1880.01.08

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 47

τῆς 8 Ἰανουαρίου 1880.

(Τρίτη.)

Ὥρα 2½ μ. μ.

Ἀπαρτίας γενομένης, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως καὶ ἐνεκρίθησαν.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναγινώσκεται ἔγγραφον τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ περὶ συμπληρώσεως τοῦ ὑπουργείου: «Πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς τῶν ἀντιπροσώπων.» λαμβάνω τὴν τιμὴν ν’ ἀναγγείλω δι’ ὑμῶν, κύριε Πρόεδρε, εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι ἡ Α. Μ. ὁ Βασιλεὺς διὰ Β. Διαταγμάτων ὑπὸ σημερινὴν ἡμερομηνίαν διώρισεν Ὑπουργοὺς τοῦ μὲν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὑπουργείου τὸν κύριον Ν. Παπαμιχαλόπουλον, Βουλευτὴν, τοῦ δὲ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης τὸν κύριον Ν. Βαλσαμάκην, Βουλευτὴν ἐπίσης. Ἐν Ἀθήναις, τῇ 8 Ἰανουαρίου 1880.

Ὁ Πρόεδρος

Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ.»

Ἐπειδὴ ὁ κ. Παπαμιχαλόπουλος ἦτο πρόεδρος τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ, παρακαλοῦνται τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς ταύτης νὰ συνέλθωσιν αὔριον κατὰ τὴν 10 ὥραν π. μ., ἵνα ἐκλέξωσιν ἕτερον Πρόεδρον.

§2ΠΟΛΛΟΙ. Εἰς τὴν μίαν, κ. Πρόεδρε.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Ὁ Ἀθανάσιος Κασβίκης, ὁπλαρχηγὸς Τσουμέρκας, παρακαλεῖ τὴν Βουλὴν, ἵνα τῷ δοθῇ συνδρομή. Πολλοὶ πρόσφυγες ἐκ Πλατάνου τῆς Θεσσαλίας ζητοῦν ἀνάλογον βοήθειαν πρὸς συντήρησιν τῶν οἰκογενειῶν των. Τινὲς τῶν κατόχων ἐθνικῶν γαιῶν ἐν τοῖς πεδίοις τῆς Λεπενοῦς ἐξαιτοῦνται ἵνα μὴ συμπεριληφθῶσιν αἱ γαῖαι, ἃς ἔχουν δηλώσει, εἰς τὸν χῶρον τὸν εἰς δημοσίαν ἀνάγκην προσδιορισθέντα ὑπὸ τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν. Κάτοικοί τινες Σύρου ζητοῦν τὴν ἀνέγερσιν δημοσίων ἀποθηκῶν πρὸς ἐναποταμίευσιν τῶν ἐμπορευμάτων των κλπ. Θὰ παραπεμφθῶσιν αἱ ἀναφοραὶ αὗται εἰς τὴν ἁρμοδίαν ἐπιτροπήν. Παρακαλῶ δὲ τὴν ἐπιτροπὴν ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν νὰ ἐργασθῇ, διότι ἔχουν παραπεμφθῆ εἰς αὐτὴν πολλαὶ ἀναφοραί.

§4ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Αἱ δύο πρῶται ἀναφοραὶ τὸ Σάββατον πρέπει νὰ εἰσαχθῶσιν. Ἐγὼ θὰ ὑποστηρίξω τὰς ἀναφορὰς αὐτὰς, διότι θεωρῶ τοὺς ἀναφερομένους θύματα πατριωτισμοῦ.

§5ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ ζήτημα εἶναι ἐὰν πρέπῃ νὰ δώσητε τακτικὸν μηνιαῖον βοήθημα.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ Σάββατον ὁπωσδήποτε ἡ ἐπιτροπὴ πρέπει νὰ ἐργασθῇ.

§7ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μετὰ μακρὰν καὶ πολυώδυνον ἀσθένειαν ἀπέθανεν ὁ ἀρχικλητὴρ τῆς Βουλῆς Ζήσης Δημητρίου, ὅστις ἀφῆκε τὴν πολυμελῆ οἰκογένειάν του εἰς μεγάλην οἰκονομικὴν δυσχέρειαν. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν, ἵνα ἐγκρίνῃ νὰ διατεθῶσι 200 δραχμαὶ εἰς τὴν κηδείαν αὐτοῦ καὶ πρὸς ἀνακούφισιν τῆς οἰκογενείας του.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγκρίνει ἡ Βουλὴ νὰ ἐγγραφῇ πρὸς τοῦτο εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐξόδων της πίστωσις 200 δραχμῶν;

§9ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§10ΤΖΑΝΕΣ. Κύριοι, ἡ πυρκαϊὰ ἐν Καλάμαις ἐπροξένησε μέγαν ὄλεθρον· ὁλόκληρον τετράγωνον ἀπετεφρώθη καὶ πολλοὶ οἰκογενειάρχαι ἔμειναν ἀνέστιοι. Περὶ τούτου ἀνέφερον εἰς τὴν Βουλὴν προχθὲς, καὶ ἡ Βουλὴ συνήνεσε νὰ συστηθῇ εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ μεριμνήσῃ περὶ τῶν παθόντων. Ἐκεῖνο ὅμως, τὸ ὁποῖον θεωρῶ καθῆκον ἀπαραίτητον σήμερον, εἶναι νὰ ἐκφράσω δημοσίᾳ καὶ ἐνώπιον τοῦ ἔθνους καὶ τῆς Βουλῆς τὴν εὐγνωμοσύνην μου ὡς ἀντιπρόσωπος τῆς ἐπαρχίας Καλαμῶν πρὸς ἕνα γενναῖον καὶ φιλάνθρωπον ἄνδρα, τὸν πρόξενον τῆς Μεγάλης Γερμανίας κ. Βίκτωρα Τζάνν· ὁ κύριος οὗτος διευθύνει τὸ ἐμπορικὸν μὲν, ἀλλὰ καὶ φιλανθρωπικὸν καὶ μέγα κατάστημα ἐν Καλάμαις τῆς μεγάλης ἐμπορικῆς οἰκίας Φὲλς καὶ Σα.

§11ΤΙΝΕΣ. Εἶναι ἐμπορικὸν τὸ κατάστημα αὐτό.

§12ΤΖΑΝΕΣ. Τὸ κατάστημα ὀνομάζω καὶ φιλανθρωπικόν, διότι ἐν αὐτῷ ἐργάζονται πλέον τῶν 500 κορασίων πτωχῶν· τὸ κατάστημα τοῦτο ὀνομάζω φιλανθρωπικόν, διότι ἤδη τὸ δεύτερον σώζει τὴν πόλιν Καλαμῶν. Τὴν νύκτα τῆς 1 πρὸς τὴν 2 Ἰανουαρίου, ἐνῷ ἐμαίνετο ὁ Βορ. ἄνεμος, καὶ ἡ χιὼν εἶχε κατέλθει μέχρι τῶν ὑπωρειῶν τῶν πρὸς τὴν πόλιν Καλαμῶν τοῦ Ταϋγέτου... καὶ ἐνῷ δὲν ἠδύνατο νὰ ἐξέλθῃ κανεὶς, ὅτε τὸ ἄκουσμα τὸ φοβερὸν τῆς πυρκαϊᾶς ἀνὰ τὴν πόλιν διεδόθη, τὸ κατάστημα Φὲλς, ἡγουμένου τοῦ προξένου τῆς Γερμανίας Κυρ. Τζὰνν, ἐπῆλθε πρὸς σωτηρίαν. Ἐκφράζω λοιπὸν δημοσίᾳ ἐνώπιον τοῦ Ἔθνους τὴν εὐγνωμοσύνην μου, συγχαίρων πρὸς τούτοις τὸν πρέσβυν τῆς Μεγάλης Δυνάμεως τῆς Γερμανίας διὰ τὸν τοιοῦτον ὑπάλληλον, καὶ παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν, καὶ ἰδίᾳ τοὺς κκ. Ὑπουργοὺς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ Ἐξωτερικῶν, ἐπειδὴ ὁ εὐγενὴς οὗτος ἀνὴρ καὶ φιλάνθρωπος οὕτω συνετέλεσε πρὸς σωτηρίαν τῆς πόλεως, νὰ τιμήσῃ αὐτὸν διὰ τῆς ἀπονομῆς τοῦ παρασήμου.

§13ΤΙΝΕΣ. Πῶς, πῶς;

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε, κύριοι.

§15ΤΖΑΝΕΣ. Τὸ Ἑλληνικὸν παράσημον εἰς τοιαῦτα στήθη πρέπει νὰ κρέμαται, καὶ οὐχὶ εἰς ἄλλων, περὶ τῶν ὁποίων δὲν λέγω. Συνιστῶ καὶ πάλιν στενῶς εἰς τὴν Κυβέρνησιν, καὶ ἰδίως εἰς τοὺς Ὑπουργοὺς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ Ἐξωτερικῶν, τὸ περὶ τῆς ἀπονομῆς τοῦ παρασήμου πρὸς τὸν ἄνδρα τοῦτον· ἐγὼ, κύριοι, φρονῶ, ὅτι ἐκπληρῶ τὸ καθῆκόν μου.

§16ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Εἰς τὸ φύλλον, κύριοι, τοῦ Τηλεγράφου τῆς 5 Ἰανουαρίου κατεχωρίσθη διατριβὴ ἐναντίον μου ἀπὸ τὸν ἀπόστρατον ταγματάρχην Ῥόδιον· οὗτος καθάπτεται ἐναντίον μου, διότι εἰς τὴν ὁμιλίαν, τὴν ὁποίαν ἔκαμα ἐγὼ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου περὶ τῶν προμηθειῶν, ἀνέφερα, ὅτι συναλλαγματική τις ἐκ 37,000 φράγκων ἀπεστάλη, καθὼς ἤκουσα, ἐπ’ ὀνόματι αὐτοῦ. Δίς, κύριοι, ἐζήτησα παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης νὰ μᾶς εἴπῃ.....

§17ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δέν ἐτελείωσεν ἀκόμη ἡ ἀνάκρισις.

§18ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Τουλάχιστον ἐπ’ ὀνόματι τίνος εἶναι ἡ συναλλαγματική, ἐπ’ ὀνόματι τίνος ἐνεργοῦνται ἀνακρίσεις καὶ εἰς ποῖον σημεῖον εὑρίσκονται, καὶ διὰ ποῖον λόγον δὲν ἐτελείωσαν ἀκόμη, ἐνῷ εἶναι περασμένον ἓν ἥμισυ ἔτος, διὰ νὰ ἤμεθα ἐν γνώσει αὐτῶν τῶν πραγμάτων, καὶ διὰ νὰ μὴ κατηγορῶμεν πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ μᾶς ὑβρίζουν. Συγχρόνως θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν ὑπάρχει ἓν ἔγγραφον τῆς πρεσβείας πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, περὶ τῶν προμηθειῶν ἀρβυλῶν, τὸ ὁποῖον ἔστειλεν ὁ ἐπιτετραμμένος εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ τὸ ἔγγραφον αὐτὸ ἀπωλέσθη· ἡ Πρεσβεία, διότι θὰ ὑπάρχῃ τὸ ἀρχεῖον, νὰ μᾶς στείλῃ ἀντίγραφον τοῦ ἐγγράφου τούτου. Διὰ τοῦ ἐγγράφου τούτου καθάπτεται ὁ ἐπιτετραμμένος τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι ἡ προμήθεια τῶν ἀρβυλῶν ἐγένετο καθ’ ὅλην τὴν σημασίαν τῆς λέξεως, καὶ συγχρόνως ἐνθυμοῦμαι, ὅτι ἐγένετο λόγος εἰς τὰς ἐφημερίδας, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐπέβαλε τὴν θέλησίν του εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ ἐπιτιμηθῇ ὁ ἐπιτετραμμένος, διότι ἔγραψε τοιαύτης φύσεως ἔγγραφον. Παρακαλῶ, ἐπειδὴ ἐντὸς ὀλίγου θὰ ἀναπτυχθῇ τὸ κατηγορητήριον, καὶ ἔχομεν ἀπόλυτον ἀνάγκην τῶν πληροφοριῶν αὐτῶν, παρακαλῶ τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης καὶ τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ μᾶς δώσωσιν αὐτὰς τὰς πληροφορίας.

§19ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν.). Τὸ τελευταῖον μέρος, ὅτι ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐζήτησε παρ’ ἐμοῦ νὰ ἐπιτιμήσω τὸν ἐπιτετραμμένον, δὲν εἶναι ἀληθές· διὰ δὲ τὸ ἔγγραφον, ἐὰν μοὶ δοθῇ ὁ ἀριθμὸς καὶ ἡ ἡμερομηνία, τὸ ἔγγραφον δὲν θέλω λείψει νὰ τὸ φέρω.

§20Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Καταθέτω, κύριοι, δύω ἔγγραφα εἰς τὴν Βουλὴν σχετικὰ μὲ τὴν προμήθειαν τῶν ἀρβυλῶν, ἐπειδὴ βλέπετε ὅ,τι λέγεται, ὅτι καὶ αἱ ἀρβύλαι αὐταὶ ἦλθεν ἐδῶ χωρὶς νὰ τὰς παραλάβῃ ἡ Πρεσβεία, ἐνῷ ἡ Πρεσβεία τὰς παρέλαβε κατὰ τὸν αὐτὸν χρόνον, καθ’ ὃν καὶ τὰς ἀρβύλας τοῦ κ. Ζυμβρακάκη διὰ τῶν αὐτῶν ἐπιτρόπων, διὰ τῆς αὐτῆς ἐξελέγξεως, καὶ δι’ ὅλων ἐν γένει τῶν αὐτῶν μέσων. Τὰ ἔγγραφα αὐτὰ ἔφερα καὶ πέρυσι καὶ τὰ ἀνέγνωσα εἰς τὴν Βουλὴν, ἀλλ’ ὁ κ. Μαυρομιχάλης εἶπεν, ὅτι δὲν τὰ ἐνθυμεῖται. Λοιπὸν ἐγὼ τὰ καταθέτω, διὰ νὰ τυπωθοῦν καὶ διανεμηθοῦν.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ τυπωθῶσι καὶ θὰ διανεμηθῶσι.

§22ΚΟΤΑΡΗΣ. Ἕνας συμπολίτης μου ἐκ τοῦ χωρίου Καπαρέλι, ἐχάθη μαζὺ μὲ τὸ μουλάρι του. Τὴν πρωΐαν ἀναχωρήσας ἐκεῖθεν ἔγεινεν ἄφαντος. Παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν, ἐὰν γνωρίζῃ τι, νὰ μᾶς εἴπῃ· συγχρόνως παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν του, ὅπως ἐνεργηθῶσι τὰ δέοντα πρὸς ἀνακάλυψιν τῆς πράξεως. Ὀνομάζεται Ἰωάννης Μαλασπίνας· ἔγεινεν ἔρευνα πρὸ ἡμερῶν, ἀλλ’ οὐδὲν ἀνεκαλύφθη.

§23ΦΛΕΣΣΑΣ. Ὑποβάλλω, κύριοι, νομοσχέδιον περὶ τροποποιήσεως τῶν ἄρθρων 6, 7, 8, 9, 10 καὶ 11 τοῦ περὶ προσόντων τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων νόμου· συνοδεύω αὐτὸ μετ’ ἐκθέσεως, καὶ κατὰ τὴν συζήτησιν θέλω ἀναπτύξει τοὺς λόγους.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ τυπωθῇ καὶ θὰ διανεμηθῇ.

§25ΦΙΛΗΜΩΝ. Κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Περίοδον, πολλοὶ Βουλευταὶ ὑπέβαλον νομοσχέδιον περὶ συστάσεως Μετοχικοῦ Ταμείου τῶν Βουλευτῶν. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο παρεπέμφθη εἰς τὴν εἰδικὴν ἐπιτροπὴν τῶν Οἰκονομικῶν, τῆς ὁποίας πρόεδρος ἦτον ὁ ἀπό τινων ὡρῶν Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν κ. Παπαμιχαλόπουλος, ἥτις τὸ ἐτροποποίησε καὶ τὸ ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλήν. Τὴν πρότασιν αὐτὴν τοῦ Νόμου, τροποποιήσας, ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλήν· παρακαλῶ δὲ νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν οἰκείαν ἐπιτροπὴν καὶ ν’ ἀκολουθήσῃ τὴν τακτικὴν ὁδόν. Σᾶς ὑπενθυμίζω δὲ μόνον, ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου οὐδὲ λεπτοῦ βάρος ἐπιβάλλεται εἰς τὸ Δημόσιον ταμεῖον· τὰ κεφάλαια τοῦ Ταμείου τούτου ἐπιβαρύνουσι τοὺς Βουλευτὰς μόνους.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ τυπωθῇ.

§27ΦΙΛΗΜΩΝ. Δύο ἔτι λέξεις. Προχθὲς ὑπέβαλον μίαν ἀναφορὰν κατοίκων τοῦ Πειραιῶς ἐμπόρων, οἵτινες παραπονοῦνται, διότι τὰ γεώμηλα, ἅτινα ἔφερον, δὲν τοῖς ἐπέτρεψεν ἡ Κυβέρνησις νὰ τὰ ἀποβιβάσουν, διότι εἶχεν ἐκδοθῆ ἐγκύκλιος, ἀπαγορεύουσα τὴν ἀποβίβασιν τῶν τοιούτων προϊόντων εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἕνεκα τῆς φυλλοξήρας· ἠναγκάσθησαν οὕτω νὰ τὰ ἐπιστρέψουν ὀπίσω, καὶ ἑπομένως κατεστράφησαν τὰ ἐμπορεύματά των, καὶ ὅτι ἑπομένως δέον ν’ ἀποζημιωθῶσιν. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἀπαντῶν, εἶπεν, ὅτι ἐξεδόθη ἤδη ἐγκύκλιος περὶ τῆς ἀπαγορεύσεως τῆς εἰσαγωγῆς τῶν γεωμήλων, πρὸ μηνός, ἡ ἐγκύκλιος δ’ αὕτη ἦτο γνωστὴ εἰς τοὺς ἐμπορευομένους, οἵτινες ἑπομένως ἠδύναντο νὰ πράξωσιν ὅ,τι δέον, ὅπως μὴ ζημιωθῶσιν. Ἀληθῶς ἐγκύκλιος τοιαύτη ὑπάρχει, ἀλλὰ φέρει τὴν ἡμερομηνίαν τῆς 24 Ὀκτωβρίου, εἶναι δ’ οὕτω ὀκτὼ ἡμερῶν μόνον προγενεστέρα τῆς παρεμποδίσεως, γενομένης τῇ 1 Νοεμβρίου. Ἐπίσης εἶναι ἀληθές, ὅτι εἰς τὸ Ὑγειονομεῖον Πειραιῶς ἐκοινοποιήθη μόνον τὴν ἕκτην Νοεμβρίου. Ἰδοὺ δὲ τὸ σχετικὸν ἔγγραφον τοῦ Λιμενάρχου Πειραιῶς, τὸ βεβαιοῦν τοῦτο. (Ἀναγινώσκει.) «Ἀριθ. 30.

ΒΑΣΙΛΕΙΟΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ

Τὸ Ὑγειονομεῖον Πειραιῶς. Πιστοποιεῖ ὅτι Ἡ ὑπ’ ἀριθ. 141,267 ἀπὸ 24 Ὀκτωβρίου 1879 ἐγκύκλιος τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργείου, δι’ ἧς ἀπαγορεύεται ἡ εἰς τὸ Κράτος εἰσαγωγὴ μεταξὺ ἄλλων καὶ τῶν γεωμήλων ἐλήφθη εἰς τὸ γραφεῖον τοῦ ὑφ’ ἡμᾶς Ὑγειονομείου τῇ ἕκτῃ (6) Νοεμβρίου, πρωτοκολληθεῖσα ὑπ’ ἀριθ. 272, καὶ συνεπῶς τότε τεθεῖσα ἐν ἰσχύϊ. Διὰ κατ’ αἴτησιν τοῦ ἐμπόρου Θεμιστ. Δημαρᾶ παρέχομεν αὐτῷ τὸ παρὸν πιστοποιητικὸν, ἵνα τῷ χρησιμεύσῃ ὅπου δεῖ. Ἐν Πειραιεῖ, 5|17 Ἰανουαρίου 1880.

Ὁ διευθύνων τὸ ὑγειονομεῖον Λιμενάρχης Πειραιῶς

(Τ. Σ) ΜΙΛΤΙΑΔΗΣ ΣΑΧΤΟΥΡΗΣ.

Ὅτι ἀκριβὲς ἀντίγραφον. Πλωτάρχης.» Πρὶν ἢ λοιπὸν εἰς τὴν ἁρμοδίαν Ἀρχὴν κοινοποιηθῇ ἡ ἐγκύκλιος, ἐγένετο ἡ ἀπαγόρευσις τῆς ἀποβιβάσεως. Παρακαλῶ ἐντεῦθεν τὴν Κυβέρνησιν, ἥτις γνωρίζει ἤδη περὶ τίνος πρόκειται, νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν δικαίαν αἴτησιν τῶν ἀναφερομένων ἐμπόρων. Ἐὰν ἡ ὑπόθεσις καταντήσῃ εἰς τὰ δικαστήρια, ἐστὲ βέβαιοι, ὅτι τὸ δημόσιον θὰ ἀπολέσῃ τὴν δίκην, διότι τὸ ζήτημα εἶναι καθαρώτατον καὶ ἁπλούστατον. Νομίζω ἐντεῦθεν ὀρθὸν καὶ συμφερώτερον ἡ ὑπόθεσις νὰ λυθῇ δι’ ἡμῶν, ὅτε καὶ τὸ ποσὸν τῆς ἀποζημιώσεως ἔσεται σμικρότερον.

§28ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Ὅ,τι ὑποφέρει ἡ ἐπαρχία τῆς Νάξου ἀπὸ τὴν ζωοκλοπὴν, παρατηρῶ, ὅτι καὶ ἄλλαι ἐπαρχίαι τὰ ὑποφέρουν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ὑπέβαλε νομοσχέδιον περὶ ζωοκλοπῆς. Θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλήν νὰ σημειώσῃ αὐτὸ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, διὰ νὰ περιορισθῇ τὸ κακόν.

§29ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατὰ τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς ὅλα τὰ νομοσχέδια παρεπέμφθησαν εἰς τὰς ἁρμοδίας ἐπιτροπὰς· ἑπομένως παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ λάβῃ ὀλίγην ὑπομονήν.

§31ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Νὰ τεθῇ προθεσμία εἰς τὴν ἐπιτροπὴν εἰδικῶς διὰ τὸ νομοσχέδιον περὶ ζωοκλοπῆς.

§32ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ἕνεκα, κύριοι, τῶν ἀνωμαλιῶν, αἵτινες συνέβησαν κατὰ τὸ 1862 καὶ 1863, κατὰ τὸ 1864 ὑπῆρξεν ὑπερπλεόνασις ἀξιωματικῶν καὶ ὑπαξιωματικῶν· κατὰ συνέπειαν ἔγεινε νόμος νὰ τεθῶσιν εἰς ἀργίαν οἱ ὑπεράριθμοι ἕνεκα καταργήσεως θέσεως, καὶ ἅμα κενοῦται καμμία θέσις, νὰ ἀναπληροῦται ἀπὸ αὐτούς. Ἐπειδὴ δὲ μετ’ ὀλίγας ἡμέρας θὰ συζητήσωμεν τὸν ὀργανισμὸν τοῦ στρατοῦ καὶ ἔχομεν νὰ συζητήσωμεν καὶ τὸν προϋπολογισμόν, παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ἐντείλῃ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ μᾶς καταθέσῃ πίνακα τῶν ὑπεραρίθμων ὑπαξιωματικῶν, συμπεριλαμβανομένων καὶ τῶν ἀνθυπασπιστῶν, ἀπὸ τοῦ 1864 μέχρι τοῦ 1879, καὶ συνάμα νὰ μᾶς εἴπῃ πόσοι ἦσαν ἐν ἐνεργείᾳ κατ’ ἔτος ὑπαξιωματικοί, διὰ νὰ ἀντιπαραβάλωμεν πόσους εἴχομεν ἐν ἐνεργείᾳ ὑπαξιωματικούς, πόσους ὑπεραρίθμους, πόσοι ἦσαν τότε οἱ ὑπεράριθμοι, καὶ πόσοι εἶναι σήμερον, καὶ νὰ ἴδωμεν διατί οὗτοι οἱ ὑπαξιωματικοὶ μένουν ὑπεράριθμοι.

§33ΤΙΝΕΣ. Δὲν εἶναι τῆς Βουλῆς ἔργον αὐτό.

§34ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Εἶναι καθαρῶς νομοθετικὸν ἀντικείμενον.

§35ΒΑΛΤΙΝΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν.). Ἐὰν ἡ ἐπερώτησις τοῦ προαγορεύσαντος ἀφορᾷ τὴν διαγωγὴν τῶν ὑπουργῶν τῶν στρατιωτικῶν κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῆς διατάξεως τοῦ νόμου, καθ’ ἣν τὸ ἥμισυ τῶν χηρευουσῶν θέσεων ὑπαξιωματικῶν πρέπει νὰ δίδεται εἰς τοὺς ὑπεραρίθμους, ὅπως διαδοχικῶς ἐκλείψωσιν οὗτοι, θὰ δυνηθῶ, νομίζω, νὰ δώσω τὴν πληροφορίαν ταύτην. Ἐπὶ τῶν ἡμερῶν μου ὅμως ἐφαρμόζεται πιστῶς, ὑπ’ ἐμοῦ τοὐλάχιστον, ἡ διάταξις αὕτη· μετὰ λύπης δὲ λέγω, ὅτι εὑρέθην εἰς τὴν δυσάρεστον θέσιν νὰ τιμωρήσω διοικητὰς ταγμάτων μὲ μηνὸς κράτησιν, διότι ἠθέλησαν, παραγνωρίζοντες τὰ διατεταγμένα, ν’ ἀφήσωσι κοιμωμένην τὴν διάταξιν ταύτην, καὶ ἐπροβίβασαν παρατύπως, τοῖς κατεδίκασε δὲ συγχρόνως νὰ πληρώσουν τὸ ποσόν, μὲ τὸ ὁποῖον ἐπεβαρύνθη τὸ Κράτος.

§36ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τῆς διαγωγῆς τῶν κ. κ. ὑπουργῶν τῶν στρατιωτικῶν, ἀλλὰ νὰ ἴδωμεν εἰς ποίαν κατάστασιν εἶναι ὁ στρατὸς ἀπὸ τὰ 1864· διὰ τοῦτο, παρακαλῶ νὰ καταθέσητε αὐτὰς τὰς πληροφορίας. Ὅταν ἔλθωμεν εἰς τὴν συζήτησιν, τότε εἶναι ὁ καιρὸς νὰ φέρετε τὰς παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας φέρετε σήμερον. Αὐτὸ φρονῶ, καὶ αὐτὸ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ παραδεχθῇ.

§37ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Καὶ ἐγὼ θὰ σᾶς παρακαλέσω, ἐπειδὴ ἡ αἴτησίς σας αὕτη εἶναι πολύπλοκος, νὰ λάβετε τὴν καλωσύνην νὰ ἔλθητε νὰ ἐργασθῶμεν, διότι, ὅπως τὴν ἐκθέτετε, πιθανὸν νὰ μὴ τὴν ἀντιλαμβάνωμαι. Σᾶς τὸ λέγω καθαρὰ, νὰ ἔλθετε νὰ ἐργασθῶμεν πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ Κράτους. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ὑπεραρίθμους, δὲν πταίουν οἱ ὑπουργοὶ τῶν στρατιωτικῶν, ἀλλ’ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐγέμισαν τὸ Σῶμα, καὶ δὲν ἠξεύρω ἐὰν συμπεριλαμβάνεσθε καὶ ὑμεῖς.

§38ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Κύριε ὑπουργὲ, ἔχετε μητρῷον εἰς τὸ ὑπουργεῖον σας, καὶ δύνασθε νὰ ἀρυσθῆτε ὅ,τι ζητῶ.

§39ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Μάλιστα, ἔλθετε.

§40ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὴν ἑσπέραν τῆς χθὲς διενεμήθη τέλος τὸ ἔντυπον τεῦχος τὸ περιέχον τὸν προϋπολογισμὸν, ἐν αὐτῷ περιεμένομεν κατὰ τὸ σύνηθες νὰ εὕρωμεν πίνακα τῶν λεπτομερειῶν τῶν ἀπολογισμῶν τῶν παρελθόντων ἐτῶν· τοῦτο ἐγίνετο πάντοτε. Ἀλλ’ ἐν τῷ τεύχει τούτῳ εὕρομεν μόνον τοὺς πίνακας, τοὺς ὁποίους ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ τέως, ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν κατὰ τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀπαντήσεως εἰς τὸν Β. Λόγον. Οἱ πίνακες οὗτοι εἶναι τοσοῦτον συνεπτυγμένοι, ὥστε ὀλίγον δύνανται νὰ μᾶς χρησιμεύσωσιν· εἶναι δὲ ἀπολύτως ἀναγκαῖον νὰ ἔχωμεν τοὺς λεπτομερεῖς ἐκείνους πίνακας, ὁποίους εἶχεν ὑποβάλει τὸ Ὑπουργεῖον κατὰ τὸ 1878 ἐν τῷ τεύχει τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1879, δηλαδὴ πίνακας ἀπολογισμῶν μὴ ἀναφερομένους μόνον εἰς τὰ ἄρθρα, ἀλλὰ καὶ εἰς τὰ ἐδάφια. Εἶναι τοῦτο τοσούτῳ μᾶλλον ἀναγκαῖον, ὅσῳ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ τέως, ἐστήριξε τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐσόδων ἐπὶ τοῦ μέσου ὅρου τῶν προϋπολογισμῶν τῶν τριῶν τελευταίων ἐτῶν, καθ’ ἃ ὁ ἴδιος εἶπεν. Ἐκ τῶν ὑποβληθέντων πινάκων ἐξάγομεν ποῖος ἦτον ὁ μέσος ὅρος, ὁ δὲ μέσος ὅρος, καθ’ ἃ ὁ τελευταῖος πίναξ δηλοῖ, εἶναι 40,338,779. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅμως ἐν τῇ εἰσηγητηρίῳ ἐκθέσει του εἶπεν, ὅτι ὁ μέσος ὅρος εἶναι 45,816,457, τουτέστι 5,477,678 πλέον. Βλέπετε πόσον σπουδαῖον εἶναι τὸ ζήτημα τοῦτο; διότι, ἐὰν οἱ πίνακες ἀληθεύωσι, τὸ ἔλλειμμα, τὸ ὁποῖον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν παρέστησεν ὡς κατὰ πρῶτον λόγον ἀναβαῖνον εἰς 10,252,415, κατόπιν δὲ περιοριζόμενον εἰς 6,552,415, θὰ ἀναβιβασθῇ πλέον τῶν 5,500,000· ἐὰν δὲ εἰς ταῦτα προσθέσωμεν καὶ τρία σχεδὸν ἑκατομμύρια, τὴν διαφορὰν μεταξὺ τῶν βεβαιουμένων καὶ τῶν πράγματι εἰσπραττομένων, ἔχομεν αὔξησιν τοῦ ἐλλείμματος κατὰ 8,000, 000· τουτέστι τὸ ἔλλειμμα τοῦ 1880 κατὰ τοὺς ὑποβληθέντας πίνακας, ὧν ἐπὶ τῇ βάσει συνετάχθη ὁ ὑποβληθεὶς προϋπολογισμὸς τῶν ἐσόδων, ἀντὶ νὰ ἦναι 6,500,000, εἶναι 14,500,000. Τὸ πρᾶγμα εἶναι σπουδαιότατον, καὶ δὲν θὰ δυνηθῶμεν ἡμεῖς νὰ ἐννοήσωμεν πῶς ἔχει τὸ πρᾶγμα, ἐὰν τὸ Ὑπουργεῖον μὴ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν τοὺς λεπτομερεῖς περὶ τοῦ παρελθόντος πίνακας. Τοιούτους πίνακας εἶχεν ὑποβάλει τὸ Ὑπουργεῖον ἐν τῷ τεύχει τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1879· ἀλλὰ τοῦτο δὲν εἶναι ἡ μόνη πληροφορία, ἣν ἔχει δικαίωμα νὰ ἀπαιτῇ ἡ Βουλὴ παρὰ τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ λογιστικὸς νόμος ἐπιβάλλει εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὑποχρεώσεις ἀνακοινώσεων ποικίλων, περιέχει δὲ εἰδικὰ ἄρθρα περὶ αὐτῶν ὁρίζοντα τί ἕκαστος Ὑπουργὸς ὀφείλει νὰ ὑποβάλλῃ εἰς τὴν Βουλήν. Οὐδὲν ὅμως τούτων ὑπεβλήθη. Νομίζω, ὅτι προχθὲς ἀκόμη ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Οἰτύλου ἐζήτησε παρὰ τοῦ Ὑπουργείου νὰ ὑποβάλῃ τὸν ἀπολογισμὸν τῶν κληροδοτημάτων, ἤτοι πίνακα ὀνομαστικὸν τῶν ἐκ τῶν κληροδοτημάτων ὑποτρόφων καὶ πίνακα τῶν ὑποτρόφων ἐξ ἄλλων ἐν γένει πόρων· οὐδὲν δὲ τοιοῦτον ὑπεβλήθη. Τὸν προϋπολογισμὸν δὲν δυνάμεθα νὰ συζητήσωμεν, εἰμὴ ἐπὶ τῇ βάσει τοιούτων πληροφοριῶν. Βεβαίως αἱ σκέψεις τῶν ἁρμοδίων Ὑπουργῶν ἔχουσι τὴν ἀξίαν των, ἀλλ’ αἱ σκέψεις μόναι δὲν χρησιμεύουσιν εἰμὴ ὡς ὁδηγίαι πρὸς τὴν ἐκτίμησιν τῶν πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας ἐκ τῶν πινάκων ἀρυόμεθα. Τούτους λοιπὸν τοὺς πίνακας, τοὺς ὁποίους ἀπαιτεῖ ὁ λογιστικὸς νόμος, ἵνα ὑποβάλλωνται παρὰ τῶν Κυβερνήσεων εἰς τὰς Βουλὰς, ζητῶ παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μᾶς ὑποβάλῃ, ἐὰν εὐαρεστῆται, τὸ ταχύτερον. Εἶναι δὲ ἀνάγκη νὰ τοὺς ὑποβάλῃ ἄνευ ἀναβολῆς, διότι ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ δέον ἵνα ἐπιληφθῇ ἀμέσως τῆς ἐξετάσεως αὐτοῦ. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι δὲν δύναται ἡ ἐπιτροπὴ νὰ ἐργασθῇ, ἐν ὅσῳ δὲν δημοσιευθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ, διότι ἐκεῖνο εἶναι ἡ βάσις τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων· ἀλλ’ ὑποθέτω, ὅτι καὶ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, οὗτινος τὴν ἐκτύπωσιν μᾶς ὑπόσχεται τὸ Προεδρεῖον ἀπὸ ἡμέρας εἰς ἡμέραν, θέλει ἐπὶ τέλους δημοσιευθῆ. Δὲν θὰ δυνηθῶμεν ὅμως καὶ μετὰ τὴν δημοσίευσιν αὐτοῦ νὰ ἐργασθῶμεν, ἐὰν μὴ ἔχωμεν τοὺς πίνακας. Θὰ παρακαλέσω προσέτι τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ὑποβάλῃ καὶ ἑτέραν πληροφορίαν ἐκ συνεννοήσεως μετὰ τοῦ ἐπὶ τῶν στρατιωτικῶν συναδέλφου του, νὰ ὑποβάλῃ τὴν πληροφορίαν, ὁποῖον ὑπῆρξε κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ 1879 τὸ ποσὸν τὸ προκαταβληθὲν παρὰ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, ὡς γινώσκετε, διεξάγει τὰ τῆς λογιστικῆς ὑπηρεσίας ἐπὶ τῇ βάσει προκαταβολῆς. Ἡ προκαταβολὴ αὕτη δὲν δύναται νὰ ὑπερβαίνῃ κατὰ τὸν νόμον περὶ στρατιωτικῶν ἐπιμελητηρίων, ἰσχύοντα κατὰ τοῦτο, τοῦ ὁποίου ὅμως ἡ ἐφαρμογὴ ἀνεβλήθη ὡς πρὸς τὰς ἄλλας αὐτοῦ διατάξεις, δὲν δύναται νὰ ὑπερβαίνῃ τὸ 1,000,000. Θέλω λοιπὸν νὰ μάθω ἐὰν τῷ ὄντι κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ 1879 ἡ προκαταβολὴ ὑπερέβη τὸ 1,000,000, ἔχω δὲ τὴν ἰδέαν, ὅτι ὑπερβαίνει καὶ ἤδη τὸ 1,000,000· ἵνα μάθωμεν δὲ ἂν καὶ κατὰ πόσον ὑπερέβη τὸ 1,000,000, πρέπει νὰ ἔχωμεν πίνακα ἀναγράφοντα ἀκριβῶς τὰ κεφάλαια, τὰ ὁποῖα ἐλήφθησαν ἑκάστοτε παρὰ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν δι’ ἐνταλμάτων ἐπὶ λογοδοσίᾳ, καὶ τοὺς ἑκάστοτε ἀποδοθέντας λογαριασμοὺς, ὡς καὶ τὴν συσχέτισιν τῶν ἐποχῶν τῶν λογοδοσιῶν πρὸς τὰς ἐποχὰς τῆς προκαταβολῆς τῶν κεφαλαίων, τοσούτῳ μᾶλλον ὅσῳ κατὰ τὸν νόμον λαμβάνονται τὰ κεφάλαια ἐπὶ τῇ εὐθύνῃ τῆς δικαιολογήσεως αὐτῶν ἐντὸς τεσσάρων μηνῶν ἀπὸ τῆς πληρωμῆς. Θὰ ζητήσω προσέτι παρὰ τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργοῦ σχετικῶς πρὸς τὸ νομοσχέδιον περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ, ἵνα ὑποβάλῃ πίνακα ἁπάντων τῶν ὑπηρετησάντων ὡς ἐκτάκτων ἐφέδρων καὶ μεταβατικῶν ἐθνοφυλάκων κατὰ κατηγορίας τοῦ χρόνου τῆς πραγματικῆς ὑπὸ τὰ ὅπλα παρουσίας αὐτῶν, τουτέστι μὴ περιλαμβανομένου τοῦ χρόνου, καθ’ ὃν τυχὸν διετέλουν ἐν ἀδείᾳ. Ἵνα γινώσκῃ ἡ Βουλὴ πόσους ἄνδρας ἐκγυμνασθέντας ἔχομεν, ἀλλὰ ταὐτοχρόνως καὶ ποῖος ὁ βαθμὸς τῆς ἀσκήσεως ἑκάστου, δέον πλὴν τῶν ἀριθμῶν νὰ πληροφορηθῇ καὶ πόσον χρόνον ἔμεινεν ἕκαστος ὑπὸ τὰ ὅπλα. Πρὸς δὲ τὸν ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργὸν θὰ ἀπευθύνω ἄλλην ἐρώτησιν. Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Πόρου πρό τινων ἡμερῶν ἠρώτησε τὸν ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργὸν ἐὰν ἦτο ἀληθὲς τὸ ἐν ταῖς ὑπουργικαῖς ἐφημερίσι γραφὲν, ὅτι τὸ πλοῖον ἡ «Ἀμφιτρίτη», ἐστέλλετο πρὸς ἐπισκευὴν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, τῆς ἐπισκευῆς ταύτης, κατὰ τὰς αὐτὰς ὑπουργικὰς ἐφημερίδας, ἀπαιτούσης δαπάνην ἀνωτέραν τῶν 400,000 δραχ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν τότε εἶπεν, ὅτι τὰ περὶ τούτου, ὡς καὶ περὶ ἄλλων ἐρωτήσεων τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ Πόρου, θέλουσι συζητηθῆ μετὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἐγὼ ἐνόησα τὴν ἀπάντησιν ταύτην ὡς ἐμφαίνουσαν, ὅτι οὐδὲν θέλει γείνει μέχρις οὗ ἡ Βουλὴ, ψηφίζουσα τὸν προϋπολογισμὸν, ἀποφανθῇ περὶ τούτου· ἀλλ’ εἶδον πάλιν ἔπειτα ὑπουργικὰς ἐφημερίδας ἐπαναλαμβανούσας τὴν εἴδησιν μετὰ λεπτομερειῶν περὶ προσεχοῦς ἀπόπλου τοῦ πλοίου τούτου· εἶναι ἑπομένως ἀνάγκη νὰ λάβωμεν παρὰ τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργοῦ τὴν διαβεβαίωσιν, ὅτι ἄνευ τῆς ἀδείας τῆς Βουλῆς δὲν θέλει ἐκτεθῆ τὸ δημόσιον εἰς δαπάνην τοσοῦτον σπουδαίαν. Εἶναι δὲ σπουδαία ἡ δαπάνη, διότι ὁλόκληρον τὸ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ποσὸν δι’ ἐπισκευὰς πλοίων ἀναβαίνει ἀκριβῶς εἰς 400 καί τινας χιλιάδας δραχμῶν, αἵτινες θέλουσιν ἀπαιτηθῆ διὰ τὴν ἐπισκευὴν τῆς «Ἀμφιτρίτης»· διότι ἄλλοι λέγουσιν, ὅτι δὲν θὰ ἀρκέσωσιν οὐδὲ 100,000 δραχ. Ὀφείλομεν δὲ νὰ ὦμεν ὡς πρὸς ταῦτα λίαν ζηλότυποι, ἀφοῦ ὑπεβλήθησαν ἤδη εἰς τὴν Βουλὴν πρὸς κύρωσιν Βασιλικὰ Διατάγματα διὰ μεγάλα ποσά, δαπανηθέντα διὰ κατασκευὴν ἢ ἐπισκευὴν πλοίων ἄνευ ἀδείας τῆς Βουλῆς. Περὶ τούτων βεβαίως ἡ Βουλὴ θὰ συζητήσῃ σπουδαίως, ὅταν ἐπιληφθῇ τῆς ἐξετάσεως τῶν διαταγμάτων ἢ τῆς χορηγήσεως τῶν ἀναπληρωτικῶν πιστώσεων, αἵτινες ἐζητήθησαν ἤδη. Ἀλλ’ ἀφοῦ βλέπομεν τοιαύτην τινὰ τάσιν, ὅπως, ἄνευ ἀδείας τῆς Βουλῆς, δαπανῶνται ποσὰ ἑκατομμυρίων, ὀφείλομεν, νομίζω, προκειμένου περὶ δαπάνης, περὶ ἧς ἐγένετο ἤδη λόγος, νὰ ἀπαιτήσωμεν ὅπως δοθῇ ῥητὴ ὑπόσχεσις εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι δὲν θὰ ἐκτεθῇ τὸ δημόσιον εἰς οὐδεμίαν περὶ τῆς ἐπισκευῆς ταύτης ὑποχρεώσεων, ἕως οὗ ἡ Βουλὴ λάβῃ γνῶσιν τοῦ ἀντικειμένου καὶ ἀποφανθῇ περὶ αὐτοῦ.

§41ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Σήμερον ἐσκόπουν νὰ κάμω περὶ αὐτοῦ λόγον, ἀλλ’ ἀφοῦ εἶχε τὴν καλωσύνην νὰ μὲ προκαλέσῃ ὁ προαγορεύσας, τὸν εὐγνωμονῶ. Προχθὲς δὲν ἀπήντησα, καὶ ἦτο μία ἔλλειψις, ἀλλὰ προῆλθε, διότι ἐνόμισα διὰ μίαν στιγμήν, ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ ἀποδώσῃ τὴν ὑπερβολὴν αὐτὴν τῆς ἐπερωτήσεως τοῦ Βουλευτοῦ Πόρου εἰς τὸν πόνον του· ἀλλὰ χαίρω, ὅτι σήμερον μοὶ δίδεται ἀφορμὴ νὰ ἐξηγηθῶ. Δὲν εἶναι ἀληθές, ὅτι ἡ ἐπισκευὴ τῆς «Ἀμφιτρίτης» ἔχει ἀνάγκην 500,000 δραχμῶν, οὔτε 400,000, οὔτε 200,000, οὔτε ἐπρόκειτο νὰ σταλῇ ἄνευ τῆς ἐγκρίσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἐνομίσαμεν δὲ καλὸν νὰ ἐξετάσωμεν πρὶν τὴν κατάστασιν τοῦ πλοίου αὐτοῦ, καὶ παρεκαλέσαμεν τὴν ἑταιρίαν, ἥτις κατεσκεύασε τὸν «Μιαούλην», νὰ μᾶς ἀποστείλῃ τὸν πρῶτον ναυπηγὸν αὐτῆς, διὰ νὰ ἐξετάσῃ τὸ πλοῖον αὐτό. Ἡ ἑταιρία εἶχε τὴν καλωσύνην νὰ τὸν στείλῃ, μὴ αἰτήσασα οὐδεμίαν ἀποζημίωσιν. Ὁ ναυπηγὸς οὗτος, μείνας 5 ἡμέρας, εὗρεν, ὅτι τὸ πλοῖον αὐτὸ δύναται νὰ ἐπισκευασθῇ μὲ μόνον 150,000 δραχμάς, νὰ στερεωθῇ δ’ ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε νὰ ἀσφαλισθῇ διὰ 12 ἕως 15 ἔτη. Ὅλα δὲ τὰ διαδιδόμενα δὲν ἔχονται ἀληθείας. Εἰς τὸν προϋπολογισμὸν βλέπετε, ὅτι ἔχομεν ἓν ποσὸν 400 ἕως 450 χιλιάδων δραχμῶν δι’ ὅλας τὰς ἐνδεχομένας ἀνάγκας πρὸς συντήρησιν ὁλοκλήρου τοῦ στόλου.

§42Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Ἡ «Ἀμφιτρίτη» θὰ ἀναχωρήσῃ πρὶν ἢ ψηφισθῇ ὁ προϋπολογισμός;

§43ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Εἶπον, ὅτι ὄχι.

§44Τ. ΦΙΛΗΜΩΝ. Ἐρωτῶ τὸν κύριον Ὑπουργὸν, ἐὰν ἡ Ἀμφιτρίτη ἦναι πλοῖον πολεμικόν, δυνάμενον νὰ χρησιμεύσῃ πρὸς πόλεμον, καὶ ἐὰν ἡ ἐπισκευὴ αὐτοῦ ἦναι σχετικὴ πρὸς τὴν πολεμικὴν παρασκευὴν τοῦ Κράτους.

§45ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Τὸ πλοῖον αὐτὸ χρησιμεύει ὡς θαλαμηγόν.

§46ΚΟΡΙΖΗΣ. Δὲν ἔχομεν ἀνάγκην θαλαμηγῶν πλοίων.

§47ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἐπιθυμῶ νὰ μάθω τί σημαίνει θαλαμηγόν.

§48ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Πλοῖον, τὸ ὁποῖον χρησιμεύει ἑκάστοτε διὰ τὰ ταξείδια τοῦ Βασιλέως. Τοῦτο δὲ δὲν εἶναι πρωτοφανές, ἀλλ’ ὑπάρχει εἰς ὅλον τὸν κόσμον. Ἐὰν ἡ Βουλὴ δὲν θέλῃ νὰ διατηρήσῃ ἓν θαλαμηγὸν διὰ τὴν Βασιλικὴν οἰκογένειαν, εἶναι κυρία νὰ τὸ ἀποφασίσῃ.

§49ΦΙΛΗΜΩΝ. Διότι τὰ τοιαῦτα δὲν εἶναι πρωτοφανῆ, διὰ τοῦτο τὸ πολεμικὸν ναυτικὸν εὑρίσκεται εἰς ἣν γνωρίζετε κατάστασιν. Αἱ δαπάναι πρέπει νὰ γίνωνται διὰ τὸ καθαρῶς πολεμικὸν ναυτικόν.

§50ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Τοῦτο εἶναι ζήτημα τοῦ προϋπολογισμοῦ· ἐκεῖ θὰ σᾶς καταδείξω ὁποίας ὑπηρεσίας προσήνεγκε καὶ προσφέρει τὸ πλοῖον αὐτὸ εἰς τὸ Κράτος.

§51ΚΟΡΙΖΗΣ. Δὲν ἔχομεν ἀνάγκην θαλαμηγῶν, ἔχομεν ἀνάγκην οἰκονομιῶν.

§52Ν. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Θὰ λάβω ὑπ’ ὄψιν τὰς παρατηρήσεις τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ Μεσολογγίου, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τοὺς πίνακας τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων τοῦ λήξαντος ἔτους. Ἐὰν πεισθῶ, ὅτι τῷ ὄντι οἱ πίνακες, οὓς ὑπέβαλε κατὰ τὴν πολιτικὴν συζήτησιν ὁ ἀξιότιμος προκάτοχός μου, καὶ οἱ ὁποῖοι συνοδεύουν τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1880, δὲν εἶναι ἐπαρκεῖς, θὰ προσπαθήσω νὰ συμπληρώσω αὐτοὺς κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου περὶ δημοσίου λογιστικοῦ.

§53ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Μίαν ἡμέραν ἐζήτησα νὰ ὑποβληθῇ ὁ ἀπολογισμὸς τῶν ἐσόδων τῆς ὁδοποιΐας, καὶ εἶπεν ὁ κύριος Ὑπουργός, ὅτι εἶναι ἕτοιμος.

§54ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (Πρωθυπουργός). Εἶναι εἰς τὸν προϋπολογισμόν.

§55ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Κύριοι, εἰς τὴν Βουλὴν ἐρχόμενοι, φρονῶ, ὅτι φέρομεν ἅπαντες πατριωτισμὸν οὐχὶ περιωρισμένον, ἐπαρχιακὸν, οὕτως εἰπεῖν, ἀλλ’ ἐκτεινόμενον καὶ περιλαμβάνοντα καὶ ὅλην τὴν ἐπικράτειαν· μοὶ ἀπεδόθη μομφὴ παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, ὅτι πᾶν ὅ,τι ἐνταῦθα καθιστῶ γνωστὸν περὶ καταχρήσεων, ἀποῤῥέει ἐξ ἰδιοτελείας.

§56ΤΙΝΕΣ. Ὄχι, δὲν εἶπε τοῦτο.

§57ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Ἔχω, εἶπε, πόνον! ναὶ, ἔχω πόνον διὰ τὰ ναυτικά, διότι ὅλον τὸ ἔθνος πονεῖ ἐξ αὐτῶν, ἡ δὲ Βουλὴ τὸ ἀγνοεῖ, διότι ἐνταῦθα δυστυχῶς τὸ ναυτικὸν δὲν ἀντεπροσωπεύθη μέχρι τοῦδε, ἐνῷ τὸ στρατιωτικὸν ἀντιπροσωπεύεται, καὶ διὰ τοῦτο εἰς τὰ στρατιωτικὰ ζητήματα βλέπετε πολλοὺς ἐπιλαμβανομένους τῆς ἀνελίξεως τῶν ζητημάτων· τὰ δὲ ναυτικὰ διατελοῦν ὑπὸ πέπλον. Σᾶς λέγουν, ὅτι ἡ Ἀμφιτρίτη εἶναι θαλαμηγὸς, ὅτι ὁ Μιαούλης εἶναι ἓν ἐκ τῶν ἑπτὰ θαυμάτων τοῦ κόσμου, ὅτι ἡ Μπουμπουλίνα δύναται νὰ διαῤῥήξῃ τοὺς ἀποκλεισμοὺς ὅλων τῶν λιμένων τοῦ κόσμου ἀναπλέουσα ἀσινὴς καὶ αὐτοὺς ὅλους τοὺς ὀχυρωμένους ποταμοὺς τῆς Ἀμερικῆς, καὶ τὰ παραδέχεσθε ὅλα. Περὶ τῆς Μπουμπουλίνας καὶ τῆς Ἀμφιτρίτης ἓν μόνον γεγονὸς δύναται νὰ σᾶς πληροφορήσῃ τὰ περὶ αὐτῶν. Ἀπῆλθεν ἡ Βασίλισσα πέρυσι, νομίζω, εἰς τὴν Ῥωσσίαν, καὶ ἐδειλίασαν νὰ τὴν ἐπιστρέψουν μὲ τὴν Μπουμπουλίναν, διότι εἶναι σεσαθρωμένη. Αὐτὸ ἦτο πλοῖον ταχυδρομικὸν, καὶ ἠγοράσθη ἀκριβώτατα, καὶ ἐπιφυλάσσομαι νὰ εἴπω ἐν δέοντι ποῖον ὑλικὸν εἶχε, καὶ ὅτι σήμερον οὐδὲν τούτου ὑπάρχει. Ἐὰν ὅμως πονῶ ὑπὸ ἐπαρχιακὴν ἔποψιν, ἔχω τὸν πόνον τῆς φιλανθρωπίας, καὶ ἡ φιλανθρωπία, ἣν παρὰ τῆς Βουλῆς ἐπικαλοῦμαι, εἶναι ἡ ἑξῆς. Κατὰ τὰς ἐκτάκτους περιστάσεις τῆς πατρίδος ἐλήφθησαν μέτρα ἔκτακτα, καταθλιπτικὰ, στρατόπεδα, ἐφεδρεῖαι, ἔκτακτοι ἐθνοφρουραὶ ὑπὸ διάφορα ὀνόματα, καταπιέσεις, βάρη ἐπεβλήθησαν εἰς τὸ Ἔθνος. Μεταξὺ τῶν ἐκτάκτων αὐτῶν μέτρων ἐλήφθη καὶ ἓν μέτρον ἄχρηστον, τὸ ὁποῖον ἀπὸ πλαγίους σκοποὺς ὑπαγορευθὲν, καὶ ἐκμεταλλευθεισῶν τῶν περιστάσεων, διατηρεῖται καὶ σήμερον. Τὸ μέτρον τοῦτο εἶναι νὰ μεταφερθοῦν 300 ἄνδρες, οἱ μὲν μάχιμοι, οἱ δὲ μὴ, οἱ ὁποῖοι δὲν ὑπεσχέθησαν νὰ ἐγκολπωθοῦν τὸν μοναχικὸν βίον, ἐντὸς Μονῆς, εἰς μίαν ἔρημον γῆν, εἰς ἓν θυελλῶδες ἀκρωτήριον, χωρὶς ἄρτον, χωρὶς ὕδωρ, χωρὶς οἰκογένειαν, ὡσανεὶ ἐκτὸς τοῦ νόμου διατελοῦντες. Αὐτὸς εἶναι ὁ πόνος, καὶ αὐτὴ εἶναι ἡ συσταινομένη φιλανθρωπία, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν, καὶ νὰ καταστείλητε τὸ ἔκτακτον αὐτὸ μέτρον, παρελθουσῶν τῶν ἐκτάκτων περιστάσεων. Εἶναι δὲ αὐτὸ τοῦτο καὶ ἓν μέτρον καταστρεπτικὸν, τὸ ὁποῖον προκαλεῖ μίαν μέλλουσαν κατάστασιν πραγμάτων, τὴν ὁποίαν ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἐξακολουθεῖ σήμερον ἐκτὸς τοῦ νόμου.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διατυπώσατε λοιπὸν μίαν ἐπερώτησιν.

§59ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Ἰδοὺ ἡ ἐπερώτησις· ποῖος ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ἐξακολουθεῖ ἔτι καὶ σήμερον ὑφιστάμενον τὸ μέτρον τὸ ἔκτακτον, περὶ προσωρινῆς μεταθέσεως τοῦ Ναυστάθμου εἰς μέρος δῆθεν ἀσφαλέστερον.

§60Α. ΡΟΥΚΗΣ. Εἶναι μόνιμον.

§61ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Δὲν εἶναι μόνιμον, διότι ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἔχει παπόρια, τὰ ὁποῖα ζητοῦν μέρος διὰ Ναύσταθμον, καὶ Γάλλους, οἱ ὁποῖοι τρώγουν καὶ πίνουν καὶ τρυποῦν τὴν γῆν, διὰ νὰ εὕρουν νερὰ καὶ χώματα. Λοιπὸν ποῖος ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον τὸ μέτρον τὸ ἔκτακτον ἐξακολουθεῖ νὰ ἐφαρμόζηται πρὸς μεγάλην ἠθικὴν καὶ ὑλικὴν ζημίαν τοῦ Ἔθνους;

§62ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Χθὲς τὸ ἑσπέρας, ἀναγνώσας τὸ τεῦχος τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἠθέλησα νὰ σχηματίσω μερικὰς ἰδέας, ἀλλὰ προσέκρουσα, ἴσως διότι δὲν εἶμαι εἰδικὸς οἰκονομολόγος. Ἐπεθύμουν λοιπὸν νὰ μάθω ἐὰν ἐγένετο ὑπολογισμὸς τοῦ ποσοῦ, τοῦ αὐξηθέντος διὰ Διατάγματος κατὰ τὸν Ἰούλιον τοῦ παρελθόντος ἔτους, ἐπὶ τοῦ ἀκατεργάστου σιδήρου, ἐπὶ τῆς ζακχάρεως, τοῦ καφὲ καὶ τοῦ πετρελαίου, καὶ ποία εἶναι ἡ διαφορὰ τοῦ ποσοῦ ἡ ἐκ τῆς αὐξήσεως.

§63ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν.) Σᾶς εἶπεν ὁ κύριος Ὑπουργὸς, ὅτι εἶναι 300,000 δραχ. ἡ διαφορά.

§64ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ πρόκειται περὶ ἐπερωτήσεων, θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλὴ νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν νὰ δώσῃ μίαν πληροφορίαν, ἡ ὁποία, ἐννοεῖται, δὲν ἀφορᾶ αὐτὸν προσωπικῶς. Κατὰ τὸ 1875, ὅτε ἤμην Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἔλαβον ὑπονοίας, ὅτι ἐν τῷ Ναυστάθμῳ ὑφίσταται ἔλλειψις χρηματικὴ, ἢ ὅτι ἡ προκαταβολὴ, τὴν ὁποίαν ἔχει τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, εἶχεν ἐλαττωθῇ κατά τι· τότε ὤφειλον κατὰ καθῆκον νὰ διατάξω καὶ διέταξα τὸν τότε ἐλεγκτὴν κύριον Νικολαΐδην, γνωστὸν διὰ τὴν ἀκρίβειάν του, νὰ μεταβῇ εἰς τὸν Ναύσταθμον καὶ ἐνεργήσῃ ἐξέλεγξιν τῆς χρηματικῆς διαχειρίσεώς του· εὑρέθη λοιπὸν, τούτου γενομένου, ἔλλειμμα κατὰ 185 χιλιάδας δραχ. περίπου. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν διηύθυνε τὰ ἔγγραφα περὶ τῆς ἐξελέγξεως ταύτης εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, ὅπως λάβῃ γνῶσιν τοῦ ἐλλείμματος κτλ· ἀλλ’ ἐγὼ ἀπεμακρύνθην τῶν πραγμάτων μετ’ ὀλίγον, καὶ ἔκτοτε δὲν ἠξεύρω τί ἔγεινεν, ἢ ἂν ἡ ἐξέλεγξις ἦτον ἐσφαλμένη. Ἐὰν ἔχῃ γνῶσιν ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν περὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου, παρακαλῶ αὐτὸν νὰ φωτίσῃ τὴν Βουλήν, πῶς, τί ἐγένετο, ἢ πόθεν προῆλθεν αὐτὸ τὸ ἔλλειμμα, ἢ εἰς τίνος χεῖρας περιῆλθον τὰ χρήματα ταῦτα, καὶ ἐπὶ τίνος Ὑπουργοῦ ἔλαβε χώραν ἡ παράβασις αὕτη, ἢ ἡ ἀπώλεια τῶν χρημάτων βαθμηδὸν ἢ ἅπαξ.

§65ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν.) Ἐπαναφέρω εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ἐμοῦ, ὅπερ εἶχεν ὑποβληθῆ κατὰ τὴν περυσινὴν Σύνοδον, περὶ συγχρόνου εἰσπράξεως τοῦ δημοτικοῦ μετὰ τοῦ δημοσίου φόρου ἐπὶ τῆς σταφίδος ἐν Αἰγίῳ.

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. Πρῶτον ἀντικείμενον τῆς ἡμερησίας διατάξεως εἶναι ἡ ά. συζήτησις τῆς προτάσεως περὶ ἀναστολῆς τοῦ νόμου περὶ στρατιωτικῶν ἐπιμελητηρίων. Ἐπὶ τῆς ἀρχῆς ἐζήτησε τὸν λόγον ὁ κ. Ζαΐμης.

§67ΖΑΪΜΗΣ. Ἐν τῇ ἐκθέσει, ἥτις συνοδεύει τὸ νομοσχέδιον, δὲν βλέπω τοὺς λόγους, οἵτινες ὑπηγόρευσαν εἰς τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ζητήσῃ τὴν ἀναστολὴν τοῦ νόμου τούτου. Ὁ νόμος περὶ στρατιωτικῶν ἐπιμελητηρίων ἐνομοθετήθη κατὰ τὸ 1877 ἐπὶ τῇ προτάσει τοῦ Ὑπουργείου, τοῦ ὁποίου τότε προήδρευεν ὁ μακαρίτης ἐκ Μεσολογγίου βουλευτὴς Δεληγεώργης· ἐπρόκειτο δὲ νὰ τεθῇ εἰς ἐνέργειαν ἀπὸ τῆς πρώτης Ἰανουαρίου 1878. Ἀλλὰ κατὰ τὸ 1878 ἀνεστάλη ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου, ἕνεκα τῶν ἐκτάκτων περιστάσεων, εἰς τὰς ὁποίας διετέλει τότε τὸ Κράτος, ἀλλὰ καὶ πάλιν κατὰ τὸ 1879, μολονότι δὲν ὑφίσταντο αἱ περιστάσεις ἐκεῖναι, ἐπῆλθεν ἡ ἀναστολὴ, ζητεῖται δὲ σήμερον νὰ ἀνασταλῇ καὶ πάλιν. Ὁ νόμος οὗτος, ὡς εἶναι γνωστὸν, περιέχει ὠφελιμωτάτας καὶ σωτηρίους διατάξεις, καθιεροῖ πρὸ παντὸς τὴν ἀρχὴν τῆς ὑποβολῆς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν εἰς τὰς διατάξεις τοῦ δημοσίου λογιστικοῦ· δεύτερον, χορηγεῖ τὸ δικαίωμα εἰς τοὺς διευθυντὰς τῶν στρατιωτικῶν ἐπιμελητηρίων νὰ μεταβαίνωσιν αὐτεπαγγέλτως, ἄνευ διαταγῆς τοῦ Ὑπουργείου, εἰς τὰ διάφορα σημεῖα τοῦ Κράτους· καὶ νὰ ἐνεργῶσιν ἐπιθεωρήσεις τῶν στρατιωτῶν, οἱ ὁποῖοι ὑπάρχουν παρόντες εἰς τὰς τάξεις. Ἐννοεῖται λοιπὸν ἐκ τῶν διατάξεων τούτων, ὅτι ὁ νόμος αὐτὸς πρόκειται νὰ φέρῃ τὴν τάξιν καὶ τὸν ἔλεγχον εἰς τὰς στρατιωτικὰς δαπάνας. Δὲν ἐννοῶ λοιπὸν διὰ τίνα λόγον ζητεῖται ἡ ἀναστολὴ αὐτοῦ. Κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην, αἱ ἔκτακτοι περιστάσεις παρῆλθον, καὶ, ὡς εἶχον τὴν τιμὴν νὰ εἴπω ἄλλοτε ἀπὸ τοῦ βήματος, δὲν βλέπω σήμερον τὴν ἀνάγκην οὔτε παρασκευῶν, οὔτε προπαρασκευῶν, οὔτε ἐπιπαρασκευῶν νομίζω, ὅτι ὑπάρχει μόνον ἀνάγκη οἰκονομιῶν, καὶ ἡ ἀνάγκη νὰ εἰσέλθῃ τὸ Κράτος εἰς ἔῤῥυθμον καὶ κανονικὴν πορείαν. Θεωρῶ λοιπὸν ἀναγκαιοτάτην τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου αὐτοῦ. Ἐὰν δὲ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν δὲν ἦναι ἕτοιμον νὰ τὸν ἐφαρμόσῃ ἀμέσως, δύναται νὰ τεθῇ μία ἄλλη προθεσμία, τριῶν μηνῶν ἴσως. Διὰ τοῦτο, καὶ πρὶν ἀκόμη ἀκούσω τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, προτείνω, ὥστε ὁ νόμος οὗτος νὰ τεθῇ εἰς ἐνέργειαν ἀπὸ τῆς πρώτης Ἀπριλίου 1880.

§68ΒΑΛΤΙΝΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Εἰς τὴν πρώτην σύνταξιν δὲν ἐζήτησα τὴν ἀναβολὴν ἐπὶ ὅλον τὸ ἔτος, ἐζήτησα τὴν ἀκύρωσιν, διότι πρόκειται νὰ συζητήσωμεν τὸν ὀργανισμὸν τοῦ στρατοῦ. Ἐκεῖ ἔχω ἀριθμόν τινα ἐπιμελητηρίων. Ἀλλὰ σήμερον, ἔπρεπε νὰ σταματήσῃ ὁ νόμος, διότι καὶ ὁ ἀριθμὸς θὰ ἦναι διαφορετικός. Ὥστε θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ζαΐμην νὰ παραδεχθῇ ν’ ἀναβληθῇ μέχρι τῆς ψηφίσεως τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ.

§69ΖΑΪΜΗΣ. Ἡ προθεσμία, τὴν ὁποίαν ἔταξα, συμφωνεῖ μὲ τὴν γνώμην τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, εἰπόντος, ν’ ἀνασταλῇ μέχρι τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ νόμου περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ. Ἐγὼ εἶπον ν’ ἀναβληθῇ μέχρι πρώτης Ἀπριλίου 1880, ὅτε πιστεύω, ὅτι ὁ ὀργανισμὸς τοῦ στρατοῦ θὰ ἦναι ἐψηφισμένος· ἂν δὲν ἦναι ἐψηφισμένος, τότε θὰ ἔμβῃ εἰς ἐνέργειαν ὁ νόμος.

§70Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἐγὼ πρεσβεύω, ὅτι ὁ νόμος αὐτὸς εἶναι ἀνάγκη νὰ τεθῇ εἰς ἐνέργειαν, καὶ ὅτι πρέπει νὰ παύσῃ ἡ ὑπάρχουσα κατάχρησις. Ἤθελον ὅμως παρακαλέσει τὸν ἔντιμον ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸν νὰ σκεφθῇ, ἐὰν, καταργουμένης τῆς μέχρι τοῦδε οἰκονομικῆς ὑπηρεσίας καὶ ἀνατιθεμένης εἰς ἐπιμελητήρια, νὰ σκεφθῇ, λέγω, ἂν δυνάμεθα εἰς τὸ μέλλον νὰ ἔχωμεν τὰ ἐπιμελητήρια λειτουργοῦντα ἀποτελεσματικῶς· πρέπει νὰ σκεφθῶμεν ποῖον θὰ ἦναι τὸ φυτώριον, ἐξ οὗ θὰ σχηματίζωνται οἱ ἐπιμεληταὶ τοῦ Κράτους. Σήμερον, ὡς ἔχουν τὰ πράγματα, ἡ οἰκονομικὴ ὑπηρεσία καθυστερεῖ, διότι ὁλονὲν ἐκλείπουσιν ἀπὸ τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ οἱ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἀπὸ μικρᾶς ἡλικίας καταγίνονται εἰς τὴν οἰκονομικὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Στρατοῦ. Σήμερον οἱ τοιοῦτοι εἶναι ἐλάχιστοι, διότι δυστυχῶς ἀπὸ τὰ 1861 ἐγένετο δεκτὸν ἕτερον σύστημα, τὸ ὁποῖον λειτουργεῖ εἰς ἄλλα Κράτη τῆς Εὐρώπης, ἀλλὰ παρ’ ἡμῖν δὲν ἔχει λόγον ὑπάρξεως· καὶ διὰ τοῦτο εὑρισκόμεθα εἰς αὐτὴν τὴν κατάστασιν. Ἂν δὲν ὑπῆρχε, θὰ εἴχομεν κατηρτισμένον προσωπικόν. Διὰ τοῦτο, προκειμένου ἤδη ἡ στρατιωτικὴ οἰκονομία νὰ ὑπαχθῇ εἰς τὰς διατάξεις τοῦ νόμου περὶ δημοσίου λογιστικοῦ, καὶ νὰ παύσουν τὰ παράπονα τὰ γενόμενα κατὰ τῆς στρατιωτικῆς διαχειρίσεως, πρέπει τὸ Ὑπουργεῖον νὰ σκεφθῇ νὰ ἐπαναφέρῃ τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον μᾶς διεῖπε πρὸ τοῦ 1861, δηλ. νὰ σχηματισθῇ Σῶμα οἰκονομικῶν ἀξιωματικῶν, διότι διὰ τοῦ ἐπικρατοῦντος συστήματος ἔχομεν ἀξιωματικοὺς μαχίμους, ἀκαταλλήλους διὰ τὴν οἰκονομικὴν ὑπηρεσίαν. Λοιπὸν ὁ κ. Ὑπουργὸς πρέπει νὰ σκεφθῇ νὰ περιλάβῃ εἰς τὸν ὀργανισμὸν τοῦ στρατοῦ, καὶ τὸ Σῶμα τῶν οἰκονομικῶν ἀξιωματικῶν.

§71ΒΑΛΤΙΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν.). Ὁμολογῶ χάριτας εἰς τὸν κ. Μαυρομιχάλην διὰ τὴν οἱονεὶ ἐπερώτησιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμε, διότι εἶδον ὅτι συμφωνεῖ μετ’ ἐμοῦ. Ὁ μακαρίτης Μπότσαρης, ὁ ὁποῖος ἦτον ὁ ὀργανωτὴς τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ κατόπιν τοῦ στρατηγοῦ Σπηρομήλιου, ὑπέπεσε, κατὰ τὴν κρίσιν τὴν ἐμὴν, παρατηρῶ δὲ καὶ κατὰ τὴν κρίσιν τοῦ κ. Μαυρομιχάλη, εἰς ἕν λάθος. Πρὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ὑπῆρχε σῶμα οἰκονομικῶν ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι ἀνετρέφοντο εἰς τὴν ὑπηρεσίαν καὶ διήρχοντο ὅλον τὸ στάδιον αὑτῶν ἐν τῷ οἰκονομικῷ κλάδῳ· ἀλλὰ δὲν ἠξεύρω πῶς, ὁ μακαρίτης παρεσύρθη ἀπὸ μίαν διάταξιν Γαλλικὴν, καθ’ ἣν τὴν χρηματικὴν ὑπηρεσίαν διαχειρίζονται ἀξιωματικοὶ τῶν σωμάτων· ἀλλ’ ἐκεῖ δὲν κατηργήθησαν ἐν τούτοις οἱ οἰκονομικοὶ ἀξιωματικοί. Δὲν ἠξεύρω πόθεν παρεσύρθη, καὶ ἔκτοτε ἡ ὑπηρεσία ἡ οἰκονομικὴ ἔπεσεν εἰς χεῖρας καλῶν βεβαίως ἀτόμων, ἀλλὰ μὴ προητοιμασμένων διὰ τὴν ὑπηρεσίαν αὐτὴν, καὶ μὴ θελόντων νὰ ἐξακολουθῶσι νὰ ὑπηρετῶσιν εἰς τὸν κλάδον αὐτόν. Ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας, καθ’ ἣν διωρίσθην Ὑπουργὸς, ἐδήλωσα ἐν τῷ ὑπουργικῷ Συμβουλίῳ, ὅτι σκοπὸν σταθερὸν ἔχω νὰ ἐπαναφέρω τὸν κλάδον αὐτὸν, καὶ διὰ τοῦτο εἰς τὸ νομοσχέδιον τὸ Στρατιωτικὸν λέγω νὰ μοὶ δοθῇ τὸ δικαίωμα ὅπως διὰ Β. Διατάγματος ἀνασχηματίσω τὸν κλάδον τοῦτον· αἰσθάνομαι τὰς δυσκολίας, ἀλλὰ θὰ τὰς ὑπερνικήσω, καὶ διαδοχικῶς θὰ κατορθώσωμεν νὰ ἔχωμεν Σῶμα οἰκονομικῶν ἀξιωματικῶν, διότι πολὺ πιθανὸν ὁ μακαρίτης Μπότσαρης νὰ παρεσύρθη ἀπὸ τοὺς τότε ἀξιωματικοὺς τοῦ Οἰκονομικοῦ κλάδου, οἱ ὁποῖοι ἔβλεπον ἑαυτοὺς περιωρισμένους κατὰ τὴν προαγωγὴν· σήμερον ὅμως ἔχουν ὅλους τοὺς βαθμούς, ἐνῷ ὑπάρχουν Σώματα μάχιμα, τὰ ὁποῖα εἶναι πολὺ περιωρισμένα εἰς τὴν προαγωγὴν, ἢ ὁ νέος οἰκονομικὸς κλάδος, τὸν ὁποῖον συνεργαζόμενος μεθ’ ὑμῶν θέλω προετοιμάσει.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν, παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ μοναδικὸν ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου μετὰ τὴν γενομένην τροποποίησιν, ἀντὶ μέχρι πρώτης Ἰανουαρίου, νὰ τεθῇ μέχρι πρώτης Ἀπριλίου 1880, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν. Δεύτερον ἔρχεται τὸ νομοσχέδιον περὶ φυλλοξήρας. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνεται δεκτὸν τὸ πρῶτον ἄρθρον ἄνευ ἀντιῤῥήσεως.)

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 2ον. (Ἀναγινώσκεται.) Ἐπὶ τοῦ 2ου ἄρθρου ἡ Ἐπιτροπὴ ἔχει τροπολογίαν· ἐπὶ τῆς παραγράφου πρώτης προτείνει ν’ ἀντικατασταθῇ ἡ λέξις «πρόστιμον» διὰ τῆς «χρηματικῆς ποινῆς», εἰς δὲ τὴν δευτέραν παράγραφον νὰ προστεθῇ μετὰ τὴν λέξιν «ὑπάλληλοι» ἡ λέξις «ὑπηρέται.»

§74ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Παραδέχομαι.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προτείνει δ’ ἐν τέλει τὴν ἀπάλειψιν τῶν ἑξῆς λέξεων..........

§76ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Συμφωνῶ μὲ τὴν τροπολογίαν.

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον, ὡς ἐτροπολογήθη, παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἅρθρον 3. (Ἀναγινώσκεται.) Ἔχει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου ὁ κ. Μεσσηνέζης (ἀναγινώσκεται). «Περὶ τῆς καταστροφῆς αὐτῶν συντάσσεται πρωτόκολλον, ὑπογραφόμενον παρὰ τῆς τελωνιακῆς ἀρχῆς καὶ τοῦ ἐν τῇ ἕδρᾳ αὐτῆς δημάρχου, καὶ πάσης ἄλλης ἐν αὐτῇ ἀρχῆς, διοικητικῆς ἢ δικαστικῆς.....»

§78ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Τὴν προσθήκην αὐτὴν θεωρῶ ὡς μίαν ἐγγύησιν. Ὅταν πρόκηται νὰ γείνῃ εἰσαγωγὴ δένδρων, θὰ εἰσάγωνται βεβαίως εἰς τὰ τελωνεῖα, ὅπου ὑπάρχουν ἀρχαί· φρονῶ λοιπόν, ἵνα μὴ ἐκτεθῇ ὁ ὑπάλληλος εἰς τὸν πειρασμὸν νὰ παραβιάσῃ τὸν νόμον καὶ ἡ κοινωνία ὑποστῇ τὰς συνεπείας, νὰ προστεθῇ, ὅτι τὸ πρωτόκολλον ὑπογράφει οὐ μόνον ὁ τελώνης, ἀλλὰ καὶ πᾶσα ἄλλη ἀρχὴ, εἴτε διοικητικὴ, εἴτε δικαστικὴ, εἴτε στρατιωτικὴ, ἐὰν ὑπάρχῃ.

§79ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Κύριοι, ἐὰν ἐκάμνομεν ὅ,τι ἐγένετο ἐν Αὐστρίᾳ ἢ ἐν Ἰταλίᾳ καὶ Γαλλίᾳ, δὲν ἠθέλομεν ἔλθει εἰς τοσαύτας διαμάχας. Εἰς τὴν Αὐστρίαν, ὅπου τὸ κακὸν μέχρι τοῦ παρελθόντος ἔτους δὲν εἶχεν εἰσαχθῆ, προσεπάθησεν ἡ Κυβέρνησις διὰ νόμου νὰ προλάβῃ τὴν μάστιγα τῆς φυλλοξήρας, ἥτις κατέστρεψεν ὁλοκλήρους φυτείας ἀμπέλων καὶ ἄλλων δένδρων ἐν Γαλλίᾳ. Ἐκεῖ ἐδόθη δικαίωμα εἰς τὸν ἰδιοκτήτην, οὗ τινος τὰ κτήματα προσεβλήθησαν, ἀγωγῆς κατὰ τοῦ φυτεύσαντος δένδρα προσβεβλημένα, πλὴν, ἐννοεῖται, τῆς συνεισφορᾶς, τὴν ὁποίαν διὰ νόμου ἡ Κυβέρνησις ἔδιδεν εἰς τοὺς παθόντας ἰδιοκτήτας. Ἐπειδὴ ἔλαβον τὸν λόγον ἐπὶ τῆς φυλλοξήρας, θὰ μὲ συγχωρήσητε νὰ κάμω μερικὰς παρατηρήσεις, ἃς δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν. Περὶ φυλλοξήρας ἐγράφησαν πολλὰ, καὶ μάλιστα ἐν Γαλλίᾳ προσεφέρθησαν ἀμοιβαὶ πρὸς ἀνακάλυψιν τοῦ φαρμάκου τῆς νόσου καὶ πρὸς ἀνακάλυψιν τῶν μερῶν ἐκείνων, ἅτινα προσβάλλει κατὰ πρῶτον ἡ νόσος. Ἔτυχε ν’ ἀναγνώσω πολλὰ, καὶ παρετήρησα, ὅτι ἐν Γαλλίᾳ ἀδύνατον εἶναι νὰ ἐπέλθῃ θεραπεία, ἂν δὲν προετοιμασθῶσι καὶ ἄνδρες ἱκανοί, ὅπως προστρέχωσιν, ὅπου ἡ ἀνάγκη τὸ καλέσει. Ἡ Αὐστρία, ἥτις παρέλαβε τὸν νόμον αὐτὸν ἐκ Γαλλίας, ἐξεγύμνασεν εἰς γεωργικὴν σχολὴν τοιούτους ἄνδρας, οὓς κατὰ πρόσκλησιν τῆς Κυβερνήσεως ἔστειλαν αἱ ἀμπελοφόροι ἐπαρχίαι, ὅπως οὗτοι χρησιμεύσωσιν οὐ μόνον διὰ τῶν βραχιόνων των, ἀλλὰ καὶ διὰ τῶν φώτων των, εἰς τὰς συμβησομένας ἀνάγκας. Εἰς τὸ νομοσχέδιον παρετήρησα, ὅτι συνιστᾶται θέσις εἰδικὴ, ἀλλὰ ἡ θέσις ἄνευ τῆς ἐξευρέσεως τῶν εἰδικῶν ἐπιστημόνων προσώπων μοὶ φαίνεται, ὅτι δὲν προλαμβάνει τὸ κακόν. Ἐν Ἑλλάδι δὲν ὑπάρχει παρὰ εἷς, ὅστις ἐσπούδασε καὶ ἠκολούθησε τὸ μάθημα τοῦτο, ὁ κ. Γεννάδιος καὶ ἄλλος τις, ὁ ὁποῖος καὶ ἂν προσκληθῇ, δὲν θὰ λάβῃ μέρος, διότι ἐσπούδασε πρὸς ἰδίαν του γνῶσιν. Εἶναι ἀδύνατον λοιπὸν, ἂν δὲν ἔχωμεν ἄνδρας τοιούτους, νὰ προλάβωμεν τὴν ἀσθένειαν, ἂν δὲ ἡ ἀσθένεια αὕτη εἰσχωρήσῃ εἰς τὸν τόπον, φαντασθῆτε ὁποίαν καταστροφὴν θέλει φέρει. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν της, ἵνα διδαχθῶσιν ἄνδρες, δυνάμενοι νὰ χρησιμεύσωσι πρὸς πρόληψιν τοῦ κακοῦ. Ἐκτὸς δὲ τούτου πρέπει νά ἐμποδισθῇ ἡ εἰσαγωγὴ οὐ μόνον τῶν φυτῶν, ἀλλὰ πρέπει καὶ οἱ σπόροι ἢ τὰ φυτὰ τὰ εἰσαχθέντα μέχρι τοῦδε νὰ ἐμποδισθῶσιν. Ὑποβάλλω πρὸς τοῦτο δὲ καὶ τὴν ἑξῆς τροπολογίαν. (Ἀναγινώσκει.)

§80ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐπὶ τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Μεσσηνέζη παρατηρῶ, ὅτι, κατ’ αὐτὴν, ὅπου ὑπάρχουν καὶ ἄλλαι ἀρχαὶ, πλὴν τῆς Τελωνιακῆς καὶ Δημοτικῆς, πρέπει νὰ ὑπογράφωσι τὸ Πρωτόκολλον. Ἐν Σύρῳ π. χ. ἑδρεύουσι καὶ Νομάρχης καὶ Πρωτοδικεῖον. Ἆρά γε πρέπει πάντες οὗτοι νὰ μεταβαίνωσι σύσσωμοι πρὸς ὑπογραφήν; Τοῦτο εἶναι, νομίζω, ἄτοπον· ὅπου ὑπάρχει Πρωτοδικεῖον, εἷς Πρωτοδίκης αὐθόρμητος ἄνευ τῆς ἀδείας τοῦ Προέδρου νὰ μεταβαίνῃ νὰ συμπράττῃ....

§81ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ἂς τεθῇ μόνον ὁ Εἰρηνοδίκης.

§82ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριοι, δέχομαι ὅλας τὰς ὑποβληθείσας τροπολογίας, ἀλλ’ ἐπιφυλάσσομαι νὰ τὰς ἐξετάσω.

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλουσι ληφθῆ ὑπ’ ὄψιν εἰς τὴν τρίτην συζήτησιν. Ἄρθρον 4. Ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει ν’ ἀφαιρεθῇ ἡ λέξις «ἰδιοκτήτης».

§84ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Τὸ Νομοσχέδιον πρέπει νὰ μείνῃ ὡς ἔχει, διότι πολλοὶ ἰδιοκτῆται εἶναι καὶ καλλιεργηταί· δὲν εἶναι ὀρθὸν εἰς ἕνα ἐπιστάτην νὰ ἐπιῤῥίπτητε τὴν εὐθύνην μιᾶς τόσῳ σπουδαίας παρεκτροπῆς.

§85ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἡμεῖς μετεβάλαμεν τὸ ἄρθρον, διότι ἐνομίσαμεν, ὅτι μόνον ὁ καλλιεργητὴς δύναται νὰ παρατηρήσῃ τὴν ἀσθένειαν· ὁ ἰδιοκτήτης πολλάκις εἶναι μακρὰν τοῦ κτήματος.

§86ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐὰν ἦναι καλλιεργητὴς μονοετὴς καὶ μετὰ τὴν συγκομιδὴν παρατηρήσῃ τὴν ἀσθένειαν, εἶναι ὑπεύθυνος.

§87ΡΙΚΑΚΗΣ. Εἶσθε εἰς τὰς Ἀθήνας, ἔχετε δὲ κτῆμα εἰς τὸν Πόρον· εἶσθε ὑπεύθυνος, διότι δὲν παρετηρήθη ἡ ἀσθένεια;

§88ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Θὰ μοὶ τὸ εἰπῇ ὁ ἐπιστάτης μου.

§89ΡΙΚΑΚΗΣ. Ὅταν, κύριοι, ἐπιβάλλετε ποινὰς, πρέπει νὰ τὰς ἐπιβάλλητε εἰς ἐκείνους, οἵτινες λαμβάνουν γνῶσιν ἀμέσως.

§90ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Τὰ δύο αὐτὰ ἄρθρα ἐπιβάλλουν ὑποχρεώσεις καὶ ποινὰς, εἴτε εἰς τὸν ἰδιοκτήτην εἴτε εἰς τὸν καλλιεργητήν. Ἀλλὰ ποῖα εἶναι τὰ γνωρίσματα τῆς ἐμφανίσεως τῆς νόσου; Πρέπει νὰ ἦναί τις εἰδικὸς, ὅπως κατανοήσῃ τοῦτο. Ἴσως ὑπολάβῃ, ὅτι εἶναι μία καχεξία τῶν δένδρων· πρέπει διὰ τοῦτο νὰ τιμωρηθῇ; Πρέπει νὰ προσδιορισθῶσιν ἐν τῷ Νόμῳ τὰ γνωρίσματα.

§91ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Οἱαδήποτε νόσος.

§92ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Τότε μάλιστα.

§93ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὁ ἰδιοκτήτης τιμωρεῖται ἐὰν ἐν γνώσει παρέλειψε ν’ ἀναγγείλῃ τὴν ἐμφάνισιν, οὐχὶ δ’ ἐὰν ἐν ἀγνοίᾳ.

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὴν γʹ ἀνάγνωσιν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 4. Ἀναγινώσκεται τὸ 5 καὶ αἱ ἐπ’ αὐτοῦ τροπολογίαι τοῦ κ. Μεσσηνέζη.)

§95ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Πρέπει νὰ ἐκλείψῃ ἡ αἰτία ἀμέσως, διότι ἂν ἀναβάλωμεν, ἡ νόσος θ’ ἀναπτυχθῇ, καὶ ἡμεῖς δὲν θὰ ἔχωμεν τὰ μέσα νὰ ἐμποδίσωμεν τὸ κακόν.

§96ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Δὲν ἀποδίδω εἰς τὸν δικαστικὸν ἀγῶνα ἀνασταλτικὴν δύναμιν. Τὴν τροπολογίαν θεωρῶ ἀναγκαίαν, ὅπως μὴ ἐπιλαμβάνηται ὁ ἐπιθεωρητὴς πράξεως ἐπὶ τῆς περιουσίας, χωρὶς ὁ ἰδιοκτήτης νὰ ἔχῃ γνῶσιν. Φρονῶ, ὅτι ὁ σεβασμὸς πρὸς τὴν ἰδιοκτησίαν ἐπιβάλλει ὅπως ὁ ἐπιθεωρητὴς, ἐὰν πεισθῇ, ὅτι ὑπάρχει ἀνάγκη νὰ ληφθῶσι προληπτικὰ μέτρα, συντάξῃ ἔκθεσιν βεβαιοῦσαν τοῦτο, καὶ τὴν ἔκθεσιν ταύτην κοινοποιήσῃ εἰς τὸν ἰδιοκτήτην, καὶ μετὰ τοῦτο προβῇ εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν προφυλακτικῶν μέτρων. Τοῦτο νομίζω δὲν βλάπτει τὴν ἐνέργειαν, καὶ εἶναι ἔνδειξις, ἐπαναλαμβάνω, τοῦ σεβασμοῦ πρὸς τὴν ἰδιοκτησίαν, καὶ εἶναι μάλιστα μέτρον, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ προλάβῃ καὶ ἐνδεχομένας συγκρούσεις· διότι, ὅταν ὁ ἐπιθεωρητὴς εἰσέρχηται εἰς τὸ κτῆμα καὶ κηρύττῃ, ὅτι ἀνεφάνη ἡ νόσος, καὶ προβαίνει εἰς πράξεις ἐν ἀγνοίᾳ τοῦ ἰδιοκτήτου, ἐνδεχόμενον αὐτὸς, διότι παραβιάζεται ἡ ἰδιοκτησία του, νὰ προέλθῃ εἰς πράξεις αὐτοδικίας. Διὰ τῆς διατάξεως λοιπὸν ταύτης προλαμβάνονται αἱ τοιαῦται πράξεις· ἀλλὰ τοῦτο δὲν ἀρκεῖ, δέον νὰ ὑπάρχῃ ἀπόδειξις, ὅτι ἡ ἔκθεσις, ἥτις βεβαιοῖ, ὅτι ἀνεφάνη ἡ νόσος καὶ ὅτι πρέπει νὰ ληφθοῦν προληπτικὰ μέτρα, περιῆλθεν εἰς γνῶσιν τοῦ ἰδιοκτήτου. Διὰ τοῦτο εἰς τὴν δευτέραν παράγραφον λέγω, ὅτι δέον ἡ τοιαύτη κοινοποίησις νὰ γίνεται διὰ δικαστικοῦ κλητῆρος. Ἐπὶ τέλους ἐκδίδεται ἡ ἀπόφασις τοῦ Ὑπουργείου, ἥτις παραδέχεται, ὅτι ὑπάρχει νόσος, καὶ διατάσσει τὴν ἐκτέλεσιν προληπτικῶν μέτρων. Καὶ ἐν τῇ περιπτώσει ταύτῃ, ἐπειδὴ ἐνδεχόμενον ἡ ἀπόφασις τοῦ ἐπιθεωρητοῦ νὰ ἦναι ἐσφαλμένη, ὡς καὶ ἐκείνη τοῦ Ὑπουργείου, δέον νὰ δίδεται τὸ δικαίωμα εἰς τὸν ἰδιοκτήτην νὰ καταφεύγῃ εἰς τὴν δικαιοσύνην πρὸς περιφρούρησιν τῶν δικαίων του. Ἡ προσφυγὴ δ’ αὕτη δὲν πρέπει νὰ ἔχῃ ἀνασταλτικὴν δύναμιν, ἀλλὰ νὰ διεξάγηται ὁ δικαστικὸς ἀγὼν πρὸς ἐξακρίβωσιν τῆς ἀληθείας καὶ ἐξασφάλισιν τῶν δικαίων τοῦ ἰδιοκτήτου.

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὴν γʹ. συζήτησιν θέλουν ληφθῆ ὑπ’ ὄψιν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 5 καὶ τὸ ἑπόμενον 6. Ἀναγινώσκεται τὸ 7 καὶ αἱ τροπολογίαι τῆς ἐπιτροπῆς ἐπ’ αὐτοῦ.)

§98ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Νομίζω, ὅτι δέκα ἡμέραι εἶναι πολλαὶ· τὸν πρόεδρον ὅμως τὸν δέχομαι.

§99ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν πρότασιν τῆς ἐπιτροπῆς περὶ τοῦ προέδρου τὴν δεχόμεθα, ἀντὶ δὲ 10 ἡμέρας, ὅπως προτείνει ἡ ἐπιτροπὴ, παραδεχόμεθα 5. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 7. Ἀναγινώσκεται τὸ 8 καὶ αἱ ἐπ’ αὐτοῦ τροπολογίαι τῆς ἐπιτροπῆς καὶ τοῦ κ. Μεσσηνέζη.)

§100ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Πρόκειται νὰ βληθῇ εἰς ἐνέργεια μέτρον κατὰ τῆς φυλλοξήρας· ἀλλὰ ἐὰν δὲν προελήφθη τίποτε, ἀλλ’ ἐὰν δὲν προετοιμασθῇ τίποτε; Ὁ κύριος Πετσάλης εἶπεν, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ λάβῃ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἄλλα μέτρα πρὸς πρόληψιν τῆς νόσου. Ἰδοὺ διατὶ ἐπεβλήθησαν οἱ φόροι. Ἐὰν ἡ Βουλὴ νομίζῃ ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐπιβληθοῦν φόροι, ἐγὼ δὲν ἐπιμένω· ἀλλὰ σᾶς λέγω, ὅτι τότε θὰ μείνωμεν ἄνευ οὐδεμιᾶς προπαρασκευῆς πρὸς πρόληψιν τοῦ κακοῦ, ἐπικειμένου, διότι δὲν θὰ ἔχωμεν τὰ μέσα, ἐν ἀνάγκῃ, νὰ καταδιώξωμεν τὴν φυλλοξήραν καὶ νὰ τὴν ἀπομακρύνωμεν. Ἰδοὺ ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ἐσημειώθησαν οἱ φόροι. Πρόκειται νὰ γείνῃ ἓν ταμεῖον διὰ τὴν φυλλοξήραν, ὅπερ κατόπιν νὰ χρησιμεύσῃ διὰ τὴν γεωργίαν.

§101ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Τὸ κακὸν ὑφίσταται καὶ ἀπειλεῖ ἡμᾶς. Διὰ τοῦ Νομοσχεδίου διετάχθησαν μέτρα προληπτικὰ, τὰ μέτρα ἐπιβάλλουσι νέας δαπάνας. Πῶς θὰ οἰκονομηθῶσιν αὗται; Διὰ νέων δανείων; Ὑπάρχει λοιπὸν ἀνάγκη, ἀφοῦ λαμβάνωνται μέτρα ἅπερ ἀπαιτοῦσι δαπάνας, ἵνα ληφθῇ πρόνοια καὶ περὶ ἐξευρέσεως τῶν μέσων, ὅπως καλυφθῶσιν αἱ δαπάναι αὗται. Ἐὰν ὁ προτεινόμενος φόρος ἦναι δυσανάλογος, ἂς ἐλαττωθῇ· ἀλλὰ πρέπει νὰ ὑπάρχῃ, καὶ δὲν πρέπει νὰ πλάττωμεν ἀνάγκας, χωρὶς νὰ φροντίζωμεν καὶ περὶ τῶν μέσων δι’ ὧν θέλουσι καλυφθῇ αὗται. Εἶμαι λοιπὸν ὑπὲρ τῆς διατηρήσεως τοῦ ἄρθρου, ἐκτὸς μόνον ἂν τὸ Ὑπουργεῖον ἐγκρίνῃ νὰ ἐλαττωθῇ ὁ προτεινόμενος φόρος.

§102ΡΙΚΑΚΗΣ. Τὸ ἄρθρον προβλέπει περὶ ταμείου πρὸς ἀποζημίωσιν τῶν ζημιωθησομένων ἐκ τῶν μέτρων, ἅτινα δυνάμει τοῦ νόμου ἐπιβάλλονται, διότι ἐὰν ἓν κτῆμα καταστραφῇ, ὁ ἰδιοκτήτης ἀποζημιοῦται· πρὸς τὸν σκοπὸν λοιπὸν τοῦτον μόνον σχηματίζεται τὸ ταμεῖον. Ἡ Ἐπιτροπὴ ἐσκέφθη, ὅτι πρέπει ν’ ἀναφανῇ ἡ ἀσθένεια πρῶτον, ἐὰν δ’ ἐπέλθῃ ἡ περίπτωσις τῆς καταστροφῆς καὶ τῆς ἀποζημιώσεως, νὰ γείνῃ τοῦτο, διότι ἀπὸ τοῦδε εἶναι λίαν ἐπιζήμιον διὰ τὴν γεωργίαν καὶ τοὺς κτηματίας νὰ ἐπιβάλωμεν ἕνα ἔκτακτον φόρον. Τὸ Νομοσχέδιον αὐτὸ ἐπιβάλλει μίαν ἀνάγκην, ἥτις ἀπὸ τοῦδε δὲν ὑφίσταται. Δαπάναι δὲ μεγάλαι δὲν ἀπαιτοῦνται μεχρισοῦ ἀναφανῇ ἡ νόσος· ἑπομένως, διὰ τὸν μισθὸν τοῦ ἐπιθεωρητοῦ, ἐκ 250 δραχμῶν κατὰ μῆνα, δὲν εἶναι δίκαιον νὰ συστηθῇ ἰδιαίτερον ταμεῖον. Ἡ Ἐπιτροπὴ λοιπὸν ἐνόμισεν, ὅτι ἐπειδὴ δίδεται πίστωσις 100,000 δραχμῶν διὰ τὴν ἱκανοποίησιν τῆς πρώτης ἀνάγκης, θὰ ὑπάρχῃ ὁ καιρὸς νὰ ψηφισθῇ κατόπιν ὁ φόρος, καὶ ὅτι ἀπὸ τοῦδε εἶναι ἀρκετὰ ἐπαχθής.

§103ΦΙΛΗΜΩΝ. Ὁ φόρος οὗτος πρέπει νὰ κηρυχθῇ προσωρινὸς, ἐφ’ ὅσον εἶναι καὶ ἡ ἀσθένεια.

§104ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ λείψῃ ὁ φόρος, διότι ἐὰν εὑρεθῶμεν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ δαπανήσωμεν, ποῦ θὰ εὕρωμεν τὰ χρήματα; Ὁ κίνδυνος ὑπάρχει· ἄλλως τε τὸ Νομοσχέδιον λέγει, ὅτι, ἐὰν τὰ χρήματα αὐτὰ δὲν δαπανηθῶσι δι’ ἀποζημίωσιν τῶν κτημάτων, τὰ ὁποῖα ἤθελον ὑποστῆ καταστροφὴν, θὰ δαπανηθῶσιν εἰς προαγωγὴν τῆς γεωργίας. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν βλέπω, ὅτι δὲν ἔχει σκοπὸν αὐτὴ ἡ διάταξις· δὲν πρέπει δὲ νὰ πλάττωμεν νέας ἀνάγκας, χωρὶς νὰ προνοῶμεν καὶ περὶ τῶν μέσων. Ἅμα ἀποφασίσωμεν νὰ δοθῇ ἔκτακτος πίστωσις 100,000 δραχμῶν, πόθεν θὰ ληφθῇ αὕτη, ἀφοῦ εἶναι γνωστὸν, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς θὰ ἔχῃ ἔλλειμμα πολλῶν ἑκατομμυρίων;

§105ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἀληθῶς τὸ νομοσχέδιον εἶναι ἐλλειπὲς κατὰ τοῦτο, ὅτι τὰ χρήματα θέλουν χρησιμεύσει καὶ πρὸς παρασκευαστικὴν ἐργασίαν, ἵνα ἐμποδίσωμεν τὸ κακὸν νὰ εἰσέλθῃ. Σᾶς εἶπον τί πράττουν εἰς τὴν Εὐρώπην, διὰ νὰ προλάβουν, διότι ὅταν εἰσέλθῃ τὸ κακὸν ὅλα εἶναι μάταια. Ὁ κίνδυνος εἶναι, κύριοι, τῆς εἰσόδου, διὰ τοῦτο πρέπει νὰ λάβωμεν τὰ μέτρα μας. Εἰμποροῦν τῷ ὄντι νὰ ἀπαιτηθῶσιν ἔξοδα, θὰ δαπανηθῶσι πάλιν διὰ νόμου, οἱ φόροι δὲ οἱ ἐπιβαλλόμενοι εἶναι τόσον ὀλίγοι, τόσον μικροὶ, τόσον εὐτελεῖς· ἀλλὰ κατ’ ὀλίγον θέλουσι χρησιμεύσει, ἵνα ὑπάρξῃ κεφάλαιον, ὥστε, παρουσιασθείσης ἀνάγκης, νὰ ὑπάρχωσι τὰ χρήματα πρόχειρα. Ἐὰν, κύριοι, τῷ ὄντι δὲν ἔχομεν ταμεῖον τοιοῦτον, ἵνα σχηματισθῇ ὀλίγον κατ’ ὀλίγον ἓν ποσὸν, καὶ ἐκ τοῦ ὁποίου νὰ λάβητε τ’ ἀναγκαῖα χρήματα, ἐν τῇ ἀνάγκῃ θ’ ἀναγκασθῆτε νὰ ἐπιβαρύνητε τὸν προϋπολογισμὸν καὶ νὰ ἐπιβάλητε φορολογίαν διὰ μιᾶς· τοῦτο θέλει εἶσθαι πλέον ἐνοχλητικὸν καὶ βαρύ. Ἤδη πρόκειται νὰ σχηματίσητε τὸ ποσὸν ὀλίγον κατ’ ὀλίγον, ἐὰν δὲ δὲν χρησιμεύσῃ εὐτυχῶς δι’ αὐτὴν τὴν ἀνάγκην, θὰ χρησιμεύσῃ διὰ τὴν γεωργίαν.

§106ΚΑΤΣΑΝΔΡΗΣ. Πρόκειται περὶ ἐπιβολῆς φόρου, καὶ ὀφείλομεν νὰ ἐξετάσωμεν ἀκριβῶς τὸ ζήτημα. Δὲν ἐννοοῦμεν νὰ μὴ δώσωμεν τοὺς φόρους, ἀλλὰ δὲν θέλομεν νὰ τοὺς δώσωμεν ἀπὸ τοῦδε. (Θόρυβος.) Φρονῶ, κύριοι, ὅτι τὰ πράγματα δύνανται νὰ οἰκονομηθῶσι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον· νὰ δώσωμεν πίστωσιν 100 ἕως 150,000 δραχμῶν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν, νὰ μὴ κάμῃ δὲ χρῆσιν αὐτῶν ἡ Κυβέρνησις, παρὰ ἐὰν ἀναφανῇ ἡ νόσος, καὶ τότε νὰ βάλωμεν τὸν φόρον αὐτὸν, ὥστε κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον οἰκονομοῦνται καὶ τὰ δύω.

§107ΡΩΜΑΣ. Νομίζω, ὅτι οἱ φόροι ἐξησθένισαν τὴν παραγωγὴν τῆς ἐξοχῆς πρὸ πάντων τῆς Ἑπτανήσου. Οἱοσδήποτε δὲ προτείνει νὰ αὐξήσῃ ὁ ἐλάχιστος ἀγροτικὸς φόρος, νομίζω, ὅτι κάμνει ἓν κρῖμα, διότι ἐξηντλήθησαν ὅλοι οἱ πόροι τῆς γεωργίας. Ἡ ἀσθένεια κατ’ εὐτυχίαν δὲν ἐνέσκηψεν εἰσέτι, ὁσάκις δὲ συμβαίνει θεομηνία τις εἰς ὅλα τὰ ἄλλα Κράτη τῆς Εὐρώπης, καθῆκον τοῦ Κράτους λογίζεται νὰ συνδράμῃ τὰ μέρη ἐκεῖνα, εἰς τὰ ὁποῖα ἔπεσεν ἡ θεομηνία. Εἶναι βέβαιον, ὅτι πρέπει νὰ ληφθῶσι προφυλακτικὰ μέτρα, ὅπως ἡ ἀσθένεια μὴ ἐνσκήψῃ, ἀλλὰ μὴ ὑφισταμένης τῆς ἀσθενείας, νὰ ἐπιβάλωμεν φόρους εἰς τὴν ἐξοχὴν, ἐπαναλαμβάνω ὅτι εἶναι ἁμαρτία. Ἰδοὺ ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον, κύριοι, ἐνομίσαμεν, ὅτι πρέπει νὰ ἀφαιρεθῇ αὐτὸς ὁ φόρος ἐπὶ τῆς σταφίδος καὶ νὰ ἐπιβαρυνθῇ τὸ Κράτος. Ἠξεύρομεν, ὅτι εἰμπορεῖ νὰ παραταθῇ ἀλλαχοῦ ἡ ὕπαρξις τῆς ἀσθενείας, καὶ νὰ μὴ ἐνσκήψῃ ἐνταῦθα, εἰμὴ μετὰ 15, 20 καὶ 30 ἔτη· πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιβάλλεται φόρος, οὕτω διακειμένης τῆς ἐξοχῆς, ὁ ὁποῖος δύναται νὰ παραταθῇ Κύριος οἶδε ἐπὶ πόσα ἔτη ἄνευ λόγου;

§108ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Καὶ αὐτὰ τὰ χρήματα θὰ τὰ κάμουν, ὅπως τῆς ὁδοποιΐας.

§109ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Νὰ ἐξετάσητε τὸ ζήτημα ὡς πρὸς τὰ ἔξοδα τῆς καλλιεργείας τῆς ἐξοχῆς.

§110ΡΩΜΑΣ. Θαυμάζω πάντοτε τὴν εὐφυΐαν τοῦ κ. Ῥοντήρη. Ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ ὅμως νὰ τῷ εἴπω, ὅτι, ἀνήκων εἰς τὴν τάξιν τῶν Ἑπτανησίων κτηματιῶν τῶν σταφιδαμπέλων, δύναμαι νὰ βεβαιώσω ἐξ ἰδίας πείρας τὴν Βουλὴν, ὅτι εἰς τὴν Ἑπτάνησον, ὅστις προσθέσῃ ἓν λεπτὸν φόρον εἰς τὴν σταφίδα, θὰ συντελέσῃ εἰς τὸ νὰ καταστραφῇ ἡ σταφὶς καὶ νὰ μὴ καλλιεργῆται πλέον, διότι ἠξεύρετε ὁποία μεγίστη διαφορὰ ὑπάρχει φόρου μεταξὺ τῆς σταφίδος τῆς Πελοποννήσου καὶ τῆς σταφίδος τῆς Ἑπτανήσου.

§111ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ἡ νόσος ἐβελτίωσε τὴν θέσιν τοῦ προϊόντος, καὶ διὰ νὰ ὑπάρχῃ ἡ βελτίωσις αὕτη, πρέπει νὰ μὴ φεισθῶμεν ὀλίγων χρημάτων, διότι ἡ νόσος τῶν ἄλλων μερῶν ὕψωσε τὴν τιμὴν τῆς σταφίδος, καὶ τώρα ἔχει 65 τάλληρα.

§112ΡΩΜΑΣ. Ἐβελτίωσε τὴν θέσιν, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν Πελοπόννησον, δὲν ἐβελτίωσεν ὅμως τὴν θέσιν, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν Ἑπτάνησον, διότι ἄλλως ἔχουσιν ἐκεῖ οἱ φόροι.

§113ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ἐὰν δὲν ὠφελήθητε τώρα, θὰ ὠφεληθῆτε εἰς τὸ μέλλον.

§114ΡΩΜΑΣ. Ὅσῳ αὐξάνει ἐκεῖ ἡ τιμὴ τῆς σταφίδος, τόσῳ αὐξάνουν καὶ οἱ φόροι· ἐνῷ ἄλλως ἔχει εἰς τὴν λοιπὴν Ἑλλάδα τὸ πρᾶγμα, διότι ὁ φόρος κατὰ χιλιάδα εἶναι ὡρισμένος.

§115ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ παραγωγὴ τῆς σταφίδος ἐν Ἑπτανήσῳ δὲν ὑπερβαίνει τὰ πεντήκοντα ἑκατομμύρια ἑνετικῶν λιτρῶν· ἑπομένως, πρὸς 20 λεπτὰ κατὰ τὸ νομοσχέδιον, ὁ φόρος ἀποφέρει δέκα χιλιάδας δραχμάς· ὅλη ἡ Ἑπτάνησος θὰ ἐπιβαρυνθῇ μὲ δέκα χιλιάδας δραχμάς. Νομίζω, ὅτι μεγαλείτερος εἶναι ὁ θόρυβος παρὰ ἡ ζημία, τὴν ὁποίαν θὰ ὑποστῇ ἡ Ἑπτάνησος.

§116ΡΩΜΑΣ. Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς κάμω τὴν παρατήρησιν, ὅτι δὲν εἶναι αὐτὸς ὁ λόγος, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, δι’ ὃν δὲν παρεδέχθημεν ἐπιβολὴν νέου φόρου ἐπὶ τῆς σταφίδος. Τὸ κατ’ ἐμὲ, νομίζω, καὶ τὸ ἐπαναλαμβάνω καὶ πάλιν, ὅτι ὡς ἀρχὴν δὲν παραδέχομαι τὴν αὔξησιν οὐδ’ ἑνὸς λεπτοῦ φόρου, καθόσον ἀφορᾷ τὴν ἐξοχὴν τῆς Ἑπτανήσου, διότι νομίζω, καὶ πάλιν τὸ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι εἶναι ἐπιβλαβὲς καὶ δὲν συμφέρει εἰς τὸ Κράτος νὰ ἐπιβαρύνηται ἡ ἐξοχὴ σήμερον μὲ δέκα χιλιάδας, καὶ αὔριον μὲ εἴκοσι, καὶ μεθαύριον μὲ τριάκοντα, διότι οὕτω θὰ ἐλαττωθῇ ἡ καλλιέργεια, καὶ Κύριος οἶδε ποῦ θὰ καταντήσωμεν....

§117ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἤκουσά τινας ν’ ἀποκρούωσι τὴν ἐπιβολὴν φόρου καὶ νὰ ζητῶσι νὰ ἐπιβληθῇ ποσόν τι εἰς τὸν προϋπολογισμόν, ἔστω καὶ ἑκατὸν χιλιάδων δραχμῶν. Δὲν ἐννοῶ ὅμως πῶς δυνάμεθα νὰ ἐπιβάλωμεν ἓν ποσὸν δαπάνης ἑκατὸν χιλιάδων δραχμῶν, χωρὶς νὰ εὕρωμεν καὶ τὰ μέσα τῆς καλύψεως τοῦ ποσοῦ. Ἐν Ἑλλάδι κατεστρέψαμεν τὴν οἰκονομίαν, καθόσον (ἂς μοι συγχωρήσωσιν οἱ πρώην Ὑπουργοὶ τῶν Οἰκομικῶν) πάντοτε ἐπέτρεψαν ν’ ἀναγράφωμεν κονδύλια ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, χωρὶς νὰ εὑρίσκωμεν καὶ τὰ μέσα νὰ καλύψωμεν τὰ διὰ τῆς δαπάνης ἔξοδα. Κηρύσσομαι ἐναντίον ἐκείνων λοιπόν, οἵτινες προτείνουσιν ὅπως ἀναγραφῇ ἡ πίστωσις τῶν 100,000 ἐν τῷ προϋπολογισμῷ καὶ ἔχω τὴν ἀρχὴν νὰ μὴ δέχωμαι πίστωσιν, ἐκτὸς ὅταν ἡ Κυβέρνησις μοὶ φέρει καὶ τὸν πόρον διὰ τοῦ ὁποίου θέλει πληρωθῆ αὕτη. Ἔχω κτήματα, ὡς γνωρίζετε ὅλοι· ἔχω δὲ εἰς τὴν Βοιωτίαν πλέον τῶν 1500 στρεμμάτων ἀμπελῶνας, οἵτινες βεβαίως ἀνήκουσιν εἰς τοὺς χωρικοὺς καὶ εἰς ἐμὲ, εἶναι τὰ καλογερικὰ λεγόμενα· εἶμαι δὲ εἰς θέσιν, ὡς κτηματίας, νὰ γνωρίζω καὶ νὰ αἰσθάνωμαι τὸ κακὸν, τὸ ὁποῖον θὰ προκύψῃ, ἐὰν ἡ μάστιξ αὕτη, ἡ ἐπάρατος νόσος τῆς φυλλοξήρας ἐπέλθῃ· εἶναι ἴσως ἡ μόνη πρᾶξις διὰ τὴν ὁποίαν, καὶ ὡς ἀντιπρόσωπος καὶ ὡς κτηματίας, εὐγνωμονῶ τὴν Κυβέρνησιν, διότι ἐπρονόησε καὶ ἔφερε τοιοῦτον νομοσχέδιον, καὶ ἐπρονόησε, λέγω, διότι ὅπως ἔκαμον εἰς τὰ ἄλλα μέρη τῆς Εὐρώπης, ἠθέλησε νὰ μὴν ἀφήσῃ ἡ σπορὰ τῆς νόσου νὰ εἰσέλθῃ ἐν Ἑλλάδι. Ἀκούω τινὰς ἰσχυριζομένους, ὅτι τότε πρέπει νὰ γείνωσι τὰ ἔξοδα, ὅτε θὰ ἔλθῃ ἡ νόσος· μοῦ φαίνεται, ὅτι γελοιωδεστέρα ἰδέα δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ, καὶ νὰ λέγουν ν’ ἀποθάνῃ ὁ ἀσθενὴς καὶ ὕστερον νὰ τοῦ δώσητε τὰ φάρμακα. Εἶμαι, κύριοι, ἐναντίος τῆς εἰσαγωγῆς νέων φόρων· ἐν τούτοις ὅμως κηρύσσομαι ὑπὲρ τοῦ φόρου τούτου, ἀλλ’ ἀπαιτῶ ὅπως προηγουμένως ἡ Κυβέρνησις φροντίσῃ πρακτικῶς καὶ ὠφελίμως νὰ προλάβῃ, ἵνα μὴ ἡ νόσος αὕτη εἰσέλθῃ· εἶπον δὲ καὶ τὰ πρὸς τοῦτο μέσα.

§118ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς παρετήρησεν, ὅτι ὑπάρχει ἀνάγκη δαπάνης εἰς πρόληψιν τοῦ κινδύνου καὶ ὅτι δὲν πρέπει νὰ περιμένωμεν, ἵνα ἔλθῃ τὸ κακὸν, ὅπως τότε δαπανήσωμεν, προσέθηκε δὲ, ὅτι ἂν ὑπάρχῃ ἀνάγκη δαπάνης ἀπὸ τοῦδε, πρέπει ἀπὸ τοῦδε νὰ προνοήσωμεν καὶ περὶ τοῦ πόρου. Ταῦτα πάντα εἶναι ἀληθῆ, ἀλλ’ ἐγὼ ἀναγινώσκω τὸ νομοσχέδιον, καὶ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ.......................

§119ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἶπον, ὅτι κατὰ τοῦτο τὸ νομοσχέδιον εἶναι ἐλλιπὲς, καὶ νὰ τὸ διορθώσωμεν.

§120ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἀλλ’ ἐγὼ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου ὁμιλῶ ὡς παρουσιάσθη, καὶ ὡς παρουσιάσθη δὲν προβλέπει περὶ δαπάνης τινὸς εἰς πρόληψιν τοῦ κακοῦ· σήμερον δὲ κατ’ ἐμὲ δὲν πρέπει οὐδὲ δύναται νὰ διορθωθῇ. Σήμερον πρόκειται περὶ ἐνεργειῶν τινων προληπτικῶν, αἱ δ’ ἐνέργειαι αὗται δὲν συνεπάγονται δαπάνας. Ἔχομεν νόμον, καθ’ ὃν ἐπιτρέπεται ἡ ἀπαγόρευσις τῆς εἰσαγωγῆς δένδρων καὶ φυτῶν· ἀπεδείχθη δ’ ὅτι ὁ νόμος οὗτος εἶναι ἀνεπαρκὴς, διότι δὲν δίδει εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν ἀνάλογον ἐξουσίαν, δὲν καθιεροῖ ποινὰς, καὶ ὁμιλεῖ μόνον περὶ δένδρων καὶ φυτῶν, ἐνῷ πρέπει νὰ ἐκτείνηται ἡ ἀπαγόρευσις εἰς σπόρους, εἰς λιπάσματα, καὶ εἰς αὐτὴν τὴν ξυλείαν. Ὡς πρὸς ταῦτα πάντα εἶναι τὸ νομοσχέδιον συμπληρωματικὸν τοῦ νόμου· ἀλλὰ πάντα ταῦτα τὰ διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἐπιτρεπόμενα προληπτικὰ μέτρα οὐδεμίαν ἐπάγονται δαπάνην. Πρὸς τί λοιπὸν νὰ ψηφίσωμεν νέον πόρον; Ἵνα δύνηται ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀποκλείσῃ ἀπὸ τῆς χώρας τοὺς σπόρους καὶ τὰ λιπάσματα; ἀλλὰ τοῦτο εἶναι διάταξις τελωνειακὴ, ἐφαρμοζομένη ἄνευ δαπάνης. Ἐνταῦθα, κύριοι, πρόκειται περὶ ἐνδεχομένης θεομηνίας, καὶ ὅταν ἐπέρχηται θεομηνία, ἡ Κυβέρνησις δαπανᾷ, δὲν δυνάμεθα ὅμως ἐκ τῶν προτέρων διὰ τὰς ἐκ θεομηνίας ἀνάγκας νὰ ψηφίζωμεν φόρους. Ἂν ἐπρόκειτο νὰ συζητήσωμεν περὶ τοῦ πόρου, ἤθελον ἀναπτύξει τὴν ἰδέαν, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους δὲν προνοεῖ ἐπαρκῶς περὶ τῆς γεωργίας, καὶ ὅτι ἐκ τοῦ γενικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων τοῦ Κράτους ὀφείλομεν ν’ ἀρυσθῶμεν οὐχὶ τὸ εὐτελὲς τοῦτο ποσὸν, περὶ οὗ προνοεῖ τὸ νομοσχέδιον, ἀλλὰ καὶ πολὺ μεγαλείτερον ποσὸν καὶ 200 καὶ 300 καὶ 500,000 δραχμῶν διὰ τὴν γεωργίαν ἐν γένει. Ἤδη δὲν πρόκειται νὰ ψηφίσωμεν πίστωσιν, ἀλλ’ ἄδειαν ἐκδόσεως πιστώσεως ἐν ἐνδεχομένῃ περιστάσει. Οἱ πόροι ψηφίζονται ἀπέναντι πιστώσεων ὑφισταμένων· ἀλλὰ τῆς πιστώσεως ἡ ἀνάγκη δὲν παρίσταται ἤδη, ἀφοῦ τὸ νομοσχέδιον οὐδεμίαν δαπάνην προληπτικὴν διατάττει. Ἐπιτρέπει ὅμως τὸ νομοσχέδιον δαπάνην τινὰ πρὸς διορισμὸν ἑνὸς ἐπιθεωρητοῦ· ἐπιτρέπει δὲ καὶ τὴν σύστασιν δύω ἑτέρων θέσεων ἐπιθεωρητοῦ, ἐν ᾗ περιπτώσει ἤθελεν ἀναφανῆ ἡ νόσος. Ἐὰν ὑπάρχῃ πόρος, μὴ ἀμφιβάλλετε, ὅτι ἀμέσως θὰ διορισθῶσι καὶ οἱ τρεῖς (ἱλαρότης)· εἶναι ἀδύνατον νὰ ὑπάρχωσι χρήματα διὰ θέσιν τινὰ καὶ νὰ μὴ γείνῃ διορισμὸς εἰς τὴν θέσιν. Δὲν λέγω τοῦτο εἰς ἀπόκρουσιν τῆς συστάσεως τῶν θέσεων τῶν ἐπιθεωρητῶν· ἀλλὰ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ προβῶμεν εἰλικρινέστερον. Ἡ περὶ τοῦ ἑνὸς ἐπιθεωρητοῦ, τοῦ ἀπὸ τοῦδε διορισθησομένου, διάταξις εἶναι προσωπικὴ, ἀλλὰ προσωπικὴ ἐπ’ ἀγαθῷ· ἡ διάταξις αὕτη ἀφορᾷ εἰς τὸν διορισμὸν τοῦ κ. Γενναδίου καὶ εἶμαι ὑπὲρ τοῦ διορισμοῦ αὐτοῦ καὶ φρονῶ μάλιστα, ὅτι δὲν πρέπει νὰ διορισθῇ ἐπιθεωρητὴς ἀποκλειστικῶς ἐπὶ τῆς φυλλοξήρας, ἀλλ’ ἐπὶ τῆς γεωργίας ἐν γένει. Εἶναι ὁ κ. Γεννάδιος ἐκ τῶν ἀνθρώπων ἐκείνων, ὧν ἔχομεν ἀνάγκην ἐν Ἑλλάδι· καὶ ὅταν τοιοῦτοι ἄνθρωποι ὑπάρχωσιν ἐνταῦθα, πρέπει καὶ νὰ πλάττωμεν θέσεις, ἵνα τοὺς ἀπασχολῶμεν. Ὁ κ. Γεννάδιος κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος προσήνεγκεν ὑπηρεσίας πολὺ σπουδαιοτέρας τῶν ὑπηρεσιῶν πολλῶν ὑπαλλήλων· ἐν τῇ ἐμῇ ἐπαρχίᾳ ἠξεύρω πόσον ἐχρησίμευσεν· ὁ κ. Στεφανόπουλος δύναται νὰ μαρτυρήσῃ ὁπόσον ὠφέλησε κατὰ τὴν εἰς Ἠλείαν ἀποστολήν του.

§121ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα, πολύ.

§122ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Κατόπιν ἐστάλη εἰς Χῖον, ἵνα μελετήσῃ ἄλλο ζήτημα σχετιζόμενον πρὸς τὴν ἐν τῷ Κράτει γεωργίαν. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι πρέπει νὰ συστήσωμεν τὴν θέσιν, ἀλλὰ γενικωτέραν, ὡς ἐπιθεωρητοῦ τῆς γεωργίας· δὲν ἔχομεν δὲ ἀνάγκην πόρου. Ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπάρχουσι θέσεις πλεονάζουσαι. Δὲν ἀγνοεῖτε, κύριοι, ὅτι ἐσχάτως ἐγένετο διορισμὸς τμηματάρχου καὶ ἀνεζητεῖτο ἐπὶ ἑβδομάδας δι’ αὐτὸν τμῆμα, διότι οὐδὲν ὑπῆρχε διαθέσιμον (ἱλαρότης)· πόσον ὠφελιμώτερον θὰ ἦτο, ἐὰν διωρίζετο ὁ κ. Γεννάδιος ὡς ἐπιθεωρητὴς τῆς γεωργίας, ἀντὶ τοῦ τμηματάρχου ἐκείνου! Τοῦτο προτείνω διὰ τροπολογίας εἰς τὸ 15 ἄρθρον, καθ’ ἣν ἐν τῷ γραφείῳ τῆς δημοσίας οἰκονομίας συνιστᾶται θέσις ἐπιθεωρητοῦ τῆς γεωργίας, καταργουμένης τῆς ἑτέρας τῶν δύω θέσεων τμηματαρχῶν. Τοιουτοτρόπως, ἡ μόνη δαπάνη ἣν ἐπάγεται τὸ νομοσχέδιον πραγματοποιεῖται διὰ τοῦ πρέποντος τρόπου, ἤτοι διὰ τῶν οἰκονομιῶν, καὶ οὐχὶ δι’ εἰδικῆς φορολογίας, διότι φρονῶ ὅτι καὶ ἐν τῷ γενικῷ προϋπολογισμῷ θὰ δυνηθῶμεν νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ ἰσοζύγιον ἄνευ νέας φορολογίας, ἐὰν ἐπιδιώξωμεν σπουδάζοντες τὰς οἰκονομίας, καὶ μόνον ὅταν ἀποδειχθῇ, ὅτι δὲν δυνάμεθα θὰ φθάσωμεν εἰς τὸ ἀποτέλεσμα τοῦτο διὰ τῶν οἰκονομιῶν, μόνον τότε ἐπιτρέπεται νὰ σκεφθῶμεν ὅπως συμπληρώσωμεν τὰς οἰκονομίας καὶ δι’ ἐπιβολῆς νέων φόρων. Ἂν ἀπὸ τοῦδε, πρὶν ἢ μελετήσωμεν τὸ ζήτημα τῶν οἰκονομιῶν, ἀρχίσωμεν ἐπιβάλλοντες φόρους, νομίζω ὅτι ἀποδεικνύομεν, ὅτι δὲν ἐνεργοῦμεν σπουδάζοντες, ὅτι ἐπαγγελλόμεθα τὰς οἰκονομίας χάριν ἰδίων σκοπῶν, καὶ οὐχὶ ὅπως φέρωμεν τὴν διόρθωσιν, τῆς ὁποίας τὰ πράγματα ἔχουσιν ἀνάγκην. Κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ θὰ ἐξετάσωμεν κατὰ πόσον ὁ ἐπὶ τῆς σταφίδος δασμὸς ὡς ἐκ τῆς ἐπελθούσης ὑπερτιμήσεως δύναται ν’ αὐξηθῇ διὰ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ αὐτοῦ μέτρου τῆς φορολογίας, ὅπερ μέχρι τοῦδε ἐπικρατεῖ, καὶ κατὰ πόσον πρέπει ὁ νέος δασμὸς νὰ ἐπεκταθῇ καὶ ἐπὶ τὴν Ἑπτάνησον, διότι ὡς πρὸς τὰ τῆς σταφίδος εὑρίσκεται ἡ Ἑπτάνησος εἰς ἐξαιρετικὴν θέσιν, ἀφοῦ ὁ φόρος ἐπιβάλλεται ἐκεῖ ἐπὶ τῇ ἀγοραίᾳ τιμῇ, συναγωνίζονται δὲ αἱ Ἰόνιοι νῆσοι πρὸς τὰς λοιπὰς ἐπαρχίας τοῦ Κράτους ἐπὶ ὅροις ἀνίσοις ἐκ τῆς βαρυτέρας φορολογίας τοῦ προϊόντος τούτου. Ταῦτα πάντα πρέπει νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν· πρέπει προσέτι νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν τοῦτο, ὅτι τὰ τῆς αὐξήσεως ὁπωσδήποτε τοῦ φόρου τῆς σταφίδος, εἶναι ἐκ τῶν ζητημάτων, ἅτινα θὰ μᾶς ἀπασχολήσωσι κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ δὲν πρέπει ἀπὸ τοῦδε νὰ προδικάσωμεν τὰ τοῦ φόρου τούτου δι’ ἀποφάσεως, ἥτις μᾶς δεσμεύει ἔστω καὶ μερικῶς. Ὅταν φθάσωμεν εἰς τὸ 15 ἄρθρον, ἐπιφυλάσσομαι ὅπως φέρω τροπολογίαν περὶ συστάσεως θέσεως ἐπιθεωρητοῦ τῆς γεωργίας καὶ περὶ καταργήσεως τῆς θέσεως τοῦ ἑτέρου τῶν ἐν τῷ γραφείῳ τῆς δημοσίας οἰκονομίας τμηματαρχῶν.

§123ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Νομίζω, ὅτι εἶναι πολὺ εὔκολον τὸ ἐπαγγέλλεσθαι, ἀλλὰ καὶ πολὺ δύσκολον τὸ πραγματοποιεῖν τὰ ἐπαγγελλόμενα. Ἀφ’ ἑνὸς ταῦτα εἰς ἀπάντησιν τοῦ προλαλήσαντος. Ἅπαντες ἐπιθυμοῦμεν τὰς οἰκονομίας, ἀλλ’ ἐπιβάλλονται ταὐτοχρόνως καὶ δαπάναι παραγωγικαὶ ὑφ’ ὅλας τὰς ἀπόψεις· δυνάμεθα βεβαίως, λέγοντες, ὅτι ἀντιτασσόμεθα κατὰ νέων φόρων, νὰ δείξωμεν, ὅτι δὲν θέλομεν νὰ ἐπιβαρύνωμεν διὰ νέων βαρῶν τὸν λαόν· ἀλλὰ τοῦτο δὲν μεταβάλλει τὴν κατάστασιν τῶν πραγμάτων, καταδεικνύοντων, ὅτι ἔχομεν ἀνάγκην νέων πόρων, διότι ἄνευ μέσων δὲν δυνάμεθα νὰ πράξωμεν οὐδὲν γενναῖον οὔτε ἐξωτερικῶς, οὔτε ἐσωτερικῶς. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ συνεπάγεται δαπάνας, διότι ἐπιβάλλει διορισμὸν ἐπιθεωρητοῦ, ἀπαιτεῖ τὸν σχηματισμὸν ἑνὸς γνωμοδοτικοῦ συμβουλίου, οἱ δὲ μέλλοντες ν’ ἀποτελέσωσιν αὐτὸ πρέπει νὰ πληρόνωνται, διότι τὰ πράγματα ἀποδεικνύουσιν, ὅτι ὅλαι αἱ ἐπιτροπαὶ, εἰς τὰς ὁποίας καλοῦνται ἄνθρωποι εἰδικοὶ καὶ δὲν πληρόνονται, εἶναι ἐπιτροπαὶ, αἵτινες δὲν ἀνταποκρίνονται εἰς τὸν σκοπὸν, δι’ ὃν καλοῦνται. Οἱ Ἄγγλοι λέγουσι, καὶ δικαίως, ὅτι ὁ χρόνος εἶναι χρήματα· διὰ τοῦτο, ἐὰν προσκληθῇ εἰδικός τις ἄνθρωπος, ἵνα γνωμοδοτήσῃ, πρέπει νὰ πληρωθῇ, διότι θὰ θυσιάσῃ χρόνον. Τὸ μέγα δὲ βάρος, κατὰ τοῦ ὁποίου ἐξανίστανται, καὶ ὅπερ θὰ φέρῃ δῆθεν τὸν λαὸν εἰς δύσκολον θέσιν, εἶναι 45,000 δραχ., καὶ ὅμως γνωρίζομεν, ὅτι ἡ φθοροποιὸς αὕτη νόσος ἀπειλεῖ ἡμᾶς πανταχόθεν. Νομίζω, ὅτι μικρολογοῦμεν, καὶ ἀφοῦ θεωροῦμεν ὅλοι, ὅτι ὑπάρχει ἀνάγκη νὰ ληφθῇ πρόνοια, ὅπως προφυλαχθῶμεν ἀπὸ τὴν νόσον, δέον νὰ παραδεχθῶμεν καὶ τὰ πρὸς τοῦτο ἀναγκαῖα μέσα. Τὰ ἔργα ἀπαιτοῦσι καὶ ἐπιβάλλουσι θυσίας χρηματικὰς, ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀναγκαῖαι. Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον πρέπει νὰ γείνῃ δεκτὸν ὡς ἔχει.

§124ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. (Πρωθυπουργός). Σκεφθῆτε ὅλοι ὡρίμως περὶ τίνος πρόκειται· πρόκειται περὶ μεγάλου συμφέροντος· μᾶς ἀπειλεῖ ἓν μέγιστον κακόν. Νομίζω, κύριοι, ὅτι πρέπει νὰ σκεφθῶμεν νὰ λάβωμεν προληπτικὰ μέτρα, διότι, ἂν ἔλθῃ εἰς τὴν Ἑλλάδα ἡ νόσος αὕτη, τετέλεσται, τίποτε δὲν θὰ χρησιμεύσουν οὔτε αἱ 100,000, οὔτε αἱ 500,000 πρὸς ἀποσόβησιν. Καθόσον ἀφορᾷ τὰ τοῦ κ. Τρικούπη περὶ τινος τμηματάρχου, λέγω, σήμερον δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ· ὅταν ὅμως ἔλθῃ ἡ τροπολογία του, θέλω τοῦ ἀποδείξει, ὅτι δὲν ἔχει δίκαιον.

§125ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἀναγκάζομαι νὰ κάμω μερικὰς διασαφήσεις, καθόσον βλέπω, ὅτι διαφωνῶ μετὰ τοῦ σεβαστοῦ φίλου καὶ ἀρχηγοῦ μου κ. Τρικούπη. Ἐγὼ ὁμιλήσας περὶ τῆς φυλλοξήρας ἔφερον καὶ ἓν σύστημα, καὶ ὡς σᾶς εἶπον, τὸ παρέλαβον ἐκ τῶν ἄλλων κρατῶν, ἐζήτησα δηλ. νὰ σχηματίσῃ ἄνδρας τὸ ἔθνος, ὅπως ἐν ἀνάγκῃ τοὺς μεταχειρισθῶμεν εἰς τὰς ἐπαρχίας, πρᾶγμα, ὅπερ ἔπραξε καὶ ἡ Αὐστρία, διότι, ὅπου ἀνεφάνη τοιαύτη ἀσθένεια, εἶναι ἀνάγκη, ἐπειδὴ συγχέεται μετά τινος ἄλλης ἀσθενείας, νὰ ὑπάρχωσιν εἰδικοὶ ἄνδρες, ὅπως ἐκριζώνωσι τὰς φυτείας ἐκείνας, αἵτινες προσεβλήθησαν. Ἔφερον λοιπὸν σύστημα ὑπὸ τὴν σκέψιν τῆς Βουλῆς, καὶ ἐζήτησα ὡς προληπτικὸν μέσον νὰ σχηματισθῇ μία τοιαύτη σχολή. Ἐν Αὐστρίᾳ διὰ τοῦ νόμου τῆς 3 Ἀπριλίου 1875 εἰς Klostermenbourg ἐσχηματίσθη τοιαύτη σχολή, ὅλαι δὲ αἱ οἰνοφόροι Ἐπαρχίαι προσεκλήθησαν νὰ στείλωσι νέους, οἵτινες νὰ σπουδάσωσι τὰ τῆς νόσου. Διὰ νὰ γείνωσι τοιαῦται δαπάναι ἢ πρὸς ἐξεύρεσιν εἰδημόνων ἢ πρὸς καταρτισμὸν τοιούτων ἐπιστημόνων, ἔχομεν ἀνάγκην δαπανῶν. Ὁ διευθυντὴς τοῦ ἀγρονομικοῦ τμήματος τῆς ἄνω πόλεως δι’ ἐκθέσεως που ἐζήτησε παρὰ τῆς Κυβερνήσεως, ἥτις τὸν διέταξε νὰ τῆς ὑποβάλῃ τὰς περὶ φυλλοξήρας σκέψεις του, ὡς καὶ τὸν κατάλληλον τρόπον, δι’ οὗ νὰ ἐμποδισθῇ αὕτη ἐγκαίρως, «ὅτι πρέπει νὰ συστηθῇ μάθημα καὶ νὰ ὑποχρεωθῶσιν αἱ Ἐπαρχίαι νὰ στείλωσι νέους τοιούτους, οἵτινες ἐν ἀνάγκῃ νὰ προσφέρωσι τούς τε βραχίονάς των καὶ τὰς γνώσεις των, καὶ τὰ μέσα δηλονότι, δι’ ὧν θὰ καταστρέψωσι τὴν ἀναφανησομένην νόσον. Βλέπετε λοιπὸν, κύριοι, ὅτι καὶ ὅ,τι σᾶς προτείνω, σᾶς τὸ προτείνω ὡς ἀναγκαῖον καὶ συντελεστικόν· ἐζήτησα δὲ, διὰ νὰ γείνῃ τὸ τοιοῦτον, νὰ ὑπάρξῃ καὶ μία πίστωσις· ἀλλὰ δὲν θέλω ἡ πίστωσις νὰ ὑπάρχῃ, ὡς εἶπον, καὶ ἴσως παρενοήθην, δὲν θέλω νὰ ὑπάρχῃ ἡ πίστωσις αὕτη, χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ ἡ ἀντίστοιχος πηγὴ, ἐξ ἧς θὰ πληρωθῶσιν οἱ ἄνθρωποι οὗτοι οἱ εἰδικοὶ, καὶ ἡ σχολή, ἧς ὁ προορισμὸς θὰ ἦναι νὰ καταρτίσῃ τοὺς ἀνθρώπους τοὺς εἰδικούς. Ὁ ἔντιμος ἐκ Μεσολογίου βουλευτὴς μᾶς εἶπεν, ὅτι δύναται ἡ κυβέρνησις νὰ διορίσῃ ἕνα τμηματάρχην ὡς ἐπιθεωρητὴν τῆς γεωργίας· ἐγὼ δὲν ἔχω ἀνάγκην νὰ ἔχω ἐπιθεωρητὴν τῆς γεωργίας, ἔχω ἀνάγκην εἰδικῶν ἀνθρώπων, οἵτινες ὄχι μόνον ἐν καιρῷ ἀνάγκης, ἀλλὰ καὶ πρὶν νὰ μοὶ δώσωσι νὰ ἐννοήσω ποῦ ἡ ἀσθένεια κατοικεῖ, τί πρῶτον προσβάλλει κτλ. διὰ νὰ κατορθωθῇ δὲ τοῦτο ἄνευ προηγουμένου φόρου, ἤτοι τῆς εὑρέσεως τῆς δαπάνης τῆς νομίμου, καὶ χωρὶς νὰ ἐξογκῶμεν τὸν προϋπολογισμὸν δὲν εἶναι δυνατόν.

§126Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μετὰ προσοχῆς ἤκουσα τὰς γενομένας ἀναπτύξεις, αἵτινες ἐγένοντο ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 9, καὶ εἶδον ἐπαναλαμβανόμενον, ὅτι ἀπαιτεῖται νὰ ψηφισθοῦν οἱ φόροι ὅπως προλάβωμεν τὸ κακὸν τῆς φυλλοξήρας. Οὐδεὶς ὅμως ἐκ τῶν ἀγορευσάντων, καὶ ἀγορευσάντων κατ’ ἐπανάληψιν μάλιστα, μᾶς ὑπέδειξε διά τίνος μέσου αὐτοὶ οἱ φόροι θέλουσιν ἐμποδίσει τὴν φυλλοξήραν· διὰ τῶν φόρων αὐτῶν πλάττομεν σήμερον καμμίαν γραμμὴν, ἡ ὁποία νὰ προφυλάξῃ τὸν τόπον ἀπὸ τῆς φυλλοξήρας, εἴτε στρατιωτικὴν, εἴτε τελωνιακὴν, εἴτε ἐπιστημονικὴν, εἴτε οἱανδήποτε ἄλλην; Ὄχι. Μᾶς λέγουν μόνον, ὅτι θὰ ἔχωμεν ἕνα ἐπιθεωρητὴν ἐπὶ τῆς φυλλοξήρας καὶ τρία πρόσωπα, τὰ ὁποῖα θὰ ἐργάζωνται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅταν ἡ φυλλοξήρα ἀναφανῇ. Σήμερον ὅλοι ἔχομεν τὸ μέγιστον συμφέρον νὰ μὴ ἔχωμεν τὴν κακὴν τύχην νὰ ἐνσκήψῃ ἡ φθοροποιὰ αὕτη νόσος εἰς τὴν πατρίδα μας. Ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον αὐτό, — παρακαλῶ νὰ μοῦ εἴπουν οἱ κύριοι, οἱ ὁποῖοι τοσάκις ὡμίλησαν, — κατὰ τί θέλει συντελέσει εἰς τὸ νὰ ἐμποδίσῃ τὴν φυλλοξήραν; Ἡ φυλλοξήρα δὲν θὰ ἐνσκήψῃ εἰς τὴν πατρίδα μας, μόνον καὶ μόνον ἂν ἡ διοίκησις τοῦ τόπου ἦναι ἄγρυπνος, ὅταν ἦναι αὐστηρὰ, τιμία· αὐτὸ εἶναι τὸ μόνον μέσον, δι’ οὗ θὰ ἐμποδίσωμεν τὴν φυλλοξήραν, ὄχι διὰ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλει φόρους ἀνίσους. Ἀφοῦ ἐπιβάλλεται φόρος 5% ἐπὶ ὅλων τῶν ἀμπελώνων, ἐπὶ τῶν ἀμπελώνων ἐκείνων τοὺς ὁποίους τελευταῖον θὰ προσβάλῃ ἡ φυλλοξήρα, ἐπὶ τῆς σταφίδος τί ἐπιβάλλεται; 20 λεπτά. Ἔχει τις ἐν Εὐρυτανίᾳ 10 στρέμματα ἀμπέλου, ἐκ τοῦ προϊόντος τῆς ὁποίας ἐξάγει 4,000 ὀκάδας οἴνου· ἐρωτῶ, αἱ 4,000 αὐταὶ ἀντιστοιχοῦν πρὸς μίαν χιλιάδα σταφίδος; Ὄχι, καὶ ἐν τούτοις εἰς αὐτὸν ἐπιβάλλεται φόρος 5%, καὶ ἐπὶ τῆς σταφίδος 20 λεπτά. Ἐπίσης, εἰς προϊόντα τὰ ὁποῖα προσβάλλονται ἀπὸ τὴν φυλλοξήραν, καὶ τὰ ὁποῖα ἀποφέρουσιν ἀρκετὴν πρόσοδον, ὡς τὰ σῦκα, ἡ μέταξα, δὲν ἐπιβάλλεται οὐδεὶς φόρος. Λοιπὸν τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ πρῶτον δὲν καθιστᾷ οὐδεμίαν νέαν ἐξουσίαν, ἥτις νὰ φροντίζῃ ὅπως μὴ ἐνσκήψῃ ἡ φυλλοξήρα· δεύτερον ἐπιβάλλει φόρους ἀνίσους, ἀλλοῦ ἐπιβάλει καὶ ἀλλοῦ δὲν ἐπιβάλλει. Ἀλλὰ σήμερον διατί νὰ ἐπιβάλωμεν αὐτοὺς τοὺς φόρους; νὰ ἐμποδίσωμεν, λέγουν τὴν φυλλοξήραν· πῶς ὅμως θὰ τὴν ἐμποδίσητε; Συμπεραίνω, ὅτι πολὺ δίκαιον εἶχεν ὁ κ. Τρικούπης νὰ ὑποστηρίξῃ, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐπιβάλλωνται ἁπλῶς καὶ ὡς ἔτυχε νέοι φόροι, διότι ἐν τῷ νομοσχεδίῳ αὐτῷ οὐδὲν μέσον βλέπω πρὸς παρεμπόδισιν τῆς φυλλοξήρας.

§127ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Νομίζω, κύριοι, ὅτι ἠδυνάμεθα νὰ συμφωνήσωμεν ὅλοι· ἡ διαφωνία εἶναι, ὅτι δὲν συνεννοήθημεν ἀκόμη περὶ τίνος πρόκειται. Ὁ κύριος πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μᾶς εἶπεν, ὅτι πρόκειται περὶ μεγάλου κακοῦ, ὁ δὲ κύριος Πετσάλης θέλει νὰ συστήσωμεν σχολεῖα. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ τούτου, τώρα μᾶς ζητοῦν 40 ἕως 50 χιλιάδας δραχμὰς, διὰ νὰ ἐμποδίσωμεν τὴν φυλλοξήραν. Ἀλλὰ ἐντὸς ὀλίγων ἡμερῶν πρόκειται νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὸν προϋπολογισμὸν, ὁ ὁποῖος θὰ μᾶς ἀφήσῃ 15 ἑκατομμύρια ἔλλειμμα, καὶ δὲν εὑρίσκω καλὸν νὰ εἴπωμεν εἰς τὸν τόπον, ὅτι δὲν εἴμεθα εἰς κατάστασιν νὰ ἐξοικονομήσωμεν διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ 50,000 δραχμάς, ἀλλ’ ὅτι πρέπει νὰ ἐπιβάλωμεν φόρους, ὅσον καὶ ἂν ἦναι μηδαμινοί, διὰ νὰ ἐμποδίσωμεν τὴν φυλλοξήραν. Ἰδοὺ διατὶ εἶμαι κατὰ τοῦ φόρου αὐτοῦ.

§128ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Παρατηρῶ, ὅτι γίνεται περισσότερος θόρυβος περὶ τοῦ φόρου αὐτοῦ, ἐκ μέρους τῶν Βουλευτῶν τῶν σταφιδούχων ἐπαρχιῶν, ἐνῷ ὁ φόρος ἐπὶ τῶν σταφίδων εἶναι πολὺ μικρότερος τῶν ἐπὶ τῶν ἀμπελώνων, καὶ ἡ σταφὶς κινδυνεύει περισσότερον, ἥτις κατ’ ἀναλογίαν τῶν ἀμπελώνων, ἔπρεπε νὰ πληρώσῃ 65 λεπτὰ κατὰ χιλιάδα.

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει τὴν ἀπάλειψιν τοῦ ἄρθρου 9. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀπάλειψιν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι.) Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη· ἑπομένως ἀπαλείφονται καὶ τὰ ἄρθρα 10–12, ὡς σχετικά. Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 9 καὶ ἡ ἐπ’ αὐτοῦ (ὡς 13) τροπολογία τῆς ἐπιτροπῆς. Καὶ ὁ κύριος Μεσσηνέζης ἔχει τροπολογίαν, ἥτις θὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν συζήτησιν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον τοῦτο καὶ τὸ ἑπόμενον 10 (πρὶν 13–14). Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 15, ἤδη 11, καὶ αἱ ἐπ’ αὐτοῦ τροπολογίαι τῶν κυρίων Μεσσηνέζη καὶ Τρικούπη.)

§130ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ἐπέμεινα εἰς τὴν πρότασιν περὶ ἐπιβολῆς τοῦ φόρου, διότι ἐθεώρησα καὶ θεωρῶ, ὅτι τὸ γνωμοδοτικὸν συμβούλιον πρέπει νὰ συγκροτηθῇ ἀπὸ τοῦδε. Εἶναι γνωστὸν, ὅτι κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ἀνεφάνησαν εἰς διάφορα μέρη νόσοι, τῶν ὁποίων ἡ διάγνωσις δὲν ἦτον εὔκολος, καὶ ὡς ἐκ τούτου τὸ Ὑπουργεῖον ἀπέστειλεν εἰδικοὺς ἐπιστήμονας, ὅπως διαγνώσωσι τὰς νόσους ἐκείνας. Πρέπει λοιπὸν νὰ σχηματισθῇ ἀπὸ τοῦδε τὸ γνωμοδοτικὸν συμβούλιον ἐξ εἰδικῶν ἀνδρῶν, οἱ ὁποῖοι πρέπει νὰ λαμβάνουν ἀμοιβὴν, διότι κατὰ τὴν ἄνοιξιν θὰ παρουσιασθῇ ἀνάγκη νὰ γείνωσιν ἀποστολαὶ εἰς διάφορα μέρη, ὅπως ἐξακριβωθῇ, ἐὰν ἀνεφάνη ἡ καταστρεπτικὴ νόσος, ἡ ἐπαπειλοῦσα ἡμᾶς, ἢ ἄλλη τις νόσος. Τὰ δὲ μέλη τοῦ συμβουλίου αὐτοῦ, μετὰ ἐπιτόπιον ἐξέτασιν, θὰ λύσωσιν ὅλα ὁμοῦ τὰ ζητήματα ἐν Ἀθήναις. Τότε δὲ δὲν εἶναι ἀνάγκη ἐπιθεωρητῶν.

§131ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. (Πρωθυπουργός). Κύριοι, ἐὰν πρόκηται περὶ παύσεως τμηματάρχου τινὸς, ἐγὼ σᾶς βεβαιῶ, ὅτι δὲν ἔχω καμμίαν δυσκολίαν, τὸν παύω αὔριον· ἐὰν ὅμως πρόκηται περὶ καταργήσεως θέσεως, νομίζω ὅτι δὲν εἶναι καιρὸς σήμερον, θὰ ὑποβληθῇ ἐντὸς ὀλίγων ἡμερῶν διοργανισμὸς περὶ αὐτῶν τῶν θέσεων· ἄλλως ἡ θέσις αὕτη δὲν κατέχεται, καὶ κακῶς πιστεύει ὁ κ. Τρικούπης. Νομίζω ὅμως καὶ ἐγὼ, ὅτι τὸ σύστημα τοῦ κ. Μεσσηνέζη εἶναι τὸ καλλίτερον, διότι τὸ γνωμοδοτικὸν συμβούλιον θὰ ἦναι εἰς καλλιτέραν θέσιν νὰ γνωρίζῃ τὰ περὶ τούτου, καὶ οἱ ἐν αὐτῷ θὰ ἦναι χρησιμώτεροι καὶ εἰς τὴν ἐν γένει ὑπηρεσίαν, παρὰ ἐὰν ἀποσπάσωμεν 4 ἀνθρώπους ξένους ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν αὐτὴν καὶ τοὺς ἐπιφορτίσωμεν μὲ μόνην αὐτὴν τὴν ὑπηρεσίαν. Ὁ Γεννάδιος, ὁ ὁποῖος εἶναι κατάλληλος καὶ θὰ διορισθῇ βεβαίως, χρησιμεύει καὶ εἰς ἄλλας ὑπηρεσίας καὶ δὲν πρέπει νὰ τὸν ἀποσπάσωμεν. Νομίζω διὰ τοῦτο ὅτι ἡ ἰδέα τοῦ κ. Μεσσηνέζη εἶναι προτιμοτέρα.

§132ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν πρόκειται νὰ νεωτερίσωμεν διὰ τῆς καταργήσεως τῆς θέσεως ταύτης. Κατὰ τὸ 1859 συνέστη τὸ γραφεῖον τῆς δημοσίας οἰκονομίας ἐξ ἑνὸς διευθυντοῦ, δύω τμηματαρχῶν, τριῶν ὑπουργικῶν γραμματέων καὶ δύω γραφέων, ἐξ ὧν μόνον εἷς τμηματάρχης ὑπάρχει σήμερον, καὶ εἷς ὑπουργικὸς γραμματεὺς· ὑπάρχει ὅμως ἔκτακτον προσωπικὸν, διότι οὕτως ἐπεκράτησε νὰ διευθύνωνται τὰ τοῦ γραφείου τούτου ἀφ’ ὅτου παρητήθη ὁ τότε διευθυντής. Προτείνομεν ἤδη, ἡ θέσις τοῦ τμηματάρχου, ὅστις διωρίσθη ἤδη, νὰ καταργηθῇ, καὶ νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς ἣν κατάστασιν ἕως χθὲς διετελέσαμεν ἐπὶ πολλὰ ἔτη· οὕτω δὲ, ἄνευ προσθέτου δαπάνης, θὰ μισθοδοτῆται ὁ ἐπιθεωρητὴς τῆς γεωργίας, τοῦ ὁποίου ἡ χρησιμότης εἶναι ἀναντίῤῥητος.

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν, κατὰ τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Τρικούπη, συνιστᾶται θέσις ἐπιθεωρητοῦ τῆς γεωργίας ἐν τῷ γραφείῳ τῆς δημοσίας οἰκονομίας, καὶ καταργεῖται ἡ ἑτέρα τῶν δύω θέσεων τμηματαρχῶν.

§134ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εἰς τὴν τροπολογίαν ταύτην δὲν εἶναι ἐναντία ἡ τοῦ κ. Μεσσηνέζη, ὅστις δὲν ἀποκρούει τὴν θέσιν ἐπιθεωρητοῦ τῆς γεωργίας, ἀλλὰ προτείνει, ἵνα οὗτος ἦναι ἐκ τῶν μελῶν τοῦ συμβουλίου.

§135ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Νομίζει ὁ κ. Τρικούπης, ὅτι θὰ καταργήσῃ μίαν θέσιν, διὰ νὰ παύσῃ ἕνα τμηματάρχην. Τῷ λέγω, ὅτι αὐτὸς δὲν κατέχει αὐτὴν τὴν θέσιν, καὶ ματαιοπονεῖ.

§136ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπωτέρα πρότασις εἶναι ἡ τοῦ κ. Τρικούπη, διὰ τῆς ὁποίας ζητεῖται νὰ συστηθῇ θέσις ἐπιθεωρητοῦ ἐν τῷ γραφείῳ τῆς δημοσίας οἰκονομίας, καταργουμένης τῆς θέσεως τοῦ ἑτέρου τῶν δύω τμηματαρχῶν. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν ταύτην, παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται πολλοί.) Ἐπειδὴ τὸ γραφεῖον διαφωνεῖ, θὰ ἐρωτήσω τὸ ἀντίθετον. Οἱ μὴ παραδεχόμενοι νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι.) Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη.

§137ΠΟΛΛΟΙ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως. (Γίνεται ἡ ψηφοφορία, εἶτα δὲ ἡ διαλογή.)

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρότασις ἀπεῤῥίφθη διὰ ψήφων 60 κατὰ 50, ψηφοφορησάντων ἐν ὅλῳ 110. (Γίνονται δι’ ἀναστάσεως δεκτὰ καὶ τὰ ἑπόμενα ἄρθρα, εἶτα δὲ καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου.)

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρῶτον ἀντικείμενον τῆς ἡμερησίας διατάξεως τῆς αὔριον θὰ ἦναι ἡ τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου τούτου, δεύτερον ἡ βʹ. συζήτησις τοῦ περὶ ἐπιμελητηρίων, καὶ ἔπειτα τὰ λοιπά, κατὰ τὴν τάξιν τῆς ἐγγραφῆς των. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρᾳ 6¼.)