1880.01.09

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 48

τῆς 9 Ἰανουαρίου 1880.

(Τετάρτη.)

Ὥρα 2½. μ. μ.

Ἀπαρτίας γενομένης, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προτεραίας καὶ ἐνεκρίθησαν.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν ἔπεμψε σημείωσιν τῶν ἀπὸ τοῦ 1862–1879 ληφθεισῶν ἐκτάκτων καὶ ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων, κατὰ τὴν ἀπαίτησιν τοῦ βουλευτοῦ Οἰτύλου κ. Σαράβα. Πολλοὶ πρόσφυγες ἐκ Θεσσαλίας ἐξαιτοῦνται περίθαλψιν. Εἴπομεν, ὅτι περὶ τῶν ἀναφορῶν θὰ γείνῃ συζήτησις τὸ Σάββατον. Οἱ ἐκδόται τοῦ περιοδικοῦ συγγράμματος «ὁ Γαληνὸς» ζητοῦν νὰ ἐγγραφῇ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν πίστωσις, πρὸς συνδρομὴν αὐτῶν. Θὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ προϋπολογισμοῦ ἡ ἀναφορά των.

§2ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὑποβάλλω εἰς κύρωσιν τῆς Βουλῆς συμβάσεις ἀτμοπλοϊκάς. Ὑποβάλλω ἐπίσης σύμβασιν μεταξὺ τῆς κυβερνήσεως καὶ τῶν ἐν Κερκύρᾳ Σ. Δαμιανοῦ καὶ Ν. Λάμπρου περὶ παραχωρήσεως προνομίου εἰς τὸ κατάστημα αὐτῶν, καὶ νομοσχέδιον, καθ’ ὃ δίδεται ἡ ἄδεια εἰς τὴν κυβέρνησιν ὑπὸ ὅρους τινὰς νὰ συνάπτῃ συμβάσεις μὲ ἑλληνικὰ ἀτμόπλοια, τὰ ὁποῖα θέλουν νὰ ἐνεργῶσιν ἐσωτερικὰ ταξείδια. Ἔχομεν μίαν ἀρχὴν παραδεδεγμένην, ἥτις ἐμπεριέχεται εἰς ὅλας τὰς συμβάσεις, ὅτι ὅλα τὰ ἀτμόπλοια τὰ θέλοντα νὰ ταξειδεύουν ἐσωτερικῶς ἀπαλλάσσονται ἀπό τινας φόρους. Ἐπειδὴ διὰ κάθε πλοῖον πρέπει νὰ κάμωμεν μίαν σύμβασιν, ὅπερ εἶναι καὶ πολύπλοκον καὶ πολλάκις παράκαιρον, διότι ἐνδέχεται νὰ μὴ ἦναι παροῦσα ἡ Βουλή, ἂν ἐγκρίνητε, δώσατε γενικὴν ἄδειαν εἰς τὴν κυβέρνησιν, ὥστε, ὅταν παρουσιασθῇ ἑλληνικὸν ἀτμόπλοιον καὶ θέλῃ νὰ ἐνεργῇ τοιαῦτα ταξείδια, νὰ τῷ δίδεται ἡ ἄδεια. Κύριοι, κατ’ ἐπανάληψιν ὁ κ. Βρατσάνος ἐζήτησε πληροφορίας περὶ τῆς ἀνακρίσεως τῆς ἐνεργουμένης συνεπείᾳ συναλλαγματικῆς τινος ἐκ 37,000 δραχμῶν, ἡ ὁποία πρόκειται νὰ πληρωθῇ καὶ ἀφορᾶ τὸν ἀξιωματικὸν κ. Ῥόδιον. Καθ’ ἃς ἔλαβον σήμερον πληροφορίας, ταύτην τὴν στιγμήν, ἀπὸ τὸν εἰσαγγελέα, ἡ στρατιωτικὴ ἀρχὴ ἐζήτησε νὰ γείνῃ ἀνάκρισις ἅμα διεδόθη αὐτὴ ἡ φήμη, διότι ἡ ὑπόθεσις αὕτη ἀπέβλεπεν ἕνα ἀξιωματικόν, καὶ ἐζήτησε νὰ διευκρινισθῇ ἡ ὑπόθεσις αὕτη, ὅπως μὴ προσβάλληται ἡ ὑπόληψις αὐτοῦ· ἡ ἀνάκρισις κατὰ συνέπειαν προσεκάλεσε τὸν κ. Ῥόδιον, τὸν ὁποῖον ἀπέβλεπεν ἡ συναλλαγματικὴ αὕτη· οὗτος δὲ ἐξετασθεὶς εἶπεν, ὅτι ἔλαβεν αὐτὰ τὰ χρήματα, διότι τὰ εἶχε παρακαταθέσει εἰς τράπεζαν Γαλλικήν. Ἡ ἀνάκρισις, ἡ ὁποία δὲν ἠδυνήθη νὰ πληροφορηθῇ περισσότερόν τι ἀπὸ τὸν κ. Ῥόδιον, ἀπευθύνθη πρὸς τὴν τράπεζαν καὶ ἐζήτησε νὰ μάθῃ ἐὰν τῷ ὄντι ὁ κ. Ῥόδιος ἢ ἄλλος τις παρακατέθεσεν αὐτὰ τὰ χρήματα· ἡ τράπεζα εἶπεν ὅτι, ὡς ἐκ τῶν ἕξεών μου, δὲν δύναμαι νὰ ἀποκαλύψω τὰς ἐργασίας μου, δὲν ἠμπορῶ νὰ σᾶς εἴπω ποῖος παρακατέθεσε τὰ χρήματα. Ὁ κ. εἰσαγγελεὺς μετὰ τὴν ἀπάντησιν αὐτὴν ἀνεφέρθη τρὶς εἰς τὸν εἰσαγγελέα τῶν ἐφετῶν ἐν Γαλλίᾳ τὸν ἁρμόδιον, ἀλλὰ μέχρι τοῦδε οὐδεμίαν ἀπάντησιν ἔλαβεν· εἰς αὐτὴν τὴν κατάστασιν εὑρίσκονται τὰ πράγματα, ὡς πρὸς τὴν ἀνάκρισιν περὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης.

§3Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριοι, εἰς τὸ κατηγορητήριον τὸ ὑποβληθὲν εἰς τὴν Βουλὴν ἀναφέρεται, ὅτι δὲν ἐκήρυξα ἔκπτωτον τὸν ἐργολάβον τοῦ διπυρίτου Λάμπρον, κατὰ τὴν ἀπόφασιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Πρὸς ἀπόδειξιν τοῦ ἐναντίου καταθέτω εἰς τὴν Βουλὴν τὰ σχετικὰ ἐπίσημα ἔγγραφα καὶ τὸ ἐπιδοτήριον τοῦ δικαστικοῦ κλητῆρος, ὅστις τῇ ἐντολῇ τοῦ προέδρου τῆς ἐπιτροπῆς ἐπέδωκε τὴν διαταγὴν τοῦ ὑπουργείου, δι’ ἧς ὁ χορηγητὴς τοῦ διπυρίτου ἐκηρύχθη ἔκπτωτος. Εἰς τὸ κατηγορητήριον γίνεται ἐπίσης λόγος περὶ τοῦ ὅτι ὁ ἐργολάβος ἐνεφανίσθη εἰς τὸ φρουραρχεῖον αὐθημερὸν τῆς ἐγκρίσεως τῶν πρακτικῶν τῆς δημοπρασίας καὶ ἐσημείωσεν ἐν τοῖς ἐγγράφοις, ὅτι ἔλαβε γνῶσιν. Τῷ ὄντι τὸ κατηγορητήριον ἀφίνει κἄποιαν ἀμφιβολίαν περὶ τοῦ ὅτι ὑπῆρχε συνεννόησίς τις μεταξὺ τῆς ὑπηρεσίας καὶ τοῦ ἐργολάβου πέρυσιν, ὅτε συνεστήθη ἡ ἐπὶ τῆς ἐξετάσεως τῶν πραγμάτων ἐπιτροπή, μοὶ ἐζήτησε πληροφορίας περὶ τοῦ ἐγγράφου τούτου, τὸ ὁποῖον δὲν εὑρίσκετο· ἐζήτησα τὸ ἔγγραφον εἰς τὸ γραφεῖον τοῦ Φρουραρχείου, ἀλλ’ εἰς μάτην· μόνον μοὶ εἶπον, ὅτι εἶχε σχετισθῆ εἰς τὰ ἐντάλματα, ὡς δικαιολογητικὸν ἔγγραφον. Ἀλλ’ ὁ ἔντιμος πρόεδρος τῆς Βουλῆς κ. Σωτηρόπουλος, ὡς ἐκ τῆς εἰδικότητος, τὴν ὁποίαν ἔχει, ἐννοήσας τὸ πρᾶγμα, διέταξε νὰ ζητηθῇ, καὶ εὑρέθη ἀληθῶς εἰς τὸ γενικὸν Λογιστήριον. Περὶ τῆς ἐπισημειώσεως τοῦ Λάμπρου ἐγὼ ἐζήτησα ἀπὸ τὸ Φρουραρχεῖον ἐξηγήσεις, εἰπὼν, πῶς σεῖς χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ διάταξις τοῦ Νόμου ἢ διαταγὴ τοῦ ὑπουργείου, ἐπετρέψατε τὴν σημείωσιν τοῦ Λάμπρου; Μοῦ ἀπήντησαν ἐπισήμως, ὅτι τὸ Φρουραρχεῖον εἶχε συνήθειαν, ὁσάκις ἔρχεται διαταγὴ ἐγκρίσεως δημοπρασίας, ἀντὶ νὰ κοινοποιῶσιν ἀντίγραφον καὶ στέλλουν εἰς τοὺς ἐργολάβους, καλοῦν τὸν ἐργολάβον εἰς τὸ Φρουραρχεῖον καὶ σημειώνουσιν, ὅτι ἔλαβον γνῶσιν. Τοῦτο δὲ θεωρεῖται ὡς ἓν εἶδος κοινοποιήσεως. Ἐπειδὴ ὅμως τὸ ἔγγραφον τοῦ Φρουραρχείου ἀπωλέσθη καὶ δὲν τὸ εὗρον μήτε εἰς τὴν Βουλὴν μήτε εἰς τὸ ὑπουργεῖον, ἠρώτησα τὸν κ. πρόεδρον τί νὰ κάμω; Ὁ κ. πρόεδρος μὲ συνεβούλευσε νὰ λάβω νέαν δήλωσιν τοῦ Φρουραρχείου, ἣν καὶ καταθέτω εἰς τὴν Βουλὴν πρὸς ἀντίκρουσιν τῶν ἰσχυρισμῶν τῆς κατηγορίας. Τὰ ἔγγραφα ταῦτα, ἅπερ καταθέτω εἰς τὸ προεδρεῖον, παρακαλῶ νὰ τυπωθοῦν καὶ διανεμηθοῦν. Μίαν παρατήρησιν θὰ κάμω, κύριοι, ἀκόμη. Τὸ κατηγορητήριον λέγει, ὅτι ἐγὼ ἐδέχθην συναλλαγματικὰς οὐδεμιᾶς ἀξίας ὡς ἐγγύησιν τοῦ ἐργολάβου, πρὸς ζημίαν τοῦ δημοσίου, ἀλλὰ παρατηρήσας τὸ φυλλάδιον τῆς ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς, εἶδον, ὅτι ὑπάρχει ἔγγραφον τοῦ Ὑπουργείου, ἐκδοθὲν κατ’ ἀναφορὰν τοῦ ἐργολάβου, διὰ τοῦ ὁποίου διέταξε τὸ Φρουραρχεῖον νὰ ἐπιστρέψῃ τὸ συνάλλαγμα εἰς αὐτὸν, καὶ ἀντὶ τούτων νὰ δεχθῇ ἐθνικὰ χρεώγραφα, ὅπερ καὶ ἐγένετο· διότι καὶ τὰ ἐθνικὰ χρεώγραφα, ὡς γνωρίζετε, εἶναι χρήματα, ἐκτὸς ἐὰν ὑποτεθῇ, ὅτι ἐχρεωκοπήσαμεν. Ἐκ τούτου ὅμως ἀποδεικνύεται, ὅτι τὰ συναλλάγματα εἶχον τὴν ἀξίαν, αὐτῶν ἄλλως ὁ ἐργολάβος δὲν ἤθελεν ἀντ’ αὐτῶν καταθέσει ἐθνικὰ χρεώγραφα. Μετὰ τὴν κατάθεσιν τῶν ἐγγράφων τούτων φρονῶ, ὅτι δὲν ὑπάρχει τις πλέον ἐν τῷ κατηγορητηρίῳ αἰτίασις, ἥτις δὲν ἀνασκευάζεται πληρέστατα· διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ προσδιορίσῃ τὴν ἡμέραν τῆς συζητήσεως.

§4ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὰ ἔγγραφα νὰ τυπωθῶσιν· ὥστε, ὅταν ἔλθῃ ἡ συζήτησις, νὰ εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ συζητήσωμεν, ἔχοντες αὐτὰ τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα καθόσον ἐνθυμοῦμαι ἐγὼ, δὲν ἦσαν ὑπ’ ὄψιν τῆς ἐπιτροπῆς πέρυσι.

§5Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν ἀντιλέγω· οὐδὲ αἰτιῶμαι οὐδένα.

§6ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Ὡς πρὸς τὸ δεύτερον, θὰ μάθῃ ὁ κ. Πετιμεζᾶς ποῖοι εἶναι οἱ λόγοι, διὰ τοὺς ὁποίους ἐγνωμοδότησα ὅπως ἐγνωμοδότησα εἰς τὴν ἐπιτροπήν.

§7Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐννοῶ, ὅτι εἶνε ἀδύνατον νὰ ἰδῆτε τὰ ἔγγραφα ταῦτα, διότι ὅπως εὕρω ἐγὼ αὐτά, ἐτυραννήθην προσωπικῶς ὀκτὼ ἡμέρας καὶ μόνον διότι γνωρίζω τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ γραφείου, ἠδυνήθην νὰ τὰ ἐπιτύχω, χάρις εἰς τὴν συνδρομὴν, ἣν μοὶ ἔδωκεν ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ οἱ ἁρμόδιοι ὑπάλληλοι. Διὰ τοῦτο δὲν ἀποδίδω εἰς οὐδένα αἰτίασιν, διότι εἶναι ἀδύνατον καὶ σεῖς, κ. Βουλπιώτη, καὶ πᾶς ἄλλος νὰ τὰ ἐπιτύχῃ.

§8ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Εἴθε ἐκ τοιαύτης ἀμφιβολίας προκατειλημμένη νὰ μὴ ἐπείσθη ἡ ἐπιτροπὴ καὶ νὰ ἦσθε καθαρός.

§9Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Περὶ τούτου δὲν ὑπάρχει οὐδεμία ἀμφιβολία, ἀφοῦ ἐγὼ κατέθεσα αὐτὰ τὰ ἔγγραφα, δι’ ὧν ἐκήρυξα τὸν Λάμπρον ἔκπτωτον, καὶ ὅσα ἄλλα κατέθεσα προηγουμένως ἐπιδεικνύων τὴν ἀλήθειαν ἀσφαλῆ καὶ βεβαίαν.

§10ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Εἶναι καθῆκόν μου καὶ εἰς τὴν κατηγορίαν καὶ εἰς ὑμᾶς νὰ δώσω ὅλα τὰ ἔγγραφα.

§11Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Παρακαλῶ δὲ καὶ τὸν κ. πρόεδρον τῆς βουλῆς νὰ διατάξῃ νὰ τυπωθοῦν τὰ πρωτόκολλα τῆς παραλαβῆς τῶν ἀρβυλῶν παρὰ τῆς πρεσβείας, τὰ ὁποῖα κατέθεσα χθὲς, ἂν καὶ κατὰ τὴν ἰδικήν μου κρίσιν ἡ κατηγορία περὶ ἀρβυλῶν δὲν ὑφίσταται. Διότι αἱ 80,000 δρ. τὰς ὁποίας, ὡς λέγει τὸ κατηγορητήριον, ἐζημιώθη τὸ δημόσιον, αἱ δραχμαὶ αὗται πρὸ ἑνὸς καὶ ἡμίσεος ἔτους κοιμῶνται εἰς τὰ δημόσια ταμεῖα, διότι τὸ ἀντίτιμον τῶν ἀρβυλῶν ἐπλήρωσαν οἱ στρατιῶται, οἵτινες ἠγόρασαν αὐτὰς ἀπὸ τὰς ἀποθήκας τοῦ στρατοῦ.

§12ΦΩΤΗΛΑΣ. Οἱ στρατιῶται τὰ πληρώνουν;

§13Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μάλιστα· οἱ στρατιῶται ἔχουν ἀνὰ ἓν βιβλιάριον ἱματισμοῦ λεγόμενον, εἰς ὃ ὑπάρχουν δύω στῆλαι, εἰς ἃς ἀναγράφονται ἐξ ἑνὸς τὰ χορηγούμενα εἴδη ἱματισμοῦ ἐκ τῶν ἀποθηκῶν τοῦ στρατοῦ, ἐξ ἄλλου δὲ ἡ πίστωσις ἡ προερχομένη ἐκ τῆς καταθέσεως, ἐκ τῆς ὁποίας πληρώνονται τὰ λαμβανόμενα εἴδη· κατὰ δὲ τὰς διατάξεις τῶν οἰκονομικῶν νόμων τὰ χορηγούμενα εἴδη πληρώνονται ἐντὸς τοῦ ἔτους.

§14Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Μοὶ ἐπιτρέπετε μίαν ἐρώτησιν;

§15ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μάλιστα.

§16Δ. ΡΑΛΛΗΣ........

§17Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν ἐνθυμοῦμαι· φρονῶ ὅμως ὅτι τὸ φρουραρχεῖον διετάχθη νὰ δεχθῇ συναλλαγματικὰς ὑπ’ εὐθύνην του, αἱ ὁποῖαι νὰ ἔχουν τὴν ἀξίαν αὐτῶν πλήρη.

§18ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Παρακαλῶ.....

§19ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν εἶναι συζήτησις τώρα.

§20Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μοὶ ἐζήτησαν ν’ ἀλλάξω τὰς συναλλαγματικὰς δι’ ἐθνικῶν χρεωγράφων, καὶ τὸ ἐνέκρινα· δὲν εἶναι χρήματα τὰ χρεώγραφα; Κύριε Ῥάλλη, σᾶς λέγω, ὅτι δὲν ἐννοῶ τί θέλετε νὰ εἴπητε.

§21ΡΑΛΛΗΣ. Ὁ σκοπὸς ἦτο νὰ λάβουν βοήθειαν..... Τώρα ὡς πρὸς τὰς ἀρβύλας λέγετε, ὅτι τὸ δημόσιον εἰσέπραξε τὰ χρήματα· ἔχω ἑπομένως καθῆκον ἐγὼ, ὅστις εἶμαι ὁ εἰσαγωγεὺς τῆς ὑποθέσεως ταύτης, νὰ ἐμποδίσω ἀπὸ τοῦ νὰ προκαταλάβητε μὲ αὐτὰ τὸ πνεῦμα τῆς Βουλῆς.

§22ΦΩΤΗΛΑΣ. Οὔτε σεῖς οὔτε ἄλλοι ἠμπορεῖτε νὰ προκαταλάβητε τὸ πνεῦμα τῆς Βουλῆς, οὔτε ὁ κ. Πετιμεζᾶς.

§23Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐννοεῖτε, κύριοι.....

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι τώρα συζήτησις περὶ τούτου.

§25Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Καταλαμβάνεις, κύριε Πρόεδρε, ὅτι πρὸ 18 μηνῶν διασύρεται ἡ ὑπόληψίς μου; ἀποτείνομαι πρὸς τοὺς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι ἔχουν συνείδησιν νὰ μοῦ εἴπουν ἐὰν δὲν ἔχω δίκαιον. Εἰς τὸν κ. Βαφιαδάκην παρεχώρησεν ἄλλοτε τὸ δημόσιον τὴν σμύριδα, καὶ οὗτος ὡς ἐγγύησιν ἔδωκε χρεώγραφα· τούτου ἕνεκεν, ἐδέχθην καὶ ἐγὼ τὰ χρεώγραφα. Ἔπειτα, κύριοι, σᾶς ἐρωτῶ, εἶναι χρεωκοπημένον αὐτὸ τὸ ἔθνος; τὰ ἐθνικὰ χρεώγραφα δὲν ἔχουσιν ἀξίαν χρηματικήν; Τί λέγουσιν οἱ κατήγοροι;

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§27ΡΑΛΛΗΣ. Μοῦ δίδετε, κύριε Πρόεδρε τὸν λόγον;

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν δίδω τὸν λόγον ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου.

§29ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν ἠμπορεῖτε παρὰ νὰ μοῦ τὸν δώσητε, κύριε Πρόεδρε.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τώρα δὲν εἶναι καιρός· ἔπειτα ἠμπορεῖτε νὰ ζητήσητε τὸν λόγον.

§31ΦΩΤΗΛΑΣ. Τὰ ἔγγραφα, κύριοι, κατετέθησαν καὶ πρέπει νὰ τυπωθοῦν καὶ διανεμηθοῦν. Σήμερον δὲν εἶναι ἡμέρα συζητήσεως, ἀλλὰ κάμνω τὴν παρατήρησιν, ὅτι οὔτε ὁ κ. Ῥάλλης, οὔτε ὁ κ. Πετιμεζᾶς δύνανται νὰ προκαταλάβουν τὸ πνεῦμα τῆς Βουλῆς.

§32ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Συνεπῶς, κύριοι, πρὸς τὰς ἐρωτήσεις, ἃς χθὲς ἔκαμεν εἰς τὴν Βουλὴν ὁ Βουλευτὴς Γορτυνίας περὶ τῆς ἐξελέγξεως, ἥτις ἐγένετο κατὰ τὸ 1875 περὶ τῆς λεγομένης προκαταβολῆς τῆς διδομένης εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν ἐκ 200,000 δραχμῶν, ἐξήτασα τὴν ὑπόθεσιν, καὶ δίδω τὰς ἑξῆς πληροφορίας εἰς τὴν Βουλὴν.

§33ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ δὲν εἶπα περὶ προκαταβολῆς, ἀλλὰ μόνον, ὅτι εὑρέθη ἔλλειμμα ἐξ 185 χιλ. δραχμῶν.

§34ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Τὸ ἔλλειμμα λοιπὸν αὐτὸ προῆλθεν ὡς ἑξῆς. Τὸ Ὑπουργεῖον, τὸ ὁποῖον διηύθυνε τότε ὁ κ. Τριγγέτας, δὲν εἶχε γνῶσιν, ὑποθέτω, τῆς ἐξελέγξεως· ἑπομένως τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν εἶχεν ὑπ’ ὄψιν καὶ τὴν προκαταβολὴν ἐκ 200,000 δραχμῶν, καὶ διὰ τοῦτο ἐφάνη τὸ ἔλλειμμα τῶν 185,000 δραχμῶν· ἐὰν ἐγίνετο γενικὴ ἐξέλεγξις, ἤθελεν ἀποδειχθῆ ἐξ αὐτῆς, ὅτι τὸ ἔλλειμμα δὲν εἶναι πραγματικὸν, διότι αἱ προκαταβολαὶ δίδονται εἰς τὰ πλοῖα· ἔπεσε τότε τὸ Ὑπουργεῖον ἐκεῖνο, καθὰ δὲ ἐπληροφορήθην ἐκ τῆς ὑπηρεσίας, δὲν ἐγένετο ἄλλη ἐξέλεγξις καὶ ἄλλη συνεννόησις παρὰ τοῦ ἑνὸς ὑπουργείου καὶ παρὰ τοῦ ἄλλου, ὥστε νὰ καταφανῇ πόθεν προήρχετο ἡ ἔλλειψις αὕτη. Κατόπιν τοῦ ὑπουργοῦ ἐκείνου ἦλθον διάφοροι ὑπουργοί· κατόπιν τοῦ κ. Τριγγέτα, ἦλθεν ὁ κ. Γενατᾶς, ὁ κ. Σέρβος, ὁ κ. Λομβάρδος, ὁ κ. Αὐγερινὸς, ὁ κ. Ζωχιὸς, κατόπιν ἐγὼ διά τινα καιρὸν, κατόπιν ὁ ἀοίδιμος καὶ ἔνδοξος Κανάρης, καὶ κατόπιν ὁ κ. Ζυμβρακάκης. Εἰς τὸ διάστημα ὅλης αὐτῆς τῆς περιόδου δὲν ἐδόθη καμμία ἄλλη αἰτία. Ἐγὼ ἐν τούτοις, καίτοι μὴ ἔχων γνῶσιν αὐτῆς τῆς ὑποθέσεως, κατὰ καθῆκον, εἰς τὸ διάστημα αὐτὸ ἐνήργησα ἐπιθεωρήσεις ἐφ’ ὅλων τῶν οἰκονομικῶν συμβουλίων τῶν πλοίων, διὰ νὰ εὕρω ἐὰν ἦναι πράγματι ἐν τάξει, ἐὰν ὑπάρχῃ ἡ λεγομένη προκαταβολὴ τῶν πλοίων. Εὐτυχῶς, πρὸς τιμὴν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι διευθύνουν τὰ οἰκονομικὰ συμβούλια, δὲν εὑρέθη ἔλλειψις προκαταβολῆς, ἀλλὰ κατὰ τὴν ἐξέλεγξιν αὐτῆς εὑρέθη ἀταξία περὶ τὴν λογιστικὴν ὑπηρεσίαν. Τὴν ἀταξίαν ταύτην ἐτιμώρησα παραδειγματικῶς· ἐξακολουθεῖ εἰσέτι διά τινα μικρὰ πλοῖα ἡ ἐξέλεγξις, καὶ κατόπιν θὰ προβῶ καὶ εἰς ἐξέλεγξιν τοῦ ταμείου τοῦ Ναυστάθμου, ὅτε θὰ ἦμαι εἰς κατάστασιν νὰ δώσω πληροφορίας ἀκριβεστέρας καὶ πληρεστέρας εἰς τὴν Βουλὴν.

§35ΣΑΡΑΒΑΣ. Πρὸ τῶν πληροφοριῶν, κύριε πρόεδρε, τὰς ὁποίας ἐχορήγησεν ἤδη τὸ ὑπουργεῖον τῶν οἰκονομικῶν, ἐζήτησα, ὡς ἐνθυμεῖσθε, καὶ ἄλλας πληροφορίας ἀναγομένας εἰς τὴν διαχείρισιν τῶν ὑπουργείων τῶν ἐσωτερικῶν καὶ τῆς δημοσίας ἐκπαιδεύσεως.

§36ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ὑπουργεῖον τῶν ἐσωτερικῶν διέταξα νὰ μοὶ ἔλθουν αἱ δέουσαι πληροφορίαι.

§37ΣΑΡΑΒΑΣ. Τότε περιορίζομαι μόνον εἰς τὰς πληροφορίας τοῦ ὑπουργείου τῆς ἐκπαιδεύσεως. Παρήλθε τόσος καιρός, καὶ ὅμως αἱ πληροφορίαι αὗται δὲν ἦλθον.

§38ΤΙΝΕΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς ἐκπαιδεύσεως ἀσθενεῖ.

§39ΣΑΡΑΒΑΣ. Ἀσθενεῖ πρὸ τριῶν ἡμερῶν, καὶ παρῆλθεν ὁλόκληρος μὴν ἀφότου ἔκαμα τὴν ἐπερώτησιν. Λοιπὸν παρακαλῶ τοὺς ἁρμοδίους ὑπουργοὺς νὰ δώσουν αὐτὰς τὰς πληροφορίας.

§40Α. ΡΟΥΚΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν πρώην Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μοὶ δώσῃ μίαν πληροφορίαν, ἐὰν οἱ καταδικασθέντες πρώην Ὑπουργοὶ ἀπὸ τὸ εἰδικὸν δικαστήριον ἐπλήρωσαν τὰ ἔξοδα τῆς δίκης, καὶ εἰς πόσα ἀναβαίνουν ταῦτα. Παρακινοῦμαι δὲ ἀπὸ τὴν ἑξῆς αἰτίαν· συμπατριώτης μου τις ἐχρεώστει 70 δραχμὰς, ἐν τῷ μέσῳ δὲ τοῦ χειμῶνος καταδιωχθεὶς, συνελήφθη καὶ ἀπήχθη εἰς τὰς φυλακὰς τῆς Λαμίας, ἀπεχούσας 18 ὥρας· ἐτέθη εἰς τὰς φυλακὰς καὶ ἀπέθανε δι’ 70 δραχμὰς, τὰς ὁποίας δὲν εἶχεν ἐπὶ τοῦ παρόντος νὰ πληρώσῃ. Λοιπὸν ἤθελα νὰ ἴδω ἐὰν οἱ ἐνδιαφερόμενοι διὰ τὴν οἰκονομίαν τοῦ ἔθνους καὶ οἱ πολιτευόμενοι ἐπλήρωσαν ἐκεῖνα, εἰς ἃ ὁ νόμος τῆς πατρίδος τοὺς κατεδίκασε.

§41ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΣ. Ὁ κ. δικαστικὸς σύμβουλος τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν ἐξέφρασεν ἀμφιβολίας τινὰς ἐπὶ τοῦ Νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον τινὲς Βουλευταὶ τῆς Κερκύρας ὑπέβαλον πρό τινων ἡμερῶν, ἐὰν αἱ διατάξεις αὐτοῦ ἐξασφαλίζουν τὰς ἀξιώσεις τοῦ δημοσίου ἐπί τινος κτήματος τῆς ἐγχωρίου περιουσίας Κερκύρας. Ὡς εἰσηγητὴς τῆς ἐπιτροπῆς τῶν ἐσωτερικῶν, ἡ ὁποία ἐπεξειργάσθη τὸ Νομοσχέδιον τοῦτο, προσεκλήθη ὅπως συζητήσωμεν τὸ Νομοσχέδιον αὐτὸ καὶ διαφωτισθῶμεν περὶ τούτου. Κατὰ δύο συνεντεύξεις, τὰς ὁποίας ἐλάβομεν, ἐπείσθημεν, ὅτι τὸ δημόσιον οὔτε καλλιτερεύει οὔτε χειροτερεύει τὴν θέσιν του διὰ τῶν διατάξεων τούτων. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα δὲν ἔμεινεν ἕως ἐδῶ· φαίνεται, ὅτι εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν ἐγεννήθη ἡ ἰδέα, ὅπως μετατρέψῃ τὰ δεδικασμένα ὑπὲρ τοῦ δημοσίου. Τὸ τοιοῦτον ἄλλως δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γείνῃ· ἀπεφασίσθη λοιπὸν νὰ ὑποβληθῇ τὸ ζήτημα εἰς ἐπιτροπὴν νομομαθῶν, ὅπως, εἰ δυνατὸν, εὑρεθῇ ὁ τρόπος κατὰ τὸν δικαστικὸν σύμβουλον νὰ μετατραπῶσι τὰ δεδικασμένα ὑπέρ τινος σωματείου, ὑπέρ τινος ἄλλου. Εἰς τοῦτο ἂς εἴπῃ ἡ Βουλὴ ὅ,τι θέλει· ἐγὼ ὑποβάλλω τὴν τροπολογίαν μου ταύτην....

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ τυπωθῇ καὶ θὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν συζήτησιν.

§43ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ χορηγήσω τὰς πληροφορίας, ἃς ἀπήτησεν ὁ κ. Βουλευτὴς Λοκρίδος. Ὑποβάλλω Νομοσχέδιον περὶ ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως 8,440 δραχμῶν εἰς βάρος τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν διὰ τὸ ἔτος 1879. Ὡς γνωστὸν εἰς τὰς τρεῖς μεγάλας δυνάμεις πληρώνομεν 900, 000 φράγκων διὰ τὸ δάνειον τῶν 60,000,000. Ὡς ἐκ τῆς ἐκποιήσεως τοῦ συναλλάγματος προέκυψεν ἔλλειμμα ἀπὸ τὴν πίστωσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1879 ἐξ 1,025,000 δραχμῶν, προέκυψεν ἔλλειμμα 8,440 δραχμῶν. Τὴν ἔλλειψιν ταύτην προτίθεται νὰ θεραπεύσῃ ἡ ζητουμένη πίστωσις.

§44ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, κατὰ τὸν περὶ εὐθύνης ὑπουργῶν νόμον ἡ πρότασις περὶ προανακρίσεως, εἰσαχθεῖσα ἐν τῇ Βουλῇ, συζητεῖται ἐντὸς ὀκτὼ ἡμερῶν· θὰ παρακαλέσω δὲ ὅπως ὁρισθῇ ἡμέρα πρὸς συζήτησιν. Ἤδη δὲ παρατηρῶ προκαταρκτικῶς, ὅτι ὅλα τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ὑπέβαλεν ὁ κ. Πετιμεζᾶς, δὲν ἐπηρεάζουσιν οὐδὲ κατ’ ἐλάχιστον τὴν κατ’ αὐτοῦ κατηγορίαν. Πρῶτον ὡς πρὸς τὰς ἀρβύλας....

§45Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐὰν θὰ γείνῃ συζήτησις, κ. Πρόεδρε, ζητῶ τὸν λόγον.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁμιλεῖ περὶ ἐγγραφῆς εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§47ΡΑΛΛΗΣ. Ὡς πρὸς τὰς ἀρβύλας λέγω, δὲν εἶναι ἀληθὲς ὅτι τὸ δημόσιον οὐδὲν ἐζημιώθη ἐκ τῆς προμηθείας αὐτῶν, ὡς εἰσπράξαν τὸ τίμημα παρὰ τῶν ἀνδρῶν· δὲν εἶναι δὲ ἀληθὲς, διότι κατὰ τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς ἡμῶν 5107 ζεύγη αὐτῶν ὑπῆρχον ἐν τῷ Ἐπιμελητηρίῳ τῆς Ἀνατολικῆς Ἑλλάδος, καὶ 1264 ἐν τῷ τῆς Δυτικῆς, καὶ τοῦτο, διότι οἱ στρατιῶται δὲν ἐδέχοντο τὰς ἐν λόγῳ ἀρβύλας, προτιμῶντες νὰ μένωσιν ἀνυπόδητοι.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προτείνετε λοιπὸν τὴν μεταβολὴν τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§49ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν ἐτελείωσα ἀκόμη. Ὡς πρὸς τὴν ἔκπτωσιν τοῦ Δ. Λάμπρου, ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρχῃ οἱονδήποτε ἔγγραφον εἴτε ὑποβολιμαῖον εἴτε γνήσιον, ἀλλ’ οὐχ’ ἧττον οὐδέποτε ἔλαβεν αὕτη χώραν, καθόσον τὸ Δημόσιον παρέλαβε τοὺς 15,000 στατῆρας διπυρίτου καὶ ἐπλήρωσε τὸ τίμημα αὐτῶν. Ταῦτα εἶπον προκαταρκτικῶς, ζητῶ δὲ ὅπως ὁρισθῇ ἡμέρα πρὸς συζήτησιν.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀφοῦ τελειώσουν αἱ ἐπερωτήσεις, τότε θέλει ἐρωτηθῆ ἡ Βουλὴ περὶ τούτου.

§51ΦΩΤΗΛΑΣ. Θὰ ἐπερωτήσω τὴν κυβέρνησιν δι’ ἓν ζήτημα σπουδαιότατον, περὶ τοῦ ὁποίου ἐν τῇ ἀπαντήσει εἰς τὸν Β. λόγον οἱ πλεῖστοι τῶν βουλευτῶν ὡμίλησαν, τουτέστι περὶ τῆς ὁδοποιΐας. Ὅπως γνωρίζετε, κατὰ τὸ 1867 ἐψηφίσθη ὁ νόμος περὶ ὁδοποιΐας· πρὸ τεσσάρων δ’ ἐτῶν ἀπεφασίσθη ἡ κατασκευὴ ὁδοῦ ἀπὸ Πατρῶν μέχρι Καλαβρύτων καὶ ἐξετέθη εἰς δημοπρασίαν τὸ τμῆμα ἀπὸ τοῦ χανίου Ἀγγελοπούλου μέχρι Χαλαντρίτσης· αὐτὸ τὸ τμῆμα ἀνέλαβεν ἐργολάβος ἀντὶ 180,000 δραχμῶν, ἐγένετο ἡ χάραξις τῆς ὁδοῦ, διὰ τὴν ὁποίαν καὶ μόνην ἔλαβεν ὁ ἐργολάβος 120,000 δραχμῶν, δὲν ἐγένοντο οὔτε χάνδακες, οὔτε ἐπίστρωσις, οὔτε ἄλλο τι· ἐπῆλθεν ὁ χειμὼν, καὶ τὸ μέρος τῆς ὁδοῦ κατεστράφη ὁλοσχερῶς, αἱ δὲ 120 χιλ. δραχμαὶ ἐδαπανήθησαν εἰς μάτην. Ὁδὸς δὲν ὑπάρχει· ὁ ἐργολάβος ἐκεῖνος, προκειμένου νὰ λάβῃ τὸ ὑπόλοιπον, διετάχθη νὰ ἐξακολουθήσῃ τὴν κατασκευὴν τῆς ὁδοῦ, ἀλλὰ δὲν ἐξηκολούθησε, διὸ καὶ ἐκηρύχθη ἔκπτωτος. Ἀλλ’ ἐνῷ ἐκηρύχθη ἔκπτωτος, ὁ νομομηχανικὸς τῆς πόλεως Πατρῶν διέταξε τὸν ἐργολάβον νὰ ἐπαναλάβῃ τὴν κατασκευὴν τῆς ὁδοῦ. Σήμερον, κύριοι, τὰ Καλάβρυτα δὲν συγκοινωνοῦσι παντάπασι μὲ τὰς Πάτρας. Ἔχω, κύριοι, ἀναφορὰν πολλῶν παρεπιδημούντων ἐν Πάτραις Καλαβρυτινῶν, φέρουσαν ὑπογραφὰς πεντακοσίας, οἱ ὁποῖοι παραπονοῦνται διὰ τὴν κατάχρησιν αὐτὴν καὶ παρακαλοῦσι διὰ τῆς Βουλῆς τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ ἓν μέτρον. Ἐρωτῶ, κύριοι, τὴν Κυβέρνησιν, πῶς ἐπλήρωσεν εἰς τὸν ἐργολάβον αὐτὸν 120,000 δραχμὰς, ἐνῷ δὲν ὑφίσταται ὁδὸς, πῶς, ἐνῷ ὁ ἐργολάβος ἐκηρύχθη ἔκπτωτος, ὡς μὴ ἐκπληρώσας τὰς συμφωνίας του, ὁ νομομηχανικὸς, παρὰ τὴν ἀπόφασιν μάλιστα τοῦ Νομάρχου, παρεχώρησε τὴν κατασκευὴν τῆς ὁδοῦ αὐτῆς εἰς τὸν αὐτὸν ἄνευ δημοπρασίας;

§52ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Μάλιστα· αὔριον θέλω σᾶς δώσει πληροφορίας.

§53ΦΩΤΗΛΑΣ. Οἱ μηχανικοὶ, κύριοι, οὐδόλως μεριμνῶσι καὶ οὐδόλως φροντίζουσιν· ἔρχονται μάλιστα πολλάκις εἰς συμφωνίας μετὰ τῶν ἐργολάβων.

§54Α. ΡΟΥΚΗΣ. Τὸ ἀποκρούω.

§55ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἐγὼ τὸ ὑποστηρίζω. Ὁποιονδήποτε ἔργον ἐγένετο ἐν τῷ νομῷ Πατρῶν, ἐγένετο ἀτελῶς, διότι ἄπειροι ἔλαβον χώραν καταχρήσεις.

§56Α. ΡΟΥΚΗΣ. Διατί δὲν καταγγέλλετε τοὺς καταχραστάς; Τοὺς πολιτικοὺς μηχανικοὺς ἐννοεῖτε, ἢ τοὺς στρατιωτικοὺς;

§57ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Προκειμένου περὶ στρατιωτικῶν, νὰ τοὺς κατονομάσητε.

§58Α. ΡΟΥΚΗΣ. Ὅταν ἀπὸ τοῦ βήματος ὁμιλῇς περὶ ἀξιωματικῶν, πρέπει νὰ φέρῃς τὰς ἀποδείξεις.

§59ΦΩΤΗΛΑΣ. Σᾶς εἶπον, ὅτι ἡ ὁδὸς ἀπὸ χανίου Ἀγγελοπούλου μέχρι Χαλαντρίτης κατεστράφη· κατεσκεύασαν γεφύρας καὶ κατέπεσαν, τὸ δὲ δημόσιον ἐπλήρωσεν 120 χιλ. δραχμάς· μηχανικοὶ ἦσαν οἱ κκ. Φωτόπουλος καὶ Μαρκόπουλος.

§60ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (πρωθυπουργός). Αὔριον θέλω δώσει, εἶπον, πληροφορίας. Παρακαλῶ ὅμως τοὺς κυρίους Βουλευτὰς, ἐπειδὴ πρόκειται περὶ δημοσίου συμφέροντος, νὰ καταγγείλωσι τοὺς μηχανικοὺς, οἱ ὁποῖοι ἔκαμον καταχρήσεις ἢ ἔκλεψαν ἢ ἐδωροδοκήθησαν, διότι ἀπὸ τοῦ βήματος δὲν δύνανται νὰ λέγωνται τοιαῦτα, τὰ ὁποῖα νὰ μὴ βασίζωνται ἐπὶ τῶν πραγμάτων.

§61ΦΩΤΗΛΑΣ. Δὲν εἶμαι εἰσαγγελεὺς, οὐδὲ πρόκειται νὰ ἐγείρω δημοσίαν ἀγωγήν. Γνωρίζω ἐπισήμως, ὅτι τὸ δημόσιον ἐπλήρωσεν 120,000 δραχμὰς διὰ τὴν ὁδὸν ἀπὸ Πατρῶν μέχρι Καλαβρύτων, καὶ ὅμως ὁδὸς δὲν ὑφίσταται· γνωρίζω, ὅτι κατεσκευάσθησαν 8 γέφυραι, ἀλλ’ αἱ 7 κατεστράφησαν· γνωρίζω, ὅτι ἐκηρύχθη ἔκπτωτος ὁ ἐργολάβος, καὶ ὁ νομομηχανικὸς Πατρῶν ἔδωκεν εἰς τὸν αὐτὸν τὴν ἐξακολούθησιν τοῦ ἔργου.

§62ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Πρέπει νὰ ὀνομάσητε τοὺς μηχανικούς· εἶμαι καὶ ἐγὼ μηχανικός.

§63ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, ἐὰν ἦναι ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει τὸ ἔθνος καὶ εἰς τὸ ὁποῖον ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ ἐνασχοληθῇ, εἶναι τὸ ζήτημα τῆς ὁδοποιΐας καὶ τῆς γεφυροποιΐας. Πνίγονται καθ’ ἑκάστην ἄνθρωποι, καὶ μόλις βρέξῃ μίαν ἢ δύο ἡμέρας, αἱ ἐπαρχίαι ἀποκλείονται. Ὁ κ. Φωτήλας ἔχει δίκαιον ν’ ἀγανακτῇ, καὶ δὲν πρέπει οἱ κύριοι ἀξιωματικοὶ μηχανικοί, ὅσοι ἔτυχε νὰ ἦναι καὶ βουλευταὶ, νὰ δυσαρεστῶνται, διότι ἴσως δὲν κατεσκεύασαν ἔργα, ἢ, ἂν κατεσκεύασαν, κατεστράφησαν. Πρὸς ἐνίσχυσιν τοῦ κ. Φωτήλα, λέγω, ὅτι εἶναι ἄξιον ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν ἐσωτερικῶν νὰ λάβῃ πρόνοιαν· κατεσκευάσθη μία γέφυρα, ἀντὶ 100 χιλ. δραχμῶν, μεταξὺ Πύργου καὶ Ὀλυμπίων, ἥτις μετὰ τέσσαρας ἢ πέντε ἡμέρας ἀπὸ τῆς περατώσεως τῆς κατασκευῆς της κατέπεσε, καὶ ἤδη πρέπει νὰ δαπανηθῶσιν ἄλλα τόσα, διὰ νὰ κατασκευασθῇ ἐκ νέου. Εὐχῆς ἔργον εἶναι νὰ δίδεται μεγαλειτέρα προσοχὴ, ὅπως κατασκευάζωνται ἔργα τελειότερα. Πρέπει νὰ δοθῇ μεγάλη προσοχὴ εἰς τὸ ζήτημα τῆς ὁδοποιΐας καὶ γεφυροποιΐας, καὶ ἐρωτῶ τὴν Κυβέρνησιν ἂν σκέπτεται νὰ εἰσαγάγῃ τὸν περὶ τούτου νόμον, διότι αὐτὰ τὰ ἔργα ἐνδιαφέρουσι τὸν τόπον.

§64Α. ΡΟΥΚΗΣ. Ἂν κατεστράφη μία γέφυρα, δὲν θὰ εἴπῃ, ὅτι πταίουν οἱ μηχανικοί. Προχθὲς εἰς τὴν Ἀγγλίαν κατεστράφη ἡ μεγαλειτέρα γέφυρα. Μὴ κρύπτεσθε ὄπισθεν τοῦ ἀνευθύνου, διὰ νὰ προσβάλητε πρόσωπα· ἔχετε τὸ θάῤῥος νὰ τοὺς ὀνομάζητε.

§65ΦΩΤΗΛΑΣ. Κύριε Ῥούκη, ἐγὼ ἀνέφερον εἰς τὴν Βουλὴν γεγονότα. Ποῖος εἶναι ὑπεύθυνος, ἂς τὸν εὕρῃ ἡ Κυβέρνησις.

§66ΒΑΛΤΙΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν.) Ἐπειδὴ ὁ κ. Φωτήλας ὠνόμασεν ἕνα ἐκ τῶν ἀξιωματικῶν, τὸν κ. Φωτόπουλον, ἐπιθυμῶ νὰ μάθω ἀπὸ τὸν κ. Φωτήλαν ἂν ἔχῃ πράγματι γνῶσιν ἂν ἐγένοντο καταχρήσεις ἐκ μέρους ἐκείνου, ὅπως ἡ ἐξουσία ἐνεργήσῃ κατ’ αὐτοῦ τὰ δέοντα, καὶ δεύτερον, ἂν ἀπὸ τοῦ βήματος ἐκφερομένων μομφῶν κατ’ ἀπόντων προσώπων, τὰ πρόσωπα ταῦτα ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ κατηγορήσωσιν ὡς συκοφάντας τοὺς οὕτω πως ὁμιλοῦντας (θόρυβος).

§67ΚΟΡΙΖΗΣ. Πῶς προσβάλλετε οὕτω πως ἕνα βουλευτήν; Ὅταν διατυπῶμεν ἀπὸ τοῦ βήματος κατηγορίας, θὰ μᾶς ἀποκαλῶσι συκοφάντας;

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ὁ Βουλευτὴς εἶναι ἀνεύθυνος, ὁμιλῶν ἀπὸ τοῦ βήματος.

§69ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Θὰ ἐξηγηθῶ, διότι πολὺ πιθανὸν ὅ,τι ἐῤῥέθη, νὰ ἔχῃ συνεπείας κατὰ τοῦ ἀξιωματικοῦ. Ἐγὼ δὲ ὀφείλω, ὡς Ὑπουργός, αὐτά, τὰ ὁποῖα εἶπεν ἀπὸ τοῦ βήματος, νὰ τὰ ἀνακοινώσω πρὸς τὸν ἀξιωματικόν, πρὸς ἀπολογίαν του.

§70ΤΖΑΝΕΣ. Προχθές, χάριν οἰκονομίας, εἰσήγαγον πρότασιν νόμου περὶ προαγωγῆς τοῦ Τελωνείου Καλαμῶν, ὁ δὲ Βουλευτὴς Οἰτύλου κ. Μαυρομιχάλης μοὶ εἶπεν, ὅτι προσθέτω ἔξοδα εἰς τὸν προϋπολογισμόν. Κύριοι, ἐγὼ εἶμαι πάντοτε ὑπὲρ τῶν οἰκονομιῶν, καὶ οὐδόλως προτίθεμαι νὰ προσθέτω ἔξοδα. Διὰ τοῦτο παρεκάλεσα τὸν τελώνην Καλαμῶν νὰ μοὶ στείλῃ πίνακα περὶ τῶν εἰσπράξεων τοῦ τελωνείου, ἐκ τῶν ὁποίων ἀποδεικνύεται, ὅτι τὸ τελωνεῖον ἐκεῖνο ἔχει εἰσπράξεις ἑνὸς ἑκατομμυρίου δραχμῶν. Τὸν πίνακα τοῦτον καταθέτω εἰς τὸ Προεδρεῖον.

§71Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Κύριοι, σχετικῶς πρὸς τὴν ἐπερώτησιν τοῦ κ. Φωτήλα θὰ εἴπω δύω λέξεις. Κατὰ τὴν τελευταίαν Σύνοδον, ψηφιζομένου τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους, ἐπέστησα τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν περὶ τῆς καταστάσεως τῶν δημοσίων ἔργων καὶ ἰδίως τοῦ τμήματος τὸ ὁποῖον διευθύνει αὐτά· ἔφερον τότε σχετικά τινα παραδείγματα, ἤδη δὲ θὰ προσθέσω ὀλίγα τινὰ πρὸς συμπλήρωσιν. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ διατάξῃ νὰ γείνῃ πίναξ τῶν δαπανῶν, αἵτινες ἐγένοντο διὰ τὴν ὁδὸν ἀπὸ Πατρῶν μέχρι Καλαβρύτων, διότι, κύριοι, δὲν εἶναι αἱ δαπάναι αὗται, ἀλλ’ ἐγένοντο δαπάναι ἀπὸ τοῦ 1869, ὅτε ὁ κ. Ζαΐμης πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, εἶχε λάβει τὴν μέριμναν, κατὰ τὴν ἰσχύουσαν τότε νομοθεσίαν, νὰ χαρακτηρίσῃ διὰ Β. Διατάγματος τὴν ὁδὸν αὐτὴν ἐπαρχιακήν, διότι τὸ ἐπαρχιακὸν ταμεῖον εἶχε τὰ μέσα πρὸς κατασκευὴν τῆς ὁδοῦ· τοῦτο δὲ καὶ ἐγένετο, καὶ προσδιωρίσθη ποσὸν δαπάνης πρὸς διαχάραξιν, ἐπιχωμάτωσιν καὶ ἐπίστρωσιν τῆς ὁδοῦ. Ἤρχισεν ἡ ἐργασία καὶ ἐπροχώρησε μέχρι τοῦ χανίου Ἀγγελοπούλου, ἀλλ’ ἡ ὁδὸς κατόπιν κατεστράφη· ἐγένετο νέα ἐπιδιόρθωσις, καὶ ἐδαπανήθησαν ἄλλα χρήματα, ἀλλὰ καὶ πάλιν κατεστράφη. Διὰ τοῦτο ζητῶ πίνακα τῶν δαπανῶν ἀπὸ τοῦ 1869, ὅτε ἡ ὁδὸς εἶχε χαρακτηρισθῆ ἐπαρχιακή. Ἐφιστῶ δὲ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν ἐσωτερικῶν ἐπὶ τῆς διευθύνσεως τοῦ τμήματος τῶν δημοσίων ἔργων, διότι ἓν ἀπὸ τὰ πράγματα, τὰ ὁποῖα ἐνδιαφέρουν τὸν τόπον, εἶναι τὰ δημόσια ἔργα.

§72ΤΡΙΓΓΕΤΑΣ. Εἶναι ἀληθές, κύριοι, ὅτι ὅλοι παραπονοῦνται διὰ τὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα ἐξετέλει τὸ μηχανικόν, καὶ μέχρι τινὸς διαστήματος τὸ στρατιωτικὸν μηχανικόν, τὸ ὁποῖον κατόπιν διῃρέθη. Οἱ ἀξιωματικοί, κύριοι, κατ’ ἀρχὰς διετάσσοντο ἀπὸ τὰς διαφόρους διευθύνσεις νὰ μεταβαίνωσιν ἐπὶ τόπου, ὅπου ἐπρόκειτο νὰ γείνῃ δημόσιον ἔργον, ἔκαμνον τὰς καταμετρήσεις, τὴν χωροστάθμησιν, ὑπέβαλλον καὶ τὸν προϋπολογισμόν, ἀλλ’ ἡ κυβέρνησις δὲν ἦτο εἰς κατάστασιν νὰ χορηγῇ τὰ ἀναγκαῖα μέσα πρὸς ἀποπεράτωσιν τοῦ ἔργου. Ἐγίνετο εἷς προϋπολογισμὸς εἰς 80 ἢ 100,000 δραχμάς, ἀλλὰ τὸ ὑπουργεῖον δὲν ἦτο εἰς κατάστασιν νὰ χορηγήσῃ ὅλον τὸ ποσόν· ἐχορήγει ἀπέναντι τούτου πέντε χιλιάδας δι’ ἓν τμῆμα....

§73ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἐγὼ σᾶς εἶπον, ὅτι ἐχορήγησεν 120,000.

§74ΤΡΙΓΓΕΤΑΣ. Ἤρχιζε τὸ ἔργον, ἐτελείωνεν ἓν τμῆμα, ἀλλ’ ἔμενεν εἰς τὴν διάκρισιν τῆς φύσεως, δὲν ἐγίνετο καμμία συντήρησις, καὶ γνωρίζετε ὅτι, ἐὰν ὅλα τὰ ἔργα δὲν συντηρῶνται, καταστρέφονται. Εἶπεν ὁ κ. Φωτήλας, κατεστράφησαν ὅλαι αἱ γέφυραι. Ἠξεύρετε, κύριοι, πῶς καταστρέφονται αἱ γέφυραι; (θόρυβος).

§75ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἐγὼ θέλω ἔργα ἀπέναντι τῶν χρημάτων, τὰ ὁποῖα δαπανῶνται· δὲν θέλω θεωρίας.

§76ΤΡΙΓΓΕΤΑΣ. Διότι δὲν γίνεται ἡ ἐπιχωμάτωσις, τὸ δημόσιον δὲν χορηγεῖ τὰ μέσα. Εἰς τὴν Γαλλίαν κατέπεσαν σπουδαιότατα ἔργα. Δὲν πταίουν, κύριοι, οἱ ἀξιωματικοὶ, πταίει ἡ κυβέρνησις. Παραπονοῦνται κατὰ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Μηχανικοῦ, ὅτι ὅλα αὐτῶν τὰ ἔργα εἶναι ἐλεεινὰ, καὶ ὅτι δὲν εἶναι εἰς κατάστασιν οὐδὲ πεζοδρόμια νὰ κάμουν· προσεκάλεσαν ἕνα ξένον, καὶ τοῦ ἔδιδαν τρεῖς χιλιάδας φράγκα τὸν μῆνα, καὶ δι’ ἔργον, τὸ ὁποῖον ἤξιζε πέντε χιλιάδας, τοῦ ἔδιδον 50,000. Βεβαίως τὰ ἔργα ἐγίνοντο, ἀλλὰ τοιαῦτα ποσὰ δὲν ἐχορήγουν εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς τοὺς ἕλληνας. Ὅταν λέγετε, ὅτι ἕνας ἀξιωματικὸς εἶναι καταχραστὴς, ἀναλαμβάνετε ἠθικὴν εὐθύνην· ὁ δὲ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἔχει δίκαιον νὰ ἐρωτήσῃ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἂν τὰ λεγόμενα ἦναι ἀληθῆ.

§77ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Ὅταν ὡς Ὑπουργὸς τῶν στρατιωτικῶν ἀκούω ἀποδιδομένας μομφὰς κατ’ ἀξιωματικοῦ, θεωρῶ καθῆκόν μου νὰ τὸν προσκαλέσω νὰ ἀπολογηθῇ.

§78ΤΡΙΓΓΕΤΑΣ. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν δὲν δύναται νὰ γνωρίζῃ αὐτὰ τὰ πράγματα (θόρυβος). Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν γνωρίζει ἐὰν ἔπεσαν αἱ γέφυραι;

§79ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὅ,τι γνωρίζω εἶναι, ὅτι ἡ γέφυρα, περὶ τῆς ὁποίας ὡμίλησεν ὁ κ. Στεφανόπουλος, εἶχε κακῶς θεμελιωθῆ· πρὶν ἢ πέσῃ, ἐφροντίσαμεν νὰ τὴν ἐπισκευάσωμεν, διότι δὲν ἦτο βαθέως θεμελιωμένη· ὑπεύθυνος εἶναι ὁ μηχανικός.

§80Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν ἐπεθύμουν νὰ λάβω τὸν λόγον, ἀλλὰ ἡ διαγωγὴ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν τῳόντι μοὶ ἐγέννησεν ἀγανάκτησιν, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατικῶν ἔχει τόσον ἐλευθέραν τὴν γλῶσσαν, ὥστε ἀφίνει πολλάκις νὰ τοῦ ἐκφεύγουν λέξεις μετὰ τῆς μεγαλειτέρας εὐκολίας· ὁμιλεῖ περὶ τῶν Βουλευτῶν, ὡς νὰ ὡμίλει περὶ τοῦ τελευταίου ἐν τῷ στρατῷ. Λέγω, κύριοι, ὅτι εἰς μάτην ὁ κ. Φωτήλας καταγίνεται εἰς τὸ νὰ ἀνεύρῃ τὸν ὑπεύθυνον, καὶ εἰς μάτην οἱ Ὑπουργοὶ ἀπὸ τὸν Φωτήλαν ζητοῦσι νὰ ὑποδείξῃ ὑπεύθυνον. Ὁ κ. Φωτήλας, ὡς ἀντιπρόσωπος τῆς ἐπαρχίας Καλαβρύτων, ἔχει ἐνώπιόν του ἕν γεγονὸς, ὅτι δηλ. ἐπῆλθεν ἡ καταστροφὴ τῆς δημοσίας ὁδοῦ ἀπὸ Πατρῶν εἰς Καλάβρυτα, διὰ τὴν ὁποίαν τὸ δημόσιον ἐδαπάνησεν 120,000 δραχμῶν εἰς μάτην. Τίνες κατέστρεψαν τὸ ἔργον; τοῦτο πρέπει νὰ γνωρίζῃ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἢ τὸ Τμῆμα τῶν Δημοσίων Ἔργων· δὲν εἶναι ἔργον τοῦ Βουλευτοῦ. Ἡμεῖς δὲν δυνάμεθα νὰ ἀνεύρωμεν τίς κατεσκεύασε τὸ Βουλευτήριον. Τίς; Οὔ τις. Οὐδεὶς εἶναι ὑπεύθυνος, καὶ ὅταν ἐντὸς τοῦ Βουλευτηρίου δὲν δυνάμεθα νὰ εὕρωμεν τὸν ὑπεύθυνον, νομίζετε, ὅτι εἶναι εὔκολον νὰ εὕρητε τὸν ὑπεύθυνον διὰ τὰ γεφυρίδια, τὰ ὁποῖα κατεσκευάσθησαν εἰς τὴν Χαλανδρίτσαν;

§81ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριοι, δι’ ἓν πρᾶγμα, νομίζω, ὅτι ἔχει δίκαιον πᾶς τις νὰ παραπονῆται. Βεβαίως ἔχει δικαίωμα ἀπόλυτον ἡ Βουλὴ νὰ ἐπικρίνῃ τὰς πράξεις καὶ τὰς ἐνεργείας, τῶν ὑπαλλήλων καὶ τῶν δημοσίων ἀνθρώπων. Ἀλλὰ, κύριοι, πρέπει, νομίζω, νὰ ἀποφεύγουν οἱ κκ. βουλευταὶ νὰ μὴ ἀποδίδουν κακοήθεις πράξεις εἰς τοὺς διαχειριζομένους τὰ δημόσια· διότι βεβαίως, ἐὰν καταδικάζηται ἓν ἔργον καὶ ἐπικρίνηταί τις ὡς ἀνεπιστήμων, ὡς ἀνίκανος, δὲν εἶναι δίκαιον νὰ κατηγορῆται καὶ ὡς καταχραστὴς καὶ ὡς κλέπτης. Αὐτὸ νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ γίνεται. Δὲν κατέκριναν τὴν ἀμάθειαν· ἰσχυρίσθησαν, ὅτι ἔγεινε κατάχρησις. Λοιπὸν παρακαλῶ τοὺς κκ. βουλευτὰς νὰ μὴ ἐκφέρουν μομφὰς κατὰ τῶν ὑπαλλήλων τῶν ἐργαζομένων, χωρὶς νὰ ἦναι εἰς κατάστασιν νὰ τὰς ἀποδείξουν. Ὅταν θέλουν νὰ ἐκφέρουν μομφάς, πρέπει νὰ τὸ πράττουν οὕτως, ὥστε νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα καὶ ὁ κατηγορούμενος ν’ ἀπολογηθῇ· αὐτὸ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν, καὶ διὰ τὴν τιμὴν αὐτῆς καὶ διὰ τὴν τιμὴν τῶν ὑπαλλήλων.

§82ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Δὲν θέλω, κύριοι, νὰ σᾶς ἀπασχολήσω ἀφηγούμενος ἔργα, τὰ ὁποῖα ἀνηγέρθησαν εἰς διαφόρους ἐπαρχίας, εἰς τὰς ὁποίας ἤμην διοικητικὸς προϊστάμενος, καὶ νὰ εἴπω περὶ τῆς κακῆς καταστάσεως εἰς τὴν ὁποίαν εὑρέθησαν αὐτὰ μετ’ ὀλίγον καιρόν. Ἀλλά, ὡς ὡμολόγησε καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ ὑπουργείου, δὲν θ’ ἀρνηθῇ δὲ τοῦτο καὶ ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι ἔργα πολλὰ μόλις κατεσκευάσθησαν καὶ κατέπεσαν. Ἐρωτῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ἐὰν ἐτιμωρήθη, εἴτε πειθαρχικῶς, εἴτε ὅπως δήποτε ὁ μηχανικὸς, ὁ ὁποῖος ἐπεστάτησεν εἰς τὴν ἀνέγερσιν τοῦ ἑνὸς καὶ τοῦ ἄλλου κατασκευασθέντος κτιρίου. Ἐνθυμοῦμαι, κύριοι, μίαν περίστασιν κατὰ τὰ 1855 ἢ 1856 (θόρυβος). Ἐδῶ, κύριοι, πλησίον εἰς τὸν Ποδονύφτη, τετράκις εἰς τὰ Πατήσια ἐχάλασεν ἡ γέφυρα ὑπὸ τὰ ὄμματα τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, τοῦ ἀρχηγείου τοῦ μηχανικοῦ, τῆς διευθύνσεως· καὶ ἦτο καὶ τελειωμένη ἡ ὁδὸς καὶ δὲν ἦτο ἀτελὴς κατὰ τὸν κύριον Τριγγέταν. Αἱ γέφυραι, κ. Τριγγέτα, ὅταν ἦναι καλῶς κατεσκευασμέναι, δὲν καταπίπτουσι, διότι εἰσέρχεται τὸ νερόν. (Θόρυβος.) Καὶ ἐγὼ συμφωνῶ μὲ τὴν ἰδέαν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως νὰ μὴ προσβάλλωμεν κανὲν πρόσωπον ἐδῶ, διότι δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ δικαιολογηθοῦν, ἀλλὰ δὲν ἠμπορῶ καὶ νὰ παραδεχθῶ, ὅτι πρέπει νὰ μάθωμεν ποῖος ἦτο ὁ ἀξιωματικὸς, κύριε ὑπουργὲ τῶν Στρατιωτικῶν καὶ κύριε ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ ὁποῖος ἐπεστάτησεν εἰς τὴν κατασκευὴν τοῦ δεῖνα ἔργου, τὸ ὁποῖον τοσάκις ἐχάλασεν. Εὐκολώτατα τὸν εὑρίσκετε, ὁδηγούμενοι ἀπὸ τὸν χρόνον καθ’ ὃν κατεσκευάσθη τὸ πεσὸν κτίριον, διότι εὑρίσκεται ἐκ τῆς ὑπηρεσίας ποῖος διετέλει τότε εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῆς ἐπιστασίας τῆς ἀνεγέρσεως. Ἐὰν δὲ ὁ ἀξιωματικὸς αὐτὸς ἦναι ἀνίκανος, ἂς ὑπάγῃ εἰς τὸ πεζικὸν ἢ νὰ τεθῇ ὑπὸ διαθεσιμότητα. Ἐάν τις ἀξιωματικὸς δὲν ξυραφισθῇ καὶ παρουσιασθῇ εἰς τὸν κύκλον τῶν ἀξιωματικῶν, προσβάλλει τὸν στρατὸν, καὶ ἀμέσως τίθεται ὑπὸ ἀνακριτικὸν συμβούλιον· καὶ ὅταν εἷς ἀξιωματικὸς ἐκτελῇ ἓν ἔργον, διὰ τὸ ὁποῖον δαπανῶνται μυριάδες χρημάτων τοῦ δημοσίου, καὶ τὸ ἔργον εἶναι ψευδὲς καὶ ἐπὶ κακῶν βάσεων, εἶναι μικρὸν τὸ ἔγκλημα; Ἂς φανοῦν αἱ προϊστάμεναι ἀρχαὶ αὐστηραὶ, καὶ τότε θὰ ἴδωμεν πῶς γίνονται τὰ ἔργα στερεά.

§83ΒΑΛΤΙΝΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ὡς πρὸς ὅσα εἶπεν ὁ προλαλήσας, εἶμαι καθολοκληρίαν σύμφωνος, εἶμαι συμφωνότατος, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τοὐλάχιστον τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ μηχανικοῦ, ὅταν ἡ ὑπηρεσία τοῖς ἀναθέτῃ ἔργον. Λυποῦμαι, διότι δὲν μοὶ ἐπιτρέπει ἡ ὑπηρεσία νὰ ἀνακοινώσω, ὅτι αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἐπιζητεῖ ἤδη τὸ ἐπιδιώκω, τὸ καταδιώκω ἐπὶ μιᾶς ἄλλης ὑποθέσεως. Διότι πράγματι, ὅταν ἀνατίθεται μία ἐργασία εἰς ἕνα ἀξιωματικὸν τοῦ μηχανικοῦ, δὲν ἔχει δικαίωμα νὰ κρύπτεται ὄπισθεν οἱουδήποτε ἄλλου λόγου, ὀφείλει νὰ θεωρῆται ὡς ἀξιωματικὸς προασπιζόμενος τὰ συμφέροντα τοῦ δημοσίου καὶ τῆς πολιτείας. Τὸ ἐπ’ ἐμοὶ, ἔχω ἤδη μίαν τοιαύτην ὑπόθεσιν ἐν χερσί.

§84ΦΩΤΗΛΑΣ. Κύριοι Βουλευταὶ, ἐγὼ ἐνόμισα καθῆκόν μου καὶ ὡς ἀντιπρόσωπος τῆς ἐπαρχίας Καλαβρύτων καὶ ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ ἔθνους νὰ ἐρωτήσω τὴν Κυβέρνησιν, προκειμένου περὶ μιᾶς δαπάνης κολοσσαίας καὶ δαπάνης 120,000 δραχμῶν, αἱ ὁποῖαι, ὡς εἶπε καὶ ὁ ἀξιότιμος συμπολίτης μου κύριος Πετιμεζᾶς, ἐῤῥίφθησαν εἰς τὴν θάλασσαν, τί ἔπραξεν ἐπὶ τοῦ προκειμένου. Ἐγὼ, κύριοι Βουλευταὶ, οὐδένα ἠθέλησα νὰ ὑβρίσω, οὐδένα ἠθέλησα νὰ συκοφαντήσω· ἐγὼ δὲν εἶπον, ὅτι ἔκαμε κατάχρησιν ὁ δεῖνα μηχανικὸς ἢ ὁ δεῖνα. Ἐρωτήθην ἀπὸ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν ποῖος ἦτο ὁ μηχανικὸς ὁ ἐπιστατήσας τὸ ἔργον τῆς κατασκευῆς τῆς ὁδοῦ ἀπὸ Πάτρας εἰς Καλάβρυτα, καὶ εἶπον, ὁ μηχανικὸς Φωτόπουλος· ἀπέδωκα ἐγὼ καμμίαν κατάχρησιν, διὰ νὰ εἴπῃ ὅτι ἐγὼ εἶμαι συκοφάντης;

§85ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Ὄχι, δὲν εἶπον αὐτό.

§86ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἡμεῖς, κύριοι Βουλευταὶ, ὡς γνωρίζοντες τὰ συμβαίνοντα ἐν ταῖς ἐπαρχίαις ἡμῶν, ἔχομεν καθῆκον νὰ τὰ φέρωμεν εἰς γνῶσιν τῆς Βουλῆς. Δὲν ἔπρεπεν ἐγώ, ὡς ἀντιπρόσωπος τῆς ἐπαρχίας, νὰ εἴπω ὅτι, ἐνῷ δὲν ἔχομεν ὁδὸν, αἱ 120,000 ἐῤῥίφθησαν εἰς τὴν θάλασσαν; Δὲν εἶχον τὸ δικαίωμα νὰ εἴπω τοῦτο ἐνώπιον τῆς ἀντιπροσωπείας τοῦ ἔθνους;

§87ΦΙΛΗΜΩΝ. Δὲν ἔχετε ἀνάγκην νὰ δικαιολογηθῆτε.

§88ΦΩΤΗΛΑΣ. Ὅταν 600 πολῖται Καλαβρύτων ἀναφέρωσιν εἰς τὴν Βουλὴν, παραπονούμενοι, περὶ τούτου, δὲν εἶχον ἐγὼ τὸ δικαίωμα ν’ ἀναφέρω τὸ γεγονός; Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀναγνώσω δύω μόνον παραγράφους ἐκ τῆς ἀναφορᾶς. (Ἀναγινώσκει). Ἦλθεν ὁ κ. Τριγγέτας, διὰ ν’ ἀπαγγείλῃ μίαν θεωρίαν περὶ δημοσίων ἔργων. Ἡμεῖς, κύριοι, δὲν θέλομεν ν’ ἀκούσωμεν θεωρίας. Ἀπεφασίσθη ἡ κατασκευὴ μιᾶς ὁδοῦ χρησιμοτάτης, ἀναγκαιοτάτης ὄχι μόνον διὰ τὴν συγκοινωνίαν μεταξὺ Πατρῶν καὶ Καλαβρύτων, ἀλλ’ ὁλοκλήρου τῆς Πελοποννήσου. Αἱ ἀρχαὶ ἔπρεπε νὰ λάβουν ὅλα τὰ κατάλληλα μέτρα, ὥστε κατ’ ἐλάχιστον νὰ μὴ καταστραφῇ ἡ ὁδὸς καὶ νὰ μὴ ἐξοδευθῶσι τὰ χρήματα εἰς μάτην· δὲν μᾶς ἐνδιαφέρουν αἱ ἀρχαὶ, τὰς ὁποίας ὑποστηρίζετε κ. Τριγγέτα. Ἐὰν νομίζητε, ὅτι διὰ τῶν νομοθετημάτων, τὰ ὁποῖα ὑπάρχουν, δὲν δύνανται νὰ συντηρηθῶσιν αἱ ὁδοί, ὑποβάλετε νομοσχέδιον κατάλληλον πρὸς τοῦτο, καὶ μὴ λέγετε, ὅτι ἡμεῖς μεμφόμεθα τὸν Α. ἢ Β. Δὲν εἶναι δὲ μόνον, κύριοι βουλευταὶ, τὸ μόνον ἔργον ἐν Ἀχαΐᾳ τὸ ὁποῖον ἔμεινεν ἀτελὲς καὶ κατεστράφη, καὶ ἐδαπανήθησαν εἰς μάτην τὰ χρήματα· πρὸ ὀλίγου καιροῦ ἀπεφασίσθη ἡ κατασκευὴ τοῦ φάρου τοῦ Ἀράξου καὶ ἐδαπανήθησαν 25 ἕως 30 χιλιάδες δραχμαί, καὶ ὁ φάρος τοῦ Ἀράξου κατέπεσεν· εἶναι γεγονὸς αὐτό.

§89ΤΡΙΓΓΕΤΑΣ. Πότε κατέπεσε;

§90ΦΩΤΗΛΑΣ. Πρὸ ἑνὸς καὶ ἡμίσεος ἔτους. Τώρα ἀξιοῖ ὁ κ. Τριγγέτας ἢ καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ μὴ αἰτιώμεθα τὰ πρόσωπα, καὶ μᾶς λέγουν, μὴ μέμφεσθε τοὺς μηχανικούς. Τίνα λοιπὸν νὰ μεμφθῶμεν; διατί δαπανῶνται εἰς μάτην αὐτὰ τὰ χρήματα, καὶ ἔργα δὲν γίνονται, ἐνῷ ὁλόκληρος ἡ κοινωνία φωνάζει δι’ ἔργα καὶ διὰ τὴν ὁδοποιΐαν αὐτήν; Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ διατάξῃ νὰ τυπωθῇ ἡ ἀναφορὰ καὶ νὰ διανεμηθῇ εἰς τοὺς κ. κ. βουλευτὰς, διὰ νὰ λάβωσι γνῶσιν.

§91ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§92ΡΑΛΛΗΣ. Ὄχι μόνον νὰ τυπωθῇ ἡ ἀναφορὰ, ἀλλὰ νὰ δοθοῦν καὶ πληροφορίαι ὄχι παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ὅστις ἐφάνη ἕτοιμος νὰ προκαλέσῃ μονομαχίαν, ἀλλ’ ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν.

§93ΡΙΚΑΚΗΣ. Νομίζω ὅτι τὸ ζήτημα, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἠγέρθη ἡ συζήτησις, εἶναι ζήτημα σπουδαιότατον, καὶ δὲν ἔπρεπε νὰ ἔλθῃ ἡ συζήτησις σήμερον, διότι δι’ ἐπερωτήσεως ἐλθὸν ἐνώπιον τοῦ Σώματος, ἔλαβε χαρακτῆρα προσωπικὸν καὶ ἀπωλέσθη ἡ οὐσία καὶ ἡ σπουδαιότης τοῦ ζητήματος. Τὸ ζήτημα, κύριοι, περὶ τῶν δημοσίων ἔργων καὶ περὶ τῆς συγκοινωνίας εἶναι ζήτημα, τὸ ὁποῖον πάντες αἰσθανόμεθα καὶ τὸ ὁποῖον πάντας ἀφορᾷ, καὶ μ’ ὅλα ταῦτα πάντοτε ἔδωκεν ἀφορμὴν εἰς λόγους καὶ αἰτιάσεις· καὶ μ’ ὅλον ὅτι ἡ Βουλὴ ἐφάνη πάντοτε πρόθυμος ὅπως χορηγήσῃ τὴν συνδρομήν της, καὶ ἠναγκάσθη νὰ ἐπιβάλῃ φόρους ἀκόμη καὶ σήμερον μὲ ζημίαν τοῦ δημοσίου, καίτοι εὑρισκομένου τοῦ Κράτους εἰς τοιαύτας οἰκονομικὰς περιστάσεις, καὶ ἐνῷ κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ περὶ πολιτικῶν μηχανικῶν νομοσχεδίου ἐλάβομεν ῥητὴν ὑπόσχεσιν τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι θέλει δοθῆ ὤθησις ἰδίως εἰς τὰ ἔργα τῆς συγκοινωνίας, παρῆλθον τρία ἔτη, καὶ ὄχι μόνον δὲν ἔχομεν ὁδοὺς καὶ γεφύρας, ἀλλὰ μεταχειριζόμεθα καὶ προφάσεις ἀδικαιολογήτους. Ἀρκεῖ τὸ ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας πρὸς τὸν σκοπὸν διὰ τὸν ὁποῖον ἐσυστήθη, ἢ δὲν ἀρκεῖ; ἐὰν δὲν ἀρκῇ καὶ τὰ μέσα εἶναι ὀλίγα, ἀναπληρώσατέ τα διὰ προσθήκης καταλλήλου. Ὅταν ἐδόθησαν ὅλα τὰ ζητηθέντα μέσα εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ῥητῶς ἐζητήσαμεν ν’ ἀνατεθῇ τὸ ἔργον τοῦτο εἰς χεῖρας ἱκανὰς, ἀλλὰ δὲν ἐγένετο τίποτε ἄλλο παρὰ οἱ χθὲς μὲ στρατιωτικὴν στολὴν μηχανικοὶ σήμερον εἶναι μὲ πολιτικὰ, καὶ ἐνῷ ἐλάμβανον 200 δραχμὰς, σήμερον λαμβάνουσι 400. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς πολλάκις μοὶ εἶπεν, ὅτι κατέγινε νὰ εὕρῃ ξένους μηχανικοὺς, οὓς δὲν εὗρεν, ἀλλὰ πιστεύω ὅτι, ἐὰν ἤθελε κάμῃ θυσίαν μεγαλειτέραν, διότι ὁ νόμος ἀφῆκεν, ὡς πρὸς τοῦτο, ἐλευθερίαν εἰς τὸ ὑπουργεῖον, ἤθελεν εὕρει πρὸς τούτοις δὲ, ἐὰν κατεβάλλετο ἡ δέουσα ἐπιτήρησις καὶ αὐστηρότης, εἶμαι βέβαιος, ὅτι τὸ ζήτημα τῶν δημοσίων ἔργων ἤθελεν εἶσθαι εἰς καλλίστην κατάστασιν, ἐνῷ ἤδη δὲν ἔχομεν οὐδεμίαν ὁδόν. Εἶναι γεγονὸς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Φωτήλας, ὅτι ἂν ἐξετάσητε ὅλας τὰς Ἐπαρχίας, ὀλίγας θὰ εὕρητε νὰ ἔχουν ὁδούς.

§94ΦΩΤΗΛΑΣ. Αἱ Ἐπαρχίαι, αἱ ὁποῖαι δὲν εἶχον τὴν εὐτυχίαν νὰ ἔχουν Πρωθυπουργοὺς, δὲν ἔχουν ἔργα, ἐνῷ τὸ Μεσολόγγιον ηὐτύχησε.

§95ΡΙΚΑΚΗΣ. Ὁ νομὸς, κύριοι, τῆς Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος εἶναι εἷς ἐκ τῶν πλουσιωτέρων νομῶν τοῦ Κράτους, αἱ δὲ ἐπαρχίαι αὐτοῦ εἶναι ἐξ ἐκείνων, αἵτινες συνεισφέρουσι τὸ πλεῖστον εἰς τὸ δημόσιον, καὶ ἐν τούτοις δὲν ἔχουσιν ὄχι μόνον Νομαρχιακὰς καὶ ἐπαρχιακὰς ὁδοὺς, ἀλλ’ οὔτε μίαν ἀτραπόν· καὶ δὲν εἶναι ὑπερβολὴ, κύριοι. Δὲν ἔχουν τὸ δικαίωμα αὐταὶ αἱ ἐπαρχίαι νὰ παραπονεθῶσιν: Ἐγὼ δὲν θέλω νὰ αἰτιαθῶ τὴν Κυβέρνησιν ἢ τοὺς μηχανικοὺς, ἀλλὰ τὸ γεγονὸς ὑπάρχει, καὶ τελευταῖον ἀκόμη γνωρίζω, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς διέταξε δραστηρίαν ἐνέργειαν ὡς πρὸ τὴν ὁδοποιΐαν, ἀλλὰ δὲν ἔγεινε τίποτε. Ἐγὼ ἀναφέρω τὸ γεγονὸς, καὶ ἑπομένως θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλὴν νὰ δώσωμεν ἰδιαιτέραν προσοχὴν εἰς τὸ ζήτημα τῆς ὁδοποιΐας. Ἐὰν τὰ μέσα δὲν ἦναι ἐπαρκῆ, ἂς μᾶς ἐκθέσωσι τοὺς λόγους καὶ ἂς μᾶς ζητήσωσι νὰ δώσωμεν ὅ,τι εἶναι ἀναγκαῖον. Τὸ ζήτημα τῆς συγκοινωνίας συνδέεται στενώτατα μὲ τὸ οἰκονομικόν, τῆς δὲ ὄχι εὐχαρίστου οἰκονομικῆς καταστάσεώς μας, εἶναι καὶ τοῦτο μία σπουδαία αἰτία. Εἰς ποῖον κράτος, κύριοι, τὸ ὁποῖον σκέπτεται περὶ τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεώς του, καὶ τῆς βελτιώσεως αὐτοῦ, δὲν ἐδόθη ἰδιαιτέρα προσοχὴ εἰς τὸ ζήτημα τῆς συγκοινωνίας; Ἡ Γερμανία τελευταῖον σκέπτεται νὰ κάμῃ μεγάλην θυσίαν ἑκατομμυρίων πρὸς κατασκευὴν σιδηροδρόμων. Ἡ Σερβία, κύριοι, ἡ ὁποία χθὲς ἀνηγέρθη, ἀφιέρωσεν ἑκατομμύρια πρὸς κατασκευὴν σιδηροδρόμων. Ἡ Γαλλία ἔχει ἀφιερώσει πολλὰ ἑκατομμύρια εἰς δημόσια ἔργα, καὶ ἡμεῖς δαπανῶμεν τὰ ἑκατομμύρια χωρὶς νὰ ἔχωμεν συγκοινωνίαν. Δὲν πρέπει λοιπὸν ν’ ἀνεύρωμεν τὴν ἀληθῆ αἰτίαν καὶ νὰ θεραπεύσωμεν τὸ κακόν; Δὲν εἶναι, κύριοι, ἡ ἔλλειψις τῶν μέσων ἡ αἰτία, διότι χρήματα δαπανῶνται, ἀλλὰ ἡ ἔλλειψις ἱκανῶν προσώπων, τὰ ὁποῖα πρέπει διὰ πάσης θυσίας νὰ τὰ ἀποκτήσωμεν. Ἐὰν ὁ νόμος περὶ μηχανικῶν ἦναι ἀτελὴς, παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ εἰσάξῃ νέον, διότι πρέπει διὰ παντὸς τρόπου νὰ πεισθῇ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι ἕν ἀπὸ τὰ μεγαλείτερα κωλύματα τῆς βελτιώσεως τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεώς μας εἶναι ἡ ἔλλειψις τῆς συγκοινωνίας.

§96ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (πρωθυπουργός). Βεβαίως, κύριοι, δὲν ἦτο ἀνάγκη νὰ ὁμιλήσω, ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ μὴ εἴπω τινὰ, διότι μοὶ ἐφάνησαν περίεργοι ὅσους πολλοὶ ἐπανέλαβον λόγους, οἵτινες δὲν στηρίζονται εἰς τὰ πράγματα καὶ δὲν ἔχουν σχέσιν μὲ τὰ γεγονότα. Σᾶς λέγουν διατὶ δὲν ἔχομεν γεφύρας· διατί; διότι μέχρι τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ τελευταίου νόμου οὔτε ἕν λεπτὸν ὑπῆρχεν εἰς τὸ ταμεῖον, διότι τὰ χρήματα τὰ ὁποῖα εἰσεπράττοντο ἐξωδεύοντο εἰς τὴν διὰ θαλάσσης συγκοινωνίαν καὶ εἰς τὴν διατήρησιν τῶν ὑπαρχουσῶν ὁδῶν· ἑπομένως οὐδὲ ἕν λεπτὸν περισσεύει. Εἰς τὴν Γαλλίαν γίνονται μεγάλα ἔργα, ἀλλὰ ἠξεύρετε πόσα ὡρίσθησαν ἐκεῖ διὰ τὰ τοιαῦτα ἔργα; ἕξ δισεκατομμύρια.

§97ΤΙΝΕΣ. Ζητήσατε, νὰ σᾶς δώσουν.

§98ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὅταν ζητήσωμεν, θὰ ἴδωμεν τὶ θὰ εἰπῆτε· θὰ εἰπῆτε καὶ τότε, δὲν δυνάμεθα νὰ ἐπιβάλωμεν φόρους. Ἐκ τούτου, κύριοι, ἀναγκασθέντες, κατὰ τὸ παρελθὸν ὑπεβάλαμεν, ἐγὼ μάλιστα, νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλὴν, διὰ τοῦ ὁποίου ζητοῦμεν τὴν αὔξησιν τῶν φόρων, καὶ τῷ ὄντι ἡ Βουλὴ προσέθηκε φόρους τινὰς ὀλιγίστους. Ἀλλὰ οἱ φόροι οὗτοι μόλις ἀνέρχονται εἰς ἕν ἑκατομμύριον διακοσίας ἢ τριακοσίας χιλιάδας δραχμῶν, αὐτὰς διαθέτει τὸ τμῆμα τῶν δημοσίων ἔργων καὶ δι’ αὐτῶν θὰ κατασκευάσῃ ὁδούς· ἐὰν δὲ δὲν ἠδυνήθη δι’ αὐτῶν τῶν μέσων ἡ Ἑλλὰς νὰ στρωθῇ δι’ ὁδῶν, καὶ ἂν δὲν ἐπήρκεσε νὰ κατορθώσῃ αὐτὸ τὸ θαῦμα, σεῖς ἐξετάσατε τὸ αἴτιον. Καὶ ἀπὸ πότε ἠρχίσαμεν νὰ λαμβάνωμεν τὰ χρήματα; ἀπὸ τὸ παρελθὸν μόλις ἔτος· τὰ παράπονα εἶναι δίκαια; ἐρωτῶ. Χθὲς ἀκόμη, ἐξεταζομένου τοῦ περὶ τῆς κατασκευῆς γεφύρας ἐπὶ τοῦ Ἀχελώου, ἠξεύρετε εἰς τί ὑπελογίσθη τὸ ἔξοδον; εἰς ἕν ἑκατομμύριον περίπου. Ἐὰν τοῦτο εἶναι ἀκριβὲς, ἐὰν μόνον ἡ γέφυρα αὕτη θὰ ἀποῤῥοφήσῃ τὸ εἰσόδημα τοῦ ἔτους, φωνάζομεν δικαίως, διατί δὲν ἐγένοντο διὰ μιᾶς αἱ ὁδοί;

§99Δ. Ν. ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Περὶ τῶν κακῶς γινομένων.

§100ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Περὶ τῶν κακῶς γινομένων δὲν ὁμιλῶ σήμερον, κ. Καλλιφρονᾶ, ἀλλὰ περὶ τῶν ἀπαιτουμένων νὰ γείνωσι· περὶ αὐτῶν συζητῶ, καὶ λέγω, μὴ ἀπαιτεῖτε νὰ γείνουν πράγματα τὰ ὁποῖα δὲν δυνάμεθα νὰ κατορθώσωμεν, διότι μὲ ἕν ἥμισυ ἑκατομμύριον δὲν δυνάμεθα νὰ κατασκευάσωμεν ὁδοὺς, ἑκάστη τῶν ὁποίων ἀξίζει τὸ ὅλον εἰσόδημα. Κύριοι, δὲν εἶναι ἀληθὲς, ὅτι οἱ νέοι μηχανικοὶ ἐπιβαρύνουν τὸ δημόσιον ταμεῖον περισσότερον ἀπὸ ὅτι πρίν, διότι οἱ διορισθέντες λαμβάνουν τὸν αὐτὸν μισθὸν τὸν ὁποῖον ἐλάμβανον καὶ πρότερον ὡς ἀξιωματικοὶ, διὰ τοῦτο δὲ δὲν διωρίσθησαν ἀνώτεροι μηχανικοὶ, ἀλλὰ μηχανικοὶ κατὰ τάξεις, βαθμοὺς, διὰ νὰ ἦναι περιωρισμένος ὁ μισθός· πλανῶνται δὲ οἱ λέγοντες, ὅτι διὰ τοῦ νόμου ηὐξήθησαν οἱ μισθοὶ καὶ ἐπιβαρύνεται περισσότερον τὸ δημόσιον ταμεῖον. Ἠξεύρετε, κύριοι, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ ὑπουργείου τῶν ἐσωτερικῶν ἐπιβαρύνεται δι’ αὐτὴν τὴν ὑπηρεσίαν μὲ τὸν μισθὸν τῶν εἰς αὐτὴν τὴν ὑπηρεσίαν ἐνασχολουμένων ἀξιωματικῶν, οὗτοι δὲ ἀντικατεστάθησαν διὰ τῶν μηχανικῶν τῶν πολιτικῶν, πρὸς τοὺς ὁποίους προσετέθησαν καὶ μερικοὶ πολιτικοὶ νέοι, καλῶς ἐκπαιδευθέντες εἰς τὴν Εὐρώπην, οἱ ὁποῖοι τελευταῖον ἦλθον, οὗτοι δὲ εἶναι τέσσαρες ἢ πέντε, ἀπὸ τοὺς ὁποίους ἡ ὑπηρεσία εἶναι λίαν εὐχαριστημένη, καθὼς καὶ ἀπὸ τοὺς νέους ἐργοδηγοὺς, τοὺς ὁποίους ἐλάβομεν ἀπὸ τὴν πολυτεχνικὴν σχολὴν καὶ οἱ ὁποῖοι θέλουν διατρέξει αὐτὸ τὸ στάδιον. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ξένους, ἠξεύρετε πόσον ποσὸν προσεφέραμεν κατὰ μῆνα; τρεῖς χιλιάδας. Διατὶ δὲ ξένοι δὲν ἦλθον; διότι οἱ Γάλλοι εἰσὶν ἀπησχολημένοι εἰς τὰ δημόσια ἔργα. Κατεφύγαμεν εἰς τὴν Ἑλβετίαν, εἰς τὸ Βέλγιον, καὶ ἐζητοῦμεν νὰ εὕρωμεν ξένους· ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ παρόντος δὲν ἠδυνήθημεν, καί τοι προσενεγκόντες τρεῖς χιλιάδας δραχμὰς κατὰ μῆνα.

§101ΤΡΙΓΓΕΤΑΣ. Δώσατε εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς τῆς Ἑλλάδος τὰ μέσα, καὶ θέλετε τὸ κατορθώσει.

§102ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὥστε νομίζω, κύριοι, ὅτι τὰ παράπονα, τὰ ὁποῖα εἰς τὴν βάσιν των εἶναι ἀληθῆ, διότι τῷ ὄντι ὁ τόπος ἔχει ἀνάγκην μεγάλων μέσων συγκοινωνίας, δὲν εἶναι δίκαια, διὰ τὴν ἔλλειψιν τῶν ἀναγκαίων μέσων, δὲν εἶναι δὲ ὁ αἴτιος ἡ ὑπηρεσία, ἀλλὰ μόνον ἡ ἔλλειψις τῶν μέσων, τὸ ἐπαναλαμβάνω.

§103ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ εὕρωμεν τὰ μέσα, καὶ νὰ προβῶμεν.

§104ΚΑΡΔΑΡΑΣ. Χθὲς εἶπον, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ τῶν ἀναφορῶν θὰ συνέλθῃ σήμερον, ἀλλὰ παρ’ ἐλπίδα μόνον τρία μέλη συνῆλθον. Παρακαλῶ νὰ παρακληθοῦν, ἵνα συνέλθωσι.

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλοῦνται νὰ συνέλθωσι τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς αὐτῆς, ἵνα προβῶσιν εἰς τὰς ἐργασίας των.

§106ΚΟΤΤΑΡΗΣ. Σχετικῶς μὲ ὅσα ἐλέχθησαν περὶ δημοσίων ἔργων καὶ ὁδοποιΐας, ἔχω καὶ ἐγὼ ἓν μικρὸν παράπονον. Πρὸ ἑνὸς ἢ δύω ἐτῶν ἀπεφάσισεν ἡ κυβέρνησις νὰ διορθωθῇ μία γέφυρα, ἥτις δὲν ἠδύνατο νὰ κρατήσῃ τὴν συγκοινωνίαν ἐν ὥρᾳ πλημμύρας. Τὸ ἔργον δὲ ἀνέλαβεν εἷς ἐργολάβος ἐπαρχιακός· τὸ ἀπεπεράτωσε δὲ χωρὶς νὰ ἦναι παρὼν μηχανικὸς, εἰδοποίησεν ἁπλῶς τὸν ἔπαρχον περὶ τούτου, καὶ εἷς μηχανικὸς ἐβεβαίωσεν, ὅτι τὸ ἔργον ἐτελείωσε σύμφωνα μὲ τὸ σχεδιάγραμμα. Βεβαιωθῆτε, ὅτι μετὰ τρεῖς ἢ τέσσαρας μῆνας τὸ ἥμισυ ἔργον κατεστράφη, καὶ δὲν εἶχεν ὕψος ἀνώτερον τοῦ ἑνὸς καὶ ἡμίσεος μέτρου. Παρακαλῶ τὸν ἁρμόδιον ὑπουργὸν νὰ ἐξετάσῃ καὶ ἀποστείλῃ μηχανικὸν, ἂν δὲ αὐτὸς βεβαιώσῃ, ὅτι τὸ ἔργον ἐτελείωσε σύμφωνα μὲ τὸ σχεδιάγραμμα, ἀνακαλῶ τὸν ἰσχυρισμόν μου· ἄλλως νὰ τιμωρηθῇ ὁ μηχανικὸς ἐκεῖνος.

§107ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ποῦ ἔγεινεν αὐτὴ ἡ γέφυρα;

§108ΚΟΤΤΑΡΗΣ. Εἰς τὸ Στενόν. Συγχρόνως παρακαλῶ, ἂν ἦναι δυνατὸν, ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν ὁ μηχανικὸς βεβαιώσῃ ὅτι δὲν ἔγεινε τὸ ἔργον τοῦτο, νὰ ὑποχρεωθῇ ὁ ἐργολάβος νὰ τὸ τελειώσῃ.

§109ΔΟΥΜΑΣ. Κατὰ τὴν πολιτικὴν συζήτησιν πολλὰ ἐλέχθησαν περὶ τοῦ δανείου τῶν 60,000,000. Ἡ κυβέρνησις τότε εἰς ὅλας τὰς παρατηρήσεις, αἱ ὁποῖαι τῇ ἐγένοντο, εἶπεν, ὅτι θὰ πράξῃ ὅ,τι θὰ ἀποφασίσῃ ἡ Βουλὴ ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου.

§110ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Θὰ φέρω πρότασιν περὶ αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου.

§111ΔΟΥΜΑΣ. Διότι τοῦτο σχετίζεται μετὰ τῆς ὁδοποιΐας.

§112ΦΙΛΗΜΩΝ. Παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ μὴ βραδύνῃ νὰ κάμῃ τὰ χρήσιμα διαβήματα εἴτε εἰς ἑταιρίας, εἴτε εἰς κεφαλαιούχους, περὶ τῶν δύω μεγάλων σιδηροδρόμων, τοῦ ἑνὸς πρὸς τὴν Λαμίαν καὶ τοῦ ἑτέρου τῆς Πελοποννήσου· ἂς ἦναι δὲ βεβαία ὅτι, ἂν τοιαύτας συμβάσεις ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν, ἡ Βουλὴ ὁμοψήφως θέλει τὰς ἐπιψηφίσει· θέλει δὲ ἐπιψηφίσει οἱουσδήποτε φόρους, διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν σιδηροδρόμων αὐτῶν, διότι γνωρίζουν ὅλοι, ὅτι αὐτοὶ οἱ φόροι θὰ ἦναι μία προκαταβολὴ, ἡ ὁποία ἐντὸς βραχυτάτου χρόνου θὰ ἀποδοθῇ· ἄνευ δὲ σιδηροδρόμου, ὁδοποιΐα δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ.

§113ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Κύριοι, 27 ἔτη ὑπηρέτησα ὡς μηχανικὸς εἰς δημόσια ἔργα, ἐπειδὴ δὲ ἔχω πολλὰ νὰ εἴπω, θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ ὁρίσῃ μίαν ἡμέραν, ὅπως συζητήσωμεν τὰ τῆς ὁδοποιΐας ἀποκλειστικῶς.

§114ΤΙΝΕΣ. Αὔριον.

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολλοὶ καπνοπῶλαι Ἀθηνῶν παραπονοῦνται κατὰ τοῦ ὑποβληθέντος νομοσχεδίου περὶ φορολογίας τοῦ καπνοῦ. Ἡ ἀναφορά των θὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν ἐπιτροπήν.

§116ΡΑΛΛΗΣ. Νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, ἡ ὁποία ἔχει τὸ νομοσχέδιον.

§117ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἂν ἡ ἀναφορὰ αὕτη δὲν εἶναι μακρὰ, παρακαλῶ νὰ τυπωθῇ, ἵνα λάβωμεν οὕτως ὅλοι γνῶσιν αὐτῆς.

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἠξεύρετε πόσον ὑστερεῖ ἡ τύπωσις τῶν νομοσχεδίων. Ἀλλ’ ἐὰν ἐγκρίνῃ ἡ Βουλή, νὰ τυπωθῇ....

§119ΤΙΝΕΣ. Νὰ τυπωθῇ.

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ῥάλλης εἶπε προηγουμένως, ὅτι ἡ πρότασίς του....

§121ΡΑΛΛΗΣ. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ὁρίσῃ, εἰ δυνατὸν, τὴν Δευτέραν, πρὸς συζήτησιν τῆς προτάσεώς μου, διὰ νὰ δυνηθῇ καὶ τὸ τυπογραφεῖον νὰ τυπώσῃ τὰ ἔγγραφα τοῦ κ. Πετιμεζᾶ. Νομίζω, ὅτι ὅλοι ἔχομεν συμφέρον νὰ περαιωθῇ ἡ ὑπόθεσις αὕτη τὸ ταχύτερον.

§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§123Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Παρακαλῶ· ὁ νόμος περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν λέγει, ὅτι ὁσάκις ὑποβάλλεται μία πρότασις συζητεῖται τὸ πολὺ ἐντὸς 8 ἡμερῶν.

§124ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν.) Ἐγγράφεται τὸ πολὺ ἐντὸς 8 ἡμερῶν.

§125Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Πολὺ καλά. Τὰ δύω ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ἐγὼ ὑπέβαλον ἀπόψε, εἶναι δύω ἡμερῶν ἐργασία· λοιπὸν τὴν Παρασκευὴν εἶναι καιρὸς, νομίζω, νὰ συζητηθῇ.

§126ΡΑΛΛΗΣ. Ἂν ἦναι δυνατὸν νὰ συζητηθῇ τὴν Παρασκευὴν, τὴν Παρασκευήν.

§127ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τὴν ἐπιοῦσαν τῆς διανομῆς τῶν ἐγγράφων θὰ ἀρχίσῃ ἡ συζήτησις.

§128ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Παρακαλῶ νὰ προτάξητε τὴν πίστωσιν τοῦ Ὑπουργείου τῆς δικαιοσύνης, διότι πρόκειται περὶ ἐξόδων ἐνόρκων, μαρτύρων κτλ.

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ἀκόμη εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ προϋπολογισμοῦ. Μεταβαίνομεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Γίνεται δεκτὸν εἰς βʹ. συζήτησιν κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀναβολῆς τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ περὶ συστάσεως στρατιωτικῶν ἐπιμελητηρίων νόμου. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ φυλλοξήρας. Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχή. Ἄρθρον 1.

§130ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Παρακαλῶ νὰ σαφηνισθῇ ἂν συγκαταλέγεται καὶ τὸ ῥιζάριον.

§131ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ. Αὐτὸ ἐξάγεται, δὲν εἰσάγεται. Νομίζω, ὅτι θέλει ἀπαγορευθῆ κατὰ γενικὸν κανόνα ἡ εἰσαγωγὴ παντὸς εἴδους μεταφερομένου μὲ χῶμα. Γίνεται δεκτὸν τὸ 1 ἄρθρον. Ἄρθρον 2.

§132ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ ἔχει τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν παρεδέχθη καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργός.

§133ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Μάλιστα, Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ἐγκρίνῃ προσθήκην ἐδαφίου: «Ὁσάκις ἡ κατὰ παράβασιν τοῦ ἐδαφίου ά, τοῦ παρόντος ἄρθρου εἰσαγωγὴ ἀνακαλυφθῇ συνεπείᾳ ἰδιωτικῆς καταγγελίας, διατίθεται ὑπὲρ τοῦ καταγγείλαντος ὁλόκληρος ἡ ἐπιβληθησομένη χρηματικὴ ποινὴ εἴς τε τὸν εἰσαγαγόντα καὶ εἰς τοὺς κατὰ τὸ προηγούμενον ἄρθρον ὑπαλλήλους.»

§134ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§135ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πετσάλης προτείνει νὰ προστεθῇ, ὅτι ὑπόκειται εἰς τὴν αὐτὴν ποινὴν ὅστις ἤθελε σπείρει τοιούτους σπόρους ἢ ἤθελε φυτεύσει τοιαῦτα φυτὰ ἢ δένδρα.

§136ΚΑΤΣΑΝΔΡΗΣ. Ἐν γνώσει ὅμως.

§137ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Τὴν τροπολογίαν ταύτην ὑπέβαλον, διὰ τὸν ἑξῆς λόγον. Πρὸ ἡμερῶν παρουσιάσθη τις πωλῶν δένδρα τῆς Εὐρώπης· ἐκτὸς δὲ τούτου ἠθέλησε νὰ δωρήσῃ καί τινα, καὶ βεβαίως θὰ ἐφυτεύοντο τὰ δένδρα ταῦτα, ἐὰν δὲν ἐγίνετο αὐτὴ ἡ παρατήρησις, ὅτι θὰ κατέστρεφε καὶ τὰ ὑπάρχοντα. Ὅπως λοιπὸν ἐμποδισθῇ τὸ τοιοῦτον, δὲν ἔθεσα τὴν φράσιν ἐν γνώσει, διότι ὀφείλει καὶ ὁ ἀγοράζων νὰ ἐρωτᾷ περὶ τῆς καταγωγῆς.

§138ΚΑΤΣΑΝΔΡΗΣ. Πολὺ καλά, ἀλλ’ ἐνδέχεται νὰ μ’ ἐξαπατήσῃ.

§139ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἄς ἦναι.

§140Α. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ. Εἰς τὸ δεύτερον ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου περὶ τοῦ ὁποίου πρόκειται βλέπω, ὅτι τιμωρεῖται ἡ δολία προαίρεσις καὶ ἡ ἀμέλεια ἐπίσης. Νομίζω, ὅτι διὰ τὴν ἁρμονίαν τῆς νομοθεσίας πρέπει νὰ ὑπάρχῃ βαρυτέρα ἡ περίπτωσις τοῦ δόλου, καὶ ἐλαφροτέρα ἡ τῆς ἀμελείας. «Οἱ τελωνιακοὶ ὑπάλληλοι, λέγει τὸ ἄρθρον, οἵτινες ἤθελον συντελέσει εἰς τὴν εἰσαγωγὴν τῶν τοιούτων εἰδῶν τιμωροῦνται μὲ φυλάκισιν ἑνὸς μηνὸς μέχρι δέκα πέντε»· κατόπιν δὲ προχωρεῖ, ἂν ἐξ ἀμελείας ὑποπέσωσιν εἰς τὸ παράπτωμα οὗτοι, τιμωροῦνται μὲ τὴν αὐτὴν ποινήν. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ποινικὴ διαφορὰ· αὐτὸ διδάσκει ἡ ἐπιστήμη τοῦ δικαίου νὰ μὴ τιμωρῶνται οἱ δόλιοι ὡς καὶ οἱ ἀμελεῖς. Καὶ ταῦτα λέγω ὡς πρὸς τὴν διάκρισιν τῆς νομικῆς βάσεως, ἡ ὁποία χαρακτηρίζει ὅλους τοὺς νομοθέτας τοῦ νόμου. Ὑποβάλλω δεύτερον πρότασιν περὶ προσθήκης τινός· παρετήρησα, ὅτι τὸ νομοσχέδιον εἶναι κατὰ τὸ πλεῖστον ἀντιγραφὴ Γαλλικοῦ νόμου.

§141ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Μάλιστα.

§142ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ. Ὁ Γαλλικὸς νόμος ἔχει διάταξιν πολὺ χρήσιμον, τὴν ὁποίαν δὲν βλέπω ἐν τῷ νομοσχεδίῳ. Ἄν ἡ Βουλὴ ἐγκρίνῃ, δύναμαι ν’ ἀναγνώσω αὐτήν· πρόκειται περὶ ὑποτροπῆς τοῦ ὑπὸ συζήτησιν ἀδικήματος· «ἐν ὑποτροπῇ αἱ ἐπιβαλλόμεναι ποιναὶ διπλασιάζονται».

§143ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Μάλιστα, νὰ προστεθῇ.

§144ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἠκούσατε πῶς τροπολογεῖται τὸ ἄρθ. 2 ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς, ὑπὸ τοῦ κ. Πετσάλη, τοῦ κ. Οἰκονόμου, καὶ τῆς Κυβερνήσεως. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2 κατὰ τὰς τροπολογίας ταύτας νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται πολλοί.) Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 3.

§145ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μεσσηνέζης ἔχει προσθήκην.

§146ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ἡ προσθήκη αὕτη πρέπει νὰ γείνῃ, διότι ὅσῳ περισσότεροι εἶναι οἱ καλούμενοι νὰ λάβωσι μέρος, τόσῳ μεγαλειτέρα εἶναι ἡ ἀσφάλεια καὶ ἡ ἐγγύησις.

§147ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τί θὰ γείνῃ ἐάν που ὑπάρχῃ Τελώνης καὶ Δήμαρχος, οὐχὶ δὲ Εἰρηνοδίκης;

§148ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἰς τὸν κ. Μεσσηνέζην λέγω, ὅτι πρέπει νὰ ἀφήσωμεν τοὺς ὑπευθύνους ὑπαλλήλους, καὶ νὰ μὴ καλέσωμεν τοὺς ἄλλους.

§149ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ἡ εὐθύνη τοῦ ὑπαλλήλου δὲν σώζει τὴν κοινωνίαν· ἐγὼ δὲν ζητῶ τιμωρίας, ἀλλὰ νὰ προλάβω τὸ κακόν. Ὅταν πρόκηται εἰς τὴν καταστροφὴν νὰ λάβῃ μέρος καὶ ὁ ἔπαρχος καὶ ὁ εἰρηνοδίκης, θὰ ἦναι πολὺ δύσκολος ἡ δικαιολόγησις.

§150ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρόκειται μόνον περὶ βεβαιώσεως ἀσφαλοῦς, ὅτι ἐγένετο ἡ καταστροφή.

§151ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Πολὺ καλά· δέχομαι.

§152ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ σημειωθῇ ἡ ἐξήγησις αὕτη· ὅτι βεβαιοῦται ἡ ἐξαφάνισις, δὲν ἀποφασίζεται ἁπλῶς ἂν πρέπῃ ἢ ὄχι νὰ γείνῃ ἡ ἐξαφάνισις.

§153Α. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ. Εἰς τὸ ἄρθρον αὐτὸ βλέπω μίαν φράσιν, τῆς ὁποίας τὴν σπουδαιότητα χρεωστῶ νὰ σημειώσω εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ ἰδιαιτέρως εἰς τοὺς συντάξαντας τὸ νομοσχέδιον τοῦτο· ἡ φράσις αὕτη εἶναι ἡ ἑξῆς: (ἀναγινώσκει) «τὰ δημευόμενα πράγματα καταστρέφονται διὰ τοῦ πυρός», δὲν ὁμιλῶ περὶ τούτου, ἀλλὰ περὶ τῆς φράσεως ὅτι «ῥίπτονται εἰς τὴν θάλασσαν.» Μεταξὺ τῶν διαφόρων συστημάτων διὰ τῶν ὁποίων ἡ φυλλοξήρα καταπολεμεῖται εἶναι καὶ τὸ σύστημα τῆς πλημμυρήσεως διὰ τοῦ ὕδατος, ἡ ὁποία ἀπαιτεῖ χρονικὸν διάστημα 40 ἡμερῶν· μεγάλη δαπάνη καὶ βαρεῖα ἐργασία.

§154ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἀπεδείχθη, ὅτι τὸ σύστημα τοῦτο δὲν εἶναι λυσιτελές.

§155Α. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ. Τόσῳ τὸ χειρότερον. Θέλω λοιπὸν νὰ εἴπω, ὅτι ἂν πρόκηται περὶ κλάδων καὶ φύλλων ῥιπτομένων εἰς τὴν θάλασσαν, τὸ κῦμα εἶναι πολὺ φυσικὸν νὰ τὰ μεταφέρῃ δεξιὰ καὶ ἀριστερὰ εἰς τὰς ἀκτὰς καὶ νὰ μεταδοθῇ ἡ νόσος. Νομίζω, ὅτι αὐτὰ τὰ εἴδη τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ ἐπιπλέωσι πρέπει νὰ καταστρέφωνται πάντοτε διὰ τοῦ πυρός.

§156ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Αὐτὰ κανονίζονται πάντοτε διὰ Βασιλικῶν Διαταγμάτων· ὁ νόμος δὲν ἠμπορεῖ νὰ προΐδῃ τὰς λεπτομερείας αὐτάς.

§157ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ. Κύριε πρόεδρε, ἐπιμένω, διότι ἡ ἐπιστήμη ἀποδεικνύει, ὅτι μόνον ἡ διὰ τοῦ πυρός καταστροφὴ ἐξαφανίζει τὸ ἔντομον τῆς φυλλοξήρας. Προτείνω λοιπὸν νὰ γείνῃ ἡ διάκρισις αὕτη ἐν τῷ νόμῳ, ὅτι ὅσα δύνανται νὰ ἐπιπλεύσουν, νὰ καίωνται, ὅσα ὅμως βυθίζονται, νὰ ῥίπτωνται εἰς τὴν θάλασσαν.

§158ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἡ ἰδέα εἶναι γνωστή, καὶ θὰ λάβουν τὰ κατάλληλα μέτρα οἱ ἁρμόδιοι.

§159ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Παρατηρῶ, ὅτι κατὰ τὸν νόμον ῥίπτονται εἰς τὴν θάλασσαν μετὰ τῶν περιεχόντων αὐτὰ κιβωτίων ὥστε τοῦτο ἀρκεῖ.

§160ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καθ’ ὅσον ἀφορᾶ τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Μεσσηνέζη;

§161ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐὰν ᾖναι ὅπως εἶπε· δὲν ἔχομεν ἀντίῤῥησιν.

§162ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Οἰκονόμου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι.) Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. (Γίνεται δι’ ἀναστάσεως δεκτὸν τὸ ἄρθρον κατὰ τὸ Νομοσχέδιον.) Ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει νὰ ἀπαλειφθῇ ἡ λέξις ἰδιοκτήτης.

§163ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἐὰν ἡ λέξις καλλιεργητὴς ᾖναι ἀτελὴς, ἂς τεθῇ ὁ ἐπιτετραμμένος τὴν καλλιέργειαν.

§164ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Βεβαίως ὁ δικαστὴς δὲν θὰ καταδικάσῃ ποτὲ τὸν ἐν Ἀθήναις ἰδιοκτήτην.

§165ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἀφοῦ ὁ νόμος τὸ περιέχει, ὁ δικαστὴς θὰ τὸν καταδικάσῃ.

§166ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ὑπάρχουν μικροὶ ἰδιοκτῆται, οἱ ὁποῖοι εἶναι καὶ καλλιεργηταί. Ἐὰν ἀφαιρέσητε ἀπ’ αὐτοὺς τὴν εὐθύνην, τίνα θὰ καταδικάσητε; τὸν ἐργάτην; Διὰ τοῦτο πρέπει νὰ μὴ ἀπαλειφθῇ ἡ λέξις ἰδιοκτήτης.

§167ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἐὰν εἴπωμεν «ὁ ἐπιτετραμμένος τὴν καλλιέργειαν», εἴτε ἰδιοκτήτης εἶναι εἴτε ξένος, περιλαμβάνομεν καὶ τοὺς δύο. Δὲν πρέπει δὲ νὰ εἴπωμεν «ὀψέποτε ἤθελεν ἀναφανῆ ἡ νόσος» ἀλλὰ «ὁσάκις ὁ ἰδιοκτήτης ἢ ὁ καλλιεργητὴς λάβῃ γνῶσιν, ὅτι ἡ νόσος ἀνεφάνη εἰς τὸ κτῆμά του», διότι τί θέλετε νὰ κάμητε; Θέλετε νὰ καταστήσητε ἐπιμελῆ τὸν ἰδιοκτήτην ἢ τὸν καλλιεργητὴν νὰ καταγγείλῃ τὴν νόσον· δὲν ἠμπορεῖτε ὅμως νὰ τιμωρήσητε ἐκεῖνον, ὅστις δὲν ἔλαβε γνῶσιν.

§168ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. (Πρωθυπουργός). Γνωρίζω κτηματίας μεγάλους, οἱ ὁποῖοι καλλιεργοῦν ἢ ἐπιστατοῦν τὰ κτήματά των προσωρινῶς δι’ ἀνθρώπων τυχαίων, εἶναι περιττὴ ἡ προσθήκη τοῦ κ. Ῥικάκη, διότι ἐννοεῖται, ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ τιμωρηθῇ ὅστις κατήγγειλεν ἐξ ἀγνοίας, τιμωρεῖται δὲ πάντοτε ὁ ἐν γνώσει διατελῶν τῆς νόσου καὶ μὴ καταγγέλλων.

§169ΡΙΚΑΚΗΣ. Μὲ τὴν ἑρμηνείαν αὐτὴν, ἡ ὁποία πρέπει νὰ τεθῇ εἰς τὰ πρακτικὰ, δέχομαι.

§170ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Μήπως δώσῃ τοῦτο λαβὴν εἰς τὰς ἐπαρχίας νὰ γίνωνται ἐκδικήσεις....

§171ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Πρέπει νὰ ἦναι φυλλοξήρα.

§172ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Ὀφείλει ἕκαστος ἰδιοκτήτης τοὐλάχιστον ἅπαξ τῆς ἑβδομάδος νὰ κάμῃ μίαν ἔκθεσιν τῆς καταστάσεως τοῦ κτήματός του, διότι ἠμπορεῖ νὰ διέλθῃ ἕνας ἐχθρός μου ἀπὸ τὸ κτῆμά μου, νὰ τὸ ἴδῃ ὀλίγον καχεκτικὸν καὶ νὰ εἴπῃ, ὅτι δὲν κατήγγειλα τὴν φυλλοξήραν.

§173ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προτείνετε λοιπὸν τὴν ἁπάλειψιν τοῦ ἄρθρου. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἁπάλειψιν παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι.) Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη.

§174ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς πολλὰς ἐπαρχίας ὑπάρχει ἡ γνωστὴ νόσος ἀνθρακῖτις, διὰ τὴν ὁποίαν δὲν μοὶ φαίνεται ἀνάγκη νὰ δίδωνται πληροφορίαι.

§175Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Εἶναι ἀνάγκη νὰ λάβωμεν ὅλα τὰ προφυλακτικὰ μέτρα, καὶ νομοθετικῶς καὶ διοικητικῶς πρὸ πάντων, ὅπως δυνηθῶμεν ν’ ἀποφύγωμεν τὴν φοβερὰν αὐτὴν νόσον, ἡ ὁποία, ἐὰν, ὃ μὴ γένοιτο, ἐνσκήψῃ, ἡ Ἑλλὰς κατεστράφη. Λέγουν, νὰ ἀναφέρῃ ὁ καλλιεργητὴς μόνον ὅταν ὑπάρχῃ φυλλοξήρα, ἀλλὰ τότε πρέπει νὰ ὑποθέσῃ τις, ὅτι ὅλοι οἱ ἰδιοκτῆται καὶ οἱ καλλιεργηταὶ τῆς Ἑλλάδος εἶναι ἐπιστήμονες, ὅπως διαγινώσκουν. Ἐπειδὴ ἐπαπειλούμεθα ἀπὸ τόσον μεγάλον κίνδυνον, πρέπει νὰ καταστήσωμεν ἐπιμελεῖς ὅλους τοὺς ἰδιοκτήτας, ὅπως ἐπαγρυπνῶσι τὰ κτήματά των, αὐτὸς δὲ ὁ γενικὸς φόβος θὰ συντελέσῃ σπουδαίως καὶ εἰς τὴν διοικητικὴν ἐπαγρύπνησιν. Πρὸ ὀλίγου εἰσήχθησαν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ φυτά......

§176ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Πρὸ δέκα ἡμερῶν.

§177ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐγὼ ἔχω ἀνάγκην νὰ φέρω μίαν τριανταφυλιὰν ἢ μίαν καμέλιαν, καὶ μοῦ εἶναι ἀδιάφορον, ἐὰν καταστραφοῦν αἱ σταφίδες τῆς Ἑλλάδος· καὶ ἐν τούτοις δι’ αὐτῶν εἰσάγεται ἡ νόσος, ἀφοῦ καὶ διὰ τῆς ξυλείας ἀκόμη εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ μεταδοθῇ ἡ νόσος. Λέγω λοιπὸν, ὅτι τὸ ἄρθρον πρέπει νὰ μείνῃ ὡς ἔχει, ἡ δὲ Κυβέρνησις νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχὴν τῶν ὑπαλλήλων της.

§178ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 4 παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι.) Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 5.

§179ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κυρίου Μεσσηνέζη.

§180ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Εἰς τὴν πρώτην παράγραφον μετὰ τὰς λέξεις «τὰ πρόσωπα ταῦτα δικαιοῦνται», νὰ προστεθῇ «καὶ ὀφείλουσι νὰ ἐπιχειρήσωσι.»

§181ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Μάλιστα.

§182Α. ΚΑΤΣΑΝΔΡΗΣ. Πρέπει νὰ ἔχουν καὶ τὸ δικαίωμα.

§183ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ὁ νόμος τοῖς δίδει τὸ δικαίωμα. Μετὰ τὰς λέξεις «συντάττουσιν ἔκθεσιν,» νὰ προστεθῇ «καὶ διατάττουσιν...»

§184ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Μάλιστα.

§185ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Τέλος «ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς καὶ ἡ ἀπόφασις τοῦ δικαστηρίου κοινοποιοῦνται διὰ δικαστικοῦ κλητῆρος πρὸς τοὺς ἐνδιαφερομένους, ἔχοντας τὸ δικαίωμα νὰ ἐκκαλέσωσιν αὐτὴν ἐνώπιον τοῦ ἁρμοδίου δικαστηρίου ἐντὸς τριῶν ἡμερῶν.» Νομίζω, ὅτι ἐκτὸς τῆς διαδικασίας τὴν ὁποίαν καθιεροῦσι τὰ ἑπόμενα ἄρθρα, καθ’ ὅσον ἀποβλέπει τὴν ἀποζημίωσιν, πρέπει νὰ καθιερώσωμεν καὶ μίαν διαδικασίαν, ὅπως ἐξασφαλίσωμεν τὸν ἰδιοκτήτην ἐὰν ἐξ ἐσφαλμένης ἐκτιμήσεως ἤθελε θεωρηθῆ, ὅτι ὑπάρχει φυλλοξήρα, καὶ ἤθελον ληφθῆ ἄνευ λόγου μέτρα, τὰ ὁποῖα προσβάλλουσι τὴν ἰδιοκτησίαν καὶ ἴσως καὶ τὴν δημοσίαν τάξιν. Ἀλλὰ τοιαύτη προσφυγὴ ἐνώπιον δικαστηρίου, δὲν πρέπει νὰ ἀναστέλλῃ τὰ πολιτικὰ μέτρα.

§186ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν τὸν κατάλογον τῶν ὑποτρόφων.

§187ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ παρακαλέσω νὰ κατατεθῶσι καὶ τὰ Διατάγματα, εἰ δυνατόν, τῶν ὑποτροφιῶν, καὶ μὲ σημείωσιν τῆς ἡμερομηνίας, τοῦ χρόνου ἐφ’ ὅσον θὰ διαρκέσῃ ἡ ὑποτροφία, τοῦ λόγου, δι’ ὃν ἐγένετο, καὶ τοῦ μισθοῦ ἑκάστου.

§188ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἡ τροπολογία τοῦ κυρίου Μεσσηνέζη εἶναι ἄσκοπος, διότι τὸ παράπονον ἐνώπιον τοῦ δικαστηρίου δὲν προλαμβάνει τὸ κακόν. Ἐγὼ προτιμῶ ν’ ἀποζημιώνῃ τὸ δημόσιον καὶ ἐπὶ τῇ ὑπονοίᾳ τῆς ἀσθενείας. (Θόρυβος.)

§189ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Δὲν ἐπιμένω.

§190ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον μὲ τὰς γενομένας προσθήκας παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι.) Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 6.

§191ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 7. Ὁ κ. Μεσσηνέζης προτείνει νὰ προστεθῇ εἰς τὴν ά § «ἢ σταφιδαμπελῶνος ἢ ἄλλου φυτοῦ.»

§192ΡΙΚΑΚΗΣ. Εἰς τὸ τέλος δυνάμεθα νὰ προσθέσωμεν διάταξιν περὶ πάσης ἄλλης φυτείας, διότι ἐνταῦθα ἀπ’ ἀρχῆς μέχρι τέλους πρόκειται περὶ ἀμπελώνων.

§193ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μεσσηνέζης προτείνει νὰ προστεθῇ εἰς τὴν δʹ § μετὰ τὰς λέξεις «εἰς περίπτωσιν καθ’ ἣν ὁ ἰδιοκτήτης ἢ οἱ ἰδιοκτῆται» ἢ τὸ Δημόσιον.

§194ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Μάλιστα.

§195ΤΖΑΝΕΣ. Ἔχω ἀντίῤῥησιν. Γνωρίζομεν, ὅτι οἱ ἰδιοκτῆται τῶν μερῶν, δι’ ὧν διῆλθε δημοσία ὁδὸς, μετὰ δυσκολίας λαμβάνουν τὰς ἀποζημιώσεις, καὶ δὲν εἶναι ἀληθὲς, ὅτι πάντοτε τὸ Δημόσιον ὑποφέρει.

§196ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Καὶ ἐγὼ σᾶς λέγω, ὅτι εἰς τὰς Καλάμας δὲν μᾶς ἄφησαν νὰ κάμωμεν τίποτε χωρὶς νὰ πληρώσωμεν (Θόρυβος.)

§197ΤΖΑΝΕΣ. Καὶ ἐν τούτοις πολλοὶ δὲν ἐπληρώθησαν ἀκόμη.

§198ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Καὶ ἐγὼ ἐκ πείρας παρατηρῶ, ὅτι ὁσάκις δὲν ἐπληρώθησαν οἱ τοιοῦτοι, τοῦτο δὲν προῆλθεν ἐκ δυστροπίας τοῦ Δημοσίου, ἀλλ’ ἕνεκα τῆς ἀπληστίας των, διότι πολλοὶ ἐζήτουν 8 δραχμὰς τὸ μέτρον διὰ χωράφια.

§199ΤΖΑΝΕΣ. Φαίνεται, ὅτι δὲν θέλετε νὰ μὲ ἐννοήσητε.

§200ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Προτείνω νὰ προστεθῇ εἰς τὴν δʹ §, ὅτι τὸ δικαίωμα τῆς προσφυγῆς ἐνώπιον τοῦ Πρωτοδικείου ἔχουν οἱ ἰδιοκτῆται, ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν οἱ πραγματογνώμονες δὲν ἤθελον ἐκδώσει τὴν ἀπόφασίν των ἐντὸς μηνὸς ἀπὸ τοῦ διορισμοῦ των.

§201ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§202ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γνωρίζετε τὰς προταθείσας τροπολογίας. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 8. Ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει νὰ προστεθῶσιν ἐν τέλει αἱ λέξεις: «καὶ ὁριζομένην κατὰ τὸ προηγούμενον ἄρθρον 7.» Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον μὲ τὴν προσθήκην ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι.) Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 9. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐτροποποίησε τὸ ἄρθρον.

§203ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. «οἱ ἰδιοκτῆται» ἐὰν ἐν γνώσει....

§204ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§205ΤΖΑΝΕΣ. Ἐξαιροῦνται οἱ Δήμαρχοι.

§206ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι.

§207ΤΖΑΝΕΣ. Ποῖον δικαστήριον θὰ δικάσῃ;

§208ΤΙΝΕΣ. Τὸ Πλημμελειοδικεῖον.

§209ΤΖΑΝΕΣ. Καὶ ποῖος θὰ καταγγείλῃ; Παρακαλῶ νὰ προστεθῇ «ἐνώπιον τοῦ Δικαστηρίου τῶν Πλημμελειοδικῶν εἰσάγονται ἀπ’ εὐθείας ὑπὸ τοῦ Εἰσαγγελέως ἢ κατ’ ἔγκλησιν παντὸς πολίτου, ἐπιφυλασσομένης περὶ αὐτοῦ πάσης περὶ συκοφαντίας καταδιώξεως.»

§210ΡΙΚΑΚΗΣ. Ὁ νόμος τιμωρεῖ τὸν ψευδῶς καταγγέλλοντα.

§211ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Τζάνε παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι.) Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον ὡς ἐτροπολογήθη παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι.) Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Γίνεται ἐπίσης δεκτὸν καὶ τὸ ἄρθρον 10. Ἄρθρον 11.

§212ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ἀντὶ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ, προτείνω: «Τὰ μέλη τοῦ γνωμοδοτικοῦ Συμβουλίου διατελοῦσιν ὑπὸ τὴν ἄμεσον ἐποπτείαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ διορίζονται διὰ Β. Διατάγματος. Τὸ ἓν ἐξ αὐτῶν λαμβάνει μηνιαῖον μισθὸν δραχ. 300 καὶ ἀποζημίωσιν δραχμῶν πέντε διὰ πᾶσαν ἐκτὸς τῆς ἕδρας του πορείαν ἡμερησίαν ὑπερβαίνουσαν τὰς τρεῖς ὥρας. Τὰ δύω ἄλλα λαμβάνουσιν ἀντιμισθίαν ἐκ δραχμῶν δέκα διὰ πᾶσαν τοῦ Συμβουλίου συνεδρίασιν, καλούμενοι δὲ εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν καθήκοντος ἐπιθεωρήσεως καὶ ἀπομακρυνόμενοι τῆς ἕδρας λαμβάνουσιν ἀντιμισθίαν ἴσην πρὸς τὴν τοῦ πρώτου καθ’ ὅσον ἤθελε διαρκέσει ἡ ἐπιθεώρησις.» Ἐπειδὴ τὸ γνωμοδοτικὸν συμβούλιον συνέρχεται ὁσάκις προσκαλεῖται, φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ λαμβάνωσιν ὡς ἀποζημίωσιν ἀνὰ δραχμὰς 10 ἕκαστον, διὰ πᾶν συμβούλιον, τὰ μὴ μισθοδοτούμενα μέλη αὐτοῦ.

§213ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Νὰ συνέρχωνται μόνον κατὰ διαταγὴν ἔγγραφον τοῦ ὑπουργείου, ἀρκοῦσι δὲ 5 δραχμαὶ κατὰ συνεδρίασιν.

§214ΤΡΙΓΓΕΤΑΣ. Ἔχομεν τοιούτους ἐπιστήμονας;

§215ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἔχομεν τὸν Γεννάδιον, τὸν Χελδράϊχ.

§216ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατὰ τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Μεσσηνέζη....

§217ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἀφοῦ προστεθῇ «κατ’ ἔγγραφον πρόσκλησιν τοῦ Ὑπουργοῦ» καὶ αἱ «δέκα» δραχμαὶ γείνουν «πέντε», τὴν δεχόμεθα. Γίνεται δι’ ἀναστάσεως δεκτὸν τὸ ἄρθρον κατὰ τὴν πρότασιν τοῦ κ. Μεσσηνέζη, ὡς ἐτροποποίησεν αὐτὴν ὁ Πρωθυπουργός. Ἄρθρον 12. Γίνεται δι’ ἀναστάσεως δεκτόν.

§218ΡΙΚΑΚΗΣ. Νὰ τεθῇ ὡς 3 ἄρθρον τὸ ἑξῆς: «Αἱ διατάξεις τοῦ παρόντος Νόμου ἐφαρμόζονται καὶ περὶ πάσης ἄλλης φυτείας, εἰς ἣν ἤθελεν ἀναφανῆ ἡ νόσος τῆς φυλλοξήρας. Γίνεται δι’ ἀναστάσεως δεκτὴ ἡ πρότασις αὕτη, καὶ εἶτα τὸ ἄρθρον 14.

§219ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον....

§220ΤΙΝΕΣ. Αὔριον, ἀφοῦ συναρμολογηθῇ, τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ.

§221ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῶν ἐσωτερικῶν ὑπέβαλε τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ Νομοσχεδίου περὶ τοῦ λιμένος Πατρῶν. Θὰ τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ. Μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ συνόλου τοῦ Νομοσχεδίου περὶ φυλλοξήρας, θὰ προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν τῶν λοιπῶν ἀντικειμένων τῆς ἡμερησίας διατάξεως. (Λύεται ἡ συνεδρίασις· ὥρᾳ 6½ μ. μ.)