1880.04.10

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 108

τῆς 10 Ἀπριλίου 1880.

(Πέμπτη.)

Ὥρα 9 π. μ.

Ἀπαρτίας γενομένης, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προτεραίας καὶ ἐνεκρίθησαν.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μεσσηνέζης ὑποβάλλει πρότασιν νόμου περὶ ἱδρύσεως σχολῆς σκοποβολῆς. Θὰ τυπωθῇ.

§2ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Θεωρῶ τὴν ἵδρυσιν τῆς σχολῆς ταύτης ὡς ἔργον ἐθνικῆς ἀνάγκης, καὶ παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, ἵνα ἐγγραφῇ ἡ πρότασίς μου εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Ὁ διευθυντὴς τῆς ἀσφαλιστικῆς ἑταιρίας «Ὕδρας» ὑποβάλλει παρατηρήσεις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ φόρου τῶν ἀνωνύμων ἑταιριῶν.—Τινὲς ἐκ Πύλου ζητοῦν νὰ ἐγκατασταθῶσιν εἰς ἃς ἐδήλωσαν γαίας.— Ἕτεροι ἐκ Λευκάδος παρακαλοῦν, ἵνα συστηθῇ εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἡ ἀνόρυξις τῆς διώρυγος τῆς νήσου των.—Ἡ Ἀλεξάνδρα Ῥέντσου αἰτεῖ περίθαλψιν. Αἱ ἀναφοραὶ αὗται θὰ παραπεμφθῶσιν εἰς τὰς ἁρμοδίας ἐπιτροπάς.

§4ΦΙΛΗΜΩΝ. Ὑποβάλλω τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ τῶν τεθέντων εἰς ἀποστρατείαν ἀξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ τῆς ξηρᾶς, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ΧΟΔʹ. Νόμου. (Ἀναγινώσκει.) Παρακαλῶ δὲ τὸν κύριον ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸν, ἵνα μὲ πληροφορήσῃ πόσοι εἶναι οἱ ἀξιωματικοὶ οὗτοι καὶ δι’ ὁποίαν αἰτίαν ἕκαστος αὐτῶν ἐτέθη εἰς ἀποστρατείαν.

§5ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν.) Μέχρις αὐτῆς τῆς στιγμῆς δὲν ἐξηκριβώθη ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀποστρατευθέντων, πολλοὶ δ’ ἐξ αὐτῶν δὲν εἶναι ἀπόστρατοι, ἀλλ’ ἀπότακτοι, ἕνεκα ποινῶν. Λοιπὸν δὲν δύναμαι νὰ ὑποβάλω τίποτε.

§6Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Εἰς γʹ. ἀνάγνωσιν εἶναι τὸ νομοσχέδιον περὶ φόρου ἐπὶ τῶν προϊόντων τῆς γῆς διὰ τὸ 1880, τινὲς δὲ τῶν Βουλευτῶν Πατρῶν ἐπρότειναν τὴν τροποποίησιν τοῦ ἀπὸ 30 Δεκεμβρίου 1868 νόμου, ὡς πρὸς τὴν πληρωμὴν τοῦ φόρου ἐπὶ τῆς σταφίδος. Παρακαλῶ, ἵνα ἡ πρότασις αὕτη προηγηθῇ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ φόρου ἐπὶ τῶν προϊόντων θ’ ἀναγνωσθῇ αὐτὴ ἡ πρότασις, ὡς τροπολογία.

§8Θ. ΖΕΡΒΟΣ. Ὁ προϋπολογισμὸς χορηγεῖ ἅμαξαν εἰς μόνους τοὺς ὑπουργοὺς καὶ τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, ἐργαζόμεθα δὲ ὅλοι πρὸς σύνταξιν προϋπολογισμοῦ μᾶλλον οἰκονομικοῦ. Ἀλλ’ ἐν μέσῳ τῶν Ἀθηνῶν κατεσκευάσθη ἅμαξα ἀξίας 15,000 δραχμῶν, ἥτις διασκεδάζει ὅλους τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ πυροβολικοῦ. Ἡ ἅμαξα αὕτη ἔχει τὰ παιδιά μας ἡμιόνους, ἔχει τὰ παιδιά μας ἱπποκόμους, ὑπηρέτας, οἱ δὲ ἵπποι τρέφονται δαπάνῃ τοῦ Κράτους. Πόθεν, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, γίνονται αὗται αἱ παρὰ τὸν νόμον δαπάναι; Τὰ ἔκαμαν ἡ ἀφεντιά τους (δεικνύει τοὺς Ὑπουργοὺς), ἢ ἡ ἀφεντιά τους; (δεικνύει τὸν κ. Βαλτινόν). Θέλω νὰ πληροφορηθῶ ποῖος κάμνει αὐτὰ τὰ ἔξοδα. Εἰς τὸ σημερινὸν νομοσχέδιον, ὅπερ εἰς τὰ καθέκαστα θὰ συζητήσωμεν, θὰ φέρω ὡς τροπολογίαν τὴν πρότασίν μου, ἵν’ ἀπαγορευθῇ νὰ ἦναι ὑπηρέται καὶ δοῦλοι οἱ στρατιῶται, καὶ ὅσοι ἐξ ὑμῶν δὲν θέλετε νὰ παραδεχθῆτε, εἶσθε ἀσεβεῖς, ἀνόσιοι.

§9ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Τὸ σῶμα τοῦ πυροβολικοῦ δὲν ἔκαμέ τι νέον· οἱ ἀξιωματικοὶ ἠγόρασαν ἐξ ἰδίων αὐτὴν τὴν ἅμαξαν. Ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ὑπηρέτας, πρέπει νὰ μάθῃ ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Μέσσης, ὅτι οἱ κανονισμοὶ ὁρίζουν, ἵνα οἱ ἀξιωματικοὶ λαμβάνουν ὑπηρέτας κατὰ βούλησιν, δηλαδὴ οἱ στρατιῶται δὲν πηγαίνουν ποτὲ ἐναντίον τῆς θελήσεώς των.

§10Θ. ΖΕΡΒΟΣ. Εἶναι 2,000 στρατιῶται, οἵτινες ὑπηρετοῦσι τοὺς ἀξιωματικοὺς καὶ ὑπαξιωματικούς. Τί στρατιῶται θὰ ὑπηρετήσουν εἰς τὰς τάξεις των;

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Ν. Λυμπερόπουλος ὑποβάλλει παρατηρήσεις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ παιγνιοχάρτων. Θὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν συζήτησιν.

§12ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Κύριοι, ἀνέπτυξα πρὸ πολλοῦ, ὅσον καὶ ἐγὼ τὸ κατὰ δύναμιν μίαν θεωρίαν περὶ τοῦ στρατοῦ τῆς πατρίδος. Ἐὰν ἐνθυμεῖσθε, ἤμην ὑπὲρ τῆς παντελοῦς ἐκλείψεως στρατοῦ τακτικοῦ καὶ τῆς ἐνεργείας τῆς ἐθνοφυλακῆς, ἀλλ’ ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον καὶ ἐγὼ ἐπεψήφισα καθὸ ἕνα σταθμὸν εἰς μετάβασιν πρὸς τὴν ἐθνοφυλακὴν καὶ ὅπερ ἡ Κυβέρνησις εἰσήγαγε καὶ ὅπερ εἶναι, κατὰ τὴν ἐμὴν κρίσιν, συντελεστικὸν πρὸς τὴν γενικὴν ἐκγύμνασιν τοῦ ἔθνους, καὶ φθάνει εἰς ἓν ἐφετὸν σημεῖον, ὅπερ εἶναι ἡ ἀνακούφισις βαρυτάτης ὑποχρεώσεως, σήμερον ὅτε ἕνεκα τῆς γενικῆς στρατολογίας οὐδεὶς ἐξαιρεῖται, καὶ τοῦτο εἶναι ἀπαραίτητον διὰ τὴν ἑλληνικὴν νεολαίαν, καὶ ὀφείλομεν νὰ ὁμολογήσωμεν εἰλικρινῶς ἅπαντες, θέτοντες τὴν χεῖρα ἐπὶ τῆς καρδίας μας, ὅτι εἶναι εὐεργετικὸν, καὶ ὑπὸ τὴν γεωργικὴν καὶ ὑπὸ τὴν ἐμπορικὴν καὶ βιομηχανικὴν καὶ ὑπὸ τὴν κοινωνιολογικὴν ἔποψιν τοῦ ἔθνους, διὰ τὸν λόγον, ὅτι ἐπέρχεται μία ἀνάπτυξις εἰς τὴν φυλὴν τὴν ἑλληνικήν. Διότι, κύριοι, ὀφείλομεν νὰ μὴ παραλείψωμεν τὴν παρατήρησιν, ὅταν παραδεχώμεθα τὴν γενικὴν στρατολογίαν, νὰ μὴ παραλείψωμεν, νὰ προβλέψωμεν δι’ ἓν μέλλον προσεχὲς ἢ ἀπώτερον, διότι τὰ ἔθνη ἐκεῖνα, ἅτινα ἔχουν τὴν καθολικὴν στρατολογίαν, ἅτινα κρατοῦσιν εἰς τὰ ὅπλα τὴν ἀνθηρὰν νεολαίαν ἐπὶ μακρὰ ἔτη, θέλουν εὑρεθῆ παρηκμακότα καὶ εἰς μίαν κατάστασιν, οὐχὶ ἀνάλογον ἐκείνης, εἰς τὴν ὁποίαν ποθοῦν νὰ φθάσωσι διὰ τῶν τοσούτων θυμάτων. Καὶ σήμερον ἔτι, κύριοι, εἰς τὴν Γαλλίαν αἱ λυπηραὶ συνέπειαι κατέστησαν ψηλαφηταί· τὸ ἀνάστημα καὶ ἡ φύσις ἐν γένει τῶν ἀνθρώπων εἶναι ὅλως διόλου ἐκπεσμένα· ἄλλοτε εὑρίσκοντο ἀναστήματα μεγάλα δι’ εἰδικὰς ὑπηρεσίας, σήμερον ὄχι. Ἑπομένως λαμβάνων ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἡ Ἑλλὰς δὲν εἶναι δίκαιον νὰ κρατῇ εἰς τὰ ὅπλα 3 καὶ 4 ἔτη εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ τοὺς ἄνδρας αὑτῆς, ἐψήφισα ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου (Θόρυβος). Κύριε Κουμουνδοῦρε, νομίζω, ὅτι ἐὰν δὲν ἔχω τὴν πεῖραν, ἣν σεῖς ἔχετε, ἀλλ’ ἔχω τὰς πεποιθήσεις μου, ὅπως καὶ σεῖς τὰς ἰδικάς σας· ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ μὲ ἐκλέξητε σεῖς βουλευτὴν, βεβαίως δὲν θὰ μὲ ἐξελέγετε, καὶ διὰ τοῦτο δὲν μὲ ἐκάμετε καὶ ὑποψήφιον, ἀλλ’ ἐγὼ ἐξελέχθην ἀπὸ τὸν λαόν. Μένει ὅμως, κύριοι, τὸ ἄτοπον αὐτὸ τῆς πολυχρονίου θητείας ὡς πρὸς τὸν στρατὸν τῆς θαλάσσης. Ὀφείλει λοιπὸν καὶ διὰ τὸ ναυτικὸν νὰ ἐπέλθῃ ἡ ἐλάττωσις τῆς θητείας, καὶ διὰ τὸ ναυτικὸν ὀφείλει νὰ ἦναι ἡ θητεία ἓξ μηνῶν.

§13ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Τριῶν μηνῶν.

§14ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Μὴ παίζωμεν, κ. Κρεστενίτη· θὰ ἰδῆτε διατὶ πρέπει νὰ ἦναι τοσαύτη. Εἷς νέος 21 ἔτους, ὅστις εἶναι θαλάσσης ἐργάτης, ἤτοι ἐργάζεται εἰς τὸ ἡμέτερον ναυτικὸν, αὐτὸς γνωρίζει κατὰ τὰ ¾ ὁλόκληρον τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ, μένει δὲ μόνον νὰ γυμνασθῇ εἰς τὴν τέχνην τῶν ὅπλων, τουτέστι νὰ μάθῃ τοὺς χειρισμοὺς τῶν ὅπλων καὶ τὰς ναυτικὰς διατάξεις· ἑπομένως μία θητεία ἓξ μηνῶν εἶναι ἐπαρκής. Διὰ τοῦτο θέλω παρακαλέσει τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου εἰς τὰς λεπτομερείας ληφθῇ καὶ περὶ τούτου πρόνοια, καὶ περισταλῇ ἡ θητεία αὕτη εἰς 6 μῆνας, διὰ δὲ τῆς περιστολῆς ταύτης θέλομεν εὐεργετήσει καὶ τὴν ναυτιλίαν τὴν ἐμπορικὴν, διότι πολλοὶ ἐκ τῶν ναυτιλλομένων θέλουσιν ἀποδημήσει εἰς μακρὰ μέρη, ὅπως ἀπαλλαγῶσι τῆς μακρᾶς θητείας.

§15ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. (Πρωθυπουργός). Οἱ θαλάσσης ἐργάται, κύριοι, πρέπει νὰ ὑποβάλλωνται εἰς ὑποχρεώσεις ἀναλόγους πρὸς τὰς τοῦ ἄλλου λαοῦ τῆς Ἑλλάδος, περὶ τὴν στρατολογίαν. Καὶ εἶναι μὲν ἀληθὲς, ὅτι ὁ νόμος περὶ στρατολογίας, συνταχθεὶς κυρίως διὰ τὸν κατὰ ξηρὰν στρατὸν, ἐκανόνισε τὰ περὶ τῆς ὑπηρεσίας τῆς κατὰ θάλασσαν διὰ τρόπου ἀνεπαρκοῦς, καὶ χρήζουσιν ἀναθεωρήσεως πάντα τ’ ἀφορῶντα εἰς τὴν στρατολογίαν τῶν ναυτικῶν· ἀλλ’ ἡ ἀναθεώρησις αὕτη ἀπαιτεῖ μελέτην σπουδαίαν, τοσούτῳ μᾶλλον, ὅσῳ ἐν ταῖς ἐπικρατείαις, ἔνθα ὑπάρχει τὸ στρατολογικὸν τοῦτο σύστημα, ὑπάρχει κυρίως χάριν τοῦ κατὰ ξηρὰν στρατοῦ, καὶ δὲν ἀνεπτύχθη ἐκεῖ σύστημα ναυτολογίας, ὁποῖον πρέπει ν’ ἀναπτυχθῇ ἐνταῦθα, ὡς ἐκ τῆς ἐπικρατούσης θέσεως, τὴν ὁποίαν ἔχει παρ’ ἡμῖν τὸ ναυτικόν. Δὲν φρονῶ ἄρα, ὅτι δυνάμεθα νὰ λάβωμεν ἤδη ὑπ’ ὄψιν τὰς ὀρθὰς ἐν τῇ βάσει αὐτῶν παρατηρήσεις τοῦ κ. βουλευτοῦ Πόρου· ἀλλ’ αἱ παρατηρήσεις αὗται δέον νὰ χρησιμεύσωσιν ὡς ἀφορμὴ πρὸς μελέτην, ἵνα κατὰ τὴν προσεχῆ σύνοδον τῆς Βουλῆς περιληφθῶσιν ἐν νομοσχεδίῳ, δι’ οὗ νὰ κανονίζωνται καὶ τὰ τῆς κατὰ θάλασσαν ὑποχρεωτικῆς ὑπηρεσίας, ἀναλόγως πρὸς τὴν ὑπηρεσίαν τὴν κατὰ ξηράν.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ. Ἄρθρον 1.

§17ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Ἀφοῦ χθὲς ἡ Βουλὴ διὰ τῆς ψήφου αὑτῆς παρεδέχθη τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου, ὅπερ ἡ Κυβέρνησις παρουσίασε πρὸς καταρτισμὸν τοῦ στρατοῦ τῆς Ἑλλάδος τοῦ κατὰ ξηρὰν, σεβόμενοι τὴν ἀπόφασιν τῆς βουλῆς, νομίζω, ὅτι ἐκπληροῦμεν τὸ καθῆκόν μας, ἐὰν φέρωμεν τὰς ἀναγκαίας παρατηρήσεις εἰς τὰ καθέκαστα, ἵνα συγκροτηθῇ οὕτως εἰπεῖν, τὸ νομοσχέδιον κάπως τελειότερον, ὅπως φέρῃ τὰ σχετικὰ αὐτοῦ ἀποτελέσματα. Εἰς τὸ ἄρθρον 1 ὑπάρχει ἀναγεγραμμένη ἡ σύστασις γραφείου ἐπιτελικοῦ. Τὰς παρατηρήσεις, ἃς θέλω φέρει τόσον ἐπὶ τοῦ συστήματος τούτου, ὅσον καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ἄρθρων, θέλω τὰς φέρει, ὅπως λάβῃ ὑπ’ ὄψιν αὐτὰς ἡ Κυβέρνησις, καὶ δεχθῇ, ἐὰν θέλῃ, τροποποιήσεις· ἐν τοιαύτῃ μόνον περιπτώσει θέλω παρουσιάσει γραπτὰς τροπολογίας, διότι οὐδὲν πνεῦμα ἀντιπολιτεύσεως μὲ ὠθεῖ πρὸς τοῦτο. Κατὰ τὸ πρῶτον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου, εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν ὑπάρχει ἓν γραφεῖον ἐπιτελικὸν, ἔχον προορισμὸν νὰ παρασκευάζῃ τὰς ἀφορώσας ἐργασίας εἰς τὸν ὀργανισμὸν τοῦ στρατοῦ, τὴν ἐκπαίδευσιν αὐτοῦ, τὴν ἐπιστρατείαν, τὰς κινήσεις, τὴν μεταφοράν κτλ. Εἰς ὅλα τὰ μέρη ἐθεωρήθη ἐπάναγκες ἡ σύστασις τοιούτου γραφείου· τὸ ἐπ’ ἐμοὶ, τὴν ἰδέαν αὐτὴν ἐπεδίωξα πάντοτε. Δὲν θέλω ἑπομένως ἀντείπει τὸ παράπαν ἐγώ· ἀλλ’ εἶναι καλὸν νὰ γνωρίζωμεν, ὅτι ἡ σύστασις τῆς ὑπηρεσίας ταύτης θέλει ἔχει μεγάλην ἐπιῤῥοὴν ἐπὶ τῶν στρατιωτικῶν πραγμάτων τῆς Ἑλλάδος, διότι ἀπὸ τοῦ γραφείου τούτου πρόκειται νὰ προκύψωσιν ὅλαι αἱ βελτιώσεις καὶ ὅλαι αἱ μεταῤῥυθμίσεις αἱ ἐν τῷ στρατῷ ἀναγκαῖαι. Ὡς ἐκ τούτου, εἰς ὅλα τὰ Κράτη, τόσον τὰ μεγάλα, τὰ ὁποῖα ἡμεῖς παρηκολουθήσαμεν εἰς τὰς σκέψεις μας περὶ στρατοῦ, ὅσον καὶ εἰς τὰ μικρὰ, τὰ ὁποῖα παρηκολούθησεν ἡ Κυβέρνησις, ἐλήφθη πρόνοια, ὥστε ἡ εἰδικότης καὶ ἡ ἱκανότης νὰ λαμβάνωσι μέρος εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ γραφείου τούτου. Ἐπεθύμουν λοιπὸν, ἐὰν ἐγκρίνῃ ἡ Κυβέρνησις, νὰ μὴ περιορισθῇ τὸ προσωπικόν· καὶ ἐννοῶ καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸν ὀργανισμόν, διότι περὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ δὲν λέγω τίποτε, ὅπως μὴ φανῶ θέλων ν’ αὐξήσω πρὸς τὸ παρὸν τὰ ἔξοδα. Ἐπεθύμουν λοιπὸν νὰ μὴ περιορισθῇ ἁπλῶς εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀντισυνταγματάρχου, διότι εἶναι τὸ ἴδιον ὡς νὰ λέγωμεν, ὅτι μέχρι τοῦ βαθμοῦ τούτου θέλομεν ν’ ἀκούσωμεν τὰς γνώμας. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, προσβλέπων με, μειδιᾷ.

§18ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. (Πρωθυπουργός.)....

§19ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Ὑπέθεσεν, ὅτι ὁμιλῶ περὶ ἐμαυτοῦ.

§20ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὄχι.

§21ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Ἐγὼ ἀπὸ τῆς στιγμῆς ταύτης παύω νὰ ἦμαι ἐπιτελεὺς, διότι τὸ σῶμα τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν καταργεῖται· ὁμιλῶ περὶ ἀξιωματικῶν ἐν γένει, διότι καὶ ὑμεῖς οἱ ἴδιοι, ἡ Κυβέρνησις δηλαδὴ, παραδέχεσθε τὴν ἀνάγκην τοῦ γραφείου. Δὲν ἐννοῶ λοιπὸν διατί ἐν τῷ ὀργανισμῷ, — δὲν ὁμιλῶ, ὡς προεῖπον, περὶ προϋπολογισμοῦ, — διατί ἐν τῷ ὀργανισμῷ νὰ ἀπαγορεύηται, εἰς στρατηγοὺς ἀκόμη, ν’ ἀποτελέσουν μέρος τοῦ ἐπιτελικοῦ γραφείου· ἐπιθυμητὸν ἦτο τοῦτο. Δύναται ὅμως νὰ εἴπῃ τις, ὅτι δὲν ἔχομεν σήμερον νὰ διαθέσωμεν οὔτε συνταγματάρχας· αὐτὸ εἶναι ἀληθινόν, ἀλλ’ ἐν τῷ πίνακι περὶ ἱππικοῦ βλέπομεν, ὅτι τὸ ἱππικὸν συγκροτεῖται εἰς σύνταγμα, καὶ καλῶς ποιοῦσα ἡ Κυβέρνησις ἀνέγραψεν ἐν τῷ ὀργανισμῷ διοικητὴν μὲν συνταγματάρχην, ὑποδιοικητὴν δὲ ἀντισυνταγματάρχην, καὶ πολὺ καλὰ ἔκαμε, διότι, ὅταν ἀναγνωρίζῃ σύνταγμα, πρέπει νὰ ἔχῃ καὶ τὸν διοικητὴν μὲ τὸν ἀνάλογον βαθμόν. Καὶ μ’ ὅλα ταῦτα ὁ προϋπολογισμὸς δὲν δύναται νὰ ἔχῃ ὡς διοικητὴν τοῦ ἱππικοῦ παρὰ ταγματάρχην, διότι δι’ ὅλον τὸ ἔτος 1880 δὲν δύναται νὰ προβιβασθῇ κανεὶς ἐκ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ ἱππικοῦ εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀντισυνταγματάρχου. Δὲν ἠξεύρω ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς μὲ ἐνόησεν· εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ἱππικοῦ δὲν δύνασθε νὰ ἔχητε δι’ ὅλον τὸ ἔτος παρὰ ταγματάρχην ὡς διοικητὴν τοῦ ἱππικοῦ, διότι χρειάζεται τρία ἔτη, ἵνα ἔλθῃ εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀντισυνταγματάρχου, ὁ νῦν διοικῶν ἐπαξίως τὸ ἱππικόν· πρέπει νὰ παρέλθῃ ἡ 7 φεβρουαρίου τοῦ 1881, ὅπως ἀποκτήσῃ τὸ δικαίωμα πρὸς προβιβασμόν. Λοιπὸν ὅπως ἔπραξε διὰ τὸ ἱππικὸν, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸν ὀργανισμὸν, διότι ὁ ὀργανισμὸς δὲν ἐγένετο διὰ τὸ 1880, ὅπως ἔπραξεν εἰς τὸ ἱππικὸν, φρονῶ, ὅτι ἤθελεν εἶσθαι καλὸν νὰ πράξῃ καὶ διὰ τὸ γραφεῖον τὸ ἐπιτελικόν. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἀσπάζηται τὴν ἰδέαν, νὰ ἐρωτηθῇ ὁ κ. πρόεδρος. Δὲν τὸ δέχεσθε, κ. Πρωθυπουργέ;

§22ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὄχι. Γίνονται δι’ ἀναστάσεως δεκτὰ τὰ ἄρθρα 1–3. Ἄρθρον 4.

§23ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργόν, οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ πυροβολικοῦ ἔχουν ἵππους;

§24ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν.) Οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ πυροβολικοῦ ἔχουν ἵππους καὶ λαμβάνουν τὴν ἀνάλογον ἱπποφορβήν, τινὲς μὲν εἰς εἶδος, τινὲς δὲ εἰς χρήματα κατὰ τὴν τρέχουσαν τιμήν.

§25ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ἐγὼ ἠρώτησα ἀξιωματικούς, καὶ μοὶ εἶπον, ὅτι δὲν ἔχουν, διότι εἶναι ἀκριβοὶ οἱ ἵπποι, καὶ ἡ διδομένη αὐτοῖς ἱπποδωρεὰ εἶναι μικρὰ, καὶ διὰ τοῦτο τοὺς βλέπομεν καθ’ ἑκάστην κομιζομένους ἀπὸ πολυφορεῖον, ὡς τοὺς μαθητὰς τοῦ οἰκοτροφείου Ἀντωνιάδου.

§26ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. Κακῶς σᾶς ἐπληροφόρησαν.

§27ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ἄλλοτε ἐβλέπομεν τοὺς ἀξιωματικούς, οἵτινες ὡς ἐκ τῆς θέσεώς των εἶχον ἵππους, νὰ ἐξέρχωνται εἰς τὸν περίπατον ἔφιπποι, τώρα τοὺς βλέπομεν ἐφ’ ἁμάξης· φαίνεται, βαρύνονται νὰ ἱππεύωσιν, ἐνῷ τὸ ἵππευμα εἶναι γυμνάσιον. Πῶς λοιπὸν ἐν καιρῷ ἀνάγκης θ’ ἀνθέξωσιν ἐπὶ ἡμέρας ὁλοκλήρους ἔφιπποι;

§28ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. Εἰς τὴν ὑπηρεσίαν θὰ ἔλθουν, ὅπως ἀπαιτεῖ ὁ κανονισμός· εἰς τὸν περίπατον, ὅπως θέλουν, ἂς ὑπάγουν.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ 4 ἄρθρον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 5.

§30ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου νομίζω καθῆκον νὰ κάμω μίαν παρατήρησιν. Δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω διατὶ τὸ στρατιωτικὸν σύστημα, τὸ ὁποῖον παρουσίασεν ἡ κυβέρνησις, ἔχει αὐτὴν τὴν διαφορὰν καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ πυροβολικὸν καὶ μηχανικόν. Τὸ πυροβολικὸν εἰς ὅλα τὰ Κράτη ἀποτελεῖται ἐκ πυροβολαρχιῶν, αἵτινες, διὰ τὴν γενικὴν ἐκπαίδευσιν καὶ μόρφωσιν καὶ διὰ τὸ ὁμοιόμορφον αὐτῶν, συγκροτοῦνται κατὰ μονάδας μεγάλας ὑπὸ μίαν καὶ μόνην κεφαλήν. Καὶ καλῶς ἔπραξεν ἡ Κυβέρνησις θέσασα τὸ πυροβολικόν, ὅπως τὸ παραδεχθῇ ἡ Βουλὴ, ὑπὸ ἕνα συνταγματάρχην, καὶ τὸ ὅλον νὰ ἀποτελῇ σύνταγμα. Τοῦτο ὑποθέτω, ὅτι δὲν ἔγεινε χάριν τοῦ διοικητοῦ τοῦ πυροβολικοῦ, οὔτε χάριν τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ πυροβολικοῦ, ἀλλὰ διότι, ἐὰν τὸ πυροβολικὸν ἦναι κεχωρισμένον, ἄλλην μόρφωσιν θὰ λάβῃ ἕκαστον τῶν τμημάτων ὑπὸ ἰδιαιτέραν καὶ ἀνεξάρτητον διοίκησιν, καὶ ἄλλην μόρφωσιν, ὅταν διατελῇ ὑπὸ ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν προϊστάμενον, ὅπερ χρησιμεύει ὡς βάσις πρὸς μόρφωσιν οἱουδήποτε στρατιωτικοῦ σώματος. Εἰς τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἡ παρελθοῦσα κυβέρνησις εἶχε φέρει, πράγματι τὸ πυροβολικόν, καθὼς καὶ τὸ μηχανικόν, ἐχωρίζοντο εἰς μοίρας, ὅπως, ὡς αὐτοτελῆ σώματα καὶ ἀνεξάρτητα, δύνανται νὰ ζήσωσιν ἀφ’ ἑαυτῶν, τιθέμενα ἐν ἀνάγκῃ καὶ ὑπὸ ἀρχηγὸν στρατοῦ. Τὸ νομοσχέδιον τῆς παρούσης κυβερνήσεως ἔχει λάβει τὴν πρόνοιαν ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐκπαίδευσιν καὶ τὴν στρατιωτικὴν μόρφωσιν τοῦ πυροβολικοῦ, ὅτε ὅλοι οἱ ἀποτελοῦντες αὐτὸ δύνανται νὰ ὦσιν ὑπὸ τὰς διαταγὰς ἑνὸς διοικητοῦ τοῦ σώματος, καὶ πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον ὡρίσθη, ὅπως οὗτος ἦναι συνταγματάρχης. Δὲν δύναμαι λοιπὸν τὸ παράπαν, τὸ ὁμολογῶ, νὰ ἐννοήσω πῶς τὸ νομοσχέδιον ἄλλην ἰδέαν ἔχει περὶ μορφώσεως τοῦ πυροβολικοῦ, καὶ ἄλλην περὶ μορφώσεως τοῦ μηχανικοῦ· μόνον προσωπικοὶ λόγοι, ὀφείλω νὰ τὸ ὁμολογήσω, ἠδύναντο νὰ φέρωσι διάκρισιν, ἀλλὰ βεβαίως τὴν ἰδέαν ταύτην δὲν δύναται νὰ ἔχῃ τὸ ὑπουργεῖον. Ἀλλ’ ἡ κυβέρνησις, καθὼς εἶπον καὶ προτήτερα, βεβαίως δὲν ἠδύνατο ἐκ προσωπικοῦ λόγου νὰ πράξῃ τοῦτο· ὑποθέτω, ὅτι κατὰ λάθος ἐγένετο, ὥστε τὸ μηχανικὸν νὰ ἦναι διῃρημένον εἰς δύο ἀνεξάρτητα ἀπ’ ἀλλήλων τάγματα. Ἐπιθυμῶ λοιπὸν νὰ μάθω, ἂν ἡ Κυβέρνησις παραδέχεται καὶ διὰ τὸ μηχανικὸν τὸ ἴδιον σύστημα, τὸ ὁποῖον παρεδέχθη διὰ τὸ πυροβολικόν, δηλαδὴ νὰ συνταχθῇ τὸ μηχανικὸν εἰς ἓν σύνταγμα, ἀποτελούμενον ἐκ δύο ταγμάτων. Τὸ σύστημα τοῦτο εἶναι παραδεδεγμένον εἰς τὴν Γαλλίαν. Εἰς τὴν Γαλλίαν τὸ μηχανικὸν, τὸ ὁποῖον ἔχει ἀναγκαίως μόρφωσιν ἐπιστημονικὴν, συγκροτεῖται εἰς συντάγματα ἀποτελούμενα ἐκ ταγμάτων, τὰ ὁποῖα τότε μόνον ἀποσπῶνται, ὅταν πρόκηται νὰ ἐργασθῶσι παρὰ τοῖς Σώμασι στρατοῦ (Corps d’ Armée). Εἰς τὴν Γαλλίαν ὑπάρχουσι 5 συντάγματα μηχανικοῦ, ἐκ 5 ταγμάτων ἕκαστον ἢ ἐκ 4, δὲν ἐνθυμοῦμαι καλῶς· δὲν ἐννοῶ ἐδῶ διατί θέλομεν νὰ συντελέσωμεν, ἡ Βουλὴ δηλαδὴ, ὅπως ἄλλην μόρφωσιν λάβῃ τὸ τάγμα τὸ ἕν, ὑπὸ τὰς διαταγὰς ἑνὸς διοικητοῦ, ὁ ὁποῖος καὶ ἱκανώτερος καὶ δραστηριώτερος ἠμπορεῖ νὰ ἦναι, καὶ ἄλλην τὸ ἄλλο. Ἐπιθυμῶ, ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐκφράσῃ τὴν γνώμην της ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου.

§31ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν.). Ἐθεωρήσαμεν καλὸν τὸ πυροβολικὸν νὰ ἦναι συγκεντρωμένον, ὥστε ἡ ἐκπαίδευσις νὰ γίνεται ὁμοειδής· ἐν ἀνάγκῃ δὲ καὶ κατὰ τὰς περιστάσεις ν’ ἀποσπῶμεν τὰς πυροβολαρχίας, αὐταὶ δὲ νὰ ἔχουν ἀνωτέρους ἀξιωματικούς, ὥστε, καὶ ὅταν ἀποσπασθῶσι, νὰ ἐξακολουθοῦν διδασκόμεναι. Τὸ σῶμα τοῦ μηχανικοῦ εἶναι εἰς ἀναλογίαν πολὺ μεγαλειτέραν ἐκείνης, ἣν παρεδέχθησαν τὰ ἄλλα ἔθνη, καὶ ὁ λόγος εἶναι πασιφανής. Ὁ λόγος, δι’ ὃν ἠναγκάσθη ἡ Κυβέρνησις νὰ ἔχῃ τὴν ἀναλογίαν αὐτὴν ὄχι σύμφωνον μὲ τὴν τῶν λοιπῶν ἐθνῶν, εἶναι, διότι δὲν ἔχομεν, οὔτε δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν δρόμους καὶ δημόσια ἔργα. Δὲν συνεκεντρώσαμεν δὲ τὰ δύο τάγματα ὑπὸ ἕνα συνταγματάρχην, διότι, ἀφ’ ἧς ἡμέρας γείνῃ νόμος τὸ ψηφιζόμενον νομοσχέδιον, τὸ ἓν τάγμα θὰ μεταβῇ εἰς τὴν Πελοπόννησον, τὸ δὲ ἕτερον θὰ μείνῃ εἰς τὴν Στερεάν.

§32ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Περὶ τῆς διοικήσεως τῶν ταγμάτων τί λέγετε;

§33ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. Ἡ ἰδία μόρφωσις θὰ ἦναι, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὰ ἔχωμεν συγκεντρωμένα.

§34ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Διὰ τὸ πυροβολικὸν πῶς δυνάμεθα νὰ τὸ κάμωμεν;

§35ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. Διότι θὰ ἦναι συγκεντρωμένον. Ἡμεῖς θέλομεν τὴν συγκέντρωσιν, καὶ μόνον ἐν ἀνάγκῃ τὴν ἀπόσπασιν, διότι ἡ ἀπόσπασις θεωρεῖται ὄχι μόνον δαπανηρὰ, ἀλλὰ καὶ ὡς πρὸς τὴν πειθαρχίαν καὶ τὴν ἐκπαίδευσιν εἶναι ἐπιβλαβὴς, ἐνῷ τὸ μηχανικὸν θὰ διαιρεθῇ ἀμέσως εἰς δύο.

§36ΤΡΙΓΓΕΤΑΣ. Ἐδῶ σχηματίζονται δύο σώματα αὐθύπαρκτα, δύο τάγματα καὶ πέντε διευθύνσεις. Ὁ ἀρχηγὸς ποῦ θὰ εὑρίσκηται;

§37ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. Ἀρχηγεῖον δὲν ὑπάρχει· θὰ ἦναι ἐπιθεωρηταί.

§38ΤΡΙΓΓΕΤΑΣ. Εἶναι ἄδικον αὐτό.

§39Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Πραγματικῶς παρουσιάζεται μία ἀνωμαλία, καὶ μάλιστα ἀφοῦ παρεδέχθημεν εἰς τὸν στρατὸν τῆς ἐκπαιδεύσεως ὡς μονάδα τὸ σύνταγμα. Ἰδοὺ διατί τὸ πυροβολικὸν εἶναι συντεταγμένον, διότι πάντοτε ἐκπαιδεύεται ἀπὸ τῆς ἀρχῆς τῆς συστάσεώς του εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ πυροβόλου. Φρονῶ δὲ, ὅτι, καὶ ἂν δὲν συνετάττετο κατὰ μονάδα τὸ σύνταγμα, πάλιν ἡ ἐκπαίδευσις ἤθελε κατασταθῆ ὁμοιόμορφος. Ἀλλὰ, κύριοι, πρέπει νὰ ἐννοήσητε, ὅτι τὸ μηχανικὸν, ὡς σῶμα ἐπικουρικὸν τοῦ στρατοῦ, εἶναι λίαν ἀτελὲς, καὶ ἔχει ἐπὶ πολὺν χρόνον ἀνάγκην ἐκπαιδεύσεως. Τὸ μηχανικὸν ἔχει τὰ βάρη τοῦ σώματός του, χωρὶς νὰ ἔχῃ καὶ τὰ πλεονεκτήματα. Μᾶς εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅτι φρονεῖ νὰ ἀποσπάσῃ ἓν τάγμα εἰς τὴν Πελοπόννησον, καὶ ἓν νὰ ἀφήσῃ εἰς τὴν Στερεάν. Ἠξεύρετε, ὅτι τὰ μηχανικὰ τάγματα ἐνεργοῦσιν, ὅταν τὰ σώματα πρέπει νὰ κάμωσι μεγάλας κινήσεις· ἄλλως τε δὲν ἔχομεν μηχανικὸν κατηρτισμένον, ὥστε νὰ δυνάμεθα νὰ τὸ ἀποσπάσωμεν μετὰ ἓξ μῆνας ἢ μετὰ ἓν ἔτος. Φρονῶ, ὅτι τὸ μηχανικὸν πρέπει νὰ ἦναι συγκεντρωμένον, διὰ ν’ ἀπαλλαγῇ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ πεζικοῦ. Τώρα δὲ, ἀφοῦ ἀπεδέχθημεν τὴν ὕπαρξιν τοῦ συντάγματος ὡς μονάδα, καὶ τοῦτο συντελεῖ εἰς τὴν ἐκπαίδευσιν, δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ἀρνηθῶμεν τοῦτο εἰς Σῶμα, τὸ ὁποῖον ἔχει τὴν μεγαλειτέραν ἀνάγκην. Δὲν πιστεύω λόγος ἀτομικὸς νὰ συνετέλεσεν ἐνταῦθα.

§40ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν ἐννοῶ διατί ἠθέλησάν τινες νὰ παρουσιάσωσι τὸ ζήτημα ὡς προσωπικόν· διότι, ἐὰν θὰ ἦτο προσωπικὸν, θὰ ἦτο ἀντιστρόφως προσωπικόν, ἢ ὅπως τὸ παραστῶσι. Τὸ ζήτημα ἠδύνατο νὰ ἔχῃ προσωπικὸν χαρακτῆρα, ἂν ζητοῦντες ἡμεῖς τὴν σύστασιν συντάγματος, προετείνομεν θέσιν συνταγματάρχου ὅπου ἤδη ὑπάρχει θέσις ἀντισυνταγματάρχου· ἀλλὰ τοιαύτην σκέψιν ἐγὼ δὲν ἀποδίδω εἰς τοὺς προτείναντας. Κατὰ τὸν κανονισμὸν, οἷον ὑπεβάλαμεν αὐτόν, ὑπάρχει ἐπιθεωρητής, ἔχων βαθμὸν ἀντισυνταγματάρχου· ἤδη, ἀντὶ ἐπιθεωρητοῦ, ζητοῦσιν, ὅπως ὑπάρχῃ διοικητὴς συντάγματος, ἔχων βαθμὸν συνταγματάρχου. Αὕτη εἶναι ἡ πραγματικὴ ἔννοια τῆς τροπολογίας· ἀλλ’ ἐγὼ διόλου δὲν ἐννοῶ, ὅτι ἔχει προσωπικὴν σημασίαν, τοὐναντίον φρονῶ, ὅτι ἐσκέφθησαν οἱ προτείναντες ἀπολύτως ὑπὲρ τοῦ στρατοῦ. Καὶ ὡς πρὸς μὲν τὸ πυροβολικὸν ἐθεωρήθη, ὅτι εἶναι δικαιολογημένη ἡ καθιέρωσις βαθμοῦ συνταγματάρχου καὶ διοικητοῦ συντάγματος, διότι ὁ ἀριθμὸς τῆς δυνάμεως τοῦ πυροβολικοῦ καὶ τῶν μοιρῶν εἶναι μεγαλείτερος ἢ ὁ ἀριθμὸς τῶν ταγμάτων τοῦ μηχανικοῦ. Εἰς τὸ μηχανικὸν δύο τάγματα ὑπάρχουσι, τὸ νὰ ὑπάρχῃ δὲ σύνταγμα διὰ δύο τάγματα, δὲν μοὶ φαίνεται ὀρθόν· δὲν λέγω ὅτι εἶναι ἀδύνατον, ἀλλ’ ὁ κανὼν εἶναι οὗτος. Ὥστε, ἐφ’ ὅσον ἔχομεν δύο μόνον τάγματα μηχανικοῦ, εἶναι δίκαιον νὰ μὴ ἔχωμεν σύνταγμα· ἔχομεν ὅμως καὶ διευθύνσεις μηχανικοῦ, τοῦτο δὲ εἶναι πρόσθετος λόγος, ἵνα μὴ ἔχωμεν σύνταγμα, διότι τὸ σύνταγμα ὑποθέτει συγκέντρωσιν, ἐνῷ αἱ διευθύνσεις στηρίζονται ἐπὶ τῆς ἀποκεντρώσεως. Ἀντὶ συντάγματος, ἠδυνάμεθα νὰ ἔχωμεν εἰδικὸν ἀρχηγεῖον· ἀλλὰ περὶ τῶν εἰδικῶν τούτων ἀρχηγείων παρετηρήθη, ὅτι δύναταί τις νὰ εἴπῃ κατ’ ἀρχήν, ὅτι ταῦτα δὲν εἶναι συντελεστικὰ πρὸς μόρφωσιν τῶν Σωμάτων καὶ διευκόλυνσιν τῆς ὑπηρεσίας, καὶ ὅτι εἶναι προτιμότερον ἡ ὑπηρεσία νὰ συγκεντρῶται ἐντὸς τοῦ ὑπουργείου, παρὰ ἐκτὸς αὐτοῦ εἰς ἀρχηγούς, οἵτινες ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον εἶναι πέμπτος τροχὸς τῆς ἁμάξης.

§41ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Ἤκουσα τὸν κ. πρωθυπουργὸν λέγοντα, ὅτι ὁ κυριώτερος λόγος, ἢ μᾶλλον ὁ μόνος, ὅστις ἐμπόδισε τὴν Κυβέρνησιν νὰ συγκεντρώσῃ τὰ δύο τάγματα τοῦ μηχανικοῦ ὑπὸ ἕνα ἀρχηγὸν καὶ νὰ ὀνομάσῃ αὐτὸν συνταγματάρχην, ὅτι ὁ λόγος ἦτο, διότι εὑρίσκει οὐχὶ κανονικὸν νὰ ὀνομάσῃ σύνταγμα τὸ μηχανικόν, διότι σύγκειται ἐκ δύο ταγμάτων. Μοὶ εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ παραστήσω, ὅτι ἔχω πλήρη τὴν πεποίθησιν, ὅτι ὁ σπουδάσας τὰ τοῦ Ἀγγλικοῦ ἔθνους θὰ εἶδεν, ὅτι ἐν Ἀγγλίᾳ εἰς τὸ πεζικὸν ὑπάρχουσι συντάγματα ἐκ διαφόρου ἀριθμοῦ ταγμάτων, καὶ συντάγματα ἐξ ἑνὸς μόνον τάγματος· ἀλλὰ τοῦτο εἶναι ἀδιάφορον. Ἐρωτῶ καὶ πάλιν, ἐὰν σπουδαιολογῶμεν, ἐὰν ἐννοῶμεν διὰ τοῦ νέου ὀργανισμοῦ νὰ μορφώσωμεν τὸν στρατόν, πρὸς τί ἡ ἀντίθεσις αὕτη; πρώτη καὶ κυρία βάσις εἶναι αὐτή, ἤτοι ἡ μόρφωσις τοῦ στρατοῦ. Παραδέχεται ἡ Κυβέρνησις τὰ συντάγματα, ἀλλὰ δὲν παραδέχεται ταῦτα δι’ ὅλα τὰ ὅπλα· αὐτὸ δὲν τὸ ἐννοῶ. Παραδεχόμεθα εἰς τὸ πυροβολικὸν τὴν σύστασιν συντάγματος καὶ ἡμεῖς, οὐχὶ διότι ἐνεδώσαμεν εἰς τὴν ἐπιθυμίαν τοῦ Σώματος, ἀλλὰ διότι ἐθεωρήσαμεν ἀπολύτως ἀναγκαῖον, ὅπως ὑπὸ μίαν καὶ μόνην κεφαλήν, ὑπὸ τὴν αὐτὴν διεύθυνσιν, ὑπὸ τὸ αὐτὸ πνεῦμα μορφωθῶσιν ὅλοι οἱ ἀξιωματικοί, ὑπαξιωματικοὶ καὶ λοιποὶ ἄνδρες τοῦ πυροβολικοῦ. Ἡ μόρφωσις τοῦ στρατοῦ δὲν εἶναι ἁπλῶς ὁ συναγελασμός, εἶναι αἱ ἰδιαίτεραι σχολαὶ τῶν Σωμάτων. Βεβαίως τὸ πυροβολικὸν ὡς καὶ τὸ πεζικόν, ἐὰν ἦναι εἰς τάγματα, δὲν δύνανται νὰ εὕρωσι τὸν ἀναγκαῖον ἀριθμὸν τῶν ἀξιωματικῶν, πρὸς ἐκπαίδευσιν αὐτῶν εἰς τὰς ἰδιαιτέρας σχολὰς τῶν Σωμάτων, καὶ πιστεύω, ὅτι σπουδαιολογοῦντες ἐκάμετε τὸν ὀργανισμὸν αὐτόν. Λοιπὸν ἡ ἀνάγκη τοῦ Συντάγματος εἶναι δι’ αὐτὸν τὸν λόγον. Ἐρωτῶ καὶ ἐπαναλαμβάνω, καὶ δὲν παύω νὰ ἐρωτῶ καὶ νὰ διαμαρτύρωμαι, πῶς μόνον τὸ μηχανικὸν νὰ ἦναι κατατετμημένον, καὶ τὸ ἓν τάγμα νὰ ἦναι εἰς τὴν Στερεὰν καὶ τὸ ἄλλο εἰς τὴν Πελοπόννησον. Τί θὰ πράξωσιν ἐκεῖ; Πῶς θὰ ἐκπαιδευθῶσιν οἱ ἄνδρες τοῦ ἑνὸς τάγματος, ὡς καὶ οἱ ἀξιωματικοί; Ἀλλὰ μᾶς λέγουσιν, ὅτι βεβαίως δὲν παρεκινήθησαν ἀπὸ λόγον προσωπικόν, διότι, ἐὰν ἐξήταζον τὸ ζήτημα ὑπὸ προσωπικοὺς λόγους, τοῦτο ἤθελε πέσει καθ’ ἡμῶν.

§42ΦΙΛΗΜΩΝ. Τίς εἶναι ὁ ἀξιωματικός, τὸν ὁποῖον δύναται νὰ ὑπονοῇ;

§43ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Ὁ κ. Τριγγέτας.

§44ΖΕΡΒΟΣ. Κανὲν δὲν γίνεται χωρὶς προσωπικότητα.

§45ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Καλὸν, φρονῶ, ἤθελεν εἶσθαι ἡ τοῦ Μηχανικοῦ συγκέντρωσις ὑπὸ τὴν αὐτὴν κεφαλήν, πρὸς ἐκπαίδευσιν καὶ μόρφωσιν αὐτοῦ.

§46ΤΡΙΓΓΕΤΑΣ. Ἐπειδὴ ἀνέφερον τὸ ὄνομά μου ὡς συνταγματάρχου, σᾶς λέγω, ὅτι σήμερον ὑπάρχει ὁ κύριος........

§47ΦΙΛΗΜΩΝ. Καὶ ἐγὼ δὲν τὸ παραδέχομαι αὐτό. Ἀλλ’ ὁ κ. πρωθυπουργὸς εἶπεν, ὅτι ἀντιστρόφως εἶναι προσωπικὸν τὸ ζήτημα.

§48ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐγὼ εἶπον τὸ ἐναντίον, ὅτι, ἐὰν ἦτο προσωπικὸν τὸ ζήτημα, θὰ ἦτο προσωπικὸν ἀντιστρόφως· ἀλλ’ ὅτι ἐγὼ δὲν παραδέχομαι τοῦτο.

§49ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἐπιθυμῶ νὰ εἴπῃ ἡ Κυβέρνησις, ὁ στρατὸς τῆς ἐκπαιδεύσεως, συγκεντρωμένος θὰ ἐκπαιδεύηται, ἢ κεχωρισμένος; Αὐτὸ θέλω νὰ μοὶ ἀπαντήσῃ ἡ Κυβέρνησις.

§50ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ κύριος προλαλήσας διετέλεσεν Ὑπουργὸς τῶν στρατιωτικῶν, καὶ βεβαίως, ἐπειδὴ ὡς Ὑπουργὸς τῶν στρατιωτικῶν ἐφρόντισε νὰ παρασκευάσῃ τὰ περὶ στρατοπεδεύσεως, κάμνει τὴν ἐρώτησιν ταύτην, ἵνα ἴδῃ ἐὰν καὶ ἡ Κυβέρνησις θέλει ὠφεληθῆ ἐκ τῶν παρασκευῶν, τὰς ὁποίας αὐτὸς ἔκαμεν εἰς συγκέντρωσιν τοῦ στρατοῦ. Ἡ συγκέντρωσις εἶναι ἀναγκαιοτάτη πρὸς τὴν ἐκπαίδευσιν, ἀλλὰ μέχρι τοῦδε δὲν ὑπάρχει ἑτοιμασία καμμία, οὐχὶ πρὸς συγκέντρωσιν ὅλου τοῦ στρατοῦ, ἀλλ’ οὐδὲ τοῦ ἡμίσεος. Μετὰ μεγάλης δυσκολίας εἰς τοὺς ὑπάρχοντας στρατῶνας δύνασθε νὰ τοποθετήσητε στρατὸν 1,000 ἢ 1,500 ἀνδρῶν. Ἐνῷ τοιαῦται παρασκευαὶ ὑπάρχουσι, δὲν ἐννοῶ ποίαν πρακτικὴν ἔννοιαν ἔχει ἡ ἐρώτησις τοῦ κ. Μπούμπουλη, τέως Ὑπουργοῦ τῶν στρατιωτικῶν. Ὅταν δυνηθῶμεν νὰ παρασκευάσωμεν τὰ τοῦ ἐναυλισμοῦ τοῦ στρατοῦ, ὥστε νὰ ἦναι δυνατὴ ἡ συγκέντρωσις καὶ ἡ ἐκπαίδευσις ὅλων ὁμοῦ τῶν στρατευμάτων, ἡ ἐκπαίδευσις τότε θὰ ἦναι πληρεστέρα· πᾶσα δὲ προσπάθεια θέλει καταβληθῇ, ὅπως καταστῇ ἐφικτὴ τὸ ταχύτερον ἡ τοιαύτη συγκέντρωσις.

§51ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἀφ’ ὅτου ἐσκέφθη, ὅτι δύναται ἀπὸ τοῦ βήματος νὰ ὁμιλῇ ὡς ἄλλος στρατηγὸς ἢ ὡς ἄλλος ναύαρχος, νομίζει, ὅτι τὰ πάντα δύναται νὰ εἰρωνεύηται. Εἰς τοὺς αὐτοσχεδίους τούτους στρατηγοὺς καὶ ναυάρχους ὀφείλω μίαν ἀπάντησιν. Δὲν πρόκειται περὶ στρατοπέδου, διότι ἐγὼ δὲν ἐφρόντισα περὶ στρατοπέδου, τὸ εὗρον· ἐπρόκειτο νὰ μάθω ἂν ὁ στρατὸς τῆς ἐκπαιδεύσεως συγκεντρωμένος θὰ ἐκπαιδεύηται· ἁπλῶς τοῦτο ἐζήτησα, καὶ ἄλλον σκοπὸν δὲν εἶχον ἢ νὰ ἐρωτήσω καὶ μάθω. Ἐὰν συγκεντρωμένος θὰ ἐκπαιδεύηται, ἤθελον ἐρωτήσει, διατί ὁ Ὑπουργὸς τῶν στρατιωτικῶν τὸ ἓν τάγμα θέλει νὰ τὸ συγκεντρώσῃ εἰς τὴν Στερεὰν καὶ τὸ ἄλλο εἰς τὴν Πελοπόννησον; Αὐτὸς ἦτο ὁ σκοπός μου, καὶ ὄχι ὅ,τι εἶπεν ὁ κ. Τρικούπης, ὁ πρωθυπουργὸς καὶ αὐτοσχέδιος στρατηγὸς καὶ ναύαρχος. Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 5. Ἄρθρον 6.

§52ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Εἰς στρατὸν συγκεκροτημένον, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ πεζικὸν, ἐξ ἀνδρῶν 1880, μοὶ φαίνεται λίαν ἀστεῖον νὰ κάμωμεν εἰδικὸν σῶμα νοσοκόμων. Τὸ νομοσχέδιον, κατὰ τὰς ἡμετέρας πεποιθήσεις, δὲν ἐννοεῖ μόρφωσιν στρατοῦ· μ’ ὅλα ταῦτα ἡ Βουλὴ τὸ παρεδέχθη. Δὲν ἀρνοῦμαι τὴν ἀνάγκην ἐκπαιδεύσεως εἰς τὰ καθήκοντα τοῦ νοσοκόμου, ἀλλὰ νομίζω, ἀφοῦ εἰς πολλὰς ἄλλας θέσεις ὀργανικὰς εἰς ἐκτάκτους περιστάσεις δὲν ὁρίζεται προσωπικὸν, ἀλλὰ κατὰ τὰς ἀνάγκας λαμβάνεται τὸ ἀναγκαῖον προσωπικὸν ἀπὸ τὰς ὀργανικὰς θέσεις, βεβαίως καὶ οἱ νοσοκόμοι δύνανται νὰ λαμβάνωνται ἀπὸ τὴν δύναμιν τῶν λόχων. Ἔχομεν π. χ. 44 λόχους πεζικοῦ, 44 λόχους εὐζώνων, 12 πυροβολαρχίας, 8 λόχους μηχανικοῦ, 5 ἴλας ἱππικοῦ· δύνανται νὰ λαμβάνωνται εἷς ἢ δύω ἄνδρες ἐκ τῶν λόχων καὶ νὰ μορφῶνται εἰς τὴν ὑπηρεσίαν αὐτήν. Προτείνω λοιπὸν ν’ ἀπαλειφθῇ καθ’ ὁλοκληρίαν τὸ ἄρθρον 6, ἂν ἡ κυβέρνησις ἐνδίδῃ.

§53ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Ἕκαστον τάγμα μεταβαίνει εἰς χωριστὴν ἐπαρχίαν, πρέπει δὲ νὰ ἔχῃ νοσοκόμους, καὶ νὰ μὴ ἀποσπῶνται ἀπὸ τὸν λόχον τῶν νοσοκόμων εἰς Λαμίαν 5, εἰς Τρίπολιν 3 νοσοκόμοι κτλ. Πρέπει, ὡς ἐγίνετο καὶ ἄλλοτε, ν’ ἀποστέλλωνται κατὰ τὸ θέρος ἐξ ἑκάστου τάγματος στρατιῶται, ἵνα ἐκπαιδεύωνται.

§54ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν.) Αὐτοὶ ποῦ θὰ μένωσι, πῶς θὰ μισθοδοτῶνται;

§55ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Ὑπάρχει τάγμα τῆς προσκολλήσεως.

§56ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Ἂν ἡ Κυβέρνησις δὲν παραδέχηται τὴν διαγραφὴν τοῦ ἄρθρου 6, βεβαίως δὲν δύναται νὰ ἀρνηθῇ, ἐκτὸς ἀπὸ ἐπιμονὴν μὴ ἐξηγουμένην, τὴν διαγραφὴν ἀπὸ τοῦ πίνακος 10 τῶν νοσοκόμων τοὐλάχιστον, τῶν 150 ὑποδεκανέων θαλαμοφυλάκων, καὶ τῶν νοσοκόμων ά καὶ βʹ τάξεως. Ἂς ἦναι εἷς λοχαγὸς, διὰ νὰ διοικῇ τοὺς συγκεντρουμένους ἐκ τῶν ταγμάτων, εἷς λοχαγὸς, εἷς ἀνθυπασπιστὴς, ἂς ἦναι καὶ ὑπαξιωματικοὶ, ἂς ἦναι καὶ σαλπιγκταί. Ἀλλὰ διατί νὰ πλεονάζῃ ὁ ἀριθμὸς ὑποδεκανέων καὶ νοσοκόμων ά καὶ βʹ τάξεως; Πρέπει ἡ συμπολίτευσις νὰ ἀπαντᾷ.

§57ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. Βαλτινὸς παραπονεῖται, ὅτι οἱ λόχοι, κατὰ τὸν ὀργανισμὸν, ὃν ὑπέβαλεν ἡ Κυβέρνησις, δὲν ἔχουσιν ἱκανὸν ἀριθμὸν ἀνδρῶν, καὶ ἤδη θέλει ἐκ τοῦ ἀριθμοῦ τούτου τῶν ἀνδρῶν ν’ ἀφαιρέσωμεν τινάς, ἵνα τοὺς καταστήσωμεν νοσοκόμους. Εὐθὺς ὡς ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀνδρῶν τοῦ λόχου περιορισθῇ εἰς τὸν ἐλάχιστον ὅρον τῶν 66 ἀνδρῶν, ἐννοεῖται, ὅτι πάντες οὗτοι οἱ ἄνδρες πρέπει ν’ ἀνήκωσιν εἰς τὸν μάχιμον στρατόν, καὶ αἱ ὑπηρεσίαι αἱ ἐπιβοηθητικαὶ πρέπει νὰ γίνωνται ὑπὸ ἀνδρῶν μὴ περιλαμβανομένων εἰς τὴν δύναμιν ταύτην. Οὗτος εἶναι ὁ λόγος, δι’ ὃν οἱ νοσοκόμοι ἀποτελοῦσιν ἰδιαιτέραν δύναμιν· θὰ ἔχωσι δηλαδὴ οἱ λόχοι 66 ἄνδρας, καὶ ἐπὶ πλέον τοὺς νοσοκόμους. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 6.) Ἄρθρον 7.

§58ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Κατὰ τὸ ἐδάφιον ά, αἱ ὑπηρεσίαι τοῦ στρατοῦ σύγκεινται ἐκ τῶν ὑπασπιστῶν καὶ διαγγελέων τῆς Α. Μ., ὧν ὁ ἀριθμὸς, ὁ βαθμὸς καὶ τὸ Σῶμα, ἐξ οὗ λαμβάνονται, ὁρίζεται διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος. Βεβαίως ἴσως δὲν ἔπρεπε νὰ λάβω τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου, διὰ νὰ μὴ παρεξηγηθῶ· ἀλλ’ ἡ σύνταξις τοῦ ἄρθρου θὰ ἦτο καλὸν, ἂν περιωρίζετο μόνον εἰς τοὺς ὑπασπιστὰς τοῦ Βασιλέως. Φαίνεται, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν εἶναι ἐν πλήρει ἀγνοίᾳ, ὅτι ἀπὸ τοῦ 1878 ἡ Α. Μ. ὁ Βασιλεὺς δὲν ἐνόησε νὰ ἔχῃ παρ’ αὑτῷ διαγγελεῖς, ἀλλὰ μόνον ὑπασπιστάς. Ἐν τούτοις διὰ τοῦ νομοσχεδίου ὑποχρεοῦται ἡ Α. Μ. νὰ ἔχῃ διαγγελεῖς, ἐκτὸς ἂν ἦναι συμπεφωνημένον μεταξὺ τῆς Α. Μ. καὶ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Λέγω δὲ, ὅτι τὸ λοιπὸν μέρος, «ὁ ἀριθμὸς, ὁ βαθμὸς καὶ τὸ Σῶμα, ἐξ οὗ λαμβάνονται, ὁρίζεται διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος», δύναται νὰ λείψῃ. Ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν δὲν ἐσκόπει, ὅπως ὑποχρεωτικῶς λαμβάνωνται τόσοι ἀπὸ ἕκαστον Σῶμα, δὲν ἔπρεπε νὰ ἦναι τοιαύτη ἡ διάταξις τοῦ νομοσχεδίου. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ μοῦ ἐξηγήσῃ, ἂν ἡ ῥήτρα αὐτὴ ἔχῃ πρακτικήν τινα σημασίαν.

§59ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὸ ἄρθρον τοῦτο εἶναι πιστὴ ἀντιγραφὴ τοῦ ἰδικοῦ σας. (Ἱλαρότης.)

§60ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Εὐχαριστῶ, διότι μοὶ ἐδόθη μία καλὴ εὐκαιρία νὰ ἀπαντήσω. Ἡ Κυβέρνησις ἡ παρελθοῦσα παρουσίασε τὸ νομοσχέδιον, ἀλλὰ δὲν τὸ ἐπέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν· τὸ ἀφῆκε νὰ τρέξῃ τὸν δρόμον τὸν πρέποντα, νὰ προσυζητηθῇ πρῶτον, καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς ἔλαβον τὴν ἀφορμὴν νὰ εἴπω ἄλλοτε, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ προϋπολογισμοῦ μοῦ ἔκαμε παρατηρήσεις, ἃς ἀπεδέχθην.

§61ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Πρέπει νὰ ἐξηγηθῇ τί σημαίνει τὸ ά ἐδάφιον, ὅτι διὰ Βασ. Διατάγματος ὁρίζεται ὁ βαθμὸς τῶν ὑπασπιστῶν. Δὲν ἐννοεῖ βέβαια, ὅτι ὁ Βασιλεὺς δύναται νὰ λάβῃ ἕνα λοχαγὸν καὶ νὰ τὸν κάμῃ συνταγματάρχην, ἀλλ’ ὅτι ἐν τῷ Διατάγματι ἀναφέρεται ὁ βαθμὸς, ὃν ἔχει ἤδη ἐν τῷ στρατῷ ὁ προσλαμβανόμενος ὑπασπιστής. Νὰ σημειωθῇ τοῦτο ῥητῶς εἰς τὰ πρακτικά. Γίνεται δεκτὸν δι’ ἀναστάσεως τὸ ἄρθρον 7. Ἄρθρον 8.

§62ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Τινὲς ἀξιωματικοὶ τελευταῖον μετετέθησαν εἰς τὸ Σῶμα τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν. Οἱ ἀξιωματικοὶ οὗτοι ὑπεβλήθησαν εἰς δαπάνας, οἱ πλεῖστοι δὲ ἴσως δὲν ἐζήτησαν τὸ τοιοῦτον. Νομίζω, ὅτι ἰδίως εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς τοὺς μετατεθέντας ἐκ τοῦ μηχανικοῦ θέλει προσγίνει μεγάλη ἀδικία, ἐν ᾗ περιπτώσει μετατεθῶσιν εἰς τὸ Σῶμά των, εἰς τοῦτο δὲ ἡ τροπολογία μου ἀφορᾷ. Ὅσοι ἐκ τῶν τελευταῖον μετατεθέντων εἰς τὸ σῶμα τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν ἐπιθυμοῦν νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὰ Σώματα αὑτῶν, ἐκεῖνοι μόνον νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὰ Σώματά των, ἡ ἐπάνοδος νὰ ἦναι ἐθελουσία, διότι οἱ ἀξιωματικοὶ αὐτοὶ ἐδαπάνησαν ἄνω τῶν 2,000 δραχμῶν, δι’ ἀγορὰν ἵππου, ἱπποσκευῆς, ἔκαμαν τὴν στολήν των. Γνωρίζω δὲ μετὰ θετικότητος, ὅτι ἐπὶ τοσοῦτον θέλει προσβάλει τὴν φιλοτιμίαν αὐτῶν τοῦτο, ὥστε θὰ παραιτηθῶσιν, ἐὰν μετατεθῶσι, καὶ θὰ ἔλθωσιν εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν πολιτικῶν μηχανικῶν.

§63Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἀλλ’ οἱ προβιβασθέντες εἰς τοὺς γενικοὺς ἐπιτελεῖς καὶ ἐπανερχόμενοι εἰς τὰ Σώματά των, ἐν οἷς θὰ ἔχωσιν ἀνώτερον βαθμὸν τῶν ἀρχαιοτέρων των....

§64ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Αὐτὸ εἶναι εἰς τὸ ἄρθρον· ἐγὼ κάμνω ἕνα περιορισμόν. Δὲν ὁμιλῶ δὲ πρὸς ἴδιον συμφέρον, καθότι εἷς μόνος λοχαγὸς ἐκ τοῦ πυροβολικοῦ μετετέθη, καὶ οὗτος ἐπιθυμεῖ νὰ ἔλθῃ εἰς τὸ Σῶμά του· ὁμιλῶ περὶ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ μηχανικοῦ.

§65ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡ ἐν τῷ ἄρθρῳ 8 διάκρισις μεταξὺ τῶν ἀνηκόντων εἰς τὸ Σῶμα τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν καὶ μετατεθέντων εἰς αὐτὸ διὰ τοῦ Διατάγματος τῆς 28 Σεπτεμβρίου 1879, καὶ τῶν ἄλλων τῶν ἀνηκόντων εἰς τὸ Σῶμα τοῦτο, προέρχεται ἐκ τοῦ ὅτι οἱ πρῶτοι, ἐκτὸς μιᾶς μόνης ἐξαιρέσεως, ἐπανερχόμενοι εἰς τὰ Σώματα αὑτῶν, δὲν θέλουσιν ἀδικήσει κανένα ὡς πρὸς τὴν ἀρχαιότητα, ἣν ἀπέκτησαν διὰ τῆς μεταθέσεως καὶ τῆς προαγωγῆς αὑτῶν ἐν τῷ Σώματι τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν.

§66ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τοὺς νέους ἐννοεῖτε;

§67ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Μόνον τοὺς προβιβασθέντας διὰ τοῦ Διατάγματος τῆς 28 Σεπτεμβρίου 1879. Ἐπειδὴ οὗτοι, ἐπανερχόμενοι εἰς τὰ Σώματα αὑτῶν, οὐδένα ἀδικοῦσιν, ἐθεωρήθη ὡς πρὸς τούτους, ὅτι δύναται νὰ ληφθῇ τὸ μέτρον τῆς ἐπανόδου αὐτῶν εἰς τὰ Σώματα, ἐξ ὧν μετετέθησαν. Ὡς πρὸς τοὺς ἄλλους ὅμως ὄχι, διότι θέλει ἐπέλθει ἀδικία ὡς πρὸς τοὺς ἀρχαίους αὑτῶν συναδέλφους, ὧν θὰ κατεπάτουν τὴν ἀρχαιότητα. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου προτείνει ὁ κ. Κρεστενίτης τροπολογίαν, ὅπως κατασταθῇ προαιρετικὴ ἡ ἐπάνοδος. Ὁσάκις ἐπέρχονται διὰ νόμων τοιαῦται μεταβολαί, ἐπιτρέπεται νὰ λαμβάνηται ὑπ’ ὄψιν ἡ παροῦσα κατάστασις, ὅπως διὰ μεταβατικῶν διατάξεων συνδυασθῇ τὸ παρὸν πρὸς τὸ μέλλον. Ἐκ τῶν μετατεθέντων ἐκ τῶν Σωμάτων αὑτῶν εἰς τὸ Σῶμα τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν, τινὲς μὲν μετετέθησαν ἑκουσίως, τινὲς δὲ ἄνευ τῆς αἰτήσεως αὐτῶν, ἀλλὰ καὶ οὗτοι οἱ τελευταῖοι, ἀφοῦ μετετέθησαν, δύνανται νὰ μὴ ἐπιθυμῶσι πλέον νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὸ ὅπλον των. Μετατεθέντες ἅπαξ, δύνανται νὰ ἐξετέθησαν εἰς δαπάνας, καὶ ἀφοῦ τὸ πρᾶγμα ἐγένετο, δύνανται νὰ ἐθεώρησαν αὐτὸ ὡς ἀμετάκλητον, καὶ νὰ ἐκανόνισαν τὰς σκέψεις των συμφώνως πρὸς τὴν νέαν αὑτῶν κατάστασιν. Ὡς εἶπον λοιπὸν, ἐπικρατεῖ ἡ ἀρχὴ, ὅπως, ὁσάκις τοιαῦται γίνονται μεταβολαὶ, λαμβάνωνται ὑπ’ ὄψιν καὶ τὰ κεκτημένα, οὕτως εἰπεῖν, δικαιώματα. Εἰς τοῦτο ἀφορᾷ ἡ τροπολογία τοῦ κ. βουλευτοῦ Ἠλείας. Κατ’ αὐτὴν δυνάμεθα, διὰ τῆς προσθήκης δύο λέξεων, νὰ καθιερώσωμεν τὴν ἀρχὴν, λέγοντες, ὅτι ἐπανέρχονται οἱ περὶ ὧν ὁ λόγος ἀξιωματικοὶ εἰς τὸ ὅπλον αὑτῶν, «ἐὰν θέλωσι». Τὸ προαιρετικὸν ὅμως τοῦτο δὲν πρέπει νὰ μείνῃ ἀπόλυτον, ὡς πρὸς τὸν χρόνον. Ἐὰν ἡ Βουλὴ παραδεχθῇ τὴν τροπολογίαν, ἣν ἐγὼ δὲν προτείνω, ἀλλ’ ὁ κ. βουλευτὴς Ἠλείας, δέον νὰ δηλώσωσιν οὗτοι τὴν ἀπόφασιν αὐτῶν ἐντὸς διορίας τινός, διορίας π. χ. διμήνου.

§68ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. 15 ἡμερῶν.

§69ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Προτιμότερον διμήνου, ἵνα τοῖς δοθῇ χρόνος, ὅπως σκεφθῶσι.

§70ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. πρωθυπουργόν, ἐπειδὴ πρόκειται νὰ ψηφίσωμεν, νὰ μᾶς εἴπῃ, διατί ζητεῖ τὴν κατάργησιν τοῦ Σώματος;

§71ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εἰς τὴν γενικὴν συζήτησιν τὸ εἴπομεν.

§72Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Διατί ν’ ἀναγραφῇ αὐτὸ εἰς τὸν νόμον; Ἡ κατάργησις τοῦ Σώματος τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν εἶναι δικαίωμα διοικητικόν.

§73ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἄνευ νόμου;

§74ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Βεβαίως· ὅλα τὰ Σώματα διαλύονται καὶ καταργοῦνται ἄνευ νόμου. Ἡ Κυβέρνησις ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ διορίζῃ καὶ νὰ μεταθέτῃ τοὺς ἀξιωματικοὺς ἀπὸ τὴν μίαν ὑπηρεσίαν εἰς τὴν ἄλλην. Τί χρειάζεται νόμος;

§75ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἵνα δώσῃ αὐτοῖς τὸ δικαίωμα νὰ ἐπανέλθωσι.

§76ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἀφοῦ ἡ Κυβέρνησις ἔχει τὸ δικαίωμα, τότε πῶς κάμνει ἀναφοράν.

§77ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Καὶ ἡ Κυβέρνησις δὲν τὴν δέχεται, ἐνῷ ἤδη εἶναι ὑπόχρεως πρὸς τοῦτο.

§78ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἡ Κυβέρνησις ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ μεταθέτῃ, καὶ δὲν ἐννοῶ διατί ἔρχεται καὶ δένει τὰς χεῖράς της.

§79ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Τὸ περιττὸν δὲν βλάπτει.

§80ΦΙΛΗΜΩΝ. Εἰς τὴν Γαλλίαν ἔγεινε διὰ νόμου ἡ κατάργησις.

§81ΚΟΤΑΡΗΣ. Ἐὰν ἡ Βουλὴ δὲν καταργήσῃ τοὺς ἐπιτελεῖς, ἠμπορεῖ ἡ Κυβέρνησις νὰ κάμῃ πάλιν ἐπιτελεῖς;

§82Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ναί.

§83ΚΟΤΑΡΗΣ. Λοιπὸν νὰ μὴ ξαναγείνῃ αὐτὸ τὸ Σῶμα.

§84ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἡ νομοθετικὴ διάταξις εἶναι περιττή. Ἀφοῦ λαμβάνετε τοιαῦτα μέτρα, διατί οἱ παλαιοὶ ἀξιωματικοὶ τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν νὰ μένωσιν αἰωνίως ἐκεῖ; Μήπως οἱ ἀρχαῖοι αὐτοὶ ἀξιωματικοὶ εἶναι οἱ πλέον ἀνίκανοι ἀξιωματικοὶ τοῦ στρατοῦ;

§85ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. Αὐτὴ ἡ ἰδέα δὲν ὑπῆρξε.

§86ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Εἶναι ἱκανώτατοι· ἀλλὰ δὲν τοὺς δέχονται τὰ Σώματα, διότι ὑπάρχουν ἐκεῖ ἀξιωματικοὶ ἀρχαιότεροι, μὲ μικροτέρους βαθμούς.

§87Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν ἐκατάλαβα τίποτε.

§88ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Εἰς τὰ ἄλλα Σώματα, τοῦ Πυροβολικοῦ καὶ τοῦ Μηχανικοῦ, εἶναι ἀρχαιότεροι, καὶ ἐν τούτοις ἔχουν κατώτερον βαθμόν.

§89ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Διατί ἡ Κυβέρνησις νὰ μὴ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ κρίνῃ, ὅτι ὁ κ. Τριγγέτας, μ’ ὅλον ὅτι εἶναι ἀξιωματικὸς τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν, ἔχει τὴν εἰδικότητα ν’ ἀναλάβῃ τὴν διοίκησιν ἑνὸς τάγματος;

§90ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν περιορίζεται τὸ δικαίωμα.

§91ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Διὰ τοῦ νόμου αὐτοῦ δὲν ἠμπορεῖτε νὰ μεταθέσητε οὐδένα.

§92Θ. ΖΕΡΒΟΣ. Μὲ τοῦτον τὸν νόμον, παρακαλῶ, ἠμποροῦμεν νὰ ἐμποδίσωμεν τοὺς ὑπουργοὺς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ μὴ βγάζουν φουρνιὰ ἀξιωματικῶν, ὁπόταν θέλουν; Αὐτὸ θέλομεν ἡμεῖς.

§93ΑΝΤ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Βλέπω μετ’ εὐχαριστήσεως, ὅτι κατά τι ἐμειώθη ἡ ὀργὴ τοῦ κ. πρωθυπουργοῦ κατὰ τοῦ Σώματος τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν. Ὁ κ. πρωθυπουργὸς εἶπε ῥητῶς, ὅτι μέχρι τοῦδε τὸ Σῶμα τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν ὄχι μόνον δὲν ὑπῆρξε χρήσιμον εἰς τὸ Κράτος, ἀλλὰ ἠδίκησε καὶ τὴν ὑπηρεσίαν. Ἀλλ’ ἐὰν θεωρηθῇ τὸ Σῶμα τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν μὴ ἀνταποκρινόμενον εἰς τὴν ἀποστολήν του, σχετικῶς ἀνικανώτεροι εἶναι οἱ νεώτεροι ἀξιωματικοί. Ἐὰν ἐκ τῶν παλαιῶν ἀξιωματικῶν τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν οἱ πλεῖστοι δὲν ἔκαμον εἰδικὰς σπουδὰς, διὰ τῆς ὑπηρεσίας ὅμως, διὰ τοῦ χρόνου, διὰ τῆς ἰδίας των μελέτης, κατώρθωσαν νὰ προσεγγίσουν εἰς τὸ ὕψος τῶν καθηκόντων τοῦ Σώματος αὐτοῦ. Ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς, ἀποδεχόμενος τὴν τροπολογίαν αὐτήν, ἀναιρεῖ ὅ,τι εἶπε περὶ τοῦ Σώματος αὐτοῦ, διότι οἱ τελευταῖον μετατεθέντες ἀξιωματικοὶ τοῦ πυροβολικοῦ καὶ τοῦ μηχανικοῦ, διακεκριμένοι λίαν καὶ χρήσιμοι εἰς τὰ ὅπλα των, ἔχοντες προσφάτους τὰς σπουδάς των, σήμερον δύνανται νὰ μένουν εἰς τὸ Σῶμα τοῦτο τὸ νεκρόν, τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν, τὸ ὁποῖον κατεδικάσθη τελεσιδίκως; Ἀλλ’ ἐὰν τὸ δικαίωμα αὐτὸ ἐπιτρέψητε κατὰ θέλησιν νὰ τὸ ἐνασκήσουν τὰ ἄτομα, διὰ τί τὸ περιορίζετε; Τότε οἱ νόμοι, οὓς ὑποβάλλετε, εἶναι ὑπὲρ προσώπων καὶ κατὰ προσώπων. Ἀλλὰ, λέγουν, προσβάλλονται δικαιώματα. Ποῖα δικαιώματα; Πῶς θὰ δεχθῆτε μίαν τροπολογίαν μονομερῶς, ἐναντίον ὅλων τῶν ἰδεῶν, ἃς ἐξηνέγκατε κατὰ τοῦ Σώματος τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν; Θὰ ἔχουν λοιπὸν τὸ δικαίωμα καὶ ὁ κ. Πετιμεζᾶς καὶ ὁ κ. Βαλτινὸς καὶ πάντες οἱ ἄλλοι νὰ μεταβοῦν εἰς ἃ σώματα θελήσωσι. Τίς ἀξιωματικὸς θὰ θελήσῃ εἰς τὸ μέλλον νὰ δεχθῇ τὴν ὕπαρξίν του εἰς ἓν Σῶμα, τὸ ὁποῖον κατεδικάσθη; Ἀλλὰ, λέγετε, ἔχουσι τὰς γενικὰς θέσεις. Αἱ γενικαὶ θέσεις κατέχονται ἀπὸ ἀξιωματικοὺς ἀνήκοντας εἰς τὰ διάφορα Σώματα. Δὲν ἠμπορεῖτε λοιπὸν νὰ δεχθῆτε τὴν τροπολογίαν αὐτὴν, ἐὰν δὲν τὴν ἐπεκτείνητε εἰς ὅλα τὰ πρόσωπα, καὶ τότε εἶναι δικαία.

§94ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Εἰς τοὺς γενικοὺς ἐπιτελεῖς ὑπάρχουν ταγματάρχαι καὶ ἀντισυνταγματάρχαι, ὧν οἱ συμμαθηταὶ εἰς τὸ πυροβολικὸν καὶ τὸ μηχανικόν, καὶ ἄλλοι, πολλὰ ἔτη ἀρχαιότεροι, εἶναι λοχαγοί. Πῶς θὰ διορθώσητε αὐτό;

§95ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ὅταν διὰ τοῦ νομοσχεδίου σας δίδητε δικαιώματα, ὡς εἶπον, πρέπει νὰ μὴ κάμνητε διακρίσεις. Ἐὰν ὑποχρεωτικῶς ὅλοι μεταβῶσιν εἰς τὰ Σώματά των, ἡ ἀρχαιότης θὰ κανονισθῇ ἀπὸ τῆς ἐξόδου ἐκ τῆς Στρατιωτικῆς σχολῆς.

§96ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ἐὰν δέχωνται οἱ ταγματάρχαι νὰ γείνωσι λοχαγοί, μάλιστα.

§97ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Βλέπετε τὰ ἄτοπα τῶν παραχωρήσεων, καὶ διὰ τοῦτο εἶμαι σήμερον ἐπιμονώτερος τοῦ κ. πρωθυπουργοῦ εἰς τὴν τήρησιν τῆς διατάξεως ταύτης. Ἡ ἀδικία εἶναι μεγαλειτέρα, διὰ τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Κρεστενίτου, ἥτις καθιεροῖ διακρίσεις.

§98ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ἐὰν δεχθῇ ὁ κ. πρωθυπουργὸς τὴν τροπολογίαν, θὰ ὁμιλήσω.

§99ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡμεῖς δὲν ἀναμιγνυόμεθα εἰς τὴν τροπολογίαν, προτιμῶμεν τὸ κείμενον.

§100ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ἐὰν οἱ μετατεθέντες εἰς τοὺς γενικοὺς ἐπιτελεῖς ὑπεχρεώθησαν εἰς τοῦτο χάριν τῆς ὑπηρεσίας, καὶ ὑποχρεωθῶσι νὰ μείνωσι κατὰ τὸ Νομοσχέδιον ἀμετάβλητοι, οὗτοι ἀδικοῦνται. Ἀλλὰ δὲν ἔχει οὕτως. Εἰς τὰ 1863, ἕνεκα ῥήξεως μεταξὺ τῶν ἀξιωματικῶν, τινὲς τούτων μετετέθησαν εἰς τοὺς γενικοὺς ἐπιτελεῖς, διότι δὲν ἠδύναντο νὰ συνεργασθῶσι μετὰ τῶν συναδέλφων των, καὶ οὕτως ἐφορτώθησαν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν καὶ εἰς βάρος τοῦ δημοσίου ταμείου· πληρώνει τὸ χωριὸ, διότι ἐμέθυσεν ἡ παπαδιά. Ἄλλοι πάλιν μετετέθησαν, διὰ νὰ προαχθῶσι ταχύτερον, καὶ ἡ ἀπόδειξις πρόχειρος· ὁ κ. Πετιμεζᾶς (δεικνύει τὸν Βουλευτὴν Σ. Πετιμεζᾶν), προεβιβάσθη ταγματάρχης τρία ἔτη πρὸ τοῦ πρεσβυτέρου του ἀδελφοῦ καὶ ἀρχαιοτέρου αὐτοῦ λοχαγοῦ, τοῦ κ. Ἡρακλέους.

§101Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Καὶ εἰς τὸ πεζικὸν προεβιβάσθησαν συνταγματάρχαι κατὰ 5 ἔτη νεώτεροι ἀπὸ ἐμέ, ὡς ὁ κ. Γρίβας.

§102ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Εἰς τὰ 1863 πόσους εἴχομεν γενικοὺς ἐπιτελεῖς; 8 ἢ 10 τὸ πολύ. Ἀπὸ τοῦ 1833 μέχρι τοῦ 1837, ὅτε ἐμειώθη ὁ στρατός, εἴχομεν 8 τάγματα πεζικοῦ πλήρη μὲ ἓξ λόχους, ἐξ 120 στρατιωτῶν, 4 τάγματα ἀκροβολιστῶν ἐκ 4 λόχων, ἓν Σύνταγμα πυροβολικοῦ πλῆρες, μίαν ἱππαρχίαν πλήρη, δύο λόχους σκαπανέων πληρεστάτους, ὁπλοστάσιον, καὶ 1600 χωροφύλακας· καὶ ἐν τούτοις μόνον 4 ἀξιωματικοὶ τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν ὑπῆρχον, καὶ ἡ ὑπηρεσία τότε δὲν ἐχώλαινε καθόλου, ἐνηργεῖτο ὅπως καὶ τώρα, ὅτε ἔχομεν 56. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι οἱ κύριοι οὗτοι ἀξιωματικοὶ μετετέθησαν χάριν τοῦ συμφέροντός των. Λοιπὸν ἀρκετὰ διεσκέδασαν, ἀρκετὰ ὠφελήθησαν. Ἄς ὑποστῶσι τώρα καὶ μικρὰν ἀδικίαν, διότι ὅστις τρώγει πολὺ, ὑποφέρει καὶ ἀπὸ κακοστομαχιά. Λοιπὸν νὰ ἐπανέλθουν μὲ τοὺς βαθμούς των.

§103ΡΙΚΑΚΗΣ. Κατὰ τὴν προχθεσινὴν συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου ὡμίλησα περὶ τοῦ Σώματος τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν, ὁ δὲ κ. πρωθυπουργὸς μοὶ ἀπήντησεν, ὅτι οἱ ἐπιτελεῖς καὶ εἰς τὰς γενικὰς θέσεις θὰ ὑπηρετήσωσι καὶ τὸ δικαίωμα τοῦ προβιβασμοῦ θὰ διατηρήσωσιν. Ἐπεθύμουν τοῦτο νὰ ἐξηγηθῇ ἐν τῷ νόμῳ, διότι ὁ νόμος, δι’ οὓς λόγους θὰ εἴπω, ἀντίκειται εἰς τὴν γενομένην δήλωσιν. Ὁ νόμος λέγει, ὅτι τὸ Σῶμα καταργεῖται, ἄρα δὲν ὑπάρχει ὑπηρεσία, ὅσοι δὲ μένουσιν εἰς αὐτὸ, πρέπει νὰ τοποθετηθῶσιν εἰς ἄλλας ὑπηρεσίας· εἶναι ῥητὴ ἡ διάταξις τοῦ νόμου, καὶ δὲν δύναται νὰ ὑποτεθῇ, ὅτι προβιβασμοὶ θὰ γίνωνται εἰς Σῶμα μὴ ὑπάρχον· ἑπομένως πρέπει κατ’ ἀνάγκην ἐν τῷ νόμῳ νὰ ἐξηγηθῇ, ὅτι οἱ μένοντες ὡς γενικοὶ ἐπιτελεῖς θὰ ὑπηρετήσωσιν εἰς τὰς γενικὰς θέσεις, θὰ ἐξακολουθῶσι δὲ διατηροῦντες τὸ δικαίωμα τοῦ κατ’ ἀρχαιότητα προβιβασμοῦ.

§104ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς Πατρῶν δὲν κάμνει διάκρισιν μεταξὺ Σώματος ἐπιτελῶν καὶ ὑπηρεσίας ἐπιτελῶν. Τὸ Σῶμα τῶν ἐπιτελῶν δὲν ἐπάγεται θέσιν, ἡ ὑπηρεσία τῶν ἐπιτελῶν ἐπάγεται θέσιν. Τὸ Σῶμα καταργεῖται κατὰ τοῦτο, ὅτι δὲν θὰ γίνεται εἰσαγωγὴ εἰς αὐτὸ νέων προσώπων, τὰ δὲ ἐν αὐτῷ θὰ ἐξακολουθῶσι διαμένοντα ἐν τῷ Σώματι καὶ διάγοντα ἐν αὐτῷ κατὰ τοὺς κειμένους νόμους, τοὺς περὶ προαγωγῆς, περὶ καταστάσεως τῶν ἀξιωματικῶν, περὶ καταλήψεως θέσεων ὑπὸ τῶν ἀξιωματικῶν.

§105Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Πολὺ καλά. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις τῇ μεσημβρίᾳ. Ὥρα 3 μ. μ.

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ συνεδρίασις.

§107ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν, κύριοι, ἀνήγγειλα εἰς τὴν Βουλὴν προσεχῆ τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος τῆς ἄρσεως τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, καὶ ἤδη εὐχαρίστως ἀναγγέλλω εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι αἱ διαπραγματεύσεις μετὰ τῶν δύο Τραπεζῶν, Ἐθνικῆς καὶ Ἰονικῆς, ἀπέληξαν εἰς αἴσιον ἀποτέλεσμα, κατόπιν τῶν ὁποίων ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν σήμερον νομοσχέδιον, κανονίζον τὰ τῆς ἄρσεως τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας ἀπὸ τῆς 1 Ἰανουαρίου προσεχοῦς ἔτους. Εἶχον εἴπει τότε, ὅτι ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα, ἥτις ἔχει τὸ πλεῖστον τῆς ὀφειλῆς τοῦ δημοσίου τῆς ἐπὶ ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία, ἐθεώρει ὡς ἀναγκαῖον, πρὶν ἢ προβῇ εἰς ὁριστικὴν ἀπόφασιν περὶ τῆς ἄρσεως τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν ἀπόκτησιν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ μεταλλικοῦ μέχρις 8,000,000 τουλάχιστον. Ἤδη ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα συνομολόγησε τὸ δάνειον τὸ ἐξωτερικὸν, περὶ οὗ τότε ἐπρόκειτο· τὸ δάνειον τοῦτο συνίσταται εἰς 60,000,000, ἐξ ὧν τὰ 40 ὑποχρεωτικὰ διὰ τοὺς δανείζοντας καὶ τὰ 20 προαιρετικά. Ταῦτα δὲ τὰ 40 ἢ 60 ἑκατομμύρια θέλουσι πληρωθῇ εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν ἐντὸς διαστήματος πέντε ἐτῶν, καθ’ ἑξαμηνιαίας ἴσας δόσεις. Ὡς ἐκ τούτου, ἐὰν μὲν περιορισθῇ τὸ δάνειον εἰς τὸ ποσὸν τὸ ὑποχρεωτικὸν τῶν 40,000,000, ἐντὸς τοῦ ἔτους τούτου θέλει ἔχει ἡ Τράπεζα ἐκ τοῦ δανείου εἴσπραξιν 8,000, 000· ἐὰν δὲ πραγματοποιηθῇ τὸ ὅλον, τουτέστι καὶ τὸ προαιρετικὸν τμῆμα τοῦ δανείου, θέλει ἔχει ἐντὸς τοῦ ἔτους 12,000,000 δραχμῶν. Ἤδη ἡ Τράπεζα ἔχει μεταλλικὸν ἀποταμίευμα 18 ἑκατομμύρια δραχμῶν, τὰ κυκλοφοροῦντα δὲ γραμμάτια αὐτῆς θ’ ἀνέρχωνται εἰς 52 ἑκατομμύρια· ἑπομένως, καὶ ἄνευ τῶν 12 ἢ τῶν 8 ἑκατομμυρίων, ἔχει τὴν νόμιμον ἀναλογίαν τοῦ μεταλλικοῦ πρὸς ἄρσιν τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας. Ἀλλὰ καὶ ἡ Τράπεζα καὶ ἡ Κυβέρνησις ὤφειλον νὰ μὴ ἀρκεσθῶσιν εἰς τὸ νόμιμον τοῦ ποσοῦ, ὤφειλον νὰ ὦσι βέβαιαι, ὅτι τὸ ποσὸν, ἀνεξαρτήτως τῆς νομικῆς ὑποχρεώσεως, θὰ ἦτο ἱκανὸν, ἵν’ ἀπαντήσῃ εἰς πᾶσαν ἐνδεχομένην ἀπαίτησιν. Καίτοι δὲ φρονῶ, ὅτι ἐπὶ ποσοῦ 52 ἑκατομμυρίων τραπεζικῶν γραμματίων ἡ ἀπαίτησις, ἥτις εἶναι πιθανὸν νὰ γείνῃ περὶ ἐξαργυρώσεως κατόπιν τῆς ἄρσεως τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, δὲν θέλει εἶσθαι μεγάλη, καὶ βεβαίως δὲν θέλει πλησιάσει τὸ ποσὸν τῶν 18 ἑκατομμυρίων, οὐχ’ ἧττον μετὰ τὴν προσθήκην τῶν 8 ἢ τῶν 12 ἑκατομμυρίων, οὐδὲ κἂν λόγος δέον νὰ γείνῃ περὶ προνοίας πρὸς ἀπάντησιν εἰς τὴν ἐκ τῆς ἄρσεως τῆς κυκλοφορίας ἀνάγκην. Ὥστε δύναται ἡ Βουλὴ νὰ προβῇ εἰς τὴν ἄρσιν, οὐδόλως ἐμποδιζομένη ὑπὸ ἀμφιβολίας τινὸς περὶ τῶν συνεπειῶν τῆς ἄρσεως ὡς πρὸς τὴν Τράπεζαν. Ὡς πρὸς δὲ τὰς ἐν γένει συναλλαγὰς τῆς χώρας, ἡ συνομολόγησις τοῦ ἐξωτερικοῦ δανείου τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, ἥτις ὑπόσχεται ἐντὸς πενταετίας νὰ εἰσαγάγῃ εἰς τὴν χώραν 40 ἢ 60 ἑκατομμύρια μεταλλικοῦ, καὶ τὴν ἐντὸς τοῦ ἔτους τούτου εἰσαγωγὴν 8 ἢ 12 ἑκατομμυρίων, εἶναι ἱκανὴ, ἵνα μᾶς πείσῃ, ὅτι ἐκ τῆς ἄρσεως τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας δὲν θέλει περιορισθῆ κάτω τῶν σημερινῶν αὐτοῦ ὁρίων· τὸ κυκλοφοροῦν κεφάλαιον τῆς χώρας, ἀλλ’ ὅτι ἐξ ἐναντίας, ὡς ἐκ τοῦ συνδυασμοῦ τῆς ἄρσεως τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας μετὰ τοῦ νέου τούτου δανείου, θέλει ἐπέλθει καὶ μεγαλειτέρα εὐεξία εἰς τὰς ἐμπορικὰς συναλλαγάς. Αἱ Τράπεζαι ἀμφότεραι, κατὰ τὰς ὑφισταμένας συμβάσεις τοῦ 1877, εἶχον τὸ δικαίωμα, προσφερόμεναι εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἵνα πραγματοποιήσωσι δάνειον μεταλλικὸν ἐπὶ τοῖς ὅροις τοῦ δανείου τῶν 26 ἑκατομμυρίων δραχμῶν, τοῦ κανονισθέντος ὑπὸ τοῦ νόμου τῆς 30 Νοεμβρίου 1874, ν’ ἀπαιτήσωσιν, ὅπως γένηται ἡ ἄρσις τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις εὗρε τὰς Τραπέζας ταύτας προθύμους, καὶ ἰδίᾳ αὐτῶν πρωτοβουλίᾳ, ὀφείλω νὰ εἴπω πρὸς τιμὴν αὐτῶν, νὰ βελτιώσωσι τοὺς ὅρους τοῦ δανείου, νὰ μὴ περιορισθῶσιν εἰς τὰς ὑποχρεώσεις ἐκείνας, ἃς ὁ νόμος τῆς 30 Νοεμβρίου 1874 ἐπέβαλε. Κατὰ τὸν νόμον ἐκεῖνον, τὸ πραγματικὸν κεφάλαιον περιωρίζετο εἰς 81%, τουτέστιν ἐγίνετο ἀφαίρεσις ἀπὸ τοῦ ὀνοματικοῦ κεφαλαίου 19%, ἐπὶ τῇ πληρωμῇ εἰς τὸ δημόσιον τῶν χρημάτων· τὸ δάνειον δὲ εἶναι πρὸς 6% ἐπὶ τοῦ ὀνοματικοῦ κεφαλαίου, πληρωνομένου τοῦ τόκου καθ’ ἑξαμηνιαίας δόσεις, καὶ περιλαμβάνει χρεώλυτρον ½%. Καὶ κατὰ μὲν τ’ ἄλλα διετηρήθησαν οἱ ὅροι τοῦ δανείου ἐκείνου, οἱ ὅροι οἱ κανονιζόμενοι ἐν τῷ νόμῳ τοῦ 1874· ἀλλ’ ἀντὶ τοῦ 81%, ὅπερ ἠδύναντο αἱ Τράπεζαι νὰ πληρώσωσι, συγκατετέθησαν νὰ πληρώσωσι πλείονα, ὡς προεῖπον, πρὸς τιμὴν τῶν Τραπεζῶν, τὸ δὲ ποσὸν, ὅπερ συγκατετέθησαν νὰ πληρώσωσιν ἐπὶ πλέον, εἶναι ὄχι μόνον ἀνώτερον τοῦ ποσοῦ, ὅπερ ἦσαν ὑπόχρεοι, ἵνα πληρώσωσι κατὰ τὸν νόμον, ἀλλ’ εἶναι καὶ ἀνώτερον τῆς τρεχούσης ἀγοραίας τιμῆς τοῦ δανείου τῶν 26,000,000, ἐπὶ τοῦ τύπου τοῦ ὁποίου θέλει συνομολογηθῆ τὸ νέον δάνειον. Ἤδη ἡ ἀγοραία τιμὴ τοῦ δανείου τῶν 26,000,000 εἶναι σχεδὸν ἀκριβῶς ἡ ἀρχικὴ τιμὴ τῆς ἐκδόσεως. Ἡ τιμὴ τῆς ἐκδόσεως πρὸς 81 φέρει 405 δραχμὰς ἐπὶ τῆς ὁμολογίας τῶν 500 δραχμῶν, τὴν παρελθοῦσαν δὲ ἑβδομάδα ἦτο ἡ ἀγοραία τιμὴ 405 δραχμῶν, τὴν δὲ ἑβδομάδα ταύτην εἶναι 406 δραχμῶν· αἱ δὲ τράπεζαι δέχονται, ἵνα πληρώσωσιν, ἀντὶ τῶν 405 δραχμῶν καὶ τῶν 406, δραχμὰς 425, τουτέστιν ἀντὶ 81%, θὰ πληρώσωσιν 85%. Ἐπειδὴ δὲ τὸ δάνειον εἶναι ἐν συνόλῳ ἐξ 21,000,000 φράγκων, ἡ διαφορὰ αὕτη τῶν 4% ἐπὶ τοῦ πραγματικοῦ κεφαλαίου, ἐπὶ δανείου ὀνοματικοῦ 21 ἑκατομμυρίου, 840,000 φράγκων, ὥστε ἠδύναντο αἱ τράπεζαι νὰ συνομολογήσωσι τὸ δάνειον, πληρώνουσαι κεφάλαιον κατὰ 840 χιλιάδας φράγκων ὀλιγώτερον ἐκείνου, ὅπερ ἐπλήρωσαν. Ὅταν δὲ παραβάλωμεν τοὺς ὅρους, ὑφ’ οὓς αἱ τράπεζαι συνομολογοῦσιν ἤδη τὸ δάνειον, πρὸς τοὺς ὅρους, ὑφ’ οὓς ἡ Κυβέρνησις μέχρι τοῦδε συνωμολόγησε δάνεια, ἔτι μᾶλλον ἔχομεν ἀφορμάς, ἵνα εὐχαριστώμεθα ἐκ τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν αἱ τράπεζαι ἐδέχθησαν ν’ ἀναλάβωσι τὴν ἐπιχείρησιν ταύτην, καὶ νὰ εὐχαριστώμεθα διὰ τὴν πρόοδον τῆς δημοσίας πίστεως· διότι ναὶ μὲν αἱ τράπεζαι δὲν ἐστηρίχθησαν ἐπὶ τῆς τρεχούσης ἀγοραίας τιμῆς τῶν δανείων, ἵνα προσφέρωσι τὸ ποσὸν τοῦτο, ἀλλ’ ἐδήλωσαν διὰ τούτου, ὅτι ἔχουσι πεποίθησιν, ὅτι ἡ ἀγοραία τιμὴ δὲν θέλει βραδύνει νὰ φθάσῃ εἰς τοιοῦτο σημεῖον. Ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τοὺς ὅρους, ὑφ’ οὓς ἐπραγματοποιήθη τὸ δάνειον τῶν 60 ἑκατομμυρίων δραχμῶν, καὶ τὸ ποσόν, ὅπερ τὸ δημόσιον ἐπραγματοποίησεν ἐκ τῆς διαθέσεως τοῦ δανείου ἐκείνου, φθάνομεν εἰς συμπέρασμα λίαν εὐάρεστον, διότι τὸ δάνειον ἐκεῖνο εἶναι σχεδὸν καθ’ ὅλα ὅμοιον τὸν τύπον πρὸς τὸ δάνειον τῶν 26 ἑκατομμυρίων καὶ πρὸς τὸ δάνειον, ὅπερ πρόκειται ἤδη νὰ συνομολογήσωμεν πρὸς τὰς Τραπέζας — ἐὰν διαφέρῃ κατά τι, διαφέρει, καθ’ ὅσον οἱ ὅροι αὐτοῦ εἶναι εὐνούστεροι πρὸς τοὺς ἐγγραφομένους εἰς τὸ δάνειον, διότι αἱ πληρωμαὶ γίνονται κατὰ τριμηνίαν, ἀντὶ καθ’ ἑξαμηνίαν, ἑπομένως ὑπάρχει ἀνατοκισμὸς δύω τριμηνιῶν — τὸ δάνειον, λέγω, τῶν 60 ἑκατομμυρίων, ὅπερ κατὰ τ’ ἄλλα εἶναι ὅμοιον πρὸς τὸ δάνειον τῶν 26 ἑκατομμυρίων, ἐξεδόθη ἀντὶ 78 καὶ ½, ἐνῷ τοῦτο ἐκδίδεται ἀντὶ 85. Ἀλλ’ ἵνα πραγματοποιηθῇ ἐκεῖνο, ἐδέησεν, ὅπως ἡ Κυβέρνησις παραχωρήσῃ προμήθειαν, ἐνῷ ἤδη οὐδεμία παραχωρεῖται προμήθεια, ἐφ’ ἑνὸς τριτημορίου τοῦ δανείου, 5% εἰς ἐκείνους, οἵτινες ἀνέλαβον τὴν διάθεσιν αὐτοῦ, καὶ ἐπὶ ἄλλων ποσοστῶν νὰ παραχωρήσῃ κατώτερα ποσά· προσέτι δὲ ἐδέησε νὰ δαπανήσῃ διὰ τὴν μεταφορὰν τῶν χρημάτων ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ ἐνταῦθα, καὶ νὰ ὑποβληθῇ καὶ εἰς ζημίας ὡς ἐκ τῆς πληρωμῆς κατὰ δόσεις, τρέχοντος κατὰ τὰς διορίας αὐτῶν τοῦ τόκου ὑπὲρ τῶν δανειζόντων. Ταῦτα πάντα ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν, τὸ δάνειον ἐκεῖνο ὑπολογίζεται ὡς πραγματοποιῆσαν εἰς ὄφελος τοῦ δημοσίου 72% ἐπὶ τοῦ ὀνοματικοῦ κεφαλαίου, τουτέστιν ὑπάρχει διαφορὰ 13% μεταξὺ τῶν πραγματοποιηθέντων ἐπὶ τοῦ ὀνοματικοῦ κεφαλαίου τοῦ δανείου τῶν 60,000,000 καὶ τῶν πραγματοποιηθησομένων ἐπὶ τοῦ ὀνοματικοῦ κεφαλαίου τοῦ πρὸς τὰς τραπέζας δανείου. Ἐὰν τὸ δάνειον τῶν 60 ἑκατομμυρίων ἐπραγματοποιεῖτο ἐπὶ τοῖς ὅροις, ἐφ’ οἷς πραγματοποιηθήσεται τὸ δάνειον τοῦτο τὸ πρὸς τὰς τραπέζας, ἡ διαφορὰ ὑπὲρ τοῦ δημοσίου θὰ ἦτο 7,800,000 δραχμῶν. Ἤδη δὲ θὰ παραστῇ ἀνάγκη, ὅπως ἡ Βουλὴ ἐπιψηφίσῃ νόμον κανονίζοντα ζητήματα σχετιζόμενα πρὸς τὴν ἄρσιν τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, κανονίζοντα τὰ τῆς συνομολογήσεως τῶν δανείων τούτων, καὶ προσέτι ἄλλα τινὰ ἀντικείμενα, ἅτινα ἐθεώρησεν ἡ Κυβέρνησις, ὅτι εἶναι καλὸν νὰ συνδεθῶσι πρὸς τὴν ἄρσιν τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας. Ἀφοῦ ἐπραγματοποιήθη δάνειον ἐπὶ ὅροις τοσοῦτον εὐεργετικοῖς πρὸς τὸ δημόσιον, ἐθεωρήθη καλόν, ἵνα πολλὰ τῶν ἐντόκων γραμματίων μετατραπῶσιν εἰς τοιοῦτον δάνειον, τουτέστι τὸ ποσὸν αὐτῶν, ὅπερ κρατεῖ ἤδη ἡ Ἐθνικὴ τράπεζα ἐκ 5,500,000 δραχμῶν ἐπὶ τοῦ ὁλικοῦ αὐτῶν ποσοῦ ἐκ 12 ἑκατομμυρίων. Προσέτι ἐθεωρήθη καλὸν νὰ ἐξαργυρωθῶσι καὶ ἄλλα προσωρινὰ χρέη τοῦ δημοσίου· τοιοῦτον εἶναι χρέος τι τοῦ δημοσίου ἐκ 350,000 δραχμῶν πρὸς τὴν βιομηχανικὴν Τράπεζαν, καὶ ἐπίσης χρέος αὐτοῦ πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν ἐκ τῶν καθυστερούντων τόκων τῶν παρ’ αὐτῆς κατεχομένων ἐντόκων γραμματίων, χρέος, ἀναβαῖνον εἰς 400,000 δραχμῶν. Τὸ δάνειον ἄρα, ὅπερ πρόκειται νὰ συνομολογηθῇ πρὸς τὴν Τράπεζαν, δέον νὰ ᾖ ἐπαρκὲς, ὅπως δι’ αὐτοῦ γείνωσιν αἱ τροπαὶ τῶν οὕτως ἐξοφληθησομένων δανείων. Καὶ πρῶτον θέλει γείνει τροπὴ τοῦ πρὸς τὰς δύο Τραπέζας ὑπάρχοντος χρέους ἐπὶ ἀναγκαστικῇ κυκλοφορίᾳ· τὸ χρέος τοῦτο πρὸς μὲν τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν ἀνέρχεται εἰς 10,700,000 δραχμῶν, πρὸς δὲ τὴν Ἰονικὴν Τράπεζαν ἀνέρχεται εἰς 4,500,000 δραχμῶν, ἀλλ’ ἐξ αὐτῶν τὰ μὲν 1,500,000 εἶναι δάνειον μεταλλικὸν, τὰ δὲ 3,000,000 εἶναι δάνειον ἀντὶ γραμματίων ἐπὶ ἀναγκαστικῇ κυκλοφορίᾳ, ἡ Ἰονικὴ δὲ Τράπεζα ἐδέχθη τὴν τροπὴν διὰ τὸ ποσὸν τῶν τριῶν τούτων ἑκατομμυρίων· ὥστε, ὑπολογιζομένων μόνον τῶν τριῶν τούτων ἑκατομμυρίων, ἔχομεν ὀφειλὴν πρὸς τὰς δύο Τραπέζας, μετατραπησομένην εἰς τὸ νέον δάνειον, 13,700,000 δραχμῶν· εἰς ταῦτα δὲ προστιθεμένων καὶ τῶν ἐντόκων γραμματίων, τῶν ἤδη ἐν τῇ κατοχῇ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης καὶ ἀναβαινόντων εἰς τὸ ποσὸν τῶν 5,500,000 δραχμῶν, καὶ ἅτινα, ὡς προεῖπον, θέλουσι μετατραπῆ εἰς τὸ νέον δάνειον, ἔχομεν ὀφειλὴν μετατραπησομένην 19,200,000 δραχμῶν. Εἰς ταῦτα δέον νὰ προστεθῶσι 400,000 δραχμῶν ἐκ τῶν ὀφειλομένων τόκων εἰς τὴν Τράπεζαν τὴν Ἐθνικὴν ἀπέναντι τῶν ἐντόκων γραμματίων, τὰ ὁποῖα αὕτη κατέχει, καὶ 350 χιλ. δραχμῶν χρέος εἰς τὴν Βιομηχανικὴν Τράπεζαν, καὶ οὕτω τὸ ὁλικὸν ποσὸν τῆς ὀφειλῆς τῆς μετατραπησομένης ἀνέρχεται εἰς 19,950,000 δραχμῶν. Τὸ ὅλον δάνειον, τὸ ὁποῖον θέλομεν συνομολογήσει, ἀνέρχεται εἰς ὀνοματικὸν κεφάλαιον 21 ἑκατομμυρίου φράγκων, τουτέστιν, ὑπολογιζομένου τοῦ φράγκου κατὰ τὴν νόμιμον αὑτοῦ ἀξίαν, δραχμῶν 23,520,000. Ἐπειδὴ δὲ τὸ πραγματικὸν κεφάλαιον ἔσται ἐξ 85 ἑκατοστῶν τοῦ ὀνοματικοῦ, τὸ πραγματοποιηθησόμενον κεφάλαιον ἐκ τῶν 23,520,000 δραχμῶν εἶναι 19,992,000 δραχμῶν ἀπέναντι 19,950,000 δραχμῶν, τὰς ὁποίας πρόκειται νὰ τρέψωμεν, μένει δὲ μετὰ τὴν τροπὴν ὀφειλὴ 1,500,000 δραχμῶν πρὸς τὴν Ἰονικὴν Τράπεζαν. Ἀλλὰ πλὴν τούτου ἐθεωρήσαμεν, ὅτι, ἀφοῦ ἡ ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία θέλει ἀρθῆ ἀπὸ 1 προσεχοῦς Ἰανουαρίου, ἦτο πρέπον ἐν τῷ μεταξὺ ἡ ὠφέλεια τοῦ δημοσίου ἐκ τῆς ὑφισταμένης ἔτι ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας νὰ ἦναι ἀνωτέρα τῆς ὠφελείας, τὴν ὁποίαν ἤδη ἀπολαμβάνει ἐκ τῆς ἐπὶ τόκῳ 1% ὀφειλῆς πρὸς τὴν Τράπεζαν, ἐκ 10,700,000 δραχμῶν, καὶ ἐκ τῆς ὀφειλῆς πρὸς τὴν Ἰονικὴν, ἐκ 4,500,000 δραχμῶν, ἐξ ὧν τὰ μὲν τρία ἑκατομμύρια ἀποφέρουσι τόκον 1%, τὰ δὲ 1,500,000 ἀποφέρουσι τόκον 2%, ὡς ὄντος τοῦ δανείου μεταλλικοῦ. Ἐζητήθη ἄρα παρὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, ὅπως ἐκ τῶν ἀποδοθέντων αὐτῇ ἐπὶ ἀνοικτῷ λογαριασμῷ ἐκ τῶν εἰσπράξεων τοῦ δανείου τῶν 60,000,000, ἐπιστρέψῃ εἰς τὸ Δημόσιον διὰ τὸ διάστημα τοῦτο τοῦ χρόνου, τὸ μέχρι τῆς 1 προσεχοῦς Ἰανουαρίου, ποσὸν 12 ἑκατομμυρίων δραχμῶν, τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις θέλει διαθέσει χρησίμως, τουτέστι καταργοῦσα ἄλλα τοκοφόρα χρέη. Ὑπάρχουσιν ἐν κυκλοφορίᾳ 12 ἑκατομμύρια ἔντοκα γραμμάτια, περιλαμβάνοντα καὶ τὰ 5,500,000 δραχμῶν, τὰ ἐν τῇ κατοχῇ τῆς Τραπέζης· καὶ ταῦτα μὲν θέλουσι μετατραπῆ εἰς τὸ νέον πρὸς τὰς τραπέζας δάνειον ἀπὸ 1 Ἰανουαρίου, ἀλλ’ ἕως τότε ἐζήτησεν ἡ Κυβέρνησις, ὅπως καὶ ταῦτα καὶ μέρος τῶν ὑπολοίπων 6,500,000 καταργηθῶσι, καὶ παύσῃ οὕτω τὸ δημόσιον πληρῶνον τόκον 8%, ἀντικαθιστῶν αὐτὸν διὰ τῆς πληρωμῆς πρὸς τὴν Τράπεζαν ἐπὶ τῶν 12 ἑκατομμυρίων, ἅτινα θέλει αὕτη ἐπιστρέψει ἐκ τοῦ ἀνοικτοῦ λογαριασμοῦ, μόνον τόκον 1%. Ἡ Τράπεζα ἡ Ἐθνικὴ συνῄνεσεν εἰς τοῦτο. Διὰ δὲ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ὑποβάλλω ἤδη εἰς τὴν Βουλὴν, προτείνεται, ἵνα ἐπιτραπῇ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως διαθέσῃ τὸ ἀπαιτούμενον ποσὸν ἐκ τῶν 12 ἑκατομ., τὰ ὁποῖα ἡ Τράπεζα θέλει ἐπιστρέψει εἰς τὸ δημόσιον, εἰς ἐξαγορὰν ἐντόκων γραμματίων, περιοριζομένης τῆς κυκλοφορίας αὐτῶν κατ’ ἀνώτατον ὅρον εἰς 4,000,000, καὶ τὰ λοιπὰ εἰς τὰς κατὰ τὸν προϋπολογισμὸν ἀνάγκας τοῦ Κράτους. Ἀφοῦ ἤδη, διὰ τῆς τροπῆς τῶν πρὸς τὰς Τραπέζας χρεῶν καὶ διὰ τῆς διαθέσεως τῶν εἰσπράξεων ἐκ τοῦ δανείου τῶν 60,000,000, δυνάμεθα νὰ κανονίσωμεν τὰ τῆς χρηματικῆς καταστάσεως τοῦ ταμείου, δὲν θὰ ἦτο πρέπον ν’ ἀφήσωμεν ἐν κυκλοφορίᾳ ποσὰ ἐντόκων γραμματίων ἀνώτερα τῆς ἀναλογίας ἐκείνης, ἡ ὁποία προσήκει εἰς ἔντοκα γραμμάτια, πληροῦντα τὴν ἀποστολὴν αὐτῶν ὡς ἐντόκων γραμματίων καὶ μὴ ἀποτελοῦντα πάγιον χρέος. Ἔχομεν δὲ τὴν ἐλπίδα, ὅτι, ὅταν τὸ ὅλον ποσὸν τῶν ἐν κυκλοφορίᾳ ἐντόκων γραμματίων περιορισθῇ ἀπὸ 12 ἑκατομμυρίων, ὅσα σήμερον εἶναι ἐκδεδομένα, καὶ ἀπὸ 14 ἑκατομμυρίων, ὅσα ἐπέτρεπεν ἀρχικῶς ὁ νόμος, εἰς 4 ἑκατομμύρια, θὰ ἦναι δυνατὸν νὰ ἐλαττωθῇ σπουδαίως ὁ τόκος, θὰ ἦναι δυνατὸν νὰ ἐλαττωθῇ, ὄχι πλέον ἀπὸ 8 εἰς 7%, ὡς ἠλπίζετο ἄλλοτε, ἀλλ’ ἴσως καὶ εἰς 5 καὶ εἰς 4%. Ὁπωσδήποτε, περιοριζομένης τῆς κυκλοφορίας ἤδη τῶν ἐντόκων γραμματίων εἰς 4 ἑκατομμύρια καὶ ἐπιτρεπομένου εἰς τὴν Κυβέρνησιν οὐδὲ καὶ τοῦτο τὸ ποσὸν νὰ διατηρῇ πάντοτε ἐν κυκλοφορίᾳ, δίδοται εἰς αὐτὴν τὸ μέσον νὰ διαβαθμίσῃ τὴν ἐλάττωσιν τοῦ τόκου καὶ νὰ δοκιμάσῃ μέχρι τίνος ποσοῦ δύναται αὕτη νὰ φθάσῃ. Ἀλλ’ ἵν’ ἀπαντήσῃ ἡ Κυβέρνησις τὴν 1 προσεχοῦς Ἰανουαρίου εἰς τὰς ἀνάγκας, εἰς ἃς θέλει ὑποβληθῆ, περὶ ἀποδόσεως τοῦ ποσοῦ τῶν 12 ἑκατομμυρίων, ἅτινα ἤδη δανείζεται παρὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, ἵνα ποιήσηται τὴν παραγωγὸν ταύτην χρῆσιν, ἣν ἀνέφερον, καὶ ἵνα ἐπαρκέσῃ εἰς ἄλλας δαπάνας τοῦ Κράτους, εἶναι ἀνάγκη χρημάτων, καὶ ταῦτα τὰ χρήματα, ὡς πρὸς μὲν τὰ ἐν τῇ κατοχῇ τῆς Τραπέζης ἔντοκα γραμμάτια ποσοῦ 5,500,000, θέλει ἀποκτήσει διὰ τῆς τροπῆς τῆς ὀφειλῆς ταύτης εἰς τὸ νέον δάνειον, τὰ δὲ ἄλλα θέλει πορισθῆ ἐκ τῆς πραγματοποιήσεως τῶν ὑπολειπομένων ὁμολογιῶν ἐκ τοῦ δανείου τῶν 60 ἑκατομμυρίων. Τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑποβάλλομεν, ἐπιτρέπει εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἵνα διαθέσῃ τὰς 24 χιλ. ὑπολειπομένας ὁμολογίας τοῦ δανείου τῶν 60,000,000 πρὸς τοῦτον τὸν σκοπόν, καὶ ἵνα ἐκ τοῦ περισσεύματος ἀπαντήσῃ εἰς τὰς ἄλλας ἀνάγκας, τὰς ἐν τῷ προϋπολογισμῷ νομίμως ἐγγεγραμμένας, καὶ εἰς τὴν πληρωμὴν 1,500,000 δραχ. πρὸς τὴν Ἰονικὴν Τράπεζαν, εἰς ἐξόφλησιν τοῦ πρὸς αὐτὴν χρέους ἐπὶ ἀναγκαστικῇ κυκλοφορίᾳ. Θὰ ὑπάρχῃ δὲ περίσσευμα, διότι πλὴν τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον θέλει προκύψει ἐκ τῆς πραγματοποιήσεως τῶν 24,000 ὁμολογιῶν, ποσοῦ, τὸ ὁποῖον ἀνέρχεται εἰς ἕνδεκα περίπου ἑκατομμύρια, ὑπάρχει καὶ ποσὸν δύω ἑκατομμυρίων κατατεθειμένον ἐν τῇ Ἐθνικῇ Τραπέζῃ, καὶ τὸ ὁποῖον ἐπίσης θὰ δύνηται κατὰ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑποβάλλω, νὰ διαθέσῃ ἡ Κυβέρνησις πρὸς τοὺς αὐτοὺς σκοποὺς, πρὸς τοὺς ὁποίους τῇ ἐπιτρέπεται νὰ διαθέσῃ καὶ τὰ 12 ἑκατομμύρια, ἅπερ θέλει λάβει παρὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ἐκ τῶν εἰς αὐτὴν ἐπὶ ἀνοικτῷ λογαριασμῷ ἀποδοθέντων ἐκ τῶν εἰσπράξεων τοῦ δανείου τῶν 60,000,000. Τοιαύτη εἶναι ἡ οἰκονομία τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν· παρακαλῶ δὲ νὰ τυπωθῇ ἀμέσως, ἵνα καταστῇ ἐφικτὴ αὔριον ἡ ά. αὐτοῦ ἀνάγνωσις, καὶ προφθάσῃ ἐντὸς τῶν ὀλίγων τούτων ἡμερῶν, καθ’ ἃς θέλομεν ἔτι συνεδριάσει, νὰ τύχῃ τῆς πλήρους ἐπιψηφίσεως.

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ.

§109ΖΑΪΜΗΣ. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Τρικούπης νὰ τῷ ἀποτείνω τὴν ἐρώτησιν, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἐσκέφθη περὶ τῶν πόρων, οἵτινες θὰ χρησιμεύσωσι εἰς τὴν πληρωμὴν τῶν τόκων τῶν νέων δανείων.

§110ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐλησμόνησα νὰ ὁμιλήσω περὶ τῶν ἐγγυήσεων. Κατὰ τὸν νόμον τοῦ 1877 καὶ τὴν σύμβασιν τὴν κυρωθεῖσαν ὑπὸ τοῦ νόμου ἐκείνου, τὸ δάνειον, τὸ ὁποῖον αἱ Τράπεζαι ἤθελον συνομολογήσει πρὸς ἄρσιν δι’ αὐτοῦ τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, ἤθελεν ἔχει ὡς ἐγγύησιν τὸ προϊὸν τοῦ τέλους τοῦ χαρτοσήμου, καὶ τοῦτο τὸ προϊὸν μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν, ἐννοεῖται, τοῦ ἀνήκοντος ἐξ αὐτοῦ εἰς τοὺς πρώτους ἐνεχυριαστάς, τουτέστιν εἰς τοὺς πιστούχους τοῦ δανείου τῶν 60,000,000, δίδοται εἰς ἐγγύησιν τοῦ πρὸς τὰς δύω Τραπέζας νέου δανείου. Ἐπίσης δίδοται εἰς ἐγγύησιν καὶ ἡ πρόσοδος τῆς σμύριδος, τὴν ὁποίαν καὶ ἤδη ἔχει εἰς ἐγγύησιν ἡ Τράπεζα ἀπέναντι τοῦ δανείου δι’ ἐντόκων γραμματίων. Πιστεύω ὅμως, ὅτι ἡ παρατήρησις τοῦ κ. Βουλευτοῦ Καλαβρύτων δὲν ἀφορᾷ εἰς τὰς ἐγγυήσεις, ἀλλ’ εἰς τοὺς πόρους, δι’ ὧν θέλει ἀπαντήσει τὸ Κράτος εἰς τὰ πρὸς ἄρσιν τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας νέα βάρη.

§111ΖΑΪΜΗΣ. Εἰς τὰ μέσα.

§112ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐὰν ἀφορᾷ εἰς τοὺς πόρους, παρατηρῶ τὰ ἑξῆς· ὅτι, ὅπως ἤδη εἶναι διατεθειμένα τὰ ἐκ τοῦ δανείου τῶν 60,000,000 ληφθέντα χρήματα, ἡ ζημία ἐκ τῆς ἄρσεως τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας εἶναι μικρά· διότι ἤδη τὸ προϊὸν τοῦ δανείου τῶν 60,000,000 κατὰ τὸ πλεῖστον ἀπεδόθη εἰς τὰς Τραπέζας, ὀφείλεται δ’ ἔτι ἐκ τοῦ ἀρχικοῦ χρέους ἐπὶ ἀναγκαστικῇ κυκλοφορίᾳ εἰς μὲν τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν ποσὸν 10,700,000 δραχμῶν, εἰς δὲ τὴν Ἰονικὴν ποσὸν 4,500,000, τουτέστιν ὀφείλεται εἰς ἀμφοτέρας τὰς Τραπέζας ποσὸν ἐν συνόλῳ 16,200,000 δραχμῶν, ὥστε πρόκειται μόνον ἀπέναντι τοῦ καθεστῶτος περὶ πάρου ἀνταποκρινομένου πρὸς τοὺς τόκους 16,200,000 δραχμῶν πρὸς 7%, διότι τοιοῦτος περίπου εἶναι ὁ τόκος τοῦ νέου δανείου, ἀπὸ τοῦ ὁποίου πρέπει ν’ ἀφαιρέσωμεν τὸ 1%, ὅπερ ἤδη πληρώνομεν κατὰ τὸ πλεῖστον ἀπέναντι τοῦ χρέους ἐκείνου, καὶ πρὸς 2%, ἐφ’ ὅσον ἀνάγεται εἰς τὸ ἐξ ἑνὸς ἑκατομμυρίου καὶ πεντακοσίων χιλιάδων δραχμῶν μεταλλικὸν δάνειον τῆς Ἰονικῆς Τραπέζης. Πρόκειται ἄρα περὶ ἐλάσσονος τῶν 6% ἐπὶ 16,200,000 δραχμῶν. Ἀφοῦ δὲ ἤδη ἔχομεν ἔλλειμμα, ἀναγκαίως θέλει αὐξήσει τὸ ἔλλειμμα κατὰ τὸ ποσὸν τοῦτο. Τὸ ζήτημα εἶναι, ἐὰν ἡ ἄρσις τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας θέλῃ δώσει εἰς τὸ ἐμπόριον, εἰς τὴν βιομηχανίαν, εἰς τὴν γεωργίαν τῆς Ἑλλάδος ἱκανὴν ὤθησιν, ὅπως ἡ ἐντεῦθεν ὠφέλεια οὐ μόνον ἰσοφαρίσῃ τὴν αὔξησιν ταύτην τοῦ ἐλλείμματος, ἀλλὰ καὶ συντελέσῃ εἰς τὴν ἐλάττωσιν αὐτοῦ. Ἀφοῦ ἐξηντλήσαμεν πᾶσαν οἰκονομίαν καὶ πάντα πόρον εἰς περιορισμὸν τοῦ ἐλλείμματος, καὶ ἔχομεν ἔτι ἔλλειμμα, εἶναι πρόδηλον, ὅτι δὲν ὑπολείπεται εἰδικὸς πόρος, δι’ οὗ νὰ καλύψωμεν τὴν πρὸς ἄρσιν τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας δαπάνην· ἀλλ’ ἐλπίζομεν, ὅτι ἡ ἄρσις τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας θέλει συντελέσει εἰς τὸν περιορισμὸν τοῦ ἐλλείμματος, διὰ τῆς αὐξήσεως τῆς παραγωγῆς τοῦ Κράτους, ἥτις εἶναι ἡ βάσις τῶν πόρων τοῦ Δημοσίου. Ἐὰν ἐπιτύχωμεν διὰ τῆς ἄρσεως τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας τὴν αὔξησιν τοῦ πλούτου τοῦ Κράτους, ἐπιτυγχάνομεν διὰ τοῦ προϊόντος τοῦ ἐθνικοῦ πλούτου ὑπὲρ τοῦ ταμείου τὴν ἐλάττωσιν τοῦ ἐλλείμματος. Ὀφείλω ὅμως νὰ εἴπω ἐν πάσῃ εἰλικρινείᾳ, ὅτι, ἂν ἡ ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία ἐξηκολούθει καὶ διετελοῦμεν διαχειριζόμενοι τὴν ἐξουσίαν ἡμεῖς, ἠθέλομεν ἔτι μᾶλλον περιορίσει τὸ ἔλλειμμα, διαθέτοντες τὰς εἰσπράξεις ἐκ τοῦ δανείου τῶν 60,000,000 διὰ τρόπου ἄλλου ἢ ἐκείνου, καθ’ ὃν εἶναι ἤδη διατεθειμέναι, διότι ἡμεῖς νομίζομεν, ὅτι κακῶς εἶχον ἀποδοθῆ εἰς τὴν Τράπεζαν τὰ ποσὰ, τὰ ὁποῖα ἀπεδόθησαν εἰς αὐτὴν, εἰς κατάργησιν χρέους ἐπὶ τόκῳ 1%, νομίζομεν, ὅτι, ὑφισταμένης τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, ἦτο πρέπον νὰ διατίθηνται τὰ χρήματα ἐκεῖνα διὰ τρόπου ἀποφέροντος τόκον τοὐλάχιστον ἴσον πρὸς τὸν τόκον, τὸν ὁποῖον δι’ αὐτὰ πληρώνομεν, ὥστε, ἂν παραβάλωμεν τὰς ὑποχρεώσεις, εἰς τὰς ὁποίας ὑποβαλλόμεθα ὡς ἐκ τῆς ἄρσεως τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, πρὸς τὴν κατάστασιν, ἡ ὁποία ἤθελεν ἐπέλθει ἐκ τῆς παραδοχῆς τῶν μέτρων ἡμῶν, ἡ αὔξησις τοῦ ἐλλείμματος εἶναι μεγαλειτέρα. Ἀλλ’ ἡ γνώμη τῆς Κυβερνήσεως εἶναι, ὅτι ἡ φαινομένη αὕτη αὔξησις τοῦ ἐλλείμματος, ἔχουσα ἀντάλλαγμα τὴν ἄρσιν τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, ἄγει εἰς τὸν περιορισμὸν τοῦ ἐλλείμματος.

§113ΖΑΪΜΗΣ. Ἐν ἄλλαις λέξεσιν, ἐλπίζετε διὰ τῆς αὐξήσεως τῆς παραγωγῆς, ὅτι θὰ καλύψητε τὸ ἔλλειμμα.

§114ΔΟΥΜΑΣ. Ἄλλοτε ὑπεστήριξα, ὅτι δὲν συμφέρει εἰς τὸ Κράτος ἡ ἄρσις τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, διὰ δανείου ἐπιβαρύνοντος τὸν προϋπολογισμὸν μὲ 4,000,000. Ἀλλ’ ἤδη ἐγένετο τοῦτο, πρέπει δὲ νὰ φροντίσωμεν, ὅπως χρησιμοποιηθῇ τὸ δάνειον. Προτείνω, ἵνα προβῶμεν εἰς τὴν ά. ἀνάγνωσιν, ἡ δὲ συζήτησις ἂς γείνῃ εἰς τὴν βʹ. καὶ γʹ.

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐξακολουθοῦμεν τὴν συζήτησιν τοῦ στρατιωτικοῦ νομοσχεδίου.

§116ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Μοὶ εἶναι δυσάρεστον, ὅτι λαμβάνω τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου, διότι ὅ,τι καὶ ἂν εἴπω, ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι θὰ παρεξηγηθῶ, ὅτι ὁμιλῶ περὶ ἀτομικοῦ συμφέροντος, διότι κατὰ σύμπτωσιν ἀποτελῶ μέρος τοῦ Σώματος τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν. Ἡ κατάργησις τοῦ Σώματος τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν προτείνεται ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως κατόπιν σπουδαίας μελέτης τῶν στρατιωτικῶν πραγμάτων; ἢ διότι εἰς ἄλλα Κράτη ἔλαβε χώραν ἡ κατάργησις; Τὴν πρωϊνὴν συνεδρίασιν ἠρώτησα τὸν κ. Πρωθυπουργὸν ἂν ἐπιθυμῇ νὰ μοὶ εἴπῃ τοὺς λόγους, οἵτινες τὸν παρεκίνησαν εἰς τὴν κατάργησιν τοῦ Σώματος τούτου· ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εὐηρεστήθη νὰ μοὶ εἴπῃ, ὅτι μὲ παραπέμπει εἰς ὅσα εἶπε κατὰ τὴν γενικὴν συζήτησιν. Ἐξήτασα, καὶ νομίζω, ὅτι δὲν λανθάνομαι, ἐὰν εἴπω, ὅτι κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ὁ κ. Πρωθυπουργὸς μᾶς εἶπεν, ὅτι τὸ Σῶμα τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν καταργεῖται, διότι τὸ καταργεῖ. Ὅστις θέλει νὰ μορφώσῃ ἰδέαν, ἐὰν ἐξετάσῃ τοὺς διαφόρους στρατοὺς ὅλων τῶν ἐπικρατειῶν καὶ τῶν μεγάλων καὶ τῶν μικρῶν, οὐδαμοῦ θέλει εὕρει, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἴδιον Σῶμα γενικῶν ἐπιτελῶν, καὶ εἰς τὴν Πρωσσίαν, καὶ εἰς τὴν Γερμανίαν καὶ εἰς ὅλα τὰ Κράτη. Συνέλαβε τὴν ἰδέαν ἡ Κυβέρνησις νὰ καταργήσῃ τὸ Σῶμα τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν, πρὶν συλλάβῃ τὴν ἰδέαν ταύτην ἡ Γαλλία; ἤθελον πολὺ εὐχαριστηθῆ, ἂν ἤκουον, ὅτι ἡ ἰδέα αὕτη εἶναι ἀρχικὴ ἰδέα τῆς Κυβερνήσεως, καὶ οὐχὶ ὅτι ἀπεμιμήθη ἄλλα Κράτη. Εἰς τὴν γενικὴν συζήτησιν ἐνθυμοῦμαι καλῶς, ὅτι εἶπον τὸ ἑξῆς· ὅτι, ἀφοῦ ἠθελήσατε νὰ μιμηθῆτε τὴν Γαλλίαν, διατί δὲν ἐξακολουθήσατε βῆμα πρὸς βῆμα ἀκολουθοῦντες αὐτὴν εἰς τὸ ζήτημα τοῦ Σώματος τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν; τὸ εἶπον, ἀλλὰ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ τὸ πραγματοποιήσωσιν, ὅτε ἦλθεν ἡ εἴδησις αὕτη ταχυδρομικῶς· διατί λοιπὸν ἡ Κυβέρνησις κατήργησε τὸ Σῶμα, πρὶν ἢ λάβῃ τὰς προνοίας ἐκείνας, ἃς ἔλαβεν ἡ Γαλλία περὶ τοῦ Σώματος αὐτοῦ. Ὡς ἔχει τὸ ἄρθρον 8ον, συνοψίζεται εἰς τὰ ἑξῆς· καταργεῖται τὸ Σῶμα τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν, ἐπανέρχονται εἰς τὰ Σώματά των οἱ τελευταῖον ὀνομασθέντες ἀξιωματικοὶ τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν, καταδικάζονται εἰς θάνατον ὅσοι εἶχον ὀνομασθῆ πρίν. Ἂν δὲν ὑπάρχουν προσωπικοὶ λόγοι, καὶ πιστεύω ὅτι δὲν ὑπάρχουν, οἱ ὠθήσαντες εἰς τὴν ἐν Ἑλλάδι τοὐλάχιστον κατάργησιν τοῦ Σώματος τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν, δὲν ἔπρεπε νὰ συνταχθῇ, ὡς ἔχει τὸ ἄρθρον 8ον τοῦ ὀργανισμοῦ. Βεβαίως οἱ μελετήσαντες μετὰ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ καὶ ἐκφράσαντες εἰς τὸ νομοσχέδιον τὴν ἰδέαν, ὡς τὴν ἔχουσιν ἐκφράσει, μᾶς ἀναγκάζουσι νὰ συλλάβωμεν τὴν ἰδέαν, ὅτι μελετήσαντες τὴν ἱκανότητα τῶν σήμερον κατεχόντων θέσιν ἐν τῷ Σώματι τούτῳ, εὗρον αὐτοὺς ἀνικάνους πρὸς ἐκπλήρωσιν τῆς ὑψηλῆς ἐντολῆς, τὴν ὁποίαν ἔχει τὸ Σῶμα. Βεβαίως ἀναγκαζόμεθα νὰ θεωρήσωμεν τὸ ζήτημα τοῦτο καθαρῶς προσωπικόν· καὶ νομίζω, ὅτι ὁμιλῶ ἐν ὀνόματι τοῦ Σώματος τῶν ἀξιωματικῶν τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν, ὅτι περιφρονοῦμεν τὴν ἰδέαν ταύτην καὶ ὅτι δὲν καταδεχόμεθα ἐφεξῆς ν’ ἀποτελῶμεν μέρος Σώματος, κατὰ τοῦ ὁποίου ἀπεδόθη ἡ μομφή, ὅτι εἶναι ἀνίκανον. Εὔχομαι οἱ διάδοχοι ἡμῶν πρὸς ἐκπλήρωσιν τῆς ὑπηρεσίας τῆς ἐπιτελικῆς νὰ φανῶσιν ἀνώτεροι, καὶ τὸ εὔχομαι ἀπὸ καρδίας, ἐπιθυμῶ δὲ νὰ ἴδω διὰ τῶν πραγμάτων, ὅτι οἱ δώσαντες τὴν ἰδέαν τῆς καταργήσεως τοῦ Σώματος τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν δὲν ἀνεχώρησαν ἀπὸ τῆς ἰδέας τοῦ νὰ ἔχωσι παρ’ ἑαυτοῖς ὡρισμένα πρόσωπα, εἴτε ἐν τῷ στρατῷ ἀνήκοντα, εἴτε μεταξὺ τῶν ἰδιωτῶν. Ἐν Γαλλίᾳ πράγματι κατηργήθη τὸ Σῶμα τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν, ἀλλὰ κατηργήθη, διὰ νὰ ἀναδιοργανωθῇ ἐκ νέου. Ἡ Γαλλία πρὸ δεκαετίας ὑπέστη ἧτταν φοβερὰν εἰς τὴν φιλοτιμίαν αὐτῆς καὶ ἔκρινεν ἀναγκαῖον νὰ ἱκανοποιήσῃ ἑαυτήν. Ὅταν ἓν ἔθνος πάσχῃ, εὑρίσκει ἀνακούφισιν ἀποδίδον εἰς πρόσωπα τὸ πάθημά του, καὶ βεβαίως πρόσωπα ὑπῆρξαν καὶ θέλουσιν ὑπάρχει πάντοτε ἀφορμὴ ἢ τῆς προόδου, ἢ τῆς καταστροφῆς τῶν ἐθνῶν. Ἡ Γαλλία ἔπαθε, διότι ἦτο ἀπολύτως ἀνέτοιμος, ἔπαθε, διότι ἐμέθυσεν ἀπὸ τὴν στρατιωτικὴν αὐτῆς δόξαν, καὶ ἐνόμισε περιττὸν νὰ βλέπῃ πέριξ αὐτῆς τὰς προόδους, ἃς ἔκαμνον ἐπίσης μεγάλα Κράτη. Ἤμην μαθητὴς τῆς Γαλλίας, ἀλλ’ ἐξηκολούθησα, ἀφ’ ἧς ἐποχῆς ἠδυνάμην νὰ σκέπτωμαι, νὰ παρακολουθῶ εἰς τὰς μελέτας μου τὴν Γερμανίαν. Ἐνῷ οἱ Γάλλοι ἐνησμενίζοντο νὰ φρονῶσιν, ὅτι στρατιωτικῶς ὑπερέχουσι τῶν πάντων, οἱ Πρῶσσοι ἑτοιμάζοντο πῶς νὰ ὑπερβῶσιν αὐτούς, ἑτοιμάζοντο εἰς μελέτας καὶ ἔργα μεγάλα. Οἱ Γάλλοι δὲν ἤθελον (ἐννοῶ τὰς κυβερνήσεις) νὰ δώσωσιν ἀκρόασιν εἰς τὰς συμβουλὰς καὶ ὑπομνήματα, ἅτινα οἱ πράκτορες αὐτῶν τῶν ἰδίων ἔπεμπον περὶ τοῦ στρατοῦ τῆς Γερμανίας. Ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν ἐν Γερμανίᾳ εἶχον τουφέκια, τὰ ὁποῖα ἐγέμιζον ὄπισθεν, καὶ οἱ Γάλλοι τὰ ἐνέπαιζον. Συνέπεσε νὰ ἦμαι παρὼν εἰς συζήτησιν τοιαύτην μεταξὺ Πρώσσου ἀξιωματικοῦ καὶ Γάλλου. Ἰδοὺ ἡ κυριωτέρα καὶ πραγματικὴ ἀφορμή, ἥτις ἐπέφερε τὴν κατάργησιν τοῦ Σώματος τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν. Ὑπάρχει καὶ ἄλλη ἀφορμὴ ἀκόμη ἐν Γαλλίᾳ, καθὼς καὶ εἰς πάντα τὰ Κράτη τὰ στρατιωτικῶς μορφωμένα, τὰ ἔχοντα κατηρτισμένον τὸν στρατὸν, οὐχὶ ὡς ἡμεῖς· οἱ ἀξιωματικοὶ, οἱ ὁποῖοι εἶναι προωρισμένοι νὰ συντρέχωσι τοὺς στρατηγοὺς, μένουσι παρ’ αὐτοῖς, γεννῶνται δὲ οὕτω σχέσεις καὶ συμπάθειαι, καὶ ἑπόμενον εἶναι νὰ φθονῶσιν, ὡς εἰπεῖν, ἢ νὰ ζηλεύωσιν, ἂν θέλητε τὸ ὀλιγώτερον, οἱ ἄλλοι ἀξιωματικοί· ἑπόμενον εἶναι μετὰ τὰς μάχας, ὅτε γίνονται αἱ ἐκθέσεις περὶ τῆς διαγωγῆς τῶν ἀξιωματικῶν, ἑπόμενον εἶναι ὁ στρατηγὸς νὰ ἐπαινέσῃ τοὺς παρ’ αὐτῷ ἀξιωματικούς, ἐὰν ηὐτύχησαν νὰ μὴ πέσωσι νεκροὶ ἐπὶ τοῦ πεδίου τῆς μάχης. Τοῦτο φυσικῷ τῷ λόγῳ γεννᾷ τὴν ἐπιθυμίαν καὶ εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς τῶν ἄλλων Σωμάτων νὰ θέλωσι νὰ κατέχωσι τὰς θέσεις ταύτας. Ἐν Ἑλλάδι ἀτυχῶς; δὲν ἐλάβομεν ἀφορμὴν νὰ χρησιμοποιήσωμεν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα φέρουσι τὴν προαγωγὴν τῶν ἀξιωματικῶν τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν. Ἀτυχῶς ἡ Ἑλλὰς ἀπὸ πολλῶν ἤδη ἐτῶν δὲν εἶδε τὸν καπνὸν τῆς πυρίτιδος, οὐδὲ ἤκουσε τοῦ πυροβόλου τὸν κρότον, λέγω δὲ ἀτυχῶς μετὰ πεποιθήσεως, διότι εἰς τὰ πάντα χρειάζεται πεῖρα πραγματικὴ, καὶ εἶναι ἀνάγκη ἀπὸ καιροῦ εἰς καιρὸν νὰ γίνεται πόλεμος, ὅπως μὴ ἀπομανθάνωσιν τὰ ἔθνη τὴν τέχνην τοῦ πολέμου. Ἀφοῦ λοιπὸν τοιαύτη πεῖρα καὶ τοιαύτη ἀνάγκη δὲν παρουσιάσθη, δὲν ἐννοῶ πῶς ἡ Κυβέρνησις ἐνόμισεν, ὅτι τὸ Σῶμα τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν ἐν Ἑλλάδι δὲν ἐκπληροῖ τὸν σκοπόν του. Δὲν θέλω νὰ κατηγορήσω κανένα, ἀλλὰ βεβαίως, ἂν δὲν ἐξεπλήρωσαν οἱ ἀξιωματικοὶ τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν τὸ καθῆκόν των, δὲν τὸ ἐξεπλήρωσαν οὔτε οἱ ἀξιωματικοὶ κανενὸς ὅπλου, οὐδενὸς σώματος οἱ ἀξιωματικοὶ ὑπερέβησαν αὐτὸ κατὰ τὴν ἐκπλήρωσιν τοῦ καθήκοντος, οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ κατὰ ξηρὰν στρατοῦ ἔμειναν ὀρφανοὶ προστασίας κυβερνητικῆς πρὸς προαγωγὴν πραγματικῶν γνώσεων καὶ πείρας. Καὶ ἂν σήμερον ἡ Κυβέρνησις ἔρχεται νὰ καταδικάζῃ τὸ Σῶμα τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν, δὲν ἐννοῶ, κύριοι, διατί αὔριον μία ἄλλη Κυβέρνησις νὰ μὴ ἔλθῃ νὰ εἴπῃ: κάτω τὸ μηχανικόν, κάτω τὸ πυροβολικόν, καθιστάμενον ἴσως ἐπίφοβον, διότι τὸ πυροβολικὸν ἔχει πυροβόλα. Εἰς κανὲν μέρος, δὲν εἶδον κατάργησιν τοῦ Σώματος τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν, ἀλλὰ μᾶλλον καταβάλλουσι προσπάθειαν, ὅπως οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ Σώματος αὐτοῦ λάβωσιν ἀφορμὴν νὰ μορφωθῶσιν ἐπὶ τὸ τελειότερον. Εἶδον ἐν Γερμανίᾳ, ὅτι δοκιμασία μεγάλη ἀπαιτεῖται ὅπως εἰσέλθῃ ὁ ἀξιωματικὸς εἰς τὸ Σῶμα τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν, εἶδον προσπάθειαν ὅπως οἱ ἀξιωματικοὶ οὗτοι ἀπὸ καιροῦ εἰς καιρὸν ἐπαναβλέπωσι τὸν στρατὸν καὶ ὑπηρετῶσιν εἰς τὰ Σώματα, ἵνα, οὕτως εἰπεῖν, ἀναγεννῶνται βλέποντες ἐκ τοῦ πλησίον τὴν ὑπηρεσίαν· τὰ αὐτὰ εἶδον ἐν Αὐστρίᾳ, τὰ αὐτὰ ἐν Ἰταλίᾳ. Πιθανὸν, κύριοι, νὰ ὑπάρχωσι τινὰ κράτη, τὰ ὁποῖα νὰ ἔχωσιν ἄλλους στρατιωτικοὺς ὀργανισμούς, ἀτυχῶς μᾶς λείπουσι τὰ μέσα, διὰ νὰ ταξειδεύσωμεν νὰ τοὺς ἴδωμεν· ὅ,τι ἀναγινώσκομεν, ἐκεῖνο λέγομεν, ἀλλὰ τέλος πάντων, ὅ,τι καὶ ἂν εἴπῃ τις, τὸ Σῶμα τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν κατηργήθη, λέγω δὲ, ὅτι κατηργήθη, διότι ματαία πᾶσα συζήτησις, ὅπως πεισθῇ ὁ κ. πρωθυπουργὸς νὰ ἀλλάξῃ γνώμην. Ἀφοῦ λοιπὸν τὸ Σῶμα κατηργήθη, μεταβαίνω εἰς τὰ καθέκαστα τοῦ ἄρθρου 8ου. Εἶπον, ὅτι τὸ ἄρθρον 8ον ἀποβλέπει ἀφ’ ἑνὸς μὲν εἰς τὴν κατάργησιν τοῦ Σώματος, ἀφ’ ἑτέρου δὲ εἰς τὸν θάνατον τῶν ἀξιωματικῶν, ὅσοι δὲν ἀπετέλουν μέρος τοῦ Σώματος τούτου πρὸ τῆς 28 Σεπτεμβρίου παρελθόντος ἔτους, ἐπανέρχονται εἰς τὰ Σώματά των, οἱ ἄλλοι δὲ παραμένουσιν ὡς ἀξιωματικοὶ τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν, ἕως ὅτου ἀποθάνωσιν. Ἡ λέξις δὲν ἐννοεῖ ἴσως τὸν φυσικὸν θάνατον, ἀλλὰ τὸν ἠθικὸν, καὶ ἐκεῖνο εἶναι τὸ χειρότερον. Ὅλα τὰ σώματα ταῦτα ἔχουν ἁρμονίαν τινὰ ἐν ἑαυτοῖς, ἁρμονίαν προόδου καὶ προαγωγῆς· τοῦτο κατηργήθη· εἶναι ἀξιωματικοὶ ἄτομα εὑρισκόμενα καὶ ὀνομαζόμενα πρώην ἐπιτελεῖς. Ἐλπίζω, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στραιωτικῶν θὰ μᾶς κάμῃ τὴν χάριν νὰ μᾶς κανονίσῃ διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος καὶ στολὴν ἄλλην· δὲν θέλομεν τὴν στολήν, τὴν ὁποίαν θέλετε νὰ μᾶς ὑποχρεώσετε νὰ φέρωμεν, καταργηθέντος τοῦ Σώματος, εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήκομεν. Ἠρώτησα τί θέλουσι πράττει οἱ ἀξιωματικοὶ οἱ ἀπομένοντες 10 τὸν ἀριθμόν, δι’ οὓς γίνεται τόσος πάταγος; θέλουσι καταλαμβάνει τὰς γενικὰς θέσεις· καὶ ποῖαι εἶναι αὗται αἱ γενικαὶ θέσεις; καὶ ποῖαι εἶναι αἱ ἐπιτελικαί, αἵτινες εἶναι ἐγγεγραμμέναι εἰς τὸ παρακατιὸν ἄρθρον; Εἰς τὸ ά. ἄρθρον τοῦ ὀργανισμοῦ ὑπάρχουσι τρεῖς θέσεις ἐπιτελῶν, εἷς ἀντισυνταγματάρχης, εἷς ταγματάρχης, εἷς λοχαγὸς καὶ οὐδεὶς ἄλλος. Τί θὰ γείνωσιν οἱ πλεονάζοντες ἀντισυνταγματάρχαι, οἱ ταγματάρχαι οἱ πλεονάζοντες; Εὐτυχῶς δὲν ἔχω ἀνάγκην νὰ σκεφθῶ περὶ λοχαγοῦ, διότι εἷς καὶ μόνος ὑπάρχει, οἱ ἄλλοι θὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὰ Σώματά των. Ἀλλὰ θὰ κατέχωσι τὰς γενικὰς ἐν τῷ στρατῷ θέσεις; ὅπως μᾶς λέγουν· τοῦτο ἤθελεν εἶσθαι παρήγορον, ἀλλ’ ὅπως ἐγὼ δύναμαι νὰ παρεξηγηθῶ, ὅτι ὁμιλῶ ἐκ λόγου προσωπικοῦ, μοὶ εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ φοβῶμαι μὴ καὶ ἄλλοι ὁμιλήσωσιν ἐκ προσωπικῶν λόγων. Δὲν φοβεῖσθε, ὅτι ἐν τῷ δικαιώματι αὐτῶν θὰ λέγωσιν οἱ ἀξιωματικοὶ τῶν ἄλλων Σωμάτων, ὅτι ἐμποδίζετε τὴν προαγωγήν των; Ὁλόκληρον Σῶμα 600 ἀξιωματικῶν τοῦ πεζικοῦ τρεῖς θέσεις συνταγματαρχῶν ἔχει. Δικαιοῦνται νὰ σᾶς εἴπωσι: δόσατέ μας νὰ ζήσωμεν, μὴ μᾶς πνίγετε· τὸ ἴδιον θέλει σᾶς εἴπει τὸ πυροβολικόν, τὸ ἴδιον καὶ τὸ πτωχὸν μηχανικόν, εἰς τὸ ὁποῖον δὲν ἠμπορῶ νὰ ἐννοήσω διατί δὲν ἠθελήσατε νὰ δώσητε, ἔστω καὶ διὰ λόγους προσωπικούς, ἕνα συνταγματάρχην. Ἀλλὰ δὲν σᾶς χρειάζεται συνταγματάρχης τοῦ μηχανικοῦ, διότι εἰς τὸ νέον σύστημα τῆς ἐκπαιδεύσεως τὸ ἓν τάγμα θὰ ἦναι εἰς τὴν Λαμίαν, τὸ ἄλλο εἰς τὴν Ἤλιδα ἴσως· τὸ δὲ πυροβολικὸν θέλει εἶσθαι ὅλον ἐνταῦθα. Τὰ παράπονα ταῦτα θέλετε τὰ ἀκούσει, καὶ δικαίως ὁ κ. Μαυρομιχάλης ἔδωκε νύξιν ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου. Δὲν ὑπάρχουσι λοιπὸν θέσεις διὰ τοὺς ἀξιωματικούς, ἐννοῶ θέσεις σχετικῆς προαγωγῆς, ἀλλὰ τοὺς καταδικάζετε νὰ μείνωσιν ὅπου εὑρίσκονται. Θέλετε μειδιάσει μειδίαμα πονηρόν, βλέποντες ὅτι ὁμιλῶ περὶ προαγωγῆς. Ναί, δικαιοῦμαι εἰς προαγωγήν, δικαιοῦμαι νὰ βλέπω ἐμπρὸς προαγωγήν. Ἅμα καταδικάσετε ἐν τῷ στρατῷ τοὺς ἀξιωματικοὺς οἱουδήποτε Σώματος, τί λέγω τοὺς ἀξιωματικούς, τοὺς ὑπαξιωματικούς, τοὺς στρατιώτας, νὰ μὴ βλέπωσιν ἐμπρὸς προαγωγήν, δὲν ἔχετε στρατόν. Δυνατὸν τὴν σήμερον νὰ θέσητε εἰς ἀσιτίαν τινάς, ἀλλὰ θὰ κλονισθῆτε κατόπιν ἀπὸ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι σήμερον δύνανται τυχὸν νὰ ὠφεληθοῦν. Ἀλλ’ ἀφοῦ κατεδικάσατε τὸ Σῶμα τῶν Γεν. Ἐπιτελῶν, διατί δὲν μιμεῖσθε τὴν Γαλλίαν, ἥτις, καταργήσασα τὸ Σῶμα τοῦτο, ἔλαβε πρόνοιαν περὶ τῶν ἀξιωματικῶν; διατί δὲν μιμεῖσθε τὴν Ἑλλάδα αὐτήν; Ὅταν ἡ Ἑλλὰς ἐνόμισε καλὸν νὰ συγχωνεύσῃ τὸ Σῶμα τῶν ἀξιωματικῶν τῆς ὁροφυλακῆς μὲ τὸ Σῶμα τοῦ πεζικοῦ, ἤθελον ἐρωτήσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ἀτομικόν μου φίλον κ. Καραϊσκάκην, καὶ ὄχι ὅπως ἐνόμισάν τινες Βουλευταί, ὅτι ὑπάρχει ἔρις μεταξύ μας, ἐὰν ὁ κατ’ ἐκείνην τὴν ἐποχὴν ὑπουργὸς ἐσκέπτετο, ὅπως σήμερον σκέπτεται ὁ ἴδιος (λέγω δὲ τοῦτο, διότι ἔχει τὴν ὑπογραφήν του), δὲν ἤθελεν εἶσθαι ἀκόμη ἀξιωματικὸς τῆς ὁροφυλακῆς ὁ κ. Λάππας; Ἐνόμισαν καλὸν τότε, μετὰ τὴν κατάργησιν τοῦ Σώματος τῆς ὁροφυλακῆς, νὰ ἐξεύρωσιν ἓν σύστημα ἱκανοποιήσεως. Τὸ σύστημα τοῦτο δὲν ἐχρειάσθη νόμος νὰ τὸ εὕρῃ, ὁ ὀρθὸς λόγος καὶ τὸ δίκαιον τὸ εὗρεν. Οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ πεζικοῦ εἶχον τὴν ἰδίαν αὐτῶν προαγωγήν, οἱ ἀξιωματικοὶ τῆς ὁροφυλακῆς εἶχον τὴν ἰδίαν αὐτῶν προαγωγήν. Εἰς τὴν στιγμὴν τῆς συγχωνεύσεως διηγέρθησαν παράπονα, διηγέρθη ἡ φιλοτιμία τῶν ἀξιωματικῶν ἀμφοτέρων τῶν σωμάτων. Ἔλεγον οἱ πεζοὶ πῶς νὰ δεχθῶμεν τὸν δεῖνα ἀξιωματικὸν τοῦ τάδε βαθμοῦ, ἐνῷ αὐτὸς κατετάχθη εἰς τὴν ὁροφυλακὴν, καὶ εἶναι πολὺ ἀνώτερος ἀπὸ ἐμὲ, ὅστις εἶμαι εἰς τὸ πεζικόν. Ἔλεγον οἱ ἀξιωματικοὶ τῆς ὁροφυλακῆς: μᾶς στέλλετε εἰς τὸ πεζικὸν, καὶ μᾶς ἀναγκάζετε νὰ ἔχωμεν ἀνωτέρους ἡμῶν πεζοὺς ἀξιωματικοὺς, οἵτινες εἰς βαθμὸν προηγούμενον ἦσαν πολὺ κατώτεροι ἀπὸ ἡμᾶς· δὲν εἶναι, ἔτσι κύριε Λάππα;

§117ΛΑΠΠΑΣ. Ὅταν συνεχωνεύθη ἡ ὁροφυλακὴ μὲ τὸ πεζικὸν, ἀπεφασίσθη νὰ σχηματισθῇ ἐπιτροπὴ καὶ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ ἀρχαιότης, καὶ τοιουτοτρόπως ἔπαυσε πᾶσα διένεξις.

§118ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Εὗρον λοιπὸν δύο τινὰ, ὅτι ἡ συγχώνευσις πρέπει νὰ κανονισθῇ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ βαθμοῦ, ὃν ἔφερον ὡς ἀρχὴν λοιπὸν ἔλαβον τὸν βαθμὸν, διότι τὸν βαθμὸν τὸν ἔλαβον ἅπαντες διὰ Β. Διατάγματος, περιωρίσθησαν δὲ νὰ κανονίσωσι τὴν σχετικὴν μεταξὺ ὁμοιοβάθμων ἀρχαιότητα· δὲν ἐσταμάτησαν, ὡς σήμερον πράττει ἡ Κυβέρνησις, ἀπέναντι τῆς ἰδέας, ὅτι ἡ προαγωγὴ εἰς βαθμοὺς δὲν ὑπῆρξεν ὁμοία εἰς τὰ δύο ταῦτα Σώματα. Καὶ πράγματι εἰς τὸ πεζικὸν ὑπῆρχον αἴφνης ἀξιωματικοὶ ἀνώτεροι κατὰ βαθμὸν ἐκείνων τῆς ὁροφυλακῆς, κατατεταγμένων εἰς τὸν στρατὸν πρὸ τῶν πρώτων· καθὼς ὑπῆρχον καὶ εἰς τὴν ὁροφυλακὴν ἀξιωματικοὶ μὲ βαθμὸν ἀνώτερον καὶ μὴ ἀντιστοιχοῦντα πρὸς τὸν βαθμὸν, ὃν ἤθελον ἔχει, ἐὰν εἶχον καταταχθῆ ἀπ’ ἀρχῆς εἰς τὸ πεζικόν. Ἀπεφασίσθη λοιπὸν, μεταξὺ τῶν ὁμοιοβάθμων ἀξιωματικῶν τοῦ πεζικοῦ καὶ τῆς ὁροφυλακῆς νὰ κανονισθῇ ἡ σχετικὴ ἀρχαιότης μὲ τὴν ἀρχαιότητα τοῦ βαθμοῦ τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ, ἐὰν ἔτυχον τοῦ βαθμοῦ τούτου· ὅσοι δὲ δὲν εἶχον λάβει τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ, διότι συνέπεσέ τινες νὰ μὴ ἔχουν λάβει αὐτὸν, ὀνομασθέντες ἀπ’ εὐθείας ἀξιωματικοί, τούτων νὰ κανονισθῇ ἡ σχετικὴ ἀρχαιότης ἐπὶ τοῦ πρώτου βαθμοῦ, ὃν ἔλαβον ὡς ἀξιωματικοί. Εὗρον, ὡς βλέπετε, ἕν σύστημα συγχωνεύσεως· τὸ σύστημα τοῦτο παρήγαγε σχετικῶς ἀδικήματά τινα, ἀλλὰ τέλος εὗρον ἕν σύστημα. Ἀλλὰ θὰ εἴπετε, ἐὰν σκεφθῶμεν περὶ τῶν ἀξιωματικῶν τῶν Γεν. Ἐπιτελῶν νὰ μεταφέρωμεν αὐτοὺς εἰς τὰ ἄλλα Σώματα, ἀντὶ νὰ ὠφεληθῶμεν, τοῦτο μᾶς βλάπτει, διότι θὰ παραβλαφθῶσι τὰ ἀτομικὰ συμφέροντα τῶν ἀξιωματικῶν τῶν Σωμάτων ἐκείνων. Τάχα θέλουσιν οἱ πυροβολισταὶ νὰ ἴδωσι παρ’ αὐτοῖς ἀξιωματικοὺς παλαιοὺς καταγομένους ἐκ τοῦ πυροβολικοῦ; ἀλλὰ θέλουσιν οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ μηχανικοῦ νὰ ἴδωσι παρ’ αὐτοῖς ἀξιωματικοὺς ἔχοντας τὴν καταγωγὴν ἐκ τοῦ μηχανικοῦ; μοὶ ἐδόθη ἀφορμὴ ὡς ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ φέρω εἰς δοκιμασίαν μόνον τὸ πεζικὸν καὶ ἐκεῖ εἶδον, ὅτι θὰ ὑπάρξωσι παράπονα. Τὰ παράπονα λοιπὸν τῶν ἄλλων εἶναι ἡ ἀφορμὴ, ἥτις καταδικάζει εἰς ἀσιτίαν προαγωγῆς τοὺς τέως ἀξιωματικοὺς τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν. Ἐν Γαλλίᾳ, κύριοι, ἤδη εἶπον ἡμῖν τοῦτο. Ὅταν ἐνόμισαν ἀναγκαῖον νὰ καταργήσωσι τὸ Σῶμα τῶν Γεν. Ἐπιτελῶν, ὅπως εἶπον καὶ ἐν ἄλλῃ συνεδριάσει, δὲν ἔλαβον διόλου ὑπ’ ὄψιν τὰ ἀτομικὰ συμφέροντα, ἀλλ’ ἔλαβον ὑπ’ ὄψιν τὸ πρέπον καὶ τὸ δίκαιον· δὲν εἶπον, ὅτι ῥίπτομεν εἰς τοὺς δρόμους τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ Σώματος τούτου. Ἐδῶ μᾶς ῥίπτετε εἰς τοὺς δρόμους, ὅσον καὶ ἂν θέλετε διὰ λόγων νὰ τὸ καλύψετε. Ἐν τῷ νόμῳ ἐκείνῳ τῷ Γαλλικῷ ῥητῶς ἀναγράφεται ῥήτρα, ὅπως εἶπον καὶ ἄλλοτε, ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ Σώματος τῶν Γεν. Ἐπιτελῶν μεταβαίνουσι κατ’ ἀναλογίαν εἰς ὅλα τὰ Σώματα, εἰς ὅλα τὰ ὅπλα τοῦ στρατοῦ. Καὶ δὲν ἔλαβον ὑπ’ ὄψιν τότε ἄλλο, εἰμὴ τὸ πρέπον καὶ τὸ δίκαιον. Ἔλαβον δὲ τὸ μέτρον τοῦτο, ἐνῷ δὲν προήρχοντο οἱ ἀξιωματικοὶ τῶν ἐπιτελῶν οὔτε ἀπὸ τὸ πυροβολικὸν, οὔτε ἀπὸ τὸ μηχανικὸν, οὔτε ἀπὸ τὸ πεζικὸν, οὔτε ἀπὸ τὸ ἱππικόν, προήρχοντο ἐκ σχολῆς καὶ δὲν εἶχον καμμίαν σχέσιν μὲ τὰ Σώματα τὰ ἄλλα. Ἡμεῖς πρὶν ὀνομασθῶμεν ἀξιωματικοὶ τῶν Γεν. Ἐπιτελῶν, ὅπως ἔλθῃ ἡ στιγμὴ νὰ μᾶς περιφρονήσετε ὡς Κυβέρνησις, ἡμεῖς εἴχομεν τὴν τιμὴν νὰ ἤμεθα εἰς Σώματα. Ἐγὼ ἤμην πυροβολιστὴς καὶ μὲ ἔκαμεν ἐπιτελῆ ἡ Κυβέρνησις· ἔχω δικαίωμα νὰ ἀπαιτῶ νὰ ἐπανέλθω εἰς τὸ πυροβολικόν. Δὲν σᾶς εἶναι δεδομένον διὰ τῆς πλειονοψηφίας σας νὰ κανονίζετε τὰ πάντα ἐκτὸς τοῦ δικαίου καὶ τοῦ πρέποντος. Ἀλλὰ θὰ ἀδικηθοῦν ἄλλοι; ὀφείλετε νὰ λάβετε πρόνοιαν νὰ μὴ ἀδικηθοῦν. Καὶ τὴν πρόνοιαν ταύτην τὴν ἔχω ἐν τροπολογίᾳ, καὶ τὴν ἔχω κατὰ τοῦ Σώματος τῶν Γεν. Ἐπιτελῶν, διὰ νὰ ἀποδείξω, ὅτι δὲν σκέπτομαι περὶ προσωπικῶν πραγμάτων. Τίς ἔχει τὸ δικαίωμα, κ. ὑπουργέ, νὰ εἴπῃ εἰς ἕνα ἀξιωματικὸν, ὅτι δὲν κατέχει καλῶς τὸν βαθμόν του, ὅτι δὲν κατέχει τὴν πρέπουσαν αὐτῷ ἀρχαιότητα; Ὁ Βασιλεὺς δίδει εἰς ὅλους τοὺς βαθμοὺς, καὶ ἡ ἀρχαιότης τῶν βαθμῶν ἀρχίζει ἀπὸ τοῦ διατάγματος τοῦ προβιβασμοῦ· μ’ ὅλα ταῦτα ἐγὼ σᾶς τὸ χαρίζω αὐτό. Ὑπάρχουσιν ἆρά γε διὰ τοὺς παρ’ ἡμῖν 10 ἀξιωματικοὺς θέσεις εἰς τὰ διάφορα Σώματα καὶ ὅπλα; δύνανται νὰ ὑπάρξωσι παράπονα. Ἐὰν ὑπάρχωσι παράπονα διὰ τὴν περίπτωσιν, καθ’ ἣν, καταργουμένου τοῦ Σώματος τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν, ἠθέλομεν ἐπανέλθει εἰς τὰ Σώματά μας, διατί νὰ μὴ ἔχουν ὅλοι οἱ ἀξιωματικοὶ παράπονα εἰς τὴν μὴ σχετικὴν πρόοδον τῶν ἀξιωματικῶν τῶν διαφόρων Σωμάτων; ὑπάρχουσι δύο καταστάσεις ἀρχαιότητος τῶν ἀξιωματικῶν, ἡ ἐντὸς τοῦ στενοῦ κύκλου τοῦ εἰδικοῦ Σώματος καὶ ἡ γενική· καὶ ἡ γενικὴ ἐπηρεάζει πολὺ περισσότερον. Ἐὰν ἐπανέλθωσι, λέγω, ἀξιωματικοί τινες εἰς τὰ Σώματα, δὲν ἐννοῶ, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι πρέπει νὰ πειραχθῇ ἡ φιλοτιμία οὐδενός. Καὶ νομίζετε, κύριοι, ὅτι δὲν ἐπειράχθη ἡ φιλοτιμία τῶν ἄλλων, ὅταν βλέπωμεν εἰς διάφορα Σώματα προβιβαζομένους κατ’ ἐκλογὴν, ἐνῷ εἰς τὰ Σώματα τοῦ πυροβολικοῦ, τοῦ μηχανικοῦ καὶ τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν οὐδεμία τοιαύτη προαγωγὴ ὑπῆρξε; Νομίζετε μικρὸν τοῦτο; Δὲν τὸ ἐμελέτησαν καλὰ οἱ ἀξιωματικοὶ τῶν τεχνικῶν σωμάτων· αὐτοὶ εἶναι καταδικασμένοι κατὰ σειρὰν νὰ προάγωνται, ἐνῷ οἱ ἀξιωματικοὶ ἄλλων Σωμάτων προάγονται καὶ κατ’ ἐκλογήν. Δὲν ἔχω τίποτε κατὰ τῆς ἀτομικῆς προόδου, ἀλλὰ δὲν μοὶ ἀρέσκει τὸ παράπονον. Εἰς τὸ πεζικὸν π. χ. ὑπάρχουσι προαγωγαὶ τοιαῦται καλῶς γενόμεναι· ἐὰν οἱ ἀξιωματικοὶ οὗτοι ἐλάμβανον τοὺς βαθμοὺς σύμφωνα μὲ τὴν ἀρχαιότητά των τὴν γενικὴν, ἀμφιβάλλω ἂν θὰ ἦσαν πολλοὶ ταγματάρχαι, καὶ ὅμως εἶναι ἤδη συνταγματάρχαι. Δὲν λέγω τοῦτο, διὰ νὰ παραπονεθῶ, ἀλλὰ διὰ τοὺς ἐπιτελεῖς παράπονα μεγάλα ἤδη παρουσιάζονται. Μάλιστα ἂς ἔλθω εἰς καθαρῶς προσωπικὸν ζήτημα. Ὁ Ἰωάννης Ζυμβρακάκης, ἀντισυνταγματάρχης τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν, τίνος παραβλάπτει τὴν ἀρχαιότητα; εἶναι παλαιὸς, παλαιότατος. Ὅταν καταργῆτε τὸ Σῶμα, ἠμπορεῖτε νὰ τὸν μεταφέρητε εἰς τὸ πυροβολικόν, ὅθεν προῆλθεν. Ὁ νῦν βουλευτὴς Καλαβρύτων ἔρχεται ἀπὸ τὸ πυροβολικόν. Θὰ παραπονεθῇ, λέγουν, κἄποιος, ποῖος; ὁ ἀδελφός του· ἂς τοὺς ἀφήσωμεν νὰ μαλώσωσι, καὶ δὲν ἠξεύρω ἂν ἦναι τῆς αὐτῆς ἡμέρας.

§119Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Θέλουν νὰ μᾶς καταστρέψουν αὐτοὶ, ἀλλὰ δὲν θὰ τὸ κατορθώσουν.

§120ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Ἐγὼ ἀτομικῶς παίζω τὴν ἀρχαιότητα μὲ τὸν κ. Τουρνάκην· τοῦ τὴν χαρίζω. Καὶ ἐκεῖ εἶναι ἡ βάσις τῆς καλῆς διοικήσεως· εἰς ἕκαστον Σῶμα ὑπάρχει ἰδία προαγωγή. Ὅσοι γνωρίζουσι τὰ στρατιωτικὰ, δὲν δύνανται νὰ ἀρνηθῶσιν, ὅτι τὸ πυροβολικὸν μέχρι τινὸς εἶχεν ἄπειρον προαγωγὴν σχετικῶς πρὸς τὸ μηχανικόν. Ἤμην ἀξιωματικὸς τοῦ πυροβολικοῦ, καὶ ἔφθασα εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπολοχαγοῦ, καὶ ἤμην πολὺ ἀνώτερος ἀνθυπασπιστοῦ τοῦ μηχανικοῦ, ὅστις ἦτον ἀρχαιότερός μου ἐκ τῆς σχολῆς, καὶ πολλοὶ ἄλλοι ἦσαν ἀνθυπασπισταί, ἐνῷ ἐγὼ ἐπροβιβάσθην εἰς τὸ πυροβολικὸν ὑπολοχαγός. Οὕτω συμβαίνει ἐν τῷ κόσμῳ· τὴν αὐτὴν καταγωγὴν ἔχουσιν ὅλοι, ἀλλὰ εἷς πέρνει τὸν δρόμον δεξιὰ καὶ ἄλλος ἀριστερὰ, εἰς τὸν ἕνα συμβαίνουν ἐμπόδια, εἰς τὸν ἄλλον ὄχι. Ἄλλο παράδειγμα· ἤμην παλαιὸς ὑπολοχαγὸς τοῦ πυροβολικοῦ, ὅταν μετετέθην εἰς τοὺς γενικοὺς ἐπιτελεῖς εἰς τὰ 1858· ἐγὼ ὁ ἴδιος συνετέλεσα, διότι ἦσαν ἄξιοι νὰ γείνωσιν ἀνθυπασπισταὶ, ὅπως προβιβασθῶσιν ὡς τοιοῦτοι τὴν 21 Μαΐου 1858 εἰς τὸ πεζικόν, τὴν 20 δὲ Μαΐου 1862 εἴχομεν τὸν αὐτὸν βαθμὸν, διότι ἤμην καὶ ἐγὼ εἰσέτι ὑπολοχαγός. Τὸ ἐπ’ ἐμοὶ λοιπὸν νομίζω, ὅτι ἔχομεν δικαίωμα, ἀφοῦ κατ’ ἀρχαιότητα προήχθημεν, νὰ δοθῇ τὸ δικαίωμα νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὰ Σώματά μας. Ἀφοῦ ἡ Κυβέρνησις δὲν τολμᾷ νὰ τὸ ἐπιβάλῃ διὰ τοῦ νόμου, ἡ Βουλὴ ὀφείλει νὰ τὸ πράξῃ· ἀφοῦ δὲν τολμᾷ, ἂς προστεθῇ: «δύνανται, ἐὰν οὗτοι τὸ ζητήσωσιν.» Ἀλλὰ μὲ τὸ «δύνανται» καὶ τὸ «ζητήσωσιν», δύνανται ταυτοχρόνως νὰ προκύψουν παράπονα. Ἂς ἴδωμεν τὸν κατάλογον τῶν ἀξιωματικῶν τῶν 10, οἱ ὁποῖοι ἀπετέλουν τὸ γενικὸν ἐπιτελεῖον τῆς Ἑλλάδος, καὶ τοὺς ὁποίους, ἐὰν ἤμην ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν τοῦ κ. Τρικούπη, θὰ ἐφρόντιζον τοὺς 10 αὐτοὺς νὰ τοὺς εἰσάξω εἰς τὸ γραφεῖον τὸ ἐπιτελικόν. Ἂς ἴδωμεν λοιπὸν αὐτοὶ οἱ 10 εἰς ποίας κατηγορίας ὑπάγονται· λέγω κατηγορίας, διότι αὐταὶ συμπίπτουν μὲ τοὺς βαθμοὺς, τοὺς ὁποίους ἤθελον ἔχει, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις δὲν τοὺς ὠνόμαζεν ἀξιωματικοὺς τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν· λέγω ἡ Κυβέρνησις, διότι μοῦ εἶναι ἀδιάφορον ἂν τὸ ἐζήτησαν ἢ οὐχί· δι’ ἐμὲ συνέπεσεν ἓν ἄλλο. Ἡ Κυβέρνησις ἐξώδευσε χρήματα ἀρκετὰ, ἵνα μὲ μορφώσῃ νὰ γείνω ἀξιωματικὸς τῶν ἐπιτελῶν, καὶ ἀφοῦ ἦλθα, πάλιν διὰ τοὺς προβιβασμοὺς μὲ ἄφησαν, καὶ μετὰ χρόνους πέντε μὲ μετέφεραν εἰς τὸ γενικὸν ἐπιτελεῖον, ἐνῷ ἐγὼ δὲν ἤθελον. Καὶ ἠξεύρετε διατί δὲν ἤθελον; δι’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον φοβεῖσθε διὰ τὰ ἄλλα Σώματα. Λοιπὸν ὑπάρχουσιν ἀξιωματικοὶ εἰς τὸ Σῶμα τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν, οἵτινες ἔχουσι σήμερον βαθμὸν, ὃν ἤθελον ἔχει, ἐὰν ἦταν εἰς τὰ Σώματά των· μεταξὺ αὐτῶν εἶναι καὶ ὁ ἐκ Καλαβρύτων βουλευτὴς κ. Πετιμεζᾶς· μεταξὺ αὐτῶν εἶναι καὶ ὁ λαλῶν πρὸς ὑμᾶς. Θὰ ἤμην ἀντισυνταγματάρχης τοῦ πυροβολικοῦ, καὶ θὰ εἶχον τὴν εὐχαρίστησιν νὰ μὴ ῥαπίζωμαι σήμερον ἀπὸ τὸ παρὸν ὑπουργεῖον. Ὑπάρχουσιν ἀξιωματικοὶ ἄλλων βαθμῶν, οἱ ὁποῖοι ἐπίσης ἦλθον ἀπὸ τὸ πυροβολικὸν ἢ ἀπὸ τὸ μηχανικόν. Εἰς δύο κατηγορίας δύνανται νὰ διαιρεθῶσιν· ἢ ἔχουσι καὶ αὐτοὶ τὸν βαθμὸν, ὃν ἤθελον ἔχει, ἐὰν ἔμενον εἰς τὰ Σώματά των, ἢ κατὰ σύμπτωσιν ἔσχον τὴν εὐτυχίαν νὰ ἔχωσι βαθμὸν ἀνώτερον. Περὶ τῶν πρώτων δὲν ἔχω ἀνάγκην νὰ εἰπῶ τίποτε, διότι ἀνάγονται εἰς τὴν πρώτην κατηγορίαν. Οἱ ἄλλοι, ἐὰν καταταχθῶσιν εἰς τὰ Σώματα ὅθεν προῆλθον, βεβαίως θὰ ἐνοχλήσωσι τὴν φιλοτιμίαν τῶν ἄλλων ἀξιωματικῶν, ἤτοι τῶν πρῴην συναδέλφων των. Ἂς ἐπιφυλάξωμεν, κύριοι, εἰς αὐτοὺς τὸ δικαίωμα τῆς ἐπανόδου ἐν καιρῷ τῷ δέοντι, ὅταν δηλαδὴ ἔλθῃ ἡ προαγωγὴ τοιαύτη εἰς τοὺς ἄλλους, ὥστε νὰ μὴ ἦναι προσβολή μόνον τὸ ζήτημα τῆς ἀρχαιότητος πρέπει νὰ τὸ καθαρίσητε, ὅτι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει οἱ ἀξιωματικοὶ τῶν γεν. ἐπιτελῶν. Ὑπάρχει τρίτη κατηγορία ἐπικειμένη, ἥτις μέχρι τῆς στιγμῆς, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁμιλῶ δὲν ὑφίσταται· εἶναι δυνατὸν, ἂν γείνῃ δεκτὴ ἡ μετάθεσις, εἶναι δυνατὸν ἀξιωματικοὶ τοῦ Σώματος τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν νὰ ἔλθωσιν εἰς τὰ Σώματά των καὶ νὰ εὕρωσιν ἐν αὐτοῖς ἐκείνους, τοὺς ὁποίους ἄφησαν, νὰ τοὺς εὕρωσι μὲ βαθμὸν ἀνώτερον. Ὑπάρχει ἀξιωματικός, ὑπολοχαγὸς τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν, ὁ ὁποῖος δὲν ἠξεύρω ἂν προφθάσῃ νὰ γείνῃ πεζός, πρὶν οἱ νεώτεροί του γείνωσιν λοχαγοί. Αὐτό, κύριοι, μὲ ἔφερεν εἰς θέσιν νὰ συντάξω ἄλλως πως τὸ ἄρθρον 8 ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἰδεῶν, τὰς ὁποίας ὑπεστήριξα. Δὲν θέλω νὰ βαρύνω τὰ Σώματα διὰ τῶν ὀλίγων αὐτῶν ἀξιωματικῶν, δὲν θέλω νὰ ἐπιβληθῶ, διότι δύνανται μεταξὺ τῶν ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι σήμερον εἶναι ἐπιτελεῖς, δύνανται νὰ θέλωσί τινες, ἴσως καὶ ἐγὼ τὸ θελήσω, νὰ μείνωσι παραμερισμένοι μὲ τὴν στολὴν αὐτήν· δυνατόν. Λοιπὸν νὰ μείνῃ τὸ δικαίωμα, ὅπως εἶπεν ὁ κ. Μαυρομιχάλης, ἓν καὶ τὸ αὐτὸ εἰς ὅλους τοὺς ἀξιωματικούς, καὶ ὄχι, ὅπως εἶναι συντεταγμένον τὸ ἄρθρον, διὰ τῆς βίας τοὺς τελευταίους νὰ τοὺς φέρουν εἰς τὰ ἄλλα Σώματα, ἡμεῖς δὲ οἱ ἄλλοι ὑποχρεωτικῶς νὰ μείνωμεν εἰς τὸ τέως Σῶμα τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν. Ἰδοὺ πῶς τὴν σύνταξιν μὲ λυπεῖ πολύ, κύριοι, καὶ θὰ μοὶ τὸ συγχωρήσετε, μὲ λυπεῖ πολύ, ἐνῷ γίνεται λόγος περὶ καταργήσεως τοῦ Σώματος τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν, νὰ ὑπάρχῃ εἰς τὸ τέλος τοῦ ἄρθρου μία κακόζηλος φράσις· αὐτὸ μὲ ἐνοχλεῖ, σᾶς λέγω τὴν ἁμαρτίαν μου. Ἰδοὺ πῶς τὸ συνέταξα· ἀντὶ νὰ εἴπω, ὅτι καταργεῖται τὸ Σῶμα, λέγω ὅτι παύει νὰ τροφοδοτῆται τὸ Σῶμα, δηλ. νὰ αὐξάνῃ, νὰ διατηρῆται (ἀναγινώσκει) «Ἐφεξῆς οὐδεὶς ἀξιωματικὸς μετατίθεται εἰς τὸ Σῶμα τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν, ὅπερ παύει ὑφιστάμενον μετὰ τὴν ἀπ’ αὐτοῦ ἀποχώρησιν τῶν ἤδη ἀποτελούντων αὐτό». Δηλαδή, ἐπειδὴ εὑρέθη τὸ Σῶμα τῶν γεν. ἐπιτελῶν, ἐξακολουθεῖ νὰ ἦναι, ἕως ὅτου λείψουν οἱ ἀποτελοῦντες ἤδη αὐτό.

§121ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχουν δικαίωμα προβιβασμοῦ αὐτοὶ οἱ ὑπάρχοντες;

§122ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Αὐτὸ ἀφορᾷ τὴν Κυβέρνησιν· κατὰ τὰς δηλώσεις τοῦ πρωθυπουργοῦ, θὰ καθέξωσιν ἐν τῷ στρατῷ γενικάς τινας θέσεις καὶ αὐτοί, (ἀναγινώσκει) «αʹ.) Οἱ ἤδη ἀποτελοῦντες τὸ Σῶμα τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν δύνανται, ἂν βούλωνται, νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὰ Σώματα ἢ ὅπλα, ἐξ ὧν προῆλθον, ὑπὸ τοὺς ἑξῆς ὅρους. «αʹ.) Οἱ κατέχοντες βαθμόν, ὃν ἤθελον ἔχει προβιβαζόμενοι κατ’ ἀρχαιότητα, ἐὰν ἔμενον εἰς τὸ Σῶμα ἢ ὅπλον, ἐξ οὗ μετετέθησαν εἰς τοὺς γεν. ἐπιτελεῖς, θέλουσι καταλάβει, μεταξὺ τῶν ὁμοιοβάθμων αὐτῶν, σειρὰν ἀρχαιότητος ἣν ἤθελον ἔχει, ἂν μὴ μετετίθεντο εἰς τὸ Σῶμα τῶν γεν. ἐπιτελῶν». Δηλαδή, ἂν συμπίπτῃ, ὥστε ἡ μετάθεσις νὰ προσβάλῃ τὴν ἀρχαιότητα ὁμοιοβάθμου τινὸς ἐν τῷ Σώματι, εἰς ὃ ἐπανέρχεται ὁ ἀξιωματικὸς τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν, θὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ποίαν ἀρχαιότητα εἶχε, καὶ διὰ νὰ μ’ ἐννοήσητε, τὸ προσωπικεύω· ἂν ἤθελον ζητήσει, παραδείγματος χάριν, ἐγὼ νὰ ὑπάγω εἰς τὸ πυροβολικόν, θὰ λάβω ἀρχαιότητα ἐν τῷ πυροβολικῷ κατωτέραν τῆς τοῦ Τουρνάκη, ὁ ὁποῖος σήμερον εἶναι κατ’ ἀρχαιότητα νεώτερός μου, ἀλλ’ εἰς τὸ Σῶμα θὰ ἤμουν κατόπιν αὐτοῦ, καὶ διατί τοῦτο; διότι εἰς τὰ Σώματα, τὰ ὁποῖα ἀπαρτίζονται μέχρι σήμερον ἀπ’ ἀξιωματικοὺς τῆς σχολῆς, εὐτυχῶς δὲν ὑπάρχει παράδειγμα, ὅτι προσεβλήθη ἡ ἀρχαιότης τινός.

§123ΤΡΙΓΓΕΤΑΣ. Ἡ ἰδική μου, ὅταν ἦτο ὑπουργὸς ὁ Πετιμεζᾶς.

§124Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Οἱ προβιβασμοὶ ἐγένοντο κατ’ ἐκλογήν, εἶναι ὁ νόμος.

§125ΒΑΛΤΙΝΟΣ. (Ἀναγινώσκει) «βʹ. Τὸ δικαίωμα τῆς τοιαύτης μεταθέσεως ἀναστέλλεται μέχρις οὗ φθάσωσιν εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν ἄνω μνησθέντων, ὡς πρὸς ἐκείνους, οἵτινες κατέχουσιν εἰς τὸ Σῶμα τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν βαθμόν, ὃν δὲν ἤθελον ἀπολαύσει, κατ’ ἀρχαιότητα προβιβαζόμενοι, ἂν δὲν μετετίθεντο εἰς τὸ Σῶμα τῶν γεν. ἐπιτελῶν.» Δὲν ἔρχομαι, κατὰ τὸ σύστημα τὸ παραδεχθὲν ὑπὸ τῆς Γαλλικῆς Κυβερνήσεως, οὔτε ὑπὸ τὸ σύστημα τὸ ὑπὸ τῆς Ἑλληνικῆς ἄλλοτε, νὰ ἐπιβάλω μὲ ἀνώτερον βαθμὸν εἰς συναδέλφους ἕνα συνάδελφον, ἀλλὰ τῷ ἐπιφυλάττεται τὸ δικαίωμα, ὅταν καὶ οἱ συνάδελφοί του ἔλθωσιν εἰς παραλληλισμὸν κατὰ βαθμόν κατὰ βαθμόν. Ἔχω ἀναγεγραμμένην καὶ τρίτην κατηγορίαν ἀφορῶσαν ἐνδεχόμενα. Ὑπάρχουσιν ἀξιωματικοὶ εἰς τὸ Σῶμα τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν, οἱ ὁποῖοι δύνανται, ὅταν μετατεθῶσι, νὰ εὕρωσιν εἰς τὰ σώματά των προηγουμένους ἤδη ἄλλους ἀξιωματικοὺς· δὲν δύναται νὰ παραπονεθῇ ὁ ἀξιωματικὸς τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν, ἀλλὰ, κατ’ ἐμὲ, πρέπει νὰ ἀποζημιωθῇ καὶ οὗτος, ἀφοῦ ἀποζημιοῦμεν καὶ ἄλλους. (Ἀναγινώσκει.) γʹ) «Ἀξιωματικοὶ τοῦ σώματος τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν, ἔχοντες, κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς ἐπανόδου αὐτῶν εἰς τὸ Σῶμα ἢ ὅπλον, ἐξ οὗ προῆλθον, βαθμὸν κατώτερον ἐκείνου, ὃν κατ’ ἀρχαιότητα προβιβαζόμενοι, ἐδικαιοῦντο νὰ ἔχωσιν, ἂν μὴ μετετίθεντο εἰς τὸ Σῶμα τῶν γεν. ἐπιτελῶν, δικαιοῦνται εἰς ἄμεσον προβιβασμὸν καὶ εἰς τὴν σειρὰν ἀρχαιότητος, ἣν ἤθελον ἔχει, ἂν μὴ εἶχον μετατεθῆ εἰς τὸ Σῶμα τῶν γεν. ἐπιτελῶν», καὶ ἐπὶ παραδείγματι εἶναι ὁ Δούκας· ἀπὸ τῆς ἰδέας μέχρι τῆς πραγματοποιήσεως πολλὰ συμβαίνουν, διότι ἅμα ψηφισθῇ ὁ νόμος, δὲν ἕπεται, ὅτι τὴν ἰδίαν στιγμὴν πραγματοποιεῖται τὸ πρᾶγμα. Ὁ Δούκας κατεδικάσθη παρ’ ἐμοῦ ἀπὸ ὑπολοχαγὸς τοῦ πεζικοῦ νὰ γείνῃ ἐπιτελεύς· ὡραιότατα δύναται αἴφνης νὰ εὕρῃ ἐν τῷ μεταξὺ ἄλλους νεωτέρους του προβιβασμένοις, διότι ὑπάρχουν κενὰ ἐν τῷ στρατῷ, οὐδεὶς δ’ ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐμποδίσῃ μίαν κυβέρνησιν νὰ πληρώσῃ τὰ κενά· ἐν τῇ σχετικῇ ταύτῃ θέσει ἴσως ὑπάρχουν καὶ ἄλλοι (ἀναγινώσκει). «δʹ) Ἡ περὶ ἐκουσίας μεταθέσεως δήλωσις δέον νὰ σταλῇ ἱεραρχικῶς πρὸς τὸ ἐπὶ τῶν στρατιωτικῶν Ὑπουργεῖον ἐντὸς τοῦ τρέχοντος ἔτους, ἡ δὲ πραγματοποίησις αὐτῆς γενήσεται συμφώνως πρὸς τὰς ἀνωτέρω διατάξεις». Τὴν ἰδέαν, τὴν ὁποίαν ἀνέγραψα εἰς τὴν τρίτην παράγραφον, εἶδον, ὅτι δὲν τὴν ἐχώνευσάν τινες, φρονοῦντες, ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ συμβῇ ἐν τῷ χρονικῷ διαστήματι τῆς προπαρασκευῆς τῆς μεταθέσεως νὰ ἔλθῃ ἀλλοίωσις. Ἀτυχῶς, κύριοι, ἐν Γαλλίᾳ, κατὰ τὰς ἐφημερίδας, ἐγένετο τὸ ἀδίκημα τοῦτο· ἐπειδὴ ὁ νόμος ἔλεγεν ὁ ἀξιωματικὸς τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν μετατίθεται εἰς τὰ ἄλλα σώματα, ὁ νόμος δὲν ἔχει ὅλας τὰς ἄλλας διατάξεις. Αὐτὴν τὴν τροπολογίαν φέρω, ἀπόκειται δὲ εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ τὴν δεχθῇ ἢ ὄχι.

§126ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Κύριοι, δὲν θέλω νὰ ἐξετάσω τοὺς λόγους καὶ τὰς αἰτίας, αἱ ὁποῖαι ἐπροκάλεσαν τὸν Ὑπουργὸν τῶν στρατιωτικῶν εἰς τὴν κατάργησιν τοῦ Σώματος τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν. Θέλω μόνον ὑποβάλει ὑπ’ ὄψιν τῆς Βουλῆς καὶ τῆς σεβαστῆς ἡμῶν Κυβερνήσεως τὰς ἑξῆς παρατηρήσεις. Ὁ ἐπὶ τῶν στρατιωτικῶν Ὑπουργὸς βεβαίως ἐστηρίχθη εἰς τὸ νομοσχέδιον τὸ Γαλλικὸν καὶ ζητεῖ διὰ τοῦ ὑποβληθέντος ἡμῖν νομοσχεδίου τὴν κατάργησιν τοῦ Σώματος τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν· ἀλλ’ ἐρωτῶ, ἀφοῦ ἔλαβεν ὡς βάσιν τὸν νόμον ἐκεῖνον, διατί δὲν ἐτήρησε καὶ τὰς διατάξεις αὐτοῦ; Ὁ νόμος, διὰ τοῦ ὁποίου κατηργήθη τὸ Σῶμα τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν ἐν Γαλλίᾳ, ἐν τῷ πρώτῳ αὐτοῦ ἄρθρῳ λέγει τὰ ἑξῆς. «Τὸ σῶμα τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν καταργεῖται», ἐν δὲ τῷ νομοσχεδίῳ τῷ ὑποβληθέντι παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἀναφέρεται ὡσαύτως ἡ κατάργησις τοῦ ἐν λόγῳ Σώματος· ἀλλὰ δὲν κάμνει μνείαν ποῦ μεταβαίνουσιν οἱ κύριοι ἀξιωματικοὶ αὐτοῦ. Ὁ Γαλλικὸς νόμος λέγει, «οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ Σώματος τούτου θέλουσι διανεμηθῆ εἰς τὰ διάφορα ὅπλα τοῦ στρατοῦ ἀναλόγως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ αὐτοῦ βαθμοῦ ἑκάστου ὅπλου». Ἐν τῷ ὑποβληθέντι ἡμῖν νόμῳ δὲν ἀναφέρεται ποσῶς τοῦτο, ἀλλ’ ἄλλο τι, λέγει «ἐκ τῶν ὑπηρετούντων εἰς τὸ Σῶμα τοῦτο ἀξιωματικῶν θέλουσιν ἐπανέλθει εἰς τὸ ὅπλον ἢ Σῶμα, εἰς ὃ ἀνῆκον οἱ προβιβασθέντες διὰ τοῦ ἀπὸ 28 Σεπτεμβρίου τοῦ 1879 διατάγματος καὶ λοιπὰ, οἱ δὲ λοιποὶ θέλουσιν ἐξακολουθήσει ὑπηρετοῦντες εἰς αὐτὸ μέχρις οὗ ἐκλείψωσιν.» Ἀλλὰ, κύριοι, θέλουσιν ὑπηρετεῖ εἰς αὐτό· ὁποῖον εἶναι αὐτὸ τὸ σῶμα; τὸ Σῶμα κατηργήθη· ὅθεν ἀνάγκη νὰ διορθωθῇ καὶ διευκρινισθῇ ἡ διάταξις αὕτη, καθ’ ὅσον εἶναι σκοτεινή. Ἐν Γαλλίᾳ, ὡς καὶ παρ’ ἡμῖν, καταργεῖται μὲν τὸ Σῶμα τῶν γεν. ἐπιτελῶν, ἀλλ’ ἡ ὑπηρεσία τῶν γεν. ἐπιτελῶν δὲν καταργεῖται· καὶ ἐν Γαλλίᾳ μὲν ὁ νόμος λέγει ῥητῶς· «ἡ ὑπηρεσία τῶν ἐπιτελῶν θέλει ἐνεργεῖσθαι τοῦ λοιποῦ πρῶτον ὑπὸ ἀξιωματικῶν παντὸς ὅπλου ἐκ τῶν ἐχόντων τὴν ἰδιότητα ἐπιτελέως, ἀπεσπασμένων προσωρινῶς ἐκ τῶν σωμάτων, σύμφωνα τοῖς τασσομένοις ὑπὸ τοῦ νόμου ἐκείνου τῆς καταργήσεως τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν ὅροις.» Ἐν τῷ ἡμετέρῳ νόμῳ, τὸν ὁποῖον ἡ Βουλὴ πρόκειται νὰ ψηφίσῃ, δὲν νομιμοποιεῖται ὁ τρόπος τῆς ἐκπαιδεύσεως τῶν κ. ἀξιωματικῶν τῶν διαφόρων ὅπλων, ὅπως οὗτοι δύνανται εἰς τὸ μέλλον νὰ ἐκτελῶσι τὴν ἐπιτελικὴν ἐν τῷ στρατῷ ὑπηρεσίαν. Ἐν τῇ § ά. τοῦ 9 ἄρθρου τοῦ ὑποβληθέντος ἡμῖν νόμου γίνεται λόγος διὰ τοὺς κ.κ. ἀξιωματικοὺς τοῦ μέλλοντος νὰ καταργηθῇ Σώματος καὶ διὰ τοὺς ἐξερχομένους ἐκ τῆς στρατιωτικῆς Σχολῆς, καὶ οὐδόλως λαμβάνεται πρόνοια καὶ περὶ τῶν ἀξιωματικῶν τῶν λοιπῶν ὅπλων, οἵτινες δύνανται νὰ ἐκτελέσωσι τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην. Ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τοῦ πολέμου, μόνον οἱ ἀξιωματικοὶ τῆς στρατιωτικῆς σχολῆς τῆς Ἑλλάδος ἢ καὶ ξένης στρατιωτικῆς σχολῆς δύνανται νὰ κάμωσι τὴν ὑπηρεσίαν τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν, ἢ καὶ πᾶς ἄλλος ἀξιωματικὸς τοῦ πεζικοῦ;

§127ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. Διαβάστε παρακάτω.

§128ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Ἀλλά, κύριε Ὑπουργέ, μὲ τὴν κατάργησιν τοῦ Σώματος τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν, δὲν ἔπρεπε νὰ ληφθῇ πρόνοια περὶ ἑνὸς ἄλλου ἀντικειμένου σχετικοῦ μὲ τὴν ὑπηρεσίαν αὐτὴν καὶ στενῶς συνδεδεμένου; Ἐν τῷ Γαλλικῷ νόμῳ θέλετε παρατηρήσει, ὅτι, ἐκτὸς τοῦ ὅτι ἡ ὑπηρεσία θέλει ἐνεργεῖσθαι παρ’ ὅλων τῶν ἀξιωματικῶν τῶν διαφόρων ὅπλων, τῶν δυναμένων νὰ ἐνεργήσωσι ταύτην, ὑπάρχουσι καὶ ἀρχειοφύλακες ἐπιφορτισμένοι ὑπὸ τὴν διεύθυνσιν τῶν ἀξιωματικῶν τῶν γραφείων τῆς ὑπηρεσίας τῶν γενικῶν ἐπιτελείων τὴν διατήρησιν τῶν ἀρχείων καὶ λοιπῶν ἄλλων εἰδῶν, ἅτινα εἶναι ἀπαραιτήτως ἀναγκαῖα εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν· ὁ νόμος ὁ ὑποβληθεὶς ἔχει διάταξίν τινα προβλέπουσαν τοὺς ἀρχειοφύλακας ἢ τὴν ὑπηρεσίαν, εἰς τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ὑπάρχωσιν; οὐδαμοῦ βλέπω τοῦτο. Ἀλλά, κύριοι, εἰς τὴν Γαλλίαν, διὰ νὰ καταργηθῇ τὸ Σῶμα τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν, προηγουμένως ἱδρύθη εἰδικὴ σχολή, ἐν τῇ ὁποίᾳ σπουδάζουσι τὴν εἰδικὴν ταύτην ὑπηρεσίαν τῶν ἐπιτελῶν ἅπαντες οἱ ἀξιωματικοὶ τῶν διαφόρων ὅπλων, ἀφοῦ προηγουμένως ὑπηρετήσωσιν εἰς τὰ σχετικὰ σώματα αὐτῶν ἐπὶ τρία ἔτη, καὶ μετὰ τὸ πέρας τῶν ἐν τῇ σχολῇ ταύτῃ σπουδῶν τῶν ἐξετάζονται, καὶ οἱ εὐδοκιμήσαντες λαμβάνουσι τὸ πτυχίον καὶ ἐνεργοῦσι τὴν ὑπηρεσίαν τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν. Ἀλλ’ ὁ ὑποβληθεὶς ἡμῖν νόμος ἀντὶ σχολῆς ἐν § γʹ τοῦ ἄρθρου 9 λέγει, ὅτι οἱ εὐδοκιμήσαντες εἰς τὰς δοκιμαστικὰς ἐξετάσεις ἐνώπιον ἐπιτροπῆς, καταρτιζομένης διὰ Β. Διατάγματος πρὸς ἐξέτασιν τῶν τοιούτων ἀξιωματικῶν, τῶν δυναμένων νὰ ἐκπληρώσωσι τὴν ὑπηρεσίαν τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν, θὰ ἐκπληρῶσιν ἐν τῷ μέλλοντι αὐτήν. Ἐρωτῶ, κύριοι, ἂν ἡ ἐπιτροπὴ ἡ προβλεπομένη ἐν τῇ παραγράφῳ 3 τοῦ νομοσχεδίου θὰ δύνηται νὰ ἀναπληροῖ καὶ τὴν σχολὴν ἐκείνην, ἥτις ὀνομάζεται ἀνωτέρα πολεμικὴ σχολή, καὶ τοῦτο τὸ λέγω, διότι ἄλλο σχολὴ καὶ ἄλλο ἐπιτροπή. Ἐν Γαλλίᾳ ὄχι μόνον ὑπάρχει εἰδικὴ σχολή, ἀλλ’ ὑπάρχει προσέτι καὶ διαγωνισμός. Βλέπετε λοιπὸν, διὰ τῆς καταργήσεως τοῦ Σώματος τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη ἔλαβεν ὅλα τὰ μέτρα, ὅπως δυνηθῇ νὰ ἀντικαταστήσῃ τὴν ὑπηρεσίαν αὐτοῦ διὰ τῶν ἀξιωματικῶν διαφόρων ὅπλων, ἀλλ’ ἱκανῶν καὶ δυναμένων νὰ ἐκπληρώσωσι τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην· ἡμεῖς δὲ καταργοῦμεν ἀβασανίστως τὸ Σῶμα τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν, διατηροῦμεν δὲ τὴν ἐπιτελικὴν ὑπηρεσίαν, ἀλλὰ δὲν θὰ φθάσωμεν ἐκεῖ ὅπου ἡ Κυβέρνησις προσδοκᾷ, διὰ τοῦ νόμου, οὗτινος τὴν ἐπιψήφισιν ἐπιδιώκει.

§129ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τοὺς ὑπάρχοντας ἀπὸ ποῦ τοὺς ἔχομεν; μήπως εἴχομεν ἰδιαίτερον φυτώριον; ἀπὸ τὸν στρατόν.

§130ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Ἐπειδὴ ἡ Κυβέρνησις εἰσάγει εἰς τὴν Βουλὴν σύστημα νέον, διὰ τοῦ ὁποίου ὑπόσχεται τὴν βελτίωσιν τοῦ στρατοῦ καὶ οὐχὶ τὴν κατάργησιν αὐτοῦ, ὡς τοῦτο μέχρι τοῦδε φαίνεται, ὤφειλεν αὕτη, καὶ οὐχὶ ἐγώ, νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ταῦτα πάντα, ὤφειλε νὰ κανονίσῃ τὴν θέσιν τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν καὶ νὰ φροντίσῃ, ὥστε οἱ ἀξιωματικοὶ τῶν διαφόρων ὅπλων νὰ εὕρωσι τὰ μέσα τῆς τελειοποιήσεως των ἐπὶ τῆς εἰδικῆς τῶν ἐπιτελῶν ὑπηρεσίας, ὤφειλε, λέγω, νὰ ἱδρύσῃ τοιαύτην σχολὴν, καὶ τότε ἔπραττεν ἔργον σπουδαῖον διὰ τὸν στρατὸν, ἀλλ’ ἤδη οὐδὲν ἄλλο πράττει παρὰ μόνον τὴν κατάργησιν τοῦ ἐν λόγῳ Σώματος. Ἂν λοιπὸν δὲν ἦτον ἀνάγκη σχολῆς εἰδικῆς, ἂν δὲν εἴχομεν ἀνάγκην τῆς ἐπιτελικῆς ὑπηρεσίας, πρὸς τί καταργεῖτε τὸ Σῶμα τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν; διὰ τοῦ νέου ὀργανισμοῦ ἤλθετε ν’ ἀναδιοργανώσητε καὶ νὰ καταργήσητε καὶ μηδὲν πλέον. Ἔργον τῆς Κυβερνήσεως ἦτο πρὸ τῆς καταργήσεως, ἢ καὶ ταυτοχρόνως μὲ τὴν κατάργησιν τοῦ ἐν λόγῳ Σώματος, νὰ ἐλάμβανε τὴν δέουσαν πρόνοιαν περὶ ἐκπαιδεύσεως τῶν κ. κ. ἀξιωματικῶν τῶν διαφόρων ὅπλων διὰ τὴν ἐπιτελικὴν ὑπηρεσίαν τοῦ στρατοῦ, ἥτις εἶναι οὐχὶ μόνον ἀναγκαία, ἀλλὰ καὶ ἀναπόφευκτος. Κύριοι, βεβαίως δὲν θέλω νὰ ὑποστηρίξω τὴν κατάργησιν τοῦ Σώματος τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν, διότι ὅ,τι καὶ ἂν εἴπω, θὰ ἦναι φωνὴ βοῶντος ἐν τῇ ἐρήμῳ.

§131ΜΟΝΤΕΣΑΝΤΟΣ. Τώρα τὸ κατάλαβες; (ἱλαρότης.)

§132ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Ἀλλὰ θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἰδίως τὸν κύριον ἐπὶ τῶν στρατιωτικῶν Ὑπουργὸν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ὅσα ὁ προλαλήσας βουλευτὴς κ. Βαλτινὸς ἐξέθεσε, καὶ τὰς ὀλίγας παρατηρήσεις, ἃς καὶ ἐγὼ ὑπέβαλον, καὶ νὰ τροποποιήσῃ τὸ ἄρθρον συμφώνως πρὸς τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Βαλτινοῦ, ἂν καὶ γνωρίζω, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῶν στρατιωτικῶν οὐδεμίαν ἔχει θέλησιν.

§133ΑΝΤ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Βλέπετε, ὅτι ἡ τροπολογία ἔδωκεν ἀφορμὴν εἰς ὑποτροπολογίας καὶ συζητήσεις. Βεβαίως τὸ ζήτημα εἶναι δυσχερὲς, ὡς ἐκ τῆς φιλοτιμίας τῶν ὑπαρχόντων ἀξιωματικῶν τῶν ἐπιτελῶν, οἵτινες πρόκειται νὰ σχηματίσωσιν εἰς τὸ μέλλον τὸ ἰδανικὸν πλέον Σῶμα τῶν ἐπιτελῶν μεχρισοῦ ἐκλείψωσιν. Εἶναι δύο ἰδέαι διάφοροι· ἡ μὲν ἀντιπροσωπεύει τὰ δημόσια συμφέροντα, ἡ δὲ πρόκειται νὰ προφυλάξῃ ἀτομικὰς ζημίας. Ὁ ἔντιμος συνάδελφος ἐκ Βάλτου σᾶς εἶπεν, ὅτι ἡ Γαλλικὴ Κυβέρνησις ἐδέησε νὰ καταργήσῃ τὸ Σῶμα τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν, λόγῳ, κατ’ αὐτὸν, ὅτι δὲν ἐξεπλήρου εἰς τὸν ὑπέρτατον βαθμὸν τὰ καθήκοντά του, καὶ ἐπέβαλεν εἰς τὸν στρατὸν τὴν μετάθεσιν ὅλων αὐτῶν τῶν ἀξιωματικῶν, καὶ συνταγματάρχαι τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν μετέβησαν εἰς τὰ συντάγματα τοῦ πυροβολικοῦ, τοῦ ἱππικοῦ, τοῦ πεζικοῦ, μὲ τὴν ἀρχαιότητα, τὴν ὁποίαν ὁ νόμος περὶ προβιβασμοῦ δίδει. Ἦτο ἀνάγκη τοῦ Κράτους, καὶ τὰ ἀτομικὰ συμφέροντα ἔπρεπε νὰ ὑποκύψωσιν. Ἄλλως τε τὸ πεζικὸν ὑπέστη αὐτὴν τὴν ζημίαν κατὰ τὸ 1854, κατὰ τὴν διάλυσιν τῆς ὁροφυλακῆς, εἰς ἣν ἡ προαγωγὴ ἦτο μεγαλειτέρα ἢ εἰς τὸ Πυροβολικόν. Ἐγὼ προσωπικῶς ἐζημιώθην διὰ τῆς μεταθέσεως ἀξιωματικῶν ἐκ τῆς ὁροφυλακῆς εἰς τὸ πεζικόν. Ὅταν ἤμην ἀνθυπασπιστὴς, ἦσαν τινὲς πολῖται, καὶ δὲν θέλω νὰ τοὺς ὀνομάσω, διότι σήμερον εἶναι ἀξιωματικοί, οἵτινες κατετάχθησαν εἰς τὴν ὁροφυλακὴν, ἔγειναν ἀξιωματικοί, καὶ ἦλθον εἰς τὸ πεζικὸν ὡς ἀνθυπολοχαγοί, ὅταν ἤμην ἀκόμη ἀνθυπασπιστής. Ἀλλ’ ἐδέχθημεν τοὺς ἀξιωματικοὺς καὶ ὑπεκύψαμεν εἰς τὰ συμφέροντα τοῦ τόπου· ἐκάμαμεν παράπονα, ἀλλὰ δὲν ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψιν. Ἡ θέσις τῶν ἀξιωματικῶν τῶν ἐπιτελῶν ἡμῶν εἶναι σχετικῶς καλλιτέρα τῶν τῆς Γαλλίας, οἱ ὁποῖοι πώποτε δὲν ὑπηρέτησαν ἢ λίαν διαβατικῶς ὑπηρέτησαν, καὶ τὰ σώματα ἐδέχθησαν ξένους ἀξιωματικούς, οὕτως εἰπεῖν, καὶ μὴ ὑπηρετήσαντας ἢ μὴ ἀνατραφέντας εἰς τὰ Σώματα, εἰς ἃ εἰσήρχοντο μὲ μεγάλους βαθμούς.

§134ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Οἱ ταγματάρχαι καὶ ἀντισυνταγματάρχαι τῶν ἐπιτελῶν ἐν Γαλλίᾳ διοικοῦν συντάγματα καὶ τάγματα τακτικοῦ στρατοῦ, καὶ γυμνάζουν.

§135ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Δὲν εἶναι ὀρθὸν τὸ τοιοῦτον.

§136ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Σᾶς βεβαιῶ, ὅτι εἶδον ἀξιωματικὸν τῶν ἐπιτελῶν νὰ γυμνάζῃ τάγμα πεζικοῦ.

§137ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ὡς ἐκπαίδευσις, μάλιστα, αὐτὸ γίνεται εἰς τὴν Γαλλίαν, ἀλλ’ εἶναι μεγάλη διαφορά. Οἱ παρ’ ἡμῖν ἀξιωματικοὶ τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν τί εἶναι; εἶναι ἀξιωματικοὶ τοῦ Πυροβολικοῦ καὶ τοῦ Μηχανικοῦ διακεκριμένοι, διότι τινὰς ἐξ αὐτῶν τὸ Κράτος ἀπέστειλεν ἐπίτηδες πρὸς ἐκπαίδευσιν δημοσίᾳ δαπάνῃ. Ἴσως εἶναι ἐξαίρεσις ὁ κ. Βαλτινός.

§138ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Ὁ Βαλτινὸς ἔλαβε διὰ διατάγματος ἀποστολὴν εἰς τὴν Γαλλίαν, ἵνα σπουδάσῃ μαθήματα γενικῶν ἐπιτελῶν......

§139ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ναί, σεῖς ἐστάλητε ἀπὸ τὸ Κράτος, ἵνα σπουδάσητε μαθήματα γενικῶν ἐπιτελῶν, ἀλλ’ οἱ ἄλλοι ἐσπούδασαν μαθήματα ἄλλων ὅπλων, καὶ ἐπὶ παραδείγματι, ὁ Ζυμβρακάκης ἐσπούδασεν 7 ἔτη πυροβολικὴν, καὶ εἶναι διακεκριμένος ἀξιωματικὸς, ὁ τελευταῖος μετατεθεὶς Πουρναρᾶς, ἐπίσης διακεκριμένος ἀξιωματικός, εὐδοκίμησεν ἐν Γαλλίᾳ. Βλέπετε, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἐὰν θελήσῃ νὰ θέσῃ κατὰ μέρος τὰ ἀτομικὰ συμφέροντα, δὲν ἔχει ἢ νὰ μεταθέσῃ τοὺς ἀξιωματικοὺς εἰς τὰ Σώματα. Ἀλλὰ θὰ παρουσιασθῇ δυσχέρεια τῶν ἀξιωματικῶν, τῶν μὴ δυναμένων εἰς τὰ Σώματά των νὰ ἔχωσι τοὺς βαθμοὺς αὐτούς. Ἀλλ’ ἡ δυσχέρεια αὕτη ἐκλείπει, ἐὰν ὅσοι ἀξιωματικοὶ τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν ἔχωσιν ἀνώτερον βαθμὸν τῶν συναδέλφων των, τῶν ὑπηρετούντων εἰς τὸ Μηχανικόν, διότι εἰς τὸ Πυροβολικὸν δὲν εἶναι, νομίζω.....

§140ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Εἶναι ὁ Μαστραπᾶς, ὁ Σμόλεντς.....

§141ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Πολὺ καλά. Ἐφ’ ὅσον οἱ ἀρχαιότεροι δὲν προβιβασθῶσιν εἰς τοὺς βαθμοὺς αὐτῶν, δὲν δύνανται νὰ μετατεθῶσι, καὶ τότε θὰ λάβωσι τὴν ἀρχαιότητα, ἣν οἱ ἀρχαιότεροι θὰ εἶχον....

§142ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ὁ ἀδελφός σας, ὁ λοχαγὸς τοῦ Πυροβολικοῦ, τυγχάνει ἀρχαιότερος τοῦ ταγματάρχου τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν Κόρπα.

§143ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἐδῶ γίνεται μία σύγχυσις. Ὁ κ. Κόρπας δὲν ἦτο εἰς τὸ Πυροβολικόν· δύνασθε νὰ τὸν συγκρίνητε πρὸς τοὺς λοχαγοὺς τοῦ Μηχανικοῦ, ἀλλὰ πρὸς τοὺς πυροβολιστὰς θὰ συγκρίνητε τὸν κ. Ἀντώνοβιτς, τὸν κ. Πετιμεζᾶν, τὸν κ. Βαλτινόν. Αὐτὴ εἶναι λύσις, ἡ ὁποία θὰ παρουσιάσῃ δυσχέρειαν πρὸς μόνον τὸν ταγματάρχην, νομίζω, κ. Κόρπαν· διὰ τοῦτο ὁ κ. Κόρπας νὰ μείνῃ διαρκῶς ἀπεσπασμένος μέχρι τοῦ προβιβασμοῦ τῶν ἀρχαιοτέρων του λοχαγῶν. Ἐὰν λοιπὸν ἡ Κυβέρνησις νομίζῃ, ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ τῶν ἐπιτελῶν ἄνευ διακρίσεως πρέπει νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὰ Σώματα ἐξ ὧν ἐξῆλθον, τοῦτο εἶναι μία λύσις, ἢ πρέπει νὰ παραδεχθῶμεν τὸ ἄρθρον ὅπως ἔχει.

§144ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐπὶ τοῦ κειμένου μόνον παρατηρῶ, ὅτι, ἐπειδὴ ἡ φράσις «μεχρισοῦ ὁπωσδήποτε ἐκλείψωσιν» ἐθεωρήθη ὡς προσβάλλουσα τοὺς ἀξιωματικοὺς τούτους, ἂς ἀπαλειφθῇ. Ἀποῤῥίπτονται αἱ τροπολογίαι τῶν κ. κ. Κρεστενίτου καὶ Βαλτινοῦ, δι’ ἀναστάσεως, γίνεται δὲ δεκτὸν τὸ ἄρθρον κατὰ τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Ἄρθρον 9.

§145ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Μοὶ παρατηρεῖ ὁ ἀτομικός μου φίλος ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῆς δικαιοσύνης: «πάλιν θὰ ὁμιλήσῃς»; Πάλιν θὰ ὁμιλήσω, τῷ εἶπον, καὶ θὰ ὁμιλήσω εἰς ὅλα τὰ ἄρθρα, διότι, ἀφοῦ ἠττήθημεν εἰς τὴν ἀρχὴν, θὰ πολεμήσωμεν βῆμα πρὸς βῆμα, καὶ ἐὰν εἴχετε τὴν ὄρεξιν νὰ ἀναβάλητε ἐπὶ μίαν ἑβδομάδα τὴν ψήφισιν τοῦ συνόλου, θὰ ἐβλέπομεν τὰ ἀποτελέσματα. Ἐν τῷ ἄρθρῳ 9 γίνεται λόγος περὶ τῆς ἐπιτελικῆς ὑπηρεσίας ἐν τῷ ἑλληνικῷ στρατῷ. Εἶναι λίαν ἀξιέπαινος ἡ Κυβέρνησις, ἀναγράψασα τὴν ῥήτραν ταύτην ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, διότι πράγματι πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοια περὶ τοῦ τίνες θὰ διαχειρίζωνται τὴν ἐπιτελικὴν ὑπηρεσίαν. Ἀλλ’ ἐπιτελικὴν ὑπηρεσίαν ἐν ὥρᾳ εἰρήνης δὲν βλέπω οὐδαμοῦ ἀναγεγραμμένην. Ἐὰν τὸ νομοσχέδιον τῆς Κυβερνήσεως εἶχε τὸν χαρακτῆρα καὶ τὸ γράμμα νομοσχεδίου ἀφορῶντος τοὺς στρατοὺς ὅλων τῶν ἄλλων ἐπικρατειῶν, δὲν θὰ μοὶ ἐχρειάζετο ποσῶς νὰ κάμω παρατήρησιν. Ἡ ἀνεγνωρισμένη εἰς ὅλους τοὺς στρατοὺς ἐπιτελικὴ ὑπηρεσία εἶναι ἡ ἑξῆς· εἶναι ἐπιστημονικὴ ἐργασία ἐν τμήματι, ἐν γραφείῳ, ἐν Σώματι ἰδιαιτέρῳ, ὅπως θέλετε νὰ τὸ ὀνομάσητε, καὶ διοικητική. Εἰς τὴν Πρωσσίαν π. χ. ἢ τὴν σημερινὴν Γερμανίαν ἡ ἐπιτελικὴ ὑπηρεσία περιλαμβάνει τὸ λεγόμενον Generalstaab, γενικὸν ἐπιτελεῖον, ἐν τῷ ὁποίῳ μελετῶνται καὶ πράγματα, ἅτινα πολὺ καλῶς συνεχωνεύθησαν συνοπτικῶς εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ἐπιτελικοῦ γραφείου τοῦ νομοσχεδίου τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἡ λεπτομέρεια, Κύριος οἶδε, πόσας στήλας αὐτοῦ ἤθελε καταλάβει. Ἡ ἐπιτελικὴ ὑπηρεσία ὡσαύτως ἐν Γερμανίᾳ εἶναι ἡ εἰδικὴ τῆς κατασκευῆς χαρτῶν. Τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην οἱ διδάσκαλοι τοῦ κλάδου τούτου, οἱ Γερμανοὶ, δὲν ὑπέπεσαν εἰς τὸ λάθος, εἰς ὃ ὑπέπεσαν οἱ Γάλλοι, νὰ τὴν δώσουν εἰς τὸ Σῶμα τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν, διότι χρειάζονται εἰδικὴ ἱκανότης, φυσικὸν προτέρημα. Ἠξεύρετε τί λέγει ὁ στρατηγὸς Schellendorf, ὁ Πρῶσσος; «Εἶναι μέγα πρᾶγμα διὰ τοὺς ἀξιωματικοὺς τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν, τὸ ὁποῖον τοῖς ἔδωκεν ὁ Θεὸς, νὰ κατέχωσι τὴν ἱκανότητα ὡς καλλιτέχναι, νὰ ἐργάζωνται ὡς τοιοῦτοι.» Ἐκεῖ λοιπὸν ἔχουν διὰ τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην τὸ λεγόμενον «Neben Stadt», Παρεπιτελεῖα. Εἰς τὴν Γαλλίαν εἶχον ἄλλοτε τοὺς «ingénieurs géographes», Μηχανικοὺς γεωγράφους. Ἀλλ’ οἱ Γάλλοι, σκεπτόμενοι περὶ προαγωγῆς μᾶλλον, διότι ὁ κλάδος αὐτὸς ἦτο στενὸς εἰς τὴν προαγωγὴν, ἐνόμισαν καλὸν νὰ τοὺς συγχωνεύσωσι μὲ τοὺς γενικοὺς ἐπιτελεῖς, καὶ προέβησαν εἰς τοῦτο, εἰς τὸ λεγόμενον Dépôt de la guerre, ἤτοι τὸ στρατιωτικὸν ἀποταμιευτήριον. Εἰδικῶς ἐργάζονται ὡρισμένα πρόσωπα εἰς αὐτὴν τὴν ἐργασίαν, ἥτις δὲν εἶναι ὑποχρεωτικὴ δι’ ὅλους τοὺς ἀξιωματικοὺς τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν, ὅπως πάλιν διὰ τὸ πυροβολικὸν οἱ Γάλλοι καὶ οἱ Γερμανοὶ δὲν συνέλαβον ποτὲ τὴν ἰδέαν νὰ ὑποχρεώσουν ὅλους τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ πυροβολικοῦ νὰ κατασκευάσουν πυρίτιδα, ἐνῷ ἡ κατασκευὴ τῆς πυρίτιδος εἶναι κλάδος τοῦ πυροβολικοῦ. Ἐκτὸς τῶν δύω τούτων κατηγοριῶν τῆς ἐπιτελικῆς ὑπηρεσίας, εἶναι ἡ ὑπηρεσία ἡ διοικητική, ὡς εἶπον. Οἱ ἐντριβεῖς περὶ τὰ στρατιωτικὰ καὶ οἱ μὴ θέλοντες νὰ παίζωσι μὲ τὴν τύχην τῶν ἐθνῶν, ἐνόησαν, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διοικηθῇ ὁ στρατὸς ἀπὸ ἕνα καὶ μόνον ἄνθρωπον, ἐὰν δὲν ἔχῃ παρ’ ἑαυτῷ βοηθούς. Οἱ βοηθοὶ οὗτοι, ὄχι μόνον τὸν ἀνακουφίζουν, διότι ἠδύνατό τις τότε νὰ εἴπῃ, ὅτι εἶναι περιττοί, ἀλλὰ καὶ τῷ εἶναι ἀπολύτως ἀναγκαῖοι. Αὐτοὶ εἶναι εἰς τὰ Σώματά των τὰ καλούμενα ἐπιτελικά. Οἱ μεγάλοι στρατοὶ ἔχουσι τὰ λεγόμενα corps d’ armée, division» Σώματα στρατοῦ, μεραρχίας κτλ. Εἰς ὅλα αὐτὰ χρειάζονται ἄνδρες εἰδικοί, ὅπως ἐργάζωνται παρὰ τοῖς ἀρχηγοῖς. Ἐδῶ ὅμως, ἐξαιρέσει τοῦ κέρδους αὐτοῦ διὰ τὸν Ἑλληνικὸν στρατὸν, οὐχὶ διὰ τοὺς ἐπιτελεῖς, τοῦ κέρδους, λέγω, τὸ ὁποῖον ἐνεγράφη εἰς τὸ πρῶτον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου, ἔνθα ὡρίσθη νὰ ἔχωμεν γραφεῖον ἐπιτελικὸν ἐντὸς τοῦ Ὑπουργείου, δὲν βλέπω κατηρτισμένον τὸν στρατὸν ἡμῶν οὕτως, ὥστε νὰ χωρῇ ἀλλαχοῦ ὑπηρεσία ἐπιτελική. Ἔχομεν, κατὰ τὸ νομοσχέδιον, τὰ τάγματα τῶν εὐζώνων· βεβαίως ἐκεῖ δὲν ὑπάρχει ἐπιτελικὴ ὑπηρεσία· εἶναι ἡ χωροφυλακὴ, καὶ εἰς αὐτὴν δὲν ὑπάρχει ἐπιτελικὴ ὑπηρεσία. Τὰ διάφορα σώματα τοῦ πεζικοῦ εἶναι μεμονωμένα. Εἰς τὸ νομοσχέδιον, ὃ εἰσηγάγομεν ἡμεῖς, ὁ στρατὸς διῃρεῖτο εἰς σώματα στρατοῦ ὑπὸ Ἀρχηγεῖα, ἐνῷ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τῆς Κυβερνήσεως οὐδεμία φροντὶς ὑπάρχει περὶ τούτου ἐν ὥρᾳ εἰρήνης ἢ πολέμου. Μόνον ὅταν πρόκηται νὰ ἐργασθῶσιν ἡνωμένα διάφορα Σώματα διορίζεται ἀρχηγὸς παρ’ αὐτοῖς ὡς εἰδικαὶ ὑπηρεσίαι. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δύναταί τις νὰ μοὶ εἴπῃ, ἰδού, ἐκεῖ ὑπάρχει ὑπηρεσία ἐπιτελική. Ἀλλ’ ἐλπίζω, ὅτι μοὶ εἶναι ἐπιτετραμμένον, πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ Κράτους, νὰ εἴπω, ὅτι, ἂν τότε καὶ μόνον ἔχητε ἀξιωματικοὺς δι’ ἐπιτελικὴν ὑπηρεσίαν, δὲν ἔχετε ποτέ. Καταργήσατε τὸ Σῶμα τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν, ὡς μὴ ἀνταποκρινόμενον εἰς τὴν ἀποστολήν του, καὶ λάβετε ἀξιωματικοὺς τῶν διαφόρων σωμάτων, καὶ εἴπατε: σᾶς διορίζομεν ἐπιτελεῖς. Ὑπάρχουν ἐν τῷ στρατῷ ἀξιωματικοὶ φιλοτίμως ἐργαζόμενοι, οἵτινες θέλουσιν ὁμολογήσει, ὅτι ὁλόκληρος ζωὴ ἀπαιτεῖται, ἵνα μορφωθῇ τις τέλειος ἀξιωματικὸς τοῦ ἐπιτελείου. Ὅ,τι ἐπράξατε, εἶναι μέγα λάθος. Ἠξεύρετε τί θὰ εἴπῃ ἀρχηγὸς τοῦ ἐπιτελείου; ἔχει ὅλην τὴν εὐθύνην τοῦ στρατοῦ· καὶ ἂν ἤμην ἐν Γαλλίᾳ (θὰ σᾶς κάμω νὰ μειδιάσητε, ἀλλὰ τὸ μειδίαμα τὸ δέχομαι), δὲν κατεδίκαζον τὸν Βαζαίν, ἀλλὰ τὸν ἀρχηγὸν τοῦ ἐπιτελείου. Ὁ ἀρχηγὸς μίαν λέξιν θὰ εἴπῃ: «νὰ κινήσωμεν»· ὅλην τὴν ἑτοιμασίαν ὅμως, ὅλην τὴν γνῶσιν τῆς χώρας, ὅλην τὴν ὑποδιαίρεσιν τοῦ στρατοῦ, τὸν κανονισμὸν τῶν ὡρῶν τῆς ἐκκινήσεως κτλ., ὅλα τὰ ἔχει ὁ ἀρχηγὸς τοῦ ἐπιτελείου. Ἀναγνώτατε τοὺς κανονισμοὺς τῆς ὑπηρεσίας τῆς ἐκστρατείας. Πῶς θέλετε νὰ εἴπητε εἰς ἕνα ἀξιωματικόν: ἐγὼ σᾶς διορίζω ἐπιτελέα; Ὑποθέτω, ὅτι εἰς τὸ 1880 ἡ Κυβέρνησις συγκροτεῖ στρατόπεδον καὶ διορίζει ἀξιωματικοὺς διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ἐπιτελείου· πῶς θέλετε νὰ ἐκτελέσῃ τις ὑπηρεσίαν τοιαύτην, ἀφοῦ δὲν τῷ ἐδώκατε τὰ μέσα νὰ μορφωθῇ ἐν τῇ ἐπιτελικῇ ὑπηρεσίᾳ; Ὅσοι φρονοῦσιν, ὅτι δὲν ἔχουσιν ἀνάγκην βοηθῶν, δύνανται ν’ ἀδιαφορήσωσιν· ἀλλ’ ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ ὑποθέσω, ὅτι ἔχει τις τοιοῦτον ἐγωϊσμόν, ὥστε νὰ νομίζῃ, ὅτι δὲν ἔχει ἀνάγκην βοηθοῦ ἐν τῇ διοικήσει τοῦ στρατοῦ. Λοιπὸν καταργήσατε τὸ Σῶμα τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν, διότι δὲν δύναται νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς ὅ,τι τὸ Κράτος ἀπαιτεῖ· ἀλλ’ ἀντὶ νὰ βελτιώσητε τὰ τοῦ στρατοῦ, καταστρέφετε αὐτά. Οἱ ἀξιωματικοὶ πότε θὰ καταγείνουν εἰς μόρφωσιν ἐπιτελικῆς ὑπηρεσίας, ἀφοῦ ἐν τῷ στρατῷ δὲν ἀναγνωρίζετε ἐπιτελικὴν ὑπηρεσίαν;

§146ΡΑΛΛΗΣ. Τὸ ἄρθρον 10 λέγει: «Βασιλικὸν διάταγμα θέλει ὁρίσει τίνες εἰσὶν αἱ ἐπιτελικαὶ ὑπηρεσίαι».

§147ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Θὰ διορίζωσι τοὺς ἀξιωματικοὺς εἰς ἐπιτελικὴν ὑπηρεσίαν, ἐνῷ καταγίνονται εἰς τὴν εἰδικὴν μελέτην τῶν ἀφορώντων εἰς τὸ Σῶμα ἢ ὅπλον, εἰς ὃ ἀνήκουσιν; ὁ διοριζόμενος ἀξιωματικός, ἂν πρόκηται περὶ εὐθύνης, ἀποκτᾷ τὸ δικαίωμα νὰ σᾶς εἴπῃ, «δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ μὲ διορίσητε εἰς τὴν ὑπηρεσίαν αὐτὴν, ἀφοῦ δὲν μὲ ἐμορφώσατε διὰ τοιαύτην ὑπηρεσίαν ἐν ὥρᾳ εἰρήνης.» Τί θὰ εἴπῃ ἡ διάταξις, ὅτι ἐπὶ 3 ἔτη θὰ μένωσιν εἰς ἐπιτελικὴν ὑπηρεσίαν; Ποία εἶναι αὕτη; «Βασιλικὸν Διάταγμα θὰ τὴν κανονίσῃ» λέγει τὸ νομοσχέδιον. Εἰς τὰ Εὐρωπαϊκὰ Κράτη εἶναι γνωσταὶ καὶ ἀναγεγραμμέναι αἱ ἐπιτελικαὶ ὑπηρεσίαι. Τί θὰ εἴπῃ Βασιλικὸν διάταγμα νὰ τὰς κανονίσῃ; Ἠκούσατε πρὸ μικροῦ τὸν κ. Πετμεζᾶν λέγοντα ἀπὸ τοῦ βήματος, ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀναγραφῇ ἐν τῷ νόμῳ ἡ μετάθεσις, προκειμένου περὶ τῆς εἰς τὰ πρῴην Σώματά των ἐπανόδου τῶν ἤδη ἀξιωματικῶν τῶν Γεν. Ἐπιτελῶν, διότι, κατ’ αὐτὸν, ἔχετε τὸ δικαίωμα ὡς Κυβέρνησις διὰ διατάγματος νὰ τὸ πράξητε. Τί ἐλέγαμεν ὅμως ἡμεῖς; νὰ θέσωμεν φραγμὸν εἰς τὴν κυβερνητικὴν ἐνέργειαν. Ἂν λοιπὸν θέλετε νὰ θέσητε φραγμὸν, αὐτὴ ἡ ρήτρα εἶναι κακῶς γεγραμμένη· ἐξ ἐναντίας ἀνοίγετε τὰς πύλας. Δὲν ἠξεύρω ἂν ἡ τύχη μὲ φέρῃ εἰς τὰ πράγματα· ἀλλ’ ἂν μὲ φέρῃ, μὲ τὸν ὀργανισμόν σας ἀνοίγω 100 θέσεις ἐπιτελῶν. Οὐδεὶς δύναται νὰ ἀρνηθῇ τὴν σπουδαιότητα τῆς παρατηρήσεως ταύτης, ἥτις δὲν εἶναι παρατήρησις ἀντιπολιτευομένου. Θὰ μοὶ εἴπητε ἴσως, ὅτι εἰς τοὺς πίνακας δὲν ἔχετε προσωπικὸν διὰ τὴν ἐπιτελικὴν ὑπηρεσίαν. Ἴσα ἴσα, λέγω, ἐὰν εἴχετε προσωπικὸν ὡρισμένον, ἐσῳζόμεθα, διότι ἐντὸς ὡρισμένου προσωπικοῦ θὰ διεξήγοντο ἅπασαι αἱ ἐπιτελικαὶ ὑπηρεσίαι, ἐνῷ, ὡς ἔχει τὸ Νομοσχέδιον, ἐπειδὴ αἱ ὑπηρεσίαι αὗται δὲν ὁρίζονται, τὸ δι’ αὐτοὺς ἀναγκαῖον προσωπικὸν μένει εἰς τὴν διάκρισιν τοῦ Ὑπουργοῦ, πρᾶγμα κακόν. Ἐπειδὴ κατὰ τύχην εἶμαι εἰς τὸ βῆμα, ἔρχομαι εἰς τὸ ἄρθρον 10, λέγον ῥητῶς, ὅτι μετὰ 3 ἔτη ἐπανέρχονται εἰς τὰ Σώματά των ὅσοι ἀξιωματικοὶ θὰ ἦναι εἰς ἐπιτελικὴν ὑπηρεσίαν. Βλέπετε, ὅτι τὴν παραδέχεται ὑφισταμένην· εἶναι λάθος αὐτὸ, ἔπρεπε νὰ τοὺς ὁρίσῃ καὶ κατὰ βαθμούς. Ὅπως εἶναι συντεταγμένον τὸ ἄρθρον, θὰ ἀφαιρῇ τοὺς ἀξιωματικοὺς ἀπὸ τὰς ὀργανικὰς θέσεις. Θὰ ἴδητε αὔριον τί θὰ συμβῇ μὲ αὐτὴν τὴν θύραν, ἣν ἀνοίξατε. Γίνονται δι’ ἀναστάσεως δεκτὰ τὰ ἄρθρα 9 καὶ 10.

§148ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Νὰ προστεθῇ, παρακαλῶ, «ὅστις θὰ ὑποβληθῇ παρὰ τῆς Κυβερνήσεως ἐντὸς τῆς ἑπομένης Συνόδου.» Τοῦτο εἶναι ἀπολύτως ἀναγκαῖον.

§149Δ. ΣΤΑΪΚΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ἂν νομίζῃ, ὅτι δύναται διοικητικῶς νὰ προβῇ εἰς τὸ ἑξῆς. Ἡ οἰκονομικὴ ὑπηρεσία τῶν λόχων εἶναι ἀνατεθειμένη εἰς τοὺς λεγομένους Σιτιστὰς, μυρία δὲ ἄτοπα συμβαίνουν εἰς τοὺς λόχους. Συνέπεσε πολλάκις νὰ ἔρχωνται εἰς τὴν διοίκησιν τῶν λόχων λοχαγοὶ χωρὶς νὰ ἔχωσιν οὐδὲ τὴν τυπικὴν γνῶσιν τῆς λογιστικῆς ὑπηρεσίας τοῦ στρατοῦ, διότι δὲν προδιετέλεσαν Σιτισταὶ, καὶ καταντᾷ ὁ λοχαγὸς νὰ ἦναι ὑποχείριος τοῦ Σιτιστοῦ. Τὸ τοιοῦτον, νομίζω, προλαμβάνεται, ἂν λάβωμεν πρόνοιαν νὰ προστεθῇ ἄρθρον, ὁρίζον, ὅτι τὴν λογιστικὴν ὑπηρεσίαν τῶν λόχων θὰ ἐκτελῶσιν οἱ ἀξιωματικοὶ αὐτῶν, ἔχοντες βεβαίως τῶν λοχαγῶν τὴν εὐθύνην.

§150ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τοῦτο πρέπει νὰ ὁρισθῇ δι’ εἰδικοῦ νόμου. Γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 11 καὶ 12 δι’ ἀναστάσεως. Ἄρθρον 13.

§151ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Ὡς καὶ ἄλλοτε ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ παρατηρήσω, ἡ συγκέντρωσις τῆς διοικήσεως τοῦ στρατοῦ ἐν τῷ προσώπῳ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν εἶναι χειρίστη, διότι ἡ διοίκησις τοῦ στρατοῦ θὰ γίνεται ὑπὸ τῶν βουλευτῶν, ὑπὸ τοῦ φατριασμοῦ. Ἐπιθυμῶ γενικώτερον σύστημα, τοῦ εἶναι ἀρχηγὸν τοῦ στρατοῦ σχεδὸν ἀνεξάρτητον τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Ὡς πρὸς τοῦτο τὸ ὑπουργεῖον φαίνεται λίαν ἀποῤῥοφητικόν. Ἀλλὰ θὰ μοὶ εἴπῃ τις τί γίνεται σήμερον; Ἐγὼ ὑπεστηρίζω τί ἠδύνατο νὰ γείνῃ, ἐὰν ἐλαμβάνετο πρόνοια περὶ συστάσεως ἀρχηγείου τῆς χωροφυλακῆς, κατὰ τὸ πνεῦμα τοῦ κανονισμοῦ αὐτῆς. Ἤκουσα, ὅτι γίνεται οἰκονομία μόνον 1400 δραχμῶν. Ἐὰν τοῦτο ἀληθεύῃ, προτείνω τὴν ἀπόῤῥιψιν τῆς καταργήσεως τοῦ ἀρχηγείου.

§152ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡ κατάργησις τοῦ ἀρχηγείου δὲν προτείνεται ὡς μέτρον μόνον οἰκονομικὸν, ἀλλὰ καὶ ὡς καλὸν καθ’ ἑαυτό. Πολὺ ἀπέχει τὸ ἀρχηγεῖον τῆς χωροφυλακῆς τῆς ἀρχῆς τῆς ἀποκεντρώσεως, οὐδὲ κατ’ ἐλάχιστον κατορθώνει ν’ ἀποχωρίζῃ τὴν πολιτικὴν ἀπὸ τῆς χωροφυλακῆς· τοὐναντίον μάλιστα ἐπιδρᾷ διὰ τοῦ ἀρχηγείου ἡ πολιτικὴ περισσότερον ἢ ἄνευ αὐτοῦ. Ἑπομένως νομίζω, ὅτι τὸ ἀρχηγεῖον τῆς χωροφυλακῆς δέον νὰ διαγραφῇ, ὅπως διεγράφησαν καὶ τόσα ἄλλα κονδύλια, ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν.

§153ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Εἶναι τῷ ὄντι οἰκονομία 1400 δραχμῶν; διότι πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ τὸ ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν.

§154ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἀντὶ ἀρχηγείου, θὰ ἐκτελῶσιν ἐπιθεωρηταὶ τὰ προσήκοντα ἔργα. Δὲν ἀπεβλέψαμεν εἰς τὴν οἰκονομίαν, ἀλλ’ εἰς τὸ συμφέρον κυρίως αὐτῆς ταύτης τῆς ὑπηρεσίας.

§155ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς χωροφυλακῆς ἀναφέρομαι εἰς ὅσα εἶπον καὶ εἰς ἄλλην συνεδρίασιν. Μοὶ ἐνθυμίζει τις, ὅτι ἀνεγνώσθη ἐνταῦθα τί εἶπον εἰς τὴν Συνέλευσιν. Πράγματι, ὡς ἀναφέρουσι καὶ τὰ πρακτικὰ, ἐν τῇ Συνελεύσει ἐζήτησα τὴν κατάργησιν τοῦ ἀρχηγείου τῆς χωροφυλακῆς, καὶ εἶναι πολὺ καλὰ ἐξηγημένοι οἱ λόγοι, δι’ οὓς ἐζήτησα τὴν κατάργησιν. Τότε, κατ’ ἐμὴν κρίσιν, ἡ ἀρχηγία τῆς χωροφυλακῆς ἐδίδετο ὡς ἁπλοῦν σιτηρέσιον εἰς ἀνωτέρους βαθμοφόρους· τοῦτο δὲν τὸ ἤθελον, καὶ ἂν ἐξηκολούθει ἡ αὐτὴ κατάστασις καὶ σήμερον, ἤθελον τὰ αὐτὰ προτείνει, διότι δὲν ἐννοῶ τὸ ἔθνος νὰ ὀνομάζῃ θέσεις, ὅπως δι’ αὐτῶν διατρέφωνται ἀξιωματικοί· τὸ λέγω τοῦτο καὶ πάλιν ἐπισήμως. Σήμερον ἡ χωροφυλακὴ εἶναι τὸ πολυπληθέστερον τῶν ἐν Ἑλλάδι Σωμάτων καὶ ἔχει ἀνάγκην κεντρικῆς ἐξουσίας, ἥτις νὰ φέρῃ καὶ τὴν εὐθύνην. Δὲν πιστεύω, ὅτι τὸ γλίσχρον ποσὸν τῶν 1000 δραχμῶν ἐπηρέασε τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὴν κατάργησιν· ὑπάρχει ἄλλο τι· εἰς ὅλον τὸ νομοσχέδιον, ὡς παρατηρεῖτε, δὲν ὑπάρχει ἐγκατεστημένη κεντρικὴ ἀρχὴ διὰ τὰ Σώματα τοῦ στρατοῦ· τοῦτο εἶναι παλαιᾶς σχολῆς. Μέχρι πρὸ ὀλίγου ὑπῆρχεν ἡ ἰδέα, καὶ ἀτυχῶς τὴν βλέπω ἐπανερχομένην, ὅπως εἰς τὰς χεῖρας τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ὡς ἄλλου στρατηγοῦ, συγκεντροῦνται ὅλαι αἱ ὑπηρεσίαι. Τοῦτο εἶναι ἐσφαλμένη ἰδέα. Ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν δὲν διοικεῖ, ἀλλ’ ἁπλῶς διευθύνει. Εἶναι μεγάλη διαφορὰ μεταξὺ διοικήσεως καὶ διευθύνσεως, καὶ σᾶς τὸ λέγει ἄνθρωπος, ὅστις ὑπῆρξεν ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν· καὶ ἀναγνωρίζω τοῦτο, καὶ θέλω ἐπιμείνει πάντοτε εἰς τὴν ἰδέαν μου ταύτην. Οἱ Γάλλοι λέγουν· autre chose le commandement, et autre chose l’ administration. Εἰς τὴν Ἑλλάδα ὑπῆρχεν ἀτυχῶς τὸ σύστημα τοῦτο, εἰς ὃ μᾶς ἐπαναφέρει ἡ Κυβέρνησις καὶ εἰς ὃ ἀτυχῶς εἴχομεν συνειθίσει τόσον πολὺ, ὥστε εἶναι ἀνάγκη νὰ σᾶς ὑπενθυμίσω ἓν μόνον γεγονός. Κατὰ τὸ 1877 τὸ πεζικὸν διῃρέθη εἰς μεραρχίας, εἰς ταξιαρχίας, εἰς συντάγματα. Συνέπεσε νὰ ὑπάγω εἰς τὸ ὑπουργεῖον—ἔχει τι τὸ ἀστεῖον τὸ πρᾶγμα—καὶ εὗρον κατηφεῖς ὅλους τοὺς ὑπαλλήλους τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, ἔχοντας πρὸ ὀφθαλμῶν τὸ διάταγμα τῆς διαιρέσεως ταύτης τοῦ πεζικοῦ, τὸ φέρον τὴν ὑπογραφὴν τῆς Α. Μ. Ἐνόμισα, ὅτι κάτι τι τρέχει καὶ ἠρώτησα· μοὶ λέγει τότε ὁ μακαρίτης Μάνος, μὴ ἐρωτᾷς τί τρέχει· τώρα πλέον δὲν ἠμποροῦμεν νὰ διοικήσωμεν ἀπὸ τοῦ ὑπουργείου, δὲν δυνάμεθα ἐφεξῆς νὰ ἔχωμεν τὰ σώματα ὑπὸ τὰς διαταγάς μας, διότι ὁ ὑπουργὸς δὲν ἔχει νὰ καταγίνεται εἰς ὅλας τὰς λεπτομερείας. Βλέπετε λοιπὸν πόσον ἔχομεν συνειθίσει εἰς τὸ ἄθλιον τοῦτο σύστημα; Ἐπανερχόμενος εἰς τὴν χωροφυλακήν, λέγω, ὅτι εἶναι ἀνάγκη, διὰ τὴν διοίκησιν τοῦ σώματος, νὰ ὑπάρχῃ ἀρχηγὸς τῆς χωροφυλακῆς, ἐπιμένω δὲ τὴν γνώμην της ἡ Βουλὴ νὰ ἐκφέρῃ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§156Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε πρόεδρε, ὁ κ. Βαλτινὸς βεβαίως, ὡς εἰδικὸς περὶ τὰ στρατιωτικὰ πράγματα, δύναται νὰ ὁμιλήσῃ περὶ ὅλων, καὶ δὲν ὑπάρχει περὶ τούτου ἀμφιβολία· δὲν δύναται ὅμως νὰ διαστρέφῃ τὴν ἱστορίαν τῆς πατρίδος του, ὅπως μὴ εὑρεθῇ σήμερον εἰς ἀντίφασιν πρὸς ὅσα ἄλλοτε εἶπεν. Ὁ κ. Βαλτινὸς, ὡς πληρεξούσιος ἐν τῇ Συνελεύσει, ἐνόμισεν, ὅτι τὸ ἀρχηγεῖον τῆς χωροφυλακῆς εἶναι περιττὸν, σήμερον δὲ, διὰ νὰ μὴ εὑρεθῇ εἰς ἀντίθετον γνώμην, τί λέγει; σᾶς λέγει, ὅτι εἶπεν, ὅτι δὲν ἐπιθυμεῖ τὸ ἀρχηγεῖον τῆς χωροφυλακῆς νὰ χρησιμεύῃ ὡς ψώμισμα ἀτόμων. Ἀλλὰ θὰ παρακαλέσω νὰ μᾶς εἴπῃ μέχρι τοῦ 1863 ἢ ἐπὶ τῆς ἐποχῆς τοῦ Ὄθωνος τίνες ἦσαν οἱ ἀρχηγοὶ τῆς χωροφυλακῆς. Ἀρχηγὸς τῆς χωροφυλακῆς ἦτον ὁ στρατηγὸς Σπυρομήλιος. Τίνα ἀρχηγὸν τῆς χωροφυλακῆς ἠδυνάμεθα νὰ ἔχωμεν καλλίτερον; Τίνες ἄλλοι ὑπῆρξαν ἀρχηγοὶ τῆς χωροφυλακῆς; Ὁ μακαρίτης Δεληγεώργης, οἱ μακαρῖται Βλαχόπουλοι, ὁ Βλαχόπουλος ὁ ἀντισυνταγματάρχης καὶ γερουσιαστής. Εἴχετε λοιπὸν αὐτοὺς ἀρχηγοὺς τῆς χωροφυλακῆς διὰ νὰ ψωμίζωνται, ὡς λέγει ὁ κ. Βαλτινός; αὐτοὶ ἦσαν στρατηγοί, γερουσιασταὶ, ἀνώτεροι ἀξιωματικοί. Σήμερον ὅμως, ἐπειδὴ εἶναι ὑπὲρ τοῦ ἀρχηγείου, ἐνῷ τότε ἦτο κατά, ἀποδίδει μομφὴν πρὸς τοὺς μεγαλειτέρους καὶ ἱκανωτέρους καὶ νοημονεστέρους στρατηγοὺς καὶ ἀνθρώπους τοῦ ἀγῶνος. Ὅσα λοιπὸν εἶπεν ὁ κ. Βαλτινὸς, δὲν εἶναι πράγματα, ἅτινα προκύπτουσιν οὔτε ἐκ τῆς ἐπιστήμης, οὔτε ἐκ πεποιθήσεως· εἶναι πράγματα, ἅπερ λέγει, διότι ἔχει συμφέρον.

§157ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ εἴπω δύο ἀκόμη λέξεις. Φαίνεται, ὁ κ. ὑπουργὸς δὲν ἐνθυμεῖται τὸν χρόνον, καθ’ ὃν ὡμίλησε. Δὲν πρόκειται ἐδῶ νὰ προσβληθῇ κανὲν πρόσωπον, διότι πρὸς τὰ πρόσωπα, περὶ ὧν ὡμίλησεν, ἔχω πλείστην εὐλάβειαν, ἴσως δὲ καὶ περισσοτέραν ἀπ’ ὅλους, ἀλλ’ ἠδύναντο ἄλλας θέσεις νὰ κατέχουν, κατὰ τὴν ἐμὴν κρίσιν· τὴν χωροφυλακὴν ὅμως ἐγὼ δὲν ἐννοῶ διοικουμένην, καὶ ὑποθέτω, καὶ ἄλλοι τὸ αὐτὸ ἐννοοῦν, εἰμὴ ὑπὸ τῶν ἰδίων αὐτῆς ἀξιωματικῶν. Σήμερον ἡ χωροφυλακὴ διοικεῖται ἀπὸ ἀξιωματικὸν τοῦ Σώματος. Ἐὰν δὲν σᾶς ἀρέσκῃ σήμερον ὁ ἀρχηγὸς τῆς χωροφυλακῆς, εἴπατέ το καθαρὰ, ἀλλὰ καὶ πάλιν δύνασθε νὰ τὸν ἀντικαταστήσητε, ἀλλὰ πάντοτε δι’ ἀξιωματικοῦ τοῦ αὐτοῦ Σώματος. Παρακαλῶ ὀνομαστικὴν κλῆσιν διὰ τὴν ἀπόφασιν.

§158ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ἔρχομαι καὶ ἐγὼ εἰς ὑποστήριξιν τῆς προτάσεως τοῦ κ. Βαλτινοῦ. Καθὼς γνωρίζετε, κ. πρόεδρε, ὁ ὀργανισμὸς τῆς χωροφυλακῆς συνετάχθη ἀπὸ ἕνα τῶν σπουδαιοτέρων στρατιωτικῶν ξένων, καὶ διὰ τοῦτο ὁ ὀργανισμὸς δὲν ἔλαβε κατόπιν καμμίαν μεταβολήν. Οἱ νομοθετήσαντες τὸ ἀρχηγεῖον αὐτὸ, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι ὡς τὰ ἄλλα ἀρχηγεῖα, ἐγνώριζον τὴν ἀνάγκην καὶ τὴν σπουδαιότητα τοῦ πράγματος. Ἠξεύρετε, κ. πρόεδρε, εἰς πολλὰς περιστάσεις πόσον ἡ ἐπιτήρησις αὐτοῦ τοῦ ἀρχηγοῦ ὠφέλησε, διότι ἡ χωροφυλακὴ ἔχει καθήκοντα, ἐκτὸς τῶν ἄλλων, καὶ ἀνακριτικὰ καὶ ἀστυνομικά. Αὐτὸς ὁ Βαυαρὸς ὁ Ῥόζεν ἔσωσε πολλάκις πρόσωπα ἀπὸ συκοφαντίαν, διότι ἠδυνήθη νὰ συλλέξῃ πληροφορίας· πολλοὶ ἀνώτεροι καὶ πολιτικοὶ καὶ στρατιωτικοὶ ἤθελον πάθει ἐκ συκοφαντίας, ἐὰν δὲν ἦτον αὐτός. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι, ὡς ἐκ τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ Σώματος, τὸ ἀρχηγεῖον εἶναι ἀναγκαῖον· διὰ τοῦτο ὑποστηρίζω ἐγὼ τὴν ὕπαρξιν τοῦ ἀρχηγείου, πολὺ δὲ περισσότερον τώρα, ὅτε ὑπάρχει ἀρχηγὸς τὸ ἀρχαιότερον λείψανον τοῦ ἀγῶνος.

§159ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Ἵνα μὴ παρεξηγηθῶμεν, παραιτούμεθα τῆς ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§160Δ. ΣΤΑΪΚΟΣ. Ὄχι μόνον εἶναι ἀναγκαία ἡ ὕπαρξις ἀρχηγείου τῆς χωροφυλακῆς, ἀλλὰ, νομίζω, εἶναι καὶ ἀπαραίτητος, καὶ θὰ ἦτο καλὸν νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν κατάργησιν τὸ ὑπουργεῖον, διότι εἶναι θέσις, ἥτις ἔχει σπουδαίας τὰς ὠφελείας. Γίνονται δι’ ἀναστάσεως δεκτὰ τὰ ἄρθρα 13, ἀποῤῥιφθείσης τῆς τροπολογίας περὶ διατηρήσεως τοῦ ἀρχηγείου τῆς χωροφυλακῆς. Ἄρθρον 15.

§161ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Διὰ τοῦ ἄρθρου 15 ἡ Κυβέρνησις ζητεῖ, ὅπως ἐν ὥρᾳ πολέμου, ἢ ἐν ὥρᾳ ἐπιστρατείας, αὐτὴ καὶ μόνη κανονίζῃ τὰ περὶ δυνάμεως τῶν Σωμάτων τοῦ στρατοῦ, καὶ ταὐτοχρόνως αὐτὴ καὶ μόνη ἡ Κυβέρνησις νὰ δύναται νὰ συγκροτῇ νέα σώματα διὰ Β. Διατάγματος. Ὑποθέτω, ὅτι τὸ ἀντικείμενον τοῦτο εἶναι λίαν σπουδαῖον, καί τις τῶν κ. βουλευτῶν, νομίζω ὁ κ. Ῥικάκης, ὡμίλησεν ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου. Δὲν ἠξεύρω, διότι δὲν εἶμαι ἐντριβὴς περὶ τὰ συνταγματικὰ, ἀλλὰ βεβαίως εἶναι ἀντικοινοβουλευτικὸν νὰ θέλητε νὰ πράξητε τοῦτο. Ὅλα τὰ Κράτη ἐνόησαν, ὅτι πρέπει νὰ κανονίσωσι τὰ περὶ δυνάμεως τοῦ στρατοῦ διὰ νόμου· ἐνόησε δὲ ῥητῶς αὐτὸ ἡ Γαλλία, ὡς καὶ τὰ ἄλλα Κράτη, ὅπως μὴ ἐπέλθῃ δυστύχημα εἰς αὐτὰ, ἀφιεμένου εἰς μόνην τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐκτιμήσῃ ἀφ’ ἑαυτῆς καὶ μόνης ποῖαι εἶναι αἱ ἀναγκαῖαι δυνάμεις διὰ τὸ Κράτος ἐν ὥρᾳ πολέμου· διὸ καὶ κανονίζουσι ταῦτα διὰ νόμου. Ἔχει πολλὴν καὶ σπουδαίαν σημασίαν τοῦτο. Αἱ δαπάναι ἀφ’ ἑνὸς, ἡ στρατιωτικὴ μόρφωσις ἑνὸς τόπου ἀφ’ ἑτέρου, δὲν γίνονται ἁπλῶς καὶ ὡς ἔτυχεν, ἀλλ’ ἵνα χρησιμεύσωσιν ἐν ὥρᾳ πολέμου. Αἴφνης ἔρχεται μία Κυβέρνησις, καὶ τί σᾶς ζητεῖ; πλέον παρ’ ὅ,τι δύναται νὰ βαστάσῃ ὁ τόπος, ἢ ζητεῖ ἐλάχιστον, τὸ ὁποῖον θέλει χρησιμεύσει πρὸς ἐξευτελισμὸν τῆς χώρας. Ὅλοι οἱ ὁριστικοὶ στρατιωτικοὶ ὀργανισμοὶ ἔχουσι κεκανονισμένην τὴν δύναμιν ἐν ὥρᾳ εἰρήνης καὶ ἐν ὥρᾳ πολέμου. Εἶναι πρωτοφανὲς τὸ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ζητούμενον ὡς πρὸς τὰ νέα Σώματα, ἅτινα θέλουσι συγκροτηθῆ, κατ’ αὐτὴν, ἐν ὥρᾳ πολέμου. Ἐγὼ λέγω, ὅτι ἀπαιτεῖται ῥητὸς νόμος, ἵνα κανονίσῃ τὴν στρατιωτικὴν δύναμιν. Σήμερον τὸ νομοσχέδιον ἀφ’ ἑνὸς μᾶς ἔχει τὸν στρατὸν τῆς εἰρήνης, καὶ ἀφ’ ἑτέρου μᾶς λέγει: ἄφετέ με ἥσυχον· ὅταν παρουσιασθῇ πόλεμος, θὰ σᾶς παρουσιάσωμεν στρατὸν, ἐπειδὴ τώρα δὲν δυνάμεθα νὰ τὸ κάμωμεν· καὶ βεβαίως, διότι ὁ ὀργανισμὸς δὲν συνετάχθη ἐπὶ τῇ βάσει, ἐφ’ ἧς στηρίζονται ὅλοι οἱ ὀργανισμοὶ τοῦ κόσμου. Προτείνω λοιπὸν νὰ κρατήσωμεν εἰς ἡμᾶς τὸ δικαίωμα τοῦτο, διότι εἶναι πολὺ σπουδαῖον τὸ ζήτημα.

§162ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προτείνετε τὴν ἀπάλειψιν;

§163ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Διὰ νόμου νὰ γείνῃ. Αὐτὴν τὴν παρατήρησιν ἐνόμισα καθῆκόν μου νὰ κάμω. Ἀποῤῥίπτεται δι’ ἀναστάσεως ἡ τροπολογία τοῦ κ. Βαλτινοῦ, γίνονται δεκτὰ τ’ ἄρθρα 15–17.

§164ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικὰ, διότι ἕκαστος βουλευτὴς ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ζητήσῃ νὰ σημειωθῇ τὸ ὄνομά του, ἐγὼ δὲν καταψηφίζω. Ἄρθρον 18.

§165ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Βλέπετε, ὅτι εἶχον πολὺ δίκαιον, ὅταν ἔλεγον, ὅτι χρειάζεται νόμος, διότι οἱ συντάξαντες τὸ νομοσχέδιον εὑρέθησαν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ τὸ κανονίσωσιν ἐδῶ. Γίνεται δι’ ἀναστάσεως δεκτὸν τὸ ἄρθρον 18. Ἄρθρον 19.

§166ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐπιθυμῶ νὰ μάθω, κατὰ τὸν νόμον αὐτὸν, δικαιοῦνται καὶ οἱ νέοι, οἱ ὑπόχρεοι νὰ προσέλθωσι, νὰ καταταχθῶσιν καὶ ὡς ἐθελονταὶ εὔζωνοι;

§167ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Περὶ τούτου ὡμίλησε καὶ χθὲς ὁ κ. βουλευτὴς Μεσσήνης, ἀλλὰ δὲν ἀπήντησα εἰς αὐτὸ, διότι δὲν εἰσῆλθον εἰς τὰς λεπτομερείας. Ὁ κληρωθεὶς δὲν δύναται, ἐννοεῖται, νὰ μεταβῇ εἰς τὰ εὐζωνικὰ τάγματα, διότι ὁ κληρωτὸς, ἀνήκων εἰς τὸν στρατὸν, δὲν δύναται ν’ ἀπαλλαχθῇ τῆς ἐκ τῆς κληρώσεως ὑποχρεώσεως αὐτοῦ Ἐνταῦθα πρόκειται περὶ ἐκείνων, οἵτινες θὰ καταταχθῶσιν ἐντὸς ἑνὸς χρονικοῦ διαστήματος, ἤτοι μέχρι τῆς συμπληρώσεως τῶν εὐζωνικῶν ταγμάτων, καὶ περὶ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ὑπάρχουσιν ἐν αὐτοῖς καὶ θὰ διαμείνωσιν ἐφ’ ὅσον ὑποχρεοῦνται.

§168ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἅμα συμπληρωθῶσι, δὲν ἠμποροῦν νὰ καταταχθῶσι.

§169ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Βέβαια.

§170ΤΙΝΕΣ. Νὰ γείνῃ ἡ ἐξήγησις.

§171ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὅταν συνετάχθη τὸ νομοσχέδιον, τοιαύτη ἐδόθη ἔννοια εἰς τὴν διάταξιν.

§172ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ εἶναι ἀνάγκη νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικά.

§173ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικὰ, ὅτι οὐδεὶς, ἔχων στρατιωτικὴν ὑποχρέωσιν ἐκ κληρώσεως καὶ δι’ ἀποφάσεως τῆς στρατολογικῆς ἐπιτροπῆς, γενομένης ὁριστικῆς, δύναται ν’ ἀπαλλαγῇ τῆς ὑποχρεώσεως, ἥτις οὕτως ἐπεβλήθη εἰς αὐτὸν, διὰ κατατάξεως εἰς τὰ εὐζωνικὰ τάγματα. Γίνεται δι’ ἀναστάσεως δεκτὸν τὸ ἄρθρον 19.

§174ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν ἐπιτρέπεται ἀπολύτως νὰ γείνουν ἐθελονταί ...

§175ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τοῦτο ὑπάρχει ἐκπεφρασμένον ἐν τῷ νόμῳ: «.... γινομένων δεκτῶν πρὸς κατάταξιν, ἀφοῦ συμπληρωθῶσι τὰ περὶ ὧν πρόκειται τάγματα, μόνον τῶν ὑπερβάντων τὴν ἡλικίαν τοῦ εἰκοστοῦ πρώτου ἔτους συμπεπληρωμένου» ὥστε τοῦτο ὑπάρχει, ἀλλ’ ὑπὸ τὸν ὅρον, ὅτι δὲν θὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ διάταξις, εἰμὴ ἀφοῦ συμπληρώσωμεν κατὰ πρῶτον τὰ τάγματα. Μέχρι τῆς στιγμῆς ἐκείνης θὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ διάταξις, καθ’ ἣν πᾶς, δυνάμενος νὰ ὑπηρετήσῃ ἐν τῷ στρατῷ, κατὰ τὸν στρατολογικὸν νόμον, δηλαδὴ ἀπὸ ἡλικίας 18 ἐτῶν, δύναται νὰ καταταχθῇ ἐν τοῖς εὐζωνικοῖς τάγμασιν, ἀλλ’ εὐθὺς ὡς συμπληρωθῶσι τὰ τάγματα, θέλει ἰσχύσει τὸ ἄλλο ἐδάφιον.

§176ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Διατί νὰ μὴ τεθῇ.....

§177ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τοῦτο εἶναι προσθήκη εἰς τὴν διάταξιν, ὅπως εἶχεν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τοῦ κ. Βαλτινοῦ, διότι ἡμεῖς ἐνομίσαμεν, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ ἐπιτραπῇ ἡ κατάταξις ἐν τοῖς εὐζωνικοῖς τάγμασιν ἐκείνων, οἵτινες δὲν ὑπηρέτησαν ἐν τῷ πεζικῷ. Ἑπομένως καθιερώσαμεν τὴν ἀρχὴν, ποιούμενοι μόνον ἐξαίρεσιν ὡς πρὸς τὴν πρώτην σύστασιν τῶν ταγμάτων, ὅτι, ἵνα καταταχθῇ τις ἐθελοντὴς ἐν τοῖς εὐζωνικοῖς τάγμασιν ἐν τῷ μέλλοντι, δέον νὰ προϋπῆρξε στρατιώτης. Γίνονται δι’ ἀναστάσεως δεκτὰ τὰ ἄρθρα 20–22. Ἄρθρον 23.

§178ΡΑΛΛΗΣ. Προλύται δὲν δύνανται νὰ ἦναι; Τὸ ἄρθρον αὐτὸ ἔπρεπε νὰ διαγραφῇ. Τίς θὰ ὑπάγῃ νὰ γείνῃ ὑπενωμοτάρχης;

§179ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Διατί ἀποκλείονται οἱ ἰατροί;

§180ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὸ προσὸν δὲν συνίσταται εἰς τὸ νὰ ἔχῃ μόνον παίδευσιν ὁ κατατασσόμενος εἰς τὴν χωροφυλακὴν, ἀλλὰ καὶ τὴν ἱκανότητα τοῦ ἐκτελεῖν ἀνακριτικὰ καθήκοντα· τὸ προσὸν δὲ τοῦτο δὲν ἀποκτᾷ ὁ φοιτητὴς τῆς ἰατρικῆς. Ὡς πρὸς τὴν ἑτέραν παρατήρησιν, περὶ τῶν διδακτορικῶν ἐξετάσεων, τοῦ κ. Ῥάλλη, νομίζω, ὅτι καὶ ὁ προλύτης πρέπει νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα. Πιστεύω, ὅτι ὁ ὅρος διδάκτωρ δύναται νὰ ἑρμηνευθῇ γενικώτερον.

§181ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Νομίζω, ὅτι ὁ κ. Ῥάλλης δὲν ὑποθέτει, ὅτι δὲν δύνανται νὰ ὑπάρξωσιν οἱ θέλοντες νὰ καταταχθῶσι μὲ τὸν βαθμὸν αὐτόν. Αὐτὸ τὸ ἄρθρον ἦτο ἀναγεγραμμένον εἰς τὸ νομοσχέδιον τὸ ἐμόν· ἐνόμισα, ὅτι ἤθελεν εἶσθαι καλὸν νὰ πλουτισθῇ τὸ Σῶμα τῆς χωροφυλακῆς καὶ ἀπὸ πρόσωπα τῆς νομικῆς Σχολῆς, διότι ἡ χωροφυλακὴ ἔχει σχέσιν μὲ τὰς ἀνακρίσεις. Ὅτε ἐγνώσθη τὸ νομοσχέδιόν μου, ἔλαβον δύω ἀνωνύμους ἐπιστολάς· ἡ πρώτη ἦτο γεγραμμένη μὲ γλῶσσαν πικροτάτην, κατακρίνουσα ἡμᾶς καὶ ἐλέγχουσα, ὅτι περιεφρονήσαμεν τὸ Σῶμα τῶν φοιτητῶν καὶ ἀνεγράψαμεν τοιαύτην διάταξιν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ. Εὐτυχῶς δι’ ἐμέ, ὅστις παρεξηγήθην, ἀμέσως τὴν ἄλλην ἡμέραν ἔλαβον ὅλως ἀντίθετον ἀνώνυμον ἐπιστολήν. Μοὶ ἔλεγον δέ, ὅτι εὐχῆς ἔργον θὰ ἦτο ἂν ἡ διάταξις αὕτη ἐφηρμόζετο καὶ εἰς τὸ πεζικόν. Οἱ γράψαντές μοι τὴν δευτέραν ἐπιστολὴν ἠγνόουν, ὅτι τὴν ἰδέαν ταύτην τὴν εἶχον ἐγὼ αὐτὸς ἀναγεγραμμένην ἤδη εἰς σχέδιον διατάγματος, ὅπερ ἦτο ὑποβεβλημένον εἰς τὴν Α. Μ. περὶ σχολῆς ὑπαξιωματικῶν. Κατ’ αὐτὸ, δὲν ἠδύναντο μὲν νὰ εἰσέλθωσιν ἀμέσως μὲ τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ, ἀλλ’ ἐπειδὴ ἐν τῇ σχολῇ ταύτῃ ἐπρόκειτο νὰ προετοιμάζωνται οἱ ὑπαξιωματικοὶ διὰ τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ, ἐπετρέπετο εἰς τοὺς φοιτητὰς νὰ εἰσέλθωσιν εἰς τὴν σχολὴν ταύτην, ἵνα ἐκπαιδευθῶσι περὶ τὰ στρατιωτικά, προβιβαζόμενοι αὐτοδικαίως εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ λοχίου καὶ δεκανέως, ἅμα διένυον ὡς μαθηταὶ τῆς σχολῆς τὸν ὑπὸ τοῦ περὶ προβιβασμοῦ Νόμου ἀπαιτούμενον χρόνον.

§182ΡΑΛΛΗΣ. Ἡ παρατήρησις τοῦ κ. Βαλτινοῦ μοὶ ἔδωκε τὴν ἐξήγησιν, διότι δὲν ἐνόησα πῶς εὑρέθη εἰς τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. Καραϊσκάκη τοιαύτη διάταξις.

§183ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν θὰ προστεθῇ εἰς τὸ ἄρθρον 23 «καὶ οἱ Προλύται.»

§184ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα. Γίνονται δεκτὰ τ’ ἄρθρα 23 καὶ 24. Ἄρθρον 25.

§185Θ. ΖΕΡΒΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ ἀπαλείψῃ τὸ ἄρθρον τοῦτο, διότι δὲν παραδέχομαι νὰ ἔλθωσιν ἐνταῦθα ἀξιωματικοὶ ξένοι, διότι, ὅτε ἦλθεν εἰς Κέρκυραν πρῶτος Νομάρχης ὁ ἀοίδιμος Δ. Μαυροκορδάτος, ἠθέλησε νὰ μᾶς φέρῃ προγυμναστὴν ἀπὸ τὴν Γαλλίαν, ἵνα μᾶς διδάξῃ τὰ νέα γυμνάσια.

§186ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Κακὰ ἔκαμε;

§187Θ. ΖΕΡΒΟΣ. Κακὰ, ψυχρὰ, κι ἀνάποδα. Ἀντὶ νὰ μᾶς κάμῃ γυμνάσια, ἐλάμβανε 3–4,000 δραχμὰς καὶ ἔτρεχεν εἰς τὴν ἀγορὰν τῆς Κερκύρας· εἰς τὸ τέλος δὲ καταντήσαμεν καὶ εἰς τὰ δικαστήρια. Οἱ ξένοι ἀξιωματικοί, τοὺς ὁποίους θέλετε νὰ φέρητε, τὸ αὐτὸ θὰ μᾶς κάμουν. (Θόρυβος.) Γίνονται δεκτὰ τ’ ἄρθρα 25–30. Ἄρθρον 31.

§188ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Προτείνω νὰ καταλαμβάνωσι τὰς κενὰς θέσεις οἱ ὑπεράριθμοι. Ἀποῤῥίπτεται δι’ ἀναστάσεως ἡ τροπολογία τοῦ κ. Δημητρακάκη, γίνονται δὲ δεκτὰ τ’ ἄρθρα 31 καὶ 32. Ἄρθρον 33.

§189ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Προχθὲς ὑπέβαλον τροπολογίαν, νὰ μὴ τίθηται εἰς ἀποστρατείαν ὁ μὴ ὑπερβὰς τὸ 60 ἔτος. (Θόρυβος.) Γίνονται δεκτὰ καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου.

§190ΠΟΛΛΟΙ. Αὔριον. Λύεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 8 μ. μ.