθῆ παρ’ αὐτοῦ τοῦ ἰδίου ὡς ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ εἶχον ὑποβληθῆ ἐν μέτρῳ πολὺ μεγαλειτέρῳ.

§67ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ εἶδον.

§68ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἀλλὰ, βλέπετε, ἡ μετάνοια ἐπῆλθεν, ἀφοῦ ἐγένετο κατάδηλος ἡ ἀντίφασις. Ἐγὼ ἐπεθύμουν νὰ ἔβλεπα τοῦτο ἐνόσῳ ἦτο ἐν τῇ Κυβερνήσει.

§69ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ποία εἶναι ἡ διαφορά;

§70ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡ διαφορὰ εἶναι, ὅτι ἡ μὲν παρελθοῦσα Κυβέρνησις τὴν αὔξησιν ἐκανόνισεν ὡς σύστημα, κατ’ αὐτὴν, μεμελετημένον, μέλλον νὰ ἰσχύσῃ ὡς νόμος τοῦ Κράτους ἐπὶ περίοδόν τινα χρόνον· ἡμεῖς δὲ ὑπεβάλομεν τὴν αὔξησιν, οὐχὶ διότι ἐνομίζομεν, ὅτι πρέπει ν’ αὐξήσωσι τὰ τέλη, ἀλλὰ διότι ἠναγκάσθημεν νὰ φέρωμεν μέτρον προσωρινὸν, καὶ δὲν ἠδυνάμεθα νὰ παραδεχθῶμεν παρὰ μόνον τὸ μέσον τὸ ἀναγνωριζόμενον ὑπὸ τῆς ἐπιστήμης καὶ θεωρούμενον ὡς προσωρινὸν μέτρον, τουτέστι τὴν κατ’ ἀνάγκην αὔξησιν ἐπὶ τῆς ὑπαρχούσης βάσεως.

§71Α. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ. Κύριε πρόεδρε, τὸν λόγον.

§72ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Χθὲς ὁ κ. Παπαμιχαλόπουλος περιῆλθεν εἰς ἀντίφασιν, ὁμιλῶν περὶ τοῦ σίτου, σήμερον δὲ περιέπεσε πάλιν εἰς ἄλλην· δὲν ἐπανέλαβε τὰ περὶ σίτου, διότι κατεδείχθη ἡ ἀντίφασις, ἀλλ’ ἰσχυρίσθη, ὅτι ἡμεῖς δὲν ἐπρονοήσαμεν περὶ τῆς ξυλείας. Τὸ νομοσχέδιον ὅμως τῆς παρελθούσης Κυβερνήσεως, ὄχι μόνον ἐπεβάρυνε σπουδαιότατα τὴν ξυλείαν, ἀλλ’ ἐπέβαλε φόρον καὶ εἰς ἐκείνην τὴν ξυλείαν, εἰς ἣν δὲν ἦτο ἐπιβεβλημένος.

§73Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριε πρόεδρε, τὸν λόγον.

§74ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Βλέπω, ὅτι ἔκαμα κακὰ νὰ ὁμιλήσω. (Ἱλαρότης.)

§75Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον πάντοτε ἀκολουθεῖτε, ἐπιτιθέμενος, δὲν πρέπει νὰ σᾶς ἀπαρέσκῃ.

§76ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν ἤκουσα τί εἴπετε, ὅπως σᾶς ἀπαντήσω.

§77ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν ἐλάττωσιν δὲν τὴν ἐλάβετε ὑπ’ ὄψιν· πρέπει νὰ τὴν λάβητε, διὰ νὰ ἦσθε δίκαιος.

§78ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν ἔχω σκοπὸν νὰ σᾶς ἀδικήσω. Παρατηρῶ, ὅτι «αἱ δοῦγαι, τὰ μαδέρια», τὸ ἐπὶ τῶν ὁποίων τέλος εἶχε καταργηθῆ, χάριν τῆς γεωργίας, ὅπως γνωρίζετε, διὰ τοῦ συστήματος τοῦ κ. Παπαμιχαλοπούλου, φορολογοῦνται Ἡμεῖς διὰ τῶν αὐξήσεων δὲν φορολογοῦμεν ταῦτα, τὰ ὁποῖα εὕρομεν ἀφορολόγητα, διότι ταῦτα εἶναι κατὰ μέγα μέρος φόρος ἐπὶ τῆς σταφίδος.

§79ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Αἱ δοῦγαι χρησιμεύουν διὰ τὴν σταφίδα;

§80ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Βεβαίως, εἰς τὰ βαρέλια, διὰ τῶν ὁποίων μεταφέρουσι τὴν σταφίδα.

§81ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Αἱ δοῦγαι δὲν χρησιμεύουν μόνον διὰ τὴν σταφίδα.

§82ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐγὼ τοῦτο γνωρίζω, ὅτι σταφιδοκτήμονες ἦσαν οἱ ζητήσαντες τὴν κατάργησιν καὶ ἐπιτυχόντες αὐτήν. Προτείνεται καὶ ἡ ἐλάττωσις τοῦ φόρου ἐπὶ τῆς ναυπηγησίμου ξυλείας, τοῦτο δὲ ἠχεῖ λαμπρότατα, καὶ ὁ κ. Δουζίνας τὸ ἐθεώρησεν ὡς εὐεργέτημα· ἀλλ’ ἡ χαρὰ τοῦ κ. Δουζίνα δὲν θὰ διαρκέσῃ ἐπὶ πολύ. Ὅτε ἤκουσε τὸν κ. βουλευτὴν ἐκ Σύρου, λέγοντα, ὅτι ἐφέραμεν τὸ τελευταῖον τραῦμα εἰς τὴν ναυτιλίαν, θὰ ἐνόμισε τῷ ὄντι ὅτι ἡ προηγουμένη Κυβέρνησις ἀπεδείχθη εὐεργέτις. Ἀλλ’ ὁποία ἡ εὐεργεσία πρὸς τὴν ναυτιλίαν, διὰ τοῦ μέτρου τῆς παρελθούσης Κυβερνήσεως; Ἀκούσατε (ἀναγινώσκει)...... Αὕτη εἶναι ἡ εὐεργεσία· ἡ δὲ προσθήκη, τὴν ὁποίαν ἡμεῖς προτείνομεν ἐπὶ ἁπάσης τῆς ναυπηγησίμου ξυλείας τῆς Ἑλλάδος, εἶναι ἐκ δραχμῶν 3,500· τοῦτο εἶναι, κατὰ τὸν κ. Μπούμπουλην, καίριον τραῦμα κατὰ τῆς ναυτιλίας τῆς Ἑλλάδος! Νομίζω, ὅτι ἐκ τούτων δύναται νὰ συμπεράνῃ ἡ Βουλή, ὅτι πάντα ταῦτα τὰ κατὰ τῶν μέτρων ἡμῶν λεγόμενα εἶναι μὲν ἴσως ῥητορικὰ σχήματα, οὐσιαστικὴν ὅμως ἀξίαν δὲν ἔχουσι, καὶ ἑπομένως ὀφείλομεν νὰ φειδώμεθα τοῦ χρόνου. Ὁ κ. Παπαμιχαλόπουλος προτείνει ἐλάττωσιν τοῦ τέλους ἐπὶ 4 εἰδῶν, αὐτῶν ἐκείνων τῶν εἰδῶν, πλὴν ἑνός, τῶν ὁποίων ἡ παρελθοῦσα Κυβέρνησις εἶχε διὰ διατάγματος αὐξήσει τὸ τέλος, καὶ τοῦ σίτου, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐπρότεινεν αὔξησιν τέλους.

§83ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλὰ κατ’ ἀναλογίαν τινά.

§84ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὅπως εἶπον, ἐγὼ ἀποδέχομαι κατ’ ἀρχήν, ὅτι πρέπει νὰ ἐλαττωθῶσί τινα τῶν τελῶν, τῶν ὁποίων προτείνεται ἡ αὔξησις, παραδέχομαι ὅτι ὄχι μόνον δὲν πρέπει ν’ αὐξήσωσιν, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἐλαττωθῶσι· προέτεινον ὅμως καὶ ἐπιμένω εἰς τὰς αὐξήσεις, διότι ὁ τρόπος, κατὰ τὸν ὁποῖον πρόκειται ν’ αὐξήσωμεν τὸ τέλος, δὲν ἐπιτρέπει ἤδη τὴν ἐξέτασιν, ἥτις δύναται νὰ γείνῃ ἐν συνόλῳ, οὐδὲ παραδέχομαι τὴν ἰδέαν τοῦ κυρίου Παπαμιχαλοπούλου, ὅτι διὰ μικρῶν τροποποιήσεων ἠδύνατο νὰ φέρῃ ἡ Κυβέρνησις νέον δασμολόγιον· πρὸς τοῦτο ἔχομεν ἀνάγκην χρόνου τοὐλάχιστον 6 μηνῶν. Παραδέχομαι ὅμως, ὅτι θὰ ἦτο ὀρθὸν νὰ γείνῃ ἐλάττωσίς τινων ἐκ τῶν τελῶν ἐκείνων, καὶ ἂν ἡ Βουλὴ φρονῇ, ὅτι πρέπει νὰ ἐπέλθῃ ἐλάττωσις, θὰ ψηφίσῃ σήμερον ἢ αὔριον ὡς πρὸς τὰ τρία εἴδη, τὸν καφὲν, τὴν ζάκχαριν καὶ τὸ πετρέλαιον. Καὶ ὡς πρὸς μὲν τὸ πετρέλαιον εἶμαι τῆς ἰδέας, ὅτι ἐφορολογήθη ὑπερβαλλόντως· ὡς πρὸς τὴν ζάκχαριν ὅμως νομίζω, ὅτι τὰ στοιχεῖα, ἐπὶ τῶν ὁποίων ὁ κ. Φιλήμων ἠθέλησε νὰ στηρίξῃ τὴν γνώμην του, εἶναι ἀκριβῆ, ἀλλὰ δὲν εἶναι τὰ μόνα. Δὲν ἀρκεῖ μόνον νὰ εἴπωμεν, ὅτι τὸ τέλος φθάνει εἰς 50, εἰς 70, εἰς 100, εἰς 150%, διὰ νὰ εἴπωμεν, ὅτι τὸ τέλος εἶναι κακόν. Ἐν Ἀγγλίᾳ, ἔνθα ἐπικρατεῖ ἡ ἐλευθερία τοῦ ἐμπορίου, ὑπάρχουσι φόροι βαρύτατοι, 100%· καὶ ἐπειδὴ γίνεται λόγος περὶ τούτου, τὸ μὲν πετρέλαιον εἶναι ἐντελῶς ἀφορολόγητον, ἡ δὲ ζάκχαρις ἐφορολογεῖτο βαρύτατα, ἠλαττώθη δὲ κατὰ τὸ ἥμισυ, καὶ μετὰ 3 ἔτη κατηργήθη καὶ τὸ ἕτερον ἥμισυ, ἔμειναν δὲ 6 εἴδη φορολογούμενα σήμερον· ἀλλ’ ἐννοεῖται, ἐὰν ἀπὸ 6 εἰδῶν ἀπολαμβάνῃ ἡ Ἀγγλία 5–6 ἑκατομύρια λιρῶν, πόση πρέπει νὰ ἦναι ἡ φορολογία τῶν εἰδῶν τούτων. Ἡ ζάκχαρις ὅμως ἐν Ἑλλάδι φορολογεῖται ὀλιγώτερον σχεδὸν ἢ παντοῦ ἀλλοῦ, διότι κατὰ καντάριον ἐν Ἑλλάδι φορολογεῖται 7 σελίνια, ἐν Ῥωσσίᾳ 31, ἐν Σουηδίᾳ 15, ἐν Νορβηγίᾳ 21, ἐν........ Βλέπετε, ὅτι παντοῦ ἐπιβάλλεται τὸ διπλοῦν καὶ τετραπλοῦν τοῦ φόρου τοῦ παρ’ ἡμῶν ἐπιβαλλομένου. Δὲν θὰ εἴπῃ τοῦτο, ὅτι ἀπολύτως πρέπει ἡμεῖς νὰ θεωρήσωμεν, ὅτι ὁ φόρος τῆς ζακχάρεως εἶναι ἐλαφρὸς καὶ πρέπει νὰ τὸν αὐξήσωμεν· πιθανὸν, κατὰ τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ἡμεῖς παραδεχόμεθα, νὰ πρέπῃ νὰ τὸν ἐλαττώσωμεν, ἀλλ’ αὐτὰ δὲν εἶναι θέματα, τὰ ὁποῖα θὰ ἐξετάσωμεν τώρα, οὔτε τὸ θέμα εἶναι τοιοῦτον, ὅπως εἴπωμεν, ὅτι κατ’ ἐξαίρεσιν δύναται νὰ γείνῃ λόγος περὶ τῆς ζακχάρεως. Ὡς πρὸς τὴν πρότασιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ Ἄνδρου περὶ ἐλαττώσεως τοῦ φόρου τοῦ ἀλεύρου εἰς 4 λεπτὰ, παρατηρῶ, ὅτι σήμερον οἱανδήποτε αὔξησιν καὶ ἂν ἐπιβάλωμεν διὰ τοῦ νομοσχεδίου, οὐδὲν πράττομεν. Ἡ αὔξησις κατὰ 13% εἶναι ὅλως φαινομενική, διότι ἄλευρα δὲν εἰσάγονται ἐν Ἑλλάδι· ὁ φόρος ὁ ὑφιστάμενος εἶναι φόρος ἀπαγορευτικός· ἑπομένως, ὅσον καὶ ἂν τὸν αὐξήσητε, μένετε εἰς τὸ αὐτὸ, ἡ ἀπαγόρευσις δὲν δύναται ν’ αὐξήσῃ. Ἦτο ἐπιθυμητὸν ὁ φόρος οὗτος νὰ ἠλαττοῦτο, καὶ νὰ ἠναγκάζοντο οἱ ἡμέτεροι ἀλευρόμυλοι νὰ συναγωνίζωνται πρὸς τὰ ἔξωθεν εἰσαγόμενα· τοῦτο ὅμως δὲν ἠδυνάμεθα νὰ πράξωμεν μονομερῶς, πρέπει καὶ τοῦτο νὰ περιληφθῇ ἐν τῷ γενικῷ δασμολογίῳ, τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ εἰσαγάγῃ ἐν τῇ προσεχεῖ συνόδῳ τῆς Βουλῆς, ἵνα συνδυάσῃ τοῦτο πρὸς τ’ ἄλλα ἐν τῷ δασμολογίῳ ληφθησόμενα μέτρα. Ἡ ἰδέα περὶ ἐλαττώσεως τοῦ φόρου ἐν Ἑπτανήσῳ μόνον, εἶναι ἀπραγματοποίητος, διότι θ’ ἀπῄτει τὴν σύστασιν τελωνιακῆς γραμμῆς μεταξὺ Ἑπτανήσου καὶ τῆς ἄλλης Ἑλλάδος, καὶ ἡ σύστασις τοιαύτης γραμμῆς θ’ ἀπεῤῥόφα τὴν ὠφέλειαν, τὴν ὁποίαν τὸ Κράτος θ’ ἀπήλαυεν ἐκ τῆς ἐλαττώσεως. Τώρα θὰ σᾶς εἴπω τὸν ὑπολογισμὸν τοῦ ταμείου τῆς ὁδοποιΐας· μένει διαφορὰ μόνον 27 δραχμῶν. Κατὰ τὸν νόμον τοῦ 1867, πρὸς 5%, ἀφαιρέσει τοῦ διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δανείου τῶν 28,000,000 ποσοῦ, ἔχομεν ἐπὶ 12,200,000 ἐξ εἰσαγωγικῶν τελῶν, ἀφαιρουμένων διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δανείου τῶν 28,000,000, 2,632,000· ἔχομεν ἐπὶ 9,560,000 δραχμὰς 478,000· ἰδοὺ τὸ πρῶτον. Ἔχομεν σήμερον ἐπὶ 12,200,000 τέλος πρόσθετον, κατὰ τὸν νόμον τοῦ 1878, 10%, τὸ ὁποῖον δίδει 1,220,000· ἑπομένως ἀμφότερα ταῦτα μᾶς δίδουσιν 1,698,000. Διὰ τοῦτο εἶπον, ὅτι οὔτε πρόκειται ν’ αὐξήσωμεν, οὔτε νὰ ἐλαττώσωμεν. Ἀλλ’ ὁ κ. Παπαμιχαλόπουλος ἔκαμε σφάλματά τινα εἰς τοὺς ὑπολογισμούς του, διότι πρῶτον ἠθέλησε τὸ πρόσθετον τοῦτο 13% ν’ ἀποφέρῃ καὶ ὑπὲρ τοῦ ταμείου τῆς ὁδοποιΐας ποσόν· τότε ὅμως δὲν πρόκειται περὶ ζημίας τοῦ ταμείου, ἀλλὰ περὶ μὴ μετοχῆς τοῦ ταμείου εἰς τὴν αὔξησιν, ἑπομένως οὔτε ὠφελοῦμεν, οὔτε βλάπτομεν τὸ ταμεῖον. Ἔκαμεν ὅμως καὶ ἕτερον λάθος ὁ κύριος Παπαμιχαλόπουλος· ὑπελόγισεν εἰς τὸ κεφάλαιον, ἐπὶ τοῦ ὁποίου λαμβάνομεν τὸ ποσοστὸν τῆς ὁδοποιΐας, καὶ τὸ ποσοστὸν τοῦτο, ἑπομένως φορολογεῖ καὶ τὸ ποσοστὸν τῆς φορολογίας κατὰ 10%. Ἤδη ἐπιβάλλομεν 11% ἐφ’ ὅλων τῶν εἰσαγωγικῶν τελῶν, ἅτινα νῦν μὲν ἀνέρχονται μετὰ τῶν δικαιωμάτων τοῦ ταμείου τῆς ὁδοποιΐας εἰς 13,220,000, διὰ τῆς τροπῆς δὲ εἰς νέας δραχμὰς εἰς 15,030,000, ἤτοι θέλει λάβει τὸ ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας πρὸς 11% 1,653,300, προσθέτομεν καὶ τὰς 45,000 καὶ ἔχομεν 1,698,300, ἀπέναντι 1,698,327, τουτέστι διαφορὰ 27 δραχμῶν. Ἰδοὺ ἡ ἀληθὴς κατάστασις, ἐξ ἀντιπαραβολῆς τῶν δύω. (Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 12 καὶ 10 μ. μ.) Ὥρα 3 μ. μ.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ συνεδρίασις.

§86Α. ΟΙΚΟΝΟΜΟΣ. Κύριοι, ἐῤῥέθη, καὶ πολὺ εὐλόγως, ὅτι ὁ καιρὸς ἐπείγει. Ἀλλοίμονον εἰς ἐκεῖνον, ὅστις νομίζει, ὅτι δύναται νὰ σταματήσῃ τὸ ῥεῦμα τοῦ χρόνου. Ἀλλ’ ἐνῷ ὑποτασσόμεθα εἰς αὐτὸν τὸν νόμον τῆς φύσεως, ὑπάρχει καὶ ἄλλος νόμος, νόμος τῶν ψυχῶν, ὅστις μᾶς ἐμπνέει ἰδέαν πολὺ ἰσχυροτέραν, ὅτι καὶ ἡ τελευταία στιγμὴ πρέπει νὰ καταναλίσκηται πρὸς ὑπεράσπισιν τῶν δικαίων τοῦ λαοῦ. Εἶπεν ὁ κ. πρωθυπουργὸς, ἀποτεινόμενος πρὸς ἕνα τῶν πρώην ὑπουργῶν, ὅτι δὲν τῷ μένει καιρὸς διὰ μετάνοιαν· ἀλλ’ ἐγὼ νομίζω, ὅτι ὑπάρχει καιρὸς πάντοτε διὰ μετάνοιαν. Ὁ κ. πρωθυπουργὸς ἐνόμισε προσέτι, ὅτι ἔπρεπε νὰ ὑπερασπίσῃ ἑαυτὸν διὰ τὴν μομφὴν, ἥτις ἐῤῥέθη ἐδῶ ἢ ἀλλοῦ, δὲν ἠξεύρω, ὅτι μέτρα τινὰ, τὰ ὁποῖα ἐπρότεινεν ὡς Κυβέρνησις, εἶχον δῆθεν δημοκοπικὸν χαρακτῆρα. Ὁ κ. πρωθυπουργὸς ὤφειλε νὰ γνωρίζῃ πάντοτε, ὅτι τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἐπιβάλλουν αἱ περιστάσεις, εἶναι ὑπεράνω ὅλων τῶν πρωθυπουργῶν καὶ ὅλων τῶν ὑπουργῶν. Ὑπάρχει ῥεῦμά τι περιστάσεων, τὸ ὁποῖον ἀναγκάζει τοὺς πολιτικοὺς νὰ ὑποχωρήσουν. Ἐὰν δὲν ἦτο αὐτὸ τὸ ῥεῦμα, ὅπως καὶ πρότερον, οὕτω καὶ νῦν, δὲν ἤθελε πέσει ἡ δεκάτη. Ἀλλὰ τὸ ῥεῦμα αὐτὸ εἶναι ἰδεῶν ῥεῦμα, τὸ ὁποῖον συνέτριψε τὰ ὀστᾶ τῆς δεκάτης καὶ οἱ ὑπουργοὶ δὲν ἐχρησίμευσαν παρὰ ὡς ἐπικήδειοι ἄρχοντες αὐτῆς. Ἐκεῖνοι, τοὺς ὁποίους κατηγοροῦν ἐπὶ δημοκοπίᾳ, ἂς τὸ ὁμολογήσωσιν, εἶναι ὄργανα μιᾶς νέας ἰδέας ἀνωτέρας αὐτῶν. Ὁ κ. πρωθυπουργὸς ἐν τῷ λόγῳ αὐτοῦ ἐπεκαλέσθη τὴν ἐπιστήμην. Τοιουτοτρόπως δὲ εἰσέρχεται ἡ συζήτησις ἐντὸς κύκλου, ὅστις, νομίζω, ὅτι εἶναι ἄξιος νὰ ἑλκύσῃ τὴν ἰδιαιτέραν ὅλων προσοχήν. Ἀλλ’ ἡ ἔννοια αὕτη ἔχει ὅρον ἀναπόφευκτον, διότι ὁ ἄνθρωπος εἶναι ὂν πεπερασμένον, καταφεύγει εἰς τὸν νόμον τῆς εἰδικότητος, καὶ οἱ λαοὶ ἐμπιστεύονται εἰς τὴν εἰδικότητα, ἀφίνοντες τοῖς προϊσταμένοις τὴν παίδευσιν τὴν ἐγκυκλοπαιδικήν. Διότι δύναταί τις νὰ ἦναι ἐγκυκλοπαιδικὸς πρωθυπουργός, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἔχῃ καὶ ἀνθρώπους εἰδικούς, διὰ νὰ τὸν σώζουν τὴν στιγμήν, καθ’ ἣν πρόκειται νὰ ῥίψῃ τὸ σκάφος εἰς τὸν σκόπελον ἢ νὰ πέσῃ εἰς τὰ βαθέα τῶν ὑδάτων. Ἀφοῦ δὲ πρόκειται περὶ ἐπιστήμης, ἤθελον ἐρωτήσει οἱονδήποτε ἐκ τῶν κυρίων τούτων τῆς κυβερνήσεως, κρατῶν τὸ νομοσχέδιον ἀνὰ χεῖρας, εἰς ποίαν ἐπιστήμην στηρίζεται ἡ ἀσυγχώρητος ἀντινομία αὐτοῦ, τὴν ὁποίαν βλέπω μεταξὺ τοῦ τρίτου στίχου καὶ τοῦ προτελευταίου; Ἐν μὲν τῷ ἄρθρῳ πρώτῳ ὑπολογίζει τὸν ἐκ τῶν εἰσαγωγικῶν τελῶν ὁδικὸν φόρον τοῦ ΨΙΓʹ νόμου τοῦ 1878, ὅτι (ἀναγινώσκει) «θέλει ὑπολογίζεσθαι καὶ πληρώνεσθαι εἰς δραχμὰς νέας·» ἐν δὲ τῷ ἄρθρῳ τετάρτῳ καταργεῖ τὸ ἐδάφιον ἐκεῖνο τοῦ νόμου τούτου, ὅπερ ἐπιβάλλει τὸν φόρον αὐτόν. Ποῖοι νόμοι τῆς ἐπιστήμης ἐπιβάλλουν τὴν μεταξὺ εἴκοσι στίχων ἀντινομίαν αὐτήν; Ἔστω τοῦτο ὡς δεῖγμα χαρακτηριστικόν. Ἀλλά, κύριοι, ἀπ’ αὐτοῦ τοῦ δείγματος ἂς μεταβῶμεν εἰς τὴν γενικὴν ἐπισκόπησιν τοῦ ὅλου προκειμένου θέματος. Δὲν εἶναι ἄπο σκοποῦ νὰ ἐξετάσωμεν δι’ ὀλίγων τὴν οἰκονομικὴν ἔννοιαν τοῦ τελωνιακοῦ δασμοῦ, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τοὺς μεγάλους πληθυσμούς. Ἐν Ἀθήναις γνωρίζομεν εἰς τὴν ἀρχαίαν ἐποχὴν, ὅτι ὁ τελωνιακὸς δασμὸς ἦτο πεντηκοστή, τουτέστι 2%. Ὅταν δὲ οἱ Ῥωμαῖοι ἐδίωξαν τοὺς βασιλεῖς των, πρῶτον ἔργον αὐτῶν ἦτο νὰ καταργήσουν τὸ τελώνιον. Καὶ ἀνεβίωσε μὲν τοῦτο κατόπιν, οἱ δὲ αὐτοκράτορες τὸ ἀνεβίβασαν εἰς 5%, ἀλλὰ καὶ αὐτὸ τὸ 5% ὑπῆρξε τόσον ἐπαχθὲς, ὅσον ὅλοι γνωρίζετε τὴν ἱστορίαν τῶν τελωνῶν τῆς Ῥωμαϊκῆς ἐκείνης περιόδου. Ἐὰν ἀπὸ τῆς ἱστορικῆς ταύτης κλίμακος ἔλθωμεν εἰς τὰ νῦν συμβαίνοντα ἐν Ἑλλάδι, ποῦ εἶναι ἐκείνη ἡ πεντηκοστὴ τῶν ἀρχαίων δημοκρατικῶν χρόνων τὸ 2%; δὲν ὑπάρχει. Πολιτιζόμενοι, προβιβαζόμενοι ἐν τῷ νεωτέρῳ συστήματι, πρέπει νὰ πληρώσωμεν περισσότερα, παρὰ τὸν καιρόν, καθ’ ὃν ἐδημοκρατούμεθα! Σήμερον, κύριοι, θὰ πληρώσωμεν οὐχὶ πλέον τὸ πεντηκοστόν, ὅπως ἐπὶ τῶν ἀθανάτων ἐκείνων χρόνων· θὰ πληρώσωμεν οὐχὶ τὸ εἰκοστόν, ὅπως ἐπὶ τῶν Ῥωμαϊκῶν, ἀλλὰ θὰ πληρώσωμεν τὸ τέταρτον ὡς ἐπὶ τοῦ καφέ, τὸ τρίτον ὡς ἐπὶ τοῦ πετρελαίου. Δὲν εἶναι ἄτοπον οἱ λαοὶ ἀπὸ καιροῦ εἰς καιρὸν νὰ συνδυάζουν τὰ διεστῶτα τῆς οἰκονομικῆς ἱστορίας των, διὰ νὰ προχωρῶσιν εἰς περαιτέρω ἔρευναν τοῦ μέλλοντός των. Οἱ ἐκ τῶν τελωνιακῶν δασμῶν ὑπολογισμοί, τόσον τῆς παρελθούσης Κυβερνήσεως, ὅσον καὶ τῆς παρούσης, συναντῶνται εἰς τὸ εἰσπράξιμον ποσὸν τῶν δραχμῶν 12,200,000 περίπου. Ἀλλ’ ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις αὐξάνει τὸ ποσὸν τοῦτο τῶν τελωνιακῶν δασμῶν κατὰ 12% διὰ τοῦ ὑπολογισμοῦ τῆς παλαιᾶς δραχμῆς, ἥτις σύγκειται ἐξ 100 λεπτῶν, εἰς νέαν δραχμὴν λεπτῶν 112. Τὸ 12% λοιπὸν αὐτό, ὡς ὁ κ. πρωθυπουργὸς ἀπὸ τοῦ βήματος ἀνέπτυξεν, ἀναβιβάζεται ὑπ’ αὐτοῦ εἰς 1,600,000 δραχμάς, δυνατὸν δὲ καὶ εἰς 2,000,000. Ὥστε πρόκειται περὶ ὁλικοῦ στρογγύλου ἀριθμοῦ 14,000,000 δραχμῶν τελωνιακοῦ δασμοῦ, τὰ ὁποῖα θὰ τὰ πληρώσῃ ὁ ἑλληνικὸς πληθυσμός, ὅπως ἀπεγράφη οὗτος κατὰ τὸ 1879, δηλαδὴ θὰ τὰ πληρώσουν 1,679,000 Ἕλληνες. Ἂς κατασκευάσωμεν ἐκ τοῦ ἀριθμοῦ τούτου, πρὸς 5 ἄτομα τὴν οἰκογένειαν, τὸν ὅλον ἀριθμὸν τῶν οἰκογενειῶν, ἰδοὺ, ὅτι 335,000 περίπου οἰκογένειαι πρέπει νὰ πληρώσουν τὰ 14 ἑκατομμύρια τῶν τελωνιακῶν βαρῶν. Ἀναλογοῦσι, κύριοι, πρὸς ἑκάστην 42 ἢ 43 περίπου δραχμαὶ (θόρυβος). Φαίνεται εἰς ὑμᾶς βαρὺς ὁ κανὼν οὗτος καὶ δὲν ἔχετε ἄδικον. Δὲν πρόκειται νὰ ὑπολογίσωμεν νῦν τί θὰ πληρώσῃ ἐκ τοῦ νέου προσθέτου φόρου ὁ Ἑλληνικὸς πληθυσμὸς, ὡς ὑπέλαβον φωναί τινες. Ἡμεῖς ἐδῶ εἴμεθα, ἵνα περιλάβωμεν τὴν ὅλην ἔννοιαν τὴν φορολογικήν· δὲν εἴμεθα ὑπόχρεοι ν’ ἀκολουθήσωμεν τὸ ἅρμα οὐδενός· εἴμεθα κύριοι ἐντὸς τῆς οἰκίας αὐτῆς, ἢ κάλλιον εἰπεῖν ἐπίτροποι τοῦ κυρίου αὐτῆς, ὅπερ μᾶς καθιστᾷ καὶ μᾶλλον ὑπευθύνους. Ἀλλὰ γνωρίζετε τίς ἰδιαιτέρως θὰ πληρώσῃ τὰ 14 αὐτὰ ἑκατομμύρια; Ἂς ἐπανέλθωμεν, κύριοι, εἰς τὴν θεμελιώδη ἀρχὴν, ἥτις ποτὲ δὲν πρέπει νὰ φεύγῃ ἀπὸ τὴν μνήμην οὐδενὸς πολίτου, ἀπὸ τὴν κρίσιν οὐδενὸς πολιτικοῦ. Εἶναι ἡ αἰωνία ἐκείνη ἀντίθεσις τῶν πενήτων καὶ τῶν πλουσίων, τῶν ἀπόρων καὶ τῶν εὐπόρων, τῶν δυστυχῶν καὶ τῶν εὐτυχῶν· καὶ θέλετε ἰδεῖ, ὅτι αὐτὰ τὰ 14 ἑκατομμύρια θὰ πληρώσουν κατὰ 90% οἱ μικροὶ καὶ ἀσθενεῖς, τὰ μεγάλα τῶν ἀνθρώπων πλήθη. Διότι τί εἶναι ὁ τελωνιακὸς δασμός; Εἶναι, διὰ νὰ φέρητε τὸ ἀποτέλεσμα τῆς πληρώσεως τοῦ δημοσίου ταμείου, εἶναι ἡ χεὶρ τοῦ φορολόγου, ἥτις ἐκτείνεται εἰς τὰ μικρότερα τοῦ πολλοῦ κόσμου βαλάντια. Τοῦ δὲ ὀλίγου, τοῦ ἰσχυροῦ κόσμου τὰ βαλάντια εἶναι σκληρὰ καὶ γνωρίζουν τὴν τέχνην νὰ ῥίπτουν τὴν φορολογικὴν χεῖρα πρὸς τοὺς ἀσθενεῖς, τοὺς ὁποίους πιέζει ἡ ἀνάγκη. Πρᾶγμα περίεργον! Πολὺ περισσότερα εἰσπράττετε ἀπὸ τοὺς ὀλίγον ἔχοντας παρὰ ἀπὸ τοὺς πολλά. Ὁ τελωνιακὸς τῆς εἰσαγωγῆς δασμὸς εἶναι διὰ τοὺς μεγάλους τῆς κοινωνίας ἀριθμοὺς κατεσκευασμένος.

§87ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. .... (θόρυβος).

§88ΟΙΚΟΝΟΜΟΣ. Παρατηρῶ εἰς τὴν φωνὴν, ἥτις μὲ διακόπτει, ὅτι βεβαίως ἔχει ἄδικον.

§89ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ μὴ σᾶς ἀκούω (θόρυβος).

§90ΟΙΚΟΝΟΜΟΣ. Βεβαίως, ἂν θέλητε νὰ μὴν ἀκούητε, εἶσθε ἐλεύθερος νὰ μὴν ἀκούητε. Ἀλλ’ ἡ συζήτησις ἡ νόμιμος εἶναι ἀπ’ ἐδῶ (δεικνύει τὸ βῆμα)· καὶ ἀπὸ θέσιν δὲ ὀρθὴν δύναταί τις νὰ ὑπολάβῃ τὸν λόγον. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν ὁ ὁμιλῶν ἀντιπροσωπεύει τὸ πνεῦμα τῆς Βουλῆς· ὅταν θέλητε νὰ ὁμιλῆτε ἢ νὰ διακόπτητε, ἐγερθῆτε τοὐλάχιστον ὄρθιος καὶ ἐνθυμηθῆτε, ὅτι πρέπει νὰ ζητήσητε τὴν ἄδειαν ἢ ἐμοῦ ἢ τοῦ προέδρου. (Θόρυβος.) Συμβαίνει λοιπὸν, κύριοι, ἐν τῇ φορολογίᾳ ταύτῃ τοῦ τελωνιακοῦ δασμοῦ ἐκεῖνο, ὅπερ λέγει τὸ Εὐαγγέλιον «τῷ ἔχοντι δοθήσεται, τῷ δὲ μὴ ἔχοντι καὶ ὃ ἂν ἔχῃ ἀφαιρεθήσεται ἀπ’ αὐτοῦ.» Τὸ ¼ τοῦ εἰσοδήματος τοῦ ἐργάτου τὸ λαμβάνει ὁ φορολόγος διὰ τοῦ τελωνιακοῦ δασμοῦ καὶ τῶν λοιπῶν ἐμμέσων φόρων. Διότι, ἐὰν ἀφαιρέσητε ἀπὸ τὰς ἡμέρας τοῦ ἐργάτου 110 περίπου ἑορτάς, προσθέσητε δὲ καὶ τὰς ἡμέρας, καθ’ ἃς δὲν ἔχει ἐργασίαν, μόλις ὁ ἐργάτης ἀπολαμβάνει καθ’ ὅλον τὸ ἔτος 200 περίπου ἡμερομίσθια. Κὰν κατὰ μέσον ὅρον ὑπολογίσητε δύο δραχμὰς καθ’ ἕκαστον ἡμερομίσθιον ἢ 2½, ἐν τῇ μεγάλῃ ποικιλίᾳ αὐτῶν, θέλετε κατασκευάσει ποσότητα 400 περίπου δραχμῶν, τὰς ὁποίας ἐσοδεύει ὁ ἐργάτης καθ’ ὅλον τὸ ἔτος, ἵνα θρέψῃ τὴν οἰκογένειάν του. Ἀφαιρέσατε ἐκ τοῦ εἰσοδήματος αὐτῆς τὰς 42 δραχμὰς τοῦ τελωνιακοῦ δασμοῦ τῆς ὑπάρξεώς της, εἰς τροφὰς καὶ ἐνδύματα, ἀφαιρέσατε ἴσον ποσὸν, ὅπερ θυσιάζει εἰς τὴν λοιπὴν ἀκολουθίαν τῶν παντοειδῶν ἐμμέσων φόρων, ἰδοὺ ὅτι ἐκ τοῦ ἐργατικοῦ εἰσοδήματος τῶν 400 δραχμῶν τὰς 100 περίπου ἀπεῤῥόφησε τὸ δημόσιον καὶ τὸ δημοτικὸν ταμεῖον, ἐνῷ ὁ εὔπορος, ὁ πλούσιος δὲν καταβάλλει εἰς αὐτὸ οὔτε τὸ 1/20 οὔτε τὸ 1/30 τῆς ἐνιαυσίας προσόδου του. Ἕν φάσμα μόνον ἔχουν οἱ τελωνιακοὶ δασμοὶ, καθὼς καὶ οἱ ἔμμεσοι φόροι, ὅτι ἀπατοῦν τὸν λαόν. Ἐπειδὴ πληρόνονται κατὰ μικρὰ ποσὰ, ἐπειδὴ συγχέονται ἐν τῇ τιμῇ τῶν ἐμπορευμάτων καὶ τῶν προμηθειῶν, δὲν γινώσκει ὁ φορολογούμενος τίς τὸν φορολογεῖ, καὶ δὲν γνωρίζει πόθεν προέρχεται ἡ μάστιξ. Ὀργίζεται κατὰ τοῦ παντοπώλου καὶ δὲν βλέπει τὸν κινοῦντα αὐτὸν διοικητικὸν δάκτυλον. Ἀλλ’ ἡ ἀλήθεια εἶναι, ὅτι ὁ λαὸς πληρόνει τὰ λάθη τῶν διοικητῶν του. Ὑπάρχει ἔλλειμμα ἐν τῷ προϋπολογισμῷ; Ὁ φόρος πρέπει νὰ τὸ πληρώσῃ, καὶ μεταξὺ τῶν φόρων ὁ τελωνιακὸς εἶναι ὁ εὐκολώτερος εἰς τὴν διαχείρισιν τῆς ἐπιδεξιότητος. Οἱ μικροὶ πληθυσμοὶ ἂς ἑτοιμάζωσι τὴν ῥάχιν των, ἐνῷ οἱ προϊστάμενοί των ῥέουν πάντοτε ὡς τὸ ἔλαιον ἐπὶ τῆς λείας τοῦ ὕδατος ἐπιφανείας. Αὐτὴ εἶναι, κύριοι, ἡ κατάστασις. Ἐκ τῶν 14,000,000 δραχμῶν, περὶ ὧν πρόκειται, τὰ 12,000,000 εἶναι εἰς βάρος τῶν μικρῶν. Εἶναι φόρος ἀνάγκης. Ἐρχόμενος οὕτω εἰδικώτερον εἰς τοῦ ὑποβαλλομένου νομοσχεδίου τὴν μελέτην παρατηρῶ, ὅτι εἰς δύο τινὰ κεφάλαια δύναται αὕτη νὰ διαιρεθῇ· τὸ πρῶτον κεφάλαιον ἀφορᾷ τὴν φορολογίαν τῶν πρώτων τῆς βιομηχανίας ὑλῶν, τὰς ὁποίας τὸ ὑπουργεῖον δὲν δύναται, παρὰ νὰ ὁμολογήσῃ, ὅτι φορολογεῖ· τὸ δεύτερον κεφάλαιον ἀφορᾷ εἰς τὴν φορολογίαν τῆς πρώτης ἀνάγκης τῶν ἀπαραιτήτων, ἤτοι ἐφοδίων τῆς ζωῆς. Δὲν χρειάζεται, νομίζω, πολὺς κόπος ν’ ἀποδειχθῇ ἡ βιομηχανικὴ ἁμαρτία τοῦ πρώτου κεφαλαίου, διότι παρατηρῶ ἐν τῷ ὑπ’ ὄψιν συστήματι τοῦ τελωνιακοῦ δασμοῦ, τῆς 12% ἤτοι ἀνεξαιρέτως ἐπιβαρύνσεως τῆς τελωνιακῆς φορολογίας, ὅτι θυσιάζονται οἱ στοιχειωδέστεροι τῆς βιομηχανίας ὅροι. Τὰ δέρματα π. χ, τὰ ὁποῖα εἶναι ἡ ζωὴ σπουδαίας βιομηχανίας ἐν Σύρῳ, φορολογοῦνται αὐστηρότερον, καὶ ὅταν φορολογῆται ἡ πρώτη αὕτη ὕλη τῆς βυρσοδεψικῆς, ἡ ἐπιστήμη σᾶς καταδικάζει. Φορολογεῖτε τὸν σίδηρον, καὶ ἐπιτείνετε τὴν φορολογίαν τῆς διὰ τὴν ἡμετέραν σιδηρουργίαν ἐν πολλοῖς πρώτης κατειργασμένης ὕλης αὐτοῦ, φορολογεῖτε τὴν ξυλείαν, ἥτις εἶναι πρώτη ὕλη σπουδαίων κατὰ θάλασσαν καὶ ξηρὰν βιομηχανιῶν ἐν Ἑλλάδι, καὶ θέλετε νὰ μὴ σᾶς εἰπῶ, ὅτι σᾶς καταδικάζει ἡ ἐπιστήμη; Αἱ πρῶται ὗλαι εἰς τοὺς πολιτισμένους λαοὺς μένουσιν ἀτελεῖς, ἵνα προάγηται ἡ βιομηχανικὴ αὐτῶν δραστηριότης. Ὑπὸ πᾶσαν ἔννοιαν ἠμαρτάνετε. Ἀλλὰ θέλετε ἰδεῖ, ὅτι ἁμαρτάνετε ἀκόμη περισσότερον αὐξάνοντες τὸν τελωνιακὸν δασμὸν ἐν τῷ δευτέρῳ θέματι τῶν ἀναγκαίων ἐφοδίων τῆς ζωῆς, εἰς τροφὴν δηλαδὴ, ἐνδυμασίαν κλπ. Διότι νομίζετε, ὅτι οἱ βαρεῖς δασμοὶ εἶναι ἐκεῖνοι, οἵτινες πληροῦσι τὸ βαλάντιον τῆς ἐπικρατείας· νομίζω, ὅτι ἤκουσα ἀπὸ τοῦ στόματος τοῦ κ. πρωθυπουργοῦ αὐτὴν τὴν ἰδέαν πρὸ ὀλίγων ὡρῶν. Ἀριθμῶν οὗτος τί παρέχει ἐν ἄλλαις χώραις ὁ τελωνιακὸς δασμὸς, ὑπεστήριξεν ἐν τῇ ῥύσει τοῦ λόγου του, ὅτι τὸ κατόρθωμα ἀνήκει εἰς τὴν βαρεῖαν δασμολογίαν. Ἀλλ’ ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κύριος πρωθυπουργὸς, ἡ ἰδέα αὕτη εἶναι οἰκονομικὸς σολοικισμός.

§91ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶπον ἐγὼ αὐτό· δὲν τὸ ἐνοήσατε.

§92ΟΙΚΟΝΟΜΟΣ. Ὡς πρὸς τοῦτο, ἐσπούδασα ὀλίγον τὴν τέχνην τοῦ ἐννοεῖν, τὸ ἔχω δὲ σημειωμένον.

§93ΛΟΥΝΤΖΗΣ. Δὲν ἠκούσατε καλά....

§94ΟΙΚΟΝΟΜΟΣ. Ὁ κ. πρωθυπουργὸς εἶναι παρών. Εἰς μάτην ἀναμιγνύεσθε· δὲν ἔχει ἀνάγκην τῆς ὑποστηρίξεώς σας. Ὁ κ. πρωθυπουργὸς ὁμιλεῖ καθαρῶς καὶ ἐγὼ τὸ ἤκουσα ἐπίσης. Βεβαιωθῆτε, ὅτι δὲν ὑπάρχει περίπτωσις κηδεμονίας (ἱλαρότης). Θέλετε ἰδεῖ λοιπὸν, κύριοι, ὅτι, ἐνῷ ἐπιβαρύνετε τὴν φορολογίαν, δὲν θὰ κατορθώσητε ν’ αὐξήσητε τὰ εἰσοδήματά σας. Καὶ διατί; Διότι ἐλαττοῦτε τὰς προσόδους τοῦ ἐργαζομένου λαοῦ ἀπὸ ἡμέρας εἰς ἡμέραν περισσότερον. Καὶ τώρα μὲν ἀντλεῖτε ὅσον δύνασθε, μετὰ ἓξ μῆνας δὲ θ’ ἀντλήσετε ὀλιγώτερον τοῦ ὅσον ἐπιθυμεῖτε, διότι αἱ ἐργατικαὶ πρόσοδοι θὰ ὀλιγοστεύσουν· μετὰ ἓν ἔτος δὲ ἀκόμη ὀλιγώτερον. Μὴ νομίσητε, ὅτι εἶναι ἀπεριόριστοι οἱ πόροι τῆς ἐπικρατείας· σκάψατε τὸν ἀγρόν σας, θὰ ἔχητε καρποὺς, σκάψατε βαθύτερον θὰ ἔχητε πάλιν καρποὺς, ἀλλ’ ἐὰν προχωρήσητε σκάπτοντες, θὰ κατασκευάσητε πλέον οὐχὶ ἀγρὸν, ἀλλὰ φρέαρ. Καὶ ἂν βλέπετε, ὅτι ἠμποροῦν οἱ ἄνθρωποι νὰ πληρόνουν ἐφ’ ὅσον ἔχουν εἰσόδημα, μὴ νομίσητε, ὅτι ὁ θησαυρὸς αὐτῶν εἶναι ἀνεξάντλητος. Ἡ φορολογία σας ἐν τούτοις προχωρεῖ ἀπὸ ἔτους εἰς ἔτος αὐξάνουσα. Τὰ ποσοστὰ θὰ καταπλημμυρήσωσι τὸν τόπον. Θὰ φθάσητε εἰς τὸν πάτον. Αὐτὴ εἶναι ἡ καθολικὴ ἔννοια τοῦ συστήματός σας. Καὶ ἐπειδὴ ἐπαγγέλλονται τὸν μεταῤῥυθμιστήν τινες ἐδῶ, ἀκούσατε ποίου εἴδους εἶναι οἱ οἰκονομικοὶ μεταῤῥυθμισταὶ τῶν ἀληθῶς προοδευτικῶν ἐπικρατειῶν, διότι ἀδικοῦσιν οἱ κύριοι ἐκεῖνοι ἑαυτούς· δὲν εἶναι πράγματι οἰκονομικοὶ μεταῤῥυθμισταί. Κατὰ τὴν τρίτην δεκαετηρίδα τοῦ παρόντος αἰῶνος ὁ Χούσκισων ἐκήρυξε τὴν ἀρχὴν, ὅτι διὰ μικρῶν δασμῶν πληροῦται ταχύτερον καὶ ἀποτελεσματικώτερον τὸ ταμεῖον τῆς ἐπικρατείας, ἡ διδασκαλία δὲ αὕτη κατὰ τὸ ἔτος 1824 ἐξηνάγκασε τὴν ἐλάττωσιν π. χ. εἰς τὸ ἥμισυ τοῦ δασμοῦ τῆς σακχάρεως ἐν Ἀγγλίᾳ. Καὶ τί νομίζετε, κύριοι; ἐντὸς ὀλίγων ἐτῶν τὸ εἰσόδημα τῆς Ἀγγλικῆς ἐπικρατείας ἀπὸ 420,000 λ. στερλινῶν ἀνέβη εἰς 922,000 λίρας στερλίνας. Ἀλλ’ ἴσως δὲν ἀρέσκει αὐτὸς ὁ φιλόσοφος οἰκονομολόγος· ἂς τὸν ἀφήσωμεν ὑπὸ τὴν σεμνὴν δάφνην του· εἶναι ὄνομα διαπρεπέστατον ἐν τῇ ἱστορίᾳ τῇ οἰκονομικῇ. Ἐν τούτοις δύναταί τις νὰ γαργαλίζηται ἐκ τῆς δόξης ἑνὸς Πήλ. Διατί, κύριοι, δὲν ἀκολουθεῖτε τὰ μαθήματα καὶ τὴν πρακτικὴν τοῦ μεγάλου τούτου ἀνδρός; Ἡμεῖς ἐδῶ ἄνθρωπον ζητοῦμεν· καὶ ἂν δὲν ἦναι πρωτότυπον, διατί δὲν γίνεται ἀντίγραφον, ἂν διὰ τοῦ ἀντιγράφου πρόκηται νὰ σωθῇ ἡ Ἑλλάς; Ἀλλὰ ζητεῖτε τὰ παραδείγματά σας ἐκεῖ ὅπου δὲν λάμπει τὸ φῶς· πρέπει ὅθεν νὰ ἀκούσητε καὶ πάλιν τὴν καταδίκην τῆς ἐπιστήμης. Ὁ Πὴλ ἐκεῖνος κατήργησε τὸν δασμὸν τῶν πρώτων ὑλῶν τῆς βιομηχανίας καὶ τῶν πρώτων ἐφοδίων τῆς ζωῆς· εἰς τὰ 1842 δὲ ἐν Ἀγγλίᾳ ἠλαττώθησαν συλλήβδην τὰ ποσοστὰ τῶν τελωνιακῶν δασμῶν ἀπὸ 18,000,000 εἰς 10,000,000, ἀλλ’ ἐντὸς ὀλίγων ἐτῶν ἀνέβη ἡ εἴσπραξις τῆς Ἀγγλικῆς ἐπικρατείας ἡ ἐκ τῶν τελωνιακῶν δασμῶν εἰς 20,000,000. Βλέπετε τί σᾶς λέγει ἡ ἐπιστήμη, ὄχι ἡ ἀφῃρημένη ἐπιστήμη, ὡς τὴν κατηγοροῦν, ἀλλ’ ἡ πρακτικὴ, ἡ ἐφῃρμοσμένη ἐπιστήμη ὑπὸ τὴν αἰγίδα τῶν μεγαλειτέρων διανοιῶν. Μεταβάλλεται τὸ δασμολόγιον, ἐλευθεροῦνται πλεῖστα φορολογουμένων εἰδῶν, καὶ ἀντὶ νὰ ἐλαττωθῇ τὸ βαλάντιον τῆς ἐπικρατείας γίνεται ὀγκωδέστερον· διατί δὲν ἀκολουθεῖτε τὴν αὐτὴν διεύθυνσιν; Καὶ ἐπειδὴ, κύριοι, ἡ συζήτησις αὕτη συμπίπτει μὲ ἓν ἐκ τῶν σπουδαιοτέρων γεγονότων, τὰ ὁποῖα συμβαίνουν νῦν ἐν Ἀγγλίᾳ, συμπίπτει, λέγω, μὲ τὴν ἐποχὴν, καθ’ ἣν ἔρχονται ἐκεῖ οἱ φιλελεύθεροι, ἀκούσατε τί λέγει ὁ προϊστάμενος αὐτῶν Γλάδστων ἐπὶ τοῦ ζητήματος, τὸ ὁποῖον σᾶς ἐνασχολεῖ. Τὸ λέγει δὲ ὄχι σήμερον, διὰ νὰ μὴ νομίσῃ πληγωμένη τις ὑποψία, ὅτι ὑπολανθάνει πολιτικόν τι ἐν τῇ προκειμένῃ συζητήσει, διότι περὶ Ἀρχῆς πλέον δὲν εἶναι ἐδῶ ὁ ἀγών. Ὁ ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος διευθύνει σήμερον τὰς τύχας τῆς Ἀγγλίας καὶ ὁ ὁποῖος ἐνδέχεται νὰ ἐπηρεάσῃ καὶ τὰς τύχας τὰς Ἑλληνικὰς, ἰδοὺ τί ἔλεγεν ἐνώπιον τοῦ Ἀγγλικοῦ κοινοβουλίου κατὰ τὸ ἔτος 1861, εἰσάγων ὡς Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν τὸν προϋπολογισμὸν (ἀναγινώσκει): «Ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀντικειμένων, τὰ ὁποῖα ὑπεβάλλοντο τῷ 1845 εἰς τελωνιακὸν δασμὸν, ἀνέβαινεν εἰς 1052. Τῷ 1853 κατέβη εἰς 466. Τῷ 1859 εἰς 419. Ὅταν δὲ αἱ νῦν προτεινόμεναι τροποποιήσεις γείνωσι δεκταί, μὴ λαμβανομένων ὑπ’ ὄψιν εὐαρίθμων τινῶν ὑποδιαιρέσεων, ὡς ἐκ τῆς ποιότητος π. χ. τῆς σακχάρεως, ὁ ὅλος ἀριθμὸς τῶν ἀντικειμένων, τὰ ὁποῖα μένουσιν ἐγγεγραμμένα εἰς τὸ τελωνιακὸν δασμολόγιον, θὰ ἦναι 48. Τὰ ἀντικείμενα ταῦτα σχηματίζουν τρεῖς τάξεις, ἐξ ὧν ἡ πρώτη περιλαμβάνει 15 προϊόντα, τὰ ὁποῖα καὶ μόνα θὰ ἐξακολουθήσωσι, καιροῦ προϊόντος, νὰ τελωνίζωνται ἐπὶ σκοπῷ δημοσίου εἰσοδήματος, ὡς ἡ σάκχαρις, ὁ καφὲς, ὁ καπνὸς, ὁ οἶνος, ἡ ξηρὰ σταφὶς κλπ.» Βλέπετε, κύριοι, ὅτι ἀπὸ τοῦ 1861 ἀπέβλεπεν ὁ Γλάδστων εἰς τὸν περιορισμὸν τῶν τελωνισίμων εἰδῶν μέχρι τοῦ ἀριθμοῦ 15, καὶ τώρα ὁ ἀριθμὸς οὗτος κατέβη ἐν Ἀγγλίᾳ εἰς 10. Εἶναι περίεργον νὰ ἀκούσητε τὴν γονιμότητα τῶν 10 τούτων ἀντικειμένων κατὰ τὸ ἔτος 1879. Ἀναφέρω τὴν γονιμότητα αὐτῶν κλιμακηδόν. Ὁ καπνὸς ἔφερεν 8,589,000 λίρας στερλίνας, τὰ πνευματώδη ποτὰ 5,376,000, παραλειπομένων τῶν ἑκατοντάδων, τὸ τέϊον 4,169,000, οἶνος 1,469,000, ἡ σταφὶς ἡ Κορινθιακὴ 315,000, ἡ ἄλλη σταφὶς 161,000, ὁ καφὲς 212,000, ἡ κιχώρη 66,000, τὸ κακάο 44,000, ὀπῶραι 32,000, τὰ διοικητικὰ ἔσοδα τῶν τελωνείων 37,000, τῆς νήσου Man 52,259, τὸ ὅλον 20,316,000 λίρ. στερλίνας. Αὐτὸ εἶναι τὸ ἐκ τῶν τελωνείων εἰσόδημα τῆς Ἀγγλικῆς ἐπικρατείας, ἀκολουθούσης τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω ἐνώπιόν σας καὶ τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ ἀληθῆ οἰκονομικὴν μεταῤῥύθμισιν. Ἀλλὰ σεῖς προτιμᾶτε νὰ ἐπιφορτίζητε τὸν λαὸν εἰς πᾶσαν του ἐργασίαν, εἰς πᾶσαν του ἀγοράν. Τίς θὰ τὸ πιστεύσῃ! 777 εἴδη τελωνίζετε, τὸ ἥμισυ εἰς πρωτότυπα καὶ τὸ ἥμισυ εἰς ὑποδιαιρέσεις αὐτῶν. Συγκρίνετε ὅμως τὸν ἀριθμὸν 777 τῶν παρ’ ἡμῖν τελωνιζομένων εἰδῶν πρὸς τὸν ἀριθμὸν 10 τῶν ἐν Ἀγγλίᾳ, καὶ ἔπειτα ὁμιλήσατε περὶ ἐπιστήμης. Ἡ ἰδέα μου, κύριοι, εἶναι ἡ ἑξῆς: Ὅτι ἱκανῶς φορολογεῖται ὁ πενόμενος τῆς ἐργασίας λαὸς ἐπὶ τῶν πρώτων μέσων τῆς ὑπάρξεώς του. Μὴ τὸν ἐπιβαρύνετε μὲ τὸ προτεινόμενον 12%. Ἂν θέλετε νὰ εἶσθε δίκαιοι, ἂν θέλετε νὰ εἶσθε πολιτικοί, πολιτικοὶ οὐχὶ τῆς σήμερον, ἀλλὰ τῆς αὔριον, καὶ θὰ μοῦ κάμετε τὴν χάριν νὰ σᾶς συστήσω τὴν μεθαύριον, φορολογήσατε ἀναλόγως τῶν δυνάμεων ἑκάστης κοινωνικῆς τάξεως, ἀλλ’ ἀφήσατε τὸν ἐργάτην νὰ θρέψῃ τὸ τέκνον του διὰ ξηροῦ ἄρτου τὸ τρέφει· μὴ τοῦ φορολογεῖτε τὸν σῖτον, μὴ τοῦ φορολογεῖτε τὸ ἄλευρον. Ἀφήσατε τὸν ἄρτον καὶ τὸ ἔνδυμα τοῦ ἐργατικοῦ λαοῦ, μὴ θυσιάζετε αὐτὰ εἰς τὴν πολυτέλειαν τοῦ πλουσίου, τοῦ ἰσχυροῦ ἐν κεφαλαίοις· ἀφήσατε τὰ πρῶτα ἐφόδια τῆς ζωῆς, ἀφήσατε τὰ πρῶτα ἐφόδια τῆς βιομηχανίας, διὰ νὰ γείνῃ εὔρωστος ἡ Ἑλλὰς, διὰ νὰ ἀναπτύξῃ τὸ βιομηχανικόν της μέλλον. Θὰ ἰδῆτε τότε, ὅτι βαθμηδὸν θὰ εὕρητε μεγαλειτέρους πόρους, ἵνα φορολογήσητε. Ἀλλὰ, κύριοι, ἐπαναλέγω, ἐστὲ δίκαιοι, καὶ πρὸ πάντων ἐστὲ προνοητικοί.

§95ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν ἔπραξε κακῶς ὁ κ. πρόεδρος τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου λαβὼν τὸν λόγον καὶ μετασχὼν τῆς συζητήσεως κατὰ τὴν προμεσημβρινὴν συνεδρίασιν, ὡς αὐτὸς σᾶς εἶπεν· ἔπραξε καλῶς, καὶ ἔπραξεν ὅ,τι ὀφείλει νὰ πράττῃ, νὰ συζητῇ καὶ ὑποστηρίζῃ τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα προβάλλει εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ νὰ προσπαθῇ ν’ ἀποδεικνύῃ τὸ λυσιτελὲς καὶ τὸ χρήσιμον αὐτῶν, ἀναιρῶν τὰ ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα προβάλλονται ὑπὸ τῆς ἀντιπολιτεύσεως κατὰ τῶν νομοσχεδίων αὐτῶν. Ἔπραξε λοιπὸν ὅ,τι ὤφειλε νὰ πράττῃ, νὰ ὑποδεικνύῃ τὸ λυσιτελὲς καὶ τὸ χρήσιμον τῶν νομοσχεδίων, διότι σᾶς ὁμολογῶ ὅτι, ἂν δὲν ἦτο ἡ παροῦσα ὥρα τοῦ ἐνιαυτοῦ, καὶ ἂν δὲν εἴμεθα περὶ τὸ τέλος τῶν ἐργασιῶν μας, ἦτο δύσκολον νὰ διέλθωσι τὰ νομοσχέδια, ὅσα διῆλθον ἀπὸ τὴν Βουλὴν, χωρὶς νὰ προσπαθήσωμεν νὰ ἐφελκύσωμεν τὴν προσοχὴν τοῦ κοινοβουλίου ἐπὶ τῶν ἀτελειῶν, ἃς τὰ νομοσχέδια ταῦτα περιέχουσι· διότι ἦσαν ἔργα οὐχὶ μελέτης καὶ ἐπιστασίας, ἀλλ’ ἔργα σπουδῆς καὶ βίας, τὰ δὲ ἔργα τῆς σπουδῆς καὶ τῆς βίας εἶναι πάντοτε ἀτελῆ. Ἔπραξεν ὅμως κακῶς μετασχὼν τῆς συζητήσεως δι’ ἄλλον λόγον, διότι ἠκολούθησε καὶ σήμερον τὴν τακτικὴν, τὴν ὁποίαν ἠκολούθει ὡς ἀντιπολιτευόμενος· διαφέρει δὲ πολὺ ἡ θέσις τῶν κυβερνώντων ἀπὸ τὴν θέσιν τῶν ἀντιπολιτευομένων. Ὅταν τις ἦναι ἀντιπολιτευόμενος, δύναται ν’ ἀκολουθῇ τὴν τακτικὴν τῆς ἐπιθέσεως, καὶ νὰ ἐπιτίθεται καὶ νὰ ἐλέγχῃ καὶ ἐπικρίνῃ τοὺς κυβερνῶντας, ἀλλ’ ὅταν ἦναι κυβερνῶν, δὲν δύναται νὰ μετέρχηται τὴν τακτικὴν τῆς ἐπιθέσεως καὶ νὰ ἐπικρίνῃ τοὺς προκατόχους αὐτοῦ, καθ’ ὃν χρόνον μάλιστα οἱ προκάτοχοι αὐτοῦ δὲν εἶναι ἄξιοι τῆς ἐπικρίσεώς του. Καὶ διατί δὲν εἶναι ἄξιοι τῆς ἐπικρίσεώς του οἱ προκάτοχοι, οἱ συντάξαντες καὶ προβαλόντες τὸ νομοσχέδιον περὶ αὐξήσεως τῶν τελωνειακῶν τελῶν; διότι εἰσήγαγον νομοσχέδιον πλῆρες, τὸ ὁποῖον ἦτο προϊὸν μελέτης μακρᾶς ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Οἰκονομικῶν, τὸ δὲ νομοσχέδιον ἐκεῖνο ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ἠθέλησε ν’ ἀντικαταστήσῃ διὰ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει τὰ κύρια συστατικὰ φορολογικοῦ νομοσχεδίου; Σᾶς εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι σᾶς παρουσιάζει πλῆρες καὶ τέλειον σύστημα. Μὴ ἐξετάζετε, σᾶς εἶπε, κεχωρισμένως καὶ μεμονωμένως τὸ νομοσχέδιον περὶ αὐξήσεως τῶν τελωνιακῶν τελῶν, πρέπει νὰ ἐξετάσητε αὐτὸ συνδεδεμένον μετὰ τοῦ νομοσχεδίου περὶ καταργήσεως τοῦ ἐγγείου φόρου ἐπὶ τῶν δημητριακῶν καρπῶν καὶ ἀντικαταστάσεως αὐτοῦ διὰ τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν. Σᾶς εἶπεν, ὅτι καθὼς δι’ ἐκείνου τοῦ νομοσχεδίου ἠθέλησε νὰ ἐλαφρώσῃ μίαν παραγωγικὴν τάξιν τῆς κοινωνίας, οὕτω διὰ τούτου ἠθέλησε ν’ ἀναπληρώσῃ τὰ βάρη, τὰ ὁποῖα τὸ δημόσιον ταμεῖον ἔμελλε νὰ ἀναλάβῃ διὰ τῆς ἀπωλείας τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν δημητριακῶν καρπῶν. Ὁ συλλογισμὸς οὗτος δὲν εἶναι πλήρης, διὰ νὰ μὴ εἴπω, ὅτι δὲν εἶναι ἀκριβής. Πρὸ τοῦ κ. Τρικούπη καὶ πρὸ τῆς ἐνεστώσης Κυβερνήσεως, ἡ Κυβέρνησις προέβλεψε διὰ νὰ ζητήσῃ μικρὸν πόρον ἐν τῇ αὐξήσει τῶν τελωνιακῶν τελῶν, καὶ προέθετο δι’ αὐτοῦ νὰ ἐλαττώσῃ τὸ ἔλλειμμα τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἂν περιέχῃ τι τὸ ἀντιδημοτικὸν ἡ αὔξησις τῶν τελωνιακῶν τελῶν, διότι τώρα εἶναι καιρὸς, καθ’ ὃν φροντίζετε πάντες νὰ γίνητε δημοτικοί, τὸ ἀντιδημοτικὸν τοῦτο ἀνέλαβεν ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις μετὰ τοῦ θάῤῥους, τὸ ὁποῖον ἐμπρέπει εἰς τὴν Κυβέρνησιν, οὐδ’ ἦλθε διὰ νὰ δικαιολογηθῇ ὑπομιμνήσκουσα τὴν εὐκολίαν, ἡ ὁποία ἐγένετο εἰς τὴν γεωργικὴν τάξιν διὰ τῆς καταργήσεως τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν δημητριακῶν καρπῶν. Καὶ εἰς τὴν πρότασιν αὐτὴν, τὴν ὁποίαν ἔφερεν ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις, προσέφυγε καὶ ἡ παροῦσα προβαλοῦσα τὴν αὔξησιν τῶν τελωνιακῶν τελῶν. Ἀλλ’ ἡ ἐνεστῶσα Κυβέρνησις, ἀντιπολίτευσις οὖσα, ἐλησμόνησεν, ὅτι δύναται νὰ γείνῃ Κυβέρνησις. Οἱ πολιτευόμενοι πρέπει νὰ ἐνθυμῶνται, ὅτι ἀργὰ ἢ γρήγορα δύνανται νὰ ἀλλάξωσι θέσιν. Ὅταν ἦναι Κυβέρνησις, πρέπει νὰ κυβερνῶσιν οὕτως, ὥστε νὰ μὴ πράττωσιν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ὡς ἀντιπολιτευόμενοι δὲν ἤθελον θεωρήσει ἐπιτετραμμένον νὰ γίγνωνται. Καὶ ὅταν ἦναι ἀντιπολιτευόμενοι, δὲν πρέπει νὰ ἐπικρίνωσι πάσας τὰς πράξεις τῶν κυβερνώντων, διότι ἀπὸ τῆς θέσεως τῶν ἀντιπολιτευομένων δύνανται νὰ ἔλθωσιν εἰς τὴν θέσιν τῶν κυβερνώντων, καὶ τότε θέλουσιν ἀναγκασθῆ νὰ πράξωσιν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐπέκρινον. Ἕνεκα πλημμελείας τοιαύτης, ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, ἐπικρίνασα ὅλας τὰς πράξεις τῆς Κυβερνήσεως, δὲν παρέλιπε νὰ ἐπικρίνῃ καὶ τὸν νόμον περὶ αὐξήσεως τῶν τελωνιακῶν τελῶν, ὡς ἄσοφον καὶ ἀνεπιστήμονα, ὡς μὴ ἔχοντα οὐδένα λόγον, ὡς μὴ λαβόντα ὑπ’ ὄψιν τὰς ἀνάγκας τῆς βιομηχανίας καὶ μὴ ἐρχόμενον εἰς ἐπικουρίαν αὐτῆς, ὡς μὴ λαβόντα ὑπ’ ὄψιν τὰς ἀνάγκας τῆς καταναλώσεως· ἐλησμόνησεν ὅμως, ὅτι ἠδύνατο νὰ ἔλθῃ Κυβέρνησις, καὶ ὅταν ἤρχετο ὡς Κυβέρνησις, ὅτι ἦτο ὑποχρεωμένη νὰ προσφύγῃ εἰς τὸν νόμον ἐκεῖνον. Καὶ ἰδοὺ ἐγένετο Κυβέρνησις. Ὡς τοιαύτη εἶχε τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ζητήσῃ τὴν ἐπαύξησιν τῶν τελωνιακῶν τελῶν· ἀλλὰ πῶς νὰ σᾶς παρακαλέσῃ νὰ ψηφίσητε τὸν νόμον, τὸν ὁποῖον ἐπέκρινε; Κατέφυγεν εἰς εὐκολώτατον πρᾶγμα, εἰς δύο λέξεις. Αὐξάνομεν κατὰ 14% τὰ τελωνιακὰ τέλη. Ἀλλ’ ἡ μέθοδος αὕτη δὲν εἶναι μέθοδος φορολογικὴ, εἶναι μέθοδος, ἡ ὁποία δὲν ἐκφράζει παρὰ μόνον τὸν πόθον. Οἱ φορολογικοὶ νόμοι δὲν εἶναι νόμοι, διὰ τῶν ὁποίων ἐκφράζονται μόνον πόθοι· πρέπει νὰ περιέχωσιν ἐν ἑαυτοῖς τὸν λόγον τῆς φορολογίας καὶ νὰ πείθωσι τοὺς φορολογουμένους, ὅτι οἱ φόροι, οἱ ὁποῖοι ἐπιβάλλονται, εἶναι δίκαιοι καὶ εὔλογοι. Εἶναι τῷ ὄντι ἀνάγκη, κύριοι, οἱ κυβερνῆται καὶ φορολογούμενοι νὰ γνωρίζωσιν οἱ μὲν κυβερνῆται ποίους φόρους ἐπιβάλλουσιν, οἱ δὲ φορολογούμενοι ποίους φόρους πληρώνουσι, καὶ διατί πληρώνουσιν αὐτούς. Ἀλλ’ ἤθελον ἐρωτήσει τοὺς φορολογουμένους, ἢ τοὺς κυβερνήτας, τί εἶναι ὁ φόρος αὐτὸς, τὸν ὁποῖον σᾶς προβάλλουσι νὰ ἐπιβάλητε διὰ τοῦ νομοσχεδίου περὶ αὐξήσεως τῶν τελωνιακῶν τελῶν; τί ἀντιπροσωπεύουσι, ποίαν γνώμην, ποῖον λόγον ἀντιπροσωπεύουσιν; Ἐὰν ἔχετε νομοσχέδια περὶ φόρων ἀμέσων, θέλετε προσδιορίσει ἀμέσως τὸν λόγον τοῦ φόρου· ζητεῖτε νὰ εἰσπράξητε τόσον τοῖς ἑκατὸν ἐπὶ τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον παράγεται· ἐὰν ἔχετε νόμον περὶ ἐμμέσων φόρων, πρέπει νὰ δώσητε ἀμέσως τὸν λόγον, τὸν ὁποῖον θέλετε προβάλει διὰ νὰ ὑποστηρίξητε τὸν φόρον σας· ζητεῖτε νὰ εἰσπράξητε τόσον τοῖς ἑκατὸν ἐπὶ τῆς ἀγοραίας τιμῆς τῶν πραγμάτων. Τὸ 14%, τὸ ὁποῖον ἐπιβάλετε, τί εἶναι; εἶναι τόσον τοῖς ἑκατὸν ἐπὶ τῆς ἀγοραίας τιμῆς τῶν πραγμάτων, τὰ ὁποῖα ὑπόκεινται εἰς τελωνιακὰ τέλη; Δὲν εἶναι τίποτε. Ζητήσατε τὸ νομοσχέδιον, ἐρευνήσατε αὐτὸ διὰ νὰ ἴδητε, ὅτι εὑρίσκετε μόνον τὸν πόθον, καὶ οὐχὶ τὸν φορολογικὸν λόγον. Ἐπιθυμῶ 14% νὰ εἰσπράττω περισσότερον ἀπὸ τὰ ἀντικείμενα, τὰ ὁποῖα εἰσάγονται, καὶ τὰ τελωνιακὰ τέλη. Ἀλλὰ διατί ζητεῖτε 14%; διότι ἐπιθυμῶ 14%. Ἀλλ’ αὐτὸ τὸ 14% ποῖον λόγον ἔχει ἐπὶ τῆς ἀγοραίας ἀξίας τῶν πραγμάτων, τὰ ὁποῖα εἰσάγονται εἰς τὴν κατανάλωσιν, δὲν μᾶς ἀπαντᾷ ἡ κυβέρνησις. Καὶ δὲν δύνασθε, κύριοι, νὰ ἐπιβάλητε κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον φόρους. Ἡ προσθήκη, τὴν ὁποίαν σᾶς ζητοῦν διὰ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ συζητουμένου, εἶναι προσθήκη ἐπὶ τῶν τελωνιακῶν τελῶν, τὰ ὁποῖα προσδιωρίσθησαν κατὰ τὸ 1867 μετὰ ἐργασίαν, τῆς ὁποίας σκοπὸς ἦτο νὰ ἀνευρεθῇ ἡ ἀγοραία τιμὴ τῶν πραγμάτων τῶν ὑποκειμένων εἰς τὰ τελωνιακὰ τέλη. Δὲν γνωρίζω, ἐὰν ὁ συντάκτης τοῦ νομοσχεδίου τοῦ 1867, καὶ ἂν ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία τοῦ 1867 ἐπείσθη ἐντελῶς, ὅτι τὸ τελωνιακὸν τέλος, τὸ ὁποῖον διὰ τοῦ δασμολογίου ἐπεβάλλετο ἐφ’ ἑκάστου τῶν ἀντικειμένων, τῶν ὑποκειμένων εἰς τὴν τελωνιακὴν αὐτὴν φορολογίαν, ἦτο ἀνάλογον πρὸς τὸν σκοπὸν, τὸν ὁποῖον εἶχεν ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία διὰ νὰ φορολογήσῃ πολὺ ἢ ὀλίγον ἕκαστον τῶν εἰσαγομένων ἀντικειμένων. Ὑπάρχει ὅμως ἡ πρόληψις, ὅτι τὸ δασμολόγιον τοῦ 1867 ἐστηρίχθη ἐπὶ τῆς ἀγοραίας τιμῆς τῶν πραγμάτων, τὰ ὁποῖα διὰ τοῦ δασμολογίου ὑπετάσσοντο εἰς τὴν φορολογίαν αὐτήν.

§96ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ὄχι, κύριε, ἐπὶ τῆς ἀξίας, ἀλλ’ ἐλαμβάνετο ὑπ’ ὄψιν καὶ ἡ πρώτη ὕλη. Ὅταν λέγετε ἐπὶ τῆς ἀξίας, παραλείπετε τὸ σπουδαιότερον, τὴν βάσιν τῆς συντάξεως τοῦ δασμολογίου.

§97ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Εἶσθε ἀρκετὰ εὐφυὴς, ἑπομένως νομίζω, ὅτι δὲν ἐπλανήθητε ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε νὰ νομίζητε, ὅτι λέγων ἀγοραίαν τιμὴν, ἐννοῶ μόνον ἀγοραίαν τιμήν. Ὑμεῖς πρέπει νὰ γνωρίζετε, ὅτι ἀνευρίσκεται ἡ ἀγοραία τιμὴ διὰ νὰ κανονισθῇ τὸ ποσοστὸν τοῦ φόρου, διότι κατ’ ἄλλο ποσοστὸν θέλει φορολογηθῆ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον προορίζεται εἰς τὴν χρῆσιν τῶν πάντων, κατ’ ἄλλο ποσοστὸν θέλει φορολογηθῆ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον προορίζεται εἰς τὴν χρῆσιν τῶν εὐπορωτέρων τάξεων, καὶ ἄλλως ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον χρησιμεύει εἰς τὴν ἐγχώριον βιομηχανίαν. Ἀλλὰ διὰ νὰ προσδιορίσητε τὸ ποσοστὸν τοῦ φόρου, πρέπει νὰ εὕρητε τὴν ἀγοραίαν τιμήν. Ὅταν σᾶς ὁμιλῶ περὶ ἀγοραίας τιμῆς, σᾶς ὁμιλῶ, διότι αὕτη χρησιμεύει ὡς ὅρος πρὸς προσδιορισμὸν τοῦ ποσοστοῦ τοῦ φόρου, καὶ ἀπορῶ πῶς δὲν τὸ ἐνοήσατε.

§98ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Εἶναι ἀδιάφορον τὸ ποσοστόν.

§99ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τὸ δασμολόγιον τοῦ 1867 ὑπάρχει πρόληψις, ὅτι ἐστηρίχθη ἐπὶ τῆς ἐξακριβωθείσης ἀγοραίας τιμῆς τῶν ὑποκειμένων εἰς τὰ τελωνιακὰ τέλη ἀντικειμένων, τῶν εἰσαγομένων πρὸς κατανάλωσιν, καὶ ὅτι μετὰ τὴν ἐξεύρεσιν τῆς ἀγοραίας τιμῆς προσδιωρίσθη τὸ ποσοστὸν τοῦ φόρου, μὲ σκοπὸν νὰ θεραπευθῶσι πᾶσαι αἱ κοινωνικαὶ, γενικαὶ ἢ εἰδικαὶ ἀνάγκαι.

§100ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Τώρα εἶναι πλήρης ἡ ἔννοια.

§101ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἀλλ’ ἡ ἀγοραία τιμὴ τοῦ 1867 δὲν εἶναι ἀγοραία τιμὴ τοῦ 1880, ἑπομένως τὸ ποσοστὸν τοῦ φόρου, τὸ ὁποῖον προσδιωρίσθη μετὰ σκοποῦ κατὰ τὸ 1867, δὲν εἶναι ποσοστὸν τοῦ φόρου, τὸ ὁποῖον ἔχει τὸν αὐτὸν σκοπὸν κατὰ τὸ 1880. Αὐξάνοντες δὲ ἁπλῶς τὰ τελωνιακὰ τέλη τοῦ 1867 — συγχωρήσατε τὴν ἔκφρασιν — προβαίνετε εἰς τὰ στραβὰ, διότι μόνον ἔχετε ἀνάγκην χρημάτων. Ἰδοὺ διατί τὸ νομοσχέδιόν σας ἐκφράζει πόθον, δὲν ἔχει δὲ λόγον φορολογικόν. Ὁ λόγος ὁ φορολογικὸς εἶναι, ἐπειδὴ ἀκούω νὰ γίνηται κἄπου ἐνταῦθα λόγος, ἡ ἐπιθυμία ἢ τὸ καθῆκον νὰ μὴ ἐξαντλήσητε τὴν φορολογικὴν δύναμιν ἐκείνων, τοὺς ὁποίους φορολογεῖτε, νὰ προστατεύσητε δὲ παραλλήλως τὰς ἄλλας παραγωγικὰς δυνάμεις τῆς κοινωνίας· ὅταν δὲν φορολογῆτε μετὰ φορολογικοῦ λόγου, ὅταν φορολογῆτε τυχαίως μόνον μὲ τὸν σκοπὸν νὰ φορολογήσητε, τότε ἐξαντλεῖτε τὴν φορολογικὴν δύναμιν τοῦ τόπου, παραλείπετε δὲ τὸ καθῆκον, τὸ ὁποῖον ἔχετε νὰ προστατεύσητε ἄλλας παραγωγικὰς δυνάμεις τοῦ τόπου. Ἡ Κυβέρνησις λοιπὸν εὑρέθη εἰς τὴν δύσκολον ταύτην ἀνάγκην ἐπικρίνασα, ὡς δὲν ἔπρεπε νὰ πράξῃ, τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις εἰσήγαγε, καὶ τὸ ὁποῖον ἦτο προϊὸν μελέτης, καὶ ἐθεράπευε τὰς ἀνάγκας ταύτας, ἐπικρίνασα, διότι ἐφρόνει, ὅτι εἶχεν ἀνάγκην νὰ ἐπικρίνῃ πᾶσαν πρᾶξιν τῆς Κυβερνήσεως, μὴ ἔχουσα δὲ καιρὸν νὰ παρασκευάσῃ ἄλλο διὰ νὰ ἀντικαταστήσῃ ἐκεῖνο, ἔρχεται καὶ σᾶς προβάλλει κατεπειγόντως νὰ ψηφίσητε τὸ νομοσχέδιον. Ἀφοῦ λοιπὸν εὑρίσκεται εἰς τοιαύτην θέσιν ἡ Κυβέρνησις, πῶς ἐνόμισεν, ὅτι ἔχει λόγον, ὁ ὁποῖος ἤθελε τὴν δικαιολογήσει ἐνώπιον τοῦ κοινοβουλίου, διὰ νὰ ἐπιτεθῇ κατὰ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία εἶχε παρασκευάσει τὴν ἐργασίαν ταύτην; Ἐὰν ἐνόμιζεν, ὅτι ἡ ἐργασία ἐκείνη ἦτο πλημμελὴς κατὰ τοῦτο ἢ ἐκεῖνο τὸ μέρος αὐτῆς, ἐὰν ἐνόμιζε, φέρ’ εἰπεῖν, ὅτι ἐκ τῶν 1000 ἀντικειμένων, ἐπὶ τῶν ὁποίων τὰ τελωνιακὰ τέλη ἐπεβάλλοντο διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου, προσδιωρίσθησαν πλημμελῶς τὰ τελωνιακὰ τέλη ἐπὶ 5, 8, ἢ 10 ἀντικειμένων, ἦτο τάχα τοῦτο λόγος ἰσχυρὸς διὰ νὰ ἀπωθήσῃ τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο καὶ νὰ φέρῃ ἀντ’ αὐτοῦ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον δὲν ἐκφράζει παρὰ μόνον πόθον φορολογικόν; Διὰ τοῦτο εἶπον, ὅτι ὁ κ. πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἔπραξε κακῶς ἀκολουθήσας τὴν τακτικὴν τῆς ἐπιθέσεως, ἐνῷ ἴσως ἤθελε πράξει καλῶς ἀκολουθῶν ἄλλην τακτικὴν, προσπαθῶν νὰ δικαιολογήσῃ τὸ ἀτελὲς καὶ ἐσπευσμένον μέτρον, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν. Νομίζω, ὅτι εἶναι μάταιον νὰ κάμω λόγον περὶ ἄλλου τινὸς πράγματος, περὶ τοῦ ποσοστοῦ τοῦ φόρου. Τὸ ποσοστὸν τοῦ τελωνιακοῦ τέλους, κατὰ τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ αὐξηθῶσι τὰ διὰ τοῦ δασμολογίου τοῦ 1867 προσδιωρισμένα τελωνιακὰ τέλη, ἔλαβεν ὡς βάσιν ἕνα κανόνα, ὁ ὁποῖος δὲν ἀπαντᾶται ἀλλαχοῦ τῆς νομοθεσίας. Ἔλαβεν ὡς βάσιν τὸ νέον νόμισμα, τὴν νομισματικὴν μονάδα τὴν εἰσαχθεῖσαν διὰ τοῦ νόμου τοῦ 1867, ἡ ὁποία ἀκόμη δὲν ἐτέθη ἐν ἐνεργείᾳ εἰς κανένα ἄλλον κλάδον τῆς δημοσίας διοικήσεως, ἡ δὲ κατὰ πρώτην φορὰν εἰσαγωγὴ τῆς βάσεως ταύτης, κατὰ τὴν προσθήκην ταύτην, θέλει φέρει περιπλοκὰς καὶ ἀμφιβολίας κατὰ τὸν προσδιορισμὸν τοῦ τέλους, καὶ αἱ περιπλοκαὶ αὗται φέρουσιν, ἂν οὐχὶ ἄλλο, τοὐλάχιστον βραδύτητα εἰς τὸ ἐμπόριον. Κατὰ τὸ 1867 ἐγένετο πρώτην φορὰν τὸ τελωνιακὸν δασμολόγιον. Μετὰ τὸ 1867 ἐπῆλθον διάφοροι μεταβολαὶ αὐτοῦ, ἐπῆλθεν ἡ μεταβολὴ τοῦ 1877. Ἡ μεταβολὴ τοῦ 1877 ἐγένετο κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, κατὰ τὸν ὁποῖον πρόκειται νὰ ψηφίσητε σήμερον τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ἤτοι προσετέθησαν 10% ἐπὶ τῶν τελωνιακῶν τελῶν. Ἡ Κυβέρνησις τοῦ 1877, ἡ ὁποία εἰσήγαγε τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο, εἶχε πρόχειρον καὶ ἀναντίῤῥητον δικαιολογίαν, τὸ κατεπεῖγον τοῦ χρόνου καὶ τὸ ἐπικείμενον τῶν ἀναγκῶν τῆς πατρίδος. Μετὰ τοῦτο ἐπῆλθον τμηματικαὶ μεταβολαὶ ἐπὶ τοῦ τελωνιακοῦ δασμολογίου, καὶ σήμερον ἐπίκειται νέα μεταβολή. Πρέπει ἡ τελωνιακὴ ἀρχὴ καὶ ὁ ἔμπορος νὰ ζητῶσι σειρὰν νομοθετημάτων, δι’ ὧν ἐπῆλθον αἱ μεταβολαὶ τοῦ δασμολογίου, καὶ νὰ προβαίνωσιν εἰς σειρὰν ἀριθμητικῶν πράξεων, διὰ νὰ κανονίσωσι τὸ τέλος, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ πληρωθῇ. Ἐκτὸς λοιπὸν τοῦ ὅτι τὸ νομοσχέδιον δὲν ἔχει ἐν ἑαυτῷ τὸν φορολογικὸν λόγον, ἀκολουθεῖ ἀκόμη καὶ σύστημα πλημμελὲς, διότι ἐπάγεται κατανάλωσιν χρόνου, ὁ ὁποῖος εἶναι πολυτιμότατον κεφάλαιον εἰς τὸ ἐμπόριον. Μὴ νομίσετε δὲ, ὅτι τὸ πρᾶγμα εἶναι μικροῦ λόγου ἄξιον. Ἴσως οἱ κάτοικοι τῶν μεσογείων μερῶν θὰ αἰσθανθῶσιν ὀλιγώτερον τὰ ἀποτελέσματα τοῦ τρόπου τούτου τῆς αὐξήσεως τῶν τελωνιακῶν τελῶν. Βεβαιῶ ὅμως τοὺς ἀξιοτίμους βουλευτὰς Ἑρμουπόλεως, Κερκύρας, Πατρῶν καὶ τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν, αἵτινες εἶναι κέντρα ἐμπορίου, ὅτι θέλουσιν ἐπανέλθει εἰς τὰς πατρίδας των, καὶ θέλουσιν ἀκούσει μὲ τὰ ὦτά των τὸν γογγυσμὸν τῶν ἐμπόρων.

§102ΤΙΝΕΣ. Δὲν εἶναι ζήτημα.

§103ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Νομίζω, ὅτι συμβαίνει εἰς τὸν κ. πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου τι, τὸ ὁποῖον δὲν ἠξεύρω ἐὰν συμβαίνῃ συνήθως εἰς ὅλους, ὅσοι εἶναι ἀκόμη ἀσυνείθιστοι ἐν τῇ κατοχῇ τῆς θέσεως, τὴν ὁποίαν κατέχουσιν. Ὁ κ. πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἐγένετο ἡγέτης τῆς πλειοψηφίας τοῦ Κοινοβουλίου. Ἡ συνείδησις τοῦ πράγματος νομίζω, ὅτι ἐμπνέει ἐνίοτε εἰς αὐτὸν ἔπαρσιν, οὐχὶ τὴν προσήκουσαν, καὶ διὰ τοῦτο ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς δὲν ἠδυνήθη νὰ ἐμποδισθῇ νὰ κάμῃ χρῆσιν φράσεων, αἱ ὁποῖαι καθήπτοντο τῆς μειοψηφίας ἢ ἐνίοτε καὶ τῆς πλειοψηφίας. Ἴσως τοῦτο ἔκαμεν αὐτὸν πολλάκις νὰ νομίζῃ, ὅτι εἶναι περιττὸν νὰ λαμβάνῃ μέρος εἰς τὰς συζητήσεις, ὡς σήμερον σᾶς εἶπεν, ὅτι κακῶς ἔπραξε λαβὼν τὸν λόγον. Νομίζω, ὅτι αὐτὸ εἶναι ἐλάττωμα ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἀσυνείθιστοι νὰ διαχειρίζωνται ἐξουσίαν, ἥτις ἀνετέθη εἰς αὐτούς. Νομίζω δ’ ὅτι αὐτὸ εἶναι καλὸν νὰ τὸ παραιτήσῃ, διότι δὲν εἶναι εὔκολον νὰ διέρχεταί τις τὴν ἐργασίαν, τὴν ὁποίαν εἶναι κεκλημένος νὰ διέλθῃ μετὰ τοῦ Κοινοβουλίου, ἀπέχων νὰ ὑποστηρίζῃ τὰ ἔργα του, καὶ ἀπέχων νὰ συζητῇ μετ’ αὐτοῦ. Ἐὰν θελήσῃ νὰ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν τακτικὴν ταύτην, εἶναι πολὺ ἐνδεχόμενον ἡ σιωπή του νὰ ὑποληφθῇ ὡς περιφρόνησις οὐχὶ τῶν ἀτόμων, τὰ ὁποῖα προβάλλουν τὰ κατὰ τοῦ νομοσχεδίου ἐπιχειρήματα, ἀλλ’ ὡς περιφρόνησις τοῦ μόνου πολιτικοῦ σώματος, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει. Πρέπει δὲ πάντες νὰ συλλογίζωνται, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν οὔτε ἀνωδύνως οὔτε ἀτιμώρητοι νὰ φέρωνται ὑπερόπται πρὸς τὸ Κοινοβούλιον τῆς πατρίδος.

§104ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀγνοῶ, κύριοι, πῶς συνέλαβε τὴν ἰδέαν ὁ κ. πρόεδρος τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου νὰ μὲ καταγγείλῃ εἰς τὴν Βουλὴν ὡς μετανοοῦντα διὰ τὰς ἀντιφάσεις, εἰς τὰς ὁποίας δῆθεν ὑπέπεσα πρὸς τὰς πράξεις μου ὡς ὑπουργοῦ καὶ πρὸς τὰς ἀγορεύσεις μου ὡς βουλευτοῦ. Ἐγὼ εἶπον εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ τὸ ἐπαναλαμβάνω καὶ τώρα, ὅτι εἰς τὴν ἐργασίαν τοῦ δασμολογίου εἰργάσθημεν κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε ποῦ μὲν νὰ ἐπιβάλωμεν τελωνιακὸν δασμόν, ἀνώτερον τοῦ ὑπάρχοντος, ποῦ δὲ νὰ ἐλαττώσωμεν αὐτόν, καὶ ἐπὶ 250 ἀντικειμένων ν’ ἀφήσωμεν τὸ αὐτὸ τελωνιακὸν τέλος. Ἦτο ἑπόμενον λοιπὸν εἰς ὅλην αὐτὴν τὴν πολύπλοκον ἐργασίαν νὰ εὑρεθῶ εἰς αὐτὴν τὴν δύσκολον, κατὰ τὸν κύριον πρωθυπουργόν, θέσιν, τοῦ νὰ θέλω ἄλλα μὲν ἐμπορεύματα νὰ φορολογηθοῦν κατ’ ἀνώτερον ποσὸν τοῦ ἤδη ὑπάρχοντος, ἄλλων δὲ τοιούτων νὰ ἐλαττωθῇ ὁ τελωνιακὸς δασμὸς, πολλὰ δ’ ἐξ αὐτῶν νὰ μείνωσιν ἐν τῇ αὐτῇ τελωνιακῇ φορολογίᾳ καὶ διά τινα νὰ δημιουργηθῇ φόρος, ὁ ὁποῖος δὲν ὑπῆρχεν ἤδη. Ἀλλ’ εἶναι ἀντίφασις τοῦτο; εἶναι ἀντίφασις διὰ τὴν ὁποίαν ἔπρεπε νὰ ὁμολογήσω τὴν μετάνοιάν μου; βεβαίως ὄχι. Κατὰ τὴν πρωϊνὴν συνεδρίασιν σᾶς εἶπον, ὅτι 250 εἰδῶν δὲν ηὐξήθη ὁ τελωνιακὸς δασμὸς, ὅτι 25 εἴδη ἐμπορευμάτων ὑπέστησαν ἐλάττωσιν, ὅτι 45 εἴδη προσετέθησαν εἰς τὸ δασμολόγιον, προσδιοριζομένου ἀναλόγου εἰσαγωγικοῦ τέλους, διότι δὲν ὑπῆρχον πρότερον ἐν αὐτῷ. Ποῦ εἶναι λοιπὸν ἡ ἀντίφασις; ἦτο ἐργασία λογικὴ καὶ κανονική. Ἀλλ’ ἡ ἐργασία τοῦ κ. πρωθυπουργοῦ εἶναι ἐργασία, ἂς μοὶ συγχωρηθῇ νὰ τὸ ἐπαναλάβω, αὐθαίρετος. Θέλει, ὡς εἶπον, ὁ ἀξιότιμος προαγορεύσας κ. πρωθυπουργὸς χρήματα, καὶ τὰ χρήματα αὐτὰ ζητεῖ δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου ἄνευ λόγου τῷ ὄντι φορολογικοῦ. Θέλει χρήματα καὶ αὐξάνει τὸ εἰσαγωγικὸν τέλος κατὰ 12% διὰ τὰ εἴδη τῆς πολυτελείας, καὶ κατὰ 12% ἐπίσης διὰ τὰ εἴδη τῆς κοινῆς χρήσεως καὶ τῆς κοινῆς ἀνάγκης. Εἶναι λογικὴ φορολογικὴ αὕτη; βεβαίως δὲν εἶναι. Ἠμπορῶ λοιπὸν νὰ ἰσχυρισθῶ ἐγὼ, ὅτι ὁ κ. πρωθυπουργὸς ὑπέπεσεν εἰς ἀντίφασιν πρὸς τὰς ἐπαγγελίας, τὰς ὁποίους ἄλλοτε μετῆλθεν ἐντεῦθεν περὶ ἐπιστημονικῆς διανομῆς τῶν φόρων. Ἀλλὰ λέγει ὁ κ. πρωθυπουργὸς, μὴ ἐξετάσητε μεμονωμένως τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον συζητεῖται· τοῦτο συνδέεται μὲ τὸ ὅλον σύστημα τὸ φορολογικὸν τῆς κυβερνήσεως. Ἀλλ’ ἂς μοὶ συγχωρήσῃ νὰ εἴπω, ὅτι σύστημα τοιοῦτον δὲν βλέπω ὑποβληθὲν πρὸς τὴν Βουλὴν. Πλὴν τῆς καταργήσεως μιᾶς σταθερᾶς καὶ βεβαίας προσόδου τοῦ δημοσίου ἐκ 4 περίπου ἑκατομμυρίων δραχμῶν καὶ τῆς ἀντικαταστάσεως αὐτῶν δι’ ἑνὸς φόρου βανδαλικοῦ, ἀμφιβόλου καὶ ἀβεβαίου, καὶ τῆς ὑποβολῆς τοῦ συζητουμένου Νομοσχεδίου, οὐδὲν ἄλλο Νομοσχέδιον ἀφορῶν εἰς νέον φορολογικὸν σύστημα εἰσήχθη εἰς τὴν Βουλὴν παρὰ τῆς ἐνεστώσης Κυβερνήσεως· ὅσα δὲ ἄλλα φορολογικὰ Νομοσχέδια ἐσυζητήθησαν, ταῦτα ὑπεβλήθησαν παρ’ ἡμῶν. Τὸ νομοσχέδιον περὶ κληρονομιῶν ὑπεβλήθη ἀπὸ ἡμᾶς· τὸ νομοσχέδιον περὶ φορολογίας τῶν παιγνιοχάρτων εἶχεν ὑποβληθῆ ἀπὸ ἡμᾶς, τὸ νομοσχέδιον περὶ αὐξήσεως τῶν τελωνιακῶν δασμῶν, καὶ τοῦτο εἶχεν ὑποβληθῆ ἀπὸ ἡμᾶς, μὲ τὴν διαφοράν, ὅτι εἶχεν ὑποβληθῆ συντεταγμένον κανονικώτερον, λογικώτερον καὶ στηριζόμενον εἰς τὴν δικαιοσύνην, εἰς τὴν ἰσότητα, ἐὰν δὲ ἦναι ἐπιτετραμμένον νὰ μεταχειρισθῶ τὴν φράσιν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, καὶ εἰς τὴν ἐπιστήμην. Ποῖον ἄλλο ἔργον λοιπὸν συνδέεται μὲ τὸ οἰκονομικὸν σύστημα τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ; Πρέπει μολαταῦτα, διὰ νὰ ἦμαι ἀκριβής, νὰ προσθέσω καὶ τὸ περὶ ἐπιβολῆς δεκαλέπτου τέλους ἐπὶ τῶν ἐξοφλήσεων τῶν διαφόρων δοσοληψιῶν, ἐκ τοῦ ὁποίου προσδοκᾷ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς λίαν ἐξωγκομένως, ὅτι θὰ προσπορισθῇ διὰ τὸ δημόσιον ταμεῖον 400,000 δραχμάς, ἐνῷ, κατὰ τὴν γνώμην μου, δὲν θὰ εἰσπράξῃ οὔτε 40,000· καὶ ἓν ἄλλο νομοσχέδιον περὶ ἐπιβολῆς φόρου ἐπὶ τῶν μεταγραφῶν καὶ ὑποθηκῶν, ἐκ τοῦ ὁποίου θὰ προσπορισθῇ ἐπίσης ποσὸν ἀσήμαντον. Λοιπὸν δὲν βλέπω ποῖα ἄλλα ἔργα εἶναι τὰ παρὰ τῆς ἐνεστώσης Κυβερνήσεως ὑποβληθέντα, τὰ ὁποῖα δὲν πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν μεμονομένως, ἀλλ’ ἐν συνόλῳ. Αὐτὰ εἶναι ὅλα τὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα ἀνέφερον καὶ τὰ πλεῖστα τῶν ὁποίων ὑπεβλήθησαν παρ’ ἡμῶν. Ὥστε δυνάμεθα νὰ ἐξετάσωμεν τὰ ἔργα τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ καὶ μεμονομένως, καὶ νὰ ἀνεύρωμεν τὰ ἐλαττώματα καὶ τὰς ἐλλείψεις, τὰς ὁποίας καταδεικνύομεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, μὲ ὅλην τὴν λεπτολογίαν καὶ τὴν εἰλικρίνειαν, ἄνευ πλαγίου τινὸς σκοποῦ. Τὸ ζήτημα, ὅπερ συζητοῦμεν, βεβαίως ἐξηντλήθη, διότι μολονότι ἡ ὥρα τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς εἶναι προκεχωρημένη, ἀρκετὰ μολαταῦτα ἐῤῥέθησαν. Τὸ ἀτύχημα εἶναι, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, καίτοι αὐθαίρετον, θὰ ψηφισθῇ, διότι αὐτὸ ἀπαιτοῦσιν αἱ περιστάσεις· παρωράθη δὲ ἔργον, εἰς τὸ ὁποῖον εἰργάσθησαν πρόσωπα σπουδαῖα καὶ εἰδικὰ ἐγγυώμενα τὸ τέλειον τῆς παρ’ ἡμῶν ὑποβληθείσης ἐργασίας. Ἄλλως τὸ κακὸν τοῦτο ἐλπίζω νὰ μὴν ἦναι ἀθεράπευτον· θὰ θεραπευθῇ πολλὰ συντόμως· τὴν θεραπείαν δὲ αὐτὴν μᾶς ὑπεσχέθη καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργός, καὶ χαίρω, διότι κατέστησε τὸ ἔργον του αὐτὸς ὁ ἴδιος προσωρινὸν, ἀναγνωρίσας τὸ ἐλαττωματικὸν αὐτοῦ. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τοῦ ταμείου τῆς ὁδοποιΐας, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι μὲν ζήτημα σπουδαῖον, διότι καὶ ὀλιγώτερα ποσοστὰ ἂν εἰσαχθῶσιν εἰς αὐτὸ, δὲν εἶναι βλάβη καὶ ζημία ἀνεπανόρθωτος, καθ’ ὅσον αὐτὴ ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία θὰ σπεύσῃ εἰς συνδρομήν του, ἅμα πεισθῇ περὶ τῆς ἀνάγκης, ἀλλὰ λογιστικὸν μᾶλλον, ὀφείλω νὰ παρατηρήσω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς πλανᾶται εἰς τοὺς ὑπολογισμούς του. Τὸ ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας βεβαίως θ’ ἀδικηθῇ κατὰ τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον, ἐκτὸς ἐὰν φρονῇ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι πρέπει νὰ προσδιορίζωνται οἱ πόροι, οἱ ἐκ τῶν τελωνιακῶν δασμῶν, ὀφειλόμενοι εἰς τὸ ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν τελωνιακῶν εἰσπράξεων τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐψηφίσθησαν οἱ σχετικοὶ νόμοι περὶ τῶν τοιούτων πόρων. Ἀλλ’ οἱ νόμοι ἐκεῖνοι δὲν εἶχον τοιοῦτον σκοπόν· εἶχον τὸν σκοπόν, ὅπως τὰ ποσοστὰ ταῦτα, τὰ ἀποδοτέα εἰς τὸ ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας, νὰ παρακολουθῶσι τὴν πρόοδον τῶν τελωνιακῶν εἰσπράξεων τοῦ δημοσίου. Ὅταν λοιπὸν ἔχωμεν κατὰ τὸν ὑπολογισμὸν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ καὶ Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν 15,000,000 ἐκ τελωνιακῶν εἰσπράξεων, καὶ ὅταν ὑπὲρ τοῦ ταμείου τῆς ὁδοποιΐας, κατὰ τοὺς κειμένους νόμους, εἴχομεν 15% ποσοστὰ, δηλ. 5% κατὰ τὸν νόμον τοῦ 1867, καὶ 10% κατὰ τὸν νόμον τοῦ 1878, ἔπρεπεν ἄρα εἰς τὸ ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας ν’ ἀποδοθῶσιν ἐκ τῶν ὑπολογιζομένων 15,000,000 δραχμαὶ 2,250,000. Ἀλλ’ ἐν ᾧ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς περιορίζει τὰ ποσοστὰ ταῦτα εἰς τὰς εἰσπράξεις ἐκείνης τῆς ἐποχῆς, αἱ ὁποῖαι δὲν ὑπερέβαινον τότε τὰ 10 ἢ 11 ἑκατομμύρια, ἐν ᾧ καὶ ὡς ἐκ τῆς αὐξήσεως καὶ ἐπιβολῆς νέων τελῶν καὶ ὡς ἐκ τῆς ἀναπτύξεως τοῦ ἐμπορίου αἱ τελωνιακαὶ εἰσπράξεις προβαίνουν αὐξανόμεναι, ὁ κ. Πρωθυπουργὸς διατείνεται, ὅτι οὐδένα περιορισμὸν κάμνει, διότι, λέγει, «ἐγὼ δίδω εἰς τὸ ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας ὅ,τι ἐλάμβανε διὰ τῶν νόμων ἐκείνων», καὶ ἀδιαφορεῖ διὰ τὴν αὔξησιν τῶν τελωνιακῶν δασμῶν.

§105ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. 11%.

§106ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸς ὁ ἰσχυρισμὸς οὗτος τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, εἶναι τοῦτο μαρτυρία ἀλάνθαστος, ὅτι ἐνῷ ἐλάμβανε μέχρι τοῦδε 15%, ἤδη πρόκειται, κατὰ τὸ νομοσχέδιον, νὰ λαμβάνῃ 11% τὸ ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας ἐκ τῶν τελωνιακῶν τελῶν.

§107ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐπὶ μεγαλειτέρας βάσεως.

§108ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν βάσιν αὐτὴν ὤφειλον νὰ παρακολουθήσωσι καὶ οἱ πόροι τοῦ ταμείου τῆς ὁδοποιΐας· ἀλλ’ ἐνῷ, κατὰ τὸν νόμον τοῦ 1867, τὸ ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας ἐλάμβανε μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τοῦ ποσοῦ, τοῦ χρησιμεύοντος διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δανείου τῶν 25 ἑκατομμυρίων φράγκων, 478,000 δραχμῶν, ἤδη θὰ λαμβάνῃ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου ἐκείνου, κατὰ τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, 167,000, τουτέστιν ἐπὶ ἔλαττον κατὰ 311,000 δραχμῶν. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀλήθεια· ὅλοι οἱ ἄλλοι λογαριασμοὶ καὶ ὑπολογισμοὶ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ δὲν στηρίζονται εἰς ὀρθὴν βάσιν καὶ εἰς ὀρθὸν ὑπολογισμόν. Τὰ 15% ἐλαττοῦνται εἰς 11· ἄρα ἡ ἐλάττωσις εἶναι προφανής.

§109ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἀλλ’ εἶναι φράγκα τὰ 11, ἐνῷ τὰ 15 ἦσαν παλαιαὶ δραχμαί.

§110ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται σήμερον περὶ τούτου νὰ συζητήσωμεν· ἀνέφερον τοῦτο ἐν παρέργῳ, ὅπως ἀποδείξω πρὸς τοῖς ἄλλοις, ὅτι ζημιοῦται καὶ τὸ ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας, καὶ ἐπέμεινα εἰς ἀπόδειξιν τῶν ἰσχυρισμῶν μου ἐναντίον τῆς γνώμης τοῦ κ. πρωθυπουργοῦ, διότι εἶναι τὰ γεγονότα τοιαῦτα· εἶναι αὐτοὶ οἱ νόμοι, οἱ κατὰ τὸ 1867 καὶ 1878 ψηφισθέντες, τοὺς ὁποίους ἐπικαλοῦμαι εἰς μαρτυρίαν τῶν παρ’ ἐμοῦ λεγομένων. Ἀλλὰ καὶ τοῦτο εἶναι ἀντικείμενον, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ θεραπευθῇ εὐκόλως, διότι, ὅταν πεισθῇ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλή, ὅτι οἱ πόροι τοῦ ταμείου τῆς ὁδοποιΐας εἶναι ἀνεπαρκεῖς, θὰ σπεύσῃ πάλιν νὰ τοὺς ἐπαναφέρῃ εἰς οἵαν κατάστασιν ἦσαν πρότερον ἢ νὰ προσθέσῃ ἄλλους πόρους. Ἰσχυρίζομαι μόνον κατ’ ἐπανάληψιν καὶ ἐπιμένω εἰς τοῦτο, ὅτι οἱ ὑπολογισμοὶ, τοὺς ὁποίους κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς πρωΐας ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν ὁ κ. πρωθυπουργὸς, βεβαίως διὰ νὰ διαψεύσῃ τοὺς ἐμοὺς ὑπολογισμοὺς, δὲν ἦσαν ἀκριβεῖς. Μετὰ τὰ λεχθέντα ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου νομίζω, ὅτι ἡ συζήτησις ἐξηντλήθη· θὰ συζητήσωμεν ὅμως ἐπὶ καὶ τῶν καθέκαστα, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ εἴδη τινὰ, τὰ ὁποῖα νομίζομεν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐπιβαρυνθῶσιν αὐτὰ τοὐλάχιστον μὲ τὴν αὐθαίρετον φορολογίαν τῶν φράγκων ἀντὶ τῶν παλαιῶν δραχμῶν, καὶ ἐὰν ἡ Βουλὴ νομίσῃ, ὅτι οὔτε τὰς προτάσεις μας ταύτας ὀφείλει νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν, εἶναι ἁρμοδία νὰ πράξῃ τοῦτο. Τὸ κακὸν βεβαίως εἶναι προφανὲς καὶ διὰ τὸ ἐμπόριον καὶ πρὸ πάντων διὰ τὴν κοινωνίαν, διότι τὴν αὔξησιν αὐτὴν θὰ ὑποστῇ οὐχὶ τὸ ἐμπόριον, ἀλλ’ ἡ κοινωνία, ὁ λαός, ὡς ἰσχυρίσθη καὶ ὁ ἔντιμος βουλευτὴς ἐκ Καλαβρύτων. Οἱ τελωνιακοὶ δασμοὶ εἶναι ἔμμεσοι φόροι, ἀλλ’ ἐπιβαρύνουν κυρίως τὸν λαόν. Πολλὰ ἀντικείμενα ἀφορῶσιν ἰδίως τὴν τάξιν τὴν πτωχοτέραν, τὴν τάξιν ἐκείνην, ὑπὲρ τῆς ὁποίας λέγει ὁ κ. πρωθυπουργός, ὅτι ἔλαβε πρόνοιαν διὰ τῆς καταργήσεως τῆς δεκάτης, καὶ τῆς ἀντικαταστάσεως αὐτῆς διὰ τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, νομίζων, ὅτι ἀνεκούφισεν αὐτήν, ἀλλὰ πλανᾶται πλάνην μεγάλην, καὶ θὰ πεισθῇ μετ’ ὀλίγον, ὅτι ἡ τάξις αὕτη οὐδαμῶς ἀνεκουφίσθη, ἐξ ἐναντίας μάλιστα ἀπὸ τοῦδε τὰ παράπονα ἤρξαντο κατὰ τοῦ νέου καὶ σοφοῦ φορολογικοῦ μέτρου· καὶ ὅταν ἐννοηθῇ καλῶς διὰ τῆς ἐφαρμογῆς του, τὰ παράπονα ταῦτα θὰ πνίξωσιν αὐτὸν τὸν κ. πρωθυπουργὸν διὰ νέων τηλεγραφημάτων, οὐχὶ πλέον συγχαρητηρίων (Ἰλαρότης), ἀλλὰ τηλεγραφημάτων ἀρῶν καὶ ἀγανακτήσεως. Ἀλλὰ ταῦτα πάντα, κύριοι βουλευταί, ἴσως, καθ’ ὃν τρόπον μάλιστα ἐπαναλαμβάνονται, εἶναι περιττά· ἄλλοτε ἐλπίζω νὰ ἐξετασθῶσι καλλίτερα· ἡ ὥρα προβαίνει, ὀλίγιστος χρόνος ὑπολείπεται μέχρι τοῦ τέρματος τῶν ἐργασιῶν μας. Ἂς ἀποφασίσῃ ἡ βουλὴ ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, καὶ ἂς εἰσέλθωμεν εἰς τὴν συζήτησιν τῶν καθέκαστα αὐτοῦ. Γίνεται δεκτὴ δι’ ἀναστάσεως ἡ ἀρχή. Ἄρθρον 1. Ἀναγινώσκονται αἱ ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου ὑποβεβλημέναι τροπολογίαι.

§111ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὁ λόγος, ἐφ’ οὗ ἐστήριξε τὸ ἐπιχείρημά του ὁ κ. πρωθυπουργὸς, ἵν’ ἀποκρούσῃ τὴν τροπολογίαν, δὲν εἶναι σπουδαῖος καὶ βάσιμος, διότι δὲν παρουσίασε σύστημα τῷ ὄντι ἢ σχέδιον οἰκονομικόν, ἔχον διατάξεις συνδυαζομένας πρὸς τὴν κατάστασιν τῆς κοινωνίας καὶ πρὸς διάφορα συμφέροντα· προσθέτει αὐθαιρέτως 12% ἐφ’ ὅλων ἐν γένει τῶν εἰδῶν, τὸ σύστημα δὲ τοῦτο εἶναι τὸ χειρότερον, διότι θέλει μᾶς ἐμποδίσει νὰ τακτοποιήσωμεν τὸ κατόπιν δασμολόγιον, διότι, ἵνα τακτοποιήσωμεν αὐτό, πρέπει νὰ ἀκολουθήσωμεν τὴν ἀρχήν, τὴν ὁποίαν καὶ εἰς ἄλλα μέρη ἀκολουθοῦσι, νὰ κανονίσωμεν τὰ φορολογητέα ἀντικείμενα, καὶ νὰ ἐξαιρέσωμεν ἢ νὰ ἐπιβάλωμεν ὀλιγώτερον φόρον εἰς ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα χρησιμεύουν ἢ διὰ τὴν βιομηχανίαν ἢ ὡς πρώτη ὕλη διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ λαοῦ, ἀλλ’ ἡ διόρθωσις αὕτη θέλει εἶσθαι δύσκολος. Οὐδεὶς οὐσιώδης λόγος ὑπάρχει ἤδη νὰ μὴ φέρωμεν μεταβολὰς εἰς τὸ προτεινόμενον σχέδιον, καὶ ἂν τῷ ὄντι νομίζῃ ἡ Βουλὴ, ὡς νομίζομεν ἡμεῖς, ὅτι μερικὰ ἀντικείμενα βαρέως φορολογοῦνται, δὲν ἐννοῶ τὸν λόγον διατί νὰ μὴ φέρωμεν ἐλαττώσεις. Νομίζω, ὅτι ὁ κ. πρωθυπουργὸς δὲν δύναται νὰ μὲ ἀδικήσῃ λέγων, ὅτι δημοκοπεῖ κατὰ τοῦ λαοῦ, διότι ἐγὼ ἐξ ἀρχῆς εἶπον, ὅτι τὰ μέτρα του ὅλα τείνουν ν’ ἀδικήσουν τὸν λαὸν ὑπὲρ τῶν εὐπόρων, καὶ κατὰ τὸ σύστημά του αὐτὸ ἐπιβαρύνονται περισσότερον οἱ πτωχότεροι. Νομίζω λοιπόν, ὅτι δύναται νὰ δεχθῇ ἡ Βουλὴ τροποποιήσεις. Πολεμοῦμεν τὸ νομοσχέδιόν σας, διότι εἰσάγει ἀνωμαλίαν καὶ ἀταξίαν, διότι αἱ πληρωμαὶ εἰς τὸ τελωνεῖον θὰ γίνωνται δι’ ἄλλου νομίσματος, ὅλοι οἱ φόροι θὰ πληρώνωνται κατὰ τὸ παλαιὸν σύστημα, καὶ τὸ δημόσιον οὕτω πληρώνει· θέλει προέλθει σύγχυσις καὶ ἀταξία· σημαίνει, ὅτι δὲν καταλαμβάνομεν τί πράττομεν εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ἂν ὁ κ. Τρικούπης ἐπιμένῃ, ἡμεῖς θέλομεν ψηφίσει κατὰ τοῦ νομοσχεδίου καὶ ὑπὲρ τῆς τροπολογίας ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐλαττώνουν φόρους τινὰς ἐπὶ μερικῶν ἀντικειμένων.

§112ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δύο συστήματα ὑπάρχουσιν· ἢ θὰ γείνῃ ἀναθεώρησις τοῦ δασμολογίου, ἐν τῇ ὁποίᾳ ἡ Βουλὴ θέλει ἐξετάσει ἓν πρὸς ἓν τ’ ἄρθρα αὐτοῦ, ἢ ἡ Βουλὴ θὰ θεωρήσῃ, ὅτι δὲν δύναται ἐν τῷ παρόντι ν’ ἀναθεωρήσῃ τὸ δασμολόγιον καὶ θὰ παραδεχθῇ τὴν ἀρχὴν, τὴν ὁποίαν προτείνομεν, τὴν κατὰ ποσοστὸν αὔξησιν, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ παλαιοῦ δασμολογίου. Τοῦτο εἶναι ζήτημα, ἐπὶ τοῦ ὁποίου δύναταί τις νὰ ἔχῃ ταύτην ἢ ἐκείνην τὴν γνώμην. Ἄν παραδεχθῆτε τὴν ἡμετέραν ἀρχὴν, τῆς αὐξήσεως κατὰ ποσοστὸν, νομίζω, ὅτι πᾶσαι αἱ προτάσεις δὲν δύνανται νὰ ὑποστηριχθῶσιν, οὐδὲ τὸ σύστημα ἐπιτρέπει τοιαύτην ἐξέτασιν, οἵαν ἐπιτρέπει τὸ ἕτερον σύστημα, τῆς ἀναθεωρήσεως ἐν γένει τοῦ δασμολογίου. Ἑπομένως ἡ πρότασις τοῦ κ. βουλευτοῦ Μεσσήνης ἔχει λίαν καλῶς, ἀλλὰ πρέπει οὕτω νὰ ἐννοηθῇ, τουτέστιν ὅτι ἡ Βουλὴ ἢ θὰ παραδεχθῇ τὸ σύστημα τῆς παρελθούσης Κυβερνήσεως, καὶ τότε δύνανται νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν αἱ τροπολογίαι, ἢ θ’ ἀπέχῃ ἀπὸ πάσης κατὰ μέρος ἐξετάσεως, διότι τὸ ποσοστὸν ἐπιβάλλεται ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ παλαιοῦ δασμολογίου. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ εἰς τὴν ἀντικατάστασιν τῶν δραχμῶν εἰς φράγκα, τοῦτο ἀφορᾷ μόνον εἰς τὴν λέξιν· ἠδύνατο νὰ λεχθῇ, ὅτι προστίθενται 12%.

§113ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Χθὲς ἐψηφίσαμεν καὶ νόμον περὶ δανείου, ἐν ᾧ ἀνεγράψαμεν νέας δραχμάς.

§114ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Μοὶ κακοφαίνεται διὰ τὸν κ. Κεχαγιᾶν· τὸν ἀφῆκε, φαίνεται, τὸ πνεῦμα καὶ ἡ εὐφυΐα του. Τὸ δάνειον ἐκεῖνο εἶχε σχέσιν μὲ τὸ ἐξωτερικὸν καὶ διὰ τοῦτο ἀνέφερε φράγκα. Ἄν εἶχε σύστημα ὁ κ. πρωθυπουργὸς, ἤθελον συμφωνήσει καὶ ἐγώ, ἀλλὰ δὲν ἔχει κανὲν σύστημα· αὐθαιρέτως ἐπιβάλλει τόσα τοῖς ἑκατὸν, ἑπομένως δὲν καταλαμβάνω τί τὸν ἐμποδίζει νὰ μὴ ἐξαιρέσῃ ἀντικείμενά τινα, μόνον ἡ θέλησίς του, τώρα δὲ ἀκούω πρώτην φορὰν, ὅτι παρουσιάζεται εἰς τὴν Βουλὴν λεγόμενον σύστημα, τὸ ὁποῖον δὲν ἐπιδέχεται καμμίαν τροποποίησιν. Ἅμα δεχθῆτε τὴν ἀρχὴν, λέγει ὁ πρωθυπουργὸς, ὅλα τὰ ἄλλα πρέπει νὰ τὰ δεχθῆτε· οὕτω νομίζει ὁ κ. πρωθυπουργὸς λοιπόν· τὰ νομοσχέδια εἰς τὸ ἑξῆς δὲν πρέπει νὰ συζητῶνται εἰμὴ αἱ ἀρχαὶ, αἱ δὲ λεπτομέρειαι νὰ παραδέχωνται ἀσυζητητεί. Ἄν ὁ κ. Τρικούπης ἤθελε μόνον νὰ κάμῃ τὴν αὔξησιν πρὸς 12%, διατί νὰ μὴ τὸ εἴπῃ εἰλικρινῶς.

§115ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Αὐτὸ λέγω.

§116ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἐπιμονὴ τοῦ κ. πρωθυπουργοῦ εἶναι τῷ ὄντι (θόρυβος)....

§117ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Πάλιν συζητήσεις.

§118ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἡμεῖς σᾶς εἴπομεν ἐξ ἀρχῆς ἔχομεν σκοπὸν νὰ συζητήσωμεν τὰ νομοσχέδια· καὶ ἂν ἐπιστεύατε, ὅτι σπουδαίως σᾶς ὡμιλοῦμεν, δὲν ἠθέλομεν φθάσει ἤδη ὅπου ἐφθάσαμεν· ἐπαναλαμβάνω, ὅτι δὲν ἔχομεν σκοπὸν νὰ ἀπομακρυνθῶμεν ἀπὸ τὴν ἀπόφασίν μας· μὴ μᾶς διακόπτετε λοιπὸν, διότι εἶναι μάταιον· πρέπει νὰ μάθητε, ὅτι σπουδαίως θέλομεν νὰ ἐργασθῶμεν ἐδῶ.

§119ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Ἐγὼ σπανίως διακόπτω, ἀλλ’ ἡ ἀντιπολίτευσις ἐξήντλησε τὴν ὑπομονήν μας συζητοῦσα....

§120ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μοὶ φαίνεται περίεργος ἡ ἐπιμονὴ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ἰσχυριζομένου, ὅτι πρέπει νὰ παραδεχθῶμεν τὸ σύστημά του, ὡς ἔχει, ἄνευ ἐξαιρέσεως δι’ ὅλα τὰ ἐμπορεύματα, διότι, κατὰ τὴν ἰδέαν του, πᾶσα τροποποίησις ἢ ἐξαίρεσις μεταβάλλει τὴν βάσιν αὐτοῦ. Νομίζω, ὅτι δὲν ἔχει δίκαιον, ἀναφέρω δ’ ἓν παράδειγμα· πρόκειται νὰ εἰσπραχθῶσι δι’ ἓν ἐμπόρευμα ὡς τελωνιακὸς δασμὸς 500 παλαιαὶ δραχμαί, κατὰ τὸ νομοσχέδιον δὲ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, αἱ παλαιαὶ αὗται δραχμαὶ μετατρέπονται εἰς φράγκα· ἀλλὰ δὲν θὰ σημειώσῃ εἰς τὰ βιβλία ὁ τελώνης, ὅτι εἰσέπραξε 500 φράγκα, διότι τοιοῦτον νομισματικὸν σύστημα δὲν ἔχομεν, ἀλλὰ θὰ σημειώσῃ 560 δραχμάς· ποῦ λοιπὸν ὑπάρχει ἀνωμαλία καὶ σύγχυσις, ἣν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς φοβεῖται, ὅτι θέλει συμβῇ, ἂν γείνῃ μεταβολή τις εἰς τὸ νομοσχέδιόν του; Εἰς τὰ δημόσια βιβλία θὰ ἐγγράφωνται πάντοτε δραχμαί, διότι εἰς δραχμὰς θὰ μετατρέπωνται καὶ τὰ φράγκα. Τοῦτο λέγω, ἵνα ὑποστηρίξω τὴν πρότασίν μου περὶ μὴ αὐξήσεως τοῦ τελωνιακοῦ δασμοῦ ἐπὶ τοῦ πετρελαίου, τῆς ζακχάρεως, τοῦ καφὲ, τῆς ξυλείας καὶ τῶν σιτηρῶν, ἥτις, παρακαλῶ, νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν.

§121Γ. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Παρακαλῶ νὰ προστεθῇ εἰς τὴν πρότασιν ἡ ναυπηγήσιμος ξυλεία, ὅπως φορολογῆται κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον.

§122Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Εἷς τῶν συναδέλφων εἶχεν ὑποβάλει ἀναφορὰν τῶν βιομηχάνων καὶ ἐργοστασιαρχῶν τῶν Πατρῶν περὶ τῆς φορολογίας τοῦ θείου· δὲν ἐνθυμοῦμαι τὶς τὴν εἰσήγαγε.

§123ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μελετόπουλος, Βουλευτὴς Αἰγιαλείας.

§124ΡΟΥΦΟΣ. Νομίζω, ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ αἴτησις τῶν ἐργοστασιαρχῶν. Τὸ θεῖον ἔρχεται κατειργασμένον εἰς Πάτρας καὶ εἰς τὰ ἄλλα μέρη τῆς Ἑλλάδος, καὶ φορολογεῖται, ὅπως τὸ θεῖον τὸ ἀκατέργαστον. Νομίζω δίκαιον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν τροποποίησιν καὶ νὰ τροποποιήσῃ τὸ σχετικὸν μέρος τοῦ δασμολογίου, ὥστε τὸ κατειργασμένον θεῖον νὰ ἔχῃ ἀνώτερον φόρον, καὶ ἐμψυχωθῇ οὕτως ἡ ἐγχώριος βιομηχανία καὶ ἀνθέξῃ.

§125ΦΙΛΗΜΩΝ. Μίαν παρατήρησιν θὰ ὑποβάλω, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ ποσὸν τῆς αὐξήσεως τῶν τελωνιακῶν δασμῶν. Ὁ ἀξιότιμος κ. Πρωθυπουργὸς εἶπεν, ὅτι ἡ αὔξησις εἶναι κατὰ 12% ἡ αὔξησις ὅμως εἶναι πολὺ μεγαλειτέρα. Σᾶς ὑπενθυμίζω, ὅτι ὑπεβλήθη ἀναφορὰ τῶν ἐμπόρων κατοίκων Πειραιῶς καὶ τῶν Ἀθηνῶν, ἐν ᾗ παρετηρεῖτο, ὅτι ἡ αὔξησις εἶναι πρὸς 15% ἡ πραγματική· μοὶ ἔκαμε μάλιστα τὴν παρατήρησιν, ὅτι ἀναβαίνει εἰς τὰ 20.

§126ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὄχι, 13 καὶ κλάσμα.

§127ΦΙΛΗΜΩΝ. Κάμνω ὡσαύτως τὴν παρατήρησιν, ὅτι ὡς πρὸς τὸ πετρέλαιον μόνον ἡ Ἰταλία ἐπιβάλλει μεγάλον δασμὸν, ὅλα δὲ τὰ ἄλλα Κράτη ἐπιβάλλουν μικρὸν, ἡ Ἀγγλία μάλιστα καὶ ἡ Γερμανία οὐδένα φόρον ἐπιβάλλει.

§128ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Κύριοι, ἠξεύρετε, ὅτι ἡ πτωχοτέρα τῶν ἐπαρχιῶν εἶνε ἡ ἐπαρχία μου· εἰς αὐτὴν συνέβη νὰ ἀποθάνωσι καὶ ἄνθρωποι ἐκ τῆς πείνης· πρὸ ἑνὸς ἔτους μάλιστα ἤθελον ἀποθάνει πολλοὶ ἐκ τῆς πείνης, ἂν δὲν ἤρχοντο φορτία τινὰ ἀραβοσίτου ἀπὸ τὴν Ῥουμουνίαν καὶ Οὐγγαρίαν. Τώρα φέρω πρότασιν, ὅπως καταργηθῇ ὁ φόρος ἐπὶ τοῦ ἀραβοσίτου, καὶ τοῦτο ὅπως καταστήσω τὴν ἀγορὰν εὐπρόσιτον, διότι τὸ ἐμπόριον λαμβάνει πρόνοιαν περὶ τῶν ἀναγκῶν τῶν ἀνθρώπων. Πιστεύω εἰς τὴν γενικὴν ἀναθεώρησιν τοῦ δασμολογίου θέλουσι ληφθῆ ὑπ’ ὄψιν οἱ λόγοι οὗτοι, διότι ὁμιλῶ περὶ ὕλης τῆς πρώτης ἀνάγκης. Ὕλαι τῆς πρώτης ἀνάγκης εἶνε ὁ σῖτος, ἡ ἐνδυμασία καὶ ἡ ὑπόδησις, ἀλλὰ ὁ ἀραβόσιτος εἶνε τῆς πρωτίστης ἀνάγκης, διότι ἡ Ἑλλὰς δὲν εἶνε σιτοφόρος χώρα, καὶ πρέπει ὁ ἀραβόσιτος νὰ μὴ φορολογῆται, ἀλλὰ τάχα δὲν δύναται νὰ γείνῃ μία ἐξαίρεσις; Ὁ κ. πρωθυπουργὸς μᾶς λέγει ἢ τὸ σύστημά του, ἢ τίποτε. Ἀλλ’ ὁ τόπος δὲν ἐνδιαφέρεται περὶ τοῦ ἑνὸς ἢ τοῦ ἄλλου πρωθυπουργοῦ, καὶ δὲν πρέπει νὰ δίδηται πολιτικὴ χροιὰ εἰς τὰ ζητήματα ταῦτα, ζητήματα σωτηρίας τοῦ τόπου καὶ τροφῆς τοῦ λαοῦ καὶ ἰδίως τοῦ πτωχοῦ· ἔχει τι τὸ εὔλογον ἡ ἔνστασις τοῦ κ. πρωθυπουργοῦ, ἀλλ’ ἐξεταζομένη ἐμβριθέστερον δὲν εἶνε τοιαύτη, διότι ἡ ἀναθεώρησις δὲν εἶναι τι ἀδιαίρετον. Ἐγὼ προτείνω ἤδη νὰ γείνῃ ἡ ἀναθεώρησις ὡς πρὸς τοῦτο τὸ ἀντικείμενον μόνον, καὶ νὰ εἴπωμεν: καταργεῖται τὸ τέλος τὸ εἰσαγωγικὸν ἐπὶ τοῦ ἀραβοσίτου. Ἐγὼ ἐπιμένω εἰς τοῦτο. Διότι ἐφαντάσθην, ὅτι, ἂν κατὰ τὸ 78 καὶ 79 ὁ ἀραβόσιτος εἶχεν εἰσαγωγικὸν τέλος, ὁ πτωχὸς μὲν ἠδύνατο νὰ τὰ πληρώσῃ, ἵνα ζήσῃ, ἀλλ’ ὁ ἔμπορος δὲν ἤθελε φέρει. Σώζεται ἐπαρχία ὁλόκληρος δι’ αὐτοῦ τοῦ πράγματος. Δὲν ἐννοῶ νὰ πολεμήσω τὸν φόρον, ἐννοῶ ὅμως νὰ καταστήσω τὴν ἀγορὰν εὐπρόσιτον, καὶ παρακαλῶ τὸ ὑπουργεῖον ἰδιαιτέρως καὶ προσωπικῶς νὰ μὴ ἀποκρούσῃ τὴν προσθήκην.

§129ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ. Ὁ κύριος Ῥώμας μοὶ ἔδωκε τὴν ἐντολὴν νὰ εἴπω, ὅτι ἀποσύρει τὴν τροπολογίαν του, ἥτις συγχωνεύεται μὲ τὴν ἰδικήν μου.

§130ΡΩΜΑΣ. Δηλαδὴ σεῖς συγχωνεύετε τὴν ἰδικήν σας μὲ τὴν ἰδικήν μου.

§131ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ. Τότε ἐγένετο κακὴ συνεννόησις. Ἐνθαῤῥύνομαι ἀπὸ τὴν ἀγόρευσιν τοῦ κ. πρωθυπουργοῦ νὰ ὑποστηρίξω τὴν ἰδικήν μου τροπολογίαν, διότι εἶπεν, ὅτι δὲν δύναται νὰ ἐνδώσῃ εἰς τὴν ἀπαίτησιν τοῦ νὰ ἐλαφρυνθῇ τὸ δασμολόγιον, διότι ἤδη ἐποίησε πᾶν ὅ,τι ἠδύνατο ὑπὲρ τῶν γεωργῶν· ἐπειδὴ δὲ δὲν ἔπραξε τοῦτο καὶ ὑπὲρ τῶν γεωργῶν τῆς Ἑπτανήσου, ἡ τροπολογία μου περὶ μὴ ἐπεκτάσεως τοῦ προσθέτου φόρου καὶ εἰς αὐτὴν τὴν Ἑπτάνησον, εὑρίσκει σύμφωνον τὸν κ. Πρωθυπουργὸν ὡς πρὸς τοὺς δημητριακοὺς καρποὺς καὶ τὰ ἄλευρα. Ἐνθαῤῥυνόμενος δὲ καὶ δι’ ἄλλον ἔτι λόγον, διότι εἶπεν ὁ ἔντιμος κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι ἤθελε δεχθῆ τὴν τροπολογίαν μου ὑπὲρ τῆς Ἑπτανήσου, ἂν ἦτο δυνατὸν νὰ σχηματισθῇ μία γραμμὴ τελωνιακή· ἐπειδὴ δὲ ἡ γραμμὴ ἡ τελωνιακὴ ὑπάρχει, καὶ τριπλῆ μάλιστα, ὡς ἐκ τοῦ ὅτι ἂν ὑποβληθῶσιν εἰς τέλη τὰ σιτηρὰ ἐν Ἑπτανήσῳ, δὲν θὰ ἦναι δυνατὸν νὰ ἔλθουν εἰς τὴν Ἑλλάδα, διότι θὰ πληρώσουν πάλιν δημοτικὸν ἐν Ἑλλάδι φόρον, καὶ τὸ μέγιστον πάντων, διότι πρέπει νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς τὴν τριπλῆν δαπάνην μετὰ φορτώσεως καὶ ἐκφορτώσεως καὶ ναύλου, καὶ γνωρίζετε πολὺ καλὰ ποῖος εἶναι ὁ ναῦλος τῶν φορτηγίδων καὶ τῶν πλοίων, διὰ τοῦτο εἶμαι πεπεισμένος, ὅτι ὁ ἔντιμος κ. πρωθυπουργὸς θέλει ὑποστηρίξει τὴν τροπολογίαν. Ἔχω ὅμως δυστυχῶς κατ’ ἐμοῦ τὸν ἔντιμον κ. Κουμουνδοῦρον, ἀντιτείνοντα χθὲς εἰς τὴν ἐλάφρυνσιν τῆς Ἑπτανήσου διὰ τὸν λόγον, ὅτι οἱ Ἑπτανήσιοι ἤδη φορολογοῦνται ἐλαφρῶς.

§132ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν ἀντέτεινα.

§133ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ. Καὶ ἄλλοτε ἔκαμα τὴν παρατήρησιν εἰς τινας, εἰπόντας: ἔλθετε νὰ συμμορφωθῆτε μὲ τὸ σύστημα τῆς λοιπῆς Ἑλλάδος, (θόρυβος), ὅτι ἡ πρότασις αὐτῶν τοῦτο μόνον δηλοῖ· ἐπειδὴ ἡμεῖς ἔχομεν εὐπορίαν, ἀλλὰ πιεζόμεθα, ἔλθετε καὶ σεῖς, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχετε εὐπορίαν, ἀλλὰ δὲν πιέζεσθε, νὰ πιέζεσθε ἄποροι ὄντες. Τοῦτο, κύριοι, δὲν εἶναι συλλογισμὸς ὀρθός. (Θόρυβος). Ἂς ἔλθωμεν τώρα καὶ κατ’ οὐσίαν, ἵνα ἴδωμεν, ἂν τῷ ὄντι ὁ Ἑπτανήσιος φορολογῆται ἐλαφρότερον ἀπὸ τὸν κάτοικον τοῦ λοιποῦ βασιλείου. Κύριοι, ὁλόκληρος ἡ ἔκτασις τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου εἶναι 50,000,000 στρεμμάτων· ἐξ αὐτῶν 47,500,000 ἀνήκουσιν εἰς τὴν λοιπὴν Ἑλλάδα, 2,500,000 δὲ εἰς τὴν Ἑπτάνησον. Εἰς τὴν Ἑπτάνησον ὑπάρχουσι 250,000 κάτοικοι· ἄρα ἀναλογοῦσιν εἰς ἕκαστον ἀνὰ 10 στρέμματα. Εἰς ἕκαστον ὅμως τῶν κατοίκων τοῦ παλαιοῦ βασιλείου ἀναλογοῦν 34 στρέμματα. Λοιπὸν βλέπετε ποῖοι ἐκ τῶν κατοίκων ἔχουν τὸ μεγαλείτερον ποσόν. Ἂς ἐξετάσωμεν ἤδη τὴν ποιότητα τῆς γῆς, ἵνα ἴδωμεν, ἐὰν ἡ Ἑπτάνησος ἔχῃ καλλιτέραν ποιότητα γῆς, ἢ τὸ λοιπὸν βασίλειον. Κύριοι, δὲν ἔχετε νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν παρὰ τὴν παραγωγὴν τῆς Ἑπτανήσου καὶ τὴν παραγωγὴν τῆς Ἑλλάδος. Ἐὰν ὑποθέσητε, ὅτι ἡ Ζάκυνθος καὶ ἡ Κεφαλληνία, αἱ ὁποῖαι εἶναι σταφιδοφόροι ἐπαρχίαι, ἐπὶ ἐμβαδοῦ 1 ἑκατομ. στρεμ. μόνον τὸ δέκατον ἀφιέρωσαν εἰς σταφιδοφυτείαν, καὶ ὅτι ἕκαστον στρέμμα δίδει τὰς 500 λίτρας, ὡς δίδει ἡ γῆ τῆς Πελοποννήσου, ἔπρεπεν ἐπὶ 100,000 στρεμμάτων νὰ παραγάγουν 50,000,000· ἀντὶ τούτου δὲ παράγουν μόνον 24,000,000, 30 κατ’ ἔτος· ὅ ἐστὶν ἡ ποιότης τῆς γῆς τῆς Ἑπτανήσου παραβαλλομένη πρὸς τὴν γῆν τῆς Πελοποννήσου, εἶναι ὡς τὸ τρία πρὸς τὸ πέντε. Ἄρα αἱ δύο μεγάλαι κατηγορίαι ποσοῦ καὶ ποιοῦ συνηγοροῦσιν ὑπὲρ τῆς Ἑπτανήσου. Ἀλλ’ ὑπάρχει καὶ ἑτέρα ἔποψις. Ἡ Ἑπτάνησος δίδει 6 ἑκατ. δραχμὰς κατ’ ἔτος εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον, εἶναι δὲ 2,500,000 τὰ στρέμματα, ἐκ τῆς παραγωγῆς τῶν ὁποίων πληρώνει ἡ Ἑπτάνησος 6,000,000 δραχμάς. Τὸ λοιπὸν βασίλειον ἔχει 47,500,000· πόσον φόρον ἔπρεπε νὰ πληρώνῃ; 14,000,000. Ἐὰν δὲ ὑπολογίσωμεν τὰ εἰσοδήματα κατ’ ἀναλογίαν τοῦ πληθυσμοῦ, ἀφοῦ ἡ Ἑπτάνησος ἐπὶ 250,000 ψυχῶν συνεισφέρει δρ. 6,000,000, ἡ λοιπὴ Ἑλλὰς ἐπὶ 1,400,000 ψυχῶν ἔπρεπε νὰ συνεισφέρῃ δρ. 34,000,000. Ἐὰν δὲ εἰς ταῦτα προσθέσητε καὶ τὰ εἰσαγόμενα εἰς τὸ δημόσιον ἐκ τῶν δασῶν, ἐκ τῶν ἁλυκῶν καὶ ἐκ τῶν ἐθνικῶν γαιῶν, τὰ ὁποῖα φέρουν 14,000,000, ἔπρεπε νὰ πληρώνῃ 50,000,000. Ἀντὶ τούτου τί βλέπομεν; Ὅτι ἡ Ἑπτάνησος συνεισφέρει πολλά, ἡ δὲ ἄλλη Ἑλλὰς πολὺ ὀλίγα. Λοιπὸν δὲν ὑπάρχει κανεὶς λόγος, ὑποστηρίζων τὴν ἰδέαν, ὅτι ἡ Ἑπτάνησος φορολογεῖται ἐλαφρά· ἀπεναντίας ἔχομεν πράγματα, μὴ ἀφίνοντα τὴν ἐλαχίστην ἀμφιβολίαν, ὅτι φορολογεῖται βαρέως ἀπέναντι τῶν ἐπαρχιῶν τοῦ παλαιοῦ βασιλείου. Ὅτε ἐψήφισεν ἡ Βουλὴ τὸν νέον φόρον ὑπὲρ τῶν γεωργῶν τοῦ λοιποῦ βασιλείου, ἔπρεπε νὰ εἰπῆτε, ὅτι ἦτο δίκαιον ν’ ἀνακουφισθῶσι καὶ οἱ τῆς Ἑπτανήσου· τοῦτο δὲ, ἵνα μὴ ἐγερθῶσι δίκαια παράπονα ἐν Ἑπτανήσῳ. Ἤδη δὲν πρόκειται παρὰ περὶ 36,000 δραχμῶν, ἃς θὰ ὠφεληθῇ ἡ Ἑπτάνησος, ἐὰν γείνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία μου· ἀλλὰ διὰ τοῦ μικροῦ τούτου ποσοῦ ἱκανοποιοῦνται αἱ φιλοτιμίαι τῶν Ἑπτανησίων, δικαίως παραπονουμένων, ὅτι περὶ αὐτῶν οὐδεμία λαμβάνεται πρόνοια, ἐνῷ ἀνίσως καὶ βαρέως φορολογοῦνται. Ὁ λόγος οὗτος μὲ ἠνάγκασε νὰ ὑποβάλω τὴν τροπολογίαν ταύτην· ἐλπίζω δὲ, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς θέλει δεχθῆ αὐτήν.

§134ΡΩΜΑΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ ἐλαττώσῃ εἰς 2 ἢ 3% τὸν φόρον ἐπὶ τῆς σταφίδος καὶ τοῦ ἐλαίου, καὶ τότε θὰ ἀρθῇ καὶ αὐτὴ ἡ δυσκολία.

§135ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Δὲν ἔχω ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου τῶν εἰσαγωγικῶν τελῶν παρὰ μίαν παρατήρησιν νὰ ὑποβάλω. Ἐρωτῶ, πῶς μέλλει νὰ σκεφθῇ ὁ τόπος, πῶς μέλλουν νὰ κρίνωσιν οἱ μεταγενέστεροι, καὶ ποίαν πεποίθησιν θὰ σχηματίσῃ ὁ ἔξω κόσμος, ὅταν μάθουν, ὅτι ὁ κ. πρωθυπουργὸς, ὡς ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὑποστηρίζων τὸ νομοσχέδιον ἀπὸ τοῦ βήματος λέγει, «ἀναγνωρίζω, ὅτι ἡ προσθήκη τῆς νέας φορολογίας ἐπὶ τοῦ πετρελαίου καὶ τῶν σιτηρῶν εἶναι ὑπερβολικὴ καὶ ἐπιβαρυντικὴ διὰ τὸν λαὸν, ἀναγνωρίζω, ὅτι τὸ εἰσαγωγικὸν τέλος ἐπὶ τῶν ἀλεύρων εἶναι παρὰ πολὺ ἐπαχθὲς καὶ ὅτι ἐκανονίσθη ὑπέρογκον χάριν προστασίας ἕνεκα τοῦ ἐπικρατήσαντος κατὰ τὴν ἐπιβολὴν αὐτοῦ προστατευτικοῦ πνεύματος, τὸ ὁποῖον ἀντίκειται εἰς τὴν νομοθεσίαν μας, ἀλλὰ διότι ἔχω σύστημα, ὅπερ στηρίζεται ἐπὶ τῆς προσθήκης φόρου ἐφ’ ὅλων τῶν εἰδῶν, τὰ ὁποῖα ὑποβάλλονται εἰς εἰσαγωγικὸν τέλος, δὲν δέχομαι τὰς ὑποβαλλομένας προτάσεις περὶ ἐξαιρέσεως τῶν εἰδῶν τούτων ἀπὸ τὸ πρόσθετον τέλος, ὅπως μὴ παραβλαφθῇ τὸ σύστημά μου· δὲν δέχομαι τὴν πρότασιν τῆς ἐλαττώσεως τοῦ εἰσαγωγικοῦ τέλους τῶν ἀλεύρων εἰς τὸ πρέπον καὶ δίκαιον ποσὸν διὰ τὸν αὐτὸν λόγον. Ἐρωτῶ τί μέλλει νὰ εἴπῃ τὸ ἔθνος καὶ οἱ μεταγενέστεροι, καὶ πῶς, θὰ σκεφθῶσι περὶ ἡμῶν ὡς Βουλῆς τῶν Ἑλλήνων καὶ περὶ τοῦ πρωθυπουργοῦ, ὡς ὑπουργοῦ τῆς Ἑλλάδος;

§136ΠΟΛΥΛΑΣ. Κύριοι βουλευταὶ, αἰσθάνομαι τὴν ἀνάγκην νὰ δικαιολογήσω τὴν ψῆφόν μου, καθόσον ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἐγένοντο προτάσεις, ὅπως ἀνακουφισθῇ, ὡς σᾶς εἶπον, ὁ γεωργικὸς λαὸς τῆς Ἑπτανήσου, καθὼς ἀνεκουφίσθη διὰ τῆς καταργήσεως τῆς δεκάτης ὁ γεωργικὸς λαὸς τῆς λοιπῆς Ἑλλάδος. Λυποῦμαι, διότι δὲν δύναμαι μετ’ ἐκτάσεως νὰ λαλήσω ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου, διότι μᾶς ἐπιβάλλεται παρὰ τῆς ἀντιπολιτεύσεως σιωπὴ, ἕνεκα τῆς χρήσεως, ἣν ἡ ἀντιπολίτευσις ποιεῖται τοῦ λόγου (θόρυβος). Μὴ ταράττεσθε.

§137ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Αἱ διακοπαὶ, ἃς σεῖς κάμνετε, ἐπιβάλλοντες σιωπὴν εἰς τὴν ἀντιπολίτευσιν......

§138ΠΟΛΥΛΑΣ. Ἐγὼ, κύριοι, οὐδέποτε σᾶς διέκοψα, καὶ ὅμως ἐγὼ ἔχω αὐτὸ τὸ ἀτύχημα, ὁσάκις ἀνέλθω τὸ βῆμα, νὰ μὲ διακόπτουν. Πιέζομαι νὰ λάβω τὸν λόγον, διότι μεταξὺ τῶν ἄλλων χαρακτηρίζουν τὴν ὑποστήριξιν ἡμῶν ὑπὲρ τῶν μέτρων τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, ὡς ἀπόῤῥοιαν δουλικῆς ἀφοσιώσεως, καὶ ἐπειδὴ ἴσα ἴσα πρόκειται περὶ αὐξήσεως φόρου, λέγω, ὅτι ἐν πάσῃ πεποιθήσει ψηφίζω τὴν αὔξησιν τοῦ φόρου. Δὲν ἀπαιτῶ δὲ οὐδὲν ἐπὶ τοῦ παρόντος ὑπὲρ τῆς πατρίδος μου, διότι ἐν τῇ λοιπῇ Ἑλλάδι κατηργήθη ἡ δεκάτη, διότι κατηργήθη φόρος ἄδικος, ὄχι μόνον ἕνεκα τοῦ τρόπου τῆς βεβαιώσεως καὶ τῆς εἰσπράξεως, ἀλλὰ διότι ἦτο καὶ ὑπέρογκος φόρος, καὶ ἑπομένως ἀδίκως ὠφελοῦντο ἐκ τοῦ φόρου αἱ λοιπαὶ ἐπαρχίαι τοῦ Κράτους, ἐν αἷς καὶ ἡ Ἑπτάνησος. Τοῦτο ὅμως δὲν λύει τὸ ζήτημα· ὀφείλει καὶ ἡ Ἑπτάνησις καὶ οἱ βουλευταὶ αὐτῆς νὰ σκεφθῶσιν ἐπὶ τοῦ ἰδιαιτέρου φορολογικοῦ συστήματος τῆς Ἑπτανήσου. Ἡμεῖς σήμερον ἔχομεν ἓν καθεστὼς, ἐγένετο δὲ ἡ ἀφομοίωσις μόνον τῶν ἐμμέσων φόρων, δὲν ἐγένετο δὲ ἀφομοίωσις ἐπὶ τῆς ἄλλης φορολογίας· ὀφείλομεν καὶ ἡμεῖς νὰ ἀνακουφισθῶμεν. Ἐὰν ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ἢ ἄλλη σκεφθῇ ὡρίμως ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς φορολογίας τῆς Ἑπτανήσου, ἴσως φθάσει εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι ἡ Ἑπτάνησος, ἀναλόγως τοῦ πληθυσμοῦ της φορολογεῖται ὑπὲρ τὸ δέον, καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλὰ καὶ ὅτι φορολογοῦνται τάξεις τινὲς μόνον, οἱ ἐλαιοκτήμονες καὶ οἱ σταφιδοκτήμονες. Ἀλλὰ τοῦτο θέλομεν ἡμεῖς αὐτοὶ οἱ Ἑπτανήσιοι, διότι ἡμεῖς εἴμεθα λίαν προσκεκολλημένοι εἰς τὸ ὑπάρχον σύστημα, καὶ θὰ προτιμήσωμεν νὰ φορολογώμεθα ὑπὲρ τὸ δέον, παρὰ νὰ παραδεχθῶμεν ἄλλο σύστημα, τὸ ὁποῖον θὰ φέρῃ εἰς τὴν πατρίδα μας τὸν οἰκονομικὸν ἔφορον καὶ τοὺς εἰσπράκτορας. Ἕνεκα τούτου λοιπὸν, καὶ ὄχι διότι εἶμαι ἀφοσιωμένος, ἀλλὰ διότι εἶμαι πεπεισμένος περὶ τοῦ συστήματος τοῦ οἰκονομικοῦ τῆς Κυβερνήσεως, θὰ ψηφίσω ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου.

§139ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δύο λέξεις θὰ εἴπω, ὄχι περὶ τῆς παρατάσεως τῆς συζητήσεως, διότι περὶ αὐτῆς ἐῤῥέθησαν πολλά. Παρατηρῶ μόνον εἰς τὸν κ. Πολυλᾶν, ὅτι ἐντελῶς ἀναγνωρίζω τὸ δικαίωμά του πλῆρες, καὶ οὐδεὶς ἠμπορεῖ ν’ ἀρνηθῇ τὸ δικαίωμα εἰς τοὺς Βουλευτὰς νὰ ψηφοφορῶσιν ἐφ’ ὅλων τῶν ἀντικειμένων τῶν ἀφορώντων τὸν τόπον. Ἀλλὰ παρακαλῶ τὸν κ. Πολυλᾶν νὰ σκεφθῇ, ὅταν ἐψηφοφόρησεν ἐπὶ ἀντικειμένου, τὸ ὁποῖον μετέβαλεν ἀποκλειστικῶς τὴν τύχην ἑνὸς μόνου μέρους, καθιεροῖ τοὺς ἀπαριθμητὰς καὶ εἰσπράκτορας, τοὺς ὁποίους ὅμως φοβεῖται αὐτὸς, καὶ προσέθεσεν ἄλλους φόρους, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐπιβαρύνουν τὸ πλεῖστον τῶν πολιτῶν, καὶ αἱ μεταβολαὶ αὗται δὲν ἐγγίζουσι τὴν Ἑπτάνησον. Ὅταν λοιπὸν ψηφίζῃ ἐπὶ ἀντικειμένων τοιούτων, τὰ ὁποῖα κανονίζουν τὴν τύχην ἄλλων ἐπαρχιῶν καὶ ὄχι τῆς ἰδικῆς του, τὸν παρακαλῶ νὰ ἦναι πολὺ ἐσκεμμένος καὶ προσεκτικὸς, διότι, κύριοι, τὰ ζητήματα ταῦτα ἐλύθησαν, ὅπως ἐλύθησαν, τῇ ψήφῳ τῶν Ἑπτανησίων· αἱ συνέπειαι αἱ κακαὶ ὅμως δὲν ἐπιβαρύνουσι τὴν Ἑπτάνησον. Ἀποῤῥίπτονται δι’ ἀναστάσεως αἱ τροπολογίαι τῶν κ. κ. Φλογαΐτου, Κασιμάτη, Ῥώμα, Καρυστινάκη, Παπαγεωργίου, Ῥοντήρη καὶ Δημητρακάκη.

§140ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχομεν ἤδη τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Ῥούφου. «Ἐξαιρεῖται τὸ ἀκατέργαστον θεῖον, τοῦ ὁποίου τὸ τέλος ὁρίζεται εἰς 1½ λεπτόν.»

§141ΡΟΥΦΟΣ. Ὑπάρχουν δύο κατηγορίαι ἐν τῷ δασμολογίῳ· τὸ ἄνθος φορολογεῖται πρὸς 11 λεπτά, τὰ δὲ ἄλλα πρὸς 2 λεπτά. Ἀφίνω τὴν πρώτην κατηγορίαν, πρὸς 11 λεπτά, τὴν δὲ δευτέραν τὴν διαιρῶ εἰς δύο, εἰς κατειργασμένον καὶ ἀκατέργαστον θεῖον. Καὶ διὰ μὲν τὸ κατειργασμένον ἀφίνω τὰ δύο λεπτά, διὰ δὲ τὸ ἀκατέργαστον θέτω 1½, λεπτὸν ἤτοι προτείνω ἐλάττωσιν ½ λεπτοῦ διὰ τὸ ἀκατέργαστον.

§142ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡ πρότασις ἀφορᾷ εἰς προστασίαν τῶν τριπτικῶν μηχανῶν ἐν Ἑλλάδι, ὁ φόρος δὲ οὗτος δὲν δύναται νὰ γείνῃ παραδεκτός, διότι τὰ καταστήματα δὲν εἶναι ἀρκετά· καὶ ἀρκετὰ ὅμως ἂν ἦσαν, δὲν ἠδύνατο νὰ τεθῇ ὁ φόρος οὗτος, διότι περιορίζει τὴν ἐλευθερίαν τοῦ ἐμπορίου, ἣν καθιεροῖ ἡ νομοθεσία μας.

§143ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἰσχύον δασμολόγιον ἔχει ὡς ἑξῆς: «θεῖον ἐκκαθαρισμένον· ἄνθος θειαρίου, ἡ ὀκᾶ λεπ. 10· θεῖον εἰς μασούρια, εἰς κομμάτια ἢ εἰς κόνιν, ἡ ὀκᾶ λεπ. ἕν.» Τὸ θεῖον λοιπὸν, ὁ κ. Ῥοῦφος προτείνει, νὰ διαιρεθῇ εἰς 2 κατηγορίας, καὶ νὰ ἐπιβληθῇ τελωνιακὸς φόρος εἰς μὲν τὴν μίαν 2 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν, εἰς δὲ τὴν ἑτέραν 1½ λεπτόν. Ἐγὼ δὲν συμφωνῶ μὲ τὴν γνώμην αὐτὴν τοῦ κ. Ῥούφου· ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις, νομίζω, διὰ νὰ ἦναι συνεπὴς πρὸς ἑαυτὴν, πρέπει νὰ παραδεχθῇ τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ῥούφου, διότι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἄλλοτε εἶπεν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ φορολογηθῇ τὸ θεῖον, ὡς φάρμακον.

§144ΡΟΥΦΟΣ. Πρέπει νὰ ὑποστηριχθῇ ἡ ἐγχώριος βιομηχανία· τοῦτο εἶναι ἓν ἀπὸ τὰ ζητήματα τὰ μᾶλλον σπουδαῖα, εἰς τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ προσέχῃ πᾶσα Κυβέρνησις, καὶ κάμνω τὴν παρατήρησιν, ὅτι θεῖον τετριμμένον ἔρχεται ἐντὸς σάκκων, οἱ ὁποῖοι δὲν φορολογοῦνται.

§145Λ. ΜΕΛΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Συντάσσομαι πρὸς τὴν γνώμην τοῦ προλαλήσαντος κ. Ῥούφου, καθόσον καὶ ἐγώ, ὑποβάλλων εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἀναφορὰν τῶν δύο ἐν Πάτραις ἐργοστασιαρχῶν, ἔκαμον, ὡς ἴσως ἐνθυμεῖσθε, τὴν παρατήρησιν αὐτὴν, ὅτι δὲν ὑπάρχει καὶ ἰσότης φορολογίας, διότι τὸ τετριμμένον θεῖον εἰσάγεται ἐντὸς σάκκων, οἵτινες δὲν φορολογοῦνται. Ἤδη δὲ ἀναγκάζομαι νὰ παρατηρήσω πρὸς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ εἰσαγωγῆς προστατευτικῆς κυρίως φορολογίας, ἣν κατ’ ἀρχὴν ἀποκρούει, ἀλλὰ περὶ μικρᾶς προστασίας εἰς ἐγχώρια καταστήματα, τὰ ὁποῖα ὠφελοῦν τὴν γεωργίαν, διότι συντελοῦσιν εἰς τὴν παροχὴν θείου καλλιτέρας ποιότητος εἰς τοὺς σταφιδοκτήμονας. Ἄλλως θὰ εἶχε τὸ πρᾶγμα, ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ καταργήσεως τοῦ ἐπὶ τοῦ εἰσαγομένου θείου ἐν γένει ἐπιβαλλομένου τελωνιακοῦ τέλους.

§146ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Ῥούφου νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι.) Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη.

§147ΤΙΝΕΣ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§148ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶσθε 15; (Ἐγείρονται πλέον τῶν 15.) Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Ῥούφου λέγουσι Ναί, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. Γίνεται δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία.

§149ΠΡΟΕΔΡΟΣ. 50 εἶπον Ναί, 93 εἶπον Ὄχι· ἑπομένως ἡ τροπολογία ἀπεῤῥίφθη. Ἀποῤῥίπτεται δι’ ἀναστάσεως ἡ τροπολογία τοῦ κ. Δρόσου, εἶτα δὲ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, διὰ ψήφων 88 κατὰ 54, καὶ ἡ τοῦ κ. Παπαμιχαλοπούλου: «Ἐξαιροῦνται τῆς διατάξεως ταύτης τὸ πετρέλαιον, ἡ ζάκχαρις, ὁ καφές, τὰ σιτηρὰ, τὰ ἄλευρα καὶ ἡ ναυπηγήσιμος ξυλεία παντὸς εἴδους.»

Γίνονται δι’ ἀναστάσεως δεκτὰ τ’ ἄρθρα 1 καὶ 2. Ἄρθρον 3.

§150ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἤδη μανθάνομεν, ὅτι ἡ γνώμη τῶν Ὑπουργῶν δύναται νὰ ἐπιβάλλῃ φόρον· μοὶ φαίνεται, ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν εἷς Ὑπουργὸς μὲ ἓν χαρτὶ νὰ δύναται νὰ ἐπιβάλλῃ φόρους.

§151ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Μέχρι τοῦδε ἐπεκράτει ἡ ἀρχὴ, ὅτι διὰ Β. Διατάγματος, ἄνευ συμπράξεως τῆς Βουλῆς, ἠδύνατο νὰ ἐπιβληθῇ οἱοσδήποτε φόρος ἢ αὔξησις τέλους εἰσαγωγικοῦ· ἤδη δὲ καταργεῖται τοῦτο. Ἀλλ’ ἐπειδὴ τὸ καταργούμενον μέτρον εἶχε ληφθῆ πρὸς ὑποστήριξιν τοῦ δημοσίου ταμείου, τὴν ὑποστήριξιν ταύτην ἀντικαθιστῶμεν διὰ διατάξεως, ἡ ὁποία δὲν ἔχει οὐδόλως τὸν χαρακτῆρα τοῦ προηγουμένου συστήματος, διότι ἐνταῦθα δὲν πρόκειται περὶ φορολογίας, ἀλλ’ ἁπλῶς περὶ ἐγγυήσεως, ἤτοι ἐξασφαλίζεται τὸ δημόσιον, ὅτι τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον θέλει προσδιορισθῆ, θέλει ληφθῆ παρ’ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ὑποβάλλονται εἰς αὐτό. Τοῦτο δὲ θέλει γείνει ἕως ὅτου ἡ πρότασις συζητηθῇ καὶ ψηφισθῇ· ἐὰν δὲ ἀποῤῥιφθῇ, ἢ ἡ Σύνοδος παρέλθῃ ἄνευ ἐπιψηφίσεως τῆς προτάσεως, ἐπιστρέφονται τὰ χρήματα· ὥστε πρόκειται περὶ ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς, ἥτις θὰ ἔχῃ ἀναδρομικὴν δύναμιν.

§152ΦΙΛΗΜΩΝ. Αὐτὸ, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι ἡ φορολογία ἀπὸ τῆς ἡμέρας τῆς εἰσαγωγῆς τῆς προτάσεως θέλει προλάβει τὰς καταχρήσεις τῶν ἐμπόρων, αὐτὸ εἶναι ἀληθὲς· ἀλλὰ συγχρόνως εἶναι ἐπίσης ἀληθὲς, ὅτι δύνανται νὰ ζημιωθῶσιν ἢ καταστραφῶσιν ἔμποροι, οἵτινες ἐνήργησαν προμηθείας ὑπὸ τὴν ἰσχὺν ἑνὸς νόμου· ἑπομένως, ὅσον εἶναι ἀληθὲς τὸ ἓν, τόσον εἶναι ἀληθὲς καὶ τὸ ἕτερον, καὶ μάλιστα, ἐὰν δὲν ἐπιψηφισθῇ ὁ νόμος. Δεύτερον, ὀφείλω νὰ παρατηρήσω, ὅτι, δυνάμει τῆς ἰσχυούσης ἀρχῆς, ὅτι διὰ Β. Διατάγματος ἠδύνατο νὰ γείνῃ μία αὔξησις τελωνιακοῦ δασμοῦ, ὑφίστατο μίαν εὐθύνην ὁ Ὑπουργὸς, ἀλλὰ σήμερον δὲν εἶναι ὑπεύθυνος οὗτος διὰ τὸ ὑποβαλλόμενον νομοσχέδιον. Δὲν δύναται νὰ ἦναι ὑπεύθυνος, δυνάμει τοῦ περὶ εὐθύνης ὑπουργῶν νόμου, δι’ ὑποβολὴν νομοσχεδίου. Ἐν τούτοις σήμερον ἡ εὐθύνη αὕτη καταστρέφεται καθ’ ὁλοκληρίαν, ἐνῷ δυνάμεθα ἕνα Ὑπουργὸν, ὁ ὁποῖος ἐξέδωκεν ἓν διάταγμα, ὅπερ ἡ Βουλὴ δὲν ἐδέχθη ἀκολούθως, δυνάμεθα νὰ τὸν κατηγορήσωμεν· δὲν δυνάμεθα ὅμως νὰ πράξωμεν τίποτε, ἂν ὑπέβαλε νομοσχέδιον, ἔστω καὶ ἂν ἐκ τούτου ἐζημιώθη ἢ τὸ δημόσιον ἢ ὁ ἰδιώτης. Μοὶ φαίνεται δὲ, ὅτι αὐτὴ ἡ τάξις εἶναι ὅλως διόλου πρωτότυπος, νὰ εἰσάγηται μία διάταξις νόμου πρὶν ἢ ὁ νόμος γείνῃ· ἐννοῶ τὴν ἀναδρομικὴν δύναμιν, τὴν ὁποίαν ἔχουν οἱ νόμοι, ἀλλὰ τὴν ἔχουν ἀφ’ ὅτου ψηφισθῶσιν. Ἀλλὰ νὰ φορολογῆται εἴτε ἀμέσως, εἴτε ἐμμέσως, ὁ τόπος, πρὶν ἢ τὸ σχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν ἡ Κυβέρνησις, λάβῃ ἰσχὺν νόμου, μοὶ φαίνεται, ὅτι εἶναι κἄπως ἀνώμαλον· τοῦτο εἶναι ἄρσις τῆς συνταγματικῆς ἀρχῆς, ἥτις εἶναι ἐγγύησις ὑπὲρ τῶν φορολογουμένων.

§153ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Θαυμάζω, ὅτι ὁ κ. φιλήμων στηρίζει τὰς πεποιθήσεις του ἐπὶ συνταγματικῆς ἀρχῆς, λέγων, ὅτι τὸ διάταγμα, τὸ ὁποῖον ἐπιτρέπεται εἰς τὸν ὑπουργὸν νὰ ἐκδίδῃ, εἶναι συνταγματικώτερον τῆς διατάξεως ταύτης, τὴν ὁποίαν ἡμεῖς προτείνομεν. Εἶπεν, ὅτι εἶναι συνταγματικόν, διότι ἔχει ὁ ὑπουργὸς εὐθύνην. Ἀλλὰ ποίαν εὐθύνην ὑπουργικὴν δύναται νὰ ἔχῃ, ἀφοῦ κατὰ νόμον δύναται νὰ ἐκδώσῃ τὸ διάταγμα; ὥστε αἱ σκέψεις ἅπασαι αἱ συνταγματικαὶ τοῦ κ. Φιλήμονος δὲν χωροῦσιν· ἀπεναντίας ἡ διάταξις αὕτη καθιεροῖ τὴν συνταγματικὴν ἀρχὴν, ὅτι μόνον εἰς τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν ἐπιτρέπεται νὰ νομοθετῇ καὶ ὄχι εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν, κατ’ ἐντολὴν, ὅπως ἐγίνετο πρότερον. Ἂν ὁ κ. Φιλήμων θεωρῇ, ὅτι ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 3 εἶναι ἐπικίνδυνος, πῶς δὲν ἐθεώρει, ὅτι εἶναι πολὺ μᾶλλον ἐπικίνδυνον τὸ καταργούμενον διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου δικαίωμα τῆς Κυβερνήσεως, τοῦ ἐκδίδειν διάταγμα, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπεβάλλετο φόρος. Ὅταν ἅπαξ ἐπιβληθῇ διὰ τοῦ διατάγματος ὁ φόρος, ἡ Βουλὴ εἶναι δεσμευμένη ν’ ἀποδεχθῇ τὸ διάταγμα· δὲν ἔχομεν παράδειγμα Βουλῆς, ἡ ὁποία ν’ ἀπέκρουσε διάταγμα ἅπαξ ἐκδοθέν, ἅπασαι δὲ σχεδὸν αἱ τροποποιήσεις τοῦ δασμολογίου τοῦ 1867 ἐγένοντο διὰ διαταγμάτων, εἶμαι δ’ εἰς θέσιν καὶ ἐγὼ νὰ εἴπω, ἐξ ἰδίας πείρας, ὅτι ὑφίσταντο μεγίστην πίεσιν αἱ Κυβερνήσεις παρ’ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι εἶχον συμφέρον νὰ μεταβληθῶσιν οἱ δασμοὶ, καὶ τοιαῦτα διατάγματα ἐξεδόθησαν ἐκ τοιούτων πιέσεων. Ἤδη δὲ τίθεται ὁ ὑπουργὸς ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ὅπως ἐρωτᾷ αὐτὴν περὶ πάσης ἀποφάσεως, τὴν ὁποίαν ἤθελε λάβει. Ἵνα ἐφαρμοσθῇ ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 3, τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ, πρέπει νὰ περιέχῃ ῥητῶς τὸν ὅρον, ὅτι θέλει ἐφαρμοσθῆ προσωρινῶς ἀπὸ τῆς ἡμέρας τῆς εἰσαγωγῆς· τοῦτο δὲ ἐτέθη, ἵνα δύνηται ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐπιβάλλῃ ῥιζικὰ μέτρα, ἐπὶ τῶν ὁποίων θὰ ἦτο ἄτοπον νὰ δεσμεύσῃ τρόπον τινὰ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς, διὰ προώρου ἐκτελέσεως. Ὅταν λοιπὸν ὁ ὑπουργὸς ἀποφασίζῃ ἐν αὐτῷ τῷ νομοσχεδίῳ νὰ εἴπῃ, ὅτι αἱ μεταβολαὶ τῶν τελῶν θέλουσιν ἐπιβληθῆ ἀπὸ τῆς ἡμέρας τῆς εἰσαγωγῆς τοῦ νομοσχεδίου, λαμβάνει ἀπέναντι τῆς Βουλῆς ἀπὸ τῆς ἡμέρας τῆς εἰσαγωγῆς πλήρη τὴν εὐθύνην, καὶ ἡ Βουλὴ παροῦσα, ἐὰν νομίσῃ, ὅτι ὁ ὑπουργὸς κακῶς κρίνει, δύναται ἀμέσως νὰ κηρυχθῇ κατὰ τοῦ νομοσχεδίου, καὶ τοιουτοτρόπως ν’ ἀποτρέψῃ τὰς κακὰς αὐτοῦ συνεπείας. Τὸ δὲ ῥηθὲν παρὰ τοῦ κ. βουλευτοῦ Ἀττικῆς, ὅτι, κατὰ τὸ νομοσχέδιον, ἡ αὔξησις τοῦ φόρου, ἡ μεταβολὴ τοῦ τέλους, ἐπιβάλλεται παρὰ τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι ὅλως ἀνακριβὲς, διότι τὴν ἀναδρομικὴν δύναμιν ἔχει ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς· ὅ,τι δὲ γίνεται κατόπιν τῆς ὑπουργικῆς ἐνεργείας, εἶναι ἡ ἐγγύησις τοῦ δημοσίου, ὅτι τὸ καταβληθὲν τέλος, ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν δὲν ἤθελεν ἐπιψηφισθῆ ἡ πρότασις ἡ κυβερνητικὴ, καὶ ἑπομένως δὲν ἤθελε λάβει ἡ αὔξησις ἀναδρομικὴν δύναμιν, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἐπιστρέφεται εἰς τὸν καταβαλόντα.

§154ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δύω λέξεις μόνον· νομίζω, ὅτι ἔχει ἄτοπα πολλὰ τὸ σύστημα αὐτὸ, περισσότερον ἀπὸ τὰ ἄτοπα, τὰ ὁποῖα εἶχε τὸ προηγούμενον. Ὁ κ. πρωθυπουργὸς σᾶς λέγει, ὅτι τὸ λαμβανόμενον ἀπὸ τὸν ἔμπορον εἶναι παρακαταθήκη, ἡ ὁποία ἐπιστρέφεται πρὸς αὐτὸν, ἅμα ὁ νόμος δὲν ἐπιψηφισθῇ. Ἀλλὰ, κύριοι, ὁ ἔμπορος, καταθέτων τὰ χρήματα, τὰ ἐπιῤῥίπτει εἰς βάρος τῶν ἀγοραστῶν· οἱ ἔμποροι τῆς Σύρου π. χ. μεταπωλοῦν εἰς τοὺς ἐμπόρους τῶν ἐπαρχιῶν, καὶ μεταπωλοῦντες, θὰ προσθέσωσι καὶ τὸν κατατεθέντα φόρον. Ἂν ἡ Βουλὴ δεχθῇ τὸ σύστημα, τὴν πρότασιν τοῦ ὑπουργείου, τὰ χρήματα ἐπιστρεφόμενα τυχὸν τὰ κερδίζει ὁ ἔμπορος τῆς Σύρου, τὰ χάνουν ὅμως οἱ ἄλλοι ἔμποροι ἢ οἱ πολῖται, οἱ ὁποῖοι τὰ ἠγόρασαν· τὸ ἄτοπον λοιπὸν καὶ ἡ ἀδικία εἶναι βεβαία. Τὸ ἄλλο σύστημα ἦτο καλλίτερον; τὸ ἄλλο σύστημα ἦτο ὑποχρεωτικὸν, ἄδικον ἴσως, ἀλλ’ ἦτο, οὕτως εἰπεῖν, νομοθετικὴ διάταξις, καὶ ἔπρεπεν ἡ Βουλὴ νὰ τὴν κυρώσῃ· ἐὰν ἀκύρωνε τὸ διάταγμα, ἔπαυεν ἀμέσως ἡ ἰσχύς του, δὲν εἶχεν ἡ ἀκύρωσις ὀπισθοδρομικὴν ἰσχὺν, ἑπομένως οὐδεὶς ἠδικεῖτο· ἂν τὸ διάταγμα εἶχέ τι ἄτοπον ἢ κακόν, ἂν τὸ καλὸν ἦτο σπουδαῖον, βεβαίως ἡ Βουλὴ ἤθελε τὸ διορθώσει, δὲν ἤθελε τὸ δεχθῇ, ἐνῷ τώρα, κύριοι, θὰ γείνῃ πάντοτε ἡ ἀδικία· διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι καλλίτερον εἶναι τὸ σύστημα τὸ προηγούμενον. Καὶ κύριοι, ὅταν τῷ ὄντι ἐπιβάλλεται φόρος διὰ διατάγματος, ὑποβάλλεται τῇ προηγουμένῃ μελέτῃ τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου καὶ τοῦ Βασιλέως, καὶ οὕτως ὑπάρχει τις ἐγγύησις· ἀλλ’ ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ παρασκευάζῃ μόνος νομοσχέδιον, νὰ φορολογῇ ὁριστικῶς καὶ ἀμετακλήτως τὸν πολίτην, εἶναι προφανῶς καὶ ἄδικον καὶ παράνομον.

§155ΦΙΛΗΜΩΝ. Εἰς τὸν κ. πρωθυπουργὸν ἀναγινώσκω τὸ ἄρθρον 59 τοῦ Συντάγματος, «οὐδεὶς φόρος ἐπιβάλλεται οὐδὲ εἰσπράττεται, ἐὰν προηγουμένως δὲν ψηφισθῇ ὑπὸ τῆς Βουλῆς καὶ κυρωθῇ ὑπὸ τοῦ Βασιλέως». Σήμερον τί γίνεται; ἐπιβάλλεται φόρος, καὶ ἡ εἴσπραξίς του ἀρχίζει πρὶν ἢ ὁ νόμος ψηφισθῇ καὶ κυρωθῇ ὑπὸ τοῦ Βασιλέως. Λέγων δὲ ταῦτα, δηλῶ, ὅτι οὐδόλως συμμερίζομαι τὴν ὀρθότητα τοῦ προτεινομένου, ὅπως διὰ Β. Διατάγματος αὐξάνωσι τὰ τελωνιακὰ τέλη· τὸ τοιοῦτον τὸ θεωρῶ ἀντισυνταγματικόν. Ἐπειδὴ δὲ ἐθεώρουν καὶ ἐκεῖνο ἀντισυνταγματικὸν, ἕνεκα τούτου, καὶ τὸ σήμερον προτεινόμενον τὸ θεωρῶ ἀντισυνταγματικὸν, ἔκαμα τὴν παρατήρησιν περὶ εὐθύνης, διότι, μολονότι τὸ πρῶτον εἶναι ἀντισυνταγματικόν, δύναται ὁ Ὑπουργὸς νὰ ὑποβληθῇ εἰς τὴν εὐθύνην τὴν ὑπουργικὴν, ἐνῷ ἡ σημερινὴ διάταξις ἀπαλλάσσει τῆς εὐθύνης τοὺς ὑπουργούς.

§156ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως τὸ προτεινόμενον μέτρον παραβιάζει προφανῶς τὰς διατάξεις τοῦ Συντάγματος· δὲν συμφωνῶ δὲ μὲ τὸν προαγορεύσαντα, ὅτι ἡ παράβασις αὕτη δύναται νὰ λάβῃ χώραν καὶ κατὰ τὸ ἰσχύον μέχρι τοῦδε σύστημα. Ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία, ἐν τῷ δικαιώματι αὐτῆς, ἐξεχώρει δικαιώματα, ἀνήκοντα εἰς αὐτὴν, πρὸς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν· ἀλλ’ ὡς γνωστὸν, ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία ἀποτελεῖται ἀπὸ τὸν Βασιλέα καὶ τὸν ὑπεύθυνον Ὑπουργόν· ἑπομένως τὸ διάταγμα, ὅπερ ἐξεδίδετο καὶ δι’ οὗ ἐτροποποιεῖτο τὸ δασμολόγιον, στηριζόμενον εἰς τὸ ἄρθρον 7 τοῦ νόμου τοῦ 1867 περὶ δασμολογίου, ἦτο νόμιμον καὶ συνταγματικὸν, διότι ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία εἶχε δώσει ἐκ τῶν προτέρων τοιαύτην ἐντολὴν εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν. Ἀλλὰ δὲν εἶχε τὸ δικαίωμα ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία νὰ μεταβάλῃ τὸ δικαίωμά της τοῦτο τὸ νομοθετικὸν εἰς τὴν ὑποβολὴν ἁπλῶς νομοσχεδίου ἐκ μέρους τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, δυνάμει τοῦ ὁποίου νομοσχεδίου ν’ ἀρχίσῃ ἡ εἴσπραξις τοῦ δι’ αὐτοῦ προτεινομένου τελωνιακοῦ φόρου. Ἰδοὺ διατί λέγω, ὅτι τὸ μὲν πρῶτον σύστημα, τὸ μέχρι τοῦδε ἰσχύον, δὲν ἀντίκειται εἰς τὸ Σύνταγμα, τὸ προτεινόμενον δὲ σήμερον διὰ τοῦ πρωθυπουργικοῦ νομοσχεδίου προφανῶς ἀντίκειται εἰς τὴν διάταξιν τοῦ Συντάγματος, διότι πρόκειται νὰ ἐπιβληθῇ φόρος δι’ ἁπλῆς ὑπουργικῆς προτάσεως. Ἀλλὰ πλὴν τούτου θὰ προκαλέσῃ καὶ ὅλας αὐτὰς τὰς ἀνωμαλίας, ἃς ἀνέφεραν οἱ προαγορεύσαντες· πρέπει ν’ ἀνοιχθῶσι βιβλία καὶ λογαριασμοὶ μεταξὺ τελωνιακῶν ἀρχῶν καὶ ἐμπόρων, καὶ μετὰ τὴν ἐνδεχομένην ἀπόῤῥιψιν τοῦ νομοσχεδίου, ἡ ὁποία εἶναι λίαν πιθανὴ, νὰ ζητῆται ὁ ἔμπορος, ὁπουδήποτε εὑρίσκεται, πρὸς ἐπιστροφὴν τοῦ παρανόμως πληρωθέντος τελωνιακοῦ τέλους, ὅστις ἐνδέχεται καὶ νὰ μὴ εὑρεθῇ. Βεβαίως δὲ τὴν παράνομον ταύτην φορολογίαν θὰ ὑποστῶσιν οἱ πολῖται, διότι, καὶ ἂν ἐπιστραφῇ ὁ παρανόμως εἰσπραχθεὶς φόρος εἰς τὸν ἔμπορον, οἱ πολῖται ἀπώλεσαν ἤδη ὅσα ἐπλήρωσαν, ἵν’ ἀγοράσουν τὰ ἐμπορεύματα· ἑπομένως ἡ κοινωνία θὰ ὑποστῇ μεγάλην ζημίαν ἀναντιῤῥήτως, ἐνῷ τὸ δημόσιον δὲν θὰ ὠφεληθῇ τίποτε. Νομίζω λοιπὸν καὶ διὰ τοὺς δύω αὐτοὺς λόγους, ὅτι ἡ διάταξις τοῦ νομοσχεδίου δὲν πρέπει νὰ ἐπιψηφισθῇ· ἡ ἐγγύησις, ἣν μέχρι τοῦδε εἴχομεν, τροποποιοῦντες τὸ δασμολόγιον διὰ Β. Διατάγματος, εἶναι ἀποχρῶσα, διότι αὕτη γίνεται τῇ προτάσει τοῦ Ὑπουργικοῦ συμβουλίου καὶ τῇ βασάνῳ καὶ ἐξετάσει τοῦ Ἡγεμόνος. Τοιαύτην δὲ ἐγγύησιν ἤδη δὲν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν· ἐγὼ π. χ. ὡς ὑπουργὸς συλλαμβάνω μίαν αὐθαίρετον καὶ ἰδιότροπον ἰδέαν ν’ αὐξήσω τὸ τέλος τοῦ δασμολογίου διὰ νομοσχεδίου, εἰς τὴν Βουλὴν ὑποβληθησομένου, βέβαιος δὲ ὢν, ὅτι θ’ ἀποῤῥιφθῇ ὑπὸ τῆς Βουλῆς ἡ πρότασίς μου, πραγματοποιῶ τὴν ἰδέαν μου· τὸ νομοσχέδιόν μου ἀποῤῥίπτεται, τὸ κακὸν ἀποτέλεσμα ὅμως ἐπῆλθε. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι ὁ κ. Τρικούπης ὀφείλει νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ἐπιψήφισιν διατάξεως, προφανῶς παραβιαζούσης τὸ Σύνταγμα καὶ παραβλαπτούσης τὰ συμφέροντα τῶν πολιτῶν.

§157ΣΚΟΥΖΕΣ. Δὲν ἐξετάζω τὸ ζήτημα ὑπὸ συνταγματικὴν ἔποψιν· θὰ τὸ ἐξετάσω ὑπὸ πραγματικὴν ἔποψιν. Νομίζω, ὅτι ὁ προτεινόμενος τρόπος ἴσως ἔχει περισσότερα ἐλαττώματα ἀπὸ τὸν ἄλλον, καθότι θὰ παρεμβάλῃ πολλὰ προσκόμματα, καὶ ἰδίως εἰς τὸ μέγα ἐμπόριον τὸ διαμετακομιστικόν, ὅπερ πρὸ πάντων ἡμεῖς πρέπει ν’ ἀναπτύξωμεν. Ὅταν προκαταβάλῃ ὁ ἔμπορος τελωνιακά, ἐπὶ τῇ ὑποβολῇ ἑνὸς νομοσχεδίου εἰς τὴν Βουλήν, τί θὰ κάμῃ; πῶς θὰ κανονίσῃ τὰς σχέσεις του ὁ ἔμπορος τῆς Σύρου ἢ τοῦ Πειραιῶς, ὅστις ἐξοδεύει τὸ πρᾶγμά του εἰς τοὺς μικροὺς ἐμπόρους; Ἐπὶ τίνι βάσει θὰ ὑπολογίσῃ τὴν τιμήν, μὲ τὸ ηὐξημένον τελωνιακὸν τέλος, ἢ ὄχι; Ἅμα εἰσαχθῇ τοιοῦτον νομοσχέδιον καὶ ὁ μεγαλέμπορος πληρώσῃ, οἱ ἄλλοι ἔμποροι, οἱ ὁποῖοι πρέπει νὰ ὑπάγουν νὰ ἀγοράσουν ἀπ’ αὐτὸν, θὰ περιμένουν νὰ ἴδωσιν ἂν θὰ ψηφισθῇ ὁ νόμος, ναὶ ἢ ὄχι, ὥστε ἀναλόγως νὰ γνωρίζουν ποίαν τιμὴν πρέπει νὰ προσφέρουν· διατείνομαι δὲ, ὅτι τοῦτο θὰ παρεμβάλῃ προσκόμματα εἰς τὸ ἐμπόριον, διότι εἶναι ἐδῶ νομοσχέδια ὑποβληθέντα ἀπὸ τριῶν τεσσάρων μηνῶν, καὶ ἐν τούτοις εἶναι ἐκκρεμῆ. Φαντασθῆτε τί θὰ γείνῃ εἰς τὸ ἐμπόριον.

§158ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Ὅταν προτείνηται αὔξησις εἰς τὸ δασμολόγιον, οἱ ἔμποροι οἱ κερδοσκόποι πρὸ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ δασμολογίου εἰσάγουσιν ἐμπορεύματα ἐξ αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου, οὗ αὐξάνεται ὁ δασμὸς, καὶ οὕτω τὸ δημόσιον ζημιοῦται τὸ ἐπιζητούμενον διὰ τῆς αὐξήσεως ὄφελος. Ἀλλὰ ἔχει καὶ ἄλλο κακόν· παραλύει τοὺς ὅρους τοῦ ἐλευθέρου συναγωνισμοῦ μεταξὺ τῶν ἐμπόρων, τῶν ἤδη εἰσαγαγόντων καὶ τῶν μετέπειτα ὑπὸ τὸ βάρος τοῦ νόμου εἰσαγόντων, ὥστε μία τις θεραπεία εἶναι ἀναγκαία. Καὶ τὸ ἤδη εἰσαγόμενον σύστημα καὶ τὸ προϋπάρχον θεωρῶ ἀντισυνταγματικὰ, διότι καὶ κατὰ τὸ πρῶτον σύστημα βεβαιοῦται καὶ εἰσπράττεται φόρος, μὴ ψηφισθεὶς ὑπὸ τοῦ κοινοβουλίου. Ἔλαβον τὸν λόγον, ἵνα διαμαρτυρηθῶ κατ’ αὐτοῦ τοῦ συστήματος, διότι αὐτὸ ἐγκατέστη ὅπως δήποτε καὶ θεωρεῖται μᾶλλον νόμιμον, καὶ εἶναι περισσότερον ἐπικίνδυνον, διότι πολλὰ τέλη ηὔξησαν ἐν ἀγνοίᾳ τῆς βουλῆς, οὐδὲ ἠρωτήθη ἡ βουλή, ἵνα φέρῃ γνώμην ὅπως δήποτε, ἢ τὸ κοινὸν νὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα αὐτό. Εἶναι ἀδύνατον τὸ κοινοβούλιον ν’ ἀπαλλοτριώσῃ τὴν κυρίαν ἐξουσίαν, ἣν ἔχει, τοῦ αὐτὸ μόνον φορολογεῖν, εἰς τὸ στέμμα. Ὁ κ. Τρικούπης μὲ ἀντέκρουσεν εἰπών, ὅτι ἐν Ἀγγλίᾳ γίνεται τοιοῦτόν τι· δι’ αὐτὸ θέλω νὰ κάμω τὴν παρατήρησιν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ μιμώμεθα ἀπολύτως τὰ γινόμενα ἐν ἄλλῳ Κράτει. Ἐν Ἀγγλίᾳ τὸ κοινοβούλιον δύναται ν’ ἀπαλλοτριώσῃ εἰς τὸ στέμμα τὸ δικαίωμά του τοῦτο, διότι τὸ κοινοβούλιον ἐκεῖ εἶναι συνέλευσις· ἀλλ’ ἡ βουλὴ ἐδῶ ἔχει περιωρισμένην ἐξουσίαν ἐντὸς τοῦ συντάγματος, καὶ δὲν δύναται νὰ μεταδώσῃ ἐξουσίας τινὰς εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν. Ἀλλὰ καὶ τὸ σύστημα τὸ εἰσαγόμενον ἔχει τὰ αὐτὰ ἀποτελέσματα· ἔχει τὸ ἄτοπον, ὅπερ παρετήρησεν ὁ κ. Κουμουνδοῦρος, τὸ ὁποῖον εἶναι βαρὺ, διότι τὸ δημόσιον φορολογεῖ τὸν ἔμπορον, ὁ ἔμπορος τὸν λαόν· ἔπειτα, τὸ δημόσιον ὑποχρεοῦται νὰ δίδῃ ὀπίσω τὰ χρήματα εἰς τὸν ἔμπορον, χωρὶς ὁ φορολογηθεὶς λαὸς νὰ δύναται ν’ ἀναλάβῃ ὅσα ἔδωκεν εἰς αὐτόν. Τὸ δημόσιον χρησιμεύει ἁπλῶς ὡς εἰσπράκτωρ παράνομος ὑπὲρ τοῦ ἐμπόρου. Προχείρως μοῦ ἐπῆλθε τέλος πάντων νὰ εἴπω νὰ παραδεχθῶμεν τὸ σύστημα τὸ εἰσαγόμενον, ἀλλ’ ὑπὸ τὸν περιορισμὸν νὰ βεβαιοῦται μόνον ὁ φόρος αὐτὸς, οὐχὶ δὲ καὶ νὰ εἰσπράττηται.

§159ΤΙΝΕΣ. Τὸ ἴδιον εἶναι.

§160ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Τὸ σύνταγμα λέγει, «δὲν ἐπιβάλλεται οὐδὲ εἰσπράττεται»· δὲν θέλει οὐδὲ τὴν ἐπιβολήν. Ἀλλ’ ὅ,τι ἀπαγορεύει τὸ σύνταγμα, εἶναι νὰ μὴ ἐγγιχθῇ ἡ περιουσία τοῦ πολίτου, ἄνευ τῆς συναινέσεως τοῦ κοινοβουλίου· ὑπ’ αὐτὸν τὸν περιορισμὸν δύναται νὰ γείνῃ συζήτησις, διότι εἰς οὐδεμίαν ζημίαν φέρει τὸν φορολογούμενον. Γίνεται δι’ ἀναστάσεως δεκτὸν τὸ ἄρθρον 3.

§161ΣΥΝΟΔΙΝΟΣ. Παραβιάζομεν τὸν ὅρκον, τὸν ὁποῖον ἐδώκαμεν· ὀφείλω νὰ εἴπω καὶ νὰ δηλώσω, ὅτι ἐγὼ δὲν ψηφίζω τὴν παραβίασιν τοῦ Συντάγματος.

§162ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὡς 4 ἄρθρον θὰ τεθῇ ἡ τροπολογία, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν· ὁμοία εἶναι καὶ ἡ τοῦ κ. Σκουζὲ, ὥστε δύνανται νὰ συγχωνευθῶσιν.

§163ΣΚΟΥΖΕΣ. Ὅπως ἔχει τὸ κείμενον τῆς τροπολογίας τοῦ κ. πρωθυπουργοῦ, δὲν εἶναι σαφές· τὸ ποσὸν τῶν ἐμπορευμάτων θὰ κανονίζῃ τὸ τελωνεῖον, ἢ τὸ ποσὸν ἐν σχέσει πρὸς τὴν τιμήν;

§164ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ......

§165ΜΙΛΗΣΗΣ. Εἰς ποίαν σχέσιν διατελεῖ τὸ ἄρθρον αὐτὸ πρὸς τὸν νόμον, τὸν ὁποῖον ἐψηφίσατε;

§166ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐὰν ἐπεριμένετε, ἠθέλετε ἀκούσει. Ἐψηφίσαμεν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ περὶ μεταῤῥυθμίσεως τῶν τελωνιακῶν τελῶν διάταξιν, κατὰ τὴν ὁποίαν τὰ τέλη τῆς διαμετακομίσεως ὁρίζονται ἐπὶ τῇ βάσει τῶν εἰσαγωγικῶν τελῶν, δεκαπλασιαζομένων ὡς πρὸς τὴν εὕρεσιν τῆς ἀξίας· τουτέστι, κατὰ τὴν ὑπάρχουσαν νομοθεσίαν περὶ ἐπιβολῆς τέλους, καὶ τὰ ἐναποταμιευόμενα εἴδη φορολογοῦνται, τὰ μὲν ἐλαφρὰ καὶ ὀγκώδη πρὸς 1% τὰ δὲ βαρέα πρὸς ½%, ἐπὶ τῆς ἀξίας τῆς ὁριζομένης ὑπὸ τῆς τελωνιακῆς ἀρχῆς. Τὸ τελευταῖον νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἐψηφίσαμεν, δὲν ἐνεωτέρισεν ὡς πρὸς τὸ ποσοστὸν, ἀλλ’ ὥρισεν, ὅτι ἡ ἀξία, ἐπὶ τῆς ὁποίας τὸ ποσοστὸν τοῦτο θὰ λαμβάνηται, εἶναι τὸ δεκαπλάσιον τοῦ δασμολογίου. Ἤδη τί λέγομεν; ὅτι καὶ πάλιν ἡ ἀξία θὰ διατελῇ ἐν σχέσει πρὸς τὸ δασμολόγιον, διότι δὲν εἶναι πρέπον νὰ ὁρίζῃ ἑκάστοτε τὴν ἀξίαν ἡ τελωνιακὴ ἀρχὴ, ἀλλὰ τὴν σχέσιν ταύτην τῆς ἀξίας πρὸς τὸ δασμολόγιον θὰ τὴν κανονίσῃ βασιλικὸν διάταγμα. Αὕτη εἶναι ἡ ἔννοια τῆς διατάξεως, ὅτι βασιλικὸν διάταγμα θέλει ἐκδοθῆ, τὸ ὁποῖον θὰ κανονίσῃ ποῖα θέλουσιν εἶσθαι τὰ τέλη τῆς διαμετακομίσεως ἐπὶ τῇ βάσει τῶν τελῶν τῶν εἰσαγωγικῶν, συσχετιζομένων πρὸς τὴν ἀξίαν τοῦ εἴδους. Ἡ ἀξία τοῦ εἴδους, κατὰ μέσον ὅρον, ἐν τῷ δασμολογίῳ τοῦ 1867 ἐθεωρεῖτο, ὅτι ἦτο τὸ δεκαπλάσιον τοῦ τέλους, κατόπιν δὲ ἄλλαι νομοθετικαὶ διατάξεις μετέβαλον τὴν ἀναλογίαν ταύτην καὶ ἐπέβαλον τέλη μεγαλείτερα τοῦ ποσοστοῦ τοῦ δεκάτου. Ὡς ἐκ τούτου, ἤδη διὰ διατάγματος θέλει κανονίζεσθαι ποία τις εἶναι ἡ ἀξία ἐν τῇ συσχετίσει αὐτῆς πρὸς τὸ τέλος, καὶ ἑπομένως ποία θὰ ἦναι ἡ πληρωμή, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ εἰσαγωγικοῦ τέλους, ἢ ἀντιστοιχοῦσα πρὸς 1% ἐπὶ τῶν ὀγκωδῶν καὶ ἐλαφρῶν, καὶ πρὸς ½% ἐπὶ τῶν βαρέων εἰδῶν.

§167ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δηλαδὴ τώρα πρόκειται νὰ δοθῇ ἡ ἄδεια νὰ τὰ κανονίσητε διὰ Διατάγματος.

§168ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὄχι, ὡς πρὸς τὸ τέλος οὐδεμία μεταβολή· διὰ Διατάγματος ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ πράξῃ δύο τινά, νὰ κανονίσῃ τὴν ἀξίαν καὶ πόσον θὰ ἦναι τὸ ποσοστὸν τοῦ εἰσαγωγικοῦ τέλους, τὸ ὁποῖον θ’ ἀποτελῇ τὸ τέλος τῆς ἀποταμιεύσεως· τὸ ποσοστὸν δὲ τοῦτο θὰ εὑρίσκηται ἐκ τῆς ἀναλογίας τοῦ δασμοῦ τοῦ εἰσαγωγικοῦ πρὸς τὴν ἀξίαν.

§169ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ θὰ κανονίζωνται ἑκάστοτε, διὰ Βασιλικῶν Διαταγμάτων.

§170ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Μάλιστα, δι’ αὐτὸ ἐτέθη πληθυντικῶς ὥστε νὰ δύνωνται Βασιλικὰ Διατάγματα νὰ μεταβάλλωσι τὸ ἀρχικὸν Διάταγμα, ἤτοι ἀμέσως μετὰ τὴν ἔκδοσιν τοῦ νόμου τούτου θέλει ἐκδοθῆ Βασιλικὸν Διάταγμα, τὸ ὁποῖον θὰ περιέχει τὸ τιμολόγιον, ἵνα εἴπω οὕτω, τῶν ἀποταμιευομένων εἰδῶν, τὸ ὁποῖον θὰ ὁρίζῃ ἐπὶ ἑκάστου εἴδους τὸ ποσοστὸν τοῦ εἰσαγωγικοῦ τέλους τὸ πληρωτέον· π. χ. ἐπὶ τοῦ καφὲ θὰ πληρώνηται ποσοστὸν 5% ἐπὶ τοῦ εἰσαγωγικοῦ τέλους, ἐπὶ τῆς ζακχάρεως θὰ πληρώνηται ἄλλο ποσοστὸν, διότι ἄλλη εἶναι ἡ ἀναλογία τοῦ τέλους πρὸς τὴν ἀξίαν. Ἐπὶ ἄλλων εἰδῶν, ἐπὶ τῶν εἰδῶν, περὶ ὧν ὡμιλοῦμεν πρότερον, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀτελώνιστα, ἐξ ἀνάγκης ἔπρεπε νὰ ὁρισθῇ ἀξία τις. Τοῦτο τὸ Διάταγμα θέλει ἐκδοθῆ τώρα· ἐνομίσαμεν δὲ, ὅτι πρέπει ν’ ἀφεθῇ εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν νὰ ἐκδίδῃ Διατάγματα, ὁσάκις νομίζει, ὅτι αἱ ἀξίαι τῶν πραγμάτων μετεβλήθησαν, καὶ τοῦτο διὰ τὸν λόγον, ὅτι τὰ τέλη τῆς ἀποταμιεύσεως δὲν θεωροῦνται ὡς φορολογία, καὶ δὲν πρέπει τὸ δημόσιον ν’ ἀποβλέπῃ διὰ τῶν τελῶν τούτων εἰς κέρδος ὑπὲρ τοῦ δημοσίου, ἀλλὰ μόνον εἰς τὴν ἐξασφάλισιν κατὰ τῶν λαθρεμπορίων καὶ τὴν βεβαίωσιν τῆς στατιστικῆς. Ὅταν τὰ ἔξοδα, τὰ ὁποῖα χρειάζονται πρὸς τὸν διττὸν τοῦτον σκοπὸν, καλύπτωνται, ἐὰν ἐπέλθωσι διαφοραὶ εἰς τὴν ἀξίαν, αἱ ὁποῖαι ἐπιτρέπουσι τὴν ἐλάττωσιν, τὴν ἐλάττωσιν ταύτην πρέπει νὰ ἔχῃ τὴν ἐξουσίαν ἡ Κυβέρνησις νὰ τὴν πραγματοποιῇ, διότι ἔχομεν πᾶν συμφέρον νὰ εὐκολύνωμεν τὴν διαμετακόμισιν.

§171Α. ΣΚΟΥΖΕΣ. Στηριζόμενος ἀκριβῶς ἐπὶ ὅσων εἶπεν ὁ ἀξιότιμος κ. πρωθυπουργός, νομίζω, ὅτι θ’ ἀναγνωρίσῃ, ὅτι πρέπει νὰ γείνῃ ἡ τροποποίησις, ἣν ὑπέβαλον. Εἴπετε, κύριε πρωθυπουργὲ, ὅτι διὰ βασιλικοῦ διατάγματος ἡ Κυβέρνησις θὰ κανονίζῃ τὴν ἀξίαν τοῦ ἐμπορεύματος ἐν συσχετίσει πρὸς τὸ ἀποταμιευτικὸν δικαίωμα.

§172ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὸ δικαίωμα, σᾶς εἶπον, τὸ ἐν συσχετίσει πρὸς τὴν ἀξίαν τοῦ εἴδους.

§173ΣΚΟΥΖΕΣ. Διὰ νὰ συσχετίσητε ἓν πρᾶγμα, πρέπει νὰ ὁρίσητε τὸ ἕτερον. Θὰ νομίσῃ κανείς, ἀναγινώσκων τὸ ἄρθρον σας, ὅτι τὸ διάταγμα θὰ κανονίσῃ ἀποταμιευτικὸν δικαίωμα, δηλαδὴ τὸ 1 ἢ τὸ ½%, ἐνῷ ὅ,τι προτείνω θ’ ἀπλοποιήσῃ αὐτὸ, διότι τώρα πρέπει νὰ κάμητε ἕνα διπλοῦν πίνακα, διὰ νὰ κανονίσητε τὰ δύο, δηλαδὴ τὸ ποσοστὸν καὶ τὴν ἀξίαν. Ἐὰν διὰ βασιλικοῦ διατάγματος κανονίσητε ἁπλῶς τὴν ἀξίαν, ἐπειδὴ τὸ ποσὸν τῶν ἀποταμιευτικῶν δικαιωμάτων μένει πάντοτε τὸ αὐτὸ, δὲν ἔχετε ἀνάγκην νὰ τὸ κανονίσητε· ἅμα εἴπητε, ὅτι ἡ ἀξία τοῦ καφὲ π. χ. εἶναι 3 δραχμαὶ, ἐπειδὴ πληρώνει ½%, εἶναι 1½ λεπτόν. Καθ’ ὑμᾶς, πρέπει λοιπὸν νὰ κανονισθῇ καὶ τὸ ποσοστὸν, καὶ θὰ ἦναι διπλῆ ἡ ἐργασία. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι, πρὸς περισσοτέραν ἁπλοποίησιν, ἠμποροῦσε νὰ προστεθῇ τὸ ἑξῆς· «Ὁσάκις τὸ ἐπιβαλλόμενον εἰσαγωγικὸν τέλος εἶναι ἀνώτερον τοῦ δεκατημορίου τῆς ἀξίας.»

§174ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐξηγήθησαν ταῦτα.

§175ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπιμένετε εἰς τὴν τροπολογίαν;

§176ΣΚΟΥΖΕΣ. Ἐὰν νομίζῃ ὁ κ. πρωθυπουργὸς, ὅτι εἶναι ἀρκετὰ ἐξηγημένον, τότε ὄχι· ἀλλὰ νὰ ἐξηγηθῇ ῥητῶς εἰς τὰ πρακτικά. Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 4.

§177ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχομεν τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Θ. Ζερβοῦ, κατὰ τὴν ὁποίαν «τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον δὲν ἐφαρμόζεται ἐν Ἑπτανήσῳ». (Ἀποῤῥίπτεται δι’ ἀναστάσεως.) Ἄρθρον 5.

§178ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐπειδὴ ὁ κ. βουλευτὴς ἐξ Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς ἐξέφρασεν ἀμφιβολίας περὶ τῆς ἐννοίας τοῦ 5 ἄρθρου, ἐὰν δηλ. τὰ τέλη τὰ καταργούμενα ὑπὲρ τῆς ὁδοποιΐας ἀφορῶσι μόνον εἰς τὰ εἰσαγωγικὰ τέλη ἢ καὶ εἰς τὰ τέλη τῆς ἐξαγωγῆς ἐν Ἑπτανήσῳ, νομίζω καλὸν νὰ τεθῇ τοῦτο ἀκριβῶς, ἵνα μὴ ὑπάρχῃ ἀσάφεια, καὶ διὰ τοῦτο προσέθηκα «ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὰ εἰσαγωγικὰ τέλη.» Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 5 τροποποιημένον.

§179ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἀναγνωσθὲν 5 ἄρθρον παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται.) Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Γίνεται δεκτὸν καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου περὶ στρατολογίας.

§180ΚΟΤΤΑΡΗΣ. Εἶμαι σύμφωνος ὡς πρὸς τὴν ἐλάττωσιν τῆς θητείας· ἀλλ’ ἐπειδὴ ἡ στρατολογικὴ ὑποχρέωσις διαιρεῖται εἰς διετῆ καὶ μονοετῆ θητείαν, νομίζω, ὅτι ἡ διαίρεσις αὕτη εἶναι σκανδαλωδεστάτη, εἶναι ἄδικος καὶ ἀντισυνταγματικὴ, θὰ προξενήσῃ δὲ καὶ πολλὰ παράπονα· διότι, μόλις ἀρχίσῃ ἡ κατάταξις τῶν κληρούχων, πάντες θὰ ζητήσουν νὰ καταταχθῶσιν εἰς τὸ πεζικόν· φαντασθῆτε δὲ τὴν θέσιν μας ἀπέναντι αὐτῶν καὶ τῶν συγγενῶν των. Δὲν εἶμαι κάτοχος τοῦ συνταγματικοῦ δικαίου, ἔχω ὅμως ἀκούσει, ὅτι οἱ Ἕλληνες εἶναι ἴσοι ἐνώπιον τῶν νόμων, καὶ ἑπομένως καὶ αἱ ὑπὸ τοῦ νόμου ἐπιβαλλόμεναι ὑποχρεώσεις πρέπει νὰ ἦναι ἴσαι. Ὑπὸ τοιαύτης ἰδέας ἐμφορούμενος, προτείνω τὸ ἑξῆς, ἵνα ἐπέλθῃ δικαιοσύνη καὶ λείψουν τὰ παράπονα· ἡ θητεία νὰ προσδιορισθῇ εἰς 1½ ἔτος ἀδιακρίτως δι’ ὅλα τὰ ὅπλα· ἐὰν δὲ ἡ Κυβέρνησις δὲν παραδέχεται τὴν πρότασίν μου ταύτην, θὰ καταψηφίσω τὸ νομοσχέδιον.

§181ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γεωργαντᾶς.

§182ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Ἡ Βουλὴ, διὰ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ νέου στρατιωτικοῦ ὀργανισμοῦ, κατήργησε τὸν μέχρι τοῦδε ὑπάρχοντα μόνιμον στρατὸν, καὶ οὕτως ἀπεφάσισε τὴν διάλυσιν αὐτοῦ εἰς τὰ ἐξ ὧν συνετέθη, διὰ τῆς δῆθεν διαιρέσεως αὐτοῦ εἰς στρατὸν ὑπηρεσίας καὶ στρατὸν ἐκπαιδεύσεως, καὶ πρὸς ἐπικύρωσιν πάντων τούτων ἡ Κυβέρνησις σήμερον προσέτι ζητεῖ παρ’ ἡμῶν τὴν πλήρη καὶ τελείαν ἐκτέλεσιν τῆς ἀποφάσεως τῆς 106 συνεδριάσεως διὰ τῆς ὑποβολῆς νέου περὶ θητείας νόμου· οὕτω δ’ ἡ πολιτεία θ’ ἀπολέσῃ πᾶν ὅ,τι ἀπὸ πολλοῦ χρόνου καὶ διὰ μεγάλων δαπανῶν κατώρθωσεν ὁπωσδήποτε νὰ ἔχῃ. Ἐὰν, κύριοι, ὑπῆρξε παρά ποτε ἐποχὴ, καθ’ ἣν ἡ Ἑλλὰς ὤφειλεν ὄχι μόνον νὰ διατηρήσῃ, ἀλλὰ καὶ νὰ ἰσχυροποιήσῃ τὸν μόνιμον καὶ τακτικὸν αὐτῆς στρατὸν, καὶ νὰ τὸν καταστήσῃ δυνάμενον νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς προσδοκίας τοῦ τε ἔθνους καὶ τοῦ Ἑλληνισμοῦ, καὶ νὰ ἦναι παρεσκευασμένη καθ’ ὅλα στρατιωτικῶς, εἶναι ἡ σημερινή, ἐὰν, λέγω, ἦτο δυνατὸν ἡ πρωτεύουσα τῶν Ἑλλήνων νὰ μετεβάλλετο εἰς χαλκεῖον, ὅπως ταχύτερον φθάσωμεν εἰς τὸν ἐπιδιωκόμενον ἐθνικὸν σκοπόν μας, εἶναι, ἐπαναλαμβάνω, ἡ σημερινή· καὶ μολαταῦτα ἡ Κυβέρνησις ἀντὶ τούτου ζητεῖ, ἕνεκα προσωπικῶν συμφερόντων, τὴν ἐπιψήφισιν νόμου, ἐλαττοῦντος τὴν στρατιωτικὴν θητείαν, χωρὶς νὰ ἀναλογισθῇ, ὅτι διὰ τῆς τοιαύτης θητείας οὐδὲν ἄλλο ἐπιδιώκει, ἢ νὰ προετοιμάσῃ τὴν νεολαίαν τῆς πατρίδος ἡμῶν καὶ τὴν ἀποστείλῃ εἰς τὸ σφαγεῖον ἐν χρόνῳ, καθ’ ὃν τὸ ἔθνος εὑρεθῇ εἰς θέσιν νὰ ἐνεργήσῃ σπουδαίως· καὶ λέγω σφαγεῖον, διότι ὁ μὴ γεγυμνασμένος ἐντελῶς εἰς τὴν τέχνην τοῦ πολέμου στρατιώτης, ὄχι μόνον δὲν ὠφελεῖ τὴν πατρίδα του, ἀλλὰ καὶ πρόξενος μεγάλων συμφορῶν δύναται νὰ γείνῃ, καὶ τέλος νὰ φονεύηται, χωρὶς νὰ γνωρίζῃ πῶς φονεύεται. Τὸ ζήτημα τῆς ἐν τῷ στρατῷ θητείας εἶναι τὸ σπουδαιότερον καὶ τὸ σοβαρώτερον τῶν ζητημάτων τῆς ὑπάρξεως πάσης ἐθνικῆς δυνάμεως παντὸς Κράτους καὶ πάσης πολιτείας. Εἶναι ζήτημα, ἔχον τὴν πρωτεύουσαν ἐν τῷ στρατῷ θέσιν, καὶ τὸ ὁποῖον οἱ σπουδαιότεροι πολιτικοὶ καὶ οἱ ἐμπειρότεροι καὶ διακεκριμένοι στρατηγοὶ τῶν διαφόρων εὐρωπαϊκῶν ἐθνῶν εἰσέτι δὲν ἔλυσαν ὁριστικῶς. Τὸ τόσον σπουδαῖον ζήτημα δυνάμεθα ἡμεῖς ἄνευ βασάνου, ἄνευ προηγουμένης δοκιμῆς καὶ μελέτης ἐπισταμένης, νὰ λύσωμεν ἄνευ βλάβης τῶν ἐθνικῶν ἡμῶν συμφερόντων καὶ χωρὶς νὰ διακινδυνεύσωμεν καὶ τὴν ζωὴν τῶν ἐξ ἀπογραφῆς ἀνδρῶν τῆς πολιτείας; Βεβαίως ἡμεῖς, οἱ ὀλιγώτερον τῶν λοιπῶν στρατιωτικῶν ἐθνῶν ἀνεπτυγμένοι εἰς τὴν τέχνην τοῦ πολέμου, δὲν θὰ τὸ λύσωμεν αἰσίως, καὶ πᾶσα περὶ τούτου ἀπόφασις ἡμῶν θὰ ἦναι καὶ πρόωρος, μὴ στηριζομένη ἐπὶ δεδομένων, ἀλλὰ ἐπὶ ὑπολογισμῶν ἐσφαλμένων, τοὺς ὁποίους οἱ νέοι ὀργανωταὶ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως θέλουσι μᾶς ὑποβάλει. Διὸ πιστεύω ἡ Βουλή, συναισθανομένη τὴν σπουδαιότητα τοῦ ἐν λόγῳ ζητήματος καὶ τὴν εὐθύνην, ἣν ἀναλαμβάνει ἀπέναντι τοῦ ἔθνους, ν’ ἀποφύγῃ νὰ ψηφίσῃ ἀβασανίστως τοιοῦτον νόμον. Τὸ ἐν λόγῳ ζήτημα, ὅσον σπουδαῖον εἶναι εἰς τὴν φύσιν του, κατὰ τοσοῦτον ἐπιπολαίως ἐξητάσθη παρὰ τῶν ὑποβαλόντων αὐτὸ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς πρὸς ἐπιψήφισιν, καὶ δικαιοῦμαι, κύριοι, νὰ πιστεύω, ὅτι ἐπιπολαίως παρὰ τῆς Κυβερνήσεως ἐξητάσθη, διότι διὰ πᾶν διοικητικὸν σύστημα, ὅπως πραγματοποιηθῇ, καὶ ἑπομένως λειτουργήσῃ ἀκωλύτως, ἀνάγκη νὰ ὑπάρχῃ καὶ ἡ πρὸς τοῦτο ἀπαιτουμένη δαπάνη, ἤτοι πᾶν νέον σύστημα δέον νὰ στηρίζηται ἐπὶ οἰκονομολογικῶν βάσεων· ἄλλως ἐφ’ ὅσον ἀπομακρύνεται αὐτῶν, κατὰ τοσοῦτον καὶ δὲν πραγματοποιεῖται. Τούτων οὕτως ἐχόντων, ἐξετάσωμεν, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἔλαθεν ὑπ’ ὄψιν τὸ οἰκονομικὸν μέρος τοῦ ἐν λόγῳ συστήματος, καὶ κατόπιν μεταβαίνομεν εἰς τὴν ἐξέτασιν τοῦ πραγματικοῦ μέρους αὐτοῦ· ἄλλως πᾶσα τοῦ ὑπάρχοντος συστήματος μεταβολὴ ἔσεται ἀνεφάρμοστος καὶ συνεπῶς παράλογος. Ἡ Κυβέρνησις χωρὶς νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν της τὰ μέσα, ἅτινα τὸ ἔθνος δύναται νὰ τῇ παρέξῃ πρὸς πραγματοποίησιν τοῦ συστήματός της, καὶ στηριζομένη ἐπὶ ἐσφαλμένων ὑπολογισμῶν, ζητεῖ αʹ) δαπάνην 400,000 δραχμῶν πρὸς ἐξάσκησιν τῶν ἐπὶ ἑξαμήνῳ ἀσκηθησομένων ἀνδρῶν, βʹ.) τὴν ἐλάττωσιν τῆς θητείας ἀπὸ τριετοῦς εἰς μονοετῆ. Ἀλλὰ τόσον διὰ τὸ πρῶτον, καθὼς καὶ διὰ τὸ δεύτερον, ἡ Κυβέρνησις διατελεῖ εἰς ἡρωϊκὴν ἄγνοιαν τῶν ὀλεθρίων συνεπειῶν αὐτῶν, ἅς τινα, θέλω ἀποδείξει δι’ ἀριθμῶν. Καὶ 1) Ἐξετάσωμεν, ἐὰν ἡ δαπάνη τῶν 400,000 δρ. ᾖναι ἀρκοῦσα διὰ τὴν ἐξάσκησιν τῶν ἐπὶ ἑξαμήνῳ καταταχθησομένων ἀνδρῶν. Κατὰ τὴν ταπεινήν μου κρίσιν λέγω ὄχι, καὶ ἰδοὺ διατί. Κύριοι, ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐξ ἀπογραφῆς ἀνδρῶν τοῦ τρέχοντος ἔτους, κατὰ τὰς ἐπισήμους πληροφορίας τοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ὑπουργοῦ, καὶ συμφώνως πρὸς τὰς διατάξεις τοῦ περὶ στρατολογίας νόμου, ἀνέρχεται εἰς 12,000 νέων, διατρεχόντων τὸ 21 ἔτος τῆς ἡλικίας των· ἐξ αὐτῶν θὰ ληφθῶσι πρὸς συμπλήρωσιν τῶν κενῶν τοῦ νεοδιοργανωθησομένου στρατοῦ τῆς ἐκπαιδεύσεως 1861, μένουν δὲ 10,139, οἵτινες, κατὰ τὸν ἰσχύοντα στρατολογικὸν νόμον· θὰ ἀσκηθῶσιν ἐπὶ ἕξ μῆνας, καὶ κατόπιν θὰ μεταβῶσιν εἰς τὰς ἑστίας των. Ἐκ τούτων πόσους ἡ Κυβέρνησις ἀφαιρεῖ, σύμφωνα μὲ τὰς περὶ ἐξαιρέσεως διατάξεις τοῦ αὐτοῦ νόμου; Βεβαίως δὲν γνωρίζει. Καὶ δικαιοῦται νὰ διατελῇ εἰς ἄγνοιαν, καθόσον πρώτην φορὰν ἐφαρμόζεται ὁ νέος περὶ γενικῆς στρατολογίας νόμος, καὶ ἑπομένως δὲν ἔχει τὰς περὶ τούτου δεούσας στατιστικὰς, ἐφ’ ὧν νὰ στηριχθῇ· ἄρα ἐστηρίχθη ἐπὶ ὑποθέσεων ἐσφαλμένων, καὶ πράγματι ἐξ ἐσφαλμένων ὑπολογισμῶν ἀνεχώρησε, καὶ ἰδοὺ πῶς. Κατὰ τὰς πληροφορίας, ἃς ἐγὼ ἔχω παρὰ τοῦ στρατολογικοῦ γραφείου Ἀττικῆς, οἱ δυνάμει τοῦ νόμου ἐξαιρέσιμοι ἐκ τῶν ἐγγεγραμμένων ἐν τοῖς στρατολογικοῖς καταλόγοις ἀνέρχονται εἰς πέντε ἐπὶ τοῖς ἑκατὸν· ἑπομένως ἐκ τῶν 10,139 θὰ ἀφαιρεθῶσι 507, μένουν δὲ πρὸς ἐξάσκησιν 9632· ἐὰν καὶ ἐκ τούτων ἀφαιρέσωμεν 632 διὰ τὴν ναυτικὴν ὑπηρεσίαν, θὰ ἔχωμεν καὶ πάλιν 9000 ἀνδρῶν. Οἱ ἄνδρες οὗτοι δέον ν’ ἀσκηθῶσι, καὶ πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον ἡ Κυβέρνησις ἐζήτησε καὶ ἔλαβε παρὰ τῆς Βουλῆς δαπάνην 400,000 δραχμῶν. Εἶναι ἄρα ἀνάλογος ἡ δαπάνη αὕτη; βεβαίως ὄχι· διὰ τοὺς ἑξῆς λόγους. Δι’ ἔξοδα συντηρήσεως ἑνὸς πεζοῦ στρατιώτου ὑπολογίζεται μία δραχμὴ περίπου καθ’ ἑκάστην· ἄρα ἀπαιτοῦνται 9,000 δραχμῶν καθ’ ἑκάστην· πολλαπλασιαζόμεναι διὰ τῶν 30 ἡμερῶν ἑκάστου μηνὸς φέρουν 270,000 δραχμῶν κατὰ μῆνα· ἑπομένως δι’ ἕξ μῆνας ἀναγκαιοῖ δαπάνη 1,420,000 καὶ οὐχὶ 400,000 δραχμῶν, ὡς ἡ Κυβέρνησις φέρει ἐν τῷ ὑποβληθέντι ἡμῖν προϋπολογισμῷ πρὸς ἐξάσκησιν τῶν ἐν λόγῳ ἀνδρῶν. Ἡ δαπάνη, τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις ζητεῖ, ἐξαρκεῖ μόνον πρὸς ἐξάσκησιν 2,200 περίπου νεοσυλλέκτων, τοὺς δὲ ὑπολοίπους 6,800 δὲν θὰ δυνηθῇ νὰ τοὺς φέρῃ πρὸς ἐξάσκησιν, ἕνεκεν ἐλλείψεως δαπάνης, καὶ οὕτως οἱ ἐπιψηφισθέντες νόμοι θὰ μείνωσιν ἀνεφάρμοστοι. Ἰδοὺ οἱ λόγοι, δι’ οὓς πιστεύω καὶ λέγω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις διατελεῖ εἰς ἄγνοιαν ἐκείνου, τοῦ ὁποίου ζητεῖ τὴν ἐπιψήφισιν, καὶ ὅτι πλανᾶται, διότι δὲν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν της τὸ οἰκονομικὸν μέρος τοῦ ζητήματος. Ἀλλὰ ἐγὼ ὑποθέτω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐπιθυμεῖ, καθόσον μάλιστα ὀφείλει, νὰ προσκαλέσῃ πάντας τοὺς ἐν τοῖς στρατολογικοῖς καταλόγοις ἄνδρας πρὸς ἐξάσκησιν· ἐν τοιαύτῃ δὲ περιπτώσει τί θὰ πράξῃ, ἀφοῦ δὲν προέβλεψε περὶ τῆς ἀπαιτουμένης δαπάνης; δυοῖν θάτερον, ἢ θὰ συμπληρώσῃ τὴν σπουδαίαν ταύτην ἔλλειψιν αὑτῆς διὰ Β. Διαταγμάτων, ἢ θὰ παραβῇ τὰς ῥητὰς διατάξεις τοῦ στρατολογικοῦ νόμου, διαιροῦσα τοὺς ἐν λόγῳ ἄνδρας εἰς 4 μέρη, καὶ ἐξασκοῦσα τὸ ἓν μέρος κατόπιν τοῦ ἑτέρου, ἐπὶ τεσσαράκοντα μόνον ἡμέρας ἕκαστον μέρος αὐτῶν, Ἀλλὰ, ἂν παραδεχθῶμεν καὶ τὴν οὕτω πως ἐκ περιτροπῆς ἐλαχίστην ἄσκησιν αὐτῶν, τότε τί θέλει προκύψει, ἔστω καὶ μὲ τὴν ἔγκρισιν τῆς Βουλῆς; θὰ προκύψῃ προφανῶς, ὅτι ἡ ὁρισθεῖσα ἑξάμηνος θητεία ἀπέναντι τῶν μέσων, ἅτινα παρέχει ἡμῖν τὸ Κράτος, εἶναι μεγάλη, καὶ συνεπῶς καὶ ἡ ζητουμένη παρὰ τῆς Κυβερνήσεως μονοετὴς θητεία ἔσεται ἔτι μεγαλειτέρα. Ἰδοὺ κύριοι, καὶ ἕτερος λόγος ἀποδεικνύων, ὅτι τὰ παρὰ τῆς Κυβερνήσεως ὑποβληθέντα σπουδαῖα ζητήματα εἶναι ἐν ἑνὶ λόγῳ ἀβασάνιστα καὶ οὐδόλως σχετιζόμενα μὲ τὴν οἰκονομίαν, ἥτις εἶναι ἡ κρηπὶς τῶν τοιούτων ζητημάτων. Καὶ ταῦτα περὶ τῆς δαπάνης τῶν 400,000 δραχμῶν. 2) Ἐξετάσωμεν ἐὰν ἡ ἐλάττωσις τῆς θητείας συμφέρῃ εἰς τὸ ἔθνος, καθὼς καὶ εἰς τὸ ἄτομον. Ἐγὼ διϊσχυρίζομαι, ὅτι οὔτε εἰς τὸ ἔθνος συμφέρει, διότι δὲν θὰ κατορθώσῃ νὰ ἔχῃ μόνιμον καὶ τακτικὸν στρατὸν, ἐφ’ οὗ νὰ στηρίξῃ τὴν ἀσφάλειαν, τὴν τιμὴν καὶ τὴν ἐλευθερίαν του, οὔτε εἰς τὸ ἄτομον, διότι, μὴ γυμναζόμενον καὶ μὴ ἀποκτῶν διὰ τῆς ἐκπαιδεύσεώς του αὐτοβουλίαν τῶν ἐν πολέμῳ πράξεών του, θὰ βαίνῃ εἰς τὸ σφαγεῖον, ὡς προεῖπον, δωρεάν, καὶ τοῦτο ἕνεκα τῆς ἰδιοτροπίας τῶν κυβερνώντων τὴν ἡμετέραν πολιτείαν. Εἶναι ὅμως φοβερὸν ὅπλον ὑπὸ ἔποψιν δημοκοπίας κατὰ τῶν πολιτικῶν ἀντιπάλων τῆς ἐνεστώσης Κυβερνήσεως· πλὴν ἐλπίζω, ὅτι οἱ φροντίζοντες πράγματι περὶ τῶν δημοσίων συμφερόντων δὲν θὰ ἀνεχθῶσι νὰ δαπανῶνται ἕνδεκα ἑκατομμύρια δραχμῶν πρὸς συντήρησιν ὁμάδων ὁπλοφόρων καὶ οὐχὶ στρατοῦ, χάριν τοῦ ἐγωϊσμοῦ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Ὁ Κύριος πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως βεβαίως θὰ ἐστήριξε τὴν περὶ ἐλαττώσεως τῆς στρατιωτικῆς θητείας ἰδέαν του εἰς γνώμην τινὰ, δοθεῖσαν παρὰ τοῦ Γάλλου στρατηγοῦ Trochu· ἀλλ’ ἡ γνώμη τούτου δὲν ἔχει οὐδεμίαν αὐθεντίαν· εἶναι γνώμη ἀτομικὴ, καὶ μάλιστα ἀπέναντι τῶν παραδεδεγμένων παρ’ ἅπασι τοῖς στρατιωτικοῖς Κράτεσι καὶ παρὰ τοῖς Γάλλοις αὐτοῖς ἀκόμη. Ὁ ἐν λόγῳ στρατηγὸς πιθανὸν νὰ χαίρῃ τὴν φήμην σπουδαίου στρατιωτικοῦ συγγραφέως, ἀλλ’ οὐχὶ καὶ ἱκανοῦ στρατηγοῦ. Γνωρίζει ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι τὰ παρὰ τοῦ μνησθέντος στρατηγοῦ λεχθέντα κατὰ τῶν παλαιῶν στρατιωτῶν ὁποίαν ὑποδοχὴν ἔλαβον, καὶ δι’ ὁποίων ἀκαταμαχήτων ἐπιχειρημάτων ἀντεκρούσθησαν αἱ βλασφημίαι αὗται τοῦ ἀνωτέρω Γάλλου στρατηγοῦ παρὰ τῶν στρατηγῶν ἐκείνων, οἵτινες διῆλθον τὸ στρατιωτικὸν αὑτῶν στάδιον καὶ ἔλαβον τὸν ὁποῖον φέρουσι βαθμὸν τοῦ στρατηγοῦ ἐν τοῖς πεδίοις τῶν μαχῶν, καὶ οὐχὶ ἐν τοῖς γραφείοις, ὡς ὁ συγγραφεὺς, ἐφ’ οὗ στηρίζει τὴν ἰδέαν του ὁ κ. Πρωθυπουργός; Οἱ παλαιοὶ στρατιῶται ἐν ὥρᾳ ἐνεργείας σοβαρᾶς εἶναι διὰ πᾶσαν πολιτείαν ἡ σπουδαιοτέρα ἐθνικὴ δύναμις, ἐφ’ ἧς δύναται νὰ στηρίξῃ ἀσφαλῶς τὰς ἐλπίδας αὑτῆς. Κατὰ τὸ 1854 οἱ ἐξ ἐθελοντῶν Ἀγγλικοὶ στρατοὶ ὀφείλουν τὴν σωτηρίαν των ἀπὸ τῆς ἀξιομνημονεύτου ἐκείνης ἐπιθέσεως τῶν Ῥώσσων εἰς τοὺς ὑπὸ τὸν Στρατηγὸν Βούρβαχην παλαιοὺς Ζουάβους ὁπλίτας τῆς Γαλλίας. Γνωρίζει ὁ κ. πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι κατὰ τὴν ἐκστρατείαν τοῦ 1858 ὁ γνωστὸς ἐν τοῖς στρατιωτικοῖς ἀπομνημονεύμασιν αἱματηρὸς ἐκεῖνος ἀγὼν περὶ τὴν κωμόπολιν Marigny διεξήχθη ὑπὸ τῶν Ζουάβων, ἐξ ὧν ἓν καὶ μόνον τάγμα ἀπώλεσε κατὰ τὴν νύκτα ἐκείνην 47 ἀξιωματικοὺς, ἀλλ’ ἐξησφάλισε τὴν θέσιν τοῦ Γαλλικοῦ στρατοῦ. Γνωρίζει ἐπίσης ὁ κ. πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι κατὰ τὴν ἐκστρατείαν τοῦ 1870, τὴν ἐπιοῦσαν τῆς τρομερᾶς ἐκείνης μάχης τοῦ Βὲρθ, εἰς τὴν ὁποίαν ἔλαβε μέρος ὁ ἐκ παλαιῶν στρατιωτῶν συγκείμενος στρατὸς τῆς Ἀφρικῆς, ὁ πρίγκιψ Φρειδερίκος ἐπισκεφθεὶς τοὺς Γάλλους τραυματίας συνεχάρη αὐτοὺς διὰ τὴν ἀπαραδειγμάτιστον καρτερίαν των, κατὰ τὴν μάχην ἐκείνην ἀντιταχθέντων ἀνδρείως ἐπὶ μίαν ὁλόκληρον ἡμέραν κατὰ διπλασίου καὶ πλέον ἀριθμοῦ στρατοῦ. Τέλος παραπέμπομεν τὸν ἁρμόδιον ἐπὶ τῶν στρατιωτικῶν Ὑπουργὸν εἰς τὰς ἐμβριθεῖς ἐκθέσεις τοῦ στρατιωτικοῦ ἀκολούθου Stoffel, καθὼς καὶ εἰς τὰς μακρὰς συζητήσεις, αἱ ὁποῖαι ἔλαβον χώραν ἐν τῇ Γαλλικῇ Ἐθνοσυνελεύσει κατὰ τὸ 1872, καὶ μετὰ τὰς ὁποίας ἡ Γαλλικὴ Ἐθνοσυνέλευσις παρεδέχθη τὴν πενταετῆ θητείαν, ὡς τὴν μόνην κατάλληλον πρὸς καταρτισμὸν μονίμου τακτικοῦ στρατοῦ, δυναμένου ν’ ἀντιταχθῇ κατὰ παντὸς πολεμίου. Πιθανὸν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἢ καὶ ὁ ἁρμόδιος ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸς νὰ μᾶς ἀντιτάξῃ, ὅτι ἐν Γαλλίᾳ, μετὰ δεκαετῆ πεῖραν τῆς παραδεχθείσης θητείας κατὰ τὸ 1872, ἡ γνώμη περὶ ἐλαττώσεως τῆς θητείας ἤρχισε νὰ λαμβάνῃ σάρκα. Ἀληθὲς εἶναι, ὅτι κατόπιν τῶν μακρῶν ἐκείνων συζητήσεων καὶ τῶν καθ’ ἑκάστην ἐπαναλαμβανομένων ἐν τῷ τύπῳ, (καὶ οὐχὶ ἐξ ἐφόδου, ὡς τοῦτο πράττει σήμερον ἡ Κυβέρνησις), ἐπικρατεῖ ἡ ἰδέα τῆς ἐλαττώσεως, ἀλλ’ εἰς 3 μόνον ἔτη, καὶ οὐχὶ εἰς ἕν, ὡς τοῦτο προτείνει ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Κατὰ τὸ παρελθὸν μάλιστα ἔτος, ὁ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸς τῆς Γαλλίας, κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ ζητήματος τῆς θητείας ἐνώπιον τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ Βουλευτοῦ Laisaint περὶ ἐλαττώσεως θητείας εἰς τρία ἔτη, ἐξέφρασε γνώμην, ὅτι θεωρεῖ δύσκολον καὶ ἐπικίνδυνον τὴν ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου τροποποίησιν τοῦ στρατολογικοῦ νόμου, λειτουργοῦντος πρὸ πενταετίας μόνον, καὶ ὅτι φοβεῖται μὴ ἡ ἐντελὴς ἀποδοχὴ τῆς προτάσεως τοῦ Βουλευτοῦ Laisaint φέρῃ δυσχερείας εἰς τὸν καταρτισμὸν καλῶν ὑπαξιωματικῶν, οἵτινες εἶναι οἱ κυριώτεροι μοχλοὶ τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας, ἐζήτησε δὲ, ἀντὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου, νὰ ἐπιτραπῇ εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ κάμῃ χρῆσιν τοῦ συστήματος τῶν ἀδειῶν καὶ τῆς μεταθέσεως τῶν ὑπηρετούντων ἀνδρῶν εἰς τὰς ἑστίας των μετὰ τριετῆ ὑπηρεσίαν, καὶ ἐφ’ ὅσον ἡ ἀνάγκη τῆς ὑπηρεσίας τὸ ἐπιτρέπει. Ἡ ἐπιτροπὴ παρεδέχθη τὴν γνώμην ἐκείνην τοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργοῦ, ἀποσύραντος τοῦ Βουλευτοῦ τὴν περὶ ἐλαττώσεως τῆς θητείας πρότασίν του. Τὸ περὶ θητείας ζήτημα ἦλθε καὶ πρὸ μικροῦ χρόνου εἰς συζήτησιν ἐνώπιον τῆς Γαλλικῆς Βουλῆς, ἀλλ’ ἀπεκρούσθη ἰσχυρῶς παρὰ τῶν σπουδαιοτέρων ἀνδρῶν καὶ ἰδίως παρὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν Sauvre ..., ὅστις συγκατετέθη μόνον μετὰ μακρὰν συζήτησιν εἰς τὴν ἐλάττωσιν τῆς θητείας ἐπὶ 6 μόνον μῆνας, ἀλλ’ ὑπὸ τὸν ῥητὸν ὅρον τῆς καταργήσεως τοῦ θεσμοῦ περὶ κατατάξεως ἐθελοντῶν. Ὁ ἡμέτερος ὅμως ἐπὶ τῶν στρατιωτικῶν Ὑπουργὸς οὐδὲν μέχρι τοῦδε μᾶς εἶπε, καὶ ἀπορῶ, προκειμένου περὶ στρατιωτικῆς θητείας, πῶς σιωπᾷ καὶ παρ’ ἄλλων ἀναμένει τὴν ὑπὲρ ἢ κατὰ τοῦ ζητήματος τούτου ἀνάπτυξιν. Ἐὰν, κύριοι, μελετήσῃ τις μετὰ τῆς δεούσης προσοχῆς τὰς διατάξεις τοῦ περὶ θητείας νόμου, θ’ ἀναγνωρίσῃ τὴν παχυλὴν ἄγνοιαν τοῦ συντάκτου αὐτοῦ ἐπὶ τῶν στοιχειωδεστέρων ἀντικειμένων τῶν στρατιωτικῶν θεσμῶν καὶ λέγω τοῦτο ἐν πεποιθήσει, διότι οὐδαμοῦ ἀπαντᾷ τις θητείαν μονοετῆ διὰ τὸ πεζικὸν, καὶ διετῆ διὰ τὰ λοιπὰ ὅπλα. Ἡ διάταξις αὕτη ὄχι μόνον ἀντιστρατεύεται πρὸς πάντας τοὺς μέχρι τοῦδε στρατιωτικοὺς θεσμοὺς, ἀλλὰ καὶ ἄδικος σὺν τοῖς ἄλλοις εἶναι. Ἡ θητεία δέον νὰ ἦναι μία καὶ ἡ αὐτὴ δι’ ὅλα τὰ ὅπλα, καθόσον καὶ πάντες ὅσοι ἐσμὲν ἐνώπιον τοῦ νόμου, κατὰ τὸ ἡμέτερον πολίτευμα· ἐὰν δὲ παραδεχθῶμεν τὴν ὑποβληθεῖσαν ἡμῖν διάταξιν περὶ θητείας ὡς ἔχει, παραβιάζομεν τὸ σύνταγμα, καὶ ἀπορῶ πῶς ἡ Κυβέρνησις ὑποστηρίζει διάταξιν νόμου τόσον προφανῶς ἀντισυνταγματικήν. Πρὸς πλήρη καὶ τελείαν ἐκπαίδευσιν τοῦ πεζοῦ στρατιώτου, ἡ μονοετὴς θητεία δὲν ἐπαρκεῖ, καὶ τοσοῦτον αὐτὸ εἶναι βέβαιον, ὥστε, ἐὰν ὁ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸς ἐμελέτα ἐμβριθέστερον τὸ τῆς θητείας ζήτημα, ἤθελε πεισθῆ, ὅτι, μετὰ τὴν σημερινὴν τελειοποίησιν τῶν τηλεβόλων ὅπλων, σήμερον παρά ποτε ἀπαιτεῖται τὸ πεζικόν, εἰς ὃ ἀνήκει καὶ ὁ κύριος Ὑπουργός, νὰ ἦναι σοβαρὸν καὶ σπουδαῖον καὶ καθ’ ὅλα γεγυμνασμένον. Τὰ λοιπὰ ὅπλα, ἐκτὸς τοῦ ἱππικοῦ, δὲν ἔχουν ἀνάγκην μεγαλειτέρας θητείας τῆς τοῦ πεζικοῦ. Ὁ στρατιώτης τοῦ πεζικοῦ δέον νὰ ἔχῃ σοβαρὰν καὶ ποικίλην σήμερον ἐκπαίδευσιν, ὅπως ἀνταποκριθῇ εἰς τὴν ἀνατεθεῖσαν αὐτῷ ὑπηρεσίαν, τόσον ἐν πορείᾳ καθὼς καὶ ἐν ἐκστρατείᾳ, καὶ ἐν τοῖς στρατοπέδοις καὶ ἐπισταθμίαις· ἀνάγκη διὰ τῆς ἐκπαιδεύσεώς του ν’ ἀναπτυχθῇ ἐν αὐτῷ αὐτοβουλία, ὀξύνοια, ἀγχίνοια, ὀξυδέρκεια, εὐκαμψία καὶ τὰ παρόμοια τούτοις. Εἰς τὸ πεζικὸν εἶναι ἀνατεθειμένα σήμερον τὰ διάφορα καὶ σοβαρὰ καθήκοντα τῆς ἐν ἐκστρατείαις στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας· εἰς τὴν αὐτοβουλίαν καὶ ἀνεπτυγμένην ὀξυδέρκειαν καὶ ἀγχίνοιαν τοῦ πεζοῦ ὁπλίτου εἶναι παραδεδομένη σήμερον, τόσον ἐν πορείᾳ καθὼς καὶ ἐν καταυλισμῷ ἢ στρατοπέδῳ, ἡ τιμὴ καὶ ἡ ἀσφάλεια τῶν στρατευμάτων. Ἐκτὸς τῶν ποικίλων ἀσκήσεων τοῦ πεζικοῦ, ἰδίως, κατὰ τὴν νεωτέραν τακτικήν, ὀφείλει νὰ ἀσκηθῇ ἐντελῶς εἰς τὴν ἀκροβολιστικὴν τάξιν, διὰ τὴν ὁποίαν ἀπαιτεῖται μακρά, ἐπίπονος καὶ ἐπανειλημμένη ἐκπαίδευσις, ὅπως ὁ πεζὸς στρατιώτης κατανοήσῃ τὰ ὠφελήματα τῆς τάξεως ταύτης τοῦ μάχεσθαι. Δέον νὰ ἀσκηθῇ εἰς τὸ ῥίμμα, διὰ τὸ ὁποῖον ἀπαιτεῖται καὶ χρόνος μακρὸς καὶ δαπάνη οὐκ ὀλίγη, διότι, κύριοι, μὲ δώδεκα βολὰς ὁ στρατιώτης δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κατανοήσῃ καὶ νὰ βάλλῃ ἐπὶ τὸν σκοπὸν ἀποτελεσματικῶς, ὡς τοῦτο συμβαίνει παρ’ ἡμῖν. Εἰς τὰ Εὐρωπαϊκὰ ἔθνη καταβάλλεται ὄχι μόνον μεγάλη ἐπιμονὴ πρὸς τελειοποίησιν τῶν στρατιωτῶν εἰς τὸ ῥίμμα, ἀλλὰ καὶ δαπάνη μεγάλη, καθόσον ἐπὶ μῆνας ὁλοκλήρους ἐξασκοῦνται οἱ στρατιῶται εἰς τὴν βολήν, καὶ οὕτω καθίστανται ἱκανοὶ εἰς τὸν προορισμόν των. Εἶπον πάντα ταῦτα, ὅπως καταδείξω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ἡ παρὰ τοῦ Ὑπουργείου ὑποβληθεῖσα τροποποίησις περὶ ἐλαττώσεως τῆς θητείας, ὄχι μόνον δὲν εἶναι ἐπαρκής, ἀλλὰ καὶ διὰ τὸν νεοσύλλεκτον ὀλεθρία· διότι ἐν καιρῷ τῷ δέοντι δὲν θὰ ἦναι ἱκανὸς νὰ κάμῃ χρῆσιν τοῦ ὅπλου, τόσον πρὸς ὑποστήριξιν τῶν ἐθνικῶν ἡμῶν συμφερόντων, ὅσον καὶ πρὸς ὑπεράσπισιν ἑαυτοῦ· ἑπομένως καὶ τὸ δεύτερον τοῦτο ζήτημα, περὶ ἐλαττώσεως τῆς στρατιωτικῆς θητείας, δὲν στηρίζεται εἰς οὐδένα στρατιωτικὸν θεσμόν, ἀλλ’ οὔτε ἐφηρμόσθη ἀλλαχοῦ. Τὰ ἀνωτέρω εἶπον, κύριοι, ἵνα καταδείξω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐμελέτησε τὰ ζητήματα ταῦτα ἐμβριθῶς, ἀλλ’ οὔτε τὰ ἔθεσεν ὑπὸ προηγουμένην βάσανον, καὶ διὰ τοῦτο δὲν δύναται καὶ νὰ τὰ ἀναπτύξῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς· καὶ λέγω τοῦτο, διότι ἐπὶ μὲν τοῦ πρώτου ζητήματος δὲν ἐφρόντισε νὰ τὸ στηρίξῃ ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν μέσων τοῦ Ἔθνους, ἐπὶ δὲ τοῦ δευτέρου, διότι διατελεῖ εἰς ἄγνοιαν τῶν ἀναγκῶν τοῦ στρατοῦ· καὶ καλὸν νομίζω εἶναι νὰ τὰ ἀποσύρῃ ἐπὶ τοῦ παρόντος, ἀφοῦ δὲ τὰ βασανίσῃ, νὰ τὰ ἐπαναφέρῃ, ἐὰν τὰ εὕρῃ ὠφέλιμα διὰ τὸ ἔθνος, ὅπερ δὲν πιστεύω. Ἡ Κυβέρνησις, κύριοι, σὺν τοῖς ἄλλοις δὲν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν της καὶ τὴν κατάθεσιν τοῦ ἱματισμοῦ τοῦ στρατιώτου, ὅπερ συνοδεύεται μὲ τὴν ἐν τῷ στρατῷ θητείαν του. Μέχρι τοῦδε ἡ ἡμερησία κατάθεσις ἑκάστου στρατιώτου πεζοῦ ὡρίζετο εἰς 20 λεπτά, ὑπολογιζομένη ἐπὶ τῇ τριετεῖ θητείᾳ· σήμερον ὅμως ἡ Κυβέρνησις ζητεῖ τὴν ἐλάττωσιν τῆς θητείας, ἀλλὰ διατί δὲν μεταβάλλει καὶ τὸν ἀναλογικὸν τοῦ στρατιώτου πίνακα; καὶ διατί δὲν ηὔξησε, κατ’ ἀναλογίαν τῆς ἐλαττώσεως τῆς θητείας, καὶ τὴν κατάθεσιν τοῦ στρατιώτου; Ἐὰν δὲν κανονισθῇ τὸ τοιοῦτον, οἱ λόχοι, καθὼς καὶ αἱ διοικήσεις τῶν διαφόρων Σωμάτων, θὰ εὑρεθῶσιν εἰς δύσκολον θέσιν, τὸ δὲ Ὑπουργεῖον ἐν ἀμηχανίᾳ, διότι δὲν προέβλεψε καὶ περὶ τοῦ σπουδαίου τούτου ἀντικειμένου. Ἴσως ἡ Κυβέρνησις μᾶς εἴπῃ, ὅτι τὸ τοιοῦτον δύναται καὶ διὰ Β. Δατάγματος νὰ τὸ κανονίσῃ. Ναὶ, δύναται, ἀλλ’ ἔπρεπε νὰ φαίνηται καὶ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ· ἢ ἐφοβήθη μὴ αὐξήσῃ ὁ παρ’ αὐτῆς ὑποβληθεὶς προϋπολογισμός; Ἰδοὺ καὶ ἑτέρα σπουδαία ἔλλειψις. Κύριοι, ὁ στρατολογικὸς ἡμῶν νόμος εἶναι ἀντίγραφον ἀκριβὲς τοῦ τῆς Γαλλίας· ἀλλὰ παρ’ ἡμῖν δὲν δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ ἕνεκα ἐλλείψεως μέσων χρηματικῶν, καὶ ὤφειλεν ἡ Κυβέρνησις νὰ προβλέψῃ τὴν ἀνυπέρβλητον ταύτην δυσκολίαν καὶ νὰ ἐπιφέρῃ τὴν δέουσαν θεραπείαν. Τὸ ζήτημα περὶ διοργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ ἡ Κυβέρνησις φρονεῖ, ὅτι τὸ ἔλυσε διὰ τοῦ ἐπιψηφισθέντος νέου περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ νόμου. Ἐγὼ δύναμαι νὰ τὴν διαβεβαιώσω, ὅτι ὄχι μόνον δὲν τὸ ἔλυσεν, ἀλλὰ κατέστρεψεν ὅ,τι μέχρι τοῦδε ὑπῆρχε, καὶ οὕτως ἔῤῥιψεν εἰς τὴν θάλασσαν ὀγδοήκοντα περίπου ἑκατομμύρια δραχμῶν, τὰ ὁποῖα τὸ ἔθνος ἐξώδευσε κατὰ τὰ τελευταῖα τρία ἔτη, πρὸς καταρτισμὸν τῆς ἐθνικῆς δυνάμεως κατὰ ξηρὰν καὶ θάλασσαν. Τὸ περὶ διοργανώσεως τοῦ στρατοῦ ζήτημα δὲν θὰ λυθῇ, ἐφ’ ὅσον δὲν προηγηθῇ ἡ λύσις τοῦ περὶ στρατωνισμοῦ ζητήματος, καὶ ἐφ’ ὅσον ἡ Κυβέρνησις δὲν φροντίσῃ νὰ ἔχῃ στρατῶνας καὶ πεδία ἀσκήσεων τῶν διαφόρων ὅπλων τόσον μερικὰ, καθὼς καὶ γενικὰ, ἄνευ τῶν ὁποίων πᾶσα διοργάνωσις τοῦ ἡμετέρου στρατοῦ ἔσεται ἄσκοπος καὶ ἀνωφελής.

§183Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριε Γεωργαντᾶ, θὰ ἐξακολουθήσητε;

§184ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Βεβαίως.

§185Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τότε ν’ ἀφήσωμεν δι’ αὔριον.

§186ΤΙΝΕΣ. Ἀφήσατε νὰ τελειώσῃ.

§187ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Κύριοι, ἡ ὕπαρξις στρατώνων καὶ πεδίων ἀσκήσεων εἶναι ἡ πρώτη ἀνάγκη διὰ πάντα στρατόν· ἡμεῖς δυστυχῶς στερούμεθα καὶ τῶν δύο τούτων μέσων, ἅτινα εἶναι τὰ ἀναγκαιότερα τόσον διὰ τὴν ἐνοίκησιν τῶν στρατιωτῶν, καθὼς καὶ διὰ τὴν ἄσκησιν αὐτῶν. Διὰ νὰ ἀναπτυχθῇ ἓν τάγμα καὶ ν’ ἀσκηθῇ εἰς ἀραιὰν τάξιν, δὲν ἀρκεῖ τὸ ἐν Ἀθήναις ὑπάρχον πεδίον τοῦ Ἄρεως· διὰ νὰ ἀσκηθῇ δὲ ὁλόκληρον σύνταγμα, ποῦ θὰ εὕρωμεν πεδίον, δυνάμενον νὰ μᾶς παρέξῃ τὰς πρὸς ἐξάσκησιν τούτου εὐκολίας· καὶ κατωτέρω θέλω καταδείξει εἰς τὴν Βουλὴν ὁποίας ἐκτάσεως πεδίον ἀπαιτεῖται πρὸς ἐξάσκησιν τοῦ πεζικοῦ, καθὼς καὶ τῶν λοιπῶν ὅπλων, καὶ πιστεύω, ὅτι ἡ Βουλὴ θέλει πεισθῆ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔφερε νόμους πρὸς ἐπιψήφισιν, χωρὶς νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν της καὶ τὰς δυσκολίας, ἃς θ’ ἀπαντήσῃ κατὰ τὴν ἐφαρμογήν των, καὶ συνεπῶς θὰ μένωσιν ἀνεφάρμοστοι, ἢ καὶ ἂν ἐφαρμοσθῶσι, δὲν θὰ ἐπιφέρωσιν οὐδένα καρπὸν τῆς παρά τινων προσδοκωμένης ὠφελείας. Ὑπάρχουσι καί τινες, οἱ ὁποῖοι φρονοῦσιν, ὅτι δὲν πρέπει ἡ Ἑλλὰς, ὡς μικρὸν Ἔθνος, νὰ ἔχῃ στρατὸν, διότι δὲν θὰ δυνηθῇ ἀφ’ ἑαυτῆς νὰ πράξῃ τίποτε. Εἰς τοὺς οὕτω σκεπτομένους δὲν ἔχω τίποτε νὰ εἴπω, ἢ μόνον, ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἠδυνήθη νὰ πράξῃ πολλὰ καὶ μεγάλα κατορθώματα, ὅτε δὲν ἦτο ἀνεξάρτητος· σήμερον ὅμως, ὡς ἔθνος ἀνεξάρτητον, μὲ στρατὸν, μὲ Βασιλέα, Βασίλισσαν καὶ διαδόχους, θὰ δυνηθῇ νὰ πράξῃ κατορθώματα ἡρωϊκώτερα ἐκείνων, δι’ ὧν καὶ τὴν Εὐρώπην ἐξέπληξε καὶ μέρος τῶν πόθων της κατώρθωσε.

§188ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρα 8 μ. μ.