1880.04.08

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 106

τῆς 8 Ἀπριλίου 1880.

(Τρίτη.)

Ὥρᾳ 9 π. μ.

Ἀπαρτίας γενομένης, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προτεραίας καὶ ἐνεκρίθησαν.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ἐν Ἀθήναις ἐμπορικὸς καὶ βιομηχανικὸς Σύλλογος παρακαλεῖ τὴν Βουλὴν, ἵνα μὴ ψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον περὶ αὐξήσεως τῶν εἰσαγωγικῶν τελῶν. Τὸ δημοτικὸν συμβούλιον Λαμίας παρακαλεῖ τὴν Βουλὴν, ἵνα ἐπιψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐλαττώσεως τῆς στρατιωτικῆς θητείας.

§2ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Κύριοι, πρό τινων ἡμερῶν βλέπομεν εἰς τὰς ἐφημερίδας μομφὰς ἢ μᾶλλον ὕβρεις κατὰ Βουλευτῶν, αἵτινες τείνουσι νὰ καταδείξωσιν αὐτοὺς μηδαμινοὺς καὶ χαμερπεῖς· ἀλλ’ εἰς τοῦτο δὲν ἔδωκέ τις πολλὴν προσοχὴν, καθόσον εἶναι γνωστὸν, ὅτι τὸ σημεῖον, κατὰ τοῦ ὁποίου βάλλουσι πάντοτε τὰ βέλη τῆς μοχθηρίας τῆς Πρωτευούσης, εἶναι ἡ ἀντιπροσωπεία τῶν ἐπαρχιῶν. Ἀλλὰ κανεὶς δὲν ἐπίστευεν, ὅτι Βουλευταὶ συνάδελφοι ἤθελον δίδει τροφὴν καὶ πληροφορίας, αἵτινες γεννῶσιν αὐτὰς τὰς συκοφαντίας, καὶ ἰδίως τὸν χαρακτηρισμὸν τῆς ἐξαγορᾶς τῶν Βουλευτῶν διὰ χρημάτων (θόρυβος). Ἀλλὰ χθὲς, κύριοι, εἶδον μίαν ἐφημερίδα, εἰς τὴν ὁποίαν εἶδον ὑπογεγραμμένον ἕνα Μπακάλην, ὃν, σᾶς ὁρκίζομαι, δὲν γνωρίζω ποῖος εἶναι.

§3ΡΑΛΛΗΣ. Τὸν γνωρίζω ἐγώ· εἶναι Μανιάτης, ὅστις ἐπαύθη ἀπὸ δημόσιος εἰσπράκτωρ τοῦ δήμου Κρωπίας, τῇ ἀπαιτήσει ἐμοῦ, διότι ἐξέδιδεν ἀνυπόγραφα διπλότυπα.

§4Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐὰν τῷ ὄντι ἦναι αὐτὸ, κ. Ῥάλλη, ἐδῶ εἶναι τὰ δικαστήρια, ἠδύνασθε νὰ τὸν καταγγείλητε.

§5ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ἐγὼ δὲν τὸν ὑπερασπίζομαι. Λέγει αὐτὸς, ὅτι τὸ Σάββατον μετὰ μεσημβρίαν ἤκουσε τὸν κ. Ῥάλλην λέγοντα πρὸς τὸν δήμαρχον Πειραιῶς, καὶ ὑποθέτω ὅτι ἐπρόκειτο περὶ τοῦ νομοσχεδίου διὰ τὸν λιμένα τῆς Ζέας, ὅστις ἔλεγεν, ὅτι παρεκάλεσε τὸν κ. Βαρβιτσιώτην νὰ μὲ πείσῃ νὰ μὴ ἀντιτείνω εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ. Ἰδοὺ λοιπὸν τί λέγει ὁ κ. Ῥάλλης (ἀναγινώσκει ἐφημερίδα): ἂν δὲν πεισθῇ (δηλ. ὁ Δημητρακάκης), ἐγὼ μὲ 3 εἰκοσιοκτάρικα ἢ μὲ τρεῖς γρόνθους τὸν κάμνω καὶ σιωπᾷ, ὅπως ἔκαμα καὶ ἄλλους Βουλευτάς.

§6ΡΑΛΛΗΣ. Εἶναι περιττὸν νὰ κάμητε λόγον περὶ τῆς ἐν τῷ «Ἐθνικῷ Πνεύματι» διατριβῆς, διότι σκοπῶ νὰ κάμω καταγγελίαν ἐπὶ συκοφαντίᾳ· ὅλα ὅσα περιλαμβάνονται ἐν τῇ ἐν λόγῳ διατριβῇ εἶναι ψευδῆ. Φίλος ἰδικός σας, καὶ δὲν ἔχω καμμίαν δυσκολίαν νὰ σᾶς τὸν εἴπω, ὁ κ. Σταματόπουλος, ἀστεΐζετο ἐνώπιον τοῦ δημάρχου Πειραιῶς καὶ τοῦ συναδέλφου κ. Καλίτση, κακοήθης δὲ ὠτακουστὴς μετέτρεψε τοὺς ἀστεϊσμοὺς εἰς τὴν ἀχρείαν συκοφαντίαν, τὴν ὁποίαν ἠκούσατε.

§7ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Τὰ ἀναιρεῖτε λοιπόν; καὶ ἐγὼ δὲν προχωρῶ.

§8ΠΑΤΡΙΝΟΣ. Ὑποβάλλω ἀναφορὰν ἐκ τοῦ δήμου Δύμης τῆς ἐπαρχίας Πατρῶν, δι’ ἧς παρακαλοῦσι τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἵνα ἐξετάσῃ τὴν ὑπόθεσιν περὶ χαρακτηρισμοῦ τῶν μερῶν, τῶν ὁποίων τὰ πλεῖστα ἐχαρακτηρίσθησαν ὡς δημόσια, καὶ νὰ στείλῃ εἰδικὴν ἐπιτροπὴν, ἵνα προσδιορίσῃ τὰς γαίας ταύτας.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει παραπεμφθῆ εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Πρῶτον ἀντικείμενον τῆς ἡμερησίας διατάξεως εἶναι ἡ βʹ. συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ.

§10ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Ἐν χρόνῳ τοσοῦτον σπουδαίῳ καὶ εἰς ἐποχὴν, καθ’ ἣν πρόκειται περὶ τοῦ μέλλοντος ἡμῶν καὶ περὶ τῆς τύχης τῶν δούλων ἀδελφῶν ἡμῶν, ἡ Βουλὴ τῶν Ἑλλήνων, ἡ Βουλὴ τοῦ μικροῦ καὶ περιωρισμένου τούτου μέρους τοῦ ἐλευθέρου Ἑλληνισμοῦ βουλεύεται καὶ συζητεῖ περὶ τῆς ὑπάρξεως ἢ μὴ τῆς ἐθνικῆς ἡμῶν δυνάμεως. Ἡ Βουλὴ, λέγω, ἐν χρόνῳ, καθ’ ὃν, ὡς λέγεται, ἡ ἐξωτερικὴ πολιτικὴ τῆς Δύσεως ἤλλαξε διὰ τῆς ἐλεύσεως τῶν φιλελευθέρων εἰς τὰ πράγματα, εἰς τὸ πρόγραμμα τῶν ὁποίων ὑπάρχει καὶ διὰ τὴν ἀνωμαλίαν τῆς καταστάσεως τῶν πραγμάτων τῆς Ἀνατολῆς τὸ δόγμα, ὅτι ἡ Ἀνατολὴ διὰ τῆς Ἀνατολῆς, καὶ κατὰ συνέπειαν τούτου αἱ ἐλπίδες τῶν σλαυικῶν φυλῶν ἀνεπτερώθησαν, πρόκειται ν’ ἀποφανθῇ περὶ τῆς ὑπάρξεως ἢ μὴ τοῦ ἰσχυροτάτου καὶ ἀγρύπνου φρουροῦ τῶν δικαιωμάτων ἡμῶν καὶ ἅπαντος τοῦ ἑλληνισμοῦ. Κύριοι, μικρὰ ἐν τῇ Ἀνατολῇ ἐθνάρια, ἅτινα δὲν ἔχουσιν οὔτε ἱστορίαν, οὔτε γεωγραφίαν, ἀλλ’ οὔτε φιλολογικὴν παράδοσιν, σήμερον προπαρασκευάζονται, διαφιλονεικοῦσι καὶ διεκδικοῦσι τὴν ἐθνικὴν ἡμῶν κληρονομίαν, σήμερον, λέγω, ὅτε ἅπασα ἡ Ἀνατολὴ δὲν εἶναι παρὰ εἷς ἡφαίστειος κρατὴρ, ὅστις τάχιον ἢ βράδιον ἀναντιῤῥήτως θέλει ἐκραγῆ, ἐν τούτοις ἡ Βουλὴ πρόκειται ν’ ἀποφασίσῃ περὶ τοῦ ὑποβληθέντος ἡμῖν νομοσχεδίου περὶ διοργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ, δι’ οὗ θὰ κανονισθῇ ἐν τῷ μέλλοντι ἡ τύχη καὶ ἡ ὕπαρξις τοῦ ἡμετέρου ἀτυχοῦς στρατοῦ, καὶ διὰ τῆς παραδοχῆς αὐτοῦ, ὅπερ δὲν πιστεύω, θὰ καταστραφῇ πᾶν ὅ,τι πρὸ πολλοῦ χρόνου τὸ ἔθνος διὰ μεγάλων κόπων, θυσιῶν καὶ δαπανῶν κατώρθωσε μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης νὰ ἔχῃ καλῶς διωργανισμένον. Συνεπῶς ἐγὼ, καὶ ὡς μέλος τῆς στρατιωτικῆς τοῦ ἔθνους οἰκογενείας, καὶ ὡς ἀντιπρόσωπος τῆς ἐπαρχίας, τὴν ὁποίαν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀντιπροσωπεύω ἐν τῷ μέσῳ ὑμῶν, καὶ ὡς Ἕλλην, ἀποκρούω ὅλαις δυνάμεσι τὸ ὑποβληθὲν ἡμῖν παρὰ τῆς κυβερνήσεως νομοσχέδιον, ὄχι μόνον ὡς ὀλέθριον διὰ τὸν στρατὸν τῆς ἡμετέρας πατρίδος, ἀλλὰ καὶ ὡς ἐπιζήμιον διὰ τὴν δόξαν τοῦ τε Κράτους ἡμῶν καὶ τοῦ ἑλληνισμοῦ ἅπαντος. Ἡ κυβέρνησις, ὁρμωμένη ἀπὸ ὅλως πεπλανημένης ἀρχῆς, ἐστήριξεν ἐπ’ αὐτῆς τὰς ἐν τῷ ὑποβληθέντι ἡμῖν νομοσχεδίῳ ἰδέας της, καὶ δι’ αὐτοῦ ζητεῖ νὰ διοργανώσῃ τὸν ἡμέτερον στρατὸν, τὸν ὁποῖον ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς κυβερνήσεως ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὠνόμασε στρατὸν εἰς τὸ χαρτὶ μόνον ὑπάρχοντα, καὶ οὐχὶ πραγματικόν. Ἐὰν, κύριοι, ὁ στρατὸς τοῦ κ. Κουμουνδούρου, ὡς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς κυβερνήσεως, ἦτο στρατὸς μόνον εἰς τὸ χαρτὶ, ἤτοι ἰδανικὸς, καὶ ὄχι πραγματικὸς, προκαλῶ αὐτὸν, ὡς καὶ πάντα ἄλλον, γιγνώσκοντα ἢ δυνάμενον ν’ ἀποδείξῃ καὶ νὰ καταγγείλῃ τὸν παραίτιον τῆς τοιαύτης λυπηρᾶς διὰ τὸ ἔθνος καταστάσεως ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τοῦ ἔθνους, ὅπως αὕτη εὑρεθῇ εἰς τὴν εὐχερῆ θέσιν νὰ κατηγορήσῃ τὸν παραίτιον αὐτῆς, καθὼς καὶ πάντα ἄλλον ὑπόλογον ἐπὶ ἐσχάτῃ προδοσίᾳ· ἄλλως, ἐὰν ἡ δύναμις τοῦ ἡμετέρου στρατοῦ ἦτο πραγματικὴ, πᾶν ὅ,τι ἐλέχθη τότε, ὡς ἀνωτέρω εἶπον, εἶναι μαύρη συκοφαντία καθ’ ὅλων τῶν κ. κ. ἀξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ καὶ τῆς προκατόχου κυβερνήσεως, καὶ λέγω τοῦτο, διότι θέλω ἀποδείξει ἐναργῶς καὶ ἀναμφισβητήτως, ὅτι κατὰ τὸ τέλος 10βρίου παρελθόντος ἔτους ἡ δύναμις ἡ πραγματικὴ τοῦ ἡμετέρου στρατοῦ ἀνήρχετο εἰς 18,477 ἄνδρας, ἑπομένως ὁ στρατὸς ἡμῶν δὲν ἦτο ἰδανικὸς, ἀλλὰ πραγματικός. Τὴν πραγματικὴν δὲ ὕπαρξιν τῆς ὡς εἴρηται δυνάμεως τοῦ ἡμετέρου στρατοῦ θὰ ἀποδείξω ἐνώπιον ὑμῶν διὰ τῶν ἐπισήμων ἐγγράφων τοῦ ἐπὶ τῶν στρατιωτικῶν Ὑπουργείου, καὶ ἐὰν εἰς τοῦτο ἡ κυβέρνησις ἔχῃ ἀντίῤῥησίν τινα, ἂς μὲ ἀντικρούσῃ ὁ ἁρμόδιος ἐπὶ τῶν στρατιωτικῶν Ὑπουργός. Κύριοι, ὄχι μόνον ἡ δύναμις τοῦ στρατοῦ κατὰ τὸ τέλος τοῦ παρελθόντος ἔτους ἀνήρχετο εἰς 19,000 σχεδὸν, ἀλλὰ καὶ σήμερον, ἤτοι πρὸ πέντε ἡμερῶν, κατὰ τὰς ὁποίας ἔχω ἀνὰ χεῖράς μου σημειώσεις παρὰ τοῦ Ὑπουργείου τῶν στρατιωτικῶν, ἡ δύναμις τοῦ ἡμετέρου στρατοῦ ἀνέρχεται εἰς ἄνδρας 13,556, Ἐξ ὧν

Ἡ ἀριθμηθεῖσα αὕτη δύναμις τοῦ στρατοῦ ὑπάρχει πράγματι εἰς τὰς τάξεις τῶν διαφόρων ὅπλων, ὡς ἐναργῶς ἀποδεικνύεται, καὶ ἀπορῶ πῶς ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ἀπὸ τοῦ ὁποίου πρέπει ἡ ἀλήθεια, καὶ μόνη ἡ ἀλήθεια, νὰ λέγηται, ἐλέχθη, ὅτι ὁ στρατὸς ἡμῶν ἦτο ἰδανικὸς, καὶ ἐὰν ἡ κυβέρνησις φρονῇ ἄλλως, ἂς μὲ διαψεύσῃ. Ἐξ αὐτῆς, κύριοι, τῆς ἀνωτέρω ἀποδειχθείσης δυνάμεως τῶν ἀνδρῶν τῶν διαφόρων ὅπλων, θέλω καταδείξει ὑμῖν καὶ πόσοι τούτων ἀφίενται κατὰ τὸ τρέχον ἔτος, καὶ τοῦτο, ὅπως κατὰ τὴν ἐξέτασιν τοῦ νέου ὑποβληθέντος ἡμῖν ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ ἀποδείξω, ὅτι τὸ νέον τοῦτο σύστημα εἶναι οὐχὶ μόνον ἀνεφάρμοστον, ἀλλὰ καὶ ἐπιζήμιον διὰ τὸ ἔθνος καὶ τὸν στρατὸν, διότι δὲν θὰ κατορθώσῃ ὅ,τι ἀπηγγέλθη ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς.

Τὸν ἐλλείποντα ἀριθμὸν τῶν 1686 ὁπλιτῶν ἡ Κυβέρνησις βεβαίως θέλει τὸν συμπληρώσει ἐκ τῆς ἀπογραφῆς τοῦ τρέχοντος ἔτους, ἀλλὰ ἀνάγκη νὰ ἐξετάσωμεν εἰς ὁποῖα σώματα θὰ διανεμηθῇ ὁ ἀριθμὸς οὗτος τῶν νεοσυλλέκτων. Καὶ πρῶτον θέλω ἐξετάσει πόσοι πρέπει νὰ χορηγηθῶσιν εἰς τὰ τεχνικὰ ὅπλα καὶ πόσοι θὰ μένωσι διὰ τὸν στρατὸν τῆς ἐκπαιδεύσεως, ἤτοι εἰς τὸ πεζικὸν, ὅπερ εἶναι καὶ τὸ πρωτεῦον τῶν λοιπῶν ὅπλων, ἐκ τῶν 1686.

Ἀφαιρουμένων τῶν εἰς τὰ διάφορα ὅπλα χορηγουμένων νεοσυλλέκτων τοῦ τρέχοντος ἔτους, μένουν διὰ τὸ πεζικὸν 259, οἵτινες θὰ καταταχθῶσιν εἰς τὸν στρατὸν τῆς ἐκπαιδεύσεως, καὶ διὰ τοῦ συστήματος τούτου φρονεῖ ἡ κυβέρνησις, ὅτι θέλει ἔχει στρατὸν γεγυμνασμένον, ἐφ’ οὗ τὸ ἔθνος νὰ στηρίζῃ τὰς ἐλπίδας του καὶ τὴν ἐθνικὴν αὐτοῦ τιμήν.

Τίνι τρόπῳ καὶ μέχρι πόσου χρονικοῦ διαστήματος ἡ κυβέρνησις διὰ τοῦ προτύπου αὑτῆς ὀργανισμοῦ θὰ κατορθώσῃ τὸν ἐξ ἐθελοντῶν καταρτισμὸν 11 εὐζωνικῶν ταγμάτων διὰ τὸν στρατὸν τῆς ὑπηρεσίας, ἀφοῦ γνωρίζομεν, καὶ πολὺ περισσότερον ἡμῶν τὸ γνωρίζει ὁ κ. πρόεδρος τῆς κυβερνήσεως, ὅτι διὰ τὸν σχηματισμὸν 4 εὐζωνικῶν ταγμάτων, ἅτινα κατὰ τὸ 1867 τῆς 9 Φεβρουαρίου ἡ τότε Κυβέρνησις, τῆς ὁποίας μέρος ἀπετέλει καὶ ὁ νῦν πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, εὗρε τὰς μεγαλειτέρας δυσκολίας, καὶ πρὸς ἐπίτευξιν τοῦ παρ’ αὐτῆς ἐπιδιωκομένου τότε σκοποῦ, ἤτοι νὰ ἀπαλλάξῃ τὸν τακτικὸν στρατὸν ἀπὸ τοῦ νὰ ἐνισχύῃ τὴν χωροφυλακὴν καὶ νὰ φρουρῇ τὴν ὁροθετικὴν γραμμὴν καὶ ἀποδοθῇ εἰς τὰ κύρια αὐτοῦ ἔργα, ἤλλαξε πολλάκις τὰς ἕδρας τῶν διοικήσεων τῶν ταγμάτων ἐκείνων, καὶ μόλα ταῦτα οὐδὲν κατωρθώθη; Σήμερον, λέγω, πῶς θὰ κατορθωθῇ ὁ σχηματισμὸς ἕνδεκα τοιούτων ταγμάτων διὰ τὸν στρατὸν τῆς ὑπηρεσίας; τοῦτο βεβαίως ἔσεται ἔτι δυσκολώτερον τοῦ πρώτου.

Οἱ πλεονάζοντες οὗτοι ὁπλῖται θὰ ἀπολυθῶσι τῶν τάξεών των ἀμέσως μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἀδιάφορον ἂν οὗτοι ἐγυμνάσθησαν ἢ οὔ. Ἐν τοιαύτῃ λοιπὸν περιπτώσει, τίς θὰ πληρώσῃ τὸ χρέος τῆς καταθέσεως αὐτῶν; Βεβαίως οὐδείς, καὶ ἑπομένως θὰ ῥιφθῇ εἰς βάρος τοῦ ἀπροστατεύτου δημοσίου, καὶ μὴ νομίσητε, κύριοι, ὅτι τὸ ποσὸν αὐτὸ θὰ ἦναι μικρόν. Τὸ ποσὸν τοῦ ὅλου χρέους αὐτῶν θὰ ἦναι, συμπεριλαμβανομένου καὶ τοῦ τῶν ἀνδρῶν τῶν λοιπῶν σωμάτων, πλέον τῶν 300,000 δραχμῶν. Ἰδοὺ καὶ ἑτέρα σπατάλη ἀντὶ οἰκονομίας, πηγάζουσα ἐκ τοῦ ὑποβληθέντος συστήματος, καὶ ἀπορῶ πῶς ἡ Κυβέρνησις δὲν φέρει τὸ χρηματικὸν τοῦτο ποσὸν εἰς τὸν ὑποβληθέντα ἡμῖν προϋπολογισμὸν εἰς ἔξοδα προερχόμενα ἐκ χρέους τῶν ἀπολυομένων ὁπλιτῶν. Ἐκ τῶν ἐκτεθέντων, κύριοι, ἐξάγεται ἐναργῶς, ὅτι τὸ νέον τοῦτο σύστημα, ὄχι μόνον εἶναι ἀνεφάρμοστον, ἀλλὰ καὶ ὀλέθριον διὰ τὸν τακτικὸν στρατόν. Κατὰ τί, κύριοι, ἔπταισεν ὁ στρατὸς, καὶ ἔρχεσθε σήμερον δι’ ἑνὸς συστήματος, ὅπερ οὐδαμοῦ ὑπάρχει εἰς ἐνέργειαν, νὰ τὸν καταργήσητε ὑπὸ τὸ πρόσχημα τῆς διοργανώσεως αὐτοῦ; Ἐὰν τῷ ὄντι ἡ Κυβέρνησις ἀναχωρῇ ἐκ τῆς ἀρχῆς τοῦ νὰ διοργανώσῃ τὸν στρατὸν καὶ νὰ τὸν περιορίσῃ εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν κυρίων αὐτοῦ ἔργων καὶ τοῦ ἀληθοῦς αὐτοῦ προορισμοῦ, δύναται νὰ τὸ πράξῃ ἄνευ τῆς καταργήσεως τῶν δύο ταγμάτων ἐκ τῶν ὑπαρχόντων σήμερον, ἄνευ τῆς μετατροπῆς τῶν στελεχῶν τοῦ πεζικοῦ εἰς στελέχη εὐζωνικῶν ταγμάτων καὶ τἀνάπαλιν δύναται, λέγω, ἄνευ τῆς ἐλαχίστης βλάβης, καὶ χωρὶς νὰ εἰσαγάγῃ πρότυπον ὀργανισμὸν στρατοῦ, ἀφοῦ δώσῃ εἰς τὰ ὑπάρχοντα 4 εὐζωνικὰ τάγματα τὴν δύναμιν, τὴν ὁποίαν ὁρίζει τὸ διάταγμα τοῦ σχηματισμοῦ αὐτῶν, καὶ οὕτω θὰ χορηγοῦν ταῦτα τοὺς ἄνδρας διὰ τὴν ἐσωτερικὴν ὑπηρεσίαν τοῦ κράτους, καὶ τότε θέλομεν πιστεύσει καὶ ἡμεῖς, ὅτι ἡ κυβέρνησις μεριμνᾷ περὶ τοῦ τακτικοῦ στρατοῦ τῆς ἡμετέρας πατρίδος· ἄλλως δικαιούμεθα νὰ πιστεύσωμεν, ὅτι ἄλλος κεκρυμμένος σκοπὸς ὑπάρχει καὶ οὐχὶ διοργάνωσις τοῦ στρατοῦ. Κατὰ τὴν ἐμὴν κρίσιν ἡ κυβέρνησις ἐπιδιώκει διὰ τοῦ τοιούτου ὀργανισμοῦ τὸν πλήρη καὶ ἐντελῆ ἀφοπλισμὸν τοῦ ἔθνους, ὅπερ εἶναι ἀντεθνικὸν διὰ τὰς σημερινὰς περιστάσεις. Εἶναι πλάνη, καὶ πλάνη μεγάλη, πᾶσα τοῦ στρατοῦ ἡμῶν διαίρεσις, διότι ἐκ τῆς διαιρέσεως ταύτης ὁ στρατὸς ἡμῶν θὰ καταργηθῇ καὶ δὲν θὰ διαιρεθῇ. Ὁ τακτικὸς στρατὸς, κύριοι, δὲν διαιρεῖται καὶ ἀφοῦ διαιρεθῇ, ὡς ὑμεῖς θέλετε, οὐδὲν ἄλλο εἶναι ἢ κατάργησις, ἢ διάλυσις αὐτοῦ, ἥτις θὰ ἐπέλθῃ αὐτομάτως καὶ ἐναντίον τῆς θελήσεως ὑμῶν. Κατὰ τοὺς στρατιωτικοὺς θεσμοὺς, τοὺς διέποντας τὴν ὕπαρξιν ὅλων τῶν εὐρωπαϊκῶν στρατῶν, ὁ στρατὸς κατὰ τοὺς κανόνας τῶν διαφόρων ὀργανικῶν συστημάτων διαιρεῖται πρὸς διάκρισιν εἰς στρατὸν μόνιμον καὶ εἰς στρατὸν ἐκτὸς γραμμῆς· καὶ 1) Τὰ σώματα τὰ ἀπαρτίζοντα τὸν μόνιμον στρατὸν παρατάξεως εἶναι τὸ πεζικὸν, τὸ ἱππικὸν καὶ τὸ πυροβολικόν. Corps de ligne καὶ 2) Τὰ σώματα τὰ ἐκτὸς γραμμῆς Corps hors lignes, εἶναι ά) αἱ σκευοφόροι ἅμαξαι, βʹ) οἱ ἐργάται τῆς οἰκονομικῆς ὑπηρεσίας τοῦ στρατοῦ, οἵτινες ἐκτελοῦσι τὰς διαφόρους οἰκονομικὰς ὑπηρεσίας αὐτοῦ, γʹ) ἡ χωροφυλακὴ, εἰς ἣν εἶναι ἐπιφορτισμένη ἡ ἀσφάλεια καὶ ἡ εὐταξία τοῦ στρατοῦ, δʹ) οἱ ἀπόστρατοι καὶ ἀπόμαχοι, οἵτινες δύνανται ἐν καιρῷ τῷ δέοντι νὰ προσφέρωσι τὴν ὑπηρεσίαν των καὶ εʹ) οἱ πειθαρχικοὶ λόχοι. Ἀλλὰ ἀντὶ τῆς ὀργανικῆς ταύτης διαιρέσεως τὸ ὑπουργεῖον διαιρεῖ τὸν ὑπάρχοντα στρατὸν εἰς δύο στρατόπεδα ἐκ διαμέτρου ἀντικείμενα, ἤτοι στρατὸν ἐκπαιδεύσεως καὶ στρατὸν ὑπηρεσίας, πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον εἰς οὐδένα ὀργανισμὸν ὑπάρχει, καὶ ἠξεύρετε, κύριοι, διατί δὲν ὑπάρχει καὶ δὲν ἐπιτρέπεται τὸ τοιοῦτον; διότι εἰς ὅλα τὰ κράτη ἡ ἐσωτερικὴ ὑπηρεσία καὶ ἡ ἀσφάλεια αὐτῶν εἶναι ἀνατεθειμένη εἰς τὴν χωροφυλακὴν καὶ εἰς τὴν ἀστυνομίαν. Ἐὰν οἱ μέχρι τοῦδε διέποντες τὴν τύχην τῶν πραγμάτων τῆς ἡμετέρας, δὲν ἐφρόντισαν νὰ καταρτίσουν ἀστυνομίαν καὶ χωροφυλακὴν ἀρκοῦσαν διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τῆς πολιτείας, διὰ τοῦτο πρέπει νὰ τιμωρηθῶσι τὰ ὑπάρχοντα τάγματα τοῦ πεζικοῦ; Ἐπειδὴ οἱ πολιτικοί μας δὲν ἐφρόντισαν νὰ πράξωσιν ὅ,τι ἔπρεπεν, ἀλλ’ οὔτε ἔδωκαν τὴν δέουσαν προσοχὴν εἰς ἑκάστην ὑπηρεσίαν, διὰ τοῦτο πρέπει νὰ διαλύσωμεν τὰ ὑπάρχοντα τάγματα τοῦ πεζικοῦ καὶ νὰ τὰ μετατρέψωμεν εἰς τάγματα εὐζωνικά; εἰς τάγματα ὑπηρεσίας; Αὐτὸ, κατ’ ἐμὲ, κύριοι, εἶναι φοβερὸν καὶ λίαν ἐπιζήμιον διὰ τὸ ἔθνος, τοῦθ’ ὅπερ θὰ συμβῇ διὰ τῆς παραδοχῆς τοῦ νεοϋποβληθέντος ἡμῖν συστήματος, καὶ μάλιστα εἰς τὰς σημερινὰς περιστάσεις, καθ’ ἃς ἀπὸ ἡμέρας εἰς ἡμέραν ἀναμένει τὸ ἔθνος νὰ καταλάβῃ ὅ,τι ἡ συνθήκη τοῦ Βερολινείου συνεδρίου ἐνδιαλαμβάνει ἐν τῇ ἀποφάσει τοῦ παρ’ αὐτοῦ ὑπογραφέντος 13 πρωτοκόλλου, καὶ ἡ ἀπόφασις τοῦ ὁποίου εὑρίσκεται αὐτὴν τὴν στιγμὴν εἰς τὰς χεῖρας τῶν μεγάλων δυνάμεων τῆς Εὐρώπης, καὶ ἐπὶ τῆς ὁποίας οὐδὲν ἄλλο ὑπολείπεται ἢ νὰ ἐγγραφῇ ὁ τύπος τῆς ἐκτελέσεως. Ἀλλὰ, κύριοι, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἡ Ἑλλὰς τί θὰ πράξῃ, ἐὰν μετ’ οὐ πολὺ ἀποφασισθῇ ἡ λύσις τοῦ ζητήματος τούτου, θὰ φροντίζῃ νὰ μετασχηματίζῃ τὸν στρατὸν αὐτῆς, ἢ φρονεῖ, ὅτι ξένοι θὰ ἔλθωσι καὶ θὰ λάβωσιν ἡμᾶς ἐκ τῆς χειρὸς δίκην τυφλοῦ καὶ θά μᾶς μεταφέρωσιν ἐκεῖ ὅπου ἀποφασισθῇ; αὐτὸ δὲν πιστεύω οὐδεὶς νὰ τὸ φρονῇ καὶ οὐδεὶς νὰ τὸ ἐλπίζῃ, καὶ ὅσον πᾶν ὅ,τι δὲν κτᾶται μετὰ κόπου καὶ αἵματος, αὐτὸ οὕτω καὶ ταχέως ἀπόλλυται. Ὁ ὑποβληθεὶς ἡμῖν νέος περὶ στρατοῦ ὀργανισμὸς δύο τινὰ παρουσιάζει, τὴν διαίρεσιν τοῦ στρατοῦ καὶ τὴν μετατροπὴν τῶν ὑπαρχόντων 10 πεζικῶν ταγμάτων εἰς τάγματα εὐζώνων, ἅτινα δυνάμεθα νὰ ὀνομάσωμεν τάγματα ἐπικουρικῆς χωροφυλακῆς. Ἐὰν, κύριοι, ἡ Βουλὴ παραδεχθῇ τὸ σύστημα τοῦτο, οὐδὲν ἄλλο θέλει πράξει, ἢ τὴν κατάργησιν τοῦ ἡμετέρου στρατοῦ, καὶ τὸν περιορισμὸν τῆς προαγωγῆς τῶν διαφόρων αὐτοῦ βαθμοφόρων. Ἐὰν σήμερον παραδεχθῇ τὸ σύστημα τοῦτο, ὅπερ, κατ’ ἐμὲ, εἶνε καταστρεπτικὸν, θὰ ἀνατραπῶσιν αἱ βάσεις τοῦ ὑπάρχοντος, τὸ ὁποῖον μὲ ὅλα τὰ ἐλαττώματα, ἅτινα τῷ ἀποδίδουσι, παρουσιάζει δύναμιν καὶ δύναμιν οὐχὶ εὐκαταφρόνητον, καὶ πυρῆνα, ἐφ’ οὗ δύναται ἐν καιρῷ τὸ ἔθνος στηριζόμενον, νὰ σχηματίσῃ πολὺ μεγαλείτερον στρατόν. Ἐὰν τὸ ἐν λόγῳ σύστημα γείνῃ δεκτόν, ὅπερ δὲν πιστεύω, θέλομεν εὑρεθῇ μετ’ οὐ πολὺ οὐχὶ εἰς δύσκολον, ἀλλὰ εἰς λίαν δυσάρεστον θέσιν, καὶ ἀπορῶ πῶς ὁ ἁρμόδιος ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸς, προκειμένου περὶ νέου ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ καὶ περὶ ἀλλαγῆς τοῦ πρὸ πολλοῦ ὑπάρχοντος στρατιωτικοῦ συστήματος, δὲν ὑπέβαλε προηγουμένως τοῦτο εἰς τὴν βάσανον καὶ μελέτην μιᾶς στρατιωτικῆς ἐπιτροπῆς συγκειμένης ἐξ ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν, ὅπως ἐπιφέρῃ τὴν γνώμην της. Μὴ τυχὸν ὁ κύριος ὑπουργὸς ἐνόμισεν, ὅτι δὲν ὑπάρχουν ἐν τῷ ἡμετέρῳ στρατῷ ἀξιωματικοὶ δυνάμενοι νὰ ἐπιφέρωσι γνώμην ὑπὲρ τοῦ ἐν λόγῳ συστήματος; ἢ ἐξέλαβε τὴν ἰδέαν, τὴν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ ὑπάρχουσαν, τοσοῦτον ὑψηλὴν, ὥστε τὰ φῶτα καὶ ἡ μακρὰ πεῖρα τῶν ἡμετέρων ἀξιωματικῶν δὲν ἤρκει νὰ τὴν κατανοήσῃ; Ἐγὼ δύναμαι νὰ διαβεβαιώσω τὸν κ. ὑπουργὸν, ὅτι πάντες οἱ κκ. ἀξιωματικοὶ τοῦ ἡμετέρου στρατοῦ εἶναι ἱκανοὶ ὄχι μόνον νὰ ἐννοήσωσι τὸ παρ’ αὐτοῦ ὑπογραφὲν καὶ ὑποβληθὲν νομοσχέδιον, ἀλλὰ καὶ νὰ ἐπιφέρωσι τὰς ὑπὲρ καὶ κατ’ αὐτοῦ κρίσεις των, στηριζομένας μάλιστα εἰς τοὺς κανόνας τῆς τακτικῆς καὶ πολεμικῆς τέχνης καὶ εἰς τὸ συμφέρον τοῦ ἔθνους. Ἐὰν τέλος δὲν ἐθεώρησε τοῦτο καλὸν, διὰ τί δὲν τὸ ὑπέβαλεν εἰς τὴν βάσανον τῆς στρατιωτικῆς ἐπιτροπῆς τῆς Βουλῆς τοῦ ἔθνους καὶ νὰ παρακαλέσῃ αὐτὴν, ἵνα ἐντὸς βραχυτάτου χρόνου ὑποβάλῃ τὸ ἐν λόγῳ νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλὴν, ἐκφέρουσα καὶ αὕτη τὴν ὑπὲρ ἢ κατὰ τούτου κρίσιν της, ἀλλὰ τὸ ὑπέβαλε διὰ μόνης τῆς ὑπογραφῆς του περιφρονῶν πάντα ταῦτα; Τὸ ζήτημα τοῦ στρατοῦ εἶναι εἰς ὅλα τὰ Κράτη τὸ πρωτεῦον, καὶ ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν τὸ ἐθεώρησεν ὡς τοιοῦτον, δὲν πράττει καλῶς, καὶ ἑπομένως φρονῶ, ὅτι θὰ εὑρεθῇ εἰς δύσκολον θέσιν κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ ἀνεξετάστου τούτου συστήματος. Τὸ ὑποβληθὲν ἡμῖν σύστημα παρὰ τῆς Κυβερνήσεως δὲν εἶναι σύστημα στρατιωτικῆς διοργανώσεως, ἀλλὰ σύστημα καταργήσεως. Τὰ μικρὰ, κύριοι, ἔθνη τῆς Ἀνατολῆς, ἅτινα πρὸ μικροῦ ἐξῆλθον ἀπὸ ἑνὸς τοσοῦτον αἱματηροῦ πολέμου, δὲν ἡσυχάζουσιν, ἀλλὰ παρασκευάζονται καθ’ ὅλα στρατιωτικῶς. Αἱ Σλαυϊκαὶ φυλαὶ κινοῦνται καὶ φιλονεικοῦσι τὴν ἐθνικὴν ἡμῶν κληρονομίαν, ἡ Ἑλλὰς τί πράττει σήμερον; ἡ Κυβέρνησις ἔρχεται ἐξ ἐφόδου νὰ ψηφίσῃ νόμον περὶ μετατροπῆς τῶν ταγμάτων τοῦ πεζικοῦ, ὅπερ εἶναι ἡ βάσις τοῦ στρατοῦ, εἰς τάγματα εὐζωνικὰ, καὶ τοιουτοτρόπως μετ’ ὀλίγον πάλιν θὰ εὑρεθῶμεν οὐχὶ ἀνέτοιμοι, ἀλλὰ καὶ γυμνοὶ στρατιωτικῆς δυνάμεως, καὶ τότε ἡ ἐσχάτη πλάνη θὰ ἦναι χείρων τῆς πρώτης· καὶ τότε, λέγω, πάλιν θὰ καταφύγωμεν διὰ μεγάλων καὶ ἐκτάκτων δαπανῶν εἰς τὸ σύστημα ἐκεῖνο, εἰς ὃ καὶ πρὸ μικροῦ χρονικοῦ διαστήματος κατεφύγομεν καὶ τὸ ὁποῖον πολλοὶ ἐξ ἡμῶν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὠνόμασαν πετσώματα. Ἐκ τοῦ ὑποβληθέντος ἡμῖν νομοσχεδίου, ἐὰν ἐπιψηφισθῇ, θέλουσι προκύψει πλεῖστα ὅσα ἀτοπήματα δυσάρεστα. Πρῶτον οἱ ἄνδρες τοῦ στρατοῦ τῆς ὑπηρεσίας τῶν 11 εὐζωνικῶν ταγμάτων δὲν θὰ δυνηθῶσι νὰ ἀσκηθῶσιν οὔτε εἰς τὸν ἐγχειρισμὸν τοῦ ὅπλου, ὡς ἐκ τῆς φύσεως τῆς ὑπηρεσίας, εἰς ἣν εἶναι προωρισμένοι, διότι τὰ τάγματα ταῦτα θέλουσι χορηγεῖ καθ’ ἑκάστην, κατὰ τὰς ὁποίας ἔχω ἀνὰ χεῖράς μου σημειώσεις παρὰ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, τέσσαρας χιλιάδας ἄνδρας περίπου διὰ τὴν εἴσπραξιν τῶν δημοσίων φόρων, τὴν ἐνίσχυσιν τῆς χωροφυλακῆς καὶ τὴν φρούρησιν θέσεών τινων, ἐνῷ ἡ δύναμις τῶν ἀνδρῶν τῶν ταγμάτων τούτων κατὰ τὸν πρὸς ἐπιψήφισιν ὑποβληθέντα προϋπολογισμὸν τῆς Κυβερνήσεως ἀνέρχεται εἰς 2,262, ἑπομένως θὰ προκύψῃ ἔλλειψις ἀνδρῶν σπουδαία τοῦ στρατοῦ τῆς ὑπηρεσίας, τοὺς ὁποίους βεβαίως τὸ ὑπουργεῖον θέλει λαμβάνει ἐκ τοῦ στρατοῦ τῆς ἐκπαιδεύσεως, πρὸς δὲ οἱ ἄνδρες οὗτοι δὲν θὰ ὦσιν ὑπὸ τὴν στρατιωτικὴν πειθαρχίαν, ἥτις εἶναι ἡ κρηπὶς παντὸς στρατοῦ, οὔτε θὰ δυνηθῶσί ποτε, ὡς ἐκ τῆς ὑπηρεσίας, εἰς ἣν θὰ ἀσχολῶνται, νὰ ἀσχοληθῶσιν εἰς τὰ κύρια ἔργα αὐτῶν, ἀλλ’ οὔτε θὰ ἦναι δυνατὸν νὰ συγκεντρωθῶσι πρὸς ἐκτέλεσιν ἀσκήσεων, ἔστω καὶ μικροτέρας μονάδος τοῦ λόχου, διότι ἀμέσως μετὰ τὴν κατάταξίν των θέλουσιν ἀποσπασθῆ ἔνθεν κἀκεῖθεν καὶ θέλουσιν εὑρίσκεσθαι πάντοτε μακρὰν τῆς διοικήσεως τοῦ λόχου, καθὼς καὶ τοῦ τάγματος, ὡς τοῦτο συμβαίνει καὶ σήμερον. Συνεπῶς ὁ ἐν λόγῳ στρατὸς τῆς ὑπηρεσίας θὰ μένῃ ἐντελῶς ἀπαίδευτος, καὶ οὐδὲν ἄλλο θέλει εἶσθαι ἢ ἁπλῶς ὁμὰς ἀνδρῶν ὁπλοφόρων καὶ οὐδὲν περισσότερον. Δεύτερον οἱ στρατιῶται τοῦ στρατοῦ τῆς ὑπηρεσίας δὲν θὰ γνωρίσωσι τοὺς προϊσταμένους αὐτῶν, ἀλλ’ οὔτε θὰ γνωρισθῶσι παρ’ αὐτῶν, καὶ τοῦτο, κύριοι, θὰ λαμβάνῃ χώραν ἐναντίον πάσης προσπαθείας πρὸς ἀποφυγὴν τοῦ τοιούτου ἐν τῷ στρατῷ χειρίστου ἀτοπήματος. Διότι οἱ ἐν τοῖς τάγμασι τῶν εὐζώνων, κατατασσόμενοι ἐθελονταὶ, ἅμα ἐνδυθῶσι τὴν στολὴν τοῦ στρατιώτου καὶ λάβωσι τὰ ὅπλα των, θ’ ἀποσπῶνται πάραυτα βεβαίως, εἴτε πρὸς ἐνίσχυσιν τῆς χωροφυλακῆς εἴτε πρὸς συνοδείαν τῶν δημοσίων εἰσπρακτόρων, καὶ τέλος, πάντοτε θὰ εὑρίσκωνται μακρὰν τῶν προϊσταμένων των καὶ θὰ ἐκτελῶσιν ὑπηρεσίαν ξένην τῶν καθηκόντων τοῦ στρατιώτου. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου οἱ στρατιῶται θὰ μένωσιν ἐντελῶς ἀγύμναστοι, ὡς ἐκ τοῦ εἴδους τῆς ὑπηρεσίας, εἰς τὴν ὁποίαν ὁ νέος οὗτος ὀργανισμὸς τοὺς ὑποβάλλει, καὶ εἰς περίστασιν, καθ’ ἣν οἱ διοικηταὶ τῶν διαφόρων τούτων εὐζωνικῶν ταγμάτων θελήσωσι νὰ ἐκπαιδεύσωσιν αὐτοὺς, δὲν θὰ κατορθώσωσι νὰ δώσωσιν αὐτοῖς ἄλλην τινὰ ἐκπαίδευσιν, παρὰ μόλις καὶ μετὰ βίας τὸν χειρισμὸν τοῦ ὅπλου, καὶ οὐδέποτε θὰ κατορθωθῇ ἡ συγκέντρωσις πολλῶν στρατιωτῶν, ὅπως τοὺς γυμνάσωσιν, ἔστω εἰς τὰς ἀσκήσεις τῆς μικροτάτης μονάδος τῆς διμερίας. Τρίτον οἱ στρατιῶται οὗτοι δὲν θέλουσιν ὡσαύτως ἐκπαιδευθῆ εἰς τὴν θεωρίαν τόσον τῶν καθηκόντων τοῦ στρατιώτου, καθὼς καὶ πολλῶν ἄλλων ἀντικειμένων ἀναγομένων εἰς τὴν θεωρητικὴν ἐκπαίδευσιν αὐτῶν, οἱ δὲ διοικοῦντες αὐτοὺς διάφοροι βαθμοφόροι δὲν θὰ δυνηθῶσι ποτὲ, καθ’ ὃ ὑπόλογοι, νὰ ἐπιτηρῶσι τοὺς ὑπὸ τὰς διαταγάς των ἄνδρας διὰ τὴν καλὴν καὶ κανονικὴν διατήρησιν τοῦ τε ὁπλισμοῦ των καθὼς καὶ τῶν λοιπῶν ἐμπιστευομένων δημοσίων εἰδῶν, ἅτινα θέλουσι φέρει, πρὸ πάντων δὲ δὲν θὰ γνωρίσωσι τὴν ἰδιότητα καὶ τὸν χαρακτῆρα τῶν ὑφισταμένων των, ὅπως εἶναι εἰς θέσιν ἐν καιρῷ τῆς δέοντι νὰ μεταχειρίζωνται αὐτούς. Ἀλλὰ καὶ εἰς περίστασιν, καθ’ ἣν κατορθωθῇ ἡ συγκέντρωσις μέρους τῶν ἀνδρῶν τῶν ἐν λόγῳ ταγμάτων, καὶ τότε πάλιν θέλει συμβῆ ἕτερον ἀτόπημα προερχόμενον ἐκ τῆς διατάξεως αὐτοῦ τοῦ νόμου, ὅστις ἀντιστρατεύεται εἰς τὰς γενικὰς ἀρχὰς καὶ τὰς βάσεις τῆς ὑπάρξεως ὁπωσδήποτε στρατοῦ, διότι κατὰ τὸν νόμον τοῦτον τὰ στελέχη τῶν 11 εὐζωνικῶν ταγμάτων θὰ μετατίθενται περιοδικῶς μετ’ ἐκείνων τῶν ταγμάτων τοῦ πεζικοῦ καὶ τἀνάπαλιν, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν θὰ γνωρίσωσι ποτὲ οἱ στρατιῶται τοὺς πραγματικοὺς αὐτῶν προϊσταμένους. Ὅθεν ἐκ τῶν ἀνωτέρω ἐξάγεται, ὅτι ὁ στρατὸς τῆς ὑπηρεσίας θὰ μένῃ πάντοτε ἄνευ στρατιωτικῆς ἐκπαιδεύσεως, καὶ ἑπομένως οὐδὲν ἄλλο θέλει εἶσθαι παρὰ ὁμὰς ἀνδρῶν φερόντων ὅπλα καὶ διεσπαρμένων τῇδε κἀκεῖσε καὶ μακρὰν τῆς διοικήσεώς των πρὸς ἐκτέλεσιν τῆς ἀνατεθειμένης αὐτοῖς δημοσίου ὑπηρεσίας, οἱ δὲ ἀξιωματικοὶ τῶν εὐζωνικῶν ταγμάτων θέλουσι μένει πάντοτε ἀργοὶ τοῦ τε ἐπαγγέλματός των καὶ τοῦ ὑψηλοῦ αὐτῶν προορισμοῦ, θέσις λίαν παθητικὴ καὶ συνάμα δυσάρεστος, διότι ἐκ τῆς ἀεργίας οὐδὲν ἄλλο προκύπτει ἢ ἡ ἀπογοήτευσις, καὶ ἐνίοτε ἡ διαφθορά· τοιοῦτος θέλει εἶσθαι βεβαίως ὁ στρατὸς τῆς ὑπηρεσίας· ἀλλ’ ὁ στρατὸς τῆς ἐκπαιδεύσεως θὰ δύναται καὶ οὗτος ν’ ἀνταποκριθῇ εἰς τὸν σκοπὸν δι’ ὃν συνίσταται; καὶ πόσοι ἄνδρες θὰ ἐκπαιδεύωνται εἰς τὰ 10 τοῦ πεζικοῦ τάγματα; κατὰ τοὺς ἐκτεθέντας ἐνώπιον ἡμῶν ὑπολογισμούς, κατὰ τὴν διανομὴν κληρούχων εἰς τὰ διάφορα ὅπλα, ὑπολείπονται εἰς τὰ 10 τάγματα τοῦ πεζικοῦ, ὅπερ εἶναι ἡ βάσις τοῦ στρατοῦ, 259 ἄνδρες ἐξ ἀπογραφῆς. Δι’ αὐτὴν λοιπὸν τὴν ἐκπαίδευσιν καὶ ἀναδιοργάνωσιν τοῦ στρατοῦ τὸ ἔθνος πρέπει νὰ δαπανᾷ 10,000,000 περίπου δραχμῶν; αὐτὸ μοὶ φαίνεται ὅτι εἶναι ὄχι μόνον ἄδικον, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν λογικὴν ἀντίκειται καὶ εἰς τὴν οἰκονομίαν τοῦ ἔθνους, τὴν ὁποίαν πολλάκις ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου οἱ κύριοι ὑπουργοὶ ἐπηγγείλαντο, καὶ λέγω τοῦτο, διότι μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἠναγκασμένη ν’ ἀπολύσῃ τῶν τάξεων τοῦ στρατοῦ 3,775 ἄνδρας, τῶν ὁποίων ἡ θητεία δὲν ἔληξεν εἰσέτι, καὶ τὸ δημόσιον ταμεῖον θέλει ὑποστῆ ζημίαν πλέον τῶν 300,000 δραχ. ὡς ἀνωτέρω εἶπον, διότι οἱ στρατιῶται ἀπολυόμενοι δὲν ὑποχρεοῦνται νὰ πληρώσωσι τὸ ὑπερβάλλον τῆς καταθέσεώς των χρέος.

§11ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἂς χαθοῦν αὐτὰ τὰ χρήματα, δὲν εἶναι δίκαιον νὰ πληρώσουν οἱ στρατιῶται τὴν ἐνδυμασίαν των.

§12ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Τὸ ὑποβληθὲν ἡμῖν νομοσχέδιον οὐδόλως συντρέχει εἰς τὸν ἐπιδιωκόμενον σκοπὸν, ἀλλ’ ἀπεναντίας νομιμοποιεῖ τὴν ἐνεστῶσαν καὶ ὑπὸ πάντων ὁμολογουμένην δυσάρεστον κατάστασιν τοῦ πεζικοῦ, τὸ ὁποῖον μετατρέπει εἰς πολυτελῆ χωροφυλακὴν, δι’ ἣν τὸ Κράτος θέλει δαπανᾷ τόσον μέγα ποσὸν χρημάτων πρὸς συντήρησιν τοῦ δῆθεν πεζικοῦ τοῦ συγκροτουμένου ἐκ τριῶν συνταγμάτων καὶ 11 ἀνεξαρτήτων ταγμάτων εὐζώνων, ἀντιστρατεύεται δὲ συνάμα καὶ εἰς τὸ πνεῦμα τοῦ στρατολογικοῦ νόμου, διότι ἐξουδετεροῖ τὰ ἀποτελέσματα τούτου καὶ καταστρέφει ἐνὶ λόγῳ τὴν δύναμιν τοῦ πεζικοῦ, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ τὴν κυριωτέραν βάσιν παντὸς στρατοῦ, καὶ ἄνευ τῆς ὁποίας τὰ λοιπὰ ὅπλα, ὅσον καὶ ἂν ὑποτεθῶσιν ἐντελῆ διὰ τὸν προορισμόν των, καθίστανται ἀνίκανα πρὸς πᾶσαν σοβαρὰν καὶ σπουδαίαν ἐνέργειαν. Ἀλλὰ, κύριοι, διὰ τοῦ νέου τούτου συστήματος θὰ ἔχωμεν στρατὸν ἐκπαιδεύσεως; θὰ ἔχωμεν πλήρη ἐκπαίδευσιν εἰς τὸν οὕτω ὀνομασθέντα στρατόν; δὲν τὸ πιστεύω, καθ’ ὅσον βλέπω, ὅτι ἡ δύναμις τοῦ λόχου κανονίζεται ἐν τῷ νόμῳ τούτῳ εἰς 46 ὁπλίτας καὶ 19 βαθμοφόρους, δύναμις ὅλως ἀνεπαρκής, τόσον διὰ τὴν στρατιωτικὴν, καθὼς καὶ τὴν θεωρητικὴν ἐκπαίδευσιν τοῦ τε λόγου καὶ τοῦ τάγματος.

§13ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εἶσθε ἠπατημένος· ὁ λόχος ἔχει 66 ἄνδρας, ὑποδεκανεῖς καὶ στρατιώτας.

§14ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Εἰς τὸν προϋπολογισμόν σας ἔχετε σημειωμένην δύναμιν ὑποδεκανέων καὶ στρατιωτῶν 1861, διαιρουμένων διὰ τοῦ 10 καὶ ὑποδιαιρουμένων διὰ τοῦ 4, ἐξάγεται ἀκριβῶς ὁ ἀριθμὸς 46 ἀνδρῶν δι’ ἕκαστον λόχον.

§15ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. Διὰ τοῦ 7.

§16ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. 10 τάγματα ἔχετε σημειωμένα ἐν τῷ πίνακι Ν.

§17ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. Διὰ τοῦ 7.

§18ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Λοιπὸν σκοπεύεις, κ. ὑπουργὲ, τὰ 10 τάγματα νὰ τὰ κάμῃς 7;

§19ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὰ τρία τάγματα εἶναι ἐπὶ ἑξαμήνῳ ὑπηρεσίᾳ.

§20ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Τὰ τάγματα τοῦ πεζικοῦ κατὰ τὸ νομοσχέδιόν σας εἶναι 10, καὶ εἰς αὐτὰ θὰ κατατάσσωνται οἱ ἐξ ἀπογραφεῖς ἄνδρες, οἵτινες κατὰ τοὺς προϋπολογισμούς σας δὲν εἶναι παρὰ 1861.

§21ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Καὶ οἱ ἐπὶ ἑξαμήνῳ ὑπηρεσίᾳ ὑπηρετοῦντες περιλαμβάνονται εἰς αὐτὰ τὰ τάγματα.

§22ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Ἡ δύναμις τοῦ τακτικοῦ στρατοῦ βάσιν ἔχει τὴν δύναμιν τῶν ἐπὶ θητείᾳ ὑπηρετούντων καὶ οὐχὶ τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀνδρῶν τῶν ἐπὶ ἑξαμηνίᾳ ἀσκουμένων καὶ ἀπερχομένων μετὰ ταῦτα εἰς τὰς ἑστίας των, καὶ τοσούτῳ μᾶλλον τοῦτο εἶναι ἀληθὲς, ὥστε δὲν φαίνεται καὶ παρ’ ὑμῖν εἰς τὴν δύναμιν τῶν ταγμάτων ἢ τῶν συνταγμάτων ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐπὶ ἑξαμήνῳ ἀσκήσει ἀνδρῶν, καθ’ ὅσον μάλιστα ἐγὼ φρονῶ, ὅτι ἐπὶ τῇ βάσει τῆς θητείας ὁρίζεται καὶ κανονίζεται ὁ τακτικὸς στρατός. Τότε διατί νὰ μὴ ὑπολογίσητε εἰς τὴν δύναμιν καὶ ὅλους τοὺς μέχρι τοῦδε ἐφέδρους καὶ νὰ εἰπῆτε, ὅτι ἔχετε στρατὸν ἐξ 20 χιλιάδων ἀνδρῶν, ἀλλὰ φέρετε εἰς τὸ νομοσχέδιόν σας 1861 στρατιώτας;

§23ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. Ὁ σκοπός μας εἶναι νὰ ἐκγυμνάσωμεν ὅλον τὸ ἔθνος. Τότε, ὅταν ἐπιδιώκητε αὐτὸ καὶ μόνον καὶ οὐχὶ σχηματισμὸν τακτικοῦ στρατοῦ, κάμετε ἐθνοφυλακὴν, ἥτις θὰ ἦναι καὶ ὅλως ἀδάπανος, διότι ἄλλως τὸ σύστημά σας εἶναι ἀνεφάρμοστον καὶ καταστρεπτικὸν διὰ τὸν τακτικὸν στρατόν.

§24ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. Σήμερον οὔτε ἐκπαίδευσις γίνεται, οὔτε ὑπηρεσία· ὑπηρετῶ 33 ἔτη καὶ γνωρίζω.

§25ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Γνωρίζετε ὅ,τι δὲν ἠξεύρετε βεβαίως. Ἡ δύναμις λοιπὸν τοῦ λόχου σύγκειται κατὰ τὸν νέον νόμον ἐξ ἀνδρῶν 46, ἐπὶ θητείᾳ κατατασσομένων, οἱ δὲ βαθμοφόροι εἶναι 19, ὥστε ἀναλογοῦσι δι’ ἕκαστον βαθμοφόρον 2½ στρατιῶται· τοιαύτη εἶναι ἡ δύναμις τοῦ λόχου, διότι οἱ ἐπὶ ἑξαμήνῳ γυμναζόμενοι δὲν ἀποτελοῦσι μέρος τῆς δυνάμεως τοῦ πυρῆνος τοῦ τακτικοῦ στρατοῦ. Διὰ τοῦ νέου τούτου συστήματος οὐδὲν ἄλλο πράττομεν ἢ καταρτίζομεν, ὡς εἶπον, πολυτελῆ χωροφυλακὴν, διότι δι’ ἕκαστον εὔζωνον τὸ ἔθνος θὰ δαπανᾷ ὅσον καὶ δι’ ἕνα χωροφύλακα πρώτης τάξεως, ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου διὰ τοῦ σχηματισμοῦ τῶν 11 εὐζωνικῶν ταγμάτων, θέλομεν ἔχει καὶ τὰ ἑξῆς δυσάρεστα. Πάντες γινώσκομεν, ὅτι ὁ πεζὸς στρατιώτης ὑποβάλλεται εἰς ὑποχρεώσεις, εἰς ἐκπαίδευσιν θεωρητικὴν καὶ πρακτικὴν, καὶ συγχρόνως ἔχει νὰ ἐκπληρώσῃ καθήκοντα, ἅτινα ἐπιβάλλουσιν αὐτῷ οἱ νόμοι καὶ οἱ κανονισμοὶ τῆς πατρίδος του, συνάμα δὲ εὑρίσκεται ὑπὸ τὴν αὐστηρὰν ἐπιτήρησιν τῶν προϊσταμένων του, ἐνῷ ἀπεναντίας ὁ εὔζωνος στρατιώτης, ἀφ’ ἧς ἡμέρας ἐνδυθῇ καὶ λάβει τὸ ὅπλον του, ἀποσπᾶται καὶ εὑρίσκεται ἐλεύθερος μακρὰν τῆς ἐπιτηρήσεως τῶν προϊσταμένων του, μακρὰν πάσης πειθαρχίας, τὰ δὲ βάρη τῆς ὑπηρεσίας, ἣν ἐκτελεῖ, εἶναι ὀλιγώτερα ἐκείνων τοῦ πεζοῦ στρατιώτου. Καὶ κατὰ συνέπειαν πάντες οἱ ἐξ ἀπογραφῆς ἄνδρες θὰ κατατάσσωνται δι’ ἓν ἔτος ἐθελονταὶ εἰς τὰ εὐζωνικὰ τάγματα, ἐὰν τοῦτο τοῖς ἐπιτραπῇ, ἢ θὰ καταφεύγωσιν εἰς τοὺς ἀντιπροσώπους αὐτῶν, ὅπως δι’ αὐτῶν καὶ ἐν τῷ πεζικῷ κατατασσόμενοι νὰ μετατίθενται εἰς τὰ εὐζωνικὰ τάγματα, καὶ ἀληθῶς, κύριοι, πάντες θέλετε εὕρει, καθὼς καὶ ἡ κυβέρνησις, ἐνασχόλησιν οὐχὶ τόσον εὐάρεστον. Τὸ ἔθνος δύναται, καίτοι ἐξοδεῦον πολλά, νὰ λέγῃ, ὅτι σὺν τῷ τακτικῷ στρατῷ ἔχει καὶ 11 τάγματα εὐζωνικά, ἅτινα δύνανται ἐν καιρῷ νὰ χρησιμεύσωσιν αὐτῷ πρὸς ἀπόκρουσιν κινδύνου τινός; Βεβαίως ὄχι, διότι τὰ σώματα ταῦτα θέλουσιν ἐκπληροῖ πάντοτε καὶ κατὰ πᾶσαν περίστασιν τὴν ὑπηρεσίαν, διὰ τὴν ὁποίαν καταρτίζονται καὶ ἕνεκα τῆς ὁποίας θὰ ἦναι πάντοτε ἀγύμναστα, ἡ δὲ βάσις τοῦ τακτικοῦ στρατοῦ τοῦ ἡμετέρου ἔθνους θὰ ἦναι ἡ ὕπαρξις τῶν 10 ταγμάτων, ἅτινα θέλουσι σχηματισθῆ εἰς τρία συντάγματα τοῦ πεζικοῦ. Ὅθεν ἐπὶ τῇ βάσει ταύτῃ, ἐρωτῶ τὸν κύριον Ὑπουργὸν τοῦ πολέμου, ἐὰν εἰς τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν ἡμῖν, στηρίζῃ καὶ τὴν ἀναλογίαν τῶν λοιπῶν ὅπλων.

§26ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. Μὰ εἶναι 20 τάγματα. Ὅταν θέλῃς νὰ ὑποθέσῃς, ὅτι ὁ στρατιώτης πρὶν παραλάβῃ ὑπηρεσίαν δὲν πρέπει νὰ ἐκπαιδευθῇ, σᾶς συγχαίρω.

§27ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Μὲ παρενοήσατε, κύριε Ὑπουργὲ, ἢ ἐγὼ δὲν κατώρθωσα νὰ γείνω καταληπτὸς εἰς τὸν κύριον Ὑπουργὸν καὶ τὴν Βουλήν. Δὲν εἶπον, κύριε Ὑπουργὲ τοῦ πολέμου, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐξασκῆτε καὶ ὁ εὔζωνος, ἀλλ’ εἶπον, ὅτι δὲν δύναται νὰ ἐκπαιδευθῇ καὶ ν’ ἀσκηθῇ, ὡς ἐκ τοῦ εἴδους τῆς ὑπηρεσίας, ὅπερ τῷ ἀνατίθεται, διότι ἅμα ἐνδυθῇ καὶ λάβῃ τὸ ὅπλον του, θὰ ἀποσπασθῇ ἀμέσως, ὡς τοῦτο συμβαίνει καὶ σήμερον εἰς τοὺς νεοκατατασσομένους χωροφύλακας καὶ ὄχι μόνον ὁ εὔζωνος θὰ μένῃ ἀπαίδευτος καὶ ἀγύμναστος, ἀλλὰ φρονῶ, ὅτι καὶ ὁ στρατιώτης τῆς ἐκπαιδεύσεως δὲν θὰ ἐκγυμνασθῇ ὅσον πρέπει κατὰ τοὺς κανόνας τῆς τακτικῆς καὶ τῆς τέχνης τοῦ πολέμου. Ἐρωτῶ καὶ πάλιν τὸν κ. Ὑπουργὸν τοῦ πολέμου, ὁποῖον εἶναι τὸ πρόγραμμα τῆς ἐκπαιδεύσεως τοῦ στρατιώτου τοῦ πεζικοῦ, ὅπερ εἶναι καὶ ἡ βάσις τοῦ στρατιώτου κατὰ τὸ ὑποβληθὲν ἡμῖν νέον σύστημα, καὶ τὸ ὁποῖον ὤφειλε ν’ ἀναπτύξῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἵνα αὕτη σχηματίσῃ τὴν πεποίθησίν της καὶ κανονίσῃ τὴν θητείαν αὐτοῦ, τὴν τροποποίησιν τῆς ὁποίας ζητεῖτε; Ἄλλως τὸ σύστημά σας δὲν εἶναι παρὰ ἰδέα, ἡ ἰδέα τοῦ ἀφοπλισμοῦ τῆς χώρας, καὶ ἔπρεπε νὰ ἔχητε τὸ θάῤῥος νὰ εἴπητε εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ζητεῖτε τὴν διάλυσιν τῆς ἐθνικῆς ἡμῶν δυνάμεως ἀμέσως, καὶ οὐχὶ νὰ καταργῆτε αὐτὴν ἐμμέσως· τοῦτο θὰ ἦτο πλέον ἀξιοπρεπές. Ὁ στρατὸς τῆς ἐκπαιδεύσεως δὲν θὰ κατορθώσῃ νὰ ἀσκηθῇ πέραν τῶν ἀσκήσεων τῆς διμερίας τοῦ λόχου, τόσον διὰ τὸ ὀλιγάριθμον τῶν ἀνδρῶν αὐτοῦ, ὅσον καὶ διὰ τὸ ὀλιγοχρόνιον τῆς θητείας των, καὶ διότι διὰ δυνάμεως 1861 ἀνδρῶν δὲν θὰ κατορθώσητέ ποτε νὰ ἐκπαιδεύσητε αὐτὸν εἰς ὅλας τὰς ἀσκήσεις τῆς μικροτέρας καὶ μεγαλειτέρας μονάδος τοῦ πεζικοῦ, ἀλλ’ οὔτε καὶ εἰς μεγάλους ἑλιγμοὺς, καὶ εἰς μάτην ποιεῖτε λόγον ἐν τῷ νομοσχεδίῳ περὶ συμπράξεως αὐθυπάρκτων μονάδων καὶ τμημάτων αὐτῶν, καὶ δὲν θὰ κατορθώσητε, λέγω, διὰ τοῦ νέου τούτου συστήματός σας καὶ προτύπου διὰ τοιούτων μέσων νὰ φθάσητε εἰς ἀποτέλεσμα ὁπωσοῦν εὐάρεστον. Ἀλλ’ ἐπέπρωτο διὰ τοιούτων νομοθετημάτων ν’ ἀποδείξωμεν εἰς τὸν ἔξω κόσμον, ὅτι πράγματι τὸ Ἑλληνικὸν ἔθνος εἶναι πρότυπον Βασίλειον. Εἶπον, κύριοι, ὅτι ὁ στρατὸς θὰ διαλυθῇ καὶ χωρὶς νὰ τὸ θέλωσιν οἱ κύριοι Ὑπουργοί· ἔχω πεποίθησιν εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ὅτι δὲν ἐπιθυμεῖ τὴν διάλυσιν, διότι ἔχει βεβαίως περισσότερον ἐμοῦ καὶ παντὸς ἄλλου πατριωτισμόν, ἀλλὰ δὲν θὰ δυνηθῇ νὰ σταματήσῃ τὴν διάλυσίν του διὰ τὸν ἑξῆς λόγον. Ὅταν, κύριοι, ἡ κυρία δύναμις ἑνὸς λόχου συνίσταται ἐκ 46 ἀνδρῶν, ὡς ἐκ τῆς μικρᾶς ταύτης δυνάμεως οἱ κ. ἀξιωματικοὶ θὰ ἀπογοητευθῶσι καὶ θὰ προτιμήσωσι μᾶλλον τὴν κατάργησιν αὐτοῦ ἢ τὴν τοιαύτην κατάστασιν. Κύριοι, κατὰ τοὺς κανόνας τῆς τακτικῆς ἡ δύναμις πάσης μονάδος δὲν δύναται νὰ ᾖναι κατωτέρα ὡρισμένου τινὸς ἀριθμοῦ καθὼς καὶ ἀνωτέρα τοῦ δέοντος, διότι εἰς μὲν τὴν πρώτην περίστασιν ἐνυπάρχει τὸ ἀδύνατον τῆς ἐκ μέρους ὅλων τῶν βαθμοφόρων κανονικῆς ἐκτελέσεως τῶν καθηκόντων των, καὶ ἐντεῦθεν ἡ ἀπογοήτευσις, καὶ ἡ ἀποστροφὴ πρὸς τὸ ἐπάγγελμά των. Ἐν Γαλλίᾳ, κύριοι, παρεδέχθησαν ὡς κατώτατον ὅρον ἑξήκοντα ἕξ ἄνδρας δι’ ἕκαστον λόγον, ἡμεῖς δὲ 46, ἤτοι κατὰ τὸ ἥμισυ περίπου ὀλιγωτέρους. Εἰς δὲ τὴν δευτέραν περίπτωσιν, ἕνεκα τῆς ὑπερόγκου δυνάμεως τῶν ἀνδρῶν, ἡ διοίκησις δὲν ἐπαρκεῖ εἰς τὴν αὐστηρὰν ἐπίβλεψιν αὐτῶν, καὶ ἐντεῦθεν ἡ χαλάρωσις τῆς πειθαρχίας. Ἐκτὸς τῶν ἀνωτέρω, κύριοι, τὸ σπουδαιότερον πάντων εἶναι καὶ ἡ θητεία, τῆς ὁποίας ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ πολέμου προτείνων τὴν ἐλάττωσιν ζητεῖ ν’ ἀφαρπάσῃ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς. Μὴ νομίσητε, κύριοι, ὅτι τὸ ζήτητα τῆς θητείας εἶναι μικρὸν, εἶναι τὸ σπουδαιότερον ζήτημα διὰ τὴν ὕπαρξιν παντὸς καλῶς ὠργανισμένου στρατοῦ. Περὶ θητείας πολλοὶ στρατιωτικοὶ συγγραφεῖς ἔγραψαν πολυσέλιδα συγγράμματα. Τὸ ζήτημα τῆς ἐλαττώσεως τῆς θητείας διὰ τοὺς ἁπλουστέρους εἶναι φοβερὸν ὅπλον ὑπὸ ἔποψιν δημοκοπίας κατὰ τῶν πολιτικῶν ἀντιπάλων τῆς Κυβερνήσεως, πλὴν φρονῶ, ὅτι οἱ πονοῦντες τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα οὐδέποτε θὰ παραδεχθῶσι νὰ δαπανῶνται ἕνδεκα περίπου ἑκατομμύρια πρὸς συντήρησιν ὁμάδων ἀγυμνάστων καὶ μᾶλλον ἢ ἧττον κακῶς ὠργανισμένων, καὶ οὐχὶ στρατοῦ. Ὁ κ. πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως στηρίζει τὴν περὶ ἐλαττώσεως τῆς θητείας ἰδέαν του εἰς τὴν ἐκφρασθεῖσαν γνώμην τοῦ γάλλου στρατηγοῦ Trochu, ἀλλ’ ἡ γνώμη τούτου δὲν ἔχει οὐδεμίαν αὐθεντίαν ἀπέναντι τῶν παραδεδεγμένων παρ’ ἅπασι τοῖς στρατιωτικοῖς κράτεσι τῆς Εὐρώπης, καὶ παρ’ αὐτοῖς τοῖς Γάλλοις ἀκόμη. Ἐν ἅπασι τοῖς Κοινοβουλίοις τῶν διαφόρων εὐρωπαϊκῶν Κρατῶν ἐλέχθησαν πολλὰ, καὶ μακραὶ συζητήσεις ἐγεννήθησαν ἐπὶ τῆς ἐλαττώσεως τῆς θητείας. Ἐν τῇ Γαλλικῇ ἐθνοσυνελεύσει κατὰ τὸ 1872 τρεῖς ὑπεβλήθησαν προτάσεις καὶ α) ὑπὲρ τῆς τριετοῦς θητείας, βʹ) ὑπὲρ τῆς τετραετοῦς καὶ γʹ) ὑπὲρ τῆς πενταετοῦς, καὶ μετὰ μακρὰς καὶ σπουδαίας συζητήσεις ἐπεκράτησεν ἡ γνώμη τῆς πενταετοῦς θητείας. Ἀλλ’ ὀφείλω, κύριοι, νὰ κάμω γνωστὰ ὑμῖν καὶ ὀλίγα τινὰ ἐξ ὅσων ἐλέχθησαν ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Γαλλικῆς Βουλῆς τότε, ὁπόθεν ἀντήχει τὸ αἴσθημα τοῦ ἀληθοῦς πατριωτισμοῦ καὶ οὐχὶ τῆς ταπεινῆς δημοκοπίας, καὶ λέγω τοῦτο, διότι ἀληθῶς ἡ Κυβέρνησις, ἢ πρὸς δημοκοπίαν ἔφερεν ἐν τῷ μέσῳ ἡμῶν τὸ ζήτημα τοῦτο, ἢ διὰ νὰ καταργήσῃ τὸν στρατὸν, καθ’ ὅσον ἡ ἐλάττωσις τῆς θητείας δὲν στηρίζεται εἰς τὴν οὐσίαν τῶν στρατιωτικῶν θεσμῶν, ἀλλ’ εἰς ἰδέαν δημοκοπίας. Οἱ ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Γαλλικῆς Βουλῆς λαλοῦντες τότε σπουδαῖοι ἄνδρες ἔλεγον καὶ τὰ ἑξῆς πρὸς ὑποστήριξιν τῆς θητείας. Πῶς, κύριοι, ἐν διαστήματι τριῶν ἐτῶν εἶναι δυνατὸν νὰ καταρτισθῶσι καλοὶ στρατιῶται, οἵτινες νὰ δύνανται ν’ ἀνταποκριθῶσιν εἰς τὰς προσδοκίας τοῦ ἔθνους ἐν καιρῷ τῷ δέοντι, καὶ εἰς χεῖρας τῶν ὁποίων τὸ Γαλλικὸν ἔθνος νὰ ἐμπιστευθῇ τὴν ἐθνικὴν αὐτοῦ τιμήν; εἶναι ἀδύνατον τοῦτο καὶ μάλιστα πρὸς σχηματισμὸν ὑπαξιωματικῶν, οἵτινες εἶναι ὁ κυριώτερος μοχλὸς τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας. Ἀλλὰ ἐκτὸς τούτου, λαμβάνει χώραν καὶ ἕτερον ἀτόπημα πρὸς καταρτισμὸν ὑπαξιωματικῶν. Ὁ περὶ στρατολογίας νόμος προεῖδε τὴν ἀνάγκην καλῶν ὑπαξιωματικῶν, καὶ πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτο χορηγεῖ ἀμοιβὴν εἰς τοὺς ἀνακατατασσομένους ὑπαξιωματικούς, ἀλλ’ ὁ κύριος Ὑπουργὸς τοῦ πολέμου ἐθεώρησε λίαν ἐπουσιώδη τὴν διάταξιν ταύτην καὶ συνεπῶς καὶ τὴν ὕπαρξιν καλῶν ἐν τῷ στρατῷ ὑπαξιωματικῶν, ἦλθε δὲ διὰ τροποποιήσεώς του καὶ τὴν καταργεῖ, ἐνῷ εἰς ὅλα τὰ ἔθνη ἡ ἀνακατάταξις καὶ ἡ ἀρχαιότης ἐν τῇ στρατιωτικῇ ὑπηρεσίᾳ βραβεύεται, καὶ αἱ ἀποδοχαὶ τῶν ὑπαρχόντων ἐν τῷ στρατῷ τοιούτων εἶναι ἀνώτεραι τῶν νεοπροβιβασμένων· καὶ τοῦτο, κύριοι, εἶναι γνωστόν· διατί τὰ διάφορα ἐν Εὐρώπῃ ἔθνη προέβησαν εἰς τὸ μέτρον τοῦτο, διότι ἔχουσιν ἀνάγκην ὑπάρξεως ὑπαξιωματικῶν παλαιῶν καὶ δυναμένων ν’ ἀναπληρώσωσιν ἐν πάσῃ ἐποχῇ τοὺς κυρίους ἀξιωματικούς. Ἡμεῖς ἔχομεν ὑπαξιωματικοὺς καλῶς κατηρτισμένους, δι’ οὓς τὸ ἔθνος ἐδαπάνησεν οὐκ ὀλίγα, καὶ σήμερον ἔρχεσθε διὰ τοῦ νέου συστήματός σας ὄχι μόνον νὰ τοὺς ἀφαιρέσητε πᾶσαν ἐν τῷ μέλλοντι προαγωγήν, ἀλλὰ καὶ μετ’ οὐ πολὺ νὰ τοὺς ῥίψητε εἰς τοὺς δρόμους, καὶ ἐὰν τοῦτο δὲν τὸ ἐπράξατε σήμερον, κατόπιν θὰ προβῆτε κατ’ ἀνάγκην εἰς τοῦτο, διότι κατηργήσατε δύο τάγματα καὶ ἔχετε ὑπεραρίθμους τόσους, ὅσους δὲν θὰ δυνηθῆτε νὰ τοὺς οἰκονομήσητε· καὶ τὸ κακὸν τοῦτο προέρχεται ὡς ἐκ τοῦ ὅτι ὁ κ. Βαλτινὸς ὁ τέως Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν δὲν συνεπλήρωσε τὰς κενὰς θέσεις τῶν κ. ἀξιωματικῶν, ἀλλὰ περιώρισε τὸν ἀριθμὸν τούτων εἰς 875, ἐνῷ, κατὰ τὸν προσωρινὸν ὀργανισμὸν τοῦ στρατοῦ καὶ τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος, ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀξιωματικῶν ἀνήρχετο εἰς 1006, καὶ ὤφειλε νὰ συμπληρώσῃ τὰς θέσεις αὐτῶν κατὰ τὸν νόμον, τὸν ὁποῖον ὤφειλε νὰ σεβασθῇ καὶ οὐχὶ ν’ ἀφήσῃ 130 θέσεις χηρευούσας, καὶ ὡς ἐκ τῆς μὴ συμπληρώσεως τῶν θέσεων προέβητε καὶ εἰς τὴν κατάργησιν τῶν δύω ταγμάτων, ὡς τοῦτο θέλω σᾶς ἀποδείξει κατωτέρω. Τὸ ζήτημα τῆς θητείας εἶναι σπουδαῖον. Ἐν τῇ Βουλῇ τῆς Γερμανίας οἱ θιασῶται τοῦ μεγαλεπηβόλου πρωθυπουργοῦ αὐτῆς μεταξὺ τῶν σπουδαίων αὐτοῦ ἔργων κατατάσσουν καὶ τὸ ζήτημα τῆς θητείας, καὶ ἀποδίδουν τὰ εὐάρεστα ἀποτελέσματα τοῦ Γερμανικοῦ στρατοῦ εἰς τὴν τριετῆ θητείαν, τὴν ὁποίαν ὁ μνησθεὶς Πρωθυπουργὸς ὑπεστήριξεν ὅλαις δυνάμεσιν. Οὐδαμοῦ ὑπάρχει, κύριοι, μονοετὴς θητεία σήμερον. Ποῦ λοιπὸν στηρίζει ἡ Κυβέρνησις ἡμῶν τὴν τοιαύτην περὶ θητείας πρότασιν; Ποῦ εἶναι ἡ περὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου ἔκθεσις εἰδικῆς ἐπιτροπῆς, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ὁποίας νὰ στηριχθῇ ὁ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸς, καὶ ἡ Βουλὴ νὰ φωτισθῇ καὶ νὰ στηρίξῃ τὴν ψῆφόν της; Κατὰ τὰ παραδεδεγμένα κατόπιν μακρᾶς μελέτης καὶ πείρας, παρ’ ὅλων τῶν μεγάλων στρατιωτικῶν Κρατῶν, ἡ θητεία ὡρίσθη,

Ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ἀφοῦ περιεφρόνησε τὴν σύστασιν τῆς ἐπιτροπῆς πρὸς ἐξέτασιν τοῦ σπουδαίου τούτου ζητήματος διὰ τὸν στρατόν, ὤφειλε ν’ ἀναγνώσῃ καὶ τὰς σπουδαίας συζητήσεις, αἱ ὁποῖαι ἔλαβον χώραν ἐν τῇ Γαλλικῇ ἐθνοσυνελεύσει, ὡς προεῖπον, καὶ οὐχὶ ἐξ ἐφόδου καὶ διὰ τῆς ὑπογραφῆς του νὰ ἔλθῃ νὰ ζητήσῃ τὴν ἐπιψήφισιν τῆς περὶ θητείας τροποποιήσεως, ἄνευ προηγουμένης βασάνου. Ἐν Δανίᾳ, εἶπον τινὲς, ὅτι ἡ θητεία εἶναι μόνον 52 ἡμερῶν, ἀλλὰ τοῦτο δὲν εἶναι πραγματικὸν, διότι ἐκεῖ ἡ θητεία εἶναι 4ετὴς, ἀλλὰ γυμνάζονται 52 ἡμέρας καὶ κατόπιν ἀπέρχονται εἰς ἄδειαν. Διατί δὲν τροποποιοῦμεν καὶ ἡμεῖς, πρὶν ἢ προβῶμεν εἰς τὴν ἐλάττωσιν τῆς θητείας, τὸ ὑπάρχον σύστημα ἡμῶν διὰ τοῦ συστήματος τῶν ἀδειῶν, καὶ νὰ κρατῶμεν τοὺς ἐξ ἀπογραφῆς ἄνδρας τόσον καιρὸν, ὅσος ἀπαιτεῖται πρὸς τὴν ἐντελῆ αὐτῶν ἐκπαίδευσιν, καὶ μετὰ ταῦτα νὰ τοὺς δίδωμεν ἄδειαν, ὅπως μεταβαίνωσιν εἰς τὰς ἑστίας των. Πρὸς Θεοῦ, ἀποβάλετε τὴν ἰδέαν τῆς μονοετοῦς θητείας, διότι οὐδέποτε θὰ κατωρθώσωμεν νὰ ἔχωμεν στρατιώτας ἐντελῶς γεγυμνασμένους. Ἡ θητεία, τὴν ὁποίαν ὑποστηρίζετε, κύριε Ὑπουργὲ, δὲν εἶναι ἀρκοῦσα οὐδὲ διὰ τὴν ἁπλουστέραν ἐκπαίδευσιν τοῦ πεζοῦ στρατιώτου καὶ τοῦ ἱππέως. Σήμερον μετὰ τὴν τελειοποίησιν τῶν τηλεβόλων ὅπλων ἡ ἐκπαίδευσις τοῦ τε πεζοῦ καὶ ἱππέως παρά ποτε πρέπει νὰ ἦναι τελειοτέρα. Τὸ μηχανικὸν καὶ τὸ πυροβολικὸν δὲν ἔχει ἀνάγκην μεγαλειτέρας θητείας ἐκείνης τοῦ πεζοῦ, διότι ὁ μὲν πρῶτος οὐδὲν ἄλλο ἔχει νὰ διδαχθῇ ἐκτὸς τοῦ ὅπλου του παρὰ τὴν ἐκχωμάτωσιν καὶ ἀποχωμάτωσιν τῶν ἔργων, διὰ τὰ ὁποῖα εἶναι προωρισμένος, ὁ δὲ δεύτερος εἰς τὸν χειρισμὸν τοῦ πυροβόλου καὶ τοῦ ὅπλου, τὸ ὁποῖον φέρει, καὶ οὕτω δύναται νὰ θεωρηθῇ γεγυμνασμένος καὶ ν’ ἀνταποκριθῇ εἰς τὸν προορισμόν του. Ὁ στρατιώτης ὅμως τοῦ πεζικοῦ καὶ τοῦ ἱππικοῦ δέον νὰ ἔχῃ σοβαρὰν καὶ ποικίλην σήμερον ἐκπαίδευσιν, ὅπως ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς διαφόρους ὑπηρεσίας, αἵτινες τοῖς ἀνατίθενται ἐν πορείᾳ καὶ ἐν ἐκστρατείᾳ, δέον διὰ τῆς ἐκπαιδεύσεως αὐτῶν ν’ ἀναπτυχθῇ ἐν τῷ πεζῷ καὶ ἱππεῖ αὐτοβουλία, ὀξυδέρκεια, ἀγχίνοια καὶ πολλὰ ἄλλα παραπλήσια τούτοις. Εἴς τε τὸν πεζὸν καὶ ἱππέα εἶναι ἀνατεθειμένα τὰ ποικίλα καὶ σοβαρὰ καθήκοντα τῆς ἐν ἐκστρατείᾳ ὑπηρεσίας, εἰς τὴν αὐτοβουλίαν καὶ ἀγχίνοιαν τοῦ τε πεζοῦ καὶ ἱππέως εἶναι παραδεδομένη τόσον ἐν πορείᾳ καθὼς καὶ ἐν ἐκστρατείᾳ ἡ τιμὴ καὶ ἡ ἀσφάλεια τῶν στρατευμάτων παντὸς ἔθνους. Ἐκτὸς τῶν διαφόρων ἀσκήσεων, τὸ πεζικὸν ἔχει ἰδίως τὰς ἀσκήσεις τῆς ἀκροβολιστικῆς τάξεως, διὰ τὴν ὁποίαν ἀπαιτεῖται ἐπίμονος καὶ μακρὰ ἐκπαίδευσις, ὅπως ὁ πεζὸς στρατιώτης κατανοήσῃ τὰ ὠφελήματα τῆς τάξεως ταύτης τοῦ μάχεσθαι, ἐκτὸς τῆς ἐντελοῦς ἐκπαιδεύσεως, ἣν πρέπει νὰ ἔχῃ ὁ πεζὸς εἰς τὸ ῥίμμα, διὰ τὸ ὁποῖον τοσαύτη δαπάνη γίνεται καὶ τοσαύτη ἐπιμονὴ καταβάλλεται παρὰ τοῖς εὐρωπαϊκοῖς στρατοῖς, ἐκτὸς, λέγω, ὅλων τούτων, εἰς τὸν πεζὸν σήμερον ἐπιβάλλεται καὶ ἡ ἐκμάθησις τοῦ χειρισμοῦ τῶν πυροβόλων τοῦ πυροβολικοῦ, ὅπως χρησιμεύσῃ ἐν τοῖς φρουρίοις καὶ ἐν πεδίῳ ἀκόμη ἐν κατεπειγούσῃ ἀνάγκῃ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ πυροβολικοῦ. Πρὸς τούτοις ἡ πρόχειρος ὀχυρωτικὴ, ἡ μᾶλλον ἐν χρήσει σήμερον, εἶναι ἀνατεθειμένη εἰς τὸ πεζικὸν, καὶ εἶναι τοσοῦτον ἀναγκαία καὶ ἀναπόφευκτος, ὅσον καὶ τὸ ὅπλον αὐτοῦ. Ἡ κατασκευὴ τῶν προχείρων ὀχυρωμάτων πρὸ τῆς μάχης καὶ κατὰ τὴν μάχην καὶ ὅσα δὲν ἀπαιτοῦσιν ἐργασίαν πλέον τῶν 12 ὡρῶν ἐνεργεῖται παρὰ τοῦ πεζικοῦ. Ὁ Γάλλος στρατηγὸς Brialimont εἰς τὸ νεώτερον αὑτοῦ σύγγραμμα, Ὀχυρωτικὴν τοῦ Πεδίου, πολὺν περὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου ποιεῖ λόγον, καὶ ὁ στρατηγὸς Totleben ἐζήτησε παρὰ τοῦ ἀνωτέρου Γάλλου στρατηγοῦ δι’ ἐπιστολῆς του τὴν γνώμην του περὶ τῶν ἐκτελεσθέντων διαφόρων ὀχυρωτικῶν ἔργων κατὰ τὴν τελευταίαν ἐκστρατείαν, ἀλλ’ ὁ ἡμέτερος Ὑπουργὸς γιγνώσκων πάντα ταῦτα ἐνόμισε καλὸν νὰ μὴ ζητήσῃ παρ’ οὐδενὸς γνώμην περὶ τούτου. Πῶς κατόπιν ὅλων ὅσων ἐξέθεσα, ἔρχεσθε ἀβασανίστως καὶ ἄνευ προηγουμένης μελέτης νὰ ζητήσητε, κ. Ὑπουργὲ, τὴν ἐλάττωσιν τῆς θητείας; Θέλετε βεβαίως νὰ δημοκοπήσητε, ἄλλως ἠδύνασθε νὰ ζητήσητε νὰ θέσητε εἰς ἐνέργειαν τὸ σύστημα τῶν ἀδειῶν, ὅπερ εἶναι καὶ τὸ εὐκολώτερον δι’ ἡμᾶς. Ἡ κατάργησις τῶν δύο ταγμάτων, ὡς ἀνωτέρω εἶπον, ἔγεινε μετὰ πολλῆς εὐκολίας ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἐκ τῆς καταργήσεως οὐδεὶς τῶν κυρίων ἀξιωματικῶν μεταβαίνει ὡς ἐκ τούτου εἰς ἀργίαν, ἄλλως δυσκόλως ἤθελε προβῆ εἰς τὴν κατάργησιν αὐτῶν τὸ Ὑπουργεῖον. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν τοσαύτην πίστιν ἔδωκεν εἰς τὸν συντάξαντα τὸν νέον τοῦτον ὀργανισμὸν, τὸν ὁποῖον διὰ τῆς ὑπογραφῆς του καὶ μόνης ὑπέβαλεν ἡμῖν, χωρὶς νὰ βασανίσῃ αὐτὸν, ὥστε μήτε τὴν λέξιν προσωρινὸς ὀργανισμὸς δὲν ἐτόλμησε νὰ θέση ἐπὶ τοῦ τίτλου αὐτοῦ. Κύριοι, κατὰ τὸ 1873, ἐν Γαλλίᾳ ἐπρόκειτο νὰ τροποποιηθῇ ὁ κανονισμὸς τῶν ἀσκήσεων τοῦ ἱππικοῦ, συμφώνως μὲ τοὺς κανόνας τῆς νεωτέρας τέχνης τοῦ πολέμου, καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν τῆς Γαλλίας διὰ τὴν σύνταξιν αὐτοῦ διώρισεν ἐννεαμελῆ ἐπιτροπὴν, καὶ κατόπιν μακρᾶς βασάνου, μελέτης καὶ ἐφαρμογῆς τοῦ συνταχθέντος κανονισμοῦ ἐκ μέρους τῆς ἐπὶ τούτου διορισθείσης ἐπιτροπῆς, ἐδημοσίευσεν αὐτὸν διὰ τοῦ ἀπὸ 9 Φεβρουαρίου 1876 Διατάγματος τοῦ προέδρου τῆς δημοκρατίας, καὶ μολαταῦτα ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ ἐν λόγῳ κανονισμοῦ ἀναγινώσκει τις τὸν τίτλον προσωρινὸς κανονισμὸς τῶν ἀσκήσεων. Ὁ ἡμέτερος ὅμως ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸς ἐθεώρησεν ἑαυτὸν ἀνώτερον ἐκείνου καὶ δὲν ἠθέλησεν οὔτε ἐπιτροπὴν νὰ διορίσῃ, οὔτε προσωρινὸν νὰ ὀνομάσῃ τὸν ἐν λόγῳ ὑποβληθέντα ἡμῖν ὀργανισμόν. Ἡ ἐπιτροπὴ, κύριοι, ἡ βασανίσασα καὶ δοκιμάσασα τὸν ἀνωτέρω γαλλικὸν κανονισμὸν συνέκειτο ἀπὸ 6 στρατηγοὺς καὶ τρεῖς κατωτέρους αὐτῶν, ἢ ἀπὸ τοὺς

πρὸς ἐξέτασιν καὶ δοκιμασίαν ἑνὸς κανονισμοῦ· παρ’ ἡμῖν ὅμως συμβαίνει τοὐναντίον ὅλων αὐτῶν. Βεβαίως ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν εἶναι κάτοχος τῆς στρατιωτικῆς ἐπιστήμης, καὶ ἀνωτέρας παιδείας ἡμῶν, ἀλλὰ τούτου ἕνεκα δὲν ὤφειλε νὰ θέσῃ τὸ νέον τοῦτο σύστημα ὑπὸ τὴν βάσανον μιᾶς εἰδικῆς ἐπιτροπῆς; Τοῦτο εἶναι πρωτοφανὲς, καὶ ἔτι περισσότερον πρωτάκουστον νὰ μὴ θέσῃ ὑπὸ τὴν βάσανον ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν τοῦ ἡμετέρου στρατοῦ τὸ ζήτημα περὶ ἐλαττώσεως τῆς θητείας. Μόνον οἱ ἔχοντες πεῖραν μακρὰν ἐν τῷ ἐνεργῷ στρατῷ γνωρίζουσιν, ὅτι οἱ νεοσύλλεκτοι ὁπλῖται, ἐν ἀρχῇ καὶ μέχρις οὗ ἐξοικειωθῶσι μὲ τὸν νέον βίον τοῦ στρατιώτου, ὑποφέρουσι καὶ ἀπὸ νοσταλγίαν καὶ ἀπὸ διαφόρους ἄλλας ἀσθενείας, ἑπομένως ἡ μονοετὴς θητεία, ἣν ὑποστηρίζει ἡ Κυβέρνησις, εἶναι λίαν ἀνεπαρκὴς, διότι, ἐκτὸς τῶν ἀνωτέρω, δέον νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν σας καὶ τὰς ἐν τῷ μεταξὺ ἑορτὰς, καθὼς καὶ τὸ σάββατον ἑκάστης ἑβδομάδος, κατὰ τὸ ὁποῖον οἱ στρατιῶται καταγίνονται μόνον εἰς τὴν καθαριότητα καὶ εἰς τὰς περὶ τούτου ἐπιθεωρήσεις τῶν προϊσταμένων των καὶ οὐχὶ εἰς γυμνάσια. Ὁ στρατιώτης τοῦ πεζικοῦ δὲν ἔχει νὰ μάθῃ μόνον τὸν χειρισμὸν καὶ τὴν χρῆσιν τοῦ ὅπλου του, ἀλλὰ δέον νὰ ἐκπαιδευθῇ θεωρητικῶς καὶ πρακτικῶς καὶ εἰς πλεῖστα ὅσα ἀντικείμενα, ἤτοι τὰ καθήκοντα τοῦ προσκόπου ἐν ἐκστρατείᾳ, τὰ τῶν πόλεων καὶ φρουρίων, τοῦ θαλαμοφύλακος, τοῦ μαγείρου καὶ τόσα ἄλλα, ἅτινα χάριν συντομίας παραλείπω. Πλὴν πάντων τῶν ἀνωτέρω, τὸ σύστημα, ὅπερ ὑποστηρίζει ἡ Κυβέρνησις, καθιεροῖ καὶ μίαν ἀδικίαν τὴν ἑξῆς. Ὡς ἀνωτέρω ἀπεδείχθη, ἐκ τῆς ἐφετεινῆς ἀπογραφῆς 1427 ἄνδρες θὰ καταταχθῶσιν εἰς τὰ λοιπὰ ὅπλα καὶ 256 εἰς τὸ πεζικόν. Σᾶς ἐρωτῶ, διατί οἱ 1427 νεοσύλλεκτοι θὰ καταταχθῶσι διὰ διετῆ θητείαν, καὶ οἱ 256 διὰ μονοετῆ θητείαν; Εἶναι δίκαιον τὸ τοιοῦτον; εἶναι ἴσος ὁ φόρος τοῦ αἵματος τοῦ λαοῦ; Βεβαίως ὄχι μόνον τὸ σύστημα τοῦτο καθιεροῖ ἓν ἀδίκημα καὶ μίαν ἀνισότητα, ἀλλὰ καὶ πολλὰ θὰ προκύψωσι περὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου παράπονα. Τὸ μεγαλείτερον ἀντικείμενον παντὸς ἔθνους εἶναι ἡ ἐξ ἴσου διανομὴ τῆς δικαιοσύνης εἰς ὅλα τὰ πρόσωπα τῆς πολιτείας. Ποῦ στηριζόμενοι θὰ εἴπητε εἰς τοὺς ἐξ ἀπογραφῆς ἄνδρας, οἱ μὲν θὰ καταταχθῆτε δι’ ἓν ἔτος, οἱ δὲ ἐπὶ δύο; ἢ θέλετε νὰ διαιρέσητε τὸν λαὸν εἰς ἐλευθέρους καὶ δούλους; τοῦτο εἶναι τι μεγαλείτερον ἀδίκημα, καὶ ἐπὶ τῆς κεφαλῆς ἡμῶν θὰ ἐπιπέσῃ. Ἐκτὸς τούτου, οἱ ἐξ ἀπογραφῆς ἄνδρες θὰ ἐπιθυμῶσι νὰ καταταχθῶσι πάντες εἰς τὸ πεζικὸν, ἔνθα ἡ θητεία εἶναι μονοετὴς, καὶ ἡ ὑπηρεσία θὰ εὑρεθῇ εἰς ἀμηχανίαν, ἀλλὰ σὺν τοῖς ἄλλοις θὰ προτιμῶσι καὶ οἱ εἰς τὸ πεζικὸν κατατασσόμενοι νὰ μετατίθενται εἰς τὰ τάγματα τῶν εὐζώνων, ὥστε κατὰ τὸν νέον ὀργανισμὸν θὰ ἔχωμεν τριῶν εἰδῶν ὑπηρεσίαν ἐν τῷ στρατῷ· αʹ) μονοετῆ· βʹ) διετῆ καὶ γʹ) ἐλαφροτέραν καὶ ἐπιθυμητοτέραν ὑπηρεσίαν τοῦ εὐζώνου. Ἰδοὺ, κύριοι, ὁποῖα δυσάρεστα ἀποτελέσματα θὰ ἔχωμεν ἐκ τῆς παραδοχῆς τοῦ νέου τούτου ὀργανισμοῦ. Ἐγὼ ὅμως ἔχω πεποίθησιν, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν θέλει ἐπιψηφίσει νόμον τοσοῦτον προφανῶς ἄδικον· ἔχω δὲ περισσοτέραν πεποίθησιν εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ὅτι θέλει τροποποιήσει τὴν ὀλεθρίαν ταύτην διάταξιν, καὶ μάλιστα ταχύτερον ἀφ’ ὅτι ἐγὼ ἐλπίζω, ἄλλως ὁ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ὑπουργὸς θὰ εὑρεθῇ εἰς ἕνα λαβύρινθον ἀδιέξοδον ἐν τῷ μέσῳ τοσούτων ἀπαιτήσεων δικαίων ἐκ μέρους τῶν κ. Βουλευτῶν.

§28ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Τώρα τρέχομεν διὰ νὰ βγάλωμεν μίαν ἄδειαν, καὶ τότε δὲν θὰ τρέχωμεν νὰ τοὺς κατατάσσωμεν δι’ ἓν ἔτος;

§29ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Μεταβαίνω, κύριοι, εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον ἐξέτασιν τοῦ ὑποβληθέντος ἡμῖν πρὸς ἐπιψήφισιν νομοσχεδίου. Τὸ ἄρθρον 1 τοῦ ἐν λόγῳ νομοσχεδίου ἐμφαίνει ῥητῶς, ὅτι τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν ἀποτελεῖται ἐξ 9 τμημάτων, ἀλλ’ ἐν τῷ πίνακι Α τοῦ αὐτοῦ νόμου παρουσιάζονται 11 ἀντὶ 9 τμημάτων. Πῶς συμβαίνει ἡ ἀνωμαλία αὕτη καὶ τὸ ἀσυμβίβαστον τῆς διατάξεως μὲ τὸν ἐν λόγῳ πίνακα; Ἐὰν ἐν τῷ πίνακι τῆς δυνάμεως τοῦ στρατοῦ ἀπαντᾷ τις τοιαύτην ἀνωμαλίαν, εἰς τὰ φύλλα βεβαίως τῶν λεπτομερειῶν τοῦ προϋπολογισμοῦ θὰ παρουσιασθῶσι λάθη οὐχὶ πλέον ἀριθμητικὰ, ἀλλὰ λογιστικὰ, καὶ ἐντεῦθεν δύναταί τις νὰ εἰκάσῃ, ὅτι τόσον ἡ σύνταξις τοῦ νομοσχεδίου, καθὼς καὶ τῶν πινάκων τῆς δυνάμεως τοῦ στρατοῦ, δὲν εἶναι ἔργον τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Τὸ περὶ συνθέσεως τοῦ πεζικοῦ δεύτερον ἄρθρον ὁρίζει σαφῶς, ὅτι τὸ πεζικὸν ἀποτελεῖται ἐκ τριῶν μόνον συνταγμάτων, τὸ δ’ ἄρθρον 38 τοῦ αὐτοῦ νόμου ἀναστέλλει τὴν σύνθεσιν τούτων καὶ ἀφίνει σιωπηλῶς πάλιν τὰ τάγματα· ὥστε καὶ ἐνταῦθα ἐφαρμόζεται τὸ «Ἥξεις, ἀφίξεις, οὐ θνήξεις ἐν πολέμῳ», δηλαδὴ δύναται νὰ λέγῃ ὁ κύριος ὑπουργὸς, ὅτι ἔχομεν καὶ τάγματα καὶ συντάγματα ἐν τῷ στρατῷ μας, ἢ μᾶλλον δύναται νὰ λέγῃ, ὅτι ὑπάρχει καὶ τὸ παλαιὸν σύστημα, καθὼς καὶ τὸ νέον, καὶ διὰ τοῦτο ὁ νόμος φέρει δύο πίνακας, τὸν ὑπὸ στοιχ. Βʹ πίνακα, ἐν ᾧ ἐμφαίνεται ἡ δύναμις τριῶν συνταγμάτων, καὶ τὸν ὑπὸ στοιχ. Νʹ πίνακα, ἐν ᾧ ἐμφαίνεται δύναμις στρατοῦ 10 ταγμάτων. Ἀλλὰ, κύριοι, καὶ ἐὰν παραδεχθῶμεν τὸν στρατὸν ἐκ τριῶν συνταγμάτων κατὰ τὸν νέον νόμον, ὁ σχηματισμὸς αὐτῶν πότε θέλει πραγματοποιηθῆ; καὶ πότε τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν σκοπεύει νὰ μετασχηματίσῃ τὰ τάγματα εἰς συντάγματα; Εἰς καμμίαν διάταξιν τοῦ νόμου τούτου δὲν ἐμφαίνεται τοῦτο· διὰ τοῦτο καὶ ὁ συντάξας τὸ νομοσχέδιον, οὗ τινος ζητεῖται ἡ ἐπιψήφισις, προενόησε τὸ δύσκολον τοῦ μετασχηματισμοῦ καὶ τῆς μετατροπῆς τοῦ στρατοῦ, καὶ διὰ τοῦτο ἔθεσεν ἐν τῷ νόμῳ τὸ ἄρθρον 28, δι’ οὗ ἀναστέλλει τὸν ἀμέσως σχηματισμὸν τῶν σωμάτων κατὰ τὸ νέον ὀργανικὸν σύστημα, καὶ ἀφίνει εἰς τὸν ὑπουργὸν τὸ δικαίωμα τοῦ μετασχηματισμοῦ, ἐφ’ ὅσον καὶ καθ’ ὅσον θὰ δυνηθῇ νὰ πράξῃ τοῦτο. Ἄρθρν 3. Τὸ ἄρθρον τοῦτο ἀναφέρει τὴν συγκρότησιν τοῦ ἱππικοῦ, τὸ ὁποῖον διαιρεῖ εἰς δύω ἐπιλαρχίας, ἐξ ὧν ἡ μὲν μία θὰ σύγκηται ἐκ δύω ἰλῶν, ἡ δὲ ἑτέρα ἐκ τριῶν. Ἐκ τῆς διαιρέσεως δὲ ταύτης ἀναμφισβητήτως ἀποδεικνύεται, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς διατελεῖ εἰς ἄγνοιαν τῶν κανόνων τῆς τακτικῆς τοῦ ἐν λόγῳ ὅπλου, καθὼς καὶ ἐκείνου τοῦ παρ’ ἡμῖν ἰσχύοντος κανονισμοῦ τῶν ἀσκήσεων αὐτοῦ. Κατὰ τοὺς στρατιωτικοὺς θεσμοὺς καὶ τὴν τακτικὴν τῶν ἐφίππων σωμάτων, τὸ σύνταγμα τοῦ ἱππικοῦ σύγκειται ἐκ πέντε ἢ καὶ ἓξ ἰλῶν, ἀλλὰ 4 τούτων εἶναι ἴλαι ἐνεργείας, καὶ αἱ ὁποῖαι διαιροῦνται εἰς δύω ἐπιλαρχίας, ἀνὰ δύω ἑκάστη τούτων, ἡ δὲ 5 ἢ καὶ αἱ δύω τελευταῖαι, ἐὰν τὸ σύνταγμα σύγκηται ἐξ 6, εἶναι ἴλαι ἔμπεδοι ἢ ἐκπαιδεύσεως, τοῦθ’ ὅπερ καλεῖται παρὰ Γάλλοις depôt. Ποῦ λοιπὸν στηριζόμενος ὁ κ. Ὑπουργὸς νομιμοποιεῖ τὴν μίαν τῶν ἐπιλαρχιῶν τοῦ ἡμετέρου συντάγματος τοῦ ἱππικοῦ ἐκ τριῶν ἰλῶν, ὅπερ εἶναι ἡ μικροτέρα δύναμις τοῦ σχηματισμοῦ ἱππαρχίας καὶ οὐχὶ ἐπιλαρχίας; τὴν νέαν ταύτην τακτικὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τὴν ἀγνοῶ, καὶ οὐδαμοῦ μέχρι τοῦδε τὴν ἀπήντησα, καὶ πιστεύω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς θέλει μᾶς εἴπει τοὺς λόγους τοὺς προκαλέσαντας αὐτὸν ν’ ἀνατρέψῃ τοὺς ἀναλλοιώτους κανόνας τῆς τακτικῆς, τοὺς ὁποίους πάντες μέχρι τοῦδε ἐσεβάσθησαν. Ἄρθρον 7. Ἐν τῇ § ά τοῦ ἄρθρου τούτου κανονίζεται ὁ ἀριθμὸς, οἱ βαθμοὶ καὶ τὸ σῶμα, ἐξ οὗ λαμβάνονται οἱ διαγγελεῖς καὶ οἱ ὑπασπισταὶ τῆς Α. Μ. τοῦ Βασιλέως, ἀλλ’ εἰς κανένα πίνακα τῆς δυνάμεως τοῦ στρατοῦ δὲν εὑρίσκω σημειωμένον τὸν ἀριθμὸν τῶν κυρίων τούτων ἀξιωματικῶν, καὶ κατὰ συνέπειαν τῆς ἐλλείψεως ταύτης οἱ ὑπασπισταὶ κατὰ τὸν νέον ὀργανισμὸν δὲν ἔχουσι λόγον ὑπάρξεως, καὶ ἀπορῶ ποῦ στηριζόμενος καὶ διὰ ποίους λόγους ὁ κ. Ὑπουργὸς παρέλειψε νὰ κανονίσῃ τὴν θέσιν τούτων. Ἐν τῇ § βʹ κανονίζονται δύω ἐπιθεωρηταί, ἀλλ’ οἱ ἐπιθεωρηταὶ οὗτοι λόγῳ προσωπικῷ ἐκανονίσθησαν καὶ οὐχὶ λόγῳ ὑπηρεσίας, καὶ τοῦτο τὸ λέγω, διότι ἔπρεπεν ὁ νόμος ῥητῶς ν’ ἀναφέρῃ ἐπιθεωρητὰς στρατοῦ εἰς τὰ διάφορα σώματα ἐκ τῶν σχετικῶν σωμάτων καὶ οὐχὶ ἀορίστως πρὸς ἱκανοποίησιν προσώπων, καὶ τοσοῦτον τοῦτο εἶναι ἀληθὲς, ὥστε παραδόξως βλέπει τις ἐν τῷ ὑπὸ στοιχ. Κ. νὰ χορηγῆται ἵππος καὶ ἱππονομὴ εἰς τὸν πρόεδρον τοῦ ἀναθεωρητικοῦ δικαστηρίου καὶ οὐχὶ εἰς τοὺς κκ. ὑπασπιστὰς τῆς Α. Μ. τοῦ Βασιλέως, καὶ λέγω, κύριοι, παράδοξον καὶ πρωτοφανὲς, διότι κατὰ τὸν νέον περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ νόμον, ὁ πρόεδρος τοῦ ἀναθεωρητικοῦ θὰ δικάζῃ ἐφίππως. Εἰς τὸν ἴππαρχον διοικητὴν τοῦ συντάγματος τοῦ ἱππικοῦ ἀφαιρεῖ τὴν νομὴν τοῦ δευτέρου ἵππου του, ἐνῷ κατὰ τοὺς κανονισμοὺς ὅλων τῶν ἐθνῶν οἱ ἀνώτεροι ἀξιωματικοὶ τῶν ἐφίππων σωμάτων ὑποχρεοῦνται νὰ ἔχωσιν ἀνὰ δύω ἵππους, καὶ ἑπομένως καὶ δύω νομάς, ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐθεώρησε καλὸν νὰ καταργήσῃ τὴν δευτέραν νομὴν οὐχὶ λόγῳ οἰκονομίας, ἀλλ’ ὅπως διορθώσῃ τὰ κακῶς ἐν τῷ στρατῷ κείμενα. Ἄρθρον 8. Διὰ τοῦ ἄρθρου τούτου τὸ σῶμα τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν καταργεῖται, ἀλλὰ τί γενήσονται οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ καταργουμένου τούτου σώματος; οὐδαμοῦ γίνεται λόγος. Περὶ τούτου ὁ ἀξιότιμος πρώην ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸς ἀρκετὰ ἐλάλησε καταδείξας τὸ ἄδικον τῆς διατάξεως ταύτης. Ἐγὼ δὲ οὐδὲν ἔχω νὰ προσθέσω ἢ τὸ ἑξῆς. Ἡ πρώτη § τῆς διατάξεως ταύτης λέγει ῥητῶς, τὸ σῶμα τῶν Γενικῶν Ἐπιτελῶν καταργεῖται. Ἡ δὲ δευτέρα § ἐπαναφέρει εἰς τὸ ὅπλον ἢ σῶμα εἰς ὃ πρότερον ἀνῆκον οἱ μετατεθέντες δυνάμει τοῦ Β. διατάγματος τῆς 28 Σεπτεμβρίου 1879, τασσόμενοι μεταξὺ τῶν ὁμοιοβάθμων των κατὰ τὴν σειρὰν ἀρχαιότητος, ἣν εἶχον, οἱ δὲ λοιποὶ θέλουσιν ἐξακολουθήσει ὑπηρετοῦντες εἰς αὐτὸ μέχρις οὗ ἐκλείψωσιν· ἀλλ’ ἐρωτῶ εἰς ποῖον σῶμα θὰ ὑπηρετῶσι καὶ τί ἐννοεῖ εἰς αὐτό, διότι ἐν μὲν τῇ 1 § τὸ σῶμα καταργεῖται καὶ δὲν ὑπάρχει, ἑπομένως θεωρῶ καὶ τὴν διάταξιν ταύτην ὅλως παράλογον. Ἡ Κυβέρνησις βεβαίως, διὰ νὰ προβῇ εἰς τὴν κατάργησιν τοῦ σώματος τούτου, ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν της τὸν περὶ τούτου ἐσχάτως ψηφισθέντα νόμον ἐν τῇ Γαλλικῇ Βουλῇ.

§30ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὅσον δι’ αὐτὸ δὲν ἠμπορεῖ νὰ τὸ καταργήσῃ κανείς.

§31ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Ἀλλὰ κατὰ τὸν Γαλλικὸν νόμον οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ σώματος τούτου διανέμονται εἰς τὰ διάφορα ὅπλα τοῦ στρατοῦ, ἀναλόγως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ αὐτοῦ βαθμοῦ ἑκάστου ὅπλου. Ἐν τῷ ὑποβληθέντι ἡμῖν νόμῳ οὐδεὶς λόγος γίνεται περὶ τῶν ἀξιωματικῶν τούτων, ἀλλ’ ἀφίνονται ἐν τῷ στρατῷ μέχρις οὗ ἐκλείψωσιν. Ἄρθρον 9. Διὰ τοῦ ἄρθρου τούτου κανονίζεται ἡ ἐκτέλεσις τῆς ἐπιτελικῆς ὑπηρεσίας ἐν τῷ μέλλοντι, ἀλλὰ ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν της, ὅτι διὰ νὰ καταρτίσῃ τοὺς κυρίους ἀξιωματικοὺς τῶν διαφόρων ὅπλων ἱκανοὺς πρὸς ἐκτέλεσιν τῆς ὑπηρεσίας ταύτης, ὤφειλε νὰ σχηματίσῃ καὶ ἀνωτέραν στρατιωτικὴν σχολήν. Τούτου μὴ ὑπάρχοντος, ἦτο περιττὴ ἡ διάταξις τῆς § γʹ, καθόσον δὲν θὰ ἔχητε πρόσωπα πρὸς σύστασιν τοιαύτης ἐπιτροπῆς, ἑπομένως ἡ Κυβέρνησις ὤφειλεν, ἀφοῦ ὡς βάσιν τῆς καταργήσεως τοῦ σώματος τῶν Γενικῶν Ἐπιτελῶν ἔλαβε τὸν Γαλλικὸν νόμον, νὰ ἀκολουθήσῃ καὶ τὸ σύστημα τὸ ἰσχύον ἐν Γαλλίᾳ διὰ τὴν ἐπιτελικὴν ὑπηρεσίαν, καὶ τοῦτο λέγω, διότι παρ’ ἡμῖν σχολὴ τοιαύτη οὔτε ὑπῆρξεν, οὔτε θὰ ὑπάρξῃ. Τούτων οὕτως ἐχόντων, πῶς καταργεῖτε ἓν σῶμα χωρὶς νὰ φροντίσητε νὰ καταρτίσητε ἀξιωματικοὺς διὰ τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην; Ποῦ θέλετε τοποθετήσει τοὺς κυρίους ἀξιωματικοὺς τῶν Γενικῶν Ἐπιτελῶν; εἰς τὰς γενικὰς τοῦ στρατοῦ θέσεις; ἀλλὰ καὶ αὗται δὲν θὰ ἦναι ἀρκεταὶ πρὸς ἱκανοποίησιν αὐτῶν.

§32ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. Δυνάμεθα νὰ οἰκονομήσωμεν καὶ 100, ἐὰν ὑπῆρχον τοιοῦτοι.

§33ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Καὶ μὴ ὑπαρχουσῶν θέσεων, θέλετε εὑρεθῆ εἰς τὴν δυσάρεστον θέσιν νὰ τοὺς θέσητε εἰς ἀργίαν ἕνεκα τῆς διαλύσεως τοῦ σώματος. Διὰ νὰ ἔλθω ὅμως εἰς ἐπικουρίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, παραδέχομαι, ὅτι ὑπάρχουσι θέσεις, ἀλλὰ, κύριε Ὑπουργὲ, αἱ γενικαὶ τοῦ στρατοῦ θέσεις ἔσονται τοῦ λοιποῦ διὰ τοὺς κυρίους τούτους ἀξιωματικούς; Ἐνθυμηθῆτε, ὅτι κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ἐγένοντο ἐν τῇ Βουλῇ μακραὶ συζητήσεις περὶ τῶν γενικῶν τούτων θέσεων, καὶ ὅτι ἡ Βουλὴ τότε ἀπεφάσισεν, ὅπως αἱ γενικαὶ θέσεις μὴ δίδωνται μονομερῶς εἰς ἓν καὶ τὸ αὐτὸ ὅπλον· κατὰ τὴν μακρὰν ἐκείνην συζήτησιν ὡμίλησεν ἐκτεταμένως ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Οἰτύλου, καὶ κατέδειξεν, ὅτι αἱ γενικαὶ θέσεις δέον νὰ δίδωνται κατ’ ἀναλογίαν εἰς τὰ διάφορα ὅπλα. Σήμερον πῶς διὰ νόμου κανονίζετε μονομερῶς τὰς θέσεις ταύτας; Ἐγὼ, κύριοι, τότε δὲν εἶχον τὴν τιμὴν ν’ ἀντιπροσωπεύω τὴν ἐπαρχίαν μου, ἀλλ’ ἔγραψα, ὅτι πᾶσα χηρεύουσα γενικὴ θέσις τοῦ στρατοῦ πρέπει νὰ καταλαμβάνηται ἀμέσως παρὰ τοῦ ἀρχαιοτέρου ἀξιωματικοῦ τοῦ στρατοῦ, καὶ τοιουτοτρόπως θὰ ἐκλείψῃ πᾶν ἐν τῷ μέλλοντι παράπονον. Τώρα ὅμως, ὅπου καταλαμβάνονται κατὰ τὸν νόμον παρὰ τῶν ἀξιωματικῶν τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν, θὰ κατέχωνται μέχρις οὗ οὗτοι ἐκλείψωσιν. Ὤ! ὁποῖος ἀναχρονισμὸς ἐν τῷ ἡμετέρῳ στρατῷ. Ἄρθρον 11. Διὰ τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου τούτου ἱδρύεται καὶ πάλιν σῶμα οἰκονομικὸν, τὸ ὁποῖον πρὸ πολλοῦ κατηργήθη ἢ μᾶλλον συνεχωνεύθη εἰς τὸ πεζικόν. Ὁμολογῶ, κύριοι, ὅτι δὲν εἶναι εὔκολος ἡ σύστασις τοῦ οἰκονομικοῦ κλάδου διὰ τὸ περιωρισμένον τῆς προαγωγῆς τῶν ὑπηρετούντων ἐν τῷ σώματι τούτῳ, καὶ διότι ὁ νόμος δὲν προβλέπει τοὐλάχιστον περὶ χρηματικῆς τινος ἀμοιβῆς, ὅπως δι’ αὐτῆς κατορθώσῃ οἰκονομικοὺς ἀξιωματικούς. Εἶναι, λέγω, δύσκολος ἡ ἐκ νέου κατάρτισις τοῦ σώματος τούτου, διότι δὲν δύνασθε ἄνευ νόμου νὰ μεταθέσητε τοὺς μαχίμους ἀξιωματικοὺς τοὺς ἐκπληροῦντας σήμερον τὴν οἰκονομικὴν ὑπηρεσίαν τοῦ στρατοῦ· κατὰ τοὺς κειμένους νόμους ἐπιτρέπεται ἡ μετάθεσις τῶν ἀξιωματικῶν ἀπὸ σώματος εἰς σῶμα καὶ οὐχὶ ἀπὸ κλάδου εἰς κλάδον. Ἐὰν ἔχητε βεβαίως κατὰ νοῦν τοιοῦτον νὰ πράξητε, δέον νὰ φέρητε καὶ ἴδιον περὶ τούτου νόμον· ἀλλὰ ἀμφιβάλλω καὶ πάλιν, ἐὰν μάχιμοι ἀξιωματικοὶ θελήσουν νὰ μετατεθῶσιν. Ἐγὼ δὲ δύναμαι νὰ σᾶς βεβαιώσω, ὅτι καὶ ἂν κατορθώσητε νὰ ἔχητε τοιοῦτον νόμον, ὀλίγον θέλει σᾶς ὠφελήσει εἰς τὸν καταρτισμὸν τοῦ οἰκονομικοῦ σώματος, καὶ θὰ ἀρχίσητε ἀπὸ τὸ Α, ὡς ἐλέχθη ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου καὶ διὰ τὸ ἑλληνικὸν ζήτημα, καὶ λέγω ὀλίγον, διότι δὲν ὑπάρχουσι τὰ ἀπαιτούμενα πρῶτα στοιχεῖα. Εἶναι ἀληθὲς, κύριοι, ὅτι διὰ πάντα στρατιωτικὸν ὀργανισμὸν δύω εἰσὶ τὰ κύρια αὐτοῦ ζητήματα· πρῶτον ἡ τακτικὴ διοργάνωσις τοῦ στρατοῦ, καὶ δεύτερον ἡ οἰκονομικὴ αὐτοῦ διαχείρισις· ἀλλ’ ἡ διάταξις αὕτη ἡ ὑπάρχουσα ἐν τῷ νέῳ νόμῳ περὶ οἰκονομικοῦ κλάδου θὰ μένῃ εἰς τὸ χαρτί. Ἄρθρον 12. Ἐν τῷ ἄρθρῳ τούτῳ ἀναφέρεται σχολεῖον ἐκπαιδεύσεως τῶν ἀνθυπασπιστῶν καὶ ἀνθυπολοχαγῶν τοῦ πεζικοῦ καὶ ἱππικοῦ, ἀλλ’ οὐδεμία διάταξις τοῦ νόμου κανονίζει τὴν σύστασιν τοιούτων σχολῶν, ἀλλ’ οὔτε εἰς τὸν προϋπολογισμὸν φέρεται τὸ πρὸς συντήρησιν τούτων ἀπαιτούμενον ἔξοδον, ἑπομένως ἐγὼ διαμαρτύρομαι, διότι οὐδαμοῦ γίνεται λόγος περὶ σχολείου τοῦ ἱππικοῦ.

§34ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. Ἴσα ἴσα θὰ γείνῃ σχολεῖον.

§35ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Χαίρω, κύριε Ὑπουργὲ, διότι τὸ λέγετε, ἀλλὰ δὲν βλέπω νὰ ζητῆτε καὶ τὰ πρὸς τοῦτο ἀναγκαιοῦντα ἔξοδα, καὶ ἑπομένως δικαιοῦμαι ν’ ἀμφιβάλλω.

§36ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. Αὐτὸς εἶναι ἰδικός μου λογαριασμὸς, δὲν εἶναι ἰδικός σας· ἐὰν σᾶς ζητήσω περισσότερα χρήματα, τότε μάλιστα. Μήπως διὰ τὸν λόγον τῆς ἐκπαιδεύσεως διὰ 200 ὑπαξιωματικοὺς ἐπὶ ἓν καὶ ἥμισυ ἔτος ἐζήτησα ἓν λεπτὸν ἀπὸ τὴν Βουλήν; καὶ ὅμως ἡ σχολὴ ὑπῆρξε, τοὺς δὲ καρποὺς τοὺς γνωρίζετε ὅλοι οἱ συνάδελφοι.

§37ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Ἰδοὺ, κύριοι, νέα εὐτυχία εἰς τὴν πατρίδα ἡμῶν, ἥτις κατώρθωσε νὰ εὕρῃ ὑπουργὸν, ὅστις χωρὶς νὰ ἐξοδεύῃ τὰ χρήματα τοῦ δημοσίου, κάμνει σχολὰς καὶ πᾶν ὅ,τι συντελεῖ πρὸς ἐκπαίδευσιν τοῦ ἡμετέρου στρατοῦ. Κύριοι, διὰ νὰ ὑπάρξῃ σχολὴ ἱππικοῦ, ὅσον μικρὰ αὕτη καὶ ἂν ἦναι, ἔχει ἀνάγκην πολλῶν πραγμάτων πρὸς καταρτισμὸν αὐτῆς, καὶ πρὸ πάντων ἔχει ἀνάγκην ἱπποδρομίου ὑποστέγου, καθ’ ὅσον ἡ ἐκγύμνασις τόσον τῶν ἵππων, καθὼς καὶ ἡ τελειοποίησις τῶν ἱππέων, δὲν εἶναι οὔτε εὔκολος, ἀλλ’ οὔτε ἐν βραχεῖ χρόνῳ δύναται νὰ ἐκτελεσθῇ καὶ μάλιστα ἐν ὑπαίθρῳ. Ὁ πολεμιστήριος ἵππος, κύριοι, διὰ νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, εἰς ἣν εἶναι προωρισμένος, πρέπει νὰ γυμνασθῇ οὕτως, ὥστε διὰ μόνης τῆς ἐλαφρᾶς πιέσεως τῶν κνημῶν νὰ χωρῇ πρὸς τὰ πρόσω, καὶ ἀναλόγως τῆς πιέσεως νὰ αὐξάνῃ τὴν ταχύτητα αὑτοῦ, νὰ στρέφῃ καὶ πολλάκις νὰ σταματᾷ διὰ μόνης τῆς διαφορᾶς τοῦ βάρους τοῦ ἱππέως.

§38ΓΡΥΠΑΡΗΣ. Θὰ ἀποκτήσωμεν καὶ γνώσεις περὶ ἱππασίας.

§39ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Πρόκειται νὰ καταδείξω εἰς τὸν κύριον ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι διὰ τὴν ὕπαρξιν σχολείου καὶ ἱπποδρομίου πρὸς χρῆσιν τῶν ἐφίππων σωμάτων, ἔχει ἀνάγκην χρημάτων καὶ χρημάτων οὐκ ὀλίγων. Ἐὰν δὲ ὁ κ. ὑπουργὸς φρονῇ, ὅτι δύναται πάντα ταῦτα νὰ κατορθώσῃ ἄνευ ἐξόδων, τὸν συγχαίρω, καὶ συνάμα συγχαίρω καὶ τὴν πατρίδα ἡμῶν, ὅτι τοῦ λοιποῦ δύναται νὰ ἔχῃ ἄνευ ἐξόδων σχολάς, τοῦθ’ ὅπερ δι’ ἐμὲ εἶναι αἴνιγμα. Ἄρθρον 15. Διὰ τοῦ ἄρθρου τούτου διατάσσεται ἡ αὔξησις τῆς δυνάμεως τοῦ στρατοῦ καὶ ἡ σύστασις νέων σωμάτων καὶ νέας ὑπηρεσίας διὰ Β. Διατάγματο. Ἐρωτῶ τὸν κ. ὑπουργὸν, τίνι τρόπῳ θὰ κατορθώσῃ τὴν σύστασιν νέων σωμάτων, ἀφοῦ στελέχη δὲν θὰ ὑπάρχωσιν, ἀλλ’ οὔτε πλεονάζουσι τοιαῦτα ἐν τῷ ὑπάρχοντι στρατῷ; ὑπάρχει τρόπος ἄλλος, τὸν ὁποῖον μόνον ὁ κ. ὑπουργὸς γινώσκει, ὥστε ὁσάκις θέλει νὰ εὑρίσκῃ καὶ στελέχη καὶ χρήματα; Ἐὰν δὲν δύνασθε, κ. ὑπουργέ, νὰ ἔχητε στελέχη πλέον τῶν ὑπαρχόντων, τότε ἡ διάταξις αὕτη ἦτο ὅλως περιττή, καθ’ ὃ ἀνεφάρμοστος, ἐκτὸς ἐὰν ὁ κ. ὑπουργὸς ἐννοῇ νὰ σχηματίσῃ νέα τάγματα ἐξ ἀνδρῶν μολυβδίνων, ὡς μοὶ λέγει εἷς τῶν συναδέλφων μου, ἀπὸ τοῦ Μάϊφαρτ. Ἄρθρον 17. Διὰ τοῦ ἄρθρου τούτου ἐπιτρέπεται ἡ σύμπραξις πολλῶν αὐθυπάρκτων μονάδων τοῦ πεζικοῦ εἴτε καθ’ ἑαυτὰς, εἴτε μετὰ τμημάτων εἰδικῶν σωμάτων πρὸς ἐκπαίδευσιν ἢ πρὸς ἄλλον σκοπὸν, καὶ αἵτινες τίθενται ὑπὸ ἕνα ἀρχηγόν. Ἡ τοιαύτη ὅμως, κύριοι, σύμπραξις ἀπαιτεῖ καὶ δαπάνην, τὴν ὁποίαν οὐδαμοῦ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ βλέπω. Ἄρθρον 21. Δι’ αὐτοῦ ὁρίζεται ὁ μετασχηματισμὸς τῶν 10 ταγμάτων τῶν εὐζώνων εἰς τάγματα πεζικοῦ, καὶ τούτων εἰς συντάγματα, καὶ τοῦτο ἐφ’ ὅσον παύει ἡ ἀνάγκη τῆς ὑπάρξεως στρατοῦ τῆς ὑπηρεσίας. Ἀλλ’ ἐὰν ἡ κυβέρνησις προβλέπῃ τοιοῦτόν τι, διατί σήμερον προβαίνει εἰς τὴν κατάργησιν τῶν 10 ταγμάτων τοῦ πεζικοῦ καὶ εἰς τὸν σχηματισμὸν 11 ταγμάτων εὐζώνων; ἰδοὺ καὶ ἑτέρα περίστασις, καθ’ ἣν φρονοῦμεν, ὅτι ἡ κυβέρνησις οὐδὲν ἔχει βέβαιον καὶ σταθερὸν ἐν τῷ νέῳ προγράμματι αὑτῆς. Ἄρθρον 29. Διὰ τοῦ ἄρθρου τούτου κανονίζεται ἡ τοποθέτησις τῶν πλεοναζόντων ἀνθυπασπιστῶν εἰς ὑπηρεσίας ἀορίστως, Διότι οὐδαμοῦ εὑρίσκω τὴν διὰ τοὺς πλεονάζοντας τούτους ἀνθυπασπιστὰς θέσιν τῶν. Ἑπομένως ἡ ἀοριστία τῆς διατάξεως ταύτης θέλει καταστήσει διλημματικὴν τὴν θέσιν τῶν πλεοναζόντων τούτων ἀνθυπασπιστῶν. Διὰ τοῦ νέου τούτου νόμου νομιμοποιεῖται καὶ ἡ τάξις τῶν ὑπεραρίθμων ὑπαξιωματικῶν. Τὰ νεοσχηματισθέντα τάγματα τῶν εὐζώνων οὐδὲν ἄλλο θὰ ὦσιν ἢ σώματα ἐπικουρικὰ τῆς χωροφυλακῆς, καὶ τὴν ὑπηρεσίαν αὐτῆς θὰ ἐκτελῶσιν. Οἱ ἐκτελοῦντες τὴν ὑπηρεσίαν τῆς χωροφυλακῆς εὔζωνοι, ἐὰν ὑποπέσωσι κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῆς ὑπηρεσίας των εἰς παραπτώματα ἢ καὶ πλημμελήματα, ὁποῖον δικαστήριον θὰ δικάζῃ αὐτούς; τὸ τοιοῦτον ἐν τῷ νόμῳ δὲν προβλέπεται. Ὁ χωροφύλαξ δὲν ὑπάγεται μόνον εἰς τὰς διατάξεις τοῦ στρατιωτικοῦ ποινικοῦ νόμου, ἀλλὰ καὶ εἰς ἐκείνας τοῦ κοινοῦ ποινικοῦ νόμου, καὶ ἐκεῖ ὁ πέλεκυς τοῦ πλημμελειοδικείου καὶ τοῦ κακουργιοδικείου εἶναι ὀξύτατος καὶ σκληρὸς διὰ πάντα χωροφύλακα, καὶ ὡς ἐκ τούτου εἶναι οὗτος προσεκτικώτερος τοῦ εὐζώνου. Ἐὰν λοιπὸν δὲν ὑπαχθῶσι καὶ οἱ εὔζωνοι εἰς τὰς ποινικὰς διατάξεις εἰς ἃς καὶ οἱ χωροφύλακες, τότε θὰ ἦναι περισσότερον ἐλεύθεροι, καὶ ἑπομένως συχνότερον θὰ ὑποπίπτωσιν εἰς σφάλματα πρὸς βλάβην τῶν πολιτῶν. Ὁ χωροφύλαξ, κύριοι, ὡς γινώσκετε, ἅμα ὑποπέσῃ δὶς εἰς τὸ αὐτὸ παράπτωμα, ἀποβάλλεται, οἱ εὔζωνοι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ἐρωτῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, θὰ ἀποβάλλωνται ἢ θὰ τιμωρῶνται; Βεβαίως, ἐὰν δὲν ὑποβάλῃ περὶ τούτου νόμον, οἱ εὔζωνοι θὰ ὑπάγωνται, ὡς καὶ μέχρι τοῦδε, εἰς τὰς διατάξεις τοῦ στρατιωτικοῦ ποινικοῦ νόμου, καὶ διὰ πᾶσαν ἐγκληματικὴν αὐτῶν πρᾶξιν θὰ τιμωρῶνται, ὡς καὶ μέχρι τοῦδε. Μόλον ὅτι περὶ τῆς ἐν γένει διαδικασίας τῶν ἐπικουρικῶν τούτων σωμάτων τῆς χωροφυλακῆς ὁ νέος νόμος οὐδαμοῦ κάμνει μνείαν. Ἐν τῷ νέῳ τούτῳ νόμῳ δὲν εὑρίσκεται διάταξις κανονίζουσα τὴν κατηγορίαν, εἰς ἣν θὰ ὑπάγωνται ἐν τῷ μέλλοντι οἱ τακτικοὶ ἔφεδροι τῆς πρώτης καὶ δευτέρας κατηγορίας, οἱ ἐθνοφύλακες καὶ οἱ παρόμοιοι τούτων, καὶ ἐν περιπτώσει συγκαλέσεως τούτων ἐν ἀνάγκῃ ποῦ θὰ μεταβῶσιν; Οὐδεμία μνεία γίνεται ἐν τῷ νέῳ τούτῳ συστήματι, καὶ πάλιν ὅ,τι μέχρι τοῦδε περὶ ἐφεδρείας εἴχομεν, διὰ τοῦ νέου συστήματος δὲν θὰ τὸ ἔχωμεν. Ὁ ψηφισθεὶς περὶ στρατολογίας νόμος ἡμῶν κατατάσσει πάντας τοὺς πολίτας Ἕλληνας, τοὺς διατρέχοντας τὴν ἡλικίαν τοῦ 21 καὶ πέραν ἔτους, εἰς τρεῖς συγκεκριμένας κατηγορίας, αʹ.) εἰς τὴν τοῦ ἐνεργοῦ στρατοῦ, βʹ.) εἰς τὴν τῆς ἐφεδρείας καὶ γʹ.) εἰς ἐκείνην τῆς ἐθνοφρουρᾶς· ἀλλὰ διὰ τοῦ ὑποβληθέντος νέου στρατιωτικοῦ συστήματος καὶ διὰ τῶν διατάξεων τοῦ περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ νεοϋποβληθέντος ἡμῖν νόμου θὰ ἐπέλθῃ μεγάλη σύγχυσις εἰς τὰς ἀνωτέρω τρεῖς κατηγορίας, διότι πολλάκις θὰ ὑπολογίζωμεν, ὅτι ἔχομεν πολλὰς χιλιάδας ἐφέδρων, καὶ πιθανὸν οὗτοι νὰ εὑρίσκωνται ὡς ἐθελονταὶ εἰς τὰ διάφορα εὐζωνικὰ τάγματα, καὶ ἐνῷ θὰ ἐλπίζωμεν τὴν αὔξησιν τοῦ ἡμετέρου στρατοῦ εἰς τὴν συγκάλεσιν τῶν ἐφέδρων, θὰ εὑρεθῶμεν ἠπατημένοι, ὡς τοῦτο συνέβη καὶ ἐν Γαλλίᾳ. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ὑπάρχει διάταξις περὶ ἐθελουσίας κατατάξεως ἐν τῷ ἡμετέρῳ στρατολογικῷ νόμῳ, ἀλλ’ αὕτη εἶναι πρὸς εὐκολίαν ὀλίγων τινῶν, καὶ ἰδίως διὰ τοὺς ἐξ ἀπογραφῆς φοιτητὰς τοῦ Πανεπιστημίου, οἵτινες δύνανται κατὰ τὸ διάστημα τῶν παύσεων τῶν μαθημάτων των νὰ καταταχθῶσιν ἐθελονταὶ ἐπὶ ἕξ μῆνας, καὶ μετὰ τοῦτο νὰ μεταβῶσιν εἰς τὰς ἑστίας των, ἄνευ διακοπῆς τῶν μαθημάτων τῆς ἐπιστήμης, ἣν ἕκαστος τούτων ἀκολουθεῖ. Πάντες γιγνώσκομεν, κύριοι, ὅτι τὰ μαθήματα τοῦ Πανεπιστημίου παύουσι τὴν 10 Μαΐου καὶ ἐπαναλαμβάνονται κατὰ τὰ τέλη Ὀκτωβρίου, ἐποχὴν, καθ’ ἣν ὁ οὕτω κατατασσόμενος φοιτητὴς θέλει ἐπανέλθει πρὸς ἐξακολούθησιν τῆς ἐπιστήμης του εὐχαριστημένος καὶ γεγυμνασμένος στρατιώτης.

§40ΤΙΝΕΣ. Θὰ ἐξακολουθήσητε, κύριε Γεωργαντᾶ;

§41ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Μάλιστα.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 12.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ συνεδρίασις. Ὁ κ. Γεωργαντᾶς θέλει ἐξακολουθήσει τὴν διακοπεῖσαν ἀγόρευσίν του.

§44ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Κύριοι βουλευταὶ, ἐπανερχόμενος πάλιν ἐπὶ τοῦ βήματος, θέλω ἐξετάσει κατὰ πόσον ἐν τῷ νέῳ τούτῳ ὀργανισμῷ ἐφυλάχθη ἡ προσήκουσα ἀναλογία εἰς τὰ ἀπαρτίζοντα τὸν στρατὸν ἀπαραίτητα στοιχεῖα, συμφώνως πρὸς τοὺς κανόνας τῆς τακτικῆς. Τὰ ἀπαρτίζοντα στοιχεῖα τὸν μόνιμον στρατὸν εἶναι τὸ πεζικὸν, ἱππικὸν, πυροβολικὸν καὶ μηχανικόν. Ὁ μέχρι τοῦδε προσωρινὸς ὀργανισμὸς τοῦ ἡμετέρου στρατοῦ ἐθεωρήθη παρὰ τῆς κυβερνήσεως ἀκατάλληλος καὶ ἀσύμφωνος πρὸς τοὺς κανόνας τῆς τακτικῆς, καὶ βεβαίως ἕνεκα τούτου εἰσήγαγε νέον ὀργανισμὸν, ὅπως ἐπιφέρῃ θεραπείαν εἰς τὰ κακῶς ἐν αὐτῷ κείμενα. Ἐξετάσωμεν λοιπὸν, ἐὰν ὁ νεοϋποβληθεὶς ἡμῖν ὀργανισμὸς τοῦ στρατοῦ βασίζεται ἐπὶ τῶν κανόνων τῆς τακτικῆς, καὶ ἂν τέλος ἐφυλάχθη καὶ ἐδόθη ἡ προσήκουσα ἀναλογία εἰς ἅπαντα τὰ ὅπλα. Ἡ ἀναλογία τῶν διαφόρων ὅπλων προσδιορίζεται ἐπὶ τοῦ ὁλικοῦ ἀριθμοῦ τοῦ πεζικοῦ, ὅπερ εἶναι καὶ ἡ βάσις παντὸς στρατοῦ. Κατὰ τὸν νέον ὀργανισμὸν ἡ βάσις τοῦ ἡμετέρου στρατοῦ εἶναι ἡ δύναμις τῶν 10 ταγμάτων τοῦ πεζικοῦ ἢ τριῶν συνταγμάτων. Ὅθεν ἐπὶ δυνάμεως 10 ταγμάτων τοῦ πεζικοῦ, ἤτοι ἐπὶ 10 χιλιάδων ἀνδρῶν, ἥτις ἔσεται ἡ ἐμπόλεμος αὐτῶν δύναμις, τὸ ὑπουργεῖον βασιζόμενον ἐκανόνισε καὶ τὴν δύναμιν τῶν λοιπῶν ὅπλων. Τὸ ὑπουργεῖον ὅμως φαίνεται, ὅτι δὲν ἀνεχώρησεν ἀπὸ τοὺς κανόνας τῆς τακτικῆς καὶ ἑπομένως τὸ παρ’ αὐτοῦ ὑποστηριζόμενον νέον σύστημα εἶναι ἄτακτον καὶ οὐδεμίαν ἀναλογίαν τῶν διαφόρων ὅπλων παρουσιάζει, ὡς τοῦτο θέλει ἀποδειχθῆ ἐξ αὐτῶν τῶν πραγμάτων. 1) Ἡ ἀναλογία τοῦ τε πυροβολικοῦ καὶ ἱππικοῦ ὑπελογίσθη εἰς ὅλα τὰ κράτη κατὰ τὴν νεωτέραν τέχνην τοῦ πολέμου εἰς τὸ ⅙ τῆς ὅλης δυνάμεως τοῦ στρατοῦ. Ἐν δὲ τῇ Πρωσσίᾳ καὶ Γαλλίᾳ τὸ ¼. Ὅθεν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἀνωτέρω ἴδωμεν ἐὰν εἰς τὸ σύνταγμα τοῦ πυροβολικοῦ ἐφυλάχθη ἡ, ὡς εἶπον, προσήκουσα αὐτῷ ἀναλογία. Καθ’ ἡμᾶς δὲν ἐφυλάχθη, διότι ἐὰν παραδεχθῶμεν τὴν γνώμην τοῦ καθηγητοῦ τῆς τακτικῆς τῆς ἐν Γαλλίᾳ στρατιωτικῆς σχολῆς κ. Βαρθολομαίου (Barthélemy) λέγοντος, ὅτι τὸ πυροβολικὸν τῶν θέσεων καὶ τοῦ πεδίου εἶναι τὸ ⅐ ἢ τὸ ⅑ τῶν μαχητῶν τοῦ ὅλου στρατοῦ, οὗτος ὑπολογίζει 2–3 πυροβόλα τοῖς 1000 πεζοῖς, διὰ τὴν δύναμιν τοῦ πυροβολικοῦ, τῶν μεραρχιῶν, καὶ 4‰ ἱππεῖς. Ὁ καθηγητὴς τῆς πολεμικῆς τέχνης ἐν Γαλλίᾳ κ. Guichard ἐν τῷ συγγράμματι αὐτοῦ ἀναφέρει, ὅτι ἐν Γαλλίᾳ καὶ Γερμανίᾳ ἀνεχώρησαν ἐκ τῆς ἀρχῆς, ὅτι 4 πυροβόλα τοῖς 1000 πεζοῖς καὶ ἱππεῖς ἀρκοῦσι, διότι ἐκ τοῦ ἀριθμοῦ αὐτῶν μένει ἀριθμός τις πυροβολαρχιῶν ἐκ τῶν ταξιαρχιῶν τοῦ πυροβολικοῦ διαθέσιμος, ἀφοῦ ἐκ τοῦ ὁλικοῦ ἀριθμοῦ τῶν οὕτω προσδιοριζομένων πυροβόλων ἀφαιρεθῇ ὁ ἀναγκαῖος ἀριθμὸς αὐτῶν διὰ τὰ σώματα τοῦ στρατοῦ. Παρ’ ἡμῖν κατὰ τὸν μέσον ὅρον τῆς παρὰ τοῦ ἀνωτέρου καθηγητοῦ δοθείσης ἀναλογίας καὶ τῇ βάσει τοῦ νέου ὀργανικοῦ ἡμῶν συστήματος, ἡ ἀναλογία τοῦ πυροβολικοῦ ἤθελε σύγκεισθαι ἐξ ἓξ μόνον πυροβολαρχιῶν, ὁ δὲ νέος ὀργανισμὸς φέρει ἐναντίον ὅλων τῶν κανόνων τῆς τακτικῆς 12 πυροβολαρχίας, δύναμις ἀναλογοῦσα εἰς 24 χιλιάδας πεζῶν. Ὅθεν ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν, ποῦ βασιζόμενος παρέβη τὴν παρὰ τῆς τακτικῆς ὁριζομένην ἀναλογίαν διὰ τὸ ὅπλον τοῦτο; Ἐγὼ φρονῶ, κύριοι, ὅτι ἡ Κυβέρνησις τὰ μὲν τεχνικὰ ὅπλα τὰ ἀφῆκεν ὡς ὑπῆρχον κατὰ τὸ παρ’ αὐτῆς καταδικασθὲν μέχρι τοῦδε ὑπάρχον σύστημα, καὶ ὅτι μόνον ἐπὶ τοῦ πεζικοῦ ἐνεωτέρισε καταργοῦσα 10 ἐκ τῶν μέχρι τοῦδε ταγμάτων αὐτοῦ, τοῦθ’ ὅπερ ὤφειλε νὰ μὴ πράξῃ. Τὴν διατήρησιν τῶν 12 πυροβολαρχιῶν τοῦ συντάγματος τοῦ πυροβολικοῦ δὲν κατακρίνομεν, ἀπεναντίας μάλιστα ἐπαινοῦμεν τὴν Κυβέρνησιν, διότι γνωρίζομεν, ὅτι ὁ καταρτισμὸς τοῦ σώματος τούτου εἶναι δύσκολος καὶ ἠθέλαμεν τὴν ἐπαινέσει περισσότερον, ἐὰν δὲν ἤθελε προβῆ εἰς τὴν κατάργησιν τοῦ πεζικοῦ. 2) Ἡ ἀναλογία, τὴν ὁποίαν παρουσιάζει ὁ νέος ὀργανισμὸς ὡς πρὸς τὸ ἱππικὸν, βασίζεται ἐπὶ τῶν κανόνων τῆς τακτικῆς; καθ’ ἡμᾶς βεβαίως ὄχι. Ἡ δύναμις τοῦ ἱππικοῦ κατὰ τὴν γνώμην τοῦ ἀνωτέρω καθηγητοῦ, ὡς καὶ κατὰ τοὺς διαφόρους συγγραφεῖς τῆς τακτικῆς, δέον νὰ ἀπαρτίζῃ τὸ ⅙ τῶν δυνάμεων τῆς πρώτης γραμμῆς τοῦ στρατοῦ. Ὁ αὐτὸς συγγραφεὺς καὶ καθηγητὴς σημειοῖ ἐν τῷ ἐπὶ τούτῳ πίνακι τοῦ συγγράμματός του τὴν δύναμιν τοῦ ἱππικοῦ ὡς πρὸς τὸν ὅλον στρατὸν τῶν μαχητῶν ὡς ἐφεξῆς. Αὐστρία 100 ἱππεῖς/1040 ἄνδρες, Γερμανία 100/935, Ἰταλία 100/1225, Ῥωσσία 100/400 πρὸ τῆς νέας διοργανώσεως τοῦ στρατοῦ αὐτῆς, Γαλλία 100/852. Ἐν τούτοις, ἐπειδὴ τὸ ἱππικὸν εἶναι ὅπλον πολυδάπανον, ἐπειδὴ ἀξιωματικοὺς ἑτοίμους διὰ τὸ σῶμα τοῦτο δὲν ἔχομεν ἀρκετοὺς, ἐπειδὴ Ναπολέων ὁ Αʹ ὁρίζει τὴν δύναμιν τοῦ ἱππικοῦ ἀναλόγως τοῦ τόπου καὶ καταβιβάζει ταύτην μέχρι τοῦ 1|20 τοῦ πεζικοῦ διὰ τὰς ὀρεινὰς χώρας, ὡς τὰ Πυρηναῖα καὶ τὰς Ἄλπεις, διὰ ταῦτα τὸ παρ’ ἡμῖν ἱππικόν, τοῦ ὁποίου ἡ δύναμις ὁμολογουμένως εἶναι σμικρὰ, καὶ πρὸς τὴν ἀναλογίαν τοῦ στρατοῦ ἡμῶν ὤφειλε ὁ κ. Ὑπουργὸς ν’ ἀναβιβάσῃ τὴν δύναμιν αὐτοῦ εἰς 10 τοὐλάχιστον ἴλας· καὶ λέγω τοῦτο, κύριοι, διότι ἡ ἐν τῷ νέῳ διοργανισμῷ ἀναφερομένη δύναμις 401 ἵππων εἶναι γελοία ἀπέναντι τῆς δυνάμεως τοῦ στρατοῦ ἡμῶν, καὶ ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν τὸ ἔθνος εὑρεθῆ εἰς ἀνάγκην νὰ χρησιμοποιήσῃ αὐτὸ, θὰ εὑρεθῇ εἰς λίαν δύσκολον θέσιν, διότι τὸ ὑπάρχον δὲν ἀρκεῖ παρὰ πρὸς ὑποστήριξιν τοῦ πυροβολικοῦ, τὸ ὁποῖον, ἐὰν δὲν ὑποστηρίζηται ἀπὸ ἀνάλογον ἱππικὸν, γίνεται ἀνάρπαστον, καὶ ἑπομένως καὶ τοῦτο καθίσταται περιττόν· λέγω δὲ καὶ ἐνταῦθα, ὅτι ἀντὶ ἀναδιοργανώσεως τοῦ στρατοῦ καὶ ἀντὶ νὰ καλλιτερεύσῃ τὴν θέσιν του τὴν ἐχειροτέρευσε, χωρὶς κἂν νὰ ἐπιφέρῃ οἰκονομίαν τινὰ ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ. 3) Ἡ ἀναλογία τοῦ μηχανικοῦ δὲν ἐφυλάχθη καὶ αὕτη, ἀλλ’ οὔτε ἡ παρουσιαζομένη δύναμις αὐτοῦ ἐν τῷ νέῳ ὀργανισμῷ ἐστηρίχθη εἰς τοὺς κανόνας τῆς τακτικῆς τῶν διαφόρων ἐθνῶν, ὡς ἐξάγεται ἐκ τῶν κατωτέρω· τὸ μηχανικὸν ὡς πρὸς τὸ πεζικὸν εἶναι ἐν Ἀγγλίᾳ τὸ 1|14, ἐν Γαλλίᾳ τὸ 1|23, ἐν Γερμανίᾳ τὸ 1|28, ἐν Ὁλανδίᾳ τὸ 1|24, ἐν Αὐστρίᾳ τὸ 1|19, ἐν Ἰταλίᾳ τὸ 1|45, ἐν Βελγίῳ τὸ 1|17, ἐν Πορτογαλλίᾳ τὸ 1|30, ἐν Δανίᾳ τὸ 1|13, ἐν Ῥουμανίᾳ τὸ 1|18, ἐν Ἱσπανίᾳ τὸ 1|26, ἐν Ῥωσσίᾳ τὸ 1|43. Ἐν τούτοις ἅπαντες ὑποστηρίζουσιν, ὅτι ἡ δύναμις τοῦ μηχανικοῦ εἰς τοὺς εὐρωπαϊκοὺς στρατοὺς εἶναι μικρὰ ὡς πρὸς τὰ ἔργα, ἅτινα ἐπιφορτίζεται νὰ ἐκτελῇ ἐν ὥρᾳ πολέμου, ἀλλὰ παρ’ ἡμῖν ὁποῖος κανὼν καὶ περὶ τούτου ἐφυλάχθη ἐν τῷ νέῳ ὀργανισμῷ τοῦ στρατοῦ; οὐδείς, ὡς αὐτὸ τοῦτο συμβαίνει καὶ διὰ τὰ ἄλλα ὅπλα. Τέλος ὁ νέος τοῦ στρατοῦ ὀργανισμὸς οὐδὲν ἄλλο σκοπεῖ ἢ τὴν κατάργησιν καὶ τὴν καταστροφὴν τοῦ ὑπάρχοντος στρατοῦ, ἡ δὲ κυβέρνησις διὰ τοῦ συστήματος τούτου οὐδὲν ἄλλο πράττει ἢ τὸν ἀφοπλισμὸν τῆς χώρας καὶ τὴν ταπείνωσιν αὐτῆς. Διὰ τοῦ συστήματος τούτου, ὅπερ εἶναι σύστημα ἀναχρονισμοῦ, ἡ σύνταξις τῆς χώρας στρατιωτικῶς εἰς οὐδὲν ἄλλο τείνει ἢ εἰς τὸ νὰ μᾶς καταστήσῃ βυζαντινοὺς καὶ οὕτω νὰ ἀναμένωμεν ἀπὸ τὸν οἶκτον καὶ τὸ ἔλεος τῶν ξένων· μολονότι δύναμαι νὰ διαβεβαιώσω τοὺς φρονοῦντας οὕτως, ὅτι ὁ Ἕλλην, ὅστις ἔχει ἱστορίαν καὶ παραδόσεις, θὰ ἀποκρούσῃ ὅλαις δυνάμεσι τὰς ἀρχὰς τὰς τεινούσας πρὸς τὴν ταπείνωσιν αὐτοῦ. Εἰσέρχομαι ἤδη, κύριοι, εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν πινάκων τῆς δυνάμεως τοῦ στρατοῦ κατὰ τὸ νέον τοῦτο σύστημα. 1) Ἐν τῷ πίνακι Β παρατηρεῖ τις δύναμιν πεζικοῦ τριῶν συνταγμάτων, ἐν οἷς ἡ δύναμις τῶν ὁπλιτῶν ἀνέρχεται εἰς 1800 ἄνδρας, ἤτοι κατ’ ἀναλογίαν ἕκαστος λόχος θέλει ἔχει δύναμιν θετικὴν 46 ἀνδρῶν, μὴ συμπεριλαμβανομένων τῶν ἐπὶ ἑξαμήνῳ συμπαραλαμβανομένων πρὸς ἄσκησιν. Κατ’ ἐμὲ, ἡ δύναμις αὕτη τῶν ὁπλιτῶν εἶναι δύναμις ἀρκοῦσα διὰ τὴν ὕπαρξιν μόλις ἑνὸς καὶ μόνου συντάγματος, καὶ ἐντεῦθεν τὸ πόρισμα, ὅτι ὁ στρατὸς ἡμῶν τοῦ λοιποῦ δὲν θέλει εἶσθαι στρατὸς μόνιμος, ἀλλὰ στρατὸς ἰδανικός. 2) Ἐν τῷ πίνακι Γ σημειοῦται δύναμις 11 ταγμάτων εὐζώνων, ἡ δὲ δύναμις τῶν ὁπλιτῶν τῶν εὐζώνων ἀνέρχεται εἰς 2816, ἥτις δὲν θὰ ἐπαρκέσῃ βεβαίως διὰ τὴν φρούρησιν τῆς ὁροθετικῆς γραμμῆς καὶ πρὸς ἐνίσχυσιν τῆς χωροφυλακῆς, καθὼς καὶ διὰ τὴν ἐσωτερικὴν ὑπηρεσίαν καὶ ἀσφάλειαν τῆς χώρας. Ὅθεν καὶ ὁ καταρτισμὸς αὐτῶν εἶναι δύσκολος καὶ ἡ ἰδέα τῆς ἀπαλλαγῆς τοῦ τακτικοῦ στρατοῦ ἀπὸ τὴν μέχρι τοῦδε ἐνεργουμένην ὑπηρεσίαν παρ’ αὐτῶν καθίσταται ἀδύνατος, καὶ ἑπομένως ἡ διαίρεσις τοῦ στρατοῦ οὐδὲν ἄλλο σκοπεῖ ἢ τὴν διάλυσιν τοῦ πεζικοῦ. 3) Ἐν τῷ πίνακι Δ σημειοῦται τάγμα ἐκπαιδεύσεως συνιστάμενον ἐκ 37 διαφόρων βαθμοφόρων καὶ 49 ὁπλιτῶν· τὸ ἐν λόγῳ τάγμα τῆς ἐκπαιδεύσεως, ὡς ἔχει, δὲν τὸ ἐννοῶ, καὶ ἀφίνω τοῦτο εἰς τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς καὶ τὴν ἀνάπτυξιν, τὴν ὁποίαν ὀφείλει ὁ κ. ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν νὰ κάμῃ πρὸς διαφώτισιν ἡμῶν. 4) Ἐν τῷ πίνακι Ε σημειοῦται ἡ δύναμις τοῦ συντάγματος τοῦ ἱππικοῦ, συγκειμένη ἐκ 307 ἱππέων καὶ 401 ἵππων, πλὴν τῶν διαφόρων βαθμοφόρων αὐτοῦ. Ἐπὶ τοῦ πίνακος τούτου παρατηρεῖ τις, ὅτι τὸ νέον τοῦτο σύστημα καθιεροῖ τὴν μοναδικὴν ἀρχὴν τοῦ νὰ μεταβάλῃ τὴν θέσιν τῶν διαφόρων βαθμοφόρων τοῦ σώματος τούτου καὶ νὰ καταστήσῃ αὐτοὺς εἰς τὸ μέλλον ἱπποκόμους, διότι κατὰ τοὺς μέχρι τοῦδε ἰσχύοντας στρατιωτικοὺς θεσμοὺς καὶ καθ’ ὅλους τοὺς κανονισμοὺς τῶν διαφόρων εὐρωπαϊκῶν Κρατῶν, ἡ δύναμις τῶν ἱππέων ὄχι μόνον εἶναι ἴση πρὸς ἐκείνην τῶν ἵππων, ἀλλὰ καὶ πλέον 15–20% διά τε τὴν περιποίησιν τῶν ἵππων καὶ τὸ δύσκολον τῆς ὑπηρεσίας αὐτοῦ, ἀλλὰ τὸ νέον ὀργανικὸν σύστημα ἐθεώρησε καλὸν νὰ μὴ ἀκολουθήσῃ οὐδένα κανόνα τῆς τακτικῆς, οὐδένα κανονισμὸν ἐφίππων σωμάτων, ἀλλὰ καθιεροῖ, ὡς προεῖπον, ἀρχὴν ἰδίαν, διὰ τῆς ὁποίας βεβαίως οὐδὲν ἄλλο σκοπεῖ ἢ τὴν παράλυσιν τοῦ μικροῦ τούτου σώματος. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, κύριοι, παρ’ ἡμῖν, ὡς γινώσκετε, ἐφαρμόζεται ἀπὸ πολλοῦ χρόνου τὸ γαλλικὸν σύστημα τῶν ἀσκήσεων, καὶ κατὰ τὸν ἐν ἰσχύϊ κανονισμὸν τοῦ ἱππικοῦ, τὸ ὁποῖον διωργανώθη ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἀπὸ 9 Ἀπριλίου 1876 Β. διατάγματος, τὸ σύνταγμα τοῦ ἱππικοῦ σύγκειται ἐκ 5 ἰλῶν καὶ ἑκάστη τούτων ἐκ 4 οὐλαμῶν. Κατὰ τὸ ὀργανικὸν τοῦτο διάταγμα ἐν σελίδι 154 ἡ ἴλη συνίσταται ἐξ ἑνὸς ἰλάρχου διοικητοῦ αὐτῆς, ἐξ ἑνὸς δευτέρου ἰλάρχου καὶ ἐκ 4 ἀξιωματικῶν, ἐξ ὧν ὁ πρῶτος ὑπίλαρχος διοικεῖ τὸν 1ον οὐλαμὸν, ὁ δεύτερος ὑπίλαρχος τὸν 4ον οὐλαμὸν, ὁ πρῶτος ἀνθυπίλαρχος διοικεῖ τὸν δεύτερον οὐλαμὸν, ὁ δεύτερος ἀνθυπίλαρχος τὸν τρίτον, καὶ ὅταν ὑπάρχῃ τρίτος ἀνθυπίλαρχος, τίθεται ὡς οὐραγὸς ὄπισθεν τοῦ δεξιοῦ τῆς ἴλης· διατί λοιπὸν δὲν ἐφυλάχθησαν οἱ διατάξεις αὗται καὶ ἐν τῷ νέῳ τούτῳ ὀργανισμῷ, ἀλλ’ ἀφαιρεῖται ἐξ ἑκάστης ἴλης εἷς ἀξιωματικός; ὅπερ εἶναι λίαν ἐπιβλαβὲς τόσον διὰ τὴν ὑπηρεσίαν, καθὼς καὶ διὰ τὸ κράτος, διότι ὁ σχηματισμὸς ἀξιωματικῶν εἰς τὰ ἔφιππα σώματα εἶναι δύσκολος, καὶ διὰ τοῦτο ἁπαντοῦ ὑπάρχει καὶ τρίτος ἀνθυπίλαρχος ἐν ἑκάστῃ ἴλῃ. Ὅθεν παρακαλῶ τὸν κύριον ὑπουργόν, ὅπως σημειωθῇ καὶ ὁ 4ος ἀξιωματικὸς ἐν ἑκάστῃ ἴλῃ, τὸ ὁποῖον δὲν γινώσκω διὰ ποίους λόγους παρέλειψεν. Ἐν ἐναντίᾳ δὲ περιπτώσει, δικαιοῦμαι νὰ φρονῶ, ὅτι ἡ κυβέρνησις εἰσάγει νέον σύστημα οὐχὶ πρὸς διόρθωσιν καὶ διοργάνωσιν τοῦ στρατοῦ, ἀλλὰ πρὸς χαλάρωσιν ἢ καὶ κατάργησιν αὐτοῦ, διότι ὄχι μόνον ἡ κακὴ κατάστασις, ὡς ἔλεγεν ἡ κυβέρνησις, μένει ἡ αὐτή, ἀλλὰ καὶ χείρων τῆς πρώτης ἔσεται, καὶ δὲν ἠξεύρω ἐὰν εὑρεθῇ τις ἐξ ἡμῶν νὰ ψηφίσῃ νομοσχέδιον τοσοῦτον διὰ τὸν στρατὸν καταστρεπτικόν. 5) Ἐν τῷ πίνακι Ζ ἐμφαίνεται ἡ δύναμις τοῦ πυροβολικοῦ, περὶ οὗ βεβαίως θέλουσιν ὁμιλήσει οἱ ἁρμοδιώτεροι ἐμοῦ κύριοι συνάδελφοι. 6 Ἐν τῷ πίνακι Η καὶ Θ σημειοῦται ἡ δύναμις τοῦ ὁπλοστασίου, περὶ τῆς ὁποίας βεβαίως θέλουσι κάμει λόγον οἱ εἰς τὸ πυροβολικὸν ἀνήκοντες κύριοι συνάδελφοι ἡμῶν. 7) Ἐν τῷ πίνακι Ι ἐμφαίνεται ὁ λόχος τῶν νοσοκόμων, τὴν δύναμιν τοῦ ὁποίου εὑρίσκω δυσανάλογον ὡς πρὸς ἐκείνην τοῦ ὅλου στρατοῦ. 8) Ἐν τῷ πίνακι Κ σημειοῦνται οἱ διάφοροι κλάδοι τῆς ὑπηρεσίας, ἀλλὰ καὶ ἐν αὐτῷ παρατηρεῖται σπουδαία τις ἔλλειψις, δηλαδὴ δὲν ὑπάρχει ἀριθμὸς ἀξιωματικῶν ὑπασπιστῶν τῆς Α. Μ. τοῦ Βασιλέως, ἀλλ’ οὔτε οἱ ἀναγκαῖοι διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τούτων ἵπποι, ἀλλ’ ἁπλῶς ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ πίνακος εἰσὶν ἐγεγραμμένα τὰ ἑξῆς· Ὑπασπισταὶ τῆς Α. Μ. τοῦ Βασιλέως καὶ πλέον οὔ· εἰς δὲ τὸ τέλος αὐτοῦ σημειοῦται, ὅτι προστίθενται δύο ἵπποι διὰ τοὺς κυρίους ὑπασπιστὰς τῆς Α. Μ. τοῦ Βασιλέως, ἀλλ’ οὐδαμοῦ δικαιολογεῖται ἡ νομὴ τῶν ἐν λόγῳ ἵππων. 9) Ἐν τῷ πίνακι Λ. ἀναφέρεται τὸ στρατιωτικὸν σχολεῖον, οὗτινος ἡ δύναμις συνίσταται ἐκ 42 καθηγητῶν διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν 120 μαθητῶν· τοῦτο ἀφίνω εἰς τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς νὰ ἀποφανθῇ, λαμβάνουσα ὑπ’ ὄψιν τοὺς ὄρους τῆς οἰκονομίας, μὲ τοὺς ὁποίους ἡ νέα κυβέρνησις ἦλθε νὰ διοικήσῃ τὴν χώραν. 10) Ἐν τῷ πίνακι Μ. ἀναφέρεται ἡ χωροφυλακή, ἡ δύναμις τῆς ὁποίας ἠλαττώθη κατὰ 200 περίπου χωροφύλακας, καταργεῖ δὲ καὶ τὸ Ἀρχηγεῖον τῆς χωροφυλακῆς, ὅπερ καθ’ ἡμᾶς δὲν ἔπρεπε νὰ λάβῃ χώραν, καὶ τοῦτο εἰς τὰς παρούσας περιστάσεις. 11) Ἐν τῷ πίνακι Ν. ἀναφέρονται 10 τάγματα πεζικοῦ, ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀνωτέρω ὑπεστήριξα, καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς σᾶς εἶπεν, ὅτι δὲν εἶναι 10 τάγματα· ἄρα ὁ ὑπουργὸς εὑρίσκεται φαίνεται εἰς ἄγνοιαν τῶν ὅσων ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἀναφέρονται, καὶ ὅτι, τῇ ἐπιμόνῳ θελήσει τοῦ αὐτοχειροτονήτου νέου στρατηγοῦ τῆς Ἑλλάδος καὶ τοῦ νέου διοργανωτοῦ τοῦ στρατοῦ αὐτῆς, διὰ τῆς ὑπογραφῆς του ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν τὸν ἐν λόγῳ ὀργανικὸν νόμον. Τέλος ἐν τῷ ἀνακεφαλαιωτικῷ πίνακι παρατηρεῖται, ὅτι ἡ δύναμις τοῦ στρατοῦ ἀνέρχεται εἰς 12,110 ἄνδρας, πρὸς συντήρησιν τῶν ὁποίων ἡ κυβέρνησις ζητεῖ 10 περίπου ἑκατομμύρια δραχμῶν, ἐνῷ ἡ προκάτοχος κυβέρνησις μὲ τὸν αὐτὸν προϋπολογισμὸν διετήρει τὸν ὑπάρχοντα στρατὸν καὶ μὲ δύναμιν ἀνδρῶν μεγαλειτέραν κατὰ τρεῖς περίπου χιλιάδας ἄνδρας. Ἐγώ, κύριοι, κατὰ τὴν 81 συνεδρίασιν ὁμιλῶν, ἐπαρουσίασα ἐν τῇ Βουλῇ σύστημα, στηριζόμενον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τῆς συντηρήσεως τῶν ὑπαρχόντων στελεχῶν τοῦ πεζικοῦ καὶ μὲ δύναμιν 15,000 ἀνδρῶν καὶ μὲ προϋπολογισμὸν 9,700,000, καὶ διατί ἡ Βουλὴ θέλει ἐπιψηφίσει προϋπολογισμὸν ἀνώτερον τοῦ ἡμετέρου καὶ τῆς προκατόχου κυβερνήσεως, μὲ προϋπολογισμὸν πολὺ μεγαλείτερον καὶ μὲ δύναμιν ἀνδρῶν μόλις 12 χιλιάδων; Ἐγὼ πιστεύω, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν θέλει ἐπιψηφίσει τοιοῦτον νόμον, καὶ λέγω τοῦτο, διότι ἡ ὕπαρξις ἐν ἡμῖν στρατοῦ εἶναι ἀναγκαιοτάτη, διότι αὕτη σχετίζεται στενῶς μὲ τὴν ἐν γένει πολιτικὴν τῶν πραγμάτων τῆς Ἀνατολῆς, καὶ διότι πρὸς τὴν ὕπαρξιν ἀναλόγου ἐθνικῆς ἡμῶν δυνάμεως ἀτενίζει ἅπας ὁ ἑλληνισμὸς, καὶ ἐκεῖθεν ἀναμένει τὴν αὐτονομίαν του. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου ἡ Ἀνατολὴ ἅπασα, ὡς εἶπον, εἶναι εἷς κρατὴρ, καὶ ἂν οὗτος ἐκραγῇ, ποῦ θὰ εὑρεθῶμεν μὲ τοιαύτην δύναμιν στρατοῦ; Βεβαίως οὐχὶ εἰς εὔκολον, ἀλλὰ εἰς λίαν δύσκολον θέσιν, καὶ ἰδοὺ ποῦ ἔγκειται ἡ ἀνάγκη τῆς ὑπάρξεως ἐθνικῆς δυνάμεως, καὶ διὰ τὸν λόγον αὐτὸν ἡμεῖς ὑποστηρίζομεν τὴν διατήρησιν τῶν ὑπαρχόντων ταγμάτων, ὅπως ταῦτα χρησιμεύσωσιν ὡς ἀληθὴς πυρὴν πρὸς σχηματισμὸν ἐν ἀνάγκῃ πολὺ μεγαλειτέρου στρατοῦ, ἀνταποκρινομένου εἰς τὰς προσδοκίας τοῦ ἔθνους καὶ τὸ μεγαλεῖον τοῦ Ἑλληνισμοῦ, τὸ ὁποῖον καὶ ἡ παροῦσα κυβέρνησις ὤφειλε διὰ πάσης θυσίας νὰ ὑποστηρίξῃ. Περαίνων τὸν λόγον μου, κύριοι, δὲν ἔχω νὰ προσθέσω ἢ ὅτι βουλευόμενοι ἐπὶ τῆς ἐλευθέρας ἑλληνικῆς γῆς, ἐνθυμηθῆτε, ὅτι ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἐνθέρμως ὑπεστηρίχθη ἡ ὕπαρξις τακτικοῦ καὶ μονίμου στρατοῦ ἐν Ἑλλάδι, ἐνθυμηθῆτε, ὅτι ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἄλλοτε ἐκηρύσσοντο οἱ ἐνδοξότεροι πόλεμοι, ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου κατεπολεμήθη ἡ βάρβαρος Ἀσία καὶ ἀπ’ αὐτοῦ τοῦ βήματος ἐξηπλώθη ἡ κυριαρχία ἡ ἑλληνικὴ ὁμοῦ μὲ τὰς λαμπρὰς καὶ ὑψηλὰς ἰδέας της εἰς ὅλον τὸν κόσμον’ καὶ σήμερον, κύριοι συνάδελφοι, ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου συζητεῖται ἡ ὕπαρξις ἢ μὴ τῆς ἐθνικῆς ἡμῶν δυνάμεως. Σήμερον ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου καταβάλλεται πᾶσα ἐκ μέρους ἡμῶν προσπάθεια οὐχὶ μόνον πρὸς συντήρησιν τῶν ὑπαρχόντων στελεχῶν τοῦ ἡμετέρου στρατοῦ, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν ὅσον δυνατὸν ἰσχυροποίησιν καὶ αὔξησιν αὐτοῦ διὰ πάσης θυσίας, χάριν τῆς δόξης τοῦ ἡμετέρου ἔθνους καὶ τοῦ μεγαλείου τοῦ ἑλληνισμοῦ, καὶ ἀπορῶ πῶς ἡ Βουλὴ τῶν Ἑλλήνων θὰ εὑρεθῇ, δηλ. μέρος αὐτῆς, ἐναντίον τῆς ὑψηλῆς ταύτης ἰδέας. Ἐλπίζω, ὅτι ἡ ταπεινὴ καὶ ἀσθενὴς φωνή μου θὰ εὕρῃ τὴν προσήκουσαν ὑποδοχὴν εἰς τὰς καρδίας ὅλων τῶν κυρίων βουλευτῶν. Ἐγὼ δὲ ἀποκρούω ὅλαις δυνάμεσι πᾶσαν ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου ἐναντίαν ἰδέαν καὶ ἀφίνω τὴν εὐθύνην εἰς τοὺς κυρίους ὑπουργούς.

§45ΡΙΚΑΚΗΣ. Πολλάκις, κύριοι, ἐλάβομεν ἀφορμὴν ἐπὶ 4 ἔτη ὁλόκληρα καὶ ἡμεῖς, οἱ μὴ ἐξ ἐπαγγέλματος στρατιωτικοὶ, νὰ λάβωμεν τὸν λόγον περὶ στρατιωτικῶν ζητημάτων. Τέσσαρα ὁλόκληρα ἔτη ἀσχολούμεθα ἐπὶ διαφόρων ὀργανισμῶν, τοὺς ὁποίους ἡ ὑπηρεσία μᾶς παρουσίασεν, ἀντιθέτων πρὸς ἀλλήλους καὶ ἀναιρούντων τῶν σημερινῶν τοὺς χθὲς ψηφισθέντας· προεκαλοῦντο καὶ ἐγεννῶντο διάφορα ἀντίθετα καὶ ἀντιφατικὰ ζητήματα, καὶ ἐφ’ ὅλων αὐτῶν ἐπὶ τετραετίαν ὁλόκληρον ἐζητούμεθα νὰ δώσωμεν τὴν ψῆφόν μας. Καὶ σήμερον, καθ’ ἣν στιγμὴν εὑρισκόμεθα εἰς τὰς παραμονὰς τῆς λήξεως τῆς βουλευτικῆς συνόδου, καθ’ ἣν στιγμὴν κατεπείγοντα ζητήματα, ἀποβλέποντα τὴν συντήρησιν τοῦ Κράτους, μᾶς ἀπασχολοῦσι, καὶ πρέπει νὰ μᾶς ἀπασχολῶσι, ῥίπτεται ἐκ νέου τὸ ζήτημα τοῦτο, ἀνατρέπον ὅλα τὰ προηγούμενα, καὶ ἐρχόμενον νὰ θέσῃ νέας βάσεις, προκαλοῦσι τὴν ψῆφόν μας ἐπὶ ζητημάτων, ἅτινα καὶ ξένα μᾶς εἶναι, καὶ τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ἦναι περιβεβλημένα μὲ τὴν αὐθεντικότητα ἐκείνην, μὲ τὴν ὁποίαν ὀφείλουσι καθαρῶς νὰ περιβάλλωνται. Ὁμολογῶ, ὅτι οἱονδήποτε ζήτημα καὶ ἂν μοὶ τεθῇ, οἱαδήποτε γνώμη καὶ ἂν ἐκτεθῇ, δὲν δύναμαι ἐν πλήρει γνώσει καὶ συνειδήσει νὰ δώσω τὴν ψῆφόν μου· αἰσθάνομαι τὴν δυσκολίαν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρισκόμεθα ἀπέναντι ζητημάτων τοσοῦτον ζωτικῶν διὰ τὸ ἔθνος, ἀπέναντι ζητημάτων τῶν μεγαλειτέρων τοῦ τόπου, ζητημάτων ἀφορώντων τὸ μέλλον τῆς πατρίδος, ἤθελον δὲ μὲ ἥσυχον συνείδησιν ψηφίσει, ἐὰν τὸ νομοσχέδιον, ὅπερ ὑποβάλλεται, ἤθελε περιβάλλεται μὲ τὴν αὐθεντίαν ἐκείνην, μὲ τὴν ὁποίαν τὰ τοιαῦτα ζητήματα πρέπει νὰ συνοδεύωνται. Ζητεῖτε τὴν γενικὴν ἀνοργάνωσιν τοῦ στρατοῦ, ζητεῖτε νὰ θέσητε ὡς βάσιν ἕνα νόμον πρώτην φορὰν παρουσιαζόμενον εἰς τὸ Κράτος, ζητεῖτε νὰ μεταῤῥυθμίσωμεν πᾶν ὅ,τι ὑπάρχει ἐπὶ πεντηκονταετίαν ὁλόκληρον. Σᾶς ἐρωτῶ, ποία εἶναι ἡ αὐθεντία, μὲ τὴν ὁποίαν περιβάλλεται τὸ σύστημά σας; ποία εἶναι ἡ αὐθεντία ἐκείνη, ἥτις ὑπάρχει εἰς τὴν δημιούργησιν τοῦ νέου τούτου συστήματος; ποία εἶναι ἡ γνώμη ἡ ἐπιστημονικὴ ἐκείνων, οἵτινες συνέταξαν τὸν νόμον αὐτόν; αἱ ἐπιστημονικαὶ γνώσεις ἐκείνων, οἵτινες παρουσιάζονται καὶ ζητοῦσι νὰ δώσωμεν τὴν ψῆφόν μας εἰς ψήφισιν ἑνὸς νόμου ὀργανικοῦ νέου, τὸν ὁποῖον, ὁμολογῶ, ὅτι δὲν εἴμεθα ἐντελῶς ἁρμόδιοι νὰ ἐξετάσωμεν; Γνωρίζετε, κύριοι, ὅτι ὁ Βίσμαρκ ἐπαρουσιάσθη ἄλλοτε εἰς τὸ κοινοβούλιον τῆς Πρωσίας καὶ εἶπε «σᾶς ὑποβάλλω στρατιωτικὸν ὀργανισμὸν νέον καὶ ζητῶ νὰ τὸν ψηφίσητε». Ἡ βουλὴ ἐπανειλημμένως τὸν ἀπέκρουσεν, ἀλλ’ ὁ Βίσμαρκ τὸν ὑπέβαλεν ἐκ νέου, ἐπέμεινε νὰ τὸν καταστήσῃ ὑποχρεωτικὸν εἰς τὸ Κράτος· ἀλλ’ ὁ Βίσμαρκ δὲν ἠρκέσθη εἰς τὰς ἰδίας του γνώσεις, ἀλλὰ εἶχεν ὄπισθεν του μίαν αὐθεντίαν, δὲν ἐστηρίχθη εἰς τὴν ἰδίαν του γνώμην· ἐνόμισεν, ὅτι θὰ ἦτο πολὺ μέγα δι’ αὐτὸν ν’ ἀναδεχθῇ τόσον μεγάλην εὐθύνην ἀπέναντι τοῦ ἔθνους, ἀλλ’ εἶχεν ὄπισθεν αὐτοῦ τὸν Μόλκε, τὸν γηραιὸν καὶ ἐπίσημον ἐκεῖνον στρατηγὸν τῆς Πρωσίας, τὸν μέγαν ἐκεῖνον στρατιωτικὸν καὶ σοφὸν ἄνδρα, ὅστις κατήρτισε τὸν ὀργανισμὸν ἐκεῖνον, καὶ εἶχε τὴν πλήρη πεποίθησιν, ὅτι ὁ ὀργανισμὸς αὐτοῦ ἦτο ἔργον σπουδαῖον καὶ ἔπρεπε νὰ ἐφαρμοσθῇ. Ἐρωτῶ σήμερον ὑμᾶς, ποία εἶναι ἡ αὐθεντία ἡ ἐπιστημονικὴ, ἣν παρουσιάζετε εἰς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, εἰς ὃ ὀφείλομεν νὰ ὑποταχθῶμεν; Ποῖα εἶναι τὰ προηγούμενα ἂν ὄχι εἰς τὸ ἡμέτερον Κράτος, ἀλλ’ εἰς τὰ ξένα κράτη, ἵνα ὑποχρεωθῶμεν καὶ ἡμεῖς νὰ ὑποταχθῶμεν εἰς αὐτὸν τὸν νόμον; Ποῖος εἶναι τέλος πάντων ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἐδημιούργησε τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ, τὸ ὁποῖον ἐῤῥίφθη ἐν τῷ μέσῳ ἡμῶν; θέλω νὰ τὸ μάθω, διότι ὀφείλω νὰ δώσω τὴν ψῆφόν μου, καὶ εἰς τὴν ἀπάντησιν αὐτὴν καὶ μόνην, θὰ τὴν δώσω τυφλῶς. Κύριοι, βλέπω ὑπογεγραμμένον τὸν ὑπουργὸν τῶν στρατιωτικῶν, ἀλλὰ γνωρίζω, ὅτι τὸ σύστημα αὐτὸ εἶχε γεννηθῆ πρὶν ἔλθει ὁ κ. Καραϊσκάκης εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν στρατιωτικῶν, πρὶν εὑρεθῇ εἰς θέσιν νὰ δώσῃ γνώμην περὶ τοῦ προκειμένου συστήματος· ὥστε δὲν δύναμαι νὰ παραδεχθῶ, ὅτι εἶναι ἔργον τοῦ ὑπουργοῦ τῶν στρατικῶν, τοῦ ἁρμοδίου τοὐλάχιστον νὰ ὑπαγορεύσῃ τοιαῦτα νομοσχέδια. Εἶναι νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον, ὁ ἐκ Μεσολογγίου ἔντιμος βουλευτὴς καὶ νῦν κ. πρωθυπουργὸς ἐθεώρησε καλὸν νὰ ὑποβάλῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἀπεκρούσθη ὑπὸ ὅλων τῶν δυναμένων νὰ ἔχωσιν εἰδικότητά τινα ἐν τῷ κοινοβουλίῳ, καὶ ἀπεκρούσθη ὑπὸ τῆς πλειονοψηφίας τῆς Βουλῆς, διότι κατὰ τὴν γενικὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ψηφοφορίας καὶ διάφοροι δηλώσεις ἀπέληξαν εἰς τὸν σχηματισμὸν δεδηλωμένης πλειοψηφίας κατὰ τοῦ συστήματος τούτου. Πρὶν τὸ νομοσχέδιον λοιπὸν τοῦτο γείνῃ νόμος, πρὶν ἀπαιτήσητε τὸ νομοσχέδιον τοῦτο νὰ τὸ ἀσπασθῶμεν, ἔπρεπε νὰ λάβῃ χώραν συζήτησις καὶ ἀνάπτυξις σπουδαία καὶ ἔκθεσις νέων ἐπιχειρημάτων δυναμένων νὰ μεταβάλωσι τὰς πεποιθήσεις τῆς Βουλῆς, νὰ ἐκτεθῶσι λόγοι δυνάμενοι καὶ ἡμᾶς τοὺς ἀντίθετον γνώμην ἔχοντας νὰ μᾶς πείσωσιν, ὅτι τὸ σύστημα αὐτὸ εἶναι πράγματι ὠφέλιμον εἰς τὸν τόπον. Τίποτε ὅμως ἀπ’ αὐτὰ δὲν ἠκούσθη· παρατηρεῖται, ὅτι ἀφ’ ὅτου ἤρχισεν ἡ συζήτησις, ὅλοι οἱ εἰδικοὶ στρατιωτικοὶ κατὰ τοῦ νομοσχεδίου ὡμίλησαν. Σᾶς ἐρωτῶ λοιπὸν, ἐν συνειδήσει, ποῦ στηριζόμενοι δυνάμεθα νὰ σχηματίσωμεν πεποίθησιν καὶ νὰ εἴπωμεν, ὅτι πειθόμεθα, ὅτι τὸ σύστημα εἶναι καλὸν, καὶ ὅλα τὰ κατ’ αὐτοῦ λεχθέντα εἶναι ἀνυπόστατα, καὶ ἑπομένως ἐν πλήρει συνειδήσει δίδομεν ὑπὲρ αὐτοῦ τὴν ψῆφόν μας; Μολονότι, κύριοι, ὡς σᾶς προεῖπον, δὲν εἶμαι ἐξ ἐπαγγέλματος στρατιωτικός, γνωρίζω ὅμως, ὅτι ἡ στρατιωτικὴ εἶναι τέχνη τακτικῆς, ὅτι δὲν δύναταί τις νὰ δημιουργῇ χωρὶς νὰ συμμορφόνητε μὲ κανόνας, τοὺς ὁποίους ἡ τακτικὴ ἐπιβάλλει, ἡ στρατιωτικὴ ἐπιστήμη ἐκανόνισε καὶ διέγραψεν. Ἐρωτῶ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι εἶναι εἰς θέσιν καλλιτέραν ἐμοῦ νὰ μοὶ ἀπαντήσωσι, καὶ τοὺς προκαλῶ καὶ νομίζω, ὅτι ἔχουσι καθῆκον νὰ ἐξηγηθῶσι, ποῖοι εἶναι οἱ κανόνες τῆς τακτικῆς, τοὺς ὁποίους ἐτήρησε τὸ προκείμενον νομοσχέδιον; κατὰ ποῖον σύστημα εἶναι συντεταγμένον, καὶ ποῖον σύστημα ἐκ τῶν γνωστῶν τῆς τακτικῆς πρόκειται νὰ παραδεχθῇ ἡ Ἑλλὰς, διότι ἐγὼ σήμερον τὸ ἀγνοῶ. Ἂν ἐρωτηθῶ κατὰ ποῖον σύστημα ἐψηφίσαμεν τὸν νέον ὀργανισμόν μας, τί ν’ ἀπαντήσω; Κατὰ τὸ σύστημα τοῦ προτύπου βασιλείου τῆς Ἑλλάδος. Λοιπὸν, κύριοι, τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον πρόκειται σήμερον νὰ ψηφίσωμεν, εἶναι νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον δὲν ἔρχεται νὰ θεραπεύσῃ ἐπικειμένην καὶ ἐφήμερον ἀνάγκην τοῦ κράτους, ἀλλὰ νὰ θέσῃ θεμέλια τοῦ μέλλοντος, δυνάμενα νὰ ἔχωσι τὰς σπουδαιοτέρας τῶν συνεπειῶν διὰ τὸν τόπον· ἑπομένως ξένη ἀπὸ τῆς κρίσεως καὶ ἐκτιμήσεως τοῦ νομοσχεδίου τούτου πρέπει νὰ ἦναι πᾶσα σκέψις ἀλλοτρία. Τὰ ὀργανικὰ ζητήματα δὲν πρέπει νὰ σχετίζωνται μὲ τὴν πολιτικήν· ἀλλὰ πρέπει ἕκαστος ἐξ ἡμῶν, ὅταν ἔχῃ πεποίθησιν, ὅτι εἶναι ὠφέλιμα εἰς τὸν τόπον, εἰς οἱανδήποτε ἀπόχρωσιν καὶ ἂν ἀνήκῃ, νὰ δίδῃ τὴν ψῆφόν του. Ἀλλὰ διὰ νὰ πράξωμεν τοῦτο, πρέπει νὰ ἦναι καὶ τοιαῦτα τὰ ἐπιχειρήματα καὶ τοιοῦτοι οἱ λόγοι καὶ τοιαύτη ἡ συζήτησις, ὥστε νὰ ἐξαλείψῃ πᾶσαν ἀμφιβολίαν καὶ νὰ σχηματίσῃ ἑδραίαν πεποίθησιν περὶ τῆς ὀρθότητος τοῦ νομοσχεδίου. Ἄλλοτε, κύριοι, καθ’ ὅλην τὴν παρελθοῦσαν τετραετίαν, εἷς ἐκ τῶν ὀλίγων, ὅστις συνηγόρει ὑπὲρ τῶν οἰκονομικῶν τοῦ κράτους, ἤμην καὶ ἐγώ· ὡς γνωρίζετε ὅσοι ἦσθε τότε εἰς τὴν Βουλὴν, ἐγὼ ἤμην ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἔλεγον, ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἔχει ἀνάγκην τὸ πολὺ στρατοῦ 12,000, ὁ ὁποῖος νὰ χρησιμεύῃ ὡς πυρὴν μιᾶς μεγαλειτέρας στρατιωτικῆς δυνάμεως, καὶ εἶναι ἱκανὴ καὶ ἀνάλογος ἡ δύναμις αὕτη μὲ τὰ οἰκονομικά μας μέσα. Ὁ κ. Τρικούπης ἦτο τότε ἐναντίος μου καὶ ἔλεγεν, ὅτι κατ’ ἐλάχιστον ὅρον πρέπει νὰ ἦναι 18,000, καὶ 18,000 ἐψηφίσαμεν, ἀλλὰ στρατὸν πάντοτε μὲ ὅλα τὰ στοιχεῖα τοῦ τακτικοῦ, τοῦ ἐπιστημονικῶς ὠργανισμένου στρατοῦ, στρατιωτικῶς κατηρτισμένου καὶ δυναμένου πράγματι νὰ χρησιμεύσῃ ὡς πυρὴν μιᾶς μεγαλειτέρας στρατιωτικῆς δυνάμεως. Ἐρωτῶ ἤδη ὅσους ἀνέγνωτε τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ἀναγνωρίζετε, ὅτι εἰς αὐτὸ ὑπάρχουσι τὰ στοιχεῖα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ συντελέσωσιν εἰς τὴν ἀνάπτυξιν μιᾶς μεγαλειτέρας στρατιωτικῆς δυνάμεως; καὶ πρόκειται νὰ ψηφίσωμεν, κύριοι, καὶ νὰ ἀναλάβωμεν τὴν δαπάνην 11,000,000 κατ’ ἔτος, διατί; διὰ νὰ φρουρῶμεν τὴν δημοσίαν τάξιν καὶ ἀσφάλειαν τοῦ τόπου. Ἡ Ἑλλὰς ἄλλοτε ἐπὶ πολλὰ ἔτη μὲ προϋπολογισμὸν 4,000,000 τοῦ ὑπουργείου τῶν στρατιωτικῶν ἐφρούρησε πληρέστατα τὴν χώραν, διετήρησεν ἀκράδαντον τὴν ἐθνικὴν ὑπόληψιν καὶ ἐμόρφωσε τοὺς καλλιτέρους στρατιωτικοὺς, τοὺς ὁποίους ἔχομεν, καὶ θέλετε σήμερον, ἀναλαμβάνοντες τὴν ὑποχρέωσιν τῆς δαπάνης 11,000,000, νὰ μὴ ἔχωμεν τὴν ἐλαχίστην ἐλπίδα μέλλοντος καλλιτέρου, ἀλλὰ νὰ περιορισθῶμεν εἰς τὴν παροῦσαν κατάστασιν, δημιουργοῦντες στρατόν, διὰ μόνην τὴν συνοδείαν τῶν εἰσπρακτόρων; Πρόκειται νὰ δεχθῶ αὐτὴν τὴν δαπάνην τοῦ ¼ τοῦ προϋπολογισμοῦ, καὶ δὲν ἔχω τὸ δικαίωμα, πρὸς ἐπανάπαυσιν τῆς συνειδήσεώς μου, νὰ ἀπαιτήσω τοὐλάχιστον, ὥστε ἡ δαπάνη αὕτη νὰ δύναται νὰ καρποφορήσῃ καὶ ἐγγυηθῇ τὸ μέλλον τοῦ τόπου, ὑπὲρ τοῦ ὁποίου ἡ δαπάνη αὕτη πρέπει νὰ γείνῃ; Ἠκούσατε, κύριοι, τοὺς ἁρμοδίους καὶ τοὺς δυναμένους ἐν λεπτομερείᾳ νὰ ἀναπτύξωσι τὰ διάφορα στρατιωτικὰ συστήματα, ἠκούσατε ἄνευ ἀντιῤῥήσεως νὰ σᾶς ὑποστηρίζωσιν, ὅτι ὁ λεγόμενος στρατὸς τῆς ὑπηρεσίας, ὅπως σχηματίζεται καὶ ἀπαρτίζεται, δὲν εἶναι ἢ ἁπλῆ χωροφυλακὴ τοῦ τόπου, καὶ δὲν δύναται νὰ ἦναι διαφορετικὸς, ὅταν πρόκηται νὰ ἔλθωσιν ἐθελονταὶ, οἱ ὁποῖοι νὰ ἔχωσι θητείαν ἑνὸς ἔτους, καὶ οἱ ὁποῖοι, κατ’ ἔτος ἀνανεούμενοι, δὲν θὰ ἔχωσι καιρὸν οὔτε νὰ ἐκγυμνασθῶσιν, οὔτε στρατιωτικῶς νὰ καταρτισθῶσιν, ἀλλὰ θὰ διασπαρῶσιν εἰς ὅλα τὰ μέρη τῆς ἐπικρατείας πρὸς ἐκτέλεσιν διαφόρων ὑπηρεσιῶν. Στρατὸς, ὅστις δὲν ἔχει οὐδεμίαν συνάφειαν μὲ τὰ τεχνικὰ ὅπλα, στρατὸς, ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει οὐδεμίαν ἀναλογίαν πρὸς τὰ λοιπὰ στρατιωτικὰ σώματα καὶ ὁ ὁποῖος δὲν δύναται νὰ λάβῃ οὐδεμίαν θέσιν πλησίον εἰς τὰ σώματα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα θὰ παραταχθῶσι πρὸς ὑπεράσπισιν τῆς χώρας, εἶναι δύναμις στρατιωτικὴ, ἡ ὁποία εἶναι προωρισμένη νὰ ἐκπληρώσῃ ἀστυνομικὴν ὑπηρεσίαν. Εὑρίσκω λοιπὸν, ὅτι ἡ σύστασις τοιούτου στρατοῦ εἶναι ἐντελῶς δυσανάλογος, καὶ ὁ τόπος δὲν ἔχει ἀνάγκην νὰ δαπανήσῃ τοιοῦτον ποσὸν διὰ τὴν ἐκπλήρωσιν αὐτῆς τῆς ὑπηρεσίας· αἱ 18,000 στρατοῦ, τὰς ὁποίας εἴχομεν κατὰ τὸ 1879, πράγματι περιορίζονται εἰς 6,000, διότι, ἅμα ἐξαιρέσητε τὴν χωροφυλακὴν, ὅλα τὰ λοιπὰ σώματα, τὰ ὁποῖα καταρτίζονται, δὲν φθάνουσι τὰς 6,000. Σᾶς ἐρωτῶ, τοιαύτη περιωρισμένη δύναμις δύναται ἐν καιρῷ πολέμου νὰ χρησιμεύσῃ ὡς πυρὴν στρατιωτικῆς ἀναπτύξεως; ὅταν ἔχητε 10 τάγματα πεζικοῦ, ἕκαστον τῶν ὁποίων ἔχει 4 λόχους, δηλαδὴ 40 λόχους πεζικοῦ, ἕκαστος τῶν ὁποίων σύγκειται ἀπὸ 65 ἄνδρας, πόσους δύνασθε νὰ προσθέσητε εἰς αὐτοὺς, ὥστε νὰ δύνανται νὰ διοικῶνται διὰ τῶν αὐτῶν στελεχῶν; οὐχὶ ἄνω τῶν 150, ὥστε θὰ ἔχετε 6,000 κατὰ μέγιστον ὅρον· αὐτὴ λοιπὸν εἶναι ἡ προπαρασκευὴ, τὴν ὁποίαν θὰ κάμωμεν καὶ διὰ τὴν ὁποίαν δαπανῶμεν 11,000,000 κατ’ ἔτος; Οἱ εὔζωνοι, καθὼς σᾶς εἶπον, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συμπεριληφθῶσιν εἰς τὸν ὑπολογισμὸν αὐτὸν, διότι αὐτοὶ ἔχουσιν ἄλλην ἀποστολήν· αὐτοὶ, διεσπαρμένοι εἰς τὰ διάφορα μέρη τοῦ τόπου, θὰ ἐκτελῶσιν ὅλως διόλου ξένας ὑπηρεσίας. Δὲν πρέπει νὰ λάβωμεν λοιπὸν ὑπ’ ὄψιν τί σήμερον ἀπαιτεῖται διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ τόπου, ἀλλὰ τί δυνάμεθα νὰ προετοιμάσωμεν διὰ τὸ μέλλον αὐτοῦ, καὶ ἀπέναντι τῆς προετοιμασίας ταύτης εἶμαι καὶ ἐγὼ σύμφωνος νὰ ὑποστῶμεν δαπάνας ἀνωτέρας τῶν δυνάμεών μας. Προσεπάθησα, κύριοι, νὰ ἐννοήσω καὶ μάθω, ἐρωτῶν τοὺς ἁρμοδίους καὶ δυναμένους νὰ μὲ φωτίσωσι, πῶς εἶναι δυνατὸν στρατὸς κατηρτισμένος πρὸς σκοπὸν πολέμου, στρατὸς προετοιμαζόμενος ἐν πάσῃ περιπτώσει νὰ ἐκπληρώσῃ τὸ στρατιωτικὸν καθῆκον, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποσπασθῇ ἐν καιρῷ εἰρήνης ἀπὸ ὅλας τὰς στρατιωτικὰς ὑπηρεσίας, καὶ πάντες μοὶ εἶπον, ὅτι αὐτὸ εἶναι ἀδύνατον, ὅτι εἶναι ἄρνησις τῆς στρατιωτικῆς ἰδιότητος, ἂν τὸν τακτικὸν στρατὸν τὸν ἀφαιρέσωμεν ἀπὸ ὅλας τὰς ὑπηρεσίας, τὰς ὁποίας οἱ κανονισμοὶ ἔχουσιν ὁρίσει διὰ τὴν ἐκπλήρωσιν τοῦ στρατιωτικοῦ ἔργου· προσεπάθησα νὰ πεισθῶ πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ περιορίσητε εἰς μόνην τὴν ἐκγύμνασιν τὸν στρατιώτην, ὁ ὁποῖος πρόκειται νὰ ἀποκτήσῃ τὸ αἴσθημα τῆς στρατιωτικῆς φιλοτιμίας καὶ ὑπερηφανείας, καὶ ἀπέναντι αὐτῆς καὶ τὴν ζωήν του νὰ θυσιάσῃ, καὶ νὰ τὸν κλείσητε ὡς μοναχὸν ἐντὸς μοναστηρίου. Ὅλη ἡ ὑπηρεσία ἐν καιρῷ εἰρήνης τί ἄλλο εἶναι παρὰ ὑπηρεσία πολεμικῆς; ὁ στρατιώτης συνειθίζει εἰς τὸν στρατιωτικὸν βίον, εἰς τὴν πειθαρχίαν, συνειθίζει νὰ ἐκτελῇ τοὺς κανονισμούς, νὰ ἐκτελῇ ὁδοιπορίας καὶ τὰς ἄλλας ὑπηρεσίας τῶν πόλεων καὶ φρουρίων. Ἀλλ’ οἱ ὑποστηρίζοντες τὸ νομοσχέδιον λέγουσι: «θέλετε τὰ τέκνα σας, τὰ ὁποῖα διὰ τῆς ἀπογραφῆς ἔρχονται νὰ προετοιμασθῶσιν εἰς τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν, θέλετε νὰ τρέχωσι πρὸς καταδίωξιν τῶν φυγοδίκων, νὰ συνοδεύωσι τοὺς εἰσπράκτορας, καὶ νὰ ἀσχολῶνται εἰς ὑπηρεσίαν μὴ στρατιωτικήν;» Ἐν πρώτοις σᾶς λέγω, ὅτι εἰς ὅ,τι θέλετε νὰ ἐκπληρώσητε δι’ ἄλλης δυνάμεως, ἔχετε τὴν χωροφυλακήν· ἀλλὰ καὶ ἂν ὁ υἱός μου εὑρεθῇ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἐκπληρώσῃ τοιαῦτα καθήκοντα χωροφυλακῆς, ἤθελον προτιμήσει νὰ τὰ ἐκπληρώσῃ, παρὰ νὰ γείνῃ θῦμα τῆς ἀνικανότητος, εἰς τὴν ὁποίαν θὰ εὑρεθῇ ἐν δεδομένῃ στιγμῇ. Δὲν εἶναι λοιπὸν αὐτὸς ἰσχυρὸς λόγος, ὅστις δύναται νὰ δικαιολογήσῃ ἓν σύστημα, τὸ ὁποῖον ἀντίκειται εἰς ὅλα τὰ στρατιωτικὰ συστήματα, τὸ ὁποῖον εἶναι ἄρνησις τῆς στρατιωτικῆς ἰδιότητος, τὸ ὁποῖον εἰς οὐδὲν Κράτος οὔτε ὑπάρχει, οὔτε ἀνεγνωρίσθη. Τουλάχιστον διὰ τὸ φορολογικὸν σύστημα εὑρέθη ἡ Ἀλγερία· ἀλλὰ διὰ τὸ στρατιωτικὸν δὲν εὑρέθη οὐδεὶς τόπος, ὅπου νὰ ὑπάρχῃ ἐφηρμοσμένον.

§46ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Τὸ κάμνομεν ἡμεῖς.

§47ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἂν νομίζητε, ὅτι ἡμεῖς εἴμεθα εἰς θέσιν σήμερον νὰ δημιουργῶμεν συστήματα στρατιωτικά, τότε μάλιστα· ἀλλὰ δυστυχῶς ἡ αὐθεντία σας δὲν ἠμπορεῖ νὰ μὲ πείσῃ, κ. Καλλιφρονᾶ, διὰ τὸ προκείμενον ζήτημα. Διὰ τοῦ συστήματος τούτου, δὲν θὰ ἔχητε οὔτε στρατὸν τακτικὸν καλόν, οὔτε εὐζώνους καλούς, οὔτε χωροφυλακὴν καλήν, διότι ποῖος εἶναι ὁ προορισμὸς τοῦ τακτικοῦ στρατοῦ; ὁ σχηματισμὸς τῆς ἐφεδρείας. Ὁ ἀριθμὸς τῆς ὑπὸ τὰ ὅπλα δυνάμεως δὲν εἶναι ποτὲ ἡ δύναμις ἐκείνη, εἰς τὴν ὁποίαν ἡ πατρὶς δύναται νὰ στηριχθῇ ἐν καιρῷ ἀνάγκης· ἡ ἐνεργητικὴ δύναμις τοῦ στρατοῦ εἶναι τὸ φυτώριον, ἐκ τοῦ ὁποίου σχηματίζεται ἡ ἐφεδρεία τοῦ στρατοῦ, καὶ ἐν περιπτώσει ἀνάγκης οἱ ἔφεδροι προσφέρουσι τοὺς βραχίονάς των, ἵνα ἐνισχύσωσι τὴν ἐν ἐνεργείᾳ εὑρισκομένην στρατιωτικὴν δύναμιν. Σᾶς ἐρωτῶ, ὅταν ἀνοίξητε τὴν θύραν τῶν εὐζώνων μὲ 45 δραχ. κατὰ μῆνα καὶ ἑνὸς ἔτους θητείαν, δὲν θὰ πηγαίνωσι πολλοὶ ἔφεδροι νὰ κατατάσσωνται εὔζωνοι; Θέλετε νὰ ἔχητε χωροφυλακήν· καὶ διατί ὁ ἔχων τὰ προσόντα, νὰ καταταχθῇ εἰς τὴν χωροφυλακὴν μὲ μισθὸν 42 δραχμῶν καὶ τετραετῆ θητείαν, ἀφοῦ δύναται νὰ γείνῃ εὔζωνος μὲ 45 δραχ. καὶ μὲ μονοετῆ θητείαν; Θὰ παραλύσητε τὴν χωροφυλακήν, ἀλλ’ οὔτε εὐζώνους θὰ ἔχητε, διότι, κατ’ ἔτος ἀνανεούμενοι, θὰ ἦναι ξένοι πάντοτε τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας, τὸ δὲ χείριστον, δὲν θὰ ἔχωμεν ἐκ τούτων ἐφεδρείαν. Καὶ ἵνα κατορθώσωμεν αὐτὸ τὸ μέγα κατόρθωμα, θὰ δαπανῶμεν κατ’ ἔτος 11,000,000 δραχμάς. Ἀλλὰ, κύριοι, εἶναι καὶ ἄλλος λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ἡ διαίρεσις δὲν πρέπει κατ’ οὐδένα λόγον νὰ γείνῃ, οὔτε εἶναι συμφέρουσα εἰς τὸν τόπον. Εἰς ὅλα τὰ φιλελεύθερα καὶ εὐνομούμενα Κράτη, ἐκεῖνα, εἰς τὰ ὁποῖα τὸ ἔθνος ἔχει τὴν κυριαρχίαν, τὴν στρατιωτικὴν φύλαξιν καὶ στρατιωτικὴν ὑπεράσπισιν τοῦ τόπου ἐκράτησε τὸ ἔθνος διὰ τὸν ἑαυτόν του, καὶ τὴν ἐκράτησε διὰ τοῦ συστήματος τῆς ἀπογραφῆς, ἡ ὁποία παντοῦ ἐφηρμόσθη· τὸ σύστημα τῆς ἀπογραφῆς ἔχει τὸ καλὸν, ὅτι οἱ βραχίονες, οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦσι τὴν στρατιωτικὴν αὐτὴν δύναμιν, τὴν δύναμιν ἐκείνην, ἡ ὁποία δύναται ἐν πάσῃ περιπτώσει νὰ ἐπιβληθῇ καὶ εἰς τὸν τόπον ὁλόκληρον, οἱ βραχίονες ἐκεῖνοι πρέπει νὰ προέρχωνται ἀπὸ ὅλας τὰς ἐπαρχίας τοῦ Κράτους, ἑκάστη δὲ ἐπαρχία πρέπει νὰ ἔχῃ τὴν ἀναλογίαν της, καὶ πρέπει νὰ ἔχῃ τὴν ἐγγύησιν, ὅτι μετέχει τῆς στρατιωτικῆς αὐτῆς δυνάμεως. Ἀλλὰ διὰ τοῦ συστήματος τῶν ἐθελοντῶν ἀφαιρεῖτε τὴν μεγάλην αὐτὴν ἐγγύησιν, ἀποξενοῦτε τὸν τόπον ἀπὸ τὸ μεγαλείτερον δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἔχει· καὶ εἶναι λάθος νὰ ἐκλαμβάνητε, ὅτι ἡ ἀπογραφὴ εἶναι ὑποχρέωσις μόνον, εἶναι καὶ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἐξασκοῦσι πάντα τὰ φιλελεύθερα Κράτη· εἰς τὰ δεσποτικὰ μόνον Κράτη οἱ μισθοφόροι φυλάττουσι τοὺς ἡγεμόνας καὶ ἐκτελοῦσι τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν, ὁ δὲ λαὸς εἶναι δοῦλος ὑπὸ τὴν μάστιγα τῶν μισθωτῶν. Ὅλοι γνωρίζομεν, κύριοι, ὅτι ἐν Ἑλλάδι, καὶ ἕνεκα τοῦ ὀλίγου πληθυσμοῦ, καὶ ἕνεκα τῆς ἀναπτύξεως τῆς μεγάλης, τὴν ὁποίαν καθ’ ἡμέραν ὁ τόπος λαμβάνει, καὶ ἕνεκα τῆς εὐζωΐας, τὴν ὁποίαν οἱ κάτοικοι ἔχουσι, δὲν εὑρίσκονται εὐκόλως ἐθελονταὶ πρὸς 45 δραχμάς. Ὅπως σᾶς εἶπεν ὁ κ. Στάϊκος, ὀλίγοι εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν ὡς βιοποριστικὸν ἐπάγγελμα τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν, ὀλίγοι, περιοριζόμενοι εἰς ὀλίγας καὶ μετρημένας ἐπαρχίας. Θέλετε λοιπὸν τὸ δικαίωμα αὐτὸ τὸ μέγα, τὸ ὁποῖον ἔχει ὁ τόπος, νὰ τὸ ἀφαιρέσητε ἀπὸ τὸ Κράτος καὶ νὰ τὸ δώσητε εἰς ὡρισμένην περιφέρειαν, εἰς μερίδα, ἀπὸ τὴν ὁποίαν θὰ ἐξαρτᾶσθε καὶ ἡ ὁποία θὰ ἐπιβάλληται καὶ θὰ θεωρῆται ἡ μεγαλειτέρα δύναμις καὶ ἐξουσία τῆς χώρας; Αὐταὶ εἶναι, κύριοι, αἱ ἀμφιβολίαι, τὰς ὁποίας ἔχω, αἱ ἀντιῤῥήσεις, αἱ ὁποῖαι κλονίζουσι τὴν συνείδησίν μου καὶ μὲ ἐμποδίζουσι νὰ δώσω ψῆφον ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον, κατ’ ἐμὲ, ὄχι ὠφέλιμον, ἀλλ’ ἐπιβλαβὲς δύναται νὰ ἦναι εἰς τὸν τόπον. Ἂς ἀκούσω τοὺς λόγους, οἱ ὁποῖοι θὰ ἀναιρέσωσι τὰς ἀμφιβολίας ταύτας, καὶ δὲν ἔχω ἀνάγκην τῶν μαρτυριῶν ξένων συγγραφέων, ἀλλ’ ἐπιχειρημάτων καὶ συλλογισμῶν δυναμένων νὰ συνδυασθῶσι μὲ τὴν στρατιωτικὴν ἐπιστήμην, καὶ τὰ ἔθιμα καὶ τὴν κατάστασιν τῆς χώρας. Ἆρά γε, κύριοι, δὲν εἶναι ἱκανὸν νὰ σᾶς σταματήσῃ αὐτὸ τὸ φαινόμενον, τὸ ὁποῖον παρουσιάζεται κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, ὅτι ὅλοι οἱ στρατιωτικοὶ συνάδελφοι ἡμῶν μιᾷ φωνῇ κηρύττονται κατὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου; δὲν πρέπει ἀπέναντι αὐτῆς τῆς συστάσεως τῆς στρατιωτικῆς ἐπιστήμης, ἐν ὀνόματι τῆς ὁποίας μᾶς ὁμιλοῦσι, δὲν πρέπει νὰ σταματήσωμεν, καὶ ἂν ὄχι ἄλλο, νὰ εἰκάσωμεν τοὐλάχιστον, ὅτι σπουδαῖαι ἀμφιβολίαι γεννῶνται, ὅτι δὲν ὑπάρχουσιν ἱκανὰ διδόμενα, δυνάμενα νὰ σχηματίσωσι τὴν πεποίθησιν ἡμῶν, καὶ ἑπομένως ἐπὶ τοῦ παρόντος νὰ ἀναβάλωμεν τὴν ψήφισιν ἑνὸς νόμου, ὁ ὁποῖος καὶ αὔριον δύναται νὰ ψηφισθῇ; Δὲν εἶναι δικαιολόγημα ὁ λόγος, ὅτι ὑπάρχει ὁλόκληρον ἓν σύστημα, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ψηφισθῇ· ποῖον εἶναι τὸ σύστημα αὐτό; τί σχέσιν ἔχει τὸ στρατιωτικὸν σύστημα μὲ τὴν λοιπὴν διοίκησιν τοῦ Κράτους; Ἔχετε νόμους ὑπάρχοντας· κατὰ τοὺς ὑπάρχοντας νόμους τὸ Κράτος λειτουργεῖ· θέλετε νὰ φέρητε ἕνα νεωτερισμόν; τὸν νεωτερισμὸν αὐτὸν νὰ τὸν φέρητε, ὅταν θὰ ἦσθε πεπεισμένοι, ὅτι δι’ αὐτοῦ θὰ βελτιώσητε καὶ δὲν θὰ καταστρέψητε. Εἰς τινα κοινοβούλια τῆς Εὐρώπης εἶναι ἀνεγνωρισμένη ἡ ἐκλογὴ ὡρισμένου ἀριθμοῦ βουλευτῶν ἐκ τῶν στρατιωτικῶν, ναυτικῶν καὶ λοιπῶν ὑπαλλήλων· διατί; διότι δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου συζητοῦνται ὑπὸ εἰδικῶν τὰ διάφορα ζητήματα, οἱ δὲ λοιποὶ, οἱ μὴ ἔχοντες εἰδικὰς γνώσεις, φωτίζονται.

§48ΜΕΛΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὴν Ἰταλίαν εἶναι προσδιωρισμένος ὁ ἀριθμὸς, τὸν ὁποῖον δὲν δύνανται νὰ ὑπερβῶσιν οἱ ἐκλεγόμενοι στρατιωτικοὶ βουλευταί.

§49ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἡμεῖς λοιπὸν ηὐτυχήσαμεν νὰ ἔχωμεν ἀριθμὸν στρατιωτικῶν ἐν τῇ Βουλῇ, μορφωμένων ἐπιστημονικῶς, οἱ ὁποῖοι κατέχουσι διακεκριμένην θέσιν ἐν τῷ στρατῷ, καὶ ἐνῷ ἔχομεν τὴν τύχην νὰ τοὺς ἀκούωμεν καὶ νὰ μανθάνωμεν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα δὲν ἠδυνάμεθα νὰ γνωρίζωμεν, πρέπει νὰ ὑποταχθῶμεν εἰς νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον δὲν φέρει οὐδεμίαν αὐθεντικότητα; Τὸ νομοσχέδιον πρὸς τοῖς ἄλλοις προσδιορίζει τὴν δύναμιν ἐν καιρῷ εἰρήνης, καὶ προσδιορίζει, ὡς ἠκούσατε, τὴν δύναμιν ἑκάστου λόχου εἰς 65 ἄνδρας· ἔχει δὲ τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 15, ἡ ὁποία λέγει: «ἐν ὥρᾳ ἐπιστρατείας ἢ πολέμου διατάσσεται ἡ αὔξησις τῆς δυνάμεως τῶν ὑπὸ τῶν προηγουμένων ἄρθρων ἀναφερομένων σωμάτων καὶ ὑπηρεσιῶν, καὶ συνιστῶνται νέα σώματα καὶ νέαι ὑπηρεσίαι διὰ Β. Διατάγματος, προκαλουμένου ὑπὸ τοῦ ὑπουργικοῦ Συμβουλίου». Δὲν νομίζετε, ὅτι εἷς ὀργανισμὸς, ὅστις ἔρχεται νὰ ὁρίσῃ τὸν καταρτισμὸν τοῦ στρατοῦ, δὲν πρέπει νὰ προβλέπῃ τὰς περιπτώσεις, κατὰ τὰς ὁποίας ὁ στρατὸς θέλει αὐξήσει ἐν καιρῷ πολέμου, καὶ νὰ ὁρίζῃ τὸν τρόπον, καθ’ ὃν θέλει γείνει ἡ αὔξησις αὕτη, καὶ ὁ σχηματισμὸς τῶν ἄλλων σωμάτων καὶ τῶν ἄλλων ὑπηρεσιῶν; θέλετε νὰ ἀφήσητε ἀπόλυτον τὸ δικαίωμα εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν νὰ σχηματίζῃ νέα τάγματα, ν’ αὐξάνῃ τὴν δύναμιν τῶν ὑπαρχόντων, χωρὶς νὰ γνωρίζητε ἐκ τίνων θὰ γίνηται ἡ αὔξησις αὕτη; τοῦτο δὲν εἶναι σπουδαία ἔλλειψις; Τὰς στρατιωτικὰς δυνάμεις προσδιορίζει τὸ ἔθνος διὰ νόμου, καὶ πρέπει νὰ ᾖναι ὡρισμένον ἐκ τίνων τάξεων θὰ σχηματίζηται ὁ στρατός· ἑπομένως ὁ στρατιωτικὸς ὀργανισμὸς πρέπει νὰ προβλέπῃ περὶ πάντων τούτων. Κηρύττεται ὁ ὀργανισμὸς κατὰ τοῦ δυστυχοῦς σώματος τῶν ἐπιτελῶν. Ἐνῷ καθ’ ὅλους τοὺς στρατιωτικοὺς ὀργανισμοὺς, τοὺς ὁποίους εἶδον καὶ ἀνέγνωσα καὶ περὶ τῶν ὁποίων ἤκουσα, εἰς ὅλα τὰ μέρη τοῦ κόσμου ὑπάρχει σῶμα ἐπιτελῶν, εἰς τὴν Ἑλλάδα ἔρχεται μία διάταξις καὶ λέγει «σᾶς καταργῶ.» Ὁ κ. Βαλτινὸς εἶχε πολὺ δίκαιον νὰ εἴπῃ ὅσα εἶπε κατὰ τὴν πρώτην ἀγόρευσίν του. Τὸ νομοσχέδιον λέγει: «οἱ τελευταῖοι μετατεθέντες εἰς τοὺς ἐπιτελεῖς ἐπιστρέφουσιν εἰς τὰ Σώματά των, οἱ δὲ ἄλλοι μένουσιν ὑπηρετοῦντες, μεχρισοῦ ὅπως δήποτε ἐκλείψωσι» δηλ. μεχρισοῦ ἀποθάνωσι. Δὲν ἐννοῶ δὲ τί ἐννοεῖ τὸ ὁπωσδήποτε.

§50ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἀποστράτευσιν, ἀπόταξιν, καὶ τὰ τοιαῦτα.

§51ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἐρωτῶ λοιπὸν, εἶναι αὐτὸ ὀρθόν; Ἀφίνω κατὰ μέρος, ἐὰν τὸ σῶμα ᾖναι ἀναγκαῖον ἢ ὄχι, διότι αὐτὸ εἶναι ζήτημα ἐπιστημονικόν· ἀλλ’ εἶναι δίκαιον, εἰς ἀνθρώπους, τοὺς ὁποίους σεῖς κατετάξατε εἰς μίαν ὑπηρεσίαν, ὅπου ὑπηρέτησαν ἐπὶ τόσα ἔτη, νὰ λέγητε «καταργῶ τὸ Σῶμά σου, ἀλλὰ σὲ ἀφίνω αὐτοῦ μεχρισοῦ ἐκλείψῃς», δηλ. μέχρις οὗ ἀποθάνῃς, διότι προαγωγὴ δὲν ὑπάρχει πλέον.

§52ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἔχουν προαγωγήν· ἔχουν τὰς γενικὰς θέσεις.

§53ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἀφοῦ καταργεῖται τὸ Σῶμα, δὲν ἐννοῶ τὴν προαγωγήν.—Ὥστε νομίζω, κύριοι, ὅτι τὸ προκείμενον νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον οὔτε εἰς βάσιν ἐπιστημονικὴν στηρίζεται, οὔτε εἰς τὰς ἀνάγκας τῆς χώρας ἀνταποκρίνεται, οὔτε ὑπόσχεται εἰς τὸ μέλλον ὑπηρεσίαν πραγματικὴν καὶ συμφέρουσαν, ἀναλόγως μὲ τὰς θυσίας, τὰς ὁποίας τὸ ἔθνος καταβάλλει, δὲν πρέπει νὰ ψηφισθῇ. Εἴχομεν πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν τὸν ὀργανισμὸν τοῦ κ. Βαλτινοῦ, ὁ ὁποῖος, ὡμολόγησαν πάντες οἱ ἁρμόδιοι, ὅτι στηρίζεται ἐπὶ βάσεων ἐπιστημονικῶν, καὶ ἐγὼ τότε εἶπον, ὅτι δὲν πρέπει νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ψήφισιν αὐτοῦ· ἑπομένως ἔτι μᾶλλον ἐπιμένω ἤδη, ὅτι, καθ’ ἣν στιγμὴν πρόκειται νὰ ῥυθμίσωμεν τὴν ἐσωτερικὴν κατάστασίν μας, καθ’ ἣν στιγμὴν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ φέρωμεν ὥριμον ἀπόφασιν, καθ’ ἣν στιγμὴν τίποτε δὲν σπεύδει, καθ’ ἣν στιγμὴν εὑρισκόμεθα εἰς τὰς παραμονὰς τῆς λήξεως τῆς Συνόδου, καθ’ ἣν στιγμὴν ἡ Βουλή, ἡ καταψηφίσασα τὸ προκείμενον νομοσχέδιον, δὲν εἶναι ὁλόκληρος παροῦσα, δὲν πρέπει νὰ προβῶμεν εἰς ἀπόφασιν, τὴν ὁποίαν ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν θὰ θεωρήσω οὔτε ὀρθὴν, οὔτε συμφέρουσαν.

§54ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Κύριοι, ἡ σύνταξις τοῦ στρατοῦ ἀφορᾷ εἰς τὰ κυριώτατα συμφέροντα τοῦ τε λαοῦ καὶ τοῦ Κράτους· τοῦ λαοῦ, διὰ τοὺς φόρους, διὰ τὸ δηνάριον τοῦ πτωχοῦ· τοῦ Κράτους δὲ, διὰ τὴν σωτηρίαν αὑτοῦ καὶ τὸ μεγαλεῖον αὑτοῦ. Ἐκ τούτου τοῦ λόγου ὁρμώμενος, πάντοτε ἠξίωσα, ὅτι ἡ συζήτησις τῶν στρατιωτικῶν πρὸ πάντων ἀνήκει εἰς τοὺς πολιτικοὺς ἀμφισβητεῖται ἡ καταλληλότης τῶν πολιτικῶν, καὶ εἶπον ταῦτα εἰς ἀντίκρουσιν, διότι τότε θὰ εὑρισκώμεθα ξένοι οἱ πολιτικοὶ τῆς ὀργανώσεως τοῦ στρατοῦ. Ἐὰν πολιτικός τις ἦναι ἀνίκανος νὰ μελετήσῃ τὰ τῆς οἰκονομίας τῆς χώρας, ἐὰν ἦναι ἀνάξιος νὰ μεριμνήσῃ περὶ τοῦ Κράτους ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς δυνάμεως καὶ τοῦ μεγαλείου αὑτοῦ, δὲν εἶναι πολιτικός, εἶναι ἀνάξιος τοῦ ὀνόματος· διὰ τοῦτο μὴ νομίσῃ τις, ὅτι εἶναι ὑπέρογκος ἡ ἀξίωσις τοῦ νὰ μεταλαμβάνωσί τινες τῶν συζητήσεων περὶ τῶν στρατιωτικῶν. Ταῦτα δὲ λέγων ἐν προοιμίῳ, δὲν ἀπειλῶ μακρὸν λόγον· θέλω δὲ ἁπλῶς ἀπαριθμήσει, οὕτως εἰπεῖν, τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους εὑρίσκω τὸ νομοσχέδιον τοῦτο μὴ τέλειον, καὶ δυνάμενον νὰ ἀναβληθῇ ὁπωσδήποτε, νὰ μὴ ψηφισθῇ κατ’ αὐτὴν τὴν σύνοδον. Καὶ ἄλλοτε ἔσχον τὴν τιμὴν νὰ εἴπω ἐνώπιον τοῦ κοινοβουλίου, ὅτι ἡ διοίκησις τοῦ στρατοῦ πρέπει νὰ παύσῃ τοῦ νὰ ἦναι κοινοβουλευτικὴ διοίκησις, διότι οὐδὲν χειρότερον τῆς κοινοβουλευτικῆς διοικήσεως ἐν πᾶσι τοῖς κλάδοις τῆς ὑπηρεσίας. Καὶ ἐνθυμήθητε, κύριοι, ὅτι ἐζήτησα τὸν λόγον ὅταν ὁ ἔντιμος συνάδελφος ἡμῶν κ. Γεωργαντᾶς εἶπε «κύριοι βουλευταὶ, θὰ ἔχητε ἐνοχλήσεις ἀπὸ τοὺς συμπολίτας σας, ἀπὸ τοὺς ἐκλογεῖς σας· ὁ μὲν θὰ ζητῇ νὰ καταταχθῇ εἰς τὸ πεζικὸν ἐκ τοῦ ἱππικοῦ ἢ ἐκ τοῦ πυροβολικοῦ, ὁ δὲ εἰς τοὺς ἐθελοντὰς ἐκ τοῦ πεζικοῦ, καὶ οὕτω καθ’ ἑξῆς». Εἶπον δὲ ἐγὼ κατὰ νοῦν, βεβαίως ἐὰν μείνῃ τὸ πρᾶγμα ὅπως ἔχει, τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ, μεταξὺ τῶν ἄλλων κακῶν, θὰ ἔχῃ καὶ τοῦτο. Ἀλλὰ δὲν δύναται ἆρά γε νὰ βελτιωθῇ τὸ νομοσχέδιον αὐτό; Ὑποστηρίζω, καθὼς ὑπεστήριξα καὶ ἄλλοτε, ὅτι ὁ στρατὸς πρέπει νὰ λείψῃ, ἐὰν δὲν ἔχῃ χειραφεσίαν ἐν τῇ διοικήσει πλήρη. Ἡ χειραφεσία εἶναι πρὸ πάντων ἀπολύτως ἀναγκαία ἐν κοινοβουλευτικῇ πολιτείᾳ, ὅπου ὁ βουλευτὴς διορίζει καὶ παύει τὸν Ὑπουργὸν τῶν στρατιωτικῶν, ἐνῷ ὁ Ὑπουργὸς τῶν στρατιωτικῶν διορίζει καὶ παύει τοὺς ἀξιωματικούς.

§55Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν στρατιωτικῶν δὲν ἔχει τοιαῦτα δικαιώματα, καὶ εἶναι ὑπέρβασις καθήκοντος ὅταν τὸ κάμῃ.

§56ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Οἱ Ὑπουργοὶ τῶν στρατιωτικῶν πολλάκις παρηνόμησαν, καὶ ἐγὼ ἐπεθύμουν νὰ μὴ ἔχουν τὴν ἐξουσίαν τοῦ παρανομεῖν.

§57ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Δὲν τὴν ἔχουν.

§58ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Ὄχι τὸ δικαίωμα, ἀλλὰ οὐδὲ τὴν ἐξουσίαν. Κύριοι, τὸ δεύτερον κεφάλαιον τοῦ νόμου τούτου ἔπρεπε νὰ λέγῃ, καθὼς εἶναι τὸ πρῶτον περὶ τοῦ Ὑπουργείου τῶν στρατιωτικῶν, ἔπρεπε νὰ λέγῃ τὸ δεύτερον περὶ τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ στρατοῦ.

§59ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Εἶναι ὁ Βασιλεύς.

§60ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Ὁ Βασιλεὺς καθόλου, οὐδεμίαν ἐξουσίαν ἔχει. Τί ἐξουσίαν ἔχει ὁ ἀρχηγὸς τοῦ στρατοῦ ἐν ταῖς κοινοβουλευτικαῖς πολιτείαις; Ἔχει πᾶσαν ἐξουσίαν, καὶ μόνος αὐτὸς, ἐπὶ τῆς διοικήσεως τοῦ στρατοῦ τῆς ἀφορώσης εἰς τὰ πρόσωπα. Ὁ ἀρχηγὸς τοῦ στρατοῦ διατάσσει αὐτὸν, ἐκγυμνάζει αὐτὸν, αὐτὸς μεταθέτει, αὐτὸς τιμωρεῖ πειθαρχικῶς, αὐτὸς προβιβάζει, αὐτὸς εἰσάγει εἰς δίκην, ὁ δὲ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν οὐδεμίαν ἐξουσίαν ἔχει. Καὶ, κύριοι, δὲν ἐμπιστεύεσθε τὸν ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν; οὐχί· ὁ ὑπουργὸς τῶν στρατιωτικῶν εἶναι τῆς αὐτῆς τάξεως μὲ τὸν ἀρχηγόν. Δὲν πιστεύω ἐμαυτὸν, τὸν βουλευτὴν, δὲν πιστεύω τὴν πολιτικὴν, ἡ ὁποία ἐπιδρᾷ αἰωνίως ἐπὶ τῆς διοικήσεως τοῦ στρατοῦ, καὶ σᾶς ὑπενθυμίζω τὸ παράδειγμα, τὸ ὁποῖον ἔφερεν ὁ ἔντιμος συνάδελφός μας Γεωργαντᾶς, ὁ μοίραρχος τοῦ ἱππικοῦ, τὸ ὁποῖον ἦτο καταλληλότατον· ἀλλὰ καὶ ἄνευ τούτου, πάντες ἡμεῖς ἔχομεν παραδείγματα ἐν ἡμῖν αὐτοῖς. Τί τοὺς θέλετε τοὺς ὀργανισμούς, ποῖος θὰ τοὺς ἐκτελέσῃ; ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν δὲν εἶναι κύριος νὰ ἐκτελέσῃ, διότι συμμετέχομεν ὅλοι τῆς διοικήσεως. Ἀλλ’ αὐτὸ, τὸ ὁποῖον λέγω, ἔχει που παράδειγμα; ὑπάρχει νομίζω πολλαχοῦ, καὶ εἶναι περίεργον, ὅτι ὁ καταλληλότατος νὰ γνωρίζῃ τὸ σύστημα τοῦτο, τὸ λειτουργοῦν ἐν Ἀγγλίᾳ, εἶναι ὁ κ. Πρωθυπουργός· ἀλλ’ ἀφῆκε τὴν κοινοβουλευτικὴν διοίκησιν νὰ λυμαίνηται τὸν στρατὸν, δὲν ἐφρόντισε περὶ τῆς χειραφεσίας τοῦ στρατοῦ, καὶ ἰδοὺ ἡ πρώτη ἔλλειψις, τὴν ὁποίαν εὑρίσκω ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ. Ἐκτὸς τούτου, κύριοι, τί εἶναι ὁ στρατός; 20 τάγματα, 12,000, ἐν καιρῷ πολέμου γίνονται 20. Ἐγὼ ἔχω πολλὰς παραδόξους ἰδέας, κατὰ τὸν κύριον ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ἀλλὰ δὲν βλάπτει· ἔχω δὲ καὶ τὴν ἰδέαν, τὴν ἐπίσης παράδοξον, ὅτι 10,000 ἢ 12,000 στρατὸς εἶναι περιττὸς, εἶναι ματαία δαπάνη, ἐὰν δὲν ἔχῃ τὴν ἐλαστικότητα τοῦ γενέσθαι 80,000 ἐν πολέμῳ. Ἀγωνίζονται διὰ τῶν στελεχῶν καὶ δίδουσι τὴν ποσότητα αὐτὴν διὰ μεγάλης ἐλαστικότητος, διὰ τῶν στελεχῶν, καὶ εἶναι σοφώτατον τὸ μέτρον. Ἀλλὰ, κύριοι, αὐτὸ τὸ σύστημα πρέπει νὰ λειτουργήσῃ 24 ἔτη, διὰ νὰ δώσῃ τὴν ἀναγκαίαν μάχιμον δύναμιν ἀπὸ τῆς ἡλικίας 22 μέχρι 40 ἐτῶν, ἡμεῖς δὲ ἔχομεν ἄλλας ἀνάγκας. Ἐν Ἑλβετίᾳ, κύριοι, ἡ ἡλικία ἀπὸ 20 μέχρι 40 ἢ 41 ἐτῶν εἶναι ἐκγεγυμνασμένη· ἕκαστος ἔχει ἕνα ἀριθμὸν καὶ ἀνήκει εἰς ἕνα λόχον καὶ εἰς ἓν τάγμα, καὶ ἐντὸς τριῶν ἡμερῶν πάντες αὐτοὶ δύνανται νὰ παρασταθῶσι πάνοπλοι καὶ συντεταγμένοι εἰς στράτευμα. Τώρα εἶδον τινὰς μειδιῶντας, νομίζοντας, ὅτι εἶμαι γυμνὸς παντὸς ἄλλου ἐπιχειρήματος. Ἐν Πρωσίᾳ ἡ ἡλικία 22 μέχρι 44 ἐτῶν εἶναι πάντες στρατιῶται. Τώρα τί πταίει ὁ κ. πρωθυπουργός; πταίει διὰ τὸ ὅτι πρόκειται νὰ μᾶς κληροδοτήσῃ μὲ στρατιώτας 60 ἢ 80 χιλιάδας μετὰ 24 ἔτη, διὰ τῆς ἀναλόγου ἀναπτύξεως, διὰ τῆς ἡλικίας χρόνῳ προϊούσης καὶ γυμναζομένης. Ἠδύνατο, κατ’ ἐμὲ, διὰ συστήματος προχείρου νὰ διοργανωθῇ ὅλη αὐτὴ ἡ ἡλικία· νὰ συνταχθῇ ἕκαστος πολίτης ἕλλην, ἵνα ἔχῃ ἕνα ἀριθμὸν ἐν ὡρισμένῳ λόχῳ, καὶ ἐντὸς 3 ἢ 4 ἐτῶν, ἀσκουμένης πάσης τῆς ἡλικίας ταύτης, νὰ ἔχωμεν στρατὸν ἀξιόμαχον κατὰ τὸ ποσόν. Σᾶς εἶπον, ὅτι περὶ τῆς διοικήσεως δὲν ἐμερίμνησε σπουδαίως τὸ νομοσχέδιον, Σᾶς εἶπον ἤδη, ὅτι περὶ τοῦ ποσοῦ τῆς δυνάμεως δὲν ἐμερίμνησε σπουδαίως. Ἠξεύρετε Ναπολέων ὁ μέγας τί ἔλεγε; le général nombre. Αὐτὸς εἶναι ὁ μέγας στρατηγός.

§61ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἀλλ’ εἶπε καὶ la qualité.

§62ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Εἰς τοῦτο ἀπαντῶ ἤδη. Ἀναγνωρίζω τὴν ἀξίωσιν, τὴν ὁποίαν ἔχουν τινὲς, θέλουν τὸν ἕλληνα τέλειον στρατιώτην· δυστυχῶς δὲν δύναται τοῦτο νὰ γείνῃ, χρειάζονται χρήματα πολλά. Διὰ τοῦτο ἔπρεπεν αἱ ἀξιώσεις μας νὰ ἦναι κάτι τι ὀλιγώτεραι· ἂς εἴχομεν τὸν στρατὸν τῆς Ἑλβεγίας, καὶ ἂς μᾶς λείπουν οἱ στρατοὶ τῆς Πρωσίας ἢ τῆς Ἀγγλίας. Ὡς πολίτης εἶχον πάντοτε ἓν παράπονον, καὶ δὲν ἠξεύρω τώρα ἐὰν πταίῃ τὸ νομοσχέδιον εἰς τοῦτο. Ἀλλ’ ἐπεθύμουν τοὐλάχιστον τοιαῦτα νομοσχέδια ὀργανισμοῦ, τὰ ὁποῖα προδικάζουσι τὴν τύχην τοῦ ἔθνους κατὰ τὸ ἐνεστὼς καὶ τὸ μέλλον, νὰ συνοδεύωνται μὲ μίαν ἔκθεσιν (οὔτε ἔκθεσιν ἔχει, οὔτε ὑπέστη τὴν βάσανον τῶν ἐπιτροπῶν)· ἐπεθύμουν ἡ στρατιωτικὴ ἐκπαίδευσις νὰ ἦναι κοινὴ τοῖς πᾶσι. Παρ’ ἡμῖν ἡ στρατιωτικὴ ἐκπαίδευσις εἶναι μονοπώλιον, τὸ ὁποῖον ἀντιβαίνει εἰς τὸ πολίτευμα, ἀντιβαίνει εἰς τὴν διοίκησιν, παραλύει τὸ κοινὸν συμφέρον καὶ τὰς δυνάμεις τοῦ ἔθνους. Ὅσον λαμπροὶ καὶ ἂν ἦσθε σεῖς οἱ ἀξιωματικοὶ, τὸ ὁποῖον πρὸ πάντων ἐγὼ ὑποστηρίζω, καὶ οὐδέποτε παραδέχομαι τὸ λεγόμενον, ὅτι δὲν ἔχομεν ἀξιωματικοὺς καὶ πρέπει νὰ φέρωμεν ἀπὸ τὴν Εὐρώπην· ἐὰν διακρίνωνται ἐν ταῖς στολαῖς οἱ ἕλληνες, βεβαίως καὶ ἐν τῇ πράξει θὰ διακριθῶσι, καὶ ἔχομεν παραδείγματα. Ὅπως σεῖς μετέχετε τῆς στρατιωτικῆς ἐκπαιδεύσεως, ἤθελον νὰ μετέχω καὶ ἐγώ, ἤθελον νὰ μετέχωσιν ὅλοι οἱ ἕλληνες· ἀλλὰ ἔχετε ἡμᾶς τοὺς ἄλλους ἀποκεκλεισμένους. Ἐπεθύμουν λοιπὸν νὰ ὑπῆρχεν ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ στρατιωτικὴ σχολὴ καὶ νὰ ἦναι αὐτὴ ἡ σπουδαιοτάτη, διότι ἡ σχολὴ τῆς ἰατρικῆς ἠμποροῦσε νὰ λείψῃ, καὶ ἡ σχολὴ τῆς νομικῆς ἀκόμη, ἐφ’ ὅσον ἀσχολεῖται εἰς τὸ καπηλικὸν ἔργον τοῦ κατασκευάζειν δικηγόρους, καὶ ἂς μὴ τὸ πάρῃ κανεὶς ἐπάνω του, διότι ἐγὼ εἶμαι ὁ ἀρχαιότερος τῶν δικηγόρων ἐνταῦθα. Ἔπρεπε πάντες οἱ ἕλληνες νὰ ἤμεθα στρατιῶται, καὶ πάντες στρατιωτικοὶ οἱ μεταλαβόντες ἐξαιρέτου τινὸς ἐκπαιδεύσεως. Τοῦτο τὸ τελευταῖον, τὸ περὶ σχολῆς, εἶπον, διὰ νὰ δώσω νύξιν εἰς σκέψεις, οὐχὶ βεβαίως διὰ νὰ εἴπω, ὅτι τῷ ὄντι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἔπρεπε νὰ παρεισάξῃ μίαν τοιαύτην ὀργάνωσιν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ του, ἀλλὰ τοὐλάχιστον ἐν ἐκθέσει ἔπρεπε νὰ εἴπῃ, ὅτι ἀναγνωρίζει καὶ τοιαύτην τινὰ ἀνάγκην. Ἐν Ἑλβετίᾳ, κύριοι, εἶναι 15 σχολαί· ἔχω δὲ τὴν ἰδέαν, ὅτι, ἐὰν ὑπῆρχε μία σχολὴ στρατιωτικὴ κατὰ τὸ πρότυπον τῆς école spéciale de Saint-Cyre διὰ τὸ πεζικὸν, ἠδύναντο ἅπαντες οἱ δικηγόροι καὶ ἅπαντες οἱ ὑπάλληλοι ἐν Ἀθήναις, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἄπειροι, νὰ ἔχουν τὸ πτυχίον ἑνὸς δοκίμου ἀξιωματικοῦ, πολυτιμότατον ὂν διὰ τὴν ἐθνοφρουράν. Τοῦτο εἶναι μᾶλλον παράδειγμα μὴ ἐμβριθοῦς μελέτης τῆς ὕλης. Ἤδη ἐξετάζω ἓν ζήτημα, διὰ τὸ ὁποῖον εἶναι ἀδύνατον εἰς ἐμὲ νὰ ψηφίσω ἕνα τοιοῦτον νόμον. Κατὰ τὸ ἄρθρον 15 τοῦ νόμου αὐτοῦ, ἔχει τὴν ἐξουσίαν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ αὐξάνῃ τὸν στρατὸν καθ’ ὅσον θέλει καὶ νὰ τὸν ὀργανίζῃ ὅπως θέλει, ἄνευ ἀδείας τῆς Βουλῆς. Κύριοι, τὸ ἄρθρον 15 ἀντιβαίνει εἰς τὸ Σύνταγμα· λέγει, ὅτι ἐν ὥρᾳ ἐπιστρατείας κτλ. συνιστῶνται νέα σώματα διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος, προκαλουμένου ὑπὸ τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν κάμνει μίαν σπουδαίαν ἐγχείρισιν εἰς τὸ Σύνταγμα, μίαν ἀφαίμαξιν. Κύριοι, τὸ σπουδαιότερον δικαίωμα τῆς Βουλῆς, τὸ ὁποῖον διαγράφει τὸ Σύνταγμα, εἶναι νὰ μὴ ὑπάρχῃ στρατὸς ἄνευ τῆς συγκαταθέσεως τοῦ Κοινοβουλίου καὶ νὰ μὴ ὑπερβαίνῃ τὸ ποσὸν ἄνευ τῆς συγκαταθέσεως αὐτοῦ. Ὁ κύριος πρωθυπουργὸς εἶναι κοινοβουλευτικώτατος ἀνὴρ καὶ δὲν γνωρίζω πῶς εἶχε τὴν ἀτυχίαν νὰ ὑποστῇ ἐντὸς δύο ἑβδομάδων δύο σπουδαιότατα ὀλισθήματα καὶ νὰ κάμῃ δύο παρακεντήσεις εἰς τὸ Σύνταγμα. Σᾶς εἶπον πρό τινος, ὅτι παρεβίασε τὸ Σύνταγμα διὰ τοῦ ἄρθρου 4 τοῦ οἰκονομικοῦ νόμου· σήμερον ἔρχεται τὸ ἄρθρον 15 τοῦ παρόντος νόμου, ἀκρωτηριάζον ῥητὸν ἄρθρον τοῦ Συντάγματος.

§63ΚΟΤΑΡΗΣ. Πολλοὶ τῶν προαγορευσάντων ἔκαμαν τὴν παρατήρησιν, πῶς θὰ τολμήσωμεν νὰ δώσωμεν ψῆφον ὑπὲρ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, καὶ τὶ ἐννοοῦμεν στρατὸν ἐκπαιδεύσεως, καὶ στρατὸν ὑπηρεσίας. (Θόρυβος.) Ἐγὼ ἐννοῶ στρατὸν ἐκπαιδεύσεως τὸν ἑξῆς· ὅτι τὸ παιδί μου, ὑποχρεούμενον ἀπὸ τὸν νόμον τῆς πατρίδος νὰ ὑπηρετήσῃ ὡς στρατιώτης, νὰ γυμνασθῇ, καὶ ἔπειτα νὰ ἐπιστρέψῃ εἰς τὰς ἀγκάλας μου, καὶ ὄχι νὰ τὸ ἔχῃ ὑπηρέτην καὶ σκουπιστὴν ὁ ἕνας καὶ ὁ ἄλλος κτλ. (Θόρυβος.) Στρατὸν δὲ ὑπηρεσίας ἐννοῶ ἐκεῖνον, τὸν ὁποῖον ἡ πατρὶς, ἀναλόγως τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεώς της, μισθώνει διὰ τὴν ἐσωτερικὴν ὑπηρεσίαν. Οἱ προαγορεύσαντες, καὶ μάλιστα ὁ κ. Βαλτινὸς, πρώην ὑπουργὸς τῶν στρατιωτικῶν, εἶπεν, ὅταν παρουσιασθῇ ἡ ἀνάγκη τῆς πατρίδος, ποῦ θὰ εὕρωμεν τοὺς στρατηγοὺς, ἵνα σώσωσι τὴν πατρίδα; Ἐγὼ λέγω: εὐκόλως εὑρίσκονται, δὲν θὰ τοὺς βγάλωμεν ἀπὸ τὰ ὑπόγεια, ὡς εἶπεν ὁ κ. Βαλτινὸς, ἀλλὰ θὰ τοὺς βγάλῃ ἡ φύσις (γέλωτες παρατεταμένοι). Αὐτοὶ θὰ εὑρεθῶσι καὶ θ’ ἀναδειχθῶσιν ἀπὸ ἐκεῖ, ὅπου ἦλθε καὶ ἀνεδείχθη ὁ ἔνδοξος καὶ ἀοίδιμος στρατάρχης τῆς Ἑλλάδος Καραϊσκάκης, τὸν γόνον τοῦ ὁποίου ἐμέμφθη ὁ κ. Βαλτινὸς, ὅτι δὲν εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ σκεφθῇ νὰ κάμῃ νομοσχέδιον. (Θόρυβος.) Μᾶς εἶπε, πῶς ῥίπτετε τοὺς ἐπιτελεῖς εἰς τὴν αἰωνιότητα; καὶ μεταξὺ αὐτῶν, νομίζω, εἶναι καὶ ὁ Βαλτινός. Ἕως τώρα δὲν ἠδυνήθη νὰ πείσω τὸν ἑαυτόν μου, ὅτι τὸ σῶμα ἔκαμε κἄτι τι ὠφέλιμον. Ἐγὼ τὸν κύριον Βαλτινὸν, ἀφ’ ὅτου τὸν γνωρίζω, τὸν γνωρίζω εἰς τὰς Ἀθήνας, εἰς τὸ καφενεῖον τοῦ Γιαννοπούλου, νὰ πίνῃ ἀργιλὲ· τοῦτο θὰ συμβαίνῃ καὶ εἰς τὸ ἑξῆς. (Θόρυβος.)

§64ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν.) Ὑποβάλλω νομοσχέδιον περὶ δανείου τοῦ δήμου Ἀθηναίων, πρὸς ἐξακολούθησιν τῶν ὑδραυλικῶν ἔργων.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι ἄλλος ἐγγεγραμμένος. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι.) Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Γίνονται ἐπίσης δεκτὰ τ’ ἄρθρα καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου.

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως τοῦ ΨΙϚʹ περὶ στρατολογίας νόμου.

§67ΤΙΝΕΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τοῦ πρὸς προβιβασμὸν ἀπὸ βαθμοῦ εἰς βαθμὸν ἀπαιτουμένου χρόνου καὶ περὶ διορισμοῦ τῶν προβιβαζομένων ἀξιωματικῶν.

§69ΤΙΝΕΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τῆς ἐν εἰρήνῃ δυνάμεως τοῦ ἐνεργοῦ στρατοῦ κατὰ τὸ ἔτος 1880. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον.) Αʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ μεταῤῥυθμίσεως τῶν περὶ Διοικητικῆς Ἀστυνομίας Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς νόμων ΡΚϚʹ τῆς 13 Μαΐου 1849, ΤΝʹ τῆς 1 Σεπτεμβρίου 1856, ΤΟΑʹ τῆς 6 Δεκεμβρίου 1869 καὶ ΦΠΒʹ τῆς 16 Δεκεμβρίου 1876.

§71ΤΙΝΕΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ Διδασκαλείου. (Ἄρχεται ἡ ἀνάγνωσις.)

§73ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Κύριοι, ἐγὼ δὲν ἐγνώριζον, ὅτι θὰ ἔλθῃ αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον, καὶ δι’ αὐτὸ ἔχω ἀντίῤῥησιν.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν μένει. Αʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐπιτοπίου ἐποπτείας καὶ ἐπιθεωρήσεως τῶν δημοτικῶν σχολείων.

§75ΤΙΝΕΣ. Νὰ μείνῃ.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ βαθμολογίας τοῦ Γενικοῦ Ἐπιθεωρητοῦ τῶν Δημοτικῶν Σχολείων.

§77ΤΙΝΕΣ. Ὄχι.

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ συστάσεως ταμείου δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως.

§79ΤΙΝΕΣ. Οὔτε.

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τῶν εἰσαγωγικῶν τελῶν.

§81ΤΙΝΕΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ διαθέσεως τῶν ἐκ τοῦ δανείου τῶν 60 ἑκατομμυρίων....

§83ΤΙΝΕΣ. Ὄχι.

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ μηχανικοῦ κλάδου τοῦ Β. ναυτικοῦ.

§85ΤΙΝΕΣ. Ὄχι.

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ καταρτίσεως σχολῆς ναυκλάστρων.

§87ΤΙΝΕΣ. Ὄχι.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ναυτικῶν δοκίμων.

§89ΤΙΝΕΣ. Ὄχι.

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τῶν ἀποδοχῶν τραπέζης τῶν κυβερνητῶν τῶν ἐν ἐφεδρείᾳ βασιλικῶν πλοίων. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτόν.) Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως τοῦ περὶ καταστάσεως τῶν ἀξιωματικῶν νόμου.

§91ΤΙΝΕΣ. Ὄχι.

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου περὶ δημοσίου λογιστικοῦ ἐπὶ τοῦ λογιστικοῦ τοῦ στρατοῦ.

§93ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἁπλῆν παρατήρησιν θὰ κάμω. Δὲν ὡρίσθη ἐὰν τὸ προσδιοριζόμενον ποσοστὸν ἦναι ἀρκετὸν, διότι αὐτὸ καὶ ἡμεῖς ἐξητάσαμεν ἐπιμελέστατα, οἱ δὲ ἁρμόδιοι ἀπεφάνθησαν, ὅτι ὀλιγωτέρα τῶν 2,000,000 προκαταβολὴ δὲν ἀρκεῖ. Καὶ ἡμεῖς ἐσκεπτόμεθα νὰ διαιρέσωμεν τὰς πληρωμὰς εἰς μισθοδοσίας τοῦ προσωπικοῦ, καὶ πληρωμὰς τῶν προμηθειῶν· ἀλλὰ παρετήρησαν οἱ ἁρμόδιοι, ὅτι δὲν ἀρκεῖ ἡ προκαταβολή. Καὶ ἡμεῖς εὑρέθημεν εἰς δυσκολίαν, διότι ὁ ταμίας δὲν ἤθελε νὰ δώσῃ χρήματα.

§94ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡ δυσκολία, περὶ ἧς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Μεσσήνης, ἀφορᾷ εἰς τὴν παροῦσαν κατάστασιν, διότι καὶ ἡμεῖς αὐτοὶ ὑφιστάμεθα τὴν δυσκολίαν ταύτην. Σήμερον μᾶς ζητεῖ ἡ στρατιωτικὴ ὑπηρεσία χρήματα· ἀλλὰ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν εἶναι ἠναγκασμένον ν’ ἀρνῆται, δι’ ἔλλειψιν δικαιολογητικῶν. Τὸ νομοσχέδιον ὅμως εἰσάγει νέον σύστημα, καθ’ ὃ δὲν ὁρίζεται ποσόν, ἀλλὰ δίδεται εἰς προκαταβολὴν τὸ δωδεκατημόριον δαπανῶν τινων, τοῦτο δὲ τὸ δωδεκατημόριον εἶναι ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ηὐξημένον, ὡς ἐκτεινόμενον εἰς πλείονας δαπάνας. Πρότερον ἀφώρα μόνον εἰς τὸν ἡμερήσιον μισθὸν τῶν ὑπαξιωματικῶν καὶ τῶν στρατιωτῶν, ἐνῷ τώρα, κατὰ τὸ ἄρθρον τὸ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ἐπεκτείνεται καὶ εἰς τοὺς μισθοὺς τῶν ἀξιωματικῶν· ὥστε ηὔξησε κατά τι τὸ ποσὸν τῆς προκαταβολῆς, καί τοι εἶναι πάντοτε τὸ δωδεκατημόριον. Παρατηρῶ μόνον, ὅτι συμφέρει νὰ διαγραφῇ ἡ παράγραφος τοῦ ἄρθρου 4, ἡ ἔχουσα οὕτως: «Ἡ εἰρημένη προκαταβολὴ δύναται ν’ αὐξήσῃ ἐντὸς τοῦ ἔτους, ἐὰν, διαρκοῦντος αὐτοῦ, αὐξηθῇ κατὰ τὰς διατάξεις τῶν ἐν ἰσχύϊ νόμων ἡ ὑπὸ τοῦ προϋπολογισμοῦ προβλεπομένη δύναμις τοῦ στρατοῦ, κατὰ ποσὸν ἀνάλογον πρὸς τὴν αὔξησιν ταύτην.»

§95ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τὰ ἐπιμελητήρια προεξελέγχουν;

§96ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Βεβαίως θὰ ἐκτελῶσιν ὅλας τὰς προεξελέγξεις, καὶ ἐνῷ τώρα διεξάγεται ἡ προεξέλεγξις μετὰ πέντε μῆνας, κατὰ τὸ νέον σύστημα, τὸ διὰ τοῦ νόμου καὶ τοῦ νομοσχεδίου καθιερούμενον, τὰ ἐπιμελητήρια θὰ διεξάγωσι τὴν ἐξέλεγξιν ἐντὸς μηνὸς ἢ τεσσαράκοντα ἡμερῶν, καὶ διὰ τοῦτο τὸ ποσὸν τῆς προκαταβολῆς θὰ ἦναι πολὺ μικρότερον. Ἀλλ’ ἡ παράγραφος, ἣν ἀνέφερα, πρέπει νὰ διαγραφῇ, διότι, ἐὰν αὐξήσῃ ὁ στρατός, καὶ τὰ νόμιμα ἔξοδα θ’ αὐξήσωσιν· ἑπομένως ἡ προκαταβολή, οὖσα τὸ δωδεκατημόριον τῶν νομίμων ἐξόδων, αὐτοδικαίως θὰ παρακολουθήσῃ τὴν αὔξησιν. Ἡ ἐγγράψασα τὸ ἐδάφιον ἐπιτροπὴ ἐφοβήθη μὴ ἐκληφθῇ, ὅτι τὸ δωδεκατημόριον, ὁριζόμενον κατὰ τὴν ἀρχὴν τοῦ ἔτους, μένει ἀναλλοίωτον, καὶ ὅτι, ἂν ἐπέλθῃ αὔξησις ἐντὸς τοῦ ἔτους, δὲν θὰ ἐπέλθῃ αὔξησις τῆς προκαταβολῆς κατὰ λόγον τοῦ δωδεκατημορίου. Ἐνόμισεν ἄρα, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐξηγηθῇ τοῦτο, ὅτι θὰ παρακολουθῇ τὴν αὔξησιν καὶ τὸ δωδεκατημόριον. Ἀλλά, κατ’ ἐμέ, τοῦτο εἶναι πρόδηλον ἀφ’ ἑαυτοῦ, τὸ δ’ ἐδάφιον δύναται νὰ παρεξηγηθῇ.

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μετὰ τὰς ἐξηγήσεις ταύτας, ἀπαλείφεται. Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, δι’ ἀναστάσεως. Ἐπίσης γίνονται δι’ ἀναστάσεως δεκτὰ εἰς βʹ ἀνάγνωσιν καὶ τὰ ἑπόμενα νομοσχέδια. 1) Περὶ ἐγκρίσεως διεθνοῦς τηλεγραφικοῦ κανονισμοῦ. 2) Περὶ ἐγκρίσεως ἀτμοπλοϊκῆς συμβάσεως μετὰ τῆς ἑταιρίας «Μικρᾶς Ἀσίας». 3) Περὶ φόρου τῶν ἀνωνύμων ἑταιριῶν. 4) Περὶ μεταῤῥυθμίσεως τῶν νόμων περὶ χαρτοσήμου. 5) Περὶ τοῦ τέλους τῶν ἐξοφλήσεων, τῶν ὑποθηκῶν καὶ τῶν μεταγραφῶν. 6) Περὶ ἐπιβολῆς τέλους χαρτοσήμου ἐπὶ τῶν παιγνιοχάρτων. 7) Περὶ προσόντων καὶ ἐγγυήσεως τοῦ ἐπιστάτου τῆς σμύριδος καὶ τοῦ ἐπὶ τῶν ὀρυκτῶν Μήλου. 8) Περὶ διαθέσεως τῆς ἐπικαρπίας τῶν ἐθνικῶν καὶ ἐκκλησιαστικῶν γαιῶν. 9) Περὶ τροποποιήσεως τῶν ἄρθρων 3 καὶ 4 τοῦ περὶ χαρτοσήμου νόμου τῆς 18 Δεκεμβρίου 1865. Τῶν ἀκολούθων τεσσάρων νομοσχεδίων ἀνεβλήθη ἡ εἰς βʹ. ἀνάγνωσιν συζήτησις, διότι ὑπῆρχε κατ’ αὐτῶν ἀντίῤῥησις. 1) Περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου τῆς 1 Ἰουλίου 1838 περὶ δενδροφθορῶν. 2) Περὶ τιμωρίας τῶν περὶ τὰς ἀρχαιότητας ἀνομημάτων. 3) Περὶ ὀργανισμοῦ τῶν λιμενικῶν ἀρχῶν. 4) Περὶ συστάσεως σώματος μηχανικῶν τοῦ Β. Ναυτικοῦ. Γίνονται δι’ ἀναστάσεως δεκτὰ εἰς βʹ συζήτησιν τὰ νομοσχέδια 1) περὶ διανομέων ἐν τοῖς τηλεγραφείοις καί 2) περὶ τῆς δυνάμεως τοῦ κατὰ θάλασσαν στρατοῦ διὰ τὸ 1880. Ἀναβάλλεται δὲ ἡ εἰς βʹ. ἀνάγνωσιν συζήτησις, ὡς ὑπαρχούσης ἀντιῤῥήσεως, α) τῶν νομοσχεδίων 1) περὶ συστάσεως ταμείου φάρων· 2) περὶ κυρώσεως τῆς συμβάσεως τῆς ἀφορώσης εἰς τὴν πληρωμὴν προμηθείας ναυτικοῦ ὑλικοῦ· καὶ 3) περὶ μεταῤῥυθμίσεως τῶν περὶ συστάσεως φαρμακείων διατάξεων τοῦ Βασιλικοῦ Διατάγματος τοῦ 1834 περὶ τοῦ ἐπαγγέλλεσθαι τὴν φαρμακοποιΐαν κτλ.· βʹ) τῆς προτάσεως νόμου περὶ τυποκλοπίας καὶ ἀπομιμήσεως ἔργων τέχνης καὶ νοός· καὶ γʹ) τοῦ νομοσχεδίου περὶ φορολογίας τῶν προϊόντων τῆς γῆς διὰ τὸ 1880. Ἐπιψηφίζεται εἰς γʹ. συζήτησιν ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου περὶ μεταῤῥυθμίσεως τελωνιακῶν τινων διατάξεων, καὶ τ’ ἄρθρα 1 καὶ 2 αὐτοῦ.

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ 3 ἄρθρον ἀπηλείφθη εἰς προηγουμένην ἀνάγνωσιν· ὥστε τὸ 4 γίνεται 3. Γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 3–6. (4 7.) Ἄρθρον 7 (8.)

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς προτείνει νὰ προστεθῇ ἴδιον ἄρθρον, ὡς ἑξῆς: «Ἀπαγορεύεται ἡ εἰς τὰ πρακτορεῖα τῶν ἀτμοπλοϊκῶν ἑταιριῶν καὶ τὰς ἀποθήκας αὐτῶν ἀπόθεσις ἐμπορευμάτων· πᾶσα δὲ τοιαύτη θέλει θεωρεῖσθαι ὡς λαθραία εἰσαγωγὴ καὶ τιμωρεῖσθαι κατὰ τὰς περὶ λαθρεμπορίας διατάξεις.»

§100ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Πρέπει νὰ τεθῇ τουλάχιστον μία προθεσμία.

§101Δ. ΤΖΑΝΕΣ. Εἰς τὰς Καλάμας λιμὴν δὲν ὑπάρχει, καὶ τὸν χειμῶνα τὸ ἀτμόπλοιον ἀποβιβάζει τὰ ἐμπορεύματα εἰς Ἁλμυρὸν, ὅπου μένουν ἕως ὅτου οἱ ἔμποροι λάβωσι καιρὸν νὰ τὰ παραλάβωσι, παρέρχονται δ’ ἐνίοτε καὶ 3, 4 ἡμέραι ἕνεκα τοῦ χειμῶνος· ὥστε ὅλοι οἱ ἔμποροι τῶν Καλαμῶν θὰ κατηγορηθῶσιν ὡς λαθρέμποροι.

§102ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡ τροπολογία αὕτη συνετάχθη ἀρχικῶς ὑπὸ μέλους τῆς ἐπιτροπῆς τῆς Βουλῆς, τοῦ κ. Φλογαΐτου, ἐθεωρήθη δὲ ὑπὸ τῆς ὑπηρεσίας ὡς λίαν συντελεστική, διότι ἐπὶ τῶν ἀποθηκευομένων εἰς τὰ πρακτορεῖα παρατηρεῖται μεγάλη λαθρεμπορία· δὲν νομίζω δὲ, ὅτι εἶναι ἀναγκαῖος ὁ προσδιορισμὸς διορίας, διότι δύναται πάντοτε ὁ πράκτωρ νὰ φροντίσῃ περὶ τῆς μεταφορᾶς τῶν εἰδῶν εἰς τὸ τελωνεῖον, ὅπου ὑπάρχουν ἀποθῆκαι, οὐδεὶς δὲ ὑπάρχει λόγος, ἵνα τηρῇ αὐτὰ ὁ πράκτωρ ἐντὸς τῆς ἰδίας αὐτοῦ ἀποθήκης. Σήμερον, ἐπειδὴ δὲν ὑπάρχει ποινὴ, τὰ διατηρεῖ παρ’ ἑαυτῷ ὁ πράκτωρ, καὶ εἰς πολλὰ πρακτορεῖα ἐνεργεῖται λαθρεμπόριον, ἐνῷ διὰ τῆς διατάξεως ταύτης θὰ βιασθῇ αὐτὸς ὁ πράκτωρ νὰ μεταφέρῃ τὸ εἶδος εἰς τὸ τελωνεῖον.

§103ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν ἐπιμένω. Ἀλλ’ ὅταν θέλῃ νὰ κάμῃ λαθρεμπόριον ὁ πράκτωρ, εἶναι εὔκολον νὰ τὸ κάμῃ· ἡ διάταξις δὲ αὕτη θὰ ἀπολήξῃ μόνον εἰς βλάβην τοῦ ἐμπόρου ἢ τοῦ ἰδιοκτήτου.

§104ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὅπως δυνηθῇ νὰ λαθρεμπορεύσῃ ὁ πράκτωρ, πρέπει νὰ κρατήσῃ τὸ εἶδος, ἕως οὗ εὕρῃ τὸν καιρόν. Τῷ ἀφαιρεῖται λοιπὸν ἡ τοιαύτη εὐκαιρία, ἐπιβαλλομένης αὐτῷ τῆς ὑποχρεώσεως νὰ τὸ μεταφέρῃ εἰς τὸ τελωνεῖον.

§105ΤΖΑΝΕΣ. Ὁμιλῶ ὡρισμένως περὶ τῶν Καλαμῶν, διότι ἔχουν ἐξαιρετικὴν θέσιν, καὶ πιστεύω, ὅτι εἰς τὴν κατηγορίαν αὐτὴν ὑπάγονται καὶ ἄλλα τελωνεῖα, ὅπου δὲν ὑπάρχουν λιμένες. Ὅταν τὸ ἀτμόπλοιον, ἕνεκα κακοκαιρίας, ἀποβιβάζῃ τὰ ἐμπορεύματα εἰς Ἁλμυρὸν, ὁ τελώνης δύναται νὰ λάβῃ τὴν πρόνοιαν νὰ στείλῃ ἕνα φύλακα, ἵνα ἐπιβλέπῃ. Αὐτὸ εἶναι προτιμότερον, νομίζω, τοῦ ἄλλου, τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλει εἰς ὅλους τοὺς ἐμπόρους τῶν Καλαμῶν ποινάς.

§106ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Πρόκειται μόνον περὶ τῶν πρακτορείων τῶν ἀτμοπλοϊκῶν ἑταιριῶν.

§107ΤΖΑΝΕΣ. Εἰς Ἁλμυρὸν, κατ’ ἀνάγκην, πρέπει νὰ μένωσιν ἐνίοτε τὰ ἐμπορεύματα, ἕνεκα τῆς κακοκαιρίας.

§108ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὅπου εἶναι πρακτορεῖα, δὲν ὑπάρχουν τελωνιακὰ καταστήματα παντοῦ.

§109ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς αὐτὴν τὴν πρότασιν, διότι θὰ φέρῃ μυρίας δυσκολίας.

§110ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν ἐπιμένω.

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἀποσύρεται αὐτό. Αὐτὸ τὸ ἄρθρον ἐτροποποιήθη ὡς ἑξῆς: «Τὰ ἰσχύοντα νῦν ἀποταμιευτικὰ δικαιώματα θέλουν ὑπολογίζεσθαι καὶ εἰσπράττεσθαι ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ εἰσαγωγικοῦ τέλους, λογιζομένου ἐν τῇ περιπτώσει ταύτῃ ὡς τοῦ δεκάτου τῆς ἀξίας τῶν ἐμπορευμάτων.» Τινὲς παρατηροῦσιν, ὅτι πολλὰ ἐμπορεύματα δὲν ἔχουν εἰσαγωγικὸν τέλος, ἢ ἔχουν τέλος πολὺ μικρὸν, λόγῳ προστασίας ἢ ἕνεκα ἄλλων λόγων, καὶ τὸ ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου φαίνεται πλημμελές.

§112ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὅσον ὀλιγώτερα εἶναι τὰ περὶ ἀποταμιεύσεως, τόσον καλλίτερα διὰ τὸ ἐμπόριον.

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἀκολουθοῦν τὸ εἰσαγωγικὸν τέλος τὰ τέλη τῆς ἀποταμιεύσεως, ἀλλὰ τὴν ἀξίαν τοῦ ἐμπορεύματος.

§114ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Πρόκειται περὶ τῆς ἀξίας τοῦ ἐμπορεύματος. Τὸ ἄρθρον ἀφορᾷ εἰς τὸ νὰ μὴ γίνηται ἑκάστοτε ὑπὸ τῆς τελωνιακῆς ἀρχῆς ἐκτίμησις τῆς ἀξίας, ἐφ’ ἧς ἐπιβάλλεται τὸ τέλος τῆς διαμετακομίσεως, ἀλλὰ νὰ λαμβάνηται ὡς βάσις τῆς ἀξίας τὸ δασμολόγιον, θεωρουμένου τοῦ δασμοῦ ὡς τοῦ δεκάτου τῆς ἀξίας. Τὸ δεκαπλάσιον ἄρα τοῦ εἰσαγωγικοῦ τέλους θ’ ἀποτελῇ τὴν ἀξίαν τοῦ ἐμπορεύματος, ἐπὶ τῆς ὁποίας θὰ ἐπιβάλληται τὸ κατὰ τὸν νῦν ὑφιστάμενον νόμον τέλος τῆς διαμετακομίσεως. Γίνονται δι’ ἀναστάσεως δεκτὰ τ’ ἄρθρα 8–10 (7–9). Ἄρθρον 11.

§115ΦΛΟΓΑΪΤΗΣ. Παρακαλῶ νὰ ἐπεκταθῇ ἡ διάταξις, δι’ ἧς καταργεῖται ὁ νόμος τοῦ 1877 ὡς πρὸς τοὺς πλοιάρχους τῶν ταχυδρομικῶν ἀτμοπλοίων καὶ ἑταιριῶν, καὶ εἰς τοὺς ἄλλους πλοιάρχους. Αὐτὴ ἡ διάταξις, ἥτις ἐλήφθη ἐκ τῆς Ἱσπανικῆς νομοθεσίας, ἐπέφερε ζημίαν εἰς τὴν Ἑλληνικὴν ναυτιλίαν, ἐνῷ ἐξ ἄλλου δὲν ἀπέτρεψε ποσῶς, ὡς ἀπέδειξεν ἡ πεῖρα, τὸ λαθρεμπόριον· ἔβλαψε δὲ σπουδαίως, διότι ἀναγκάζονται συχνότατα οἱ πλοίαρχοι ν’ ἀναβάλλωσι τὸν πλοῦν, μόνον καὶ μόνον ὅπως δώσωσιν ἀντίγραφον τοῦ δηλωτικοῦ, συνωδευμένον ὑπὸ φορτωτικῆς. Νομίζω λοιπὸν καλὸν νὰ τροποποιηθῇ τὸ ἄρθρον, ὅπως ὅ,τι καθιεροῦται διὰ τοὺς πλοιάρχους τῶν ταχυδρομικῶν ἀτμοπλοίων, καθιερωθῇ καὶ διὰ τοὺς ἄλλους.

§116ΤΙΝΕΣ. Ὀρθότατον.

§117ΚΡΙΕΖΗΣ. Μάλιστα, διότι αὐτοὶ πιέζονται καὶ ἐμποδίζονται ἀπὸ τὸν πλοῦν. Πρέπει νὰ ὑπαχθῶσιν ὅλοι εἰς τὴν αὐτὴν κατηγορίαν.

§118ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ νόμου τῆς 13 Ἰανουαρίου 1877, τῆς ὁποίας προτείνεται ἡ κατάργησις ἤδη, ὡς πρὸς τὰ ταχυδρομικὰ ἀτμόπλοια, ἔδωκεν ἀφορμὴν εἰς μεγάλα παράπονα, οὐ μόνον παρὰ τῆς ἡμετέρας ναυτιλίας, ἀλλὰ καὶ παρὰ τῆς ξένης, καὶ ἀδιακόπως γίνονται παραστάσεις παρὰ τῶν ξένων πρεσβειῶν πρὸς τὴν Ἑλληνικὴν κυβέρνησιν κατὰ τῆς διατάξεως ἐκείνης, ὡς πιεζούσης τὸ ἐμπόριον. Φάκελλος μέγας εὕρηται περὶ αὐτῆς ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐξωτερικῶν, καὶ καθ’ ἑκάστην λαμβάνομεν ἀφορμὰς νὰ ἀκούωμεν παράπονα. Σήμερον ἔτι ἔλαβον νέον παράπονον παρὰ τῆς Ἰταλικῆς πρεσβείας, δι’ ἐφαρμογὴν τῆς διατάξεως ἐκείνης ἐπὶ Ἰταλικοῦ τινος πλοίου. Οὐχ’ ἧττον ἐγὼ δὲν ἐπρότεινα ἐξ ἐμῆς πρωτοβουλίας τὴν ἐπέκτασιν τῆς καταργήσεως, τῆς διὰ τοῦ ἄρθρου 11 τοῦ νομοσχεδίου καθιερουμένης ὑπὲρ τῶν ταχυδρομικῶν ἀτμοπλοίων, καὶ ἐπὶ τ’ ἄλλα πλοῖα, διότι ἐθεώρησα, ὅτι μετὰ τὴν ψήφισιν νόμου τινός, ἔστω καὶ κακοῦ, εἶναι πρέπον νὰ δοκιμάζηται οὗτος, καὶ νὰ μὴ σπεύδωμεν εἰς τὴν κατάργησιν, πρὶν ἴδωμεν ὁποῖα τὰ ἀποτελέσματα αὐτοῦ· διότι ὡς πρὸς μὲν τὴν πίεσιν τῆς ναυτιλίας, τῆς τε ἰθαγενοῦς καὶ τῆς ξένης, οὐδεὶς δύναται νὰ ὑπάρξῃ δισταγμός, ὅτι αὕτη παρουσιάζεται, ἀλλὰ δὲν ἠξεύρομεν ἂν καὶ κατὰ πόσον δὲν ὠφελήθησαν αἱ εἰσπράξεις τοῦ δημοσίου, ἂν καὶ κατὰ πόσον ὁ τελωνισμὸς δὲν ἐξησφαλίσθη διὰ τῆς διατάξεως ταύτης. Προσεπάθησα ὡς πρὸς τοῦτο νὰ λάβω πληροφορίας· ἀλλὰ τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα εὗρον ἐν τῷ Ὑπουργείῳ, δὲν ἦσαν ἐπαρκῆ, ὅπως δυνηθῶ νὰ σχηματίσω γνώμην, ἐὰν οἱ περιορισμοὶ οὗτοι τῆς ναυτιλίας ἔφερον ἀποτέλεσμα ὑπὲρ τοῦ δημοσίου ἀνάλογον πρὸς τὴν ἀσκουμένην πίεσιν.

§119ΔΟΥΜΑΣ. Ἡ πίεσις εἶναι μεγάλη.

§120ΚΡΙΕΖΗΣ. Εἶναι ἤδη 3 ἔτη, ἀφότου ὁ νόμος εἶναι εἰς ἐνέργειαν.

§121ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἀλλὰ τίνα ἀποτελέσματα ἔφερεν ὡς πρὸς τὰς τελωνιακὰς εἰσπράξεις, δὲν γνωρίζομεν. Παρατηροῦμεν, ὅτι ἡ μεγάλη αὔξησις τῶν τελωνιακῶν εἰσπράξεων, παρακολουθοῦσα τὴν αὔξησιν τῶν τελῶν, εἶναι φαινόμενον οὐχὶ κανονικὸν, διότι συνήθως ἡ αὔξησις τῶν τελῶν δὲν φέρει καὶ ἴσην αὔξησιν προσόδου, καὶ ἐδῶ παρατηροῦμεν, ὅτι ἐπῆλθεν ὄχι μόνον ἴση αὔξησις τῆς προσόδου, ἀλλὰ καὶ μεγαλειτέρα. Τώρα ἡ μεγαλειτέρα αὔξησις δύναται νὰ προέρχηται ἐκ τῆς ἀναπτύξεως τοῦ πλούτου τῆς χώρας, τῶν συναλλαγῶν καὶ τῆς ἐμπορικῆς κινήσεως· ἀλλὰ δύναται νὰ ὀφείληται καὶ εἰς τὴν μεταβολὴν τῶν τελωνιακῶν διατάξεων, καὶ δύναται νὰ ὀφείληται ἐν μέρει καὶ εἰς ταύτην τὴν διάταξιν, περὶ τῆς καταργήσεως τῆς ὁποίας ἤδη συζητοῦμεν. Ἐγὼ ὁμολογῶ, ὅτι ἔχω μεγάλην διάθεσιν πρὸς τὴν κατάργησιν, διότι ἠξεύρω, ὅτι ἡ κατάργησις αὕτη θὰ ὠφελήσῃ πολὺ τὴν ἡμετέραν ναυτιλίαν, καὶ ἠξεύρω, ὅτι θ’ ἀπαλλάξῃ τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν ἀπὸ παραπόνων, παραπόνων μάλιστα, τὰ ὁποῖα μέχρι τινὸς ἀξιοῦσιν, ὅτι στηρίζονται ἐπὶ δικαιώματος, διότι αἱ δοθεῖσαι παρὰ τῶν κυβερνήσεων ἀπαντήσεις εἰς τὰς παραστάσεις τῶν πρεσβειῶν ὑπῆρξαν τοιαῦται, ὥστε αὗται φρονοῦσιν (ἀλλὰ τούτου ἀπόδειξις δὲν ὑπάρχει ἐν τοῖς φακέλλοις τοῦ ὑπουργείου τῶν ἐξωτερικῶν), ὅτι ταῖς ἐδόθη ὑπόσχεσις, ὅτι ἤθελεν ἐπέλθει θεραπεία τις διὰ τοῦ νόμου. Ὥστε, ἀπέναντι τῆς γενικῆς διαθέσεως, τὴν ὁποίαν παρατηρῶ ἐν τῇ Βουλῇ, ὅπως ἐπεκταθῇ ἡ διάταξις ἐπὶ πᾶσαν τὴν ναυτιλίαν καὶ μὴ περιορισθῇ εἰς μόνην τὴν ταχυδρομικὴν ἀτμοπλοΐαν, νομίζω, ὅτι δυνάμεθα νὰ παραδεχθῶμεν τὴν πρότασιν τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ Χαλκίδος.

§122ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα. Γίνεται δι’ ἀναστάσεως δεκτὴ ἡ τροπολογία, ὡς ἑξῆς: «Ἡ κατὰ τὸ ἄρθρον 2 τοῦ ΧΙϚʹ. ἀπὸ 13 Ἰουνίου 1877 Νόμου ὑποχρέωσις τῶν πλοιάρχων καταργεῖται.» Γίνονται ἐπίσης δεκτὰ καὶ τ’ ἄρθρα 11–12 (12–13) καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου.

§123ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ κυρώσεως συμβάσεως μετὰ τῆς Ἑλληνικῆς Ἀτμοπλοϊκῆς Ἑταιρίας. Γίνεται δι’ ἀναστάσεως δεκτόν. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ καθαρισμοῦ τοῦ λιμένος Πειραιῶς καὶ εὐρύνσεως τοῦ λιμένος Ζέας.

§124ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§125ΕΤΕΡΟΙ. Ὄχι.

§126ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι καλὸν νὰ γίνωνται ἀντιῤῥήσεις εἰς νομοσχέδια, ἀφορῶντα εἰς τὸ γενικὸν καλὸν τοῦ τόπου. Δὲν πρέπει νὰ παρακωλύσωμεν, διὰ τῆς προκλήσεως συζητήσεως, ἡ ὁποία σήμερον ἰσοδυναμεῖ μὲ ἄρνησιν ἐπιψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου, τὴν ἔναρξιν ἔργων, ἐκ τῶν ὁποίων θὰ ὠφεληθῇ πᾶσα ἡ Ἑλλάς.

§127ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Ἐὰν πρόκηται νὰ γείνῃ συζήτησις, διατί δὲν ἀφήσατε, κύριε Πρόεδρε, νὰ γείνῃ συζήτησις καὶ ἐπὶ ἄλλων νομοσχεδίων, περὶ τῶν ὁποίων ἐνδιαφερόμεθα καὶ ἡμεῖς, ἐπὶ τοῦ περὶ μηχανικῶν;

§128ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ἡ τρίτη συζήτησις.

§129ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ὅσα νομοσχέδια κατὰ σειρὰν εἶναι συζητητέα, πρέπει καὶ κατὰ σειρὰν νὰ συζητῶνται.

§130ΠΕΤΟΥΣΗΣ. Κύριοι, βεβαίως τὸ ἀντικείμενον τοῦτο δὲν ἤθελεν εἶσθαι ἱκανὸν νὰ μὲ φέρῃ εἰς τὸ βῆμα καὶ νὰ παρακαλέσω ὑμᾶς νὰ μὲ ἀκούσητε ἐπ’ ὀλίγον, ἂν δὲν μοὶ ἐγίνοντο περὶ τούτου εἰσηγήσεις τινές, τὰς ὁποίας θεωρῶ καθῆκον νὰ σᾶς κάμω γνωστὰς, πρὸ πάντων διότι νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ γνωρίζητε περὶ τίνος πρόκειται. Λυποῦμαι, διότι γίνομαι πρόσκομμα τῆς ἀκωλύτου συζητήσεως τῶν νομοθετημάτων· ἀλλ’ ἐπειδὴ αἱ εἰσηγήσεις, αἵτινες μοὶ ἐγένοντο, μοὶ ἄφησαν κακὰς ἐντυπώσεις, εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ τὰς ὑποβάλω εἰς ὑμᾶς. Περὶ τοῦ λιμένος τῆς Ζέας πολλάκις ἐπρόκειτο, καὶ ἐγένετο λόγος καὶ ἐλήφθησαν μέτρα· καὶ ἐπὶ Βαυαρῶν ἐχαράχθη μία γραμμὴ, ἥτις ἄφινε τὴν λίμνην Ζέας ὡς οἰκόπεδον ὑπὲρ τοῦ δημοσίου· ἡ περιφέρεια αὐτῆς εἶναι ἀρκετῶν ἑκατοντάδων χιλιάδων πήχεων. Κατόπιν ἐτροποποιήθη ἡ ἀπόφασις αὕτη καὶ ἐγένετο ἓν σχέδιον κατὰ τὸ 1867, κατὰ τὸ ὁποῖον ἀφέθη ἀρκετὸς χῶρος πρὸς ἐπέκτασιν τῆς λίμνης αὐτῆς, ὅ ἐστὶ πρὸς προέκτασιν τοῦ λιμένος διὰ τὴν εἴσοδον εἰς πλοῖα μικρᾶς καὶ μεγάλης χωρητικότητος, καὶ ἐνῷ κατὰ τὸ σχέδιον τοῦτο εὐρύνετο ὁ λιμὴν τῆς Ζέας εἰς ἀρκετὴν ἀπόστασιν καὶ ἴσως πλέον τοῦ ὅσον ἐχρειάζετο, ὁ μακαρίτης Χρηστίδης, ὡς Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἠρώτησε τὸν δήμαρχον Πειραιῶς διὰ τίνων πόρων θὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν δήμευσιν τῶν δημοσίων οἰκοπέδων....

§131ΚΑΛΛΙΓΑΣ, ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν εἶναι δήμευσις. (Θόρυβος.)

§132ΠΕΤΟΥΣΗΣ. Πρόκειται, κύριοι, περὶ 150,000 πήχεων ἐθνικῶν οἰκοπέδων· ἂν αὐτὰ ἔμενον εἰς τὴν κατοχὴν καὶ κυριότητα τοῦ δημοσίου, θὰ ἐκόστιζεν ὁ πῆχυς κατ’ ἐλάχιστον ὅρον 50 δραχμάς.

§133ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τώρα δὲν ἔχουν καμμίαν ἀξίαν.

§134ΠΕΤΟΥΣΗΣ. Συμπίπτει, κύριοι Βουλευταὶ, πέριξ τῆς περιφερείας, ἥτις διαγράφεται διὰ τὰ νέα ὅρια, νὰ ἦναι ὅλα τὰ καταστήματα τῶν δημοτικῶν συμβούλων τοῦ δήμου Πειραιῶς. (Θόρυβος) Τοῦτο πολλοὺς ἐσκανδάλισε....................

§135ΡΑΛΛΗΣ. Σᾶς ἔδωκαν ψευδεῖς πληροφορίας.

§136ΠΕΤΟΥΣΗΣ. Ἐπειδὴ ὁ κ. Ῥάλλης ἀμφιβάλλει περὶ τούτου, παρακαλῶ νὰ μοὶ εἴπῃ ἂν τὰ καταστήματα τοῦ Μηταράκη, τοῦ Δημόκα καὶ τοῦ Σεφερλῆ, δὲν ἔρχωνται εἰς τὸ μέτωπον τῆς λίμνης............................................

§137ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν εἶναι ἐξ αὐτῶν κανεὶς σύμβουλος. Σᾶς διηγήθησαν παραμύθια· ὑπάρχουν βεβαίως ἰδιωτικὰ συμφέροντα, τὰ ὁποῖα παραβλάπτονται.

§138ΠΕΤΟΥΣΗΣ. Ὄπισθεν τῶν καταστημάτων αὐτῶν, ἅτινα προανέφερον, καὶ ἀδιάφορον ἂν ἦναι ἢ ὄχι δημοτικῶν συμβούλων, ὑπάρχουν καταστήματα κομματαρχῶν. Ἔρχονται δὲ καὶ πολλὰ καὶ μεγάλα οἰκόπεδα τοῦ κ. Μητσοπούλου, τοῦ δημάρχου Πειραιῶς. Ὡς βάσις δὲ τῆς ἀποχωματώσεως τῆς προεκτάσεως τῆς λίμνης τῆς ὁριζομένης, τί νομίζετε, ὅτι ὑποβάλλεται ὡς κεφάλαιον; τὰ λιμενικὰ χρήματα, μὴ ἀνερχόμενα ἄνω τῶν 200,000 δραχμῶν. Τί δαπάνη ἀπαιτεῖται, ὅταν ἔχητε 150,000 πήχεις ἐκτάσεως, ἥτις προέχει ἐκ τῆς λίμνης Ζέας μέχρι τῆς ἐπιφανείας 3 μέτρα καὶ εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐκχωματισθῇ καὶ ἄλλα τρία κατὰ βάθος; Τετραγωνίσατε ταῦτα καὶ θέλετε ἰδεῖ ὁποία δαπάνη ἀπαιτεῖται, καὶ ἂν ἡ προτεινομένη ὑπόσχηται τὴν ἀτέλειαν τοῦ ἔργου. Ἀλλὰ θὰ μοὶ εἰπῆτε, διατί, ἀφοῦ δὲν ὑπάρχουν χρήματα, ζητεῖται τὸ τοιοῦτον; Εὐκολώτατον νὰ τὸ ἐννοήσητε, ἀρκεῖ νὰ γείνῃ γνωστόν, ὅτι σεῖς ἀπεφασίσατε μὲ τόσην εὐκολίαν τὴν προέκτασιν, ὅ ἐστὶν ἀπεφασίσατε τὰ οἰκόπεδα τοῦ δημοσίου νὰ τὰ καταστήσητε λίμνην, νὰ φέρητε εἰς τὸ πρόσωπον τὰ οἰκόπεδα τοῦ κ. Μητσοπούλου.... (Θόρυβος).

§139ΡΑΛΛΗΣ. Αὐτὰ δὲν εἶναι ἀληθῆ.

§140ΠΕΤΟΥΣΗΣ. Καὶ θὰ ἔχητε ὡς συμπέρασμα, ὅτι ταῦτα ἐγένοντο, ὅπως τιμηθῶσι τὰ οἰκόπεδά των. Κύριοι βουλευταὶ, ἐμπνέομαι ὑπὸ τῆς ἀσφαλεστέρας πεποιθήσεως πρὸς τὴν κυβέρνησιν καὶ ὑπὸ τῆς καλλιτέρας φιλίας πρὸς τὸν διακόψαντά με πολλάκις κύριον Ῥάλλην· ἀλλά, χωρὶς νὰ μακρηγορῶ σᾶς εἶπον, ὅτι μοὶ ἐγένοντο εἰσηγήσεις, καὶ ἔδωκα λόγον, ὅτι, ἂν οὕτως ἔχῃ τὸ πρᾶγμα, δὲν δύναμαι παρὰ νὰ φέρω εἰς γνῶσιν τῆς Βουλῆς τὰ περιστατικὰ ταῦτα. Ἂν ἦναι ἐσφαλμέναι ἢ ὄχι αἱ πληροφορίαι μου, δὲν εἶμαι εἰς κατάστασιν νὰ τὸ γνωρίζω· οὐχ ἧττον, κατὰ τὸ σχεδιόγραμμα, τὸ ὁποῖον ἔχω εἰς χεῖρας μου, καὶ τὰς σημειώσεις, τὰς ὁποίας ἔχω ἐδῶ, ἕκαστος τῶν κυρίων βουλευτῶν δύναται νὰ κρίνῃ. Ἐγὼ ἐξεπλήρωσα τὸ καθῆκόν μου.

§141ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἀμφιβάλλω περὶ τῆς καλῆς προθέσεως τοῦ κ. Πετούση. Ἔπρεπεν ὅμως νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον ὑπεβλήθη παρὰ τῆς προκατόχου κυβερνήσεως, ἥτις δὲν διέκειτο φιλικῶς πρὸς τὸν κ. Μητσόπουλον καὶ δὲν εἶχε ποσῶς διάθεσιν νὰ ὑπερασπισθῇ τὰ συμφέροντα αὐτοῦ. Ἡ κυβέρνησις ἡ νῦν εὗρε τὸ νομοσχέδιον. Πρόκειται, κύριοι, περὶ ἔργου οὐχὶ ὑπὲρ τοῦ δήμου, ἀλλ’ ὑπὲρ τοῦ δημοσίου. Ἡμεῖς οἱ βουλευταὶ Ἀττικῆς δὲν ἔχομεν εἰς τὴν ἐπιψήφισιν αὐτοῦ κανὲν ἰδιαίτερον συμφέρον, καὶ διὰ τοῦτο εἴπομεν μάλιστα, ὅτι, ἂν ἐπρόκειτο νὰ γείνῃ συζήτησις, νὰ μείνῃ. Ἀλλὰ δὲν ἀνεμένομεν νὰ ἔλθῃ ὁ κ. Πετούσης, ξένος πρὸς τὴν ἐπαρχίαν, νὰ προσβάλῃ ἐντιμοτάτους ἐμπόρους, καὶ μάλιστα τὸν δήμαρχον Πειραιῶς, ὅστις εἶναι ἀνὴρ τιμιώτατος, πρὸς τὸν ὁποῖον ἡ προκάτοχος κυβέρνησις, καί τοι μὴ φιλικὴ αὐτῷ, δὲν ἐδίστασε νὰ ἔλθῃ εἰς διαπραγματεύσεις, καὶ θεωρήσῃ, ὅτι ὑπὲρ τοῦ συμφέροντος τοῦ δημοσίου ἔκαμε πᾶσαν εἰσήγησιν ἐπὶ τῆς προκειμένης ὑποθέσεως.

§142ΦΙΛΗΜΩΝ. Παραδέχομαι καὶ τὸ συμφέρον. Πρόκειται ὅμως περὶ ἐπεκτάσεως τοῦ λιμένος, ὅστις δὲν δύναται νὰ ἐπαρκέσῃ. Ἐπὶ τοιούτων ἔργων ὑπάρχουν πάντοτε οἱ ὠφελούμενοι· τοῦτο ὅμως δὲν πρέπει νὰ μᾶς ἐμποδίσῃ ἀπὸ τοῦ νὰ πράξωμεν ἓν καλὸν ὑπὲρ τοῦ δημοσίου.

§143ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Ἡμεῖς ἐπιθυμοῦμεν νὰ γνωρίζωμεν τὸ πρᾶγμα, ὅπως σχηματίσωμεν πεποίθησιν. Διὰ τοῦτο ζητοῦμεν ν’ ἀναβληθῇ, ὅπως ἐκ τῶν πληροφοριῶν, ἃς δύναται νὰ μᾶς δώσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν οἰκονομικῶν, ἴδωμεν ἂν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐλέχθησαν, ἦναι ἀληθῆ ἢ ὄχι. Δὲν ζητοῦμεν ἀπόῤῥιψιν, ζητοῦμεν ν’ ἀναβληθῇ διὰ τὴν αὔριον.

§144ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὅσον ἀφορᾷ εἰς ἐμέ, καὶ ἤδη εἶμαι εἰς κατάστασιν νὰ εἴπω, ὅτι ἡ ὑπόθεσις αὕτη εἶναι ἁγνοτάτη, ὅτι δὲν κρύπτεται ὄπισθεν αὐτῆς προσωπικὸν συμφέρον, ὅτι πρόκειται περὶ τοῦ λιμένος Πειραιῶς, ὁ ὁποῖος ἔχει ἀνάγκην ἐπεκτάσεως, καὶ ὅτι ὁ δήμαρχος Πειραιῶς ἐνδιαφέρεται ἀληθῶς πολὺ εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο, ἀλλ’ ἐνδιαφέρεται ὡς δήμαρχος, ἐννοῶν τὸ καθῆκόν του πρὸς τὸν δῆμον. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα δὲν εἶναι δημοτικὸν μόνον, εἶναι ἐθνικόν, διότι ὅλον τὸ ἔθνος ἐνδιαφέρει ἡ κατάστασις τοῦ λιμένος Πειραιῶς· διὰ τοῦτο καὶ ἐγώ, εὑρὼν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ὑποβεβλημένον παρὰ τῶν προκατόχων, προεκάλεσα τὴν ταχεῖαν αὐτοῦ ἐπιψήφισιν. Ἂν νομίζητε, ὅτι ἀναβολὴ ἕως τῆς αὔριον δύναται νὰ συντελέσῃ, ἵνα λάβητε πληροφορίας, τοῦτο δὲν βλάπτει· ἀλλ’ ὅλοι ἀναλαμβάνομεν τὴν ὑποχρέωσιν νὰ φέρωμεν καὶ τοῦτο τὸ ζήτημα εἰς πέρας. Τὸ κατ’ ἐμὲ, οὐδεμίαν ἔχω ἀνάγκην ἀναβολῆς, διότι θεωρῶ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ψηφιζόμενον ἐπ’ ἀγαθῷ τοῦ τόπου.

§145ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἡ ὑπόθεσις ἦτο ἐκκρεμὴς εἰς τὸ Ὑπουργεῖον πρὸ χρόνων. Ἐγὼ κατ’ ἀρχὰς ἐδυσκολεύθην· ἀλλ’ ἔπειτα ἐπείσθην, ὅτι ἀφαιροῦνται μὲν μερικαὶ γαῖαι ἀπὸ τὸ δημόσιον, ἡ ὠφέλεια ὅμως θὰ ἦναι πολὺ μεγαλειτέρα.

§146ΠΕΤΟΥΣΗΣ. Ἐγὼ ὤφειλον νὰ φέρω εἰς γνῶσιν τῆς Βουλῆς ὅ,τι ἤκουσα. Μετὰ τὰς γενομένας παρατηρήσεις καὶ ἐξηγήσεις παρὰ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, δὲν ἐπιμένω, διότι δὲν ἔχω κανὲν συμφέρον. Ἐγὼ ἔφερον ἀτομικὰς πληροφορίας.

§147ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπιμένετε εἰς τὴν ἀναβολήν;

§148ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι. Γίνεται δεκτὸν δι’ ἀναστάσεως τὸ νομοσχέδιον. Λύεται ἡ συνεδρίασις, ὥρᾳ 7½ μ. μ.