1880.01.10

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 49

τῆς 10 Ἰανουαρίου 1880.

(Πέμπτη.)

Ὥρα 2½ μ. μ.

Ἀπαρτίας γενομένης, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προτεραίας καὶ ἐνεκρίθησαν.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρόσφυξ τις ἐκ Θεσσαλομαγνησίας ἐξαιτεῖται βαθμόν. Θέλει ληφθῆ ἡ ἀναφορὰ αὕτη ὑπ’ ὄψιν εἰς τὴν συζήτησιν τὴν γενησομένην τὸ Σάββατον.

§2ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπιθυμῶ πρῶτον νὰ διορθώσω μίαν ἀνακρίβειαν, τὴν ὁποίαν χθὲς ἐπανέλαβον ἐνώπιον τῆς Βουλῆς· τὸ συνάλλαγμα, περὶ οὗ πρόκειται, δὲν ἀναβαίνει εἰς 37,000 δραχ. ἀλλ’ εἰς 10,000 μόνον. Μόνον 10,000 δραχ. ἐτραβήχθησαν εἰς ὄνομα τοῦ κ. Ῥοδίου, ὅστις παρήγγειλε νὰ πληρωθῇ ἀπὸ μίαν τράπεζαν Γαλλικήν. Ἑπομένως εἶναι 10,000 δραχ. μόνον τὸ συνάλλαγμα αὐτὸ, καὶ ὄχι 37,000. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν δευτέραν ἐπερώτησιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ Καλαβρύτων, ἀληθῶς ἡ κατασκευὴ τῆς ὁδοῦ παρεχωρήθη εἰς ἕνα ἐργολάβον, τοῦ ὁποίου τὸ ὄνομα δὲν ἐνθυμοῦμαι, καὶ δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ τὸ ἐνθυμοῦμαι. Ὁ ἐργολάβος αὐτὸς παρέλαβε τὴν κατασκευὴν τῆς ὁδοῦ ταύτης εἰς λίαν μικρὰν τιμὴν, ἑπομένως ἀμέσως ἐνόησεν, ὅτι μεγάλως ἤθελε ζημιωθῆ· κατόπιν ἐπρότεινε τὴν ἔνστασιν ἢ τὴν ἀντίῤῥησιν, ὅτι εἰς τὴν τιμὴν πρέπει νὰ προστεθῇ ἕν ποσὸν, διότι παρὰ τὰ συμπεφωνημένα καὶ παρὰ τὰ σημειούμενα εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τὸ ἔδαφος εἶναι πλῆρες δένδρων μικρῶν καὶ μεγάλων, τα ὁποῖα πρέπει νὰ ἐκριζώσῃ καὶ διὰ τὰ ὁποῖα ἀπαιτεῖται δαπάνη κατὰ μέτρον 70 δραχμῶν· τοῦτο δὲ ἀναβιβάζει τὸν προϋπολογισμὸν εἰς 276,000 δραχ. Τὴν πρότασιν αὐτὴν ὑπεστήριξεν ὁ μηχανικός.....

§3ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποῖος;

§4ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἀμέσως· μὴ βιάζεσθε. Καὶ τὴν ἐνέκρινεν ὁ νομάρχης. Ἡμεῖς, τὸ Ὑπουργεῖον, ἠκυρώσαμεν τὴν ἔγκρισιν ταύτην· τὸ Ὑπουργεῖον εἶπεν, ὅτι αὐτὸ εἶναι παράνομον, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ γείνῃ· καὶ ὅμως ὁ ἐργολάβος ἤγειρεν ἀγωγὴν, διότι τὸ Ὑπουργεῖον ἠκύρωσε τὴν ἐργασίαν αὐτὴν δυνάμει τοῦ δικαιώματος, τὸ ὁποῖον ἔχει κατ’ ἀποφάσεων τῶν νομαρχῶν· εἶπε τὸ Ὑπουργεῖον, ὅτι αὐτὸ ὑπόκειται εἰς τὴν ἔγκρισίν μου, ἑπομένως τὸ ἀκυρόνω. Ὁ ἐργολάβος ἐπιμένει, διότι νομίζει ὅτι εἶναι δικαίωμα τοῦ νομάρχου, καὶ ἡ ὑπόθεσις εἶναι εἰς τὰ δικαστήρια· μηχανικὸς ἦτο ὁ κ. Φωτόπουλος, ὅστις ἐργάζεται εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν. Μετὰ τοῦτο ἐξηκολούθησεν ὁ ἐργολάβος τὴν ἐργασίαν· ἐν τῷ μεταξὺ ὁ μηχανικὸς ἐζήτησε πίστωσιν νὰ πληρωθῇ· ὁ ἐργολάβος, δι’ ἐργασίαν τελεσθεῖσαν. Ἓν ποσὸν τόσων χιλιάδων δραχμῶν· ἐξετασθείσης τῆς ἐργασίας κατόπιν εὑρέθη, ὅτι ἡ πίστωσις ὑπερέβη κατὰ 20 χιλιάδας δραχμὰς τὴν τελεσθεῖσαν ἐργασίαν· ἑπομένως ἀμέσως διετάχθη νὰ κρατηθῇ τὸ περιπλέον ποσὸν ἀπὸ τὸν ἐργολάβον. Δὲν εἶναι ἀκριβὲς, κατὰ τὰς πληροφορίας τὰς ὁποίας ἔλαβα, ὅτι ἴχνος ὁδοῦ δὲν ὑπάρχει· καὶ διὰ τοῦτο, καὶ διὰ νὰ βεβαιωθῇ ἡ Βουλὴ ἀκριβέστερον, διετάξαμεν τὸν ἐν Κεφαλληνίᾳ μηχανικὸν κ. Σαουρὼτ, νὰ μεταβῇ ἐπιτοπίως καὶ νὰ μᾶς πληροφορήσῃ, διότι τὸ λεγόμενον, ὅτι οὔτε ἴχνος ὁδοῦ ὑπάρχει, δὲν εἶναι ἀληθές· οὔτε ἀκριβὲς εἶναι τὸ λεγόμενον περὶ καταπτώσεως γεφυρῶν, διότι τοὐλάχιστον τοιαύτη πληροφορία οὐδεμία ὑπάρχει. Διὰ τὴν διαγωγὴν του αὐτὴν ὁ νομάρχης Πατρῶν ἐκήρυξεν ἔκπτωτον τὸν ἐργολάβον· ἀλλ’ ἡ ἀπόφασις αὕτη τοῦ νομάρχου εἶναι παράνομος, ἑπομένως ἠδύνατο νὰ δώσῃ χώραν εἰς ἀγωγὴν ἀποζημιώσεως, διότι πρὶν ἢ κηρυχθῇ ὁ ἐργολάβος ἔκπτωτος ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον, ἐκηρύχθη ἀπὸ τὸν νομάρχην. Εἰς τὸν ἐργολάβον προσδιορίζονται τὰ ἔργα καὶ ὁ τρόπος, καθ’ ὃν πρέπει νὰ ἐργασθῇ, καὶ ἐὰν ἐντὸς τῆς προθεσμίας δὲν ἐκτελέσῃ τὰ συμπεφωνημένα, τότε κηρύσσεται ἔκπτωτος· αὐτὸ ὅμως δὲν εἶχε συμβῆ, ἑπομένως ἡ ἀπόφασις τοῦ νομάρχου ἠδύνατο νὰ γεννήσῃ δικαίωμα πρὸς ἀποζημίωσιν. Διὰ τοῦτο τὸ ὑπουργεῖον, ἀκυρῶσαν τὴν ἀπόφασιν τοῦ νομάρχου, ἐκανόνισε τί ἔπρεπε νὰ πράξῃ ὁ ἴδιος ἐργολάβος, τῷ ἔδωσε προθεσμίαν μέχρι τῆς 10 τοῦ μηνὸς αὐτοῦ· ἐντὸς 15 ἡμερῶν, ἐὰν δὲν ἐκτελέσῃ τὰ ἔργα αὐτὰ, ὁποῖα ἐκανόνισε τὸ ὑπουργεῖον, τότε ὁ ἐργολάβος κηρύσσεται ἄνευ οὐδεμιᾶς ἀναβολῆς ἔκπτωτος ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν· ὥστε τὸ ζήτημα τῆς ἐκπτώσεως εἰς αὐτὴν τὴν κατάστασιν ὑπάρχει. Ἅμα ἔλθῃ ὁ μηχανικὸς τῆς Κεφαλληνίας καὶ μᾶς πληροφορήσει, θέλομεν ὑποβάλει εἰς τὴν Βουλὴν ὅσας πληροφορίας θὰ μᾶς δώσῃ. Διετάξαμεν ἐπίσης ἕτερον μηχανικὸν νὰ μεταβῇ καὶ ἐξετάσῃ τὸ παράπονον τοῦτο τοῦ κ. Βουλευτοῦ, μολονότι τὸ τμῆμα λέγει, ὅτι οὐδέποτε ἔγεινε γέφυρα ἐκεῖ, ἀλλὰ πρὸς μεγαλειτέραν ἀκρίβειαν, ὁ μηχανικὸς διετάχθη νὰ ἐξετάσῃ καὶ νὰ μᾶς πληροφορήσῃ. Ὅταν ἔλθουν αἱ πληροφορίαι, θέλομεν ὑποβάλει ὅλα ταῦτα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Κατὰ δυστυχίαν δὲν βλέπω ἐδῶ τὸν κ. Σαράβαν, ἀλλὰ τὸ λέγω εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι διετάξαμεν ἀμέσως τὰς διαφόρους ἀρχὰς, περὶ τῶν ἐξαιρεθέντων, τῶν καθυστερησάντων νὰ μᾶς στείλουν σημειώσεις, ὅπως τὰς περιέγραψε τὸ ἔγγραφον τοῦ κ. προέδρου τῆς Βουλῆς, τῶν ὑπηρετησάντων κληρούχων κτλ. Ἤδη μᾶς λείπει μία σημείωσις πολὺ ἐκτεταμένη καὶ εὐρεῖα, πόσας ἐξαιρέσεις ἔκαμεν ἑκάστη ἀρχὴ καὶ διὰ ποῖον λόγον ἔκαμε τὰς ἐξαιρέσεις αὐτάς. Βεβαίως καὶ περὶ τούτου διετάξαμεν· ἀλλὰ χρεωστῶ νὰ εἰδοποιήσω τὴν Βουλὴν ὅτι, καθ’ ἃς ἔχομεν πληροφορίας, ἡ ἐργασία αὕτη δὲν ἠμπορεῖ νὰ περατωθῇ πρὸ τοῦ μηνός· ἑπομένως, ἐὰν ἕως τότε ἀργήσῃ νὰ ἔλθῃ ἡ σημείωσις, νὰ μὴ ὑποτεθῇ, ὅτι ἐπίτηδες δὲν ὑποβάλλεται.

§5ΡΟΥΦΟΣ. Ὁ κ. πρόεδρος τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου καὶ ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν ἐσωτερικῶν ἀπήντησε σήμερον ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως, ἣν ἀπηύθυνε χθὲς ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὁ ἐκ Καλαβρύτων ἀξιότιμος βουλευτὴς κ. Φωτήλας.

§6ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε, μίαν λέξιν.

§7ΡΟΥΦΟΣ. Εὐχαρίστως.

§8ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Παρήγγειλα νὰ ἑτοιμάσουν τοὺς καταλόγους, τοὺς ὁποίους μᾶς ἐζητήσατε ἀπ’ ἀρχῆς.

§9ΡΟΥΦΟΣ. Συμπληρώσας τὴν ἐπερώτησιν τοῦ κ. Φωτήλα χθὲς, ἐζήτησα νὰ προσαχθῶσι πίνακες ἀπὸ τοῦ 1869 μέχρι σήμερον τῶν γενομένων δαπανῶν διὰ τὴν ὁδὸν Καλαβρύτων, ἥτις εἶχε χαρακτηρισθῆ ἐπαρχιακὴ ὑπὸ τοῦ τότε Ὑπουργοῦ κ. Ζαΐμη καὶ τῆς ὁποίας ἡ κατασκευὴ εἶχεν ἀρχίσει. Εἶχε δὲ χαρακτηρισθῇ ἐπαρχιακὴ, διότι τὸ ταμεῖον τῆς ἐπαρχιακῆς ὁδοποιΐας ἠπόρει μέσων πρὸς ἀρχὴν τῆς κατασκευῆς ταύτης. Οἱ πίνακες δὲ οὗτοι θέλουσι χρησιμεύσει, ἵνα καταδειχθῇ ποίαν μέριμναν δεικνύει τὸ τμῆμα τῶν δημοσίων ἔργων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν διὰ τὴν κατασκευὴν καὶ τὴν συντήρησιν τῶν ἔργων, τῶν ὁποίων τὴν ἐκτέλεσιν ἀναλαμβάνει τὸ Δημόσιον. Ἡ ὁδὸς αὕτη, κατασκευασθεῖσα μέχρι τοῦ χανίου Ἀγγελοπούλου, κατεστράφη κατόπιν μετὰ ταῦτα, καὶ ἀπῃτήθη νέα δαπάνη πρὸς διόρθωσιν ἢ μᾶλλον κατασκευὴν αὐτῆς. Καὶ πάλιν κατεστράφη καὶ πάλιν διωρθώθη, καὶ τοῦτο ἐκ τῆς ἐλλείψεως προνοίας τῶν ἐντεταλμένων τὴν συντήρησιν τῶν δημοσίων ἔργων τοῦ τόπου. Μετὰ παρέλευσιν ἐτῶν καὶ μετὰ τὴν ἔκφρασιν τῆς εὐχῆς τῆς Βουλῆς, ἡ ὁδὸς αὕτη ἐχαρακτηρίσθη ἐθνικὴ καὶ ἐξετέθη τὸ δεύτερον τεμάχιον αὐτῆς ἀπὸ τὸ χάνι Ἀγγελοπούλου μέχρι Χαλανδρίτσης εἰς μειοδοτικὴν δημοπρασίαν, καὶ διὰ δραχμὰς 180,000, κατεκυρώθη ἐπ’ ὀνόματι ἐργολάβου τινὸς, καθ’ ἃ δὲ σᾶς διεβεβαίωσεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὁ ἐργολάβος ὑπέβαλε παρατηρήσεις, ὅτι τὸ ἔδαφος δὲν ἦτο τοιοῦτον, οἷον ἐμφαίνεται ἐν τοῖς τεχνικοῖς ὅροις τῆς ἐκτελέσεως τοῦ ἔργου, καὶ ὅτι ὁ μηχανικὸς, ὑποστηρίξας τὰς παρατηρήσεις ταύτας, ἀπεφάνθη ὅτι ἀπαιτεῖται συμπληρωτικὴ δαπάνη ἐκ δραχμῶν 270,000, ἤτοι ἐν ὅλῳ 450,000 πρὸς διαχάραξιν καὶ διαμόρφωσιν ὁδοῦ ἐκ 14,000 περίπου τρεχόντων μέτρων μὲ πλάτος 8, καὶ πρὸς κατασκευὴν δέκα ἕως δεκαπέντε γεφυρῶν καὶ ὀχετίσκων, ἥτις δαπάνη ἔρχεται πρὸς δραχμὰς τριάκοντα δύω κατὰ τρέχον μέτρον, ἄνευ ἐπιχαλικώσεως καὶ τελείας ἀποκαταστάσεως τῆς ὁδοῦ. Ὀφείλω δὲ νὰ σᾶς πληροφορήσω, ὅτι τὸ ἔδαφος ἐκτὸς μικροτάτων ἐξαιρέσεων εἶναι ἀργιλῶδες, καὶ τοῦτο μὲ λυπεῖ ἴσα ἴσα διὰ τὴν τύχην, ἣν εἶναι ἑπόμενον νὰ λάβωσιν ὅλα τὰ δημόσια ἔργα ἐν τῷ τόπῳ μας.

§10ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τὸ παράπονον δὲν εἶναι ἀληθὲς, καὶ ὄχι ἡ πληροφορία.

§11ΡΟΥΦΟΣ. Κύριε Πρωθυπουργὲ, γνωρίζω τὴν ὁδὸν αὐτὴν ἀπὸ βῆμα εἰς βῆμα, ὅπως γνωρίζω καὶ ὅλην τὴν ἐπαρχίαν μου, διότι ἔχω διατρέξει αὐτὴν ἀπειράκις καὶ πεζὸς καὶ ἱππεύς. Εἶναι δὲ τὸ ἔδαφος τῆς ὁδοῦ ταύτης ἀργιλῶδες, καὶ ἑπομένως εὔκολον εἰς ἐκχωμάτωσιν. Ἂν δὲ εὑρέθησαν ἐν τῷ μεταξὺ στρώματα μικρότατα ἐκ σκληρᾶς πέτρας φαινόμενα εἰς τὴν ἐπιφάνειαν, ἔπρεπεν ὁ μηχανικὸς νὰ προΐδῃ καὶ συμπεριλάβῃ καὶ ταῦτα εἰς τοὺς τεχνικοὺς ὅρους τῆς ἐκτελέσεως, ἵνα μὴ ἐκ τοιούτων παραλείψεων παρεμβάλλωνται προσκόμματα δημιουργοῦντα ἀναβολὰς συνεπιφερούσας ζημίας ἀναποφεύκτους καὶ ναυάγιον τῶν ἔργων. Ὅλα ταῦτα, κύριε Πρωθυπουργὲ, συντρέχουσιν εἰς τὸ νὰ ἐνισχυθῇ ἡ ἀρχική μου ἰδέα, ὅτι τὰ δημόσια ἔργα ἐν Ἑλλάδι δὲν διευθύνονται ὅπως πρέπει, καὶ ἔχω μέγιστον παράπονον, ὅπερ πολλάκις καὶ δημοσίᾳ καὶ ἰδιαιτέρως σᾶς ἀπηύθυνα, καὶ ὅπερ πάλιν σήμερον ἐπαναλαμβάνω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Σᾶς καθικετεύω ἑπομένως νὰ λάβητε πρόνοιαν καὶ ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν ὑμῶν εἰς τὸ ἀντικείμενον τοῦτο. Τὸ τμῆμα τῶν δημοσίων ἔργων τοῦ Ὑπουργείου σας κατέστη φατρία ἀκατονόμαστος, εἶναι olique ἔχουσα ἴδιον τρόπον τοῦ σκέπτεσθαι, ἐξαγόμενον τῶν ἰδιοτροπιῶν αὐτοῦ ἢ ἄλλων λόγων, οὓς ἡ κοινωνία δύναται νὰ ἐκτιμήσῃ. Δὲν θέλω σήμερον νὰ ἀναπτύξω λεπτομερείας, διότι αὗται θέλουσιν ἔλθει κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς ἐπερωτήσεως, ἡ ὁποία σᾶς ἀπευθύνθη. Καὶ πάλιν σᾶς ἐπαναλαμβάνω ὅ,τι κατὰ τὴν συνεδρίασιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1879 σᾶς εἶπον καὶ ὅπερ ἡ Βουλὴ, ἐπιψηφίζουσα τὸν νόμον περὶ πολιτικῶν Μηχανικῶν, σᾶς ἐξήγησε· φέρετε ξένους μηχανικοὺς, οἵτινες νὰ διευθύνουν τὰ δημόσια ἔργα ἱκανοὺς, ἐὰν θέλετε νὰ ἔχῃ ἡ Ἑλλὰς δημόσια ἔργα, διότι ἄλλως εἶναι ἀδύνατον νὰ ἔχῃ τοιαῦτα. Χρεωστῶ, κύριοι, κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς ἐπερωτήσεως, ἡ ὁποία σᾶς ὑπεβλήθη καὶ τὴν ὁποίαν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ συμπληρώσω, νὰ σᾶς ἀποδείξω, ὅτι διεύθυνσιν δημοσίων ἔργων δὲν ἔχει ὁ τόπος καὶ ὅτι ἐκ τῶν πινάκων, οἱ ὁποῖοι θὰ σᾶς ὑποβληθοῦν, θὰ πεισθῆτε περὶ τούτου, καὶ διὰ τοῦτο τοὺς ἐζήτησα. Γνωρίζω τὴν ὁδόν, περὶ ἧς πρόκειται, κάλλιστα, καὶ ὅταν σᾶς ἐξηγήσω τί ἀπ’ ἀρχῆς ἐγένετο περὶ αὐτῆς, θέλετε δικαιώσει τὴν ἀγανάκτησιν ὑφ’ ἧς κατέχομαι. Καὶ ἡ ἀγανάκτησις αὕτη εἶναι εἰλικρινής, διότι προέρχεται ἐκ λόγων ἀνεξαρτήτων πάσης προσωπικῆς ἰδιοτελείας. Ὁ κ. πρωθυπουργὸς εἶπεν, ὅτι δὲν ἐγένετο καμμία κατάπτωσις γεφύρας.

§12ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἶπον, ὅτι δὲν ἔχομεν πληροφορίας περὶ τούτου εἰς τὸ ὑπουργεῖον.

§13ΡΟΥΦΟΣ. Ἐγώ, κύριοι, σᾶς διαβεβαιῶ, ὅτι κατέπεσαν δύο γέφυραι καὶ οἱ πλεῖστοι τῶν ὀχετίσκων κατεστράφησαν, καὶ κατέπεσαν αἱ γέφυραι, διότι ἡ γενομένη ἐκχωμάτωσις ἐκ τεσσάρων μέτρων ἐπὶ τῆς κλιτύος τοῦ ὄρους ἐχρησίμευσεν εἰς ἐπιχωμάτωσιν ἄλλων τεσσάρων μέτρων, χωρὶς νὰ ληφθῇ φροντίς, ὅπως ἡ κλίσις τῆς ὁδοῦ γενῇ πρὸς τὸ ὄρος, καὶ αὔλαξ παρ’ αὐτῷ, ὥστε νὰ χρησιμεύῃ πρὸς ῥοὴν τῶν ἐξ αὐτοῦ καταβαινόντων ὑδάτων, ἅτινα εἰς ἑκάστην κλίσιν τῆς ὁδοῦ νὰ εὑρίσκωσιν ὀχετόν, ὁ ὁποῖος νὰ τὰ διοχετεύῃ εἰς τὸ ῥεῦμα. Ἡ πρώτη ἑπομένως ἐπελθοῦσα ῥαγδαία βροχὴ παρέσυρε τὰ τέσσαρα μέτρα τῆς ἐπιχωματώσεως, καὶ μετ’ αὐτῶν τέσσαρα μέτρα τοιχοποιΐας ἐκ τῶν γεφυρῶν, αἵτινες κατεσκευάσθησαν ἐπὶ τοιούτου ἐδάφους. Διὰ τοῦτο, κύριοι, κατέπεσαν αἱ γέφυραι, περὶ ὧν σᾶς ἀνέφερον, καὶ φοβοῦμαι ὅτι θὰ καταπέσουν καὶ αἱ ὑπολειπόμεναι διὰ τὸν αὐτὸν λόγον. Δὲν ἀποδίδω δὲ τὰ λάθη ταῦτα, παρὰ εἰς τὴν διεύθυνσιν τῶν δημοσίων ἔργων, ἥτις διαρκῶς μετατοπίζει τοὺς μηχανικούς, οὓς ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν θεωρῶ ὑπευθύνους· ὑπεύθυνος εἶναι ὅστις σχεδιάσει, προϋπολογίσει καὶ ἐπιτηρήσει μέχρι τελείας παραδόσεως τοῦ ἔργου. Διὰ τοὺς λόγους τούτους οὔτε ὁ κ. Φωτόπουλος, οὔτε ὁ διαδεχθεὶς αὐτὸν μηχανικὸς ὑπόκεινται εἰς εὐθύνας. Ἀλλά, κ. Πρωθυπουργέ, τὸ πρῶτον τμῆμα τῆς ὁδοῦ ταύτης προσβάλλεται ἐκ χειμάῤῥων, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ζαΐμην, ὅστις καὶ ὡς πρωθυπουργὸς καὶ ὡς ἰδιώτης γνωρίζει τοῦτο, νὰ μοὶ παρέξῃ τὴν συνδρομήν του κατὰ τὴν συζήτησιν. Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι ὁ κ. Ζαΐμης κατὰ τὸ διάστημα τῆς ὀλιγοχρονίου ἐν τῷ ὑπουργείῳ τῶν ἐσωτερικῶν διαμονῆς του σπουδαιότατα ἐμερίμνησε περὶ τῆς ὁδοῦ Καλαβρύτων καὶ ἔπραξεν ὅ,τι ἠδύνατο. Μάρτυς δὲ εἶμαι ἐγὼ περὶ τούτου, τὸν ὁποῖον δὲν δύναταί τις νὰ ὑποπτευθῇ περὶ τῶν πρὸς αὐτὸν πολιτικῶν του σχέσεων. Ἔπραξε πλέον τοῦ δυνατοῦ, καὶ διὰ τοῦτο ὀφείλω νὰ εὐγνωμονῶ αὐτῷ ὡς ἀντιπρόσωπος τῆς ἐπαρχίας Πατρῶν. Ἔκτοτε ὁ κ. Ζαΐμης δὲν ἦλθε παρὰ ὡς ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης εἰς τὴν Οἰκουμενικὴν, εἰς περιστάσεις ἀνωμάλους τοῦ τόπου, καθ’ ἃς δὲν ἐπρόκειτο περὶ ὁδῶν ἐν Πελοποννήσῳ, καὶ ἀδίκως διαβάλλεται ἐπὶ ἀμεριμνησίᾳ παρ’ ἐκείνων, οἵτινες ἔχουσι συμφέρον εἰς τοῦτο. Τὴν ἀλήθειαν, ὁμολογουμένην ἐκ τῶν πραγμάτων, δὲν εἶναι δίκαιον νὰ διαστρέφωσι λόγοι κενοί. Εἴθε καὶ ἄλλοι, ὡς ὁ κ. Ζαΐμης, νὰ εἶχον τὸ πρὸς τὸν τόπον φίλτρον, προερχόμενον ἐξ ἁγνοῦ πατριωτισμοῦ. Ἐν τῷ δήμῳ Πατρέων ὑπάρχουσι τρεῖς χείμαῤῥοι, δύο καταστρέφοντες καθ’ ἑκάστην τὴν πρὸς Αἴγιον ἄγουσαν, καὶ εἷς, ἡ Λεύκα, ὁ τῶν ἀρχαίων Γλαῦκος, ὁ καταστρέφων τὴν εἰς Καλάβρυτα ἄγουσαν. Ἡ ὁδὸς αὕτη δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ, ἐὰν δὲν ληφθῇ πρόνοια περὶ τῆς κοίτης τοὺς χειμάῤῥου τούτου, καὶ διὰ τοῦτο τὸ δημοτικὸν συμβούλιον Πατρέων, τοῦ ὁποίου εἶμαι πρόεδρος, παρεκάλεσε τὴν Κυβέρνησιν, καὶ ἐμὲ ἐπεφόρτισε νὰ παραστήσω τὴν ἀνάγκην τῆς τακτοποιήσεως αὐτοῦ, ὄχι μόνον διότι ἡ ὁδὸς εἶναι ἀδύνατον νὰ ὑπάρξῃ ἄνευ ἔργων, τακτοποιούντων αὐτὸν, ἀλλὰ καὶ τὸ δημόσιον ζημιοῦται κατ’ ἔτος πλέον τῶν ἑκατὸν χιλιάδων δραχμῶν, ἐκ φόρου σταφιδαμπέλων, τὰς ὁποίας οὗτος καταστρέφει. Ὀλίγα barrayes, ἀπαιτοῦντα ἐλαχίστην δαπάνην, θὰ ἀπαλλάξουν τὴν μὲν ὁδὸν τῆς καταστροφῆς, εἰς δὲ τὸ δημόσιον ταμεῖον θὰ εἰσκομίσουν ποσὸν ὄχι εὐκαταφρόνητον. Ἄνευ τῶν ἔργων τούτων καὶ τῆς τακτοποιήσεως τοῦ χειμάῤῥου, μικροτάτας ἀπαιτούντων δαπάνας, καὶ συγκοινωνία δὲν θέλει ὑπάρχει καὶ τὸ δημόσιον θέλει ζημιοῦται. Πᾶσα δαπάνη, ἥτις ἐγένετο μέχρι τοῦδε διὰ τὴν ὁδὸν Καλαβρύτων, καὶ πᾶσα δαπάνη, ἥτις θέλει γείνει, θὰ ἦναι ἄχρηστος, καὶ διὰ τοῦτο λέγω, ἂν πρόκηται νὰ γείνῃ ἡ ὁδὸς Καλαβρύτων, πρέπει πρῶτον νὰ διευθετηθῇ ὁ χείμαῤῥος Λεύκα. Περὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου παρακαλῶ τὸν κ. ἐπὶ τῶν ἐσωτερικῶν ὑπουργὸν νὰ μεριμνήσῃ, καὶ νὰ μὴ ἀφήσῃ τὸ τμῆμα εἰς τὴν διάκρισίν του νὰ ἀποφασίσῃ, διότι τοῦτο, ἐκ λόγων προσωπικῶν πρὸς ἐμὲ, θὰ παρεμβάλῃ πᾶν πρόσκομμα, ὅπως ναυαγήσῃ ἔργον, διὰ τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρονται χιλιάδες λαοῦ ἀναξιοπαθοῦντος καὶ πληρώνοντος φόρον ἑκατομμυρίων διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ Κράτους. Θέλω ἐν δέοντι καταστήσει γνωστὰ τὰ αἴτια τῆς τοιαύτης διαχειρίσεως τῶν δημοσίων ἔργων, διότι σήμερον δὲν μοὶ ἐπιτρέπεται νὰ ἀναπτύξω πλειότερον αὐτὰ, προκειμένου περὶ τῆς συμπληρώσεως τῆς ἐπερωτήσεως, ἥτις ἀπηυθύνθη χθές.

§14ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Περὶ τῶν ἄλλων θέλομεν ὁμιλήσει· μίαν μόνον λέξιν προσθέτω τώρα. Ἀποκρούω τὴν κατὰ τοῦ διευθυντοῦ τοῦ τμήματος μομφὴν, διότι ὁ διευθυντὴς τοῦ τμήματος εἶναι ἐγνωσμένος ὡς ἄνθρωπος τίμιος, ἱκανὸς καὶ ἀκριβῶς ἐκτελῶν τὸ καθῆκόν του.

§15ΚΑΛΙΦΡΟΝΑΣ. Τὰ ἔργα του καταδικάζομεν, κ. πρωθυπουργὲ, ἀπ’ αὐτὰ πρέπει νὰ ἴδωμεν τί εἶναι.

§16ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἠξεύρετε, κ. Καλλιφρονᾶ, ὅτι ὑπάρχει μία ἀμφισβήτησις διὰ τοὺς ἀγρούς σας, καὶ διὰ τοῦτο παραπονεῖσθε καὶ σεῖς.

§17ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Τώρα θὰ εἴπω εἰς τὴν Βουλὴν τί τρέχει·

§18ΡΟΥΦΟΣ. Ὁ κ. πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἀπήντησε πρὸς ἐμὲ, ὅτι εἶναι ἀνώτερος πάσης μομφῆς ὁ διευθυντὴς τοῦ τμήματος τῶν δημοσίων ἔργων. Ἐγὼ θὰ εἴπω εἰς τὸν Κύριον Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ὅτι δὲν εἶναι ὑπεύθυνοι οἱ κατὰ νομοὺς μηχανικοὶ οἱ διευθύνοντες τὰ δημόσια ἔργα, διότι εἰς αὐτοὺς παρεμβάλλονται προσκόμματα, εἰς ἃ δὲν δύνανται νὰ ἀντιταχθῶσι διὰ λόγους καλῶς ἐννοουμένους, καὶ διὰ τοῦτο οὐδὲν δημόσιον ἔργον λαμβάνει πέρας, μένει ἡμιτελὲς, καὶ ἐπὶ τέλους καταστρέφεται. Ὁ κ. διευθυντὴς τῶν δημοσίων ἔργων δύναται, κατὰ τὴν γνώμην τοῦ κ. προέδρου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, νὰ ἦναι ὁ ἐντιμότερος τῶν ἀνθρώπων· ἀλλ’ ἐγὼ δὲν ἐξετάζω παρὰ τὰ πράγματα, ταῦτα δὲ ἐνισχύουν, ὅτι πλήρης ὑπάρχει ἀνικανότης, δυστροπία καὶ κακὴ θέλησις. Εἰς τὸν ἀείμνηστον Δεληγεώργην ἀπέτεινον πάντοτε ὁμοίας φύσεως παραστάσεις, ὅτι ἡ διεύθυνσις τῶν δημοσίων ἔργων εἶναι ἀνίκανος, πείσμων, μὴ ἐνδιαφερομένη παρὰ ὅπου ἔχει συμφέροντα. Ὁ ἔξοχος δὲ οὗτος ἀνὴρ μοὶ ἔλεγε πάντοτε, εἰς ἀπάντησιν, ὅτι ὅταν προσκολλῶμαι εἰς μίαν ἰδέαν, δὲν θέλω νὰ ἀποχωρισθῶ ἐξ αὐτῆς. Ἦλθεν ὡς ὑπουργὸς τῶν ἐσωτερικῶν, καὶ προκειμένου περὶ ἐπεψηφισμένων πιστώσεων, ἀπέλυσε τὸν διευθυντὴν τῶν δημοσίων ἔργων· εἶναι ἡ καλλιτέρα ἀπάντησις ἣν δύναμαι νὰ δώσω εἰς τοὺς ἀντιλέγοντας, διότι ὁ Δεληγεώρης ἦτο ἡ προσωποποιημένη τιμή. Μόνος ὁ ἀείμνηστος ἐνόησε τὴν πλάνην, εἰς ἣν διετέλει, καὶ μὲ ἐδικαίωσε, διότι ἐγνώριζε τὴν ποιότητα τῶν ἀνθρώπων, μεθ’ ὧν ἐπολιτεύετο.

§19Δ. Ν. ΚΑΛΙΦΡΟΝΑΣ. Παρακαλῶ, κύριοι. Εἴπατε, κ. πρωθυπουργέ, ὅτι ἐπειδὴ εἶπον ἐν συνειδήσει ὅτι τὰ πράγματα λαλοῦν, καὶ ὄχι ὑπερασπιζόμεθα τὰ πρόσωπα, τοὺς διευθυντὰς, ἀλλὰ τὰ πράγματα καὶ τοὺς ὑπερασπίζουν καὶ τοὺς καταδικάζουν· αὐτὸ εἶπον, καὶ μοῦ εἴπετε, ὅτι ἔχω συμφέροντα διὰ τοὺς ἀγρούς μου. Νὰ σᾶς εἴπω λοιπὸν τί ἔχω· ἔχω καὶ ἐγὼ ἓν κτῆμα εἰς τὴν μεγάλην λεωφόρον τὴν ἄγουσαν εἰς Γαλάτσι· ἐκεῖ εἶναι παλαιὰ ὁδὸς καὶ ὑπάρχει εἷς χείμαῤῥος, ὅστις τὸ διακόπτει. Ἀνάγκη λοιπὸν νὰ γείνῃ γέφυρα ἐπὶ τοῦ χειμάῤῥου αὐτοῦ. Ὁ γεωργὸς τοῦ κτήματός μου εἶπεν, ὅτι μᾶς κόπτουν τὸ σπαρτὸν τὸν Μάϊον, ἀκόμη ἄπακτον. Ἐπῆγα εἰς τὸν Ὑπουργὸν καὶ τοῦ λέγω, διατί γίνεται αὐτό; ἀγνοῶ, μοῦ ἀπήντησε, καὶ διέταξε νὰ ἐμποδισθῇ καὶ ἐμποδίσθη· ἀλλὰ μετὰ πέντε πάλιν ἡμέρας ἐπῆγαν καὶ τὸ ἔκοψαν· ἐξετιμήθη ὅτι ἦτο 20 κοιλὰ περίπου. Ἀντὶ λοιπὸν νὰ κάμουν γέφυραν, ἐτράβηξαν μίαν ἡμισφαίριον γραμμήν.

§20ΤΙΝΕΣ. Καμπύλην.

§21Δ. Ν. ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Καμπύλην μάλιστα, ἥτις ἀποπλανᾷ τὸν διαβάτην καὶ τὸν φέρει πάλιν εἰς τὸ αὐτὸ σημεῖον. Διατί τὸ ἔκαμαν τοῦτο; Ἦλθον λοιπὸν καὶ κατεσκεύασαν μίαν ὁδὸν ἐπὶ τοῦ κτήματός μου, διὰ νὰ μεταβοῦν εἰς τὴν μεγάλην ὁδόν· ἄφησαν τὸν ἀρχαῖον δρόμον καὶ ἔκαμαν ἄλλον, καὶ ἄφησαν μικρὰν ταινίαν ἄχρηστον εἰς ἐμὲ, καὶ χρήσιμον διὰ νὰ προστεθῇ εἰς τὸν γείτονά μου· αὐτὴ εἶναι παραγνώρισις τῶν ὁρίων, διότι τὰ ὅρια ἔχουν ὅριον τὸν παλαιὸν δρομίσκον. Πρὸ 2 ἐτῶν εὑρίσκεται ἡ ὑπόθεσις εἰς τὰ δικαστήρια· ἐγὼ κατήγγειλα εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν, ὅτι ὁ διευθυντὴς τῶν δημοσίων ἔργων ἄνευ ἀποφάσεως τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου ἤνοιξε μίαν ὁδὸν, ἥτις ἀσκόπως κατέρχεται εἰς τὸ αὐτὸ σημεῖον. Ἐν τίνι λοιπὸν δικαιώματι ἔκαμες τοῦτο, καὶ μοῦ ἔκοψας καὶ καρποὺς ἀώρους; Ἡ ὑπόθεσις ἔμεινεν ἐκκρεμὴς, διότι οἱ εἰσηγηταὶ εἰς τὰ Ὑπουργεῖα, φαίνεται, ὅτι ἔχουν μεγάλην δύναμιν, διότι οἱ Ὑπουργοὶ δὲν ἠξεύρω ποῦ καταγίνονται, ἴσως καταγίνονται εἰς τὰ γενικώτερα, καὶ οἱ διευθυνταὶ κάμνουν ὅ,τι θέλουν, καὶ ἡ ὑπηρεσία πάσχει. Καλῶς λοιπὸν εἶπεν ὁ κ. Ῥώμας, ὅτι ὑπάρχει ἀνομία· ὁ κ. Ῥώμας σᾶς εἶπεν, ὅτι πράγματι ὑπάρχει ἀταξία καὶ μένουν πολλὰ σπουδαῖα πράγματα ἐκκρεμῆ, διότι ἕκαστος κάμνει κατὰ θέλησιν· ἡ ὑπηρεσία εἶναι ἀληθὲς ὅτι εἶναι χαλαρωμένη, διότι ἐκτελεῖται ἄνευ ὀρθότητος καὶ ἀγαθῆς προαιρέσεως· δὲν ἠξεύρω λοιπὸν διατὶ οἱ Ὑπουργοὶ δὲν δίδουσι τὴν δέουσαν προσοχήν.

§22Θ. ΖΕΡΒΟΣ. Δὲν γνωρίζω τὰ δημόσια ἔργα τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν· γνωρίζω ὅμως τὰ τῆς Κερκύρας, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀριστουργήματα, κειμήλεια, Μαυσωλεῖα.

§23ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πότε ἔγειναν;

§24Θ. ΖΕΡΒΟΣ. Πέρυσιν. Ἔκαμαν δύω γέφυρας, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀριστουργήματα. Ἔχομεν μίαν γέφυραν, ἡ ὁποία εἶναι ὡς ἡ Ἰλισσοῦ· ἡ γέφυρα αὕτη κατεσκευάσθη ὑπὸ τοῦ μηχανικοῦ Μ. Λάππα. Ἔχομεν τὴν γέφυραν τῆς Ἐπαρχίας Ὄρους, ἓν ἀριστούργημα. Ἔχομεν ἓν κρηπίδωμα τὸ ὁποῖον εἶναι κατεσκευασμένον μὲ ὅλας τὰς ἀπαιτήσεις τῆς τέχνης καὶ ἐπιστήμης. Θαυμάζω νὰ λέγητε, ὅτι πρέπει νὰ φέρωμεν ἀξιωματικοὺς ἀπὸ τὴν Εὐρώπην, νὰ κάμωμεν γέφυρας καὶ ὁδούς. Τί θέλομεν τὰ γαλόνια καὶ τὰ σπαθιὰ, κύριοι; διατὶ τοὺς κατακρίνομεν; τοῦτο δὲν εἶναι ἀξιοπρεπές.

§25ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Ὁ κ. Τρικούπης ἐζήτησε πληροφορίας πόσοι ἔκτακτοι ἔφεδροι καὶ πόσοι μεταβατικοὶ ἐθνοφύλακες ὑπηρέτησαν τουλάχιστον ἑξάμηνον. Ἐκ τοῦ προχείρου δύναμαι νὰ δώσω τὰς ἑξῆς πληροφορίας· 6,979 τῆς πρώτης κατηγορίας κατ’ ἐλάχιστον, 4,739 τῆς δευτέρας κατηγορίας κατ’ ἐλάχιστον...

§26ΡΟΥΚΗΣ. Τί θὰ εἰπῇ κατ’ ἐλάχιστον;

§27ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Πιστεύω, ὅτι ὁμιλοῦμεν τὴν Ἑλληνικήν. Μεταβατικοὶ ἐθνοφύλακες 5,032· ὥστε ἐν ὅλῳ σχεδὸν 17,000. Εἶπον κατ’ ἐλάχιστον, ἐπειδὴ οὔτε εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν τῆς Ἑλλάδος, οὔτε οὐδενὸς ἄλλου Κράτους κρατεῖται ὀνομαστὶ κατάλογος τῶν ἐρχομένων ὑπὸ τὰς σημαίας. Ἂν ἡ πληροφορία αὐτὴ ἡ πρόχειρος δὲν φθάνῃ, εἶμαι ἠναγκασμένος ν’ ἀποταθῶ εἰς τὰ σώματα, τὰ ὁποῖα ἐκ τῶν βιβλίων τῶν μητρῴων θὰ μὲ πληροφορήσωσι.

§28ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν.) Συνεπείᾳ τῆς χθεσινῆς ἐπερωτήσεως τοῦ ἐκ Λοκρίδος Βουλευτοῦ κ. Ῥούκη, πληροφορῶ τὴν Βουλὴν, ὅτι τὰ διὰ τῆς ἀποφάσεως τοῦ εἰδικοῦ δικαστηρίου ἐπιδικασθέντα ἔξοδα ἀνέρχονται εἰς δραχμὰς 4,117½, ἐπιβαρύνουσι δὲ ἑπτὰ πρόσωπα ἀλληλεγγύως. Ἐκ τούτων εἰσεπράχθησαν μέχρι τοῦδε 1,167, 60, διὰ δὲ τὰς ὑπολοίπους 2,900 περίπου ἐπισπεύδεται ἡ εἴσπραξις ἐκ μέρους τοῦ Κεντρικοῦ Ταμείου. Καθόσον δ’ ἀφορᾷ τὰς ὑπὲρ τοῦ Πτωχοκομείου ἐπιδικασθείσας 56,000 δραχμάς, τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν οὔτε καθῆκον οὔτε δικαίωμα ἔχει νὰ ἐπέμβῃ εἰς τὴν εἴπραξιν αὐτοῦ· εἶναι ἀληθές, ὅτι ὁ πρόεδρος τῆς ἑταιρίας κ. Μεσσηνέζης ᾐτήσατο τὴν εἴσπραξιν τοῦ ποσοῦ τούτου, ἀλλὰ τὸ Ὑπουργεῖον, συνεπείᾳ μάλιστα γνωμοδοτήσεως τοῦ δικαστικοῦ συμβούλου, ἀπεφάνθη, ὅτι οὐδὲν δικαίωμα ἔχει τὸ Ὑπουργεῖον νὰ ἐκβιάσῃ τὴν εἴσπραξιν, κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ περὶ εἰσπράξεως τῶν δημοσίων ἐσόδων νόμου. Ἡ ἐκτέλεσις τῆς ἀποφάσεως τοῦ εἰδικοῦ δικαστηρίου ἀνετέθη εἰς τὸν εἰσαγγελέα τῶν ἐφετῶν, ὅστις ἴσως ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ διατάξῃ ἐπίσπευσιν τῆς ἐκτελέσεως αὐτῆς.

§29ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, θὰ ζητήσω τὴν ἄδειαν νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις καὶ νὰ προκαλέσω τὴν μέριμναν ὑμῶν καὶ τὴν σύντονον ἐνέργειαν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ σπουδαιοτάτου ἀντικειμένου, τοῦ ὁποίου τὴν σπουδαιότητα ἅπαντες ἡμεῖς ἀναγνωρίζομεν. Ὡς εἶναι γνωστὸν, ἡ ταχυδρομικὴ ὑπηρεσία εἰς ὅλα τὰ πεπολιτισμένα ἔθνη εἶναι ἀντικείμενον τῆς ἐνδελεχοῦς μερίμνης τῶν Κυβερνήσεων· διὰ τοῦτο δὲ εἰς ὅλα τὰ ἔθνη ἐκεῖνα ὑπάρχει τοιαύτη τάξις κατὰ τὴν λειτουργίαν τῆς δημοσίου ταύτης ὑπηρεσίας, ὥστε δὲν βλέπομεν ποτὲ ἐγειρόμενον παράπονον ὡς πρὸς τὴν ἐνέργειαν αὐτῆς. Παρ’ ἡμῖν δυστυχῶς συμβαίνει τὸ ἐναντίον· γνωρίζετε ὅλοι ὑμεῖς, ὅτι ἡ ταχυδρομικὴ ὑπηρεσία ἐν Ἑλλάδι ὄχι μόνον ἀτελῶς καὶ ἀτάκτως ἀσκεῖται, ἀλλὰ, τολμῶ εἰπεῖν, δὲν ἔχομεν τοιαύτην ὑπηρεσίαν. Ἐπικαλοῦμαι τὴν συνείδησιν ὅλων ὑμῶν, κύριοι Βουλευταί, ἐὰν ὑπάρχῃ ἐν Ἑλλάδι ἀσφάλεια περὶ τὴν ἀποστολὴν τῆς ἀλληλογραφίας.

§30Θ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῖος τὸ εἶπεν αὐτό;

§31ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν ὅλου τοῦ τύπου, ὁ ὁποῖος ἀπειράκις ἤγειρε τὴν φωνὴν αὐτὸς οὗτος ἀδικούμενος, ἂν ὅλαι αἱ ἐφημερίδες τῶν Ἀθηνῶν ἔχωσιν εἴσοδον εἰς τὰς διαφόρους ἐπαρχίας τοῦ Κράτους. Ἐγὼ τοὐλάχιστον, κύριοι, ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω δημοσίᾳ, ὅτι ὡς πρὸς τὴν ἀποστολὴν τῆς ἀλληλογραφίας μου εἶμαι ὁ μᾶλλον φορολογούμενος, πληρόνω πάντοτε διπλᾶ τέλη, ἀναγκάζομαι δὲ νὰ στέλλω διὰ διαφόρων ὁδῶν τὰς ἐπιστολάς μου, διότι οὐδεμίαν ἔχω ἀσφάλειαν ὡς πρὸς τὴν ἀποστολὴν καὶ τὴν παραλαβὴν αὐτῶν παρὰ τῶν παραληπτῶν.

§32ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἶσθε μόνος.

§33ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἠμπορεῖτε νὰ λέγητε ὅσα θέλετε· δὲν ὑβρίζουν οὕτως, οὐδὲ κατηγοροῦν τόσον ἀορίστως, καὶ διὰ τοῦτο δὲν θ’ ἀπαντήσω.

§34ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Δὲν προτίθεμαι νὰ κατηγορήσω τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν ποσῶς, ἀπεναντίας ὁμολογῶ, ὅτι ἀπὸ ὅλας τὰς Κυβερνήσεις ὀλιγίστη ἐδόθη προσοχὴ εἰς τὴν λειτουργίαν τῆς Δημοσίου ταύτης ὑπηρεσίας· θέλω μόνον νὰ ἐπικαλεσθῶ τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς καὶ τὴν μέριμναν τῆς Κυβερνήσεως, ὥστε νὰ συστηθῇ μία ἐπιτροπὴ, ἡ ὁποία νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τοὺς κανονισμοὺς τῆς ταχυδρομικῆς ὑπηρεσίας τῶν διαφόρων ἐθνῶν, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τούτων, νὰ καταρτίσῃ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον νὰ ἔλθῃ ὑπὸ συζήτησιν καὶ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς, καὶ οὕτω δυνηθῆ νὰ ἐξασφαλισθῇ ἡ ἀποστολὴ τῆς ἀλληλογραφίας ἐν τῷ Κράτει. Δὲν ἐνόησα νὰ κατηγορήσω τὴν Κυβέρνησιν· γνωρίζετε, ὅτι ὅλοι οἱ ταχυδρομικοὶ Ἐπιστάται εἶναι ἐντόπιοι, ὅτι ἄγονται καὶ φέρονται ἀπὸ τὸν κομματισμόν, ὅτι θεωροῦν κτῆμα αὐτῶν τὴν ταχυδρομικὴν ὑπηρεσίαν, καὶ διαθέτουν αὐτὴν κατὰ βούλησιν. Ἀφοῦ ὅλοι ὑμεῖς ἀναγνωρίζετε ταῦτα καὶ ἔχετε πάθει, ἔχετε τὸ καθῆκον καὶ τὸ συμφέρον νὰ λάβητε σύντονα μέτρα καὶ νὰ προκαλέσητε τὴν ἐνέργειαν τῆς Κυβερνήσεως. Καθ’ ἑκάστην παραπονοῦνται οἱ δημοσιογράφοι, διότι δὲν φθάνουν αἱ ἐφημερίδες των εἰς τὸν πρὸς ὃν ὅρον· ζητοῦν συνδρομὰς, οἱ συνδρομηταὶ ἰσχυρίζονται, ὅτι οὐδέποτε λαμβάνουν ἐφημερίδα· εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου μία μόνον εἰσάγεται ἐφημερίς. Παρακαλῶ λοιπὸν θερμῶς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλὴν νὰ λάβῃ πρόνοιαν περὶ τοῦ σπουδαιοτάτου τούτου ἀντικειμένου, νὰ φέρῃ νομοσχέδιον· ἐγὼ δὲν εἶμαι ἁρμόδιος, ἀλλὰ δέχομαι νὰ λάβω μέρος εἰς ἐπιτροπὴν συστηθησομένην ὑπὸ τῆς Βουλῆς, ἵνα ἐργασθῶ καὶ ἐγὼ, διὰ νὰ δυνηθῶμεν νὰ εὕρωμεν τὰ κατάλληλα μέσα, διὰ νὰ ἐξασφαλίσωμεν τὴν ἀποστολὴν τῆς ἀλληλογραφίας. Εἰς τὴν Εὐρώπην δύνασθε ν’ ἀποταθῆτε εἰς πάντα ταχυδρομικὸν σταθμὸν καὶ νὰ ζητήσητε πληροφορίας πότε καὶ διὰ ποίου σταθμοῦ διῆλθεν ἡ ἐπιστολή σας, πότε παρελήφθη, καὶ ἂν ἐχάθη, ποῦ ἐχάθη. Νομίζετε, ὅτι ἡ ὑπάρχουσα κατάστασις εἶναι φορητή; καὶ νομίζετε, ὅτι δὲν πρέπει νὰ λάβητε πρόνοιαν, ὅπως διορθώσητε τὸ κακόν; Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Βουλὴν νὰ συστήσῃ ἐπιτροπὴν, ἡ ὁποία νὰ ἐργασθῇ συντόνως ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἀντικειμένου, ἥτις νὰ ὑποβάλῃ συντόμως τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ἐργασιῶν της, τουτέστι νὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον νὰ ἱκανοποιῇ τὰς ἀνάγκας τῆς ὑπηρεσίας ταύτης.

§35ΦΙΛΗΜΩΝ. Δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι μόνη ἡ ἔλλειψις νόμων ἐκείνη, ἡ ὁποία εἶναι ἡ κυρία ἀφορμὴ, ἕνεκα τῆς ὁποίας χωλαίνουν αἱ διάφοροι ὑπηρεσίαι, ἀλλ’ εἶναι ἡ κακὴ ἐφαρμογή· ἐνόσῳ, κύριοι, τὴν ὑπηρεσίαν τὴν δημοσίαν δὲν τὴν χωρίσωμεν ἀπὸ τῆς πολιτικῆς τῆς τοπικῆς καὶ τῶν κομματικῶν ἀπαιτήσεων, οἱουσδήποτε νόμους καὶ ἂν νομοθετήσωμεν, θὰ εὑρισκώμεθα εἰς τὴν ἰδίαν θέσιν. Χωλαίνει καὶ ἡ ταχυδρομικὴ ὑπηρεσία, διότι ἡ κεντρικὴ διεύθυνσις δὲν ἔχει τὴν ἐλευθερίαν εἰς τὴν ἐκλογὴν τῶν ὑποδεεστέρων ταχυδρομικῶν ὑπαλλήλων, πάντες δὲ οἱ διορισμοὶ ἐν αὐτῇ γίνονται μᾶλλον ἕνεκα λόγων ἀνεξαρτήτων καὶ μηδεμίαν σχέσιν ἐχόντων πρὸς τὴν δημοσίαν ὑπηρεσίαν καὶ πρὸς τὰ συμφέροντα αὐτῆς. Ἂν ἦναι δυνατὸν νὰ τεθῇ νόμος, ὅστις νὰ μᾶς σωφρονίσῃ ὡς πρὸς τὸ κεφάλαιον τῆς ἐφαρμογῆς τῶν νόμων, ἔχει καλῶς· ἄλλως ἐλάχιστα ἂς ἐλπίσωμεν ὠφελήματα καὶ ἐκ νέας νομοθεσίας.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ὄγδοον τμῆμα ὑπέβαλε τὴν ἔκθεσίν του ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Κραναίας· θὰ τυπωθῇ καὶ θὰ διανεμηθῇ.

§37ΚΑΡΔΑΡΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, σήμερον μοὶ ἐπεδόθη κλῆσις, δι’ ἧς προσκαλοῦμαι νὰ παρευρεθῶ ὡς μέλος τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς τῶν ἐπαρχιακῶν συμβούλων.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγκρίνει ἡ Βουλὴ νὰ δοθῇ ἄδεια;

§39ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§40ΡΙΚΑΚΗΣ. Αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας ὁ ἔντιμος Πρωθυπουργὸς ἔδωκεν ὡς πρὸς τὴν χθεσινὴν ἐπερώτησιν, μοῦ δίδουν ἀφορμὴν νὰ τῷ κάμω μίαν παρατήρησιν· ἴσα ἴσα ἡ ἀθλιότης τῶν ἐργολάβων καὶ τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει ὡς πρὸς τὴν κατὰ τμῆμα ἔκθεσιν εἰς δημοπρασίαν τῶν τοιούτων ἔργων, εἶναι ἡ μεγαλειτέρα αἰτία, διὰ τὴν ὁποίαν τὰ δημόσια ἔργα ὀπισθοδρομοῦσι· τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον ἐπεκράτησε, καὶ τὸ ὁποῖον νομίζω, ὅτι εἶναι σύστημα καταστρεπτικὸν, δίδει ἀφορμὴν ὥστε οἱ μικροὶ ἐργολάβοι μὲ μικρὰ κεφάλαια νὰ συναγωνίζωνται ὡς πρὸς ἓν οἱονδήποτε ἔργον, καὶ ποτὲ εἷς σπουδαῖος ἐργολάβος, μία μεγάλη ἑταιρία νὰ μὴ δύναται νὰ ἐπιληφθῇ τοῦ ἔργου· ἐνῷ ἂν ἓν ἔργον ἐξετίθετο ὁλόκληρον καὶ δύω, τρεῖς ὁδοὶ ὁμοῦ, λαμβανομένου τοῦ μέτρου ν’ ἀπαιτῶνται αἱ δέουσαι ἐγγυήσεις, εἶμαι βέβαιος, ὅτι σπουδαῖοι ἐργολάβοι ἠδύναντο νὰ συναγωνισθῶσι, καὶ ἠθέλομεν ἐξέλθει ἀπὸ τὸν μικρὸν κύκλον τῶν σημερινῶν ἐργολάβων. Θέλω λοιπὸν παρακαλέσει τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν παρατήρησίν μου, διότι εἶμαι βέβαιος, ὅτι οἱονδήποτε μέτρον καὶ ἂν λάβωμεν, ἐνόσῳ ἐξακολουθεῖ τὸ ὑπάρχον σύστημα, θέλομεν πάντοτε εὑρίσκεσθαι εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ δικαζώμεθα μὲ τοὺς ἐργολάβους, διότι αὐτοὶ ἐπιζητοῦσι τὴν ὠφέλειάν των, δολιευόμενοι τὸ ἔργον τὸ ὁποῖον ἀναλαμβάνουν. Ἐννοῶ νὰ ληφθῇ τοιαύτη πρόνοια, ἀλλὰ συγχρόνως νὰ ληφθῇ καὶ ἡ πρόνοια ὥστε ἡ ἐκτέλεσις τῶν συνεπειῶν νὰ ἦναι βεβαία· διότι ἔχομεν παραδείγματα, ὅτι ἐδώσαμεν εἰς ἑταιρίας τὴν κατασκευὴν σιδηροδρόμων· οἱ ἐργολάβοι αὐτῶν ἀνέλαβον ὑποχρεώσεις ἀπέναντι τοῦ δημοσίου, καὶ μ’ ὅλα ταῦτα, ἐνῷ οἱ ἐργολάβοι δύνανται νὰ κηρυχθῶσι πρὸ πολλοῦ ἔκπτωτοι, καὶ τὰ ποσὰ τῶν ἐγγυήσεων νὰ περιέλθωσιν εἰς ὄφελος τοῦ δημοσίου, τίποτε ἀπὸ αὐτὰ δὲν γίνονται· οἱ ἐργολάβοι τοὐναντίον ζητοῦσι νὰ κερδοσκοπήσουν διὰ τοῦ συναλλάγματος, ὅπερ συνῆψαν μετὰ τῆς Κυβερνήσεως, μεταπωλοῦντες τὸ δικαίωμά των. Ἐκτὸς τούτου θέλω παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ἓν ἄλλο ἀντικείμενον, τὸ ὁποῖον θέλω τῷ ὑποβάλει. Κατὰ τὸν νόμον περὶ δηλώσεως τῶν ἐθνικῶν κτημάτων τοῦ 1875, θέλετε παρατηρήσει ὅτι ὑπάρχει μία ἐπιφύλαξις, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις δικαιοῦται νὰ ἐξαιρῇ τῆς δηλωθείσης περιφερείας ὅσας γαίας νομίσῃ, ὅτι δύνανται νὰ ἀποτελέσωσι δασικὸν ἔδαφος, νὰ ἐπιστρέφῃ δὲ τὰς δόσεις εἰς τοὺς δηλώσαντας, ὥστε εἰς τὸν δηλώσαντα πρὸ 5 πρὸ 6 ἐτῶν καὶ βελτιώσαντα τὸ κτῆμα διὰ πολλῶν δαπανῶν δύναται νὰ εἴπῃ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι τὸ δηλωθὲν παρ’ αὐτοῦ ἔδαφος εἶναι δασικὸν, αὐτὸς δὲ ὀφείλει νὰ ἐπιστρέψῃ τὸ κτῆμα καὶ θὰ λάβῃ τὰς δόσεις του. Δὲν εἶναι τοιοῦτον τὸ πνεῦμα τοῦ νόμου· ἄλλως θὰ ἦτο μία κακὴ πίστις ἐκ μέρους τοῦ δημοσίου νὰ ἀναλαμβάνῃ τὸ μεταβληθὲν καὶ βελτιωθὲν ἤδη κτῆμα, ἐπιστρέφον τὰς ληφθείσας δόσεις. Δεύτερον νὰ ἐξετάσῃ τὰ γενόμενα ὡς πρὸς τὴν ἐκτέλεσιν αὐτοῦ τοῦ νόμου. Ὁ ἐπὶ τῶν δασῶν ὑπάλληλος, ἔχων ὑπ’ ὄψιν τὰς περὶ δασῶν θεωρίας τῶν συγγραφέων, ἐπισκέπτεται εἰς μίαν ἔκτασιν γαιῶν, αἱ ὁποῖαι πρὸ πολλοῦ ἐκαλλιεργοῦντο, καὶ ἐπειδὴ εὑρίσκει, ὅτι κατὰ τὴν ἐπιστήμην του τὸ μέρος τοῦτο δύναται νὰ κηρυχθῇ δασῶδες, καὶ ὅτι μετὰ 40 ἔτη δύναται νὰ γείνῃ δάσος, γνωμοδοτεῖ οὗτος, καὶ δυνάμει αὐτῆς τῆς γνωμοδοτήσεως, προσκαλεῖται ὁ ἰδιοκτήτης νὰ λάβῃ ὀπίσω τὰς δόσεις καὶ νὰ δώσῃ τὰς γαίας. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸν νὰ μελετήσῃ καὶ τὸ ζήτημα τοῦτο, καὶ νὰ φέρῃ τὴν δέουσαν θεραπείαν.

§41ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν.) Δὲν ἀμφισβητῶ τὴν ὀρθότητα τῶν παρατηρήσεων τοῦ κ. Ῥικάκη. Δυστυχῶς ὅμως ἐν τῷ νόμῳ οὐδεὶς περιορισμὸς ὑπάρχει, οὐδεμία προθεσμία ἐτάχθη, ἐντὸς τῆς ὁποίας ὀφείλει ἡ Κυβέρνησις νὰ κάμῃ χρῆσιν τοῦ δικαιώματος τὸ ὁποῖον εἰς αὐτὴν χορηγεῖ ὁ νόμος, τουτέστι νὰ ἐξαιρῇ τῆς διανομῆς τῶν ἐθνικῶν γαιῶν ὡρισμένα μέρη. Ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου ἐγένετο ἀληθῶς ὅπως ὁ ἀξιότιμος προαγορεύσας ἐξέθηκεν· ἡ κυβέρνησις, συνεπείᾳ πληροφοριῶν ἢ μέτρων καὶ σκέψεων, τὰς ὁποίας αὐτὴ εἶχεν, ἐξήρεσε μετὰ παρέλευσιν τῷ ὄντι πολλῶν ἐτῶν ἀπὸ τῆς δηλώσεως πολλὰς περιφερείας, καὶ ἑπομένως ἐπέστρεψεν εἰς τοὺς δηλώσαντας τὴν προκαταβολὴν καὶ τὰς πληρωθείσας δόσεις μέχρι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης. Ἄν δυνάμεθα ἤδη νὰ θέσωμεν φραγμόν τινα εἰς αὐτὸ τὸ δικαίωμα τῆς Κυβερνήσεως, θὰ τὸν θέσωμεν διὰ νέου νομοθετήματος· θέλω ἐξετάσει ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τοῦ Ὑπουργείου, καὶ ἂν εὕρω μέσον, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ θεραπεύσω τὸ γενόμενον, θὰ εἰσαγάγω νομοσχέδιον. Ἀλλ’ ὡς ἔχει σήμερον ὁ νόμος, δὲν δύναμαι ἢ νὰ τὸν ἐκτελῶ.

§42ΡΙΚΑΚΗΣ. Νομίζω, ὅτι ἡ ἐπερώτησίς μου ἰδίως ἀντικείμενον ἔχει τὴν ἑρμηνείαν τοῦ νόμου, καὶ ἐπειδὴ ἡ Βουλὴ, τῇ συμπράξει τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι ἁρμοδία νὰ δώσῃ τὴν δέουσαν ἑρμηνείαν, συμφωνεῖ δὲ καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὡς βεβαίως καὶ πᾶς ἐχέφρων ἄνθρωπος, ὅτι, ἐὰν δοθῇ ἡ ἀντίθετος ἑρμηνεία, ὄχι μόνον ἀποδεικνύεται ἡ κακὴ πίστις, ἀλλὰ καὶ ἐπιβλαβεστάτη καὶ ἐπιζήμιος ἔσεται εἰς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι καλῇ τῇ πίστει ἐνήργησαν, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ φέρῃ ἐπίσημον ἑρμηνείαν, διὰ νὰ δύνηται νὰ ἔχῃ καὶ ὀπισθενεργὸν δύναμιν.

§43ΚΟΤΑΡΗΣ. Μεθ’ ὅσα ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Λεβαδείας κ. Μπουφίδης ἐξέθηκε περὶ τῆς ταχυδρομικῆς ὑπηρεσίας, προσθέτω καὶ ἐγὼ τὰ ἑξῆς. Εἰς τὴν ἐπαρχίαν μας ὑπάρχει πρὸ πολλοῦ εἷς ἐντόπιος ἐπιστάτης τοῦ ταχυδρομείου, ὁ ὁποῖος κατώρθωσε νὰ διακόψῃ τὴν ἀλληλογραφίαν ἡμῶν τῶν πολιτευομένων. Αὐτὸς κατηγγέλθη ἀπὸ τὸν ταμίαν τῆς ἐπαρχίας, ὅτι τοῦ ἀπεσφράγισε μίαν ἐπιστολὴν, τὴν ὁποίαν ἐκράτησεν ἐπὶ ἕνα σχεδὸν μῆνα, καὶ τελευταῖον μετέβαλε τὴν χρονολογίαν καὶ τὴν ἔδωκεν· ἐὰν ὑποθέτετε, ὅτι ἡμεῖς οἱ ἀντιπολιτευόμενοι καταφερόμεθα κατὰ τῶν προσώπων, δὲν θὰ πιστεύσητε βεβαίως, ὅτι καὶ ὁ ὑπάλληλος ἐκεῖνος θέλει νὰ συκοφαντήσῃ τὸν ταχυδρομικὸν ἐπιστάτην· παρακαλῶ λοιπὸν τὴν κυβέρνησιν νὰ ἐξετάσῃ περὶ τούτου τὴν διεύθυνσιν τοῦ ταχυδρομείου, καὶ νὰ ἀντικαταστήσῃ τὸν ὑπάλληλον αὐτὸν, διὰ νὰ μὴ ὑπάρχουν τοιαῦτα παράπονα. Πλὴν τούτου ἡ Κυβέρνησις πρὸ τῶν ἐκλογῶν, θέλουσα, φαίνεται, νὰ μεριμνήσῃ, ὅπως μεριμνᾷ, περὶ τῆς καλῆς διοικήσεως τοῦ τόπου, εἴτε διὰ νὰ εὐχαριστήσῃ πρόσωπά τινα πολιτευόμενα, ἀπέστειλεν εἰς τὴν ἐπαρχίαν μας τὸν ἀντισυνταγματάρχην κ. Μουσουδάκην, διὰ νὰ ἐνεργήσῃ ἐπιτοπίως ἀνακρίσεις περὶ τῶν λαβόντων ἐκεῖ χώραν ἀτοπημάτων ἐκ μέρους τῆς ἐξουσίας. Ὁ ἔντιμος ἀντισυνταγματάρχης κ. Μουσουδάκης, ἐξετάσας ἐκεῖ τὰ καθέκαστα, διότι ἔμεινε διαρκῶς εἰς τὴν πρωτεύουσαν τῆς ἐπαρχίας ἐπὶ ἕνα μῆνα, ὑπέβαλε τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ἐνεργειῶν του, ὅπως ἐκ τοῦ σύνεγγυς ἐπληροφορήθη, εἰς τὸ ὑπουργεῖον. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν ἢ τῶν Στρατιωτικῶν νὰ καταθέσῃ τὴν ἔκθεσιν εἰς τὸ προεδρεῖον, μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῆς ὁποίας ἐπιφυλάσσομαι νὰ ἐκθέσω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὰ λαβόντα χώραν ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ, εἰς τὴν ὁποίαν ἀπόκειται νὰ ἐκτιμήσῃ ἂν τὰ παρ’ ἐμοῦ ἐκτιθέμενα χρήζουν ἢ μὴ ἀκροάσεως.

§44ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Εἶμαι ἐναντίος, κύριοι, ὅλως εἰς τὰς παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας ὁ κ. Φιλήμων ἔκαμε περὶ τῶν νόμων. Ἐγὼ πρεσβεύω, ὅτι ἡ καχεξία εἶναι ἐν τοῖς νόμοις, καὶ αὐτὸ τὸ Κοινοβούλιον πάσχει ἐκ τῆς καχεξίας τῶν νόμων. Διὰ τοῦτο ἀσχολοῦμαι πάντοτε πρὸς βελτίωσιν τοῦ καθεστῶτος τῆς νομοθεσίας διὰ νόμων, καὶ ἐκεῖ ἐλπίζω τὴν θεραπείαν. Ἀλλ’ ἐπὶ τέλους καὶ ὁ κ. Φιλήμων εἶπεν ὅτι πάλιν νόμος χρειάζεται, πρὸς θεραπείαν τῆς καχεξίας τῆς ταχυδρομικῆς ὑπηρεσίας. Ἄλλοτε εἰργάσθην κατὰ τὸ αὐτὸ σύστημα κατὰ τῆς λῃστείας, καί μοι φαίνεται, ὅτι ἐπενέχθησαν καλὰ ἀποτελέσματα. Ἔχω ἤδη ἓν νομοσχέδιον περὶ ζωοκλοπῆς πρὸ πέντε ἐτῶν ἕτοιμον, τὸ ὁποῖον δὲν ἐτόλμησα νὰ ὑποβάλω ποτὲ, ἕνεκα τῶν ἐπικρατουσῶν ἰδεῶν, ὅτι οἱ νόμοι ἔχουσι καλῶς. Ἐπειδὴ δὲ εἶναι ἤδη πρότασις νόμου ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως περὶ τούτου, τὸ ὑποβάλλω· δράττομαι δὲ τῆς εὐκαιρίας νὰ εἴπω, ὅτι ἦσαν πολλοὶ νόμοι ἢ ἔθιμα, τὰ ὁποῖα ἐπὶ μοναρχίας ἐλειτούργουν, καὶ ἐλειτούργουν καλῶς, ἐπὶ κοινοβουλευτικοῦ ὅμως πολιτεύματος εἶναι ὅλως ἄχρηστοι. Μεταξὺ τῶν ἄλλων εἶναι καὶ ἡ μεταβατικὴ ὑπηρεσία. Ἄλλοτε ἡ ζωοκλοπὴ δὲν ἐλυμαίνετο τὸν τόπον ὅπως σήμερον, ἀλλὰ τότε ὑπῆρχε θεσμός τις, ὁ τῶν μεταβατικῶν, ἄνωθεν καταβὰς ἐπὶ Ἀλῆ Πασᾶ. Σήμερον ὅμως αὐτὸ τὸ ὄργανον τῆς διοικήσεως ἐκλείπει ὀρθῶς καὶ δικαίως, διότι ἁρμόζει εἰς βαρβάρους. Τοῦτο τὸ εἶπον, ὄχι μόνον διὰ νὰ ἐκθέσω μίαν θεωρίαν, ἀλλὰ διὰ νὰ σᾶς εἴπω προεισαγωγικῶς, ὅτι τὸ ἐμὸν σύστημα εἶναι ἡ καθιέρωσις τῶν μεταβατικῶν, ἄνευ δαρμῶν καὶ ἄνευ βασάνων, ἡ εἰσαγωγὴ τῶν μεταβατικῶν εἰρηνοδικῶν, μεταβαινόντων ἐπιτοπίως, κρινόντων τοὺς ὑπόπτους, ἀπελαυνόντων τοὺς ἄγαν ὑπόπτους. Ἐὰν φανῶσι μερικὰ παράδοξα περὶ τῶν δικαιοδοσιῶν, τὰς ὁποίας καθιερῶ, προλαμβάνω νὰ εἴπω, διὰ νὰ μὴ ἐκτεθῶ προσωπικῶς, ὅτι ὅλαι αὗται αἱ ὑπέρογκοι ἐξουσίαι, τὰς ὁποίας χορηγῶ εἰς τοὺς εἰρηνοδίκας, ὑπάρχουσι καὶ εἰς ἄλλας νομοθεσίας, καὶ δὴ ἐν Ἀγγλίᾳ, καὶ τὰς ἠρύσθην ἐκεῖθεν. Ταῦτα εἶπον προεισαγωγικῶς, διὰ νὰ δικαιολογηθῶ, διότι δὲν ἠξεύρω ἐὰν θὰ φθάσωμεν εἰς τὴν συζήτησιν. Ὁ νόμος αὐτὸς κατηρτίσθη ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ μου, διὰ συνόδου πρεσβυτέρων, οἱ ὁποῖοι ἔπαθον καὶ ἔπασχον, καὶ οἱ ὁποῖοι ἐγνώριζον τί ἐστὶ ζωοκλόπος, καὶ ἦσαν καί τινες ζωοκλόποι κύκλῳ. Ὅ,τι διετύπωσα λοιπὸν, εἶναι προϊὸν καὶ τῶν λοιπῶν παρατηρήσεων καὶ ἐπιτοπίου ἐρεύνης. Κύριοι, εἶχον ἓν γράμμα προχθὲς, ὅτι τέσσαρες βόες κλέπτονται καθ’ ἑκάστην ἀπὸ ἑκάστης κοινότητος· αὐτὸ εἶναι ὑπερβολὴ βεβαίως, ἀλλ’ ὅσον καὶ ἦναι ὑπερβολὴ, εἶναι κἄτι τι μέγα. Δὲν ἐφοβήθη ὁ τόπος ὁ ἐμὸς ποτὲ τὴν λῃστείαν τόσον ὅσον τὴν ζωοκλοπὴν, διότι οἱ πτωχοὶ, οἱ ἔχοντες 10 γίδας, δὲν φοβοῦνται τοὺς λῃστὰς, ἀλλὰ μὲ τὰς 10 αὐτὰς γίδας καὶ μὲ τὸ ἓν βῶδι ζῇ αὐτὸς, καὶ ἤδη ἐκ τῆς ζωοκλοπῆς εἶναι εἰς ἀπελπιστικὴν κατάστασιν. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Βουλὴν νὰ συστήσῃ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, ὅπου ἐστάλη τὸ σχέδιον τῆς Κυβερνήσεως, νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὸ ἐμὸν νομοσχέδιον, καὶ εἰ δυνατὸν, νὰ τὸ συγχωνεύσῃ, ἀλλὰ νὰ τὸ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αἱ ἐπιτροπαὶ συνῆλθον ἤδη, εἰργάσθησαν, καὶ νομίζω, ὅτι αὔριον τελειώνουν.

§46ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Αὐτὸ ζητῶ, νὰ σταλῇ, νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, καὶ ἂς παραταθῇ ἡ ἐργασία ἐπὶ μίαν ἡμέραν.

§47ΚΟΤΑΡΗΣ. Αὐτὸ, τὸ ὁποῖον παρέστησεν ὁ κ. Ῥοντήρης, συμβαίνει καὶ εἰς τὴν ἐπαρχίαν μας, καὶ παρακαλῶ νὰ δοθῇ καὶ τὸ σχέδιον τοῦ κ. Ῥοντήρη, διότι ἀπηλπίσθη ὁ τόπος.

§48ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Νὰ σταλῇ εἰς τὴν ἐπιτροπήν, ἵνα τὸ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ σταλῇ λοιπόν, καὶ κατόπιν τυποῦται.

§50ΑΝΔΡΙΤΣΟΣ. Ὁ συνάδελφός μου κ. Κόταρης ἀπηύθυνεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν δύο ἐπερωτήσεις, χθὲς μίαν περὶ τῆς ὁδοῦ Στενοῦ, καὶ σήμερον περὶ τῆς διαγωγῆς τοῦ ταχυδρομικοῦ ἐπιστάτου Λοιδορικίου, ἀλλ’ εἰς οὐδεμίαν τῶν αἰτιάσεών του ἔχει δίκαιον, καὶ λυποῦμαι. Καθ’ ὅσον ἀφορᾶ τὴν ὁδὸν τοῦ Στενοῦ, τῷ λέγω, ὅτι ἡ ἐργασία ἐκείνη διεξήχθη τακτικώτατα· ὑπῆρχεν ἀπ’ ἀρχῆς μέχρι τέλους τῆς ἐργασίας ἐπιστάτης, καὶ μετὰ τὸ τέλος παρέλαβε τὴν ἐργασίαν ὁ μηχανικὸς μετὰ τοῦ ἐπάρχου κ. Χατζοπούλου, καὶ δὲν εἶχε τὴν ἐλαχίστην ἔλλειψιν. Μόνον ἡ ἐργασία ἐβράδυνε, κατὰ δὲ τὰς ἀρχὰς τοῦ φθινοπώρου ἐπῆλθον πλημμῦραι, ἐσήκωσαν 5 ἢ 6 καπάκια ἀπὸ τὴν ὁδόν, τὰ ὁποῖα μὲ 50 δραχμῶν ἔξοδα ἐπιδιορθοῦνται. Καθ’ ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὴν διαγωγὴν τοῦ ταχυδρομικοῦ ἐπιστάτου Λοιδορικίου, αὐτὸς διωρίσθη πρὸ πολλοῦ ἀπὸ τὸν κ. Κατσικαπῆν, καὶ δὲν εἶναι φίλος μου, ἀλλ’ ἡ διαγωγή του εἶναι τιμιωτάτη· ἐὰν δὲ ὁ ταμίας ἀπηύθυνε καταγγελίαν τινά, εἶναι ἁρμόδια τὰ δικαστήρια. Ἔρχομαι καὶ εἰς τὸ τρίτον, τὴν ἀποστολὴν τοῦ ἀντισυνταγματάρχου Μουσουδάκη. Παράπονα ἐγένοντο κατὰ τῶν τότε στρατιωτῶν, ὁ δὲ Ὑπουργός, ἐκπληρῶν πιστῶς τὸ καθῆκόν του, ἀπέστειλεν ἕνα ἀνώτερον ἀξιωματικόν, ὁ ὁποῖος ἐξετάσας ὑπέβαλε τὴν ἔκθεσίν του, καὶ τὸ Ὑπουργεῖον ἐτιμώρησεν ἕνα λοχίαν μὲ 30 ἢ 40 ἡμερῶν κράτησιν.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Τρίτη ἀνάγνωσις τοῦ νομοσχεδίου περὶ στρατιωτικῶν ἐπιμελητηρίων. (Ἀναγινώσκεται.)

§52ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Θέλω ἐρωτήσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν περὶ τῶν προκαταβολῶν. Τῷ ἀπηύθυνα καὶ πρό τινων ἡμερῶν ἐρώτησιν περὶ τούτου. Ὁ νόμος περιέχει διάταξιν, κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν ἐπιτρέπεται εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ποιῆται χρῆσιν προκαταβολῶν ἀνωτέρων τοῦ ἑνὸς ἑκατομμυρίου. Καθ’ ἃς πληροφορίας ἔλαβον, ἡ προκαταβολὴ εἶναι ἀνωτέρα. Ἐρωτῶ λοιπὸν ἐὰν ἡ διάταξις αὕτη τοῦ νόμου ἐφαρμόζηται καὶ κατὰ πόσον ἐφαρμόζηται.

§53ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν.) Τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἐζήτησε κατὰ τὴν παρελθοῦσαν συνεδρίασιν ὁ ἔντιμος Βουλευτὴς Μεσολογγίου, θέλομεν ὑποβάλει, ἐλπίζω, αὔριον εἰς τὴν Βουλὴν· ἀλλ’ οὐδεμίαν σχέσιν ἔχει τὸ ζήτημα τοῦτο μὲ τὴν παραδοχὴν τοῦ νομοσχεδίου.

§54ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν ὑπέβαλον τοιαύτην πρότασιν, ἐζήτησα, ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ, τὰς πληροφορίας.

§55ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἴμεθα ἕτοιμοι αὐτὴν τὴν στιγμήν. Αὔριον, ἐλπίζω, θὰ δώσωμεν τὰς πληροφορίας αὐτάς. (Ἐπιψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ ἄρθρον τὸ νομοσχέδιον, δι’ ἀναστάσεως.)

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι λοιπὸν τὸ σύνολον εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι.) Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἐτυπώθη καὶ διενεμήθη τὸ συναρμολογηθὲν νομοσχέδιον περὶ φυλλοξήρας.

§57ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Σήμερον, ὅτε ἐπιτρέπεται συζήτησις ἐπὶ μόνου τοῦ γράμματος τοῦ νόμου, παρατηρῶ, ὅτι εἶναι ἀνάγκη μεταβολῆς τῆς φράσεως ἐν τῷ ἄρθρῳ 7, διότι ὅπως ἐτροποποιήθη τὸ ἄρθρον, γεννᾷ ἄτοπον, τὸ ἑξῆς. Κατὰ τὸ τελευταῖον ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου λέγεται «ἐν ᾗ δὲ περιπτώσει οἱ πραγματογνώμονες δὲν ἤθελον ἐκδώσει τὴν ἀπόφασίν των ἐντὸς ἑνὸς μηνὸς ἀπὸ τοῦ διορισμοῦ των, οἱ ἐνδιαφερόμενοι ἔχουσι δικαίωμα προσφυγῆς εἰς τὸ Πρωτοδικεῖον.» Ἀλλ’ ἐρωτῶ, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ γείνῃ ἔφεσις κατ’ ἀποφάσεως, ἡ ὁποία δὲν ἐξεδόθη; ἡ ἔννοια τῆς προτάσεως εἶναι σαφὴς, ὅτι ἐὰν βραδύνῃ ἡ ἀπόφασις τῶν πραγματογνωμόνων οἱ ἐνδιαφερόμενοι ἔχουσι δικαίωμα προσφυγῆς εἰς τὰ δικαστήρια πρὸς λύσιν τοῦ ζητήματος. Προτείνω λοιπὸν νὰ μεταβληθῇ τὸ γράμμα τοῦ ἄρθρου οὕτω (ὡς ἔχει τὸ νομοσχέδιον) καὶ ἐπειδὴ τὰ ἑπόμενα ἔχουσι σχέσιν, νὰ ἐξακολουθήσῃ οὕτω «ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν ἀναστέλλεται ἡ ἐκτέλεσις τῆς καταστροφῆς, ἡ δὲ ὑπόθεσις δικάζεται ἐντὸς τριῶν ἡμερῶν ἀπὸ τῆς ἐπιδόσεως τοῦ ἐγγράφου».

§58ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα, εἶναι ὀρθαὶ αἱ παρατηρήσεις αὗται.

§59ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Πρὶν καταβῶ τοῦ βήματος, παρατηρῶ, ὅτι καὶ ἡ ἐν τῷ 8 ἄρθρῳ παραπομπὴ εἰς ἄρθρον 14 εἶναι ἐσφαλμένη· πρέπει δὲ νὰ τεθῇ ἄρθρον 10.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα, θὰ διορθωθῇ.

§61ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Παρελήφθη δὲ ἐντελῶς τὸ τελευταῖον ἄρθρον.

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ συμπεριληφθῇ.

§63ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Ὅταν λέγουν, ὅτι ἔχουν δικαίωμα προσφυγῆς ἐνώπιον τοῦ Πρωτοδικείου, ἐννοοῦν, ὅτι διὰ πᾶν ποσὸν εἶναι ἁρμόδιον τὸ Πρωτοδικεῖον;

§64ΚΑΤΣΑΝΔΡΗΣ. Μάλιστα, ἀνεξαρτήτως τοῦ ποσοῦ. (Ἀναγινώσκεται τὸ 1 ἄρθρον ἄνευ παρατηρήσεων). Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται).

§65ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου παρατηρῶ, καὶ ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς, ὅτι τὸ ἄρθρον εἶχε σκοπὸν νὰ παρακωλύσῃ πᾶσαν οἱανδήποτε χρῆσιν σπόρων, φυτῶν ἢ δένδρων πρὸς σπορὰν ἢ φυτείαν· νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ τεθῇ καὶ ἡ φράσις, ἢ «μεταχειρίζεται ὁπωσδήποτε.»

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν δυνάμεθα νὰ κάμωμεν προσθήκας. (Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 3.)

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 4 (ἀναγινώσκεται).

§68Δ. ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον αὐτὸ εἶναι ἀνάγκη προσθήκης τῆς λέξεως «ἐγγράφως», διότι δὲν ὑπάρχουσιν ἄλλως αἱ ἀπαιτούμεναι ἐγγυήσεις εἴτε ὑπὲρ εἴτε κατὰ τοῦ Δημάρχου, ἂν ἐπιτρέπεται νὰ ὑποστηρίζηται τυχούσης περιστάσεως, ὅτι ἐγένετο ἢ δὲν ἐγένετο προφορικὴ εἰδοποίησις.

§69ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§70Δ. ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ λέξις αὕτη δὲν φέρει οὐδεμίαν τροποποίησιν εἰς τὸν νόμον.

§71ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Φοβοῦμαι, ὅτι ἡ διάταξις αὕτη τοῦ ἄρθρου θὰ γεννήσῃ μεγάλα σκάνδαλα. Προκειμένου περὶ φυλλοξήρας, πάντες θὰ σπεύσουν νὰ εἰδοποιήσουν, καὶ πάντες ἔχουν συμφέρον. Ἀλλ’ ἡ φυλλοξήρα δὲν ἦλθεν εἰσέτι ἐνταῦθα. Θὰ κάμω ὅμως μίαν ἁπλῆν παρατήρησιν πρὸς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῆς ἀνθρακίτιδος, ἡ ὁποία ἐπεσκέφθη τὰ κτήματα τεσσάρων ἢ πέντε Δήμων τῆς ἐπαρχίας Ἠλείας. Πέρυσιν ἡ νόσος αὕτη ἐζημίωσε τὴν Ἠλείαν περὶ τὰ 12,000,000 σταφιδοκάρπου, ἀξίας πλέον τῶν 3 ἑκατομμυρίων· παρακαλῶ λοιπὸν, ἅμα ἀνοίξουν τὰ κλήματα, νὰ στείλῃ ὁ κ. ὑπουργὸς ἕνα ἐκ τῶν γεωπόνων εἰς τοὺς Δήμους ἐκείνους, νὰ ὁδηγήσῃ περὶ τῆς θεραπείας τῆς νόσου αὐτῆς, χωρὶς νὰ βάλῃ τόσους δημότας ἐκεῖ νὰ τρέχουν εἰς τὸν Δήμαρχον νὰ εἰδοποιήσουν διὰ νόσημα, τὸ ὁποῖον κατέστη ἤδη γνωστόν. Ἐξωδίκως κάμνω αὐτὴν τὴν παρατήρησιν.

§72ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Μάλιστα.

§73ΚΑΤΣΑΝΔΡΗΣ. Κύριοι, ἐγὼ κάμνω αὐτὴν τὴν παρατήρησιν εἰς τὸν κ. Χατζόπουλον. Ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ ἑτέρου νομοθετήματος, θὰ μοὶ ἐπήρχετο ἡ ἰδέα τῆς ἐκδικήσεως κατὰ τοῦ Δημάρχου· πρόκειται ὅμως περὶ νόσου, καὶ ὅλοι ἔχουν τὸ συμφέρον νὰ καταγγελθῇ. Φοβοῦμαι, ὅτι τιθεμένης τῆς λέξεως «ἐγγράφου προσκλήσεως» θὰ ὑπάρξωσι δυσκολίαι, διότι εἰς πολλὰ μέρη δὲν ὑπάρχουν ἄνθρωποι ἐγγράμματοι.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζω, ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ ἐπιφέρωμεν οὐδεμίαν προσθήκην εἰς τὰ ἤδη ἐψηφισμένα καὶ νὰ μεταβάλωμεν τὸ κείμενον. (Ἀνεγνώσθησαν καὶ ἐνεκρίθησαν τὰ ἄρθρα 5–14, συνταχθέντος τοῦ ἄρθρου 7 κατὰ τὴν πρότασιν τοῦ κ. Δραγούμη.)

§75ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Πρὶν παραδεχθῇ ἡ Βουλὴ τὸ σύνολον, κάμνω μίαν ὑπόμνησιν, περὶ τῆς ὁποίας μοὶ γράφουν σήμερον ἐκ Σύρου. Κατὰ τὸ πρῶτον ἄρθρον ἐπιτρέπεται τῇ Κυβερνήσει διὰ διατάγματος ν’ ἀπαγορεύῃ τὴν εἰσαγωγὴν φυτῶν κλπ., ἔχει δὲ ἐκδοθῆ διάταγμα ἀπαγορεῦον ἐξ ὡρισμένων μερῶν τὴν εἰσαγωγήν. Ἀλλ’ οἱ κερδοσκόποι μεταφέρουσι τὰ φυτὰ εἰς μέρη, ἐκ τῶν ὁποίων δὲν ἀπαγορεύεται ἡ εἰσαγωγή......

§76ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐπρολήφθη τοῦτο, διότι διετάχθησαν οἱ Πρόξενοι νὰ σημειῶσι τὴν ἀρχικὴν πηγὴν τῆς φορτώσεως. Ἐπιψηφίζεται δι’ ἀναστάσεως τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου, ὡς ἑξῆς· «Ἄρθρον 1. Ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν 1) ν’ ἀπαγορεύῃ διὰ Β. Διατάγματος τὴν εἰσαγωγὴν παντὸς εἴδους δένδρων, φυτῶν, φύλλων, καρπῶν, σπόρων, κόπρων φυσικῶν ἢ μικτῶν, ὡς καὶ παντὸς ἑτέρου, ὅπερ ἤθελε κριθῆ ὅτι δύναται νὰ μεταδώσῃ ἀσθένειάν τινα εἰς τὰ ἐν Ἑλλάδι καλλιεργούμενα δένδρα καὶ φυτὰ, καὶ ἰδίως τὴν νόσον τῆς φυλλοξήρας· 2) νὰ ὑποβάλλῃ εἰς κάθαρσιν πᾶν οἱονδήποτε πρᾶγμα, οὗ ἡ ἄνευ καθάρσεως εἰσαγωγὴ ἤθελε κριθῆ ἐπικίνδυνος πρὸς μετάδοσιν τῆς φυλλοξήρας ἢ ἑτέρας τινὸς νόσου. Ἄρθρον 2. Ὁ εἰσάγων ἢ συντελέσας νὰ εἰσαχθῶσιν ἐν Ἑλλάδι, κατὰ παράβασιν τοῦ προηγουμένου ἄρθρου, ἐκ τῶν ἀπαγορευομένων εἰδῶν λάθρα ἢ ἐπὶ τῇ βάσει ψευδοῦς δηλώσεως ὡς πρὸς τὸν τόπον, ἐξ οὗ προέρχονται, τὰ ἀπηγορευμένα εἴδη, ἢ ὅστις ἐν γνώσει σπείρει τοιούτους σπόρους ἢ φυτεύσῃ τοιαῦτα φυτὰ ἢ δένδρα, τιμωρεῖται μὲ φυλάκισιν ἑνὸς μέχρι δεκαπέντε μηνῶν καὶ μὲ χρηματικὴν ποινὴν 50–500 δραχμῶν. Τελωνειακοί, ὑγειονομικοὶ καὶ λιμενικοὶ ὑπάλληλοι, καὶ ὑπηρέται, οἵτινες ὅπως δήποτε ἤθελον συντελέσει εἰς τὴν εἰσαγωγὴν τῶν τοιούτων εἰδῶν ἢ ἐξ ἀμελείας αὐτῶν ἤθελον γείνει λαθραία εἰσαγωγὴ παύονται προσωρινῶς τῆς ὑπηρεσίας καὶ εἰσάγονται ἀμέσως εἰς δίκην ὅπως τιμωρηθῶσι κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ προηγουμένου ἐδαφίου ἐφαρμοζομένων καὶ τῶν διατάξεων τοῦ ἄρθρου 24 τοῦ ποιν. Νόμου. Ὁσάκις ἡ κατὰ παράβασιν τοῦ ἐδαφίου ά. τοῦ παρόντος ἄρθρου εἰσαγωγὴ ἀνακαλυφθῇ συνεπείᾳ ἰδιωτικῆς καταγγελίας, διατίθεται ὑπὲρ τοῦ καταγγείλαντος ὁλόκληρος ἡ ἐπιβληθησομένη χρηματικὴ ποινὴ εἴς τε τὸν εἰσαγαγόντα καὶ εἰς τοὺς κατὰ τὸ προηγούμενον ἄρθρον ὑπαλλήλους. Ἄρθρον 3. Τὰ κατὰ παράβασιν τοῦ προηγουμένου ἄρθρου τυχὸν εἰσαγόμενα δημεύονται καὶ καταστρέφονται ἀμέσως παρὰ τῆς τελωνειακῆς Ἀρχῆς εἴτε διὰ τοῦ πυρὸς εἴτε ῥιπτόμενα εἰς τὴν θάλασσαν μετὰ τῶν περιεχόντων αὐτὰ σάκκων, κιβωτίων κλπ. ἄνευ οὐδεμιᾶς ἀποζημιώσεως τοῦ εἰσαγαγόντος τὰ ἀπηγορευμένα εἴδη ἢ τοῦ ἰδιοκτήτου αὐτῶν. Περὶ τῆς καταστροφῆς αὐτῶν συντάσσεται πρωτόκολλον, ὑπογραφόμενον παρὰ τῆς τελωνιακῆς Ἀρχῆς καὶ τῶν ἐν τῇ ἕδρᾳ αὐτῆς Δημάρχου καὶ εἰρηνοδίκου, ὅπου τοιαῦται ἀρχαὶ ὑπάρχουσι. Ἄρθρον 4. Ὀψέποτε ἤθελεν ἀναφανῆ εἴς τινας ἀμπέλους ἢ σταφιδαμπέλους ἢ κλήματα μεμονωμένα νόσος τις οἱαδήποτε, ὁ ἰδιοκτήτης αὐτῶν ἢ καλλιεργητὴς ὀφείλει νὰ εἰδοποιῇ ἀμέσως τὸν Δήμαρχον, ἐν τῇ περιφερείᾳ τοῦ ὁποίου εὑρίσκεται τὸ προσβεβλημένον κλῆμα, καὶ οὗτος τὴν διοικητικὴν Ἀρχὴν, ἥτις ὀφείλει ν’ ἀναφέρῃ τοῦτο ἀμέσως τηλεγραφικῶς εἰς τὸ Ὑπουργεῖον καὶ ταχυδρομικῶς νὰ ἐκθέτῃ τὰ καθέκαστα περὶ τῆς ἀναφανείσης ἀσθενείας. Ἄρθρον 5. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, ἅμα ὡς περιέλθῃ αὐτῷ ἡ εἰδοποίησις αὕτη, λαμβάνει διὰ προσώπων, ἐπὶ τούτῳ διοριζομένων, πρόνοιαν περὶ ἐπιθεωρήσεως τοῦ ὑπόπτου μέρους καὶ τῶν γειτνιαζόντων ἀμπελώνων καὶ σταφιδαμπελώνων. Τὰ πρόσωπα ταῦτα δικαιοῦνται καὶ ὀφείλουσι νὰ ἐπιχειρήσωσι πᾶσαν τὴν ἀναγκαίαν ἔρευναν πρὸς ἐξακρίβωσιν τῆς ἐνσκηψάσης νόσου. Ἐν ᾗ περιπτώσει ἤθελεν ἀποδειχθῆ, ὅτι ἡ νόσος εἶναι ἡ τῆς φυλλοξήρας, τὰ εἰρημένα πρόσωπα συντάσσουσιν ἔκθεσιν καὶ διατάσσουσιν ἀμέσως τὰ εἰκότα πρὸς ἄμεσον τῶν προσβεβλημένων κλημάτων ἀπομόνωσιν· ἀναφέρουσι δὲ περὶ τούτου εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπερ ἀποφαίνεται ἀμελλητί· αʹ) Περὶ τοῦ καθορισμοῦ τῆς μεμολυσμένης ζώνης, περὶ τῆς ἀπαγορεύσεως ἢ τῶν ληπτέων μέτρων πρὸς τὴν εἰς ζώνας ὑποτεθειμένας ἀπροσβλήτους μεταφορὰν τῶν κλημάτων, πασσάλων, κοπρίας ἢ ἄλλων φυτῶν ἢ μερῶν τούτων· βʹ) Περὶ τῶν ὑπὸ τῆς ἐπιστήμης ὑπαγορευομένων θεραπευτικῶν μέσων· γʹ) Ἐν ἀνάγκῃ περὶ καταστροφῆς ὁλοκλήρου ἢ μέρους τοῦ προσβεβλημένου ἀμπελῶνος ἢ σταφιδαμπελῶνος ἢ ἄλλων παρακειμένων τοιούτων. Ἄρθρον 6. Ἐν περιπτώσει ἐκτελέσεως τῆς κατὰ τὸ ἐδάφιον γʹ. τοῦ προηγουμένου ἄρθρου καταστροφῆς ἀμπελῶνος ἢ σταφιδαμπελῶνος, εἰ μὲν οὗτοι ἦσαν προσβεβλημένοι ὑπὸ τῆς φυλλοξήρας οὐδεμία χορηγεῖται τῷ ἰδιοκτήτῃ ἀποζημίωσις, εἰ δ’ οὗτοι δὲν ἦσαν μὲν προσβεβλημένοι ἐπέκειτο ὅμως κίνδυνος, καθὸ παρακείμενοι προσβεβλημένων, νὰ μεταδοθῇ αὐτοῖς ἡ νόσος, χορηγεῖται τῷ ἰδιοκτήτῃ αὐτῶν ἀποζημίωσις κατ’ ἐκτίμησιν πραγματογνωμόνων, γενομένην κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ἑπομένου ἄρθρου. Ἄρθρον 7. Ὁ προσδιορισμὸς τῆς χορηγητέας ἀποζημιώσεως εἰς ἰδιοκτήτην ἀμπελῶνος ἢ σταφιδαμπελῶνος, οὗ διετάχθη ἡ καταστροφὴ, γίνεται παρὰ τριῶν πραγματογνωμόνων, ἐκλεγομένων τοῦ μὲν παρὰ τοῦ Νομάρχου ἢ Ἐπάρχου, τοῦ δὲ παρὰ τοῦ ἐνδιαφερομένου κτηματίου, καὶ τοῦ τρίτου παρὰ τοῦ Προέδρου τῶν Πρωτοδικῶν. Ἐὰν ὁ ἰδιοκτήτης μὴ διορίσῃ ἐντὸς πέντε ἡμερῶν ἀφ’ ἧς ἤθελε προσκληθῆ ἐγγράφως πρὸς τοῦτο παρὰ τοῦ Νομάρχου ἢ Ἐπάρχου τὸν ἑαυτοῦ πραγματογνώμονα, διορίζει καὶ τοῦτον ὁ Πρόεδρος τῶν Πρωτοδικῶν. Ἐντὸς ὀκτὼ ἡμερῶν ἀπὸ τοῦ διορισμοῦ των ὀφείλουσιν οἱ πραγματογνώμονες νὰ μεταβῶσιν ἐπὶ τόπου μετὰ τοῦ Νομάρχου ἢ Ἐπάρχου ἢ τοῦ εἰδικοῦ Ἐπιθεωρητοῦ πρὸς ἐκτίμησιν τῆς ἀξίας τοῦ καταστραφησομένου μέρους καὶ τῆς τοῦ ἐτησίου αὐτοῦ εἰσοδήματος, καὶ πρὸς διορισμὸν τῆς χορηγητέας εἰς τὸν ἰδιοκτήτην ἀποζημιώσεως. Κατὰ τὸν προσδιορισμὸν τοῦτον λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν καὶ ὁ κίνδυνος, εἰς ὃν ἦσαν ἐκτεθειμένοι τοῦ νὰ προσβληθῶσιν οἱ ἀμπελῶνες ἢ σταφιδαμπελῶνες, ὧν ἀπεφασίσθη ἡ καταστροφή. Εἰς περίπτωσιν καθ’ ἣν ὁ ἰδιοκτήτης ἢ οἱ ἰδιοκτῆται ἢ τὸ δημόσιον δὲν ἀποδεχθῶσι τὴν γενομένην ἐκτίμησιν, δικαιοῦνται ἐντὸς δέκα ἡμερῶν ἀπὸ τῆς πρὸς αὐτοὺς κοινοποιήσεως τῆς ἀποφάσεως τῶν πραγματογνωμόνων νὰ ἐκκαλέσωσιν αὐτὴν ἐνώπιον τοῦ ἁρμοδίου Πρωτοδικείου. Ἐν ᾗ δὲ περιπτώσει οἱ πραγματογνώμονες δὲν ἤθελον ἐκδώσει τὴν ἀπόφασίν των ἐντὸς ἑνὸς μηνὸς ἀπὸ τοῦ διορισμοῦ των, οἱ ἐνδιαφερόμενοι ἔχουσι δικαίωμα προσφυγῆς εἰς τὸ Πρωτοδικεῖον. Ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν ἀναστέλλεται ἡ ἐκτέλεσις τῆς καταστροφῆς, ἡ δὲ ὑπόθεσις δικάζεται ἐντὸς τριῶν ἡμερῶν ἀπὸ τῆς ἐπιδόσεως τοῦ δικογράφου. Τὸ Δημόσιον ἀντιπροσωπεύει ὁ ἁρμόδιος Οἰκονομικὸς ἔφορος. Ἡ ἀπόφασις τοῦ Πρωτοδικείου εἶναι ὁριστικὴ καὶ τελεσίδικος καὶ οὐδὲν κατ’ αὐτῆς εἶναι δεκτὸν ἔνδικον μέσον. Ἄρθρον 8. Δι’ ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐκδιδομένης μετὰ προηγουμένην πρότασιν τοῦ ἐπιθεωρήσαντος τὴν καταστραφεῖσαν ἄμπελον ἢ σταφιδάμπελον, εἴτε αὕτη ἦτο προσβεβλημένη εἴτε οὐ, καὶ γνωμοδότησιν τοῦ κατὰ τὸ ἄρθρον 10 συμβουλίου, δύναται ν’ ἀπαγορευθῇ ἐπὶ ὡρισμένον ἀριθμὸν ἐτῶν οἱαδήποτε καλλιέργεια ἐπὶ τοῦ γηπέδου καταστραφέντος τινὸς ἀμπελῶνος, ἢ σταφιδαμπελῶνος. Ἐν τῇ περιπτώσῃ ταύτῃ ὁ ἰδιοκτήτης δικαιοῦται εἰς ἀποζημίωσιν, ἀντιστοιχοῦσαν πρὸς τὸ τρίτον τῆς ἀξίας τοῦ κατὰ μέσον ὅρον εἰσοδήματος αὐτοῦ καὶ ὁριζομένην κατὰ τὸ προηγούμενον ἄρθρον 7. Ἄρθρον 9. Οἱ Δήμαρχοι καὶ οἱ Νεμάρχαι καὶ οἱ Ἔπαρχοι, οἵτινες ἤθελον παραλείψει νὰ γνωστοποιήσωσι, κατὰ τὰ ἐν τῷ ἄρθρῳ 4, τὴν ὕπαρξιν τῆς ἐπὶ τῶν ἀμπέλων καὶ σταφιδαμπέλων ἀναφανείσης νόσου καὶ ἤθελον ἐξακριβωθῆ, ὅτι ἡ νόσος αὕτη εἶναι ἡ τῆς φυλλοξήρας, τιμωροῦνται μὲ χρηματικὴν ποινὴν 50–500 δραχμῶν καὶ μὲ φυλάκισιν ἑνὸς μέχρι 15 μηνῶν, ἐφαρμοζομένων καὶ τῶν διατάξεων τοῦ ἄρθρου 24 τοῦ ποινικοῦ νόμου. Μὲ τὰς αὐτὰς ποινὰς τιμωροῦνται καὶ οἱ ἰδιοκτῆται ἢ καλλιεργηταί, ἂν ἤθελον παραλείψει νὰ γνωστοποιήσωσι τὴν, εἰς τοὺς ὑπ’ αὐτῶν καλιεργουμένας ἀμπελῶνας καὶ σταφιδαμπελῶνας ἀναφανεῖσαν νόσον καὶ ἤθελεν ἐξακριβωθῆ, ὅτι εἶναι αὕτη ἡ τῆς φυλλοξήρας. Ἄρθρον 10. Συνιστᾶται παρὰ τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν τετραμελὲς γνωμοδοτικὸν συμβούλιον, ἀποτελούμενον ἐκ τριῶν εἰδικῶν ἐπιστημόνων καὶ τοῦ ἁρμοδίου Τμηματάρχου, καί οὗ καθῆκον εἶναι νὰ γνωμοδοτῇ περὶ τῶν ἐπὶ τῶν ἀμπελώνων καὶ σταφιδαμπελώνων νόσων καὶ ἐπὶ τῶν ληπτέων κατ’ αὐτῶν προληπτικῶν καὶ κατασταλτικῶν μέτρων. Ἄρθρον 11. Τὰ μέλη τοῦ γνωμοδοτικοῦ τούτου Συμβουλίου διατελοῦσιν ὑπὸ τὴν ἄμεσον ἐποπτείαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ διορίζονται διὰ Β. Διατάγματος. Τὸ ἓν ἐξ αὐτῶν λαμβάνει μηνιαῖον μισθὸν ἐκ δραχμῶν 300 καὶ ἀποζημίωσιν ἐκ δρ. 5 διὰ πᾶσαν ἐκτὸς τῆς ἕδρας του πορείαν ἡμερησίαν ὑπερβαίνουσαν τὰς 3 ὥρας, τὰ δὲ δύω ἄλλα λαμβάνουσιν ἀντιμισθίαν ἐκ δρ. 5 διὰ πᾶσαν τοῦ Συμβουλίου συνεδρίασιν συγκροτουμένην κατ’ ἔγγραφον πρόσκλησιν τοῦ Ὑπουργοῦ, καλούμενα δ’ εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν καθηκόντων ἐπιθεωρήσεως καὶ ἀπομακρυνόμενα τῆς ἕδρας των λαμβάνουσιν ἀντιμισθίαν ἴσην πρὸς τὴν τοῦ πρώτου καθόσον ἤθελε διαρκέσει ἡ ἐπιθεώρησις. Ἄρθρον 12. Πρὸς ἐκτέλεσιν τοῦ παρόντος νόμου ἐπιτρέπεται νὰ χορηγηθῇ ἐν ἀπουσίᾳ τῆς Βουλῆς διὰ Β. Διατάγματος πίστωσις μέχρι δραχμῶν ἑκατὸν χιλιάδων, καταλογιζομένη ὑπὸ εἰδικὸν κεφάλαιον καὶ ἄρθρον τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἄρθρον 13. Αἱ διατάξεις τοῦ παρόντος Νόμου ἐφαρμόζονται καὶ περὶ πάσης ἄλλης φυτείας εἰς ἣν ἤθελον ἀναφανεῖ ἡ νόσος τῆς φυλλοξήρας. Ἄρθρον 14 Διὰ Β. Διατάγματος κανονισθήσονται εἰδικώτερον τὰ πρὸς ἐκτέλεσιν καὶ ἐφαρμογὴν τοῦ παρόντος νόμου.»

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ κυρώσεως τοῦ Β. διατάγματος περὶ μεταῤῥυθμίσεως τοῦ ἄρθρου 18 τῆς συνομολογηθείσης συμβάσεως περὶ μετατροπῆς τῶν παλαιῶν δανείων.

§78ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἐπὶ τούτου θέλω νὰ ὁμιλήσω. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν δὲν εἶναι παρὼν, ἐπιφυλάσσομαι εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν. (Τὸ νομοσχέδιον γίνεται δεκτὸν δι’ ἀναστάσεως.)

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 12 τοῦ νόμου περὶ τοῦ δανείου τῶν 60,000,000.

§80ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εἰς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἶναι συνημμένη πρᾶξις τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου, δι’ ἧς ἀπεφασίσθη, ὅπως ὁ ἐκτυπωθησόμενος χρεωλυτικὸς πίναξ τοῦ δανείου τῶν 60,000,000 συνταχθῇ ἐπὶ τῇ βάσει οὐχὶ τῶν διατεθεισῶν μέχρι τοῦδε 96,000 μετοχῶν, ἀλλὰ τοῦ ὅλου τῶν 120,000· δὲν μνημονεύεται ὅμως ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ῥητῶς ἡ πρᾶξις καὶ μένει ἀδιευκρίνιστον, ἂν ψηφίζοντες τοῦτο, δυνάμεθα νὰ θεωρηθῶμεν ὡς παραδεχόμενοι τὴν ἀπόφασιν τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου, ἐνῷ βεβαίως ἡ Βουλὴ δὲν ἐννοεῖ νὰ παραδεχθῇ αὐτὴν ἄνευ συζητήσεως, ἄνευ ἐξετάσεως τοῦ ἀντικειμένου τούτου ἐν τῷ συνόλῳ, ἀφοῦ τὸ Ὑπουργεῖον ὑπεβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν πρότασιν, τὴν ὁποίαν χθὲς ἀνήγγειλεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, περὶ τῆς ὁριστικῆς διαθέσεως τῶν ἐκ τοῦ δανείου τῶν 60 ἑκατομμυρίων εἰσπραχθέντων. Τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον ἀπεφάσισεν, ὅτι καί τοι διετέθησαν μόνον 96,000 ὁμολογίαι ἐκ τῶν 120 χιλιάδων, οὐχ ἧττον θέλουσι θεωρηθῆ ὡς διατεθειμέναι καὶ ἕτεραι 24,000, αἵτινες ὅμως θὰ ἀνήκωσιν εἰς τὸ δημόσιον, τὸ ὁποῖον, ἐνῷ θὰ πληρώνῃ ὁλόκληρον τὸ ποσὸν τὸ ἀπαιτούμενον διὰ τοὺς τόκους τοῦ δανείου ἐπὶ ὀνοματικοῦ κεφαλαίου 60 ἑκατομμυρίων, θὰ εἰσπράττῃ τοὺς τόκους 24 χιλιάδων ὁμολογιῶν, ἀλλὰ θὰ τοὺς εἰσπράττῃ ἐφ’ ὅσον αἱ ὁμολογίαι δὲν κληροῦνται· ἐφ’ ὅσον ὅμως κληροῦνται, θὰ εἰσπράττῃ τὴν ὀνοματικὴν ἀξίαν τῶν κληρουμένων, τοὺς δὲ τόκους αὐτῶν θὰ εἰσπράττῃ τὸ χρεωλυτικὸν ταμεῖον. Ἀποτέλεσμα τούτου εἶναι, ὅτι αἱ 24 χιλιάδαι ὁμολογίαι μένουσιν εἰς τὴν διάθεσιν τῆς Κυβερνήσεως, ἐφ’ ὅσον δὲν κληροῦνται, καὶ ὅτι θὰ ἔχῃ αὕτη τὴν ὑποχρέωσιν νὰ μὴ διαθέτῃ αὐτὰς, οὐδὲ τὸ ἀντίτιμον τῶν κληρουμένων ὁμολογιῶν, ἄνευ νομοθετικῆς ἀποφάσεως. Ἀλλὰ ποῖος μᾶς ἐγγυᾶται, ὅτι θέλει γείνει τοῦτο; ὅτι τὸ δημόσιον δὲν θέλει διαθέσει τὰς 24,000 ὁμολογίας, καὶ ὅτι δὲν θὰ ἔλθῃ κατόπιν ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν Βουλὴν ζητοῦσα ψῆφον ἀφέσεως, ὅτι δὲν θὰ ἔλθῃ, φέρουσα διατάγματα περὶ διαθέσεως τῶν ὁμολογιῶν τούτων γενομένης ἐν ἀπουσίᾳ τῆς Βουλῆς, καὶ ζητοῦσα τὴν κύρωσιν τῶν διαταγμάτων τούτων; Ἔχομεν τὴν ἀπόδειξιν ὅτι τοῦτο δύναται νὰ συμβῇ, διότι τὰ νομοσχέδια ταῦτα, ὧν ζητεῖται ἤδη ἡ ψήφισις, ἀφορῶσιν εἰς κύρωσιν διαταγμάτων ἐκδοθέντων κατὰ παράβασιν τοῦ νόμου. Ἔχομεν καὶ ἑτέραν ἀπόδειξιν, τὰ ῥηθέντα παρὰ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, συζητουμένης τῆς ἀπαντήσεως εἰς τὸν Βασιλικὸν Λόγον. Εἶπε τότε ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι εἶχε παραδεχθῆ ὅλας τὰς προτάσεις, διὰ τῶν ὁποίων ἡ ἀντιπολίτευσις ἐνόμισεν, ὅτι τὸν δεσμεύει περὶ τὴν διάθεσιν τῶν ἐκ τοῦ δανείου τῶν 60,000,000 εἰσπράξεων· ὅτι ἐκεῖνος ἐγέλα, ὅτε ἔβλεπε τὰς προτάσεις ταύτας ψηφιζομένας, διότι ἐγίνωσκεν, ὅτι ὅλαι αἱ ἐν τῷ νόμῳ καταχωριζόμεναι ἐγγυήσεις ἦσαν καπνός. Ὅταν ἔχωμεν ἐνώπιον ἡμῶν τοιαῦτα διατάγματα παραβιάζοντα νόμους, πρέπει νὰ ἤμεθα προσεκτικοὶ, ἀφίνοντες εἰς χεῖρας τῆς Κυβερνήσεως ὁμολογίας καὶ οὔτε εἰς ὑποσχέσεις οὔτε εἰς διατάξεις τοῦ νόμου ὀφείλομεν νὰ ἀρκεσθῶμεν. Ἡ ἰδέα ἡ ἰδική μου εἶναι, ὅτι πρέπει τὰς 24,000 ὁμολογίας νὰ καταργήσωμεν, ὥστε νὰ μὴ δύνανται νὰ διατεθῶσι τοῦ λοιποῦ. Ἄν ἡ Κυβέρνησις λάβῃ ἀνάγκην νὰ δανεισθῇ τὸ ποσὸν τὸ ἀντιστοιχοῦν πρὸς τὰς 24,000 ὁμολογίας, ὀφείλει διὰ νόμου νὰ ζητήσῃ τὴν ἄδειαν τῆς Βουλῆς καὶ νὰ προβῇ εἰς δάνειον, ἀλλὰ νὰ ἀναγνωρίσωμεν ἀπὸ τοῦδε τὴν ὕπαρξιν τῶν 24,000 ὁμολογιῶν καὶ νὰ ἀφήσωμεν τὴν Κυβέρνησιν νὰ κατέχῃ καὶ νὰ δύναται νὰ διαθέσῃ ταύτας ἐν ἀπουσίᾳ τῆς Βουλῆς, εἶναι τι λίαν παρακεκινδυνευμένον. Φρονῶ λοιπὸν ὅτι πάντα ταῦτα τὰ ζητήματα τὰ ἀναγόμενα εἰς τὴν διάθεσιν τὴν γενομένην ἢ τὴν γενησομένην τῶν ὁμολογιῶν τοῦ δανείου τῶν 60,000,000 καὶ τῶν ἐξ αὐτῶν εἰσπράξεων πρέπει νὰ συζητήσωμεν ἐν συνόλῳ. Τὰ 2,000,000 τὰ εἰς ἀγορὰν ἐντόκων γραμματίων, τὰ ἕτερα 3,000,000 τὰ εἰς τὰς ἀνάγκας τοῦ δημοσίου διατεθέντα ἐλήφθησαν ἤδη ἐκ τῶν εἰσπράξεων τοῦ δανείου καὶ πρόκειται νὰ ψηφίσωμεν ὡς πρὸς ταῦτα περὶ πράξεων τετελεσμένων. Ὡς πρὸς τὰς ἄλλας ὅμως εἰπράξεις ἐγένετο διάθεσις, ἥτις εἶναι προσωρινὴ, μένουσι δὲ καὶ 24,000 ὁμολογίαι διατεθεῖσαι προσωρινῶς διὰ τῆς ἀποφάσεως τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου. Τὸ σύνολον λοιπὸν τῶν πράξεων τούτων τῶν προσωρινῶν καὶ τῶν ὁριστικῶν πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν ὡς τι ἑνιαῖον. Πρέπει ἡ Βουλὴ ν’ ἀποφασίσῃ τί προτιμᾷ νὰ πράξῃ κατόπιν τῆς μερικῆς ἀποτυχίας τοῦ δανείου τῶν 60,000,000· προτιμᾷ νὰ ἄρῃ τὴν ἀναγκαστικὴν κυκλοφορίαν διὰ τῆς πραγματοποιήσεως καὶ τούτων τῶν 24,000 ὁμολογιῶν, — διότι ἂν ἀποφασίσῃ τοῦτο αἱ ὁμολογίαι αὗται πρέπει νὰ ἐκποιηθῶσιν, ἀλλὰ καὶ ἀφοῦ ἐκποιηθῶσι πάλιν δυσκόλως θὰ ἀποκτήσωμεν τὸ ποσὸν τὸ ἀναγκαῖον πρὸς ἄρσιν τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας,— ἢ θὰ ἀποφασίσωμεν νὰ μὴ ἄρωμεν τὴν ἀναγκαστικὴν κυκλοφορίαν. Ἀλλὰ τότε ὀφείλομεν ν’ ἀποφανθῶμεν οὐ μόνον περὶ τῶν 24,000 ὁμολογιῶν, ἀλλὰ καὶ περὶ ὅλων τῶν ποσῶν, τὰ ὁποῖα προσωρινῶς διετέθησαν ἤδη καὶ περὶ τῶν ποσῶν, τὰ ὁποῖα ἀπεδόθησαν εἰς τὰς τραπέζας, διότι τὰ ποσὰ ἐκεῖνα δὲν ἀπεδόθησαν ὁριστικῶς, ἀλλ’ ἐπ’ ἀνοικτῷ λογαριασμῷ, ὥστε δύναται κατὰ πᾶσαν στιγμὴν τὸ Κράτος νὰ διαθέσῃ αὐτὰ, ὅπως νομίσῃ συμφερώτερον. Προτείνω ἑπομένως νὰ μὴ προδικάσωμεν τὸ ζήτημα ἐγκρίνοντες διὰ τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου τὴν γενομένην ὑπὸ τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου ἀπόφασιν περὶ τῶν 24,000 ὁμολογιῶν, ἀλλὰ νὰ ἀναβληθῶσι τὰ ἀναγόμενα εἰς τὴν διάθεσιν τῶν ἐκ τοῦ δανείου τῶν 60,000,000 εἰσπράξεων μέχρι τῆς ἡμέρας, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὑποβάλῃ πλῆρες τὸ σχέδιον αὐτοῦ, ὅπως ἀνήγγειλεν εἰς τὴν Βουλὴν, ἵνα ἡ Βουλὴ τότε ἀποφασίσῃ.

§81ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν.) Εἶμαι σύμφωνος, ὅτι ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς ἐπὶ τοῦ Νομοσχεδίου τούτου ὡς καὶ ἐπὶ τοῦ ἑτέρου, δι’ οὗ κυροῦται τὸ Διάταγμα τὸ ἐπιτρέψαν τὴν ἐξαργύρωσιν ἐντόκων γραμματίων, οὐδὲν προδικάζει, καὶ ἑπομένως τὰ ζητήματα, περὶ ὧν ἐγένετο λόγος, δυνάμεθα πάντοτε νὰ συζητήσωμεν.

§82ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἀμφιβάλλω, διότι τὸ νομοσχέδιον δὲν εἶναι αὐτοτελὲς, ἀλλὰ κυροῖ Διάταγμα. Πρόκειται ἤδη νὰ κυρώσωμεν τὸ Διάταγμα, τοῦτο δὲ περιέχει τὴν ἀπόφασιν περὶ τῶν 24000 ὁμολογιῶν.

§83ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Περιέχει τὰς 24.000 ὁμολογίας τὸ νομοσχέδιον, μόνον διότι τοῦτο ἀπῃτήθη τότε διὰ τὴν τάξιν τῆς ὑπηρεσίας, καὶ αὐτὸ ἐπαναλαμβάνομεν καὶ ἤδη· ἑπομένως οὐδεὶς ὑπάρχει λόγος. Ἐὰν θέλετε ν’ ἀναβάλωμεν τὴν συζήτησιν, δὲν ἔχω ἀντίῤῥησιν· ἀλλὰ καὶ ἂν συζητηθῇ τὸ νομοσχέδιο, οὐδένα διατρέχομεν κίνδυνον.

§84ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ν’ ἀναβάλωμεν.

§85ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἀναβάλλεται. Νομοσχέδιον περὶ κυρώσεως τοῦ Διατάγματος, δι’ οὗ ἐπετράπη νὰ ληφθῶσι 3,000,000 δραχμῶν, πρὸς..........

§87ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Καὶ αὐτό.......

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν καὶ αὐτοῦ ἀναβάλλεται ἡ συζήτησις. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως ἄρθρων τοῦ ΧΞΘʹ. νόμου περὶ ἐθνικῶν λειβαδίων.

§89Δ. ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ ἐπὶ τῆς προτάσεως αὐτῆς τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων ἔχω νὰ ὑποβάλω τροποποίησιν, καταθέτω αὐτὴν ἀπὸ τοῦδε, καὶ παρακαλῶ νὰ τυπωθῇ ἡ τροπολογία μου, ὥστε νὰ ᾖναι ἐγκαίρως ὑποβεβλημένη, καὶ νὰ τεθῇ ὑπὸ τὴν σκέψιν τῶν κ. κ. Βουλευτῶν. Τῷ ὄντι, κύριοι, τὸ ἄρθρον αὐτὸ, τοῦ ὁποίου τὴν τροποποίησιν σκοπεῖ τὸ νομοσχέδιον τῶν συναδέλφων, κατέστη τίποτε ὀλιγώτερον ἢ μία πληγὴ τῶν κοινοτήτων καὶ τῶν προσεγγιζόντων εἰς κοινοτικὰ λειβάδια. Ὅσοι ἔχετε κοινότητας ἐχούσας κοινοτικὰ λειβάδια, θὰ γνωρίζητε ποία λυπηρὰ μάστιξ ἔχει κατασταθῆ ἡ διάταξις αὕτη πρὸς αὐτάς· τίποτε ὀλιγώτερον ἢ παρεδόθησαν οἱ κάτοικοι εἰς μερικοὺς ἐνοικιαστὰς, οἱ ὁποῖοι, δίδοντες ἓν εὐτελέστατον τίμημα, καταδιώκουν ὅλους τοὺς κατοίκους καὶ τοὺς σύρουν εἰς τὸ Εἰρηνοδικεῖον. Καὶ ἔχουν εὔλογον πρόφασιν, διότι δὲν εἶναι δεκτὰ τὰ ζῶα μιᾶς κοινότητος νὰ προσεγγίσωσιν εἰς τὴν ἄλλην κοινότητα. Τοῦτο δὲ γίνεται ἀφορμὴ, ὥστε ἐνάγουν ὅλους τοὺς κατοίκους, ὅπερ εἶναι φοβερόν. Βεβαίως τὸ ἄρθρον αὐτὸ θὰ καταπέσῃ, καὶ εἶναι κατεπεῖγον νὰ καταπέσῃ· ἀλλ’ ἐπειδὴ δὲν πρέπει νὰ ἀφήσωμεν, ὅπως ὑπεβλήθη τὸ νομοσχέδιον, νὰ ἐγείρωνται ζητήματα καὶ ἀβεβαιότητες, ἐθεώρησα, ὅτι πρέπει νὰ ὑποβάλω συμπλήρωσιν τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, τὴν ὁποίαν ἤδη ὑποβάλλω. Ἡ τροποποίησις κατ’ ἀνάγκην δὲν ἠδύνατο νὰ γείνῃ παρὰ μὲ 3 ἢ 4 ἄρθρα, ἀλλὰ ἄρθρα, τὰ ὁποῖα εἶναι σχετικὰ πρὸς τὸ νομοσχέδιον. Κρίνω περιττὸν νὰ τὴν ἀναγνώσω, καθόσον θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ.

§90ΤΙΝΕΣ. Ἂς ἀναγνωσθῇ, κ. Πρόεδρε.

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μεταῤῥυθμίζεται τὸ νομοσχέδιον.

§92Δ. ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Μετὰ τὴν τύπωσιν θὰ παρατηρήσητε, ὅτι δὲν μεταβάλλει τίποτε ὡς πρὸς τὴν βάσιν, ἀλλ’ εἶναι τροποποίησις καὶ συμπλήρωσις μᾶλλον. Τὸ εἶδος τοῦ ἀντικειμένου αὐτοῦ προκαλεῖ τὰς λεπτομερείας περὶ τῶν ἀναφυομένων ζητημάτων· διότι, ἐὰν τὸ ἀφήσωμεν ὅπως ἔχει, θὰ παρατηρήσητε ἐκ τῆς ἀναγνώσεως τῶν ἄρθρων, τὰ ὁποῖα σᾶς ὑποβάλλω, ὅτι θ’ ἀναφύηται ἓν πλῆθος ζητημάτων, καθόσον συμπίπτει νὰ ᾖναι αἱ κοινότητες ἀνοργάνιστοι, καὶ ὡς ἐκ τούτου θὰ καταφύγωμεν εἰς ἀναλογίας καὶ παλαιοὺς νόμους. Ἡ προστασία τῶν δικαιωμάτων τῶν κοινοτήτων εἶναι ἀβεβαία καὶ ἀνοργάνιστος, ὥστε, προκειμένου περὶ τροποποιήσεως αὐτῆς τῆς διατάξεως, κατ’ ἀνάγκην ἔρχεται ἡ συμπλήρωσις τοῦ νομοσχεδίου.

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ ἄλλη τροπολογία ὑπεβλήθη ἀπὸ ἄλλους Βουλευτάς.

§94ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν.) Τὸ ζήτημα εἶναι σπουδαῖον, ἂν καὶ φαίνεται ἐκ πρώτης ὄψεως ἁπλοῦν· πρόκειται νὰ τροποποιηθῶσι δύω σπουδαῖαι διατάξεις τοῦ περὶ φορολογίας τῶν ζώων νόμου, ἐν τῷ ὁποίῳ περιέχονται καὶ αἱ διατάξεις αὗται. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὴν Βουλήν, ἵνα παραπέμψῃ εἰς τὴν ἁρμοδίαν ἐπιτροπὴν καὶ τὴν πρότασιν καὶ τὰς ἐπ’ αὐτῆς τροπολογίας, νὰ ὑποβάλῃ δὲ ἡ ἐπιτροπή, μετ’ ἀκριβῆ μελέτην, νομοσχέδιον πρὸς συζήτησιν, διότι ἄλλως θὰ ἔχωμεν ἀνωμαλίας κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν.

§95ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὑπάρχει τρόπος συμβιβασμοῦ, νὰ μὴ γείνῃ δευτέρα συζήτησις, ἐὰν δὲν τυπωθῶσιν αἱ τροπολογίαι τοῦ κ. Χατζοπούλου καὶ αἱ ἄλλαι καὶ διανεμηθῶσι, καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς φέρῃ τὰς ἰδικάς του τροπολογίας.

§96ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ζητῶ νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ Κανονισμός. Πρέπει ν’ ἀποσταλῇ εἰς τὴν ἐπιτροπήν, ἵνα λάβωμεν καιρὸν καὶ ἡμεῖς νὰ μελετήσωμεν τὸ ζήτημα.

§97ΤΙΝΕΣ. Νὰ τεθῇ μία προθεσμία.

§98ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Αὔριον, τὸ Σάββατον.

§99ΤΙΝΕΣ. Ἐντὸς 5 ἡμερῶν.

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προτείνεται νὰ τυπωθῶσι καὶ νὰ παραπεμφθῶσιν ὅλαι αἱ προτάσεις εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν Οἰκονομικῶν, ἥτις ἐντὸς 5 ἡμερῶν νὰ ὑποβάλῃ τὴν ἔκθεσίν της. Ἐγκρίνει ἡ Βουλή;

§101ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§102ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀναγνωρίζει τὴν σπουδαιότητα τοῦ νομοσχεδίου· ἑπομένως δύναται, ἐντὸς τῶν 5 ἡμερῶν, νὰ εἰσαγάγῃ ἐκ τῆς ὑπηρεσίας νομοσχέδιον, λαμβάνων ὑπ’ ὄψιν καὶ τὰς ὑποβληθείσας προτάσεις. Βεβαίως οἱ κ. κ. Βουλευταὶ δύνανται νὰ ποιῶνται χρῆσιν τοῦ δικαιώματος τῆς προτάσεως τῶν νόμων, ἀλλ’ ἡ ὑπηρεσία ἔχει τὰ στοιχεῖα, πρὸς τελειοτέραν κατάρτισιν τοῦ νομοσχεδίου.

§103ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ ἀκριβῶς εἶπον, νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία θὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν καὶ τὴν γνώμην τὴν ἰδικήν μου, ἢ θὰ φέρω ἴδιον νομοσχέδιον.

§104ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὅ,τι ἐπιθυμῶ εἶναι νὰ ἔχωμεν τὴν συνδρομὴν τῆς ὑπηρεσίας.

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§106ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου περὶ διανομῆς τῆς ἐπικοίνου περιουσίας Κερκύρας εἰς τοὺς δήμους αὐτῆς.

§108Θ. ΖΑΪΜΗΣ. Ποίαν πρότασιν θὰ ἔχωμεν ὡς κείμενον, διότι ἔχομεν τέσσαρας τοιαύτας προτάσεις.

§109ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΣ. Τὸ σχέδιον τῆς Ἐπιτροπῆς.

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. εἰσηγητὴς τῆς Ἐπιτροπῆς ἔχει τὸν λόγον.

§111ΚΩΣΤΑΝΤΑΣ. Οἱ τρεῖς ἀντιπρόσωποι τῶν ἐπαρχιῶν Μέσης καὶ Ὄρους ὑπέβαλον πρότασιν ἀπὸ κοινοῦ, ἵνα ἀνταποκριθῶσιν εἰς τὰς ἐπιβλητικὰς ἀπαιτήσεις τοῦ τόπου ἐκείνου, περὶ τῆς διανομῆς τῆς ἐπικοίνου περιουσίας. Ἡ πρότασις αὕτη παρεπέμφθη εἰς τὴν ἐπιτροπήν, αὕτη δ’ ἔφερε διαφόρους τροπολογίας, ἐγένετο ἡ ἔκθεσις, καὶ παρεπέμφθη εἰς τύπωσιν. Ἐπειδὴ δὲ αἱ τροπολογίαι συμπληροῦν τὴν πρότασιν, συνεχωνεύθησαν. Προσεκλήθη δὲ τότε καὶ ὁ Κ. Σταμούλης, καὶ δὲν ἠθέλησε νὰ ἔλθῃ νὰ συνεργασθῇ. Ἐν τούτοις, ἀφοῦ ἔγειναν ὅλα, ὁ κ. Σταμούλης εἰσήγαγε μίαν πολυσέλιδον πρότασιν, ἥτις κατὰ μέγα μέρος εἶναι τὸ αὐτὸ πρᾶγμα. Λοιπὸν θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ ἐπιτρέψῃ τὴν πρώτην καὶ δευτέραν συζήτησιν, διότι καὶ μετὰ τοῦ ὑπουργοῦ καὶ τοῦ δικαστικοῦ συμβούλου κ. Ταταράκη ἐσυμφωνήσαμεν νὰ εὑρεθῇ τρόπος νὰ λυθοῦν διάφορα ζητήματα, τὰ ὁποῖα ἀφοροῦν τὸ δημόσιον. Πρέπει δὲ νὰ γνωρίζετε ἐν τούτοις, ὅτι οὐδεμία ζημία θὰ ἐπέλθῃ οὔτε εἰς τὸ δημόσιον, οὔτε εἰς τοὺς ἰδιώτας, ἐκ τῆς προτάσεως ταύτης.

§112ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι καὶ ἄλλη πρότασις τοῦ κ. Κωνσταντᾶ, ἥτις δὲν ἐτυπώθη.

§113ΚΩΣΤΑΝΤΑΣ. Εἶναι προσθῆκαι, τὰς ὁποίας ἔκαμα κατόπιν τῆς συζητήσεως μετὰ τοῦ δικαστικοῦ συμβούλου.

§114ΠΟΛΥΛΑΣ. Ἀκριβῶς, κύριοι, λαμβάνω ἀφορμὴν ἀφ’ ὅσα εἶπεν ὁ Βουλευτὴς Ὄρους νὰ εἴπω, ὅτι ὑπάρχει εἰς τὰ Ὑπουργεῖα τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ἐργασία ἐπὶ τοῦ σπουδαίου ζητήματος οὐ μόνον τῆς διανομῆς τῆς ἐγχωρίου περιουσίας Κερκύρας, ἀλλὰ καὶ περὶ τῆς σπουδαίας ληψοδοσίας μεταξὺ τοῦ ἐγχωρίου καὶ τοῦ δημοσίου ταμείου. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις δὲν μελετήσῃ τὸ ζήτημα καὶ δὲν συνεννοηθῇ καὶ μετὰ τῶν Βουλευτῶν Κερκύρας, βεβαιωθῆτε, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν θὰ ἦναι εἰς κατάστασιν εὐσυνειδήτως ν’ ἀποφασίσῃ περὶ τοιούτων ζητημάτων. Πρέπει νὰ μάθητε, ὅτι ὑπάρχουν ἐκκρεμεῖς δίκαι, αἱ ὁποῖαι ἀποβλέπουν εἰς ἀπόδοσιν ἑκατομμυρίων, καὶ ἑπομένως νομίζω, ὅτι δὲν δύναται ἡ Βουλὴ νὰ λύσῃ τὰ ζητήματα ταῦτα, στηριζομένη ἐπὶ ἐκθέσεως ἐπιτροπῆς τῆς Βουλῆς, ἡ ὁποία οὐδόλως ἐνόησε τὸ ζήτημα. Περὶ δὲ τῆς μελέτης, τὴν ὁποίαν τυχὸν ἔκαμε Βουλευτής τις μετὰ τοῦ κ. συμβούλου τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἢ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔπρεπε νὰ λάβῃ τὴν πρωτοβουλίαν, καὶ ὄχι νὰ ἔρχεται Βουλευτὴς καὶ νὰ λέγῃ, ὅτι συνεσκέφθη μετὰ τοῦ συμβούλου τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν. Ἐγὼ, κύριοι, σᾶς λέγω, ἐν τῷ συμφέροντι τῶν Δήμων Κερκύρας καὶ ἐν τῷ συμφέροντι τῆς πολιτείας, ὑπὲρ τῶν ὁποίων ἐπίσης ἐνδιαφέρομαι, ὅτι δὲν πρέπει νὰ γείνῃ οὔτε ἡ πρώτη ἀνάγνωσις, διότι ἡ πρώτη ἀνάγνωσις προκαλεῖ συζήτησιν, καὶ ἐγὼ ἐννοῶ ὅτι, ἐὰν θὰ γείνῃ συζήτησις, θὰ συζητήσω καὶ τὴν ἀρχὴν καὶ τὰ καθέκαστα. Ἑπομένως παρακαλῶ τοὺς κ.κ. Ὑπουργοὺς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ Οἰκονομικῶν νὰ μελετήσουν τὸ ζήτημα, καὶ προτείνω τὴν ἀναβολήν.

§115ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸ δύο ἡμερῶν ἀνέλαβον τὴν διεύθυνσιν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ δὲν εἶχον καιρὸν νὰ ἐγκύψω εἰς ὅλα τὰ ζητήματα, οὔτε νὰ μελετήσω τὸ ζήτημα, περὶ οὗ πρόκειται, τὸ ὁποῖον εἶναι λίαν σπουδαῖον, διότι δὲν πρόκειται μόνον περὶ τῶν συμφερόντων τῆς κοινότητος, ἀλλὰ καὶ τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου. Εἶναι ἀνάγκη νὰ μελετηθῇ πρὸ πάντων παρὰ τῆς Κυβερνήσεως, καὶ μετὰ προηγουμένην μελέτην καὶ ἐξέτασιν αὐτοῦ, νὰ ἔλθῃ εἰς συζήτησιν. Διὰ τοῦτο εὑρίσκω ὀρθὴν τὴν παρατήρησιν, καὶ συμφωνῶ πληρέστατα ν’ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις, ἵνα μελετήσωμεν τὰ ζητήματα, καὶ ἔλθωμεν καὶ ἡμεῖς προπαρεσκευασμένοι.

§116ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΣ. Ὁ κ. Πολυλᾶς πρὸ μικροῦ ὁμιλῶν ἐμέμφθη ἐμμέσως ἐμὲ, διότι ἔλαβον τὴν τύχην νὰ ἔλθω εἰς συνεννόησιν μετὰ τοῦ δικαστικοῦ Συμβούλου. Κύριοι, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μοὶ παρήγγειλεν, ὅτι ὁ δικαστικὸς Σύμβουλος ἔχει σπουδαίας ἀντιῤῥήσεις κατὰ τῆς προτάσεως, καὶ μὲ παρεκάλει νὰ λάβω συνέντευξιν μετ’ αὐτοῦ, ὅπως ἐπέλθῃ συνεννόησις. Κατὰ παραγγελίαν λοιπὸν τοῦ Ὑπουργοῦ ἦλθον εἰς συνεννόησιν μετὰ τοῦ δικαστικοῦ Συμβούλου. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀναβολὴν δὲν ἔχομεν ἀντίῤῥησιν, διότι πράγματι τὸ ζήτημα εἶναι λίαν σπουδαῖον, ἀλλὰ πρέπει νὰ ὁρίσωμεν καὶ προθεσμίαν, διότι, κύριοι, πάντοτε ὑποβάλλεται τὸ ζήτημα τοῦτο ἀπὸ τὰ 1872, καὶ πάντοτε ἀνεβλήθη, ὁ δὲ τόπος ἀνυπομόνως περιμένει τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος τούτου.

§117ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εὑρίσκομαι εἰς σπουδαιοτάτας ἀσχολίας καὶ μελέτας ἐπὶ κατεπειγόντων ζητημάτων, τινῶν ἐκ τῶν ὁποίων ἡ ἐξέτασις ὑπεβλήθη ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, καὶ ἄλλων, τὰ ὁποῖα θὰ ὑποβληθῶσιν. Ἐλπίζω τὴν προσεχῆ ἑβδομάδα νὰ ἐπιληφθῶ τῆς ἐξετάσεως τοῦ ζητήματος τούτου, καὶ τότε θὰ παρακαλέσω τοὺς Βουλευτὰς Κερκύρας νὰ συνέλθωσιν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, ἵνα συμπράξωσι μετ’ ἐμοῦ καὶ τοῦ δικαστικοῦ Συμβουλίου πρὸς σύνταξιν νομοσχεδίου πλήρους, τὸ ὁποῖον νὰ μὴ παράσχῃ καὶ εἰς τὴν Βουλὴν πολλὰς δυσκολίας κατὰ τὴν συζήτησιν.

§118Θ. ΖΕΡΒΟΣ. Ὅλοι γνωρίζετε πόσον κατεπεῖγον εἶναι τὸ παρὸν νομοσχέδιον. Ἔμεινε, κύριοι, 15 ἔτη· πρέπει νὰ ὁρίσωμεν χρόνον, πρὸς ἀποπεράτωσιν τοῦ νομοσχεδίου.

§119ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τὴν ἐρχομένην ἑβδομάδα.

§120Θ. ΖΕΡΒΟΣ. Ποίαν ἡμέραν; νὰ προσδιορισθῇ. Δὲν δυνάμεθα, κύριοι, νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὸν τόπον μας, χωρὶς νὰ πραγματοποιήσωμεν τὸ παρὸν νομοσχέδιον. Ὅπως ἡ Βουλὴ θέλει, ἂς τὸ τελειώσῃ. Μένομεν, κύριοι, 52,000 λαός, ὅπου ἔχομεν τὰ κτήματα τῶν προπατόρων μας, καὶ δὲν ἀπολαμβάνομεν τίποτε.

§121ΠΟΛΥΛΑΣ. 75,000.

§122Θ. ΖΕΡΒΟΣ. Δὲν ἐννοῶ τὸν λαὸν τῆς χώρας, ἐννοῶ τῆς ἐξοχῆς, ὁ ὁποῖος ἀδικεῖται· δὲν εἶναι ἀληθές, ὅτι ἡ πόλις τὰ ἀποῤῥοφᾷ ὅλα;

§123ΠΟΛΥΛΑΣ. Μὴ λέγετε αὐτά.

§124Θ. ΖΕΡΒΟΣ. 7,000 ταλήρων εἶναι ἡ πρόσοδος τοῦ Δήμου μας, καὶ οὐδεὶς ἀπὸ ἡμᾶς ἐπῆγεν εἰς τὸ Νοσοκομεῖον.

§125ΠΟΛΥΛΑΣ. Θέλετε νὰ τὸ καταργήσωμεν;

§126Θ. ΖΕΡΒΟΣ. Αὐτὰ ἐγὼ τὰ σέβομαι, καὶ θὰ τὰ διατηρήσω καλλίτερα ἀπὸ κάθε ἄλλον. Ἀλλὰ δὲν ἐπιθυμῶ νὰ παραγράφωνται τὰ δικαιώματα τῆς ἐπαρχίας μου, διότι ἡ ἐπαρχία μου δὲν ἔδωκε ποτὲ πτωχοὺς ἀνθρώπους, καὶ ἐπιθυμῶ νὰ λάβῃ ἡ Ἐπαρχία μου τὰ δικαιώματα, καὶ οἱ δῆμοι ἀναλόγως. Δὲν ἠμποροῦμεν νὰ γυρίσωμεν ὀπίσω, ἐὰν δὲν τελειώσῃ τὸ ζήτημα.

§127ΠΟΛΥΛΑΣ. Δὲν δύναμαι, κύριοι, ν’ ἀφήσω νὰ παρέλθουν ἀπαρατήρητοι αἱ φράσεις τοῦ κ. Βουλευτοῦ Μέσης. Λυποῦμαι, διότι ὁ Βουλευτὴς Μέσης ἔρχεται ἐν τῇ Βουλῇ νὰ δείξῃ, ὅτι ὑπάρχει διαφορὰ συμφερόντων μεταξὺ πόλεως καὶ ἐξοχῆς. Δὲν εἶναι ἀληθές, ὅτι ἡ ἐπαρχία τῆς πόλεως ὠφελεῖται ἐκ τῆς ἐγχωρίου περιουσίας πλέον τῶν ἐπαρχιῶν τῆς ἐξοχῆς· δι’ αὐτῆς συντηροῦνται τρία ἐπίκοινα ἀγαθοεργὰ καθιδρύματα, καὶ τὸ περίσσευμα τῶν ἐσόδων διανέμεται εἰς τοὺς δήμους, καὶ δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ λέγωνται πράγματα ἀνυπόστατα, ὅπως ἕκαστος ἡμῶν κολακεύσῃ τὴν Ἐπαρχίαν του.

§128Θ. ΖΕΡΒΟΣ. Τί ἀπολαμβάνει, κ. Πολυλᾶ, ἡ Ἐπαρχία μου; (Θόρυβος.)

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ν’ ἀναβληθῇ τὸ νομοσχέδιον;

§130ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἀναβάλλεται. Ἤδη ἔχομεν εἰς ά. συζήτησιν τὴν πρότασιν περὶ τῆς ἐν τῷ Ἐθνικῷ τυπογραφείῳ ἐκτυπώσεως τῶν μεταφράσεων τοῦ Α. Φραβασίλη.

§132ΤΖΑΝΕΣ. Ἐὰν, κύριοι, ἀνεγνώσθη ἡ ἔκθεσίς μου καὶ ἐὰν ἐνοήθη, ὅπως ἐλπίζω, οἱ λόγοι, οὓς θέλω σᾶς εἴπει, εἶναι ὅλως περιττοί. Ἐννοῶ νὰ συζητήσωμεν σπουδαίως, ἐννοῶ νὰ κηδώμεθα τῶν συμφερόντων τῆς πατρίδος, ἐννοῶ ν’ ἀνευρίσκωμεν τὸ ἀληθὲς συμφέρον αὐτῆς. Μεταξὺ τῶν σπουδαιοτέρων συμφερόντων τοῦ τόπου θεωρῶ, ὅτι εἶναι νὰ εὑρεθῇ τὸ μέσον, ὥστε αἱ Ἑλληνικαὶ ἰδέαι νὰ μεταδίδωνται καὶ πρὸς ἄλλους, μετὰ τῶν ὁποίων ἐζήσαμεν ἄλλοτε, ἤλθομεν εἰς σχέσεις, καὶ μετὰ τῶν ὁποίων ἀκόμη, ἐὰν εὐτυχήσῃ ἡ πατρίς μας, θὰ ἔλθωμεν εἰς λαμπροτέρας. Ἐγὼ εἰσήγαγον τὴν πρότασιν, καὶ ἡ Βουλὴ εἶναι κυρία ν’ ἀποφανθῇ περὶ αὐτῆς, ἢ νὰ τὴν δεχθῇ, ἢ νὰ τὴν ἀποκρούσῃ· καὶ εἰς τὴν μίαν περίπτωσιν καὶ εἰς τὴν ἑτέραν, ἐγὼ ἔχω νὰ δώσω λόγον πρὸς ἐμαυτὸν μόνον. Ἀλλὰ φρονῶ, κύριοι, ὅτι, ἀφοῦ εὑρέθη ἀνὴρ ξένος, τοσοῦτον πεπαιδευμένος, ὅστις ὑπόσχεται εἰς τὴν Ἑλλάδα νὰ τὴν καταστήσῃ γνωστὴν πρὸς ἀδελφὴν, ὁποία εἶναι ἡ Ἰταλία, καὶ δι’ αὐτῆς εἰς ὅλον τὸν ἄλλον πεπολιτισμένον κόσμον, καὶ ὅστις προσφέρει κόπους ἀτρύτους ὑπὲρ τοῦ Ἑλληνισμοῦ, δὲν ἐννοῶ ἀληθῶς πῶς εἶναι δυνατὸν ἡ Βουλὴ νὰ ἀρνηθῇ τὴν ἐπιψήφισιν τῆς προτάσεώς μου. Κύριοι, πρόκειται περὶ τῆς ἐκτυπώσεως τῶν συγγραμμάτων τοῦ κ. Α. Φραβασίλη, ὅστις ἀπὸ τεσσάρων ἐτῶν ἀνενδότως ἐργάζεται καὶ ἐκ τοῦ ὑστερήματός του μεταδίδει τὰς ἑλληνικὰς ἰδέας ἐκ τῆς ποιήσεως καὶ ἐκ τῆς νεωτέρας ἐν γένει Ἑλληνικῆς Φιλολογίας πρὸς τὴν ἀδελφὴν Ἰταλίαν. Ἡ «Γαλάτεια» τοῦ Βασιλειάδου, «Συζύγου Ἐκλογὴ» τοῦ Παππαρηγοπούλου, καὶ ἄλλα τοιαῦτα ἐγένοντο γνωστὰ οὐ μόνον εἰς τὴν Ἰταλίαν καὶ τὴν Γαλλίαν, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν Οὑγγαρίαν, καὶ τοῦτο εἶναι ἔργον, προελθὸν ἐκ τοῦ κόπου τοῦ κ. Φραβασίλη. Εἶπον εἰς τὴν ἔκθεσίν μου, κύριοι, ὅτι οὔτε οἱ στόλοι, οὔτε οἱ στρατοὶ, οὔτε ὁ πλοῦτος τῶν ἐθνῶν, οὔτε καὶ αἱ κατακτήσεις δύνανται νὰ κατορθώσουν ὅ,τι ἡ κατάκτησις διὰ τῶν ἰδεῶν. Φρονῶ, ὅτι ἡ Ἑλλάς, ἐὰν θὰ βαδίσῃ ἐμπρὸς, θὰ βαδίσῃ σὺν τοῖς ἄλλοις τὸ πλεῖστον καὶ διὰ τῆς ἰδέας. Ταῦτα ὑποβάλλω κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν, πιστεύω δὲ, ὅτι δὲν θὰ εὑρεθῇ Βουλευτὴς Ἕλλην, ὅστις θ’ ἀρνηθῇ, ἐπαναλαμβάνω, νὰ δεχθῇ μίαν προσφορὰν τοσοῦτον γενναίαν, τοσοῦτον εὐγενῆ, ὡς εἶναι ἡ προσφορὰ, τὴν ὁποίαν προσφέρει ὁ κ. Α. Φραβασίλης. Συνιστῶ καὶ πάλιν τὴν ἀνάγνωσιν τῆς ἐκθέσεώς μου.

§133ΦΙΛΗΜΩΝ. Καὶ ἐγὼ συμμερίζομαι καθ’ ὁλοκληρίαν τὴν ἀξίαν τῶν λόγων, τοὺς ὁποίους ὁ προλαλήσας ἀνέφερε πρὸς ὑποστήριξιν τῆς προτάσεως αὑτοῦ. Ἀληθῶς τῆς νεωτέρας πνευματικῆς ἐργασίας τῆς Ἑλλάδος τὰ προϊόντα εἶναι ἄγνωστα εἰς τὸν πεπολιτισμένον κόσμον, ἕνεκα τῆς γλώσσης ἡμῶν, τὴν ὁποίαν δὲν λαλοῦσι πολλοί· ἑπομένως εἶναι μεγάλη ὑπηρεσία, ἡ ὁποία προσφέρεται εἰς τὴν Ἑλλάδα, νὰ εὑρεθῇ ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος νὰ ἀναδεχθῇ τὸ ἐπίπονον ἀληθῶς ἔργον τῆς μεταφράσεως τῶν ἔργων τούτων. Νομίζω δὲ, ὅτι τὸ δημόσιον ὅ,τι θέλει δαπανήσει δι’ αὐτὸν τὸν σκοπὸν, θὰ εἶναι παραγωγικώτατον καὶ ὠφελιμώτατον· ἀλλὰ θέλω ὑποβάλει μερικὰς παρατηρήσεις ὡς πρὸς τὴν σύνταξιν τῶν ἄρθρων.

§134ΣΥΝΟΔΙΝΟΣ. Δὲν ἠξεύρω διατί ἡ Βουλὴ μετὰ τοσούτου πατάγου ἀντέστη εἰς τὴν ἁ. ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου.

§135Ι. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Δὲν ἀντέστη κανείς.

§136ΣΥΝΟΔΙΝΟΣ. Ὁ Φραβασίλης, κύριοι, δὲν ἐπιδιώκει συμφέρον διὰ τῆς ἐκτυπώσεως τῶν μεταφράσεων αὑτοῦ τῶν Ἑλλήνων συγγραφέων, διότι αὐτὸς θὰ παραδίδῃ εἰς τὸ δημόσιον τὴν μετάφρασιν καὶ θὰ κρατῇ δι’ ἑαυτὸν 50 μόνον σώματα. Εἶναι δυνατὸν, ἀπέναντι τῆς ἐργασίας αὐτῆς τῆς τόσον ἐπιπόνου, νὰ ἀποζημιωθῇ διὰ 50 σωμάτων; Τὸ δημόσιον θὰ διαθέτῃ τὰ ἄλλα ὅπως θέλει· ὅσον δὲ ἀφορᾷ τὴν ἔκφρασιν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι δὲν ἔχει καιρὸν τὸ Τυπογραφεῖον νὰ ἐκτυπώνῃ, ὁ κ. Φραβασίλης δὲν ἐννοεῖ νὰ ἐκτυπῶνται τὰ ἔργα του κατὰ τὸν χρόνον τῶν συνεδριάσεων τῆς Βουλῆς, ὅτε δὲν ἔχει καιρὸν τὸ Τυπογραφεῖον, ἐννοεῖ, ὅταν ἔχῃ καιρόν.

§137ΤΖΑΝΕΣ. Τὸ ἄκουσμα τοῦτο, ὅτι εἰσήχθη εἰς τὴν ἑλληνικὴν Βουλὴν......

§138ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις. Γίνεται δι’ ἀναστάσεως δεκτὴ ἡ πρότασις κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον.

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐκλογῆς Βουλευτῶν ὑπὸ τῶν ἐν Ἑλλάδι Κρητῶν.

§140ΤΙΝΕΣ. Αὔριον.

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπειδὴ διενεμήθησαν τὰ ἔγγραφα τὰ ὑποβληθέντα ὑπὸ τοῦ κ. Πετιμεζᾶ, πρῶτον ἀντικείμενον εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τῆς αὔριον, κατὰ τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς, θὰ ἦναι ἡ συζήτησις τῆς προτάσεως περὶ κατηγορίας αὐτοῦ. Παρακαλῶ δὲ νὰ ἦσθε ἀκριβῶς εἰς τὰς 2 μ. μ. ἐνταῦθα, διότι εἰς τὰς 2½ θὰ ἀναχωρήσῃ τὸ προεδρεῖον.

§142ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Παρακαλῶ, ἀμέσως μετὰ ταῦτα νὰ ἔλθῃ τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον προηγουμένως ἀνεφέρατε. (Λύεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 6 μ. μ.)