1879.11.22

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 19

τῆς 22 Νοεμβρίου 1879.

(Πέμπτη.)

Ὥρᾳ 2 μ. μ.

Ἀπαρτίας γενομένης, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προτεραίας καὶ ἐνεκρίθησαν.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τὸν λόγον ὁ κ. Μεταξᾶς.

§2Α. ΜΕΤΑΞΑΣ. Κύριοι βουλευταί, ἡ ἐκλογὴ Κραναίας ἀπὸ τῆς ἑνώσεως καὶ ἐντεῦθεν μέχρι σήμερον ἐπεκυρώθη πάντοτε δι’ ἀναστάσεως· οὐδεὶς λόγος ἐγίνετο, οὔτε ἐν τῷ τμήματι, οὔτε ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἐπέπρωτο σήμερον ἡ ἐκλογὴ τοῦ 1879 νὰ ἐξεγείρῃ τὸν τύπον τῶν Ἀθηνῶν καὶ τὸν ἐγχώριον καὶ ἡ πολυθρύλλητος αὕτη ἐκλογὴ τῆς Κραναίας νὰ ἐγείρῃ ἐν τῷ τμήματι μακρὰς συζητήσεις καὶ ν’ ἀπασχολῇ καὶ σήμερον τὴν Βουλὴν ἐπὶ 2 ἡμέρας. Ἔχω τὴν συνείδησίν μου ἐπαναπαυμένην, ὅτι ἐξεπλήρωσα πάντοτε τὸ καθῆκόν μου, ὡς καὶ οἱ συμπολῖταί μου ἐν Κεφαλληνίᾳ τὸ γνωρίζουσι, διότι πάντοτε ἠθέλησα εἰς τὰς πυρὰς νὰ ῥίπτω ὕδωρ, καὶ ὄχι ἔλαιον. Θέλω εἶμαι συντομώτατος, καθόσον οἱ κ. κ. βουλευταὶ πολλὰ ἤκουσαν ἐν τῷ τμήματι ἐπὶ 2 ἡμέρας καὶ πολλὰ ἐγράφησαν ἐν τῇ ἐκθέσει, ἥτις κατέχει τὸ ἕκτον τοῦ βιβλιαρίου· παρακαλῶ ἑπομένως τοὺς κ.κ. βουλευτὰς εὐμενῶς νὰ μὲ ἀκούσωσι καὶ νὰ μὴ μὲ διακόψωσι, διότι αἱ διακοπαὶ φέρουσι νέας συζητήσεις. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε, κύριοι, πρὶν ἢ εἰσέλθω εἰς τὰ καθέκαστα τῆς ἐκλογῆς, περὶ ἧς πρόκειται, νὰ κάμω παρέκβασίν τινα ὡς πρὸς τὰ πολιτικὰ κόμματα ἐν Κραναίᾳ καὶ ἰδίως ἐν τῷ δήμῳ Κρανίων ἀπὸ τοῦ 1873. Ὁ ἀοίδιμος Δεληγεώργης ἐνήργησε τὴν δημοτικὴν ἐκλογὴν τοῦ 1873. Τότε ἠγωνίσθησαν ὁ τότε δήμαρχος Βενιαράτος καὶ ὁ κ. Καρύδης, πρόσωπα ἔχοντα πραγματικὴν ἰσχὺν ἐν τῷ τόπῳ καὶ ἰδίως ἐν τῷ δήμῳ Κρανίων. Μετὰ τοῦ Βενιαράτου δὲν μὲ συνέδεεν οὐδεμία φιλία πολιτική, μετὰ τοῦ Καρύδη εἶχον σχέσεις φιλικὰς ἐκ νεαρᾶς ἡλικίας, ἑπομένως καθῆκον εἶχον νὰ τὸν ὑποστηρίζω καὶ τὸν ὑπεστήριξα κατὰ τὰς ἀσθενεῖς μου δυνάμεις, ἐπέτυχε δὲ ὡς δήμαρχος. Τὸ 1874 ἐγένετο ἡ ἐκλογὴ τῶν βουλευτῶν παρὰ τοῦ ἀοιδίμου Βούλγαρη ὡς πρωθυπουργοῦ. Τότε μετέβην εἰς Κεφαλληνίαν, ἀλλὰ δυστυχῶς ὁ δήμαρχος κ. Καρύδης εἴτε δὲν ἠθέλησεν, εἴτε δὲν ἠδυνήθη νὰ συμπράξῃ μετ’ ἐμοῦ εἰς τὴν ἐκλογὴν, ἐγὼ δὲ ἐξ ἄλλου δὲν ἠθέλησα νὰ συνδυασθῶ μετὰ τοῦ Βενιαράτου, ὅστις μὲ προεκάλεσεν. Ἰδὼν δὲ τὰ πνεύματα λίαν ἐξηρεθισμένα ἐν τῷ τόπῳ, καὶ ὅτι ἔτι μᾶλλον ἤθελον ἐρεθισθῆ ἐὰν ἐξέθετον κάλπην, ἀπεσύρθην καὶ ἔλαβον τὴν πρὸς Ἀθήνας ἄγουσαν. Ὁ ἀγὼν τότε περιωρίσθη μεταξὺ τῶν ὑποψηφίων τοῦ δημάρχου Καρύδη καὶ τῶν ὑποψηφίων Βενιαράτου καὶ ἄλλων. Ἐπέτυχεν ὁ ὑπουργικὸς συνδυασμὸς, ἀπέτυχε δὲ ὁ τοῦ Βενιαράτου διὰ μεγάλης μειονοψηφίας. Διελύθη ἡ Βουλὴ ἐκείνη. Ἐγένετο ἡ ἐκλογὴ τοῦ 1875, γνωρίζετε δὲ ὅτι οὐδεμία σχέσις πολιτικὴ μὲ συνέδεε μετὰ τοῦ τότε πρωθυπουργοῦ κ. Τρικούπη, καθὼς καὶ μετὰ τοῦ πρωτεύοντος εἰς τὸ ὑπουργεῖον ἐκεῖνο κ. Λομβάρδου, ἑπομένως οὐδεμίαν συνδρομὴν πολιτικὴν παρ’ αὐτῶν ἠδυνάμην νὰ ζητήσω. Ἐξετέθην λοιπὸν εἰς τὸν ἀγῶνα ἐκεῖνον ὡς ἀντιπολιτευόμενος μετὰ δύο ἄλλων φίλων μου, τοῦ Ἀννίνου καὶ τοῦ Βενιαράτου, μετὰ τοῦ ὁποίου ἀπεφάσισα τότε νὰ συμπράξω· ἀπεφάσισα δὲ νὰ συμπράξω μετὰ τοῦ Βενιαράτου, διότι καὶ πάλιν ἐζήτησα τὴν συμφιλίωσιν μετὰ τοῦ Καρύδη τοῦ ἀρχαίου φίλου μου, ὅστις ἀληθῶς ἐπεδείξατο ὅλην τὴν διάθεσιν, ἀλλὰ πρόσωπα ἔχοντα πολιτικὴν θέσιν ἐν Κραναίᾳ τὸν παρεμπόδισαν πρὸς τοῦτο. Ἑπομένως εὑρέθην πάλιν ἀντίπαλος πρὸς τὸν Καρύδην. Ἡ ἐκλογὴ ἔγεινε πανηγυρικῶς, ὁ ἀγὼν ἦτο δριμὺς, ἀλλ’ οὐχὶ καὶ τραχύς· ἐπέτυχον τότε ἐγὼ μετὰ τοῦ Βενιαράτου, ὁ κ. Βαλσαμάκης, ὅστις ἀπετέλει μέρος τοῦ ἀντιθέτου ὑπουργικοῦ συνδυασμοῦ, καὶ ὁ κ. Χοϊδᾶς· λέγω δὲ τοῦ ὑπουργικοῦ συνδυασμοῦ, διότι πανθ’ ὅσα μία Κυβέρνησις δύναται νὰ διαθέσῃ ἐντὸς τῶν ὁρίων τῆς ἠθικῆς τὰ διέθεσεν ὑπὲρ τοῦ συνδυασμοῦ τούτου. Οὕτω, κύριοι, εἶχον τὰ πράγματα μέχρι τοῦ 1875....

§3ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ................

§4ΤΙΝΕΣ. Δὲν ἀκούομεν.

§5ΜΕΤΑΞΑΣ. Ὁ κ. Λομβάρδος λέγει, ὅτι δὲν ὑπῆρχεν εἰς καμμίαν ἐπαρχίαν ὑπουργικὸς συνδυασμὸς τὸ 1875. Ἀλλὰ εἰς τὴν Κεφαλληνίαν τὰ πάντα τότε, ὡς γνωρίζω, διετέθησαν ὑπὲρ τοῦ συνδυασμοῦ τοῦ Καρύδη, ἔλαβε δὲ διορισμοὺς καὶ τὰ τοιαῦτα.

§6ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Κύριε Μεταξᾶ, ἐδῶ ἐπάνω δὲν σᾶς ἀκούομεν καλά. Ὁμιλεῖτε, βλέπω, περὶ τοῦ 1875, ἀλλὰ σᾶς λέγω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις τότε οὐδένα συνδυασμὸν εἶχεν, οὔτε κανένα φίλον ὑπεστήριξεν.

§7ΜΕΤΑΞΑΣ. Ὁμιλῶν περὶ τῆς ἐκλογῆς Κραναίας δὲν σκοπεύω νὰ περιποιηθῶ οὐδένα.

§8ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Μεταξᾶν νὰ μνημονεύσῃ τοὺς διορισμοὺς ἐκείνους.

§9ΜΕΤΑΞΑΣ. Εἶναι 5 ἔτη καὶ δὲν ἐνθυμοῦμαι. Ἂς εἴπῃ ὁ κ. Τρικούπης ἢ ὁ κ. Λομβάρδος, ἐὰν διέθεσεν ἕνα κἂν διορισμὸν ὑπὲρ ἐμοῦ.

§10ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τῆς ἐκλογῆς τοῦ 1875, κύριε Μεταξᾶ. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου νὰ λαλήσητε.

§11ΜΕΤΑΞΑΣ. Αὐτὸ πράττω, ἀλλὰ θέλω ν’ ἀποδείξω, ὅτι τὸ 1875 δὲν ἤμην ὑπουργικὸς ὑποψήφιος, οὐδὲ κἀμμίαν συμπάθειαν εἶχον ἀπὸ τὴν κυβέρνησιν τοῦ κ. Τρικούπη, τοιαύτην ὅμως εἶχεν ὁ κ. Βαλσαμάκης.

§12ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Δὲν ἦτο καὶ κἀνεὶς ἄλλος· εἰς τὰ 1875 μαζὺ μὲ τὸν Βαλσαμάκην ἐβγῆκε καὶ ὁ Μηλιαρέσης, μετὰ τοῦ ὁποίου μὲ συνδέει 50 ἐτῶν φιλία, καὶ προσέτι μετὰ τοῦ ὁποίου συνηγωνίσθην εἰς τὸ Ἰόνιον κοινοβούλιον, καὶ οὐδέποτε ἢ πολὺ σπανίως ἡ γνώμη μας διηρέθη· μὲ ἔγραψε δὶς καὶ τρίς, ἀλλὰ δὲν τῷ ἀπήντησα διόλου, διότι δὲν ἤθελον νὰ ἦναι εἰς τὰς χεῖρας τοῦ ὑποψηφίου ἐπιστολή μου ὡς ὑπουργοῦ, ὅτι ἤθελον ἐνεργήσει ἢ συμπαθήσει πρὸς αὐτόν. Καὶ νομίζω, ὅτι δικαίως ὁ κ. Μηλιαρέσης παρεπονεῖτο ἐναντίον μου, ὅτι δὲν εἶχον τὴν ἁβροφροσύνην κἂν νὰ τοῦ ἀπαντήσω.

§13ΜΕΤΑΞΑΣ. Ἀνακαλῶ τὴν λέξιν ὑπουργικοὶ ὑποψήφιοι· ἦσαν τοὐλάχιστον φίλοι σας.

§14ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἀλλὰ ἦλθε κατόπιν καὶ μὲ εὐχαρίστησε καὶ μοῦ προσέθεσε μάλιστα.........

§15ΜΕΤΑΞΑΣ. Παρακαλῶ, κ. Λομβάρδε· θέλω νὰ εἴπω ὅτι εἶχον ἀφορμὰς νὰ μὴ διάκειμαι φιλικῶς πρὸς τὸ ὑπουργεῖον ἐκεῖνο, ἄρα δὲν ἤμην ὑπουργικός.—Λοιπόν, κύριοι, ὁ κ. Βαλσαμάκης, ἐλθὼν εἰς Ἀθήνας ὡς βουλευτής, ἠκολούθησε τὴν πολιτικὴν τοῦ κ. Κουμουνδούρου ὡς εἶναι γνωστόν. Οἱ ἕτεροι κατετάχθημεν εἰς τὰς τάξεις τῆς ἀντιπολιτεύσεως. Ὁ κ. Κουμουνδοῦρος γνωρίζει, ὅτι ἔπραξα τοῦτο οὐχὶ ἕνεκα λόγων προσωπικῶν· περιττὸν δὲ νὰ ἀναφέρω εἰς τὴν Βουλὴν τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους ὑπεχρεώθην τότε νὰ συνταχθῶ εἰς τὴν ἀντιπολίτευσιν· ὁ κ. Κουμουνδοῦρος τοὺς γνωρίζει. — Ἑπομένως μετὰ τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1874 καὶ 1875 ὁ δήμαρχος Καρύδης, ὁ ἀρχαῖος φίλος μου, διετέθη ἐχθρικῶς κατ’ ἐμοῦ. Εἰς τὴν τελευταίαν δημοτικὴν ἐκλογὴν πρό τινων μηνῶν ἕνεκα ὑπονοιῶν, τὰς ὁποίας συνέλαβον περὶ τῆς εἰλικρινείας τοῦ κ. Βενιαράτου, ἐδήλωσα, ὅτι δὲν λαμβάνω οὐδὲν μέρος εἰς τὴν ἐκλογήν· ἔγραψα μάλιστα ῥητῶς ἐν Κεφαλληνίᾳ, ὅτι ἀπέχω πάσης ἐνεργείας, οἱ δὲ φίλοι μου ἀφέθησαν ἐλεύθεροι νὰ ψηφοφορήσωσι τὸν μὲν ἢ τὸν δὲ ἐκ τῶν ὑποψηφίων δημάρχων. Οὕτω διέκειντο τὰ πράγματα μέχρι τοῦ Ἀπριλίου ε. ε. Ὁ ἐπιτυχὼν δήμαρχος κ. Καρύδης καὶ πάλιν προσεπάθησε νὰ πείσῃ τὰ πρόσωπα, ἅτινα ἀντετάχθησαν τὸ 1874 καὶ 1875 διὰ τὴν μετὰ τοῦ Καρύδη σύμπραξίν μου, ἀλλ’ ἀπέτυχεν. Ἰδίως ὁ κ. Βαλσαμάκης ἀντέστη φοβερῶς εἰς τοῦτο. Ἀλλ’ ἡ ἐπιμονὴ τοῦ Δημάρχου Καρύδη νὰ συμπράξῃ μετ’ ἐμοῦ δυσηρέστησε τὸν κ. Βαλσαμάκην, ὥστε ἐπῆλθε ῥῆξις. Ἡ ῥῆξις αὕτη μεταξὺ Βαλσαμάκη καὶ δημάρχου ἀνέτρεψεν ἄρδην τὰ πράγματα, καὶ τὴν πολιτικὴν θέσιν τῶν κομμάτων, ἰδίως τοῦ δήμου Κρανίων, διότι κατ’ ἐλάχιστον ἐπηρεάζουσιν οἱ δήμαρχοι εἰς τοὺς λοιποὺς ἕξ δήμους. Διότι ἀπεδείχθη πολλάκις, ὅτι ὅστις ἔχει τὸν δήμαρχον ὑπὲρ αὐτοῦ μειονοψηφεῖ πάντοτε. Τούτου ἕνεκεν ἔχω τὴν ἀρχὴν νὰ μὴ ἀναμιγνύωμαι εἰς τὰς ἐκλογὰς τῶν ἐξοχικῶν δήμων, διότι ἐκεῖσε πρόκειται περὶ ἐγχωρίων ὅλως συμφερόντων, καὶ συνεπῶς πρόσωπα, πολιτευόμενα διὰ τὴν θέσιν τοῦ βουλευτοῦ, δὲν πρέπει οὐδόλως νὰ ἀναμιγνύωνται. Εἰς τὴν πόλιν ὅμως ἄλλως ἔχει τὸ ζήτημα τῆς φιλίας ἢ μὴ τοῦ δημάρχου· ἔχει μεγίστην σημασίαν· διὰ τοῦτο πλεῖστοι τῶν πολιτευομένων ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Κραναίας, καὶ ἰδίως ὁ κ. Βαλσαμάκης, ἐκολάκευσαν πάντοτε τοὺς Δημάρχους Κρανίων· ἀπεφάσισε δὲ νὰ πολιτευθῇ τὸ 1875, διότι ἦτο στενὸς φίλος του ὁ δήμαρχος κ. Καρύδης. Καὶ τῷ ὄντι, τὸ 1875 ὁ κ. Βαλσαμάκης ἐπλειονοψήφησεν ἐν τῇ πόλει, ἐγὼ δὲ καὶ οἱ φίλοι μου ἐμειονοψηφήσαμεν. Εἶναι ὅμως βέβαιον, ὅτι ἠθέλομεν πλειονοψηφήσει ἐν τῇ πόλει, διότι εἴχομεν τὸν δήμαρχον ὑπὲρ ἡμῶν, ἀλλ’ ἐπλειονοψήφησεν ἕνεκα τῶν ὀργίων ὁ κ. Βαλσαμάκης. Μετὰ τὴν ῥῆξιν λοιπὸν μεταξὺ Βαλσαμάκη καὶ Καρύδη ἀνετράπησαν τὰ πράγματα καθ’ ὁλοκληρίαν ἐν τῇ πόλει. Ἐλθὼν ὁ Βαλσαμάκης εἰς Ἀθήνας, εἰς τὴν ἔκτακτον τελευταίαν σύνοδον καὶ μετὰ τὴν λῆξιν αὐτῆς συνεδυάσθη ἐν Ἀθήναις μετὰ τοῦ Βενιεράτου καὶ λοιπῶν. Δὲν ἐξετάζω, ἐάν ἦτο συνεπὴς αὐτὸς ὁ συνδυασμός, μετὰ τὰ συμβάντα μάλιστα ἐν μηνὶ Ἀπριλίῳ ἐν τῇ δημοτικῇ ἐκλογῇ, ὅτε καὶ φόνοι συνέβησαν καὶ τραύματα· ὁ τύπος δὲ εἶχε καταντήσει ῥυπαρογραφία· ὁ εἷς ἀπεκάλει τὸν ἄλλον φαῦλον καὶ τὰ τοιαῦτα, καὶ ἐν τούτοις μετὰ τὴν λῆξιν τῆς ἐκτάκτου συνόδου ὁ Βαλσαμάκης συνεδυάσθη μετὰ τοῦ καλουμένου παρ’ αὐτοῦ φαύλου Βενιεράτου. Δὲν βεβαιῶ, ὅτι συνετέλεσεν εἰς τοῦτο καὶ ἡ κυβέρνησις, ἀλλὰ τὸ ἄνοιγμα τῶν πυλῶν τῶν Ὑπουργείων εἰς τὸν Βενιεράτον καὶ Ἰγγλέσην εἶναι ἔνδειξις νὰ πιστεύσω τοῦτο. Ἐθεάθη ὁ Βαλσαμάκης, Ἰγγλέσης καὶ Βενιεράτος, καὶ ἐγὼ τοὺς εἶδον, ἀναβαίνοντες τὰς κλίμακας τῶν ὑπουργείων καὶ δίδοντες σημειώσεις περὶ μεταθέσεων καὶ διορισμῶν. Εἶναι δὲ ἀκριβὲς τοῦτο, διότι λέγεται, ὅτι ὁ συνδυασμὸς κατηρτίσθη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν· ἐγὼ αὐτὸς τοὺς εἶδον πολλάκις εἰς τὰ Ὑπουργεῖα δίδοντας σημειώσεις περὶ μεταθέσεων καὶ ἄλλων μεταβολῶν. Ὡς γνωρίζετε δὲ, ὁ κ. Βαλσαμάκης διετέλει καθ’ ὅλην τὴν παρελθοῦσαν περίοδον φίλος τοῦ κ. Καρύδου· δὲν εἶχεν ἑπομένως ἀνάγκην πολλῶν μεταβολῶν καὶ μεταθέσεων διὰ τὴν προετοιμασίαν τῆς προκειμένης ἐκλογῆς. Ἀλλ’ ἐπειδὴ τὰ πράγματα ἐν Κραναίᾳ εἶχον μεταβληθῆ, ἐπειδὴ προσέλαβε νέους φίλους, ἠναγκάσθη νὰ προβῇ εἰς νέας μεταβολὰς, τὰ δὲ Ὑπουργεῖα ἀνεξετάστως καὶ ἀφειδῶς τὰς παρεχώρουν. Πρὸ τῆς ἐκλογῆς λοιπὸν ἐγένοντο αἱ ἀκόλουθοι μεταβολαὶ ἐν Κραναίᾳ· ἐστάλη ἄλλος νομάρχης, νέος μοίραρχος.

§16ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Δὲν ὁρίζετε τὴν ἐποχὴν, ἂν ἐνθυμῆσθε;

§17ΜΕΤΑΞΑΣ. Τὸν Ἰούνιον ἢ Ἰούλιον μῆνα· τοῦ μοιράρχου ἐγένετο πρότερον, δὲν γνωρίζω ἀκριβῶς πότε.

§18ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (πρωθυπουργός). Ποῖος μοίραρχος ἦτο προτήτερα ἐκεῖ;

§19ΜΕΤΑΞΑΣ. Ὁ Στεφάνου.

§20ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἠξεύρετε τί ἔγεινε κατόπιν ὁ Στεφάνου;

§21ΜΕΤΑΞΑΣ. Ἔγεινεν ὑποψήφιος βουλευτής. Μετετέθησαν 14 χωροφύλακες καὶ ὑπαξιωματικοὶ καὶ ἄλλοι δεκατέσσαρις ἀντιμετετέθησαν ἐκ Κεφαλληνίας εἰς ἄλλα μέρη. (Ἐνταῦθα ὁ ἀγορεύων ἀναφέρει περὶ τοὺς 30 διορισμοὺς καὶ μεταθέσεις ὑπαλλήλων). Ἐπαύθη ὁ δημοδιδάσκαλος ἱερεὺς Ἀλιπράντης, διδάκτωρ τῆς θεολογίας. Ἐστάλη ἡ παῦσις ἐν Κεφαλληνίᾳ, ἀλλὰ δὲν ἐκοινοποιήθη μέχρι τῆς ἐκλογῆς ἐπὶ τῇ ὑποσχέσει νὰ τοὺς συνδράμῃ· ἐπειδὴ δὲ δὲν τοὺς συνέδραμε, μετὰ τὰς ἐκλογὰς τῷ ἐκοινοποιήθη ἡ παῦσις.

§22ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Αὐτὰ εἶναι μυστήρια τῆς ὑπηρεσίας, τὰ ὁποῖα σεῖς γνωρίζετε μόνος. Σεῖς τὰ πιστοποιεῖτε.

§23ΜΕΤΑΞΑΣ. Αὐτὴ ἡ παῦσις ἐγένετο τὸν Αὔγουστον, ἐδόθη δὲ μετὰ τὴν ἐκλογὴν διὰ τὸν λόγον, ὃν σᾶς εἶπον. Αὗται εἶναι αἱ μεταβολαὶ, αἵτινες ἐγένοντο. Τῷ ὄντι ὁ νομάρχης Δημητριάδης προεβιβάσθη καὶ ἐπρόκειτο νὰ διορισθῇ νέος νομάρχης· εἶχε δὲ μάθει ὁ κ. Βαλσαμάκης, ὅτι ἐπρόκειτο νὰ διορισθῇ ὡς Νομάρχης, πρόσωπόν τι, ὅπερ ἀπήρεσκεν εἰς τὸν κ. Βαλσαμάκην· ἀπήτησε δὲ νὰ διορισθῇ ὁ φιλότιμος καὶ ἔντιμος ὑπάλληλος κ. Οἰκονόμου, μετὰ τοῦ ὁποίου τὸν συνέδεε φιλία δωδεκαετής. Ὁ κ. Οἰκονόμου ὑπηρέτησεν ἐν Κεφαλληνίᾳ τὸ 1865 ὡς γραμματεὺς, ἐπίσης δὲ τὸ 1875 ὡς τοιοῦτος, ὅτε ὑπεστήριζε τὸν κ. Βαλσαμάκην. Ὑπηρέτησε δὲ καὶ τότε ἐντίμως. Αὐτὸν λοιπὸν ἀπῄτησεν ὁ κ. Βαλσαμάκης.

§24ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Πῶς τὸ γνωρίζετε, ὅτι τὸ ἀπῄτησα;

§25ΜΕΤΑΞΑΣ. Δὲν λέγονται ὅλα. Ἐὰν μοὶ τὸ ἐνεπιστεύθη τις, θέλετε νὰ τὸ εἴπω; Δὲν δύναμαι.

§26ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Ἠξεύρετε, κ. Μεταξᾶ, ὅτι τὰ ἀποσιωπητικὰ εἶναι συνώνυμα τῆς συκοφαντίας.

§27ΜΕΤΑΞΑΣ. Ἀρνεῖσθε ὅτι εἶσθε φίλος τοῦ κ. Οἰκονόμου ἀπὸ τοῦ 1865; Ἠξεύρετε, κύριοι, πῶς τὸν λέγουν ἐν Κεφαλληνίᾳ; Ὁ νομάρχης τοῦ διπλωμένου· σεῖς δὲ εἶσθε φίλος τῶν διπλωμένων.

§28ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Ἠξεύρετε, κ. Μεταξᾶ, ὅτι οὐδέποτε ἐσχετίσθην μὲ τὸν τότε γραμματέα τῆς Νομαρχίας, ὅτι οὐδέποτε ἐζήτησα χάριν παρὰ τοῦ Ἡρακλέους Οἰκονόμου.

§29ΜΕΤΑΞΑΣ. Ἦτο φίλος σας, μὴ τὸ ἀρνῆσθε.

§30ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Οὔτε συνεφάγομεν ποτὲ, οὔτε συνεταξειδεύσαμεν, οὔτε συμπεριεπατήσαμεν ποτὲ κατ’ ἐκείνην τὴν ἐποχήν.

§31ΜΕΤΑΞΑΣ. Ἔχετε φιλίαν ἰδιαιτέραν καὶ τρεῖς φοραῖς τὴν ἡμέραν ἐπορεύετο εἰς τὴν Νομαρχίαν, καὶ εἰς τὸν περίπατον σᾶς εἴδομεν πολλάκις.

§32ΤΙΝΕΣ. Τί χρειάζονται αὐτὰ; τί ὠφελοῦν;

§33ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Τότε, κύριοι, πρέπει νὰ ἀναβῶ καὶ ἐγὼ κατόπιν τὸ βῆμα καὶ νὰ σᾶς εἴπω μίαν ὁλόκληρον μυθιστορίαν, τὴν ὁποίαν νὰ πλάσω, καὶ σεῖς νὰ τὴν ἀκούσητε.

§34ΤΙΝΕΣ. Δὲν ὠφελοῦν αὐτὰ, κύριε Μεταξᾶ· εἰς τὸ προκείμενον.

§35ΜΕΤΑΞΑΣ. Εἶπον, κύριοι, ὅτι μετετέθησαν 14 ἢ 16 χωροφύλακες εἰς Κεφαλληνίαν, οἱ ὁποῖοι ἦσαν εἰς τὰς διαφόρους ἐπαρχίας τῆς Ἑλλάδος, καὶ ἀντιμετετέθησαν ἄλλοι δεκατέσσαρες ἕως 15 ὑπαξιωματικοὶ καὶ χωροφύλακες ἀπὸ τὴν Κεφαλληνίαν εἰς τὰς ἄλλας ἐπαρχίας τοῦ Κράτους.

§36Α. Ν. ΖΕΡΒΟΣ. Διατί μετετέθησαν; Καὶ σεῖς τὸ ἀπῃτήσατε ἄλλοτε....... (Θόρυβος).

§37ΜΕΤΑΞΑΣ. Αἱ μεταβολαὶ αὗται ἔλαβον χώραν πρὸ τῆς ἐκλογῆς μετὰ τὴν ἔκδοσιν τοῦ διατάγματος περὶ τῆς συγκαλέσεως τῶν ἐκλογέων εἰς νέαν ἐκλογήν· μετέβην καὶ ἐγὼ εἰς Κεφαλληνίαν, ἵνα ἀποφασίσω, ἂν πρέπῃ νὰ ἀγωνισθῶ ἢ ὄχι εἰς τὴν μέλλουσαν ἐκλογήν· μετέβην δὲ τὴν 13 Αὐγούστου. Ἐπὶ τέλους συνεδυάσθην μετά τινων φίλων μου, τινὲς τῶν ὁποίων ἐπέτυχον, ἄλλοι δὲ ἀπέτυχον. Ἐγκαίρως ἤρχισαν αἱ ἐκλογικαὶ ἐνέργειαι· ἕκαστον κόμμα ἐφρόνει πάντοτε, ὅτι ἐν Κεφαλληνίᾳ τὰ πράγματα θέλουσι βαδίσει ὁμαλῶς, καὶ ὅτι ὁ ἀγὼν θέλει περιορισθῆ ἐν τῷ κύκλῳ τῆς ἠθικῆς καὶ τῆς νομιμότητος· ἀλλὰ συνέβη τὸ ἐναντίον. Ὁ ὑπουργικὸς συνδυασμὸς ἐπεφάνη ἐν τῇ φοβερωτέρᾳ αὑτοῦ ὄψει διὰ τῶν ὀργάνων τῆς ἐξουσίας. Τὴν 15 Αὐγούστου εὑρέθην ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ εἰς Καλλιγάτα· ἐκεῖ ἦλθε καὶ ὁ κ. Χοϊδᾶς ὑποψήφιος, καὶ μὲ παρεκάλεσε νὰ μείνω εἰς τὴν αὐλὴν διὰ νὰ τὸν ἀκούσω ἀγορεύοντα, διότι θέλει μὲ ἐπικαλεσθῆ εἰς τὴν ἀπολογίαν του ἐνώπιον τοῦ λαοῦ διὰ τὰς ὑβριστικὰς λέξεις, τὰς ὁποίας δῆθεν εἶπεν ἐν τῇ Βουλῇ κατὰ τοῦ Θεοῦ καὶ τοῦ Χριστοῦ· εἶχε δὲ φέρει καὶ τὰ πρακτικά. Τῷ εἶπον, εὐχαρίστως θέλω σᾶς ἀκούσει, ἀρκεῖ νὰ περιορισθῆτε εἰς τοῦτο, καὶ νὰ μὴ εἰσέλθετε εἰς πολιτικὰς συζητήσεις καὶ εἰς προσωπικά. Μοῦ ἔδωκε τὸν λόγον του καὶ ἐπίστευον, ὅτι ἤθελε τὸν τηρήσει. Μετὰ τὴν λειτουργίαν ἠθέλησεν ὁ κ. Χοϊδᾶς νὰ ὁμιλήσῃ· ἀλλ’ ὁμὰς τραμπούκων ὡπλισμένων, ἀνήκοντες εἰς τὴν μερίδα τῆς συμπολιτεύσεως, τὸν ἐπροπηλάκισεν, δὲν τὸν ἀφῆκεν οὐδὲ λέξιν νὰ ἀρθρώσῃ· τότε ἐζητήσαμεν τὴν συνδρομὴν τῆς ἐξουσίας, ἀλλὰ δὲν μᾶς ἤκουσεν. Εἶπον εἰς τοὺς χωροφύλακας, ὅτι πρέπει νὰ περιορίσωσι τοὺς ταραξίας καὶ ὅτι πρέπει νὰ ἀφήσωσι νὰ λειτουργήσῃ τὸ σύνταγμα· αὐτοὶ εἰς ἀπάντησιν ἐκάγχαζον· ἐπὶ τέλους δὲ ἰδόντες θόρυβον ἐπλήρωσαν τὰ ὅπλα των· τότε φοβηθέντες ἔφευγον ἅπαντες οἱ παρεστῶτες, καὶ ἐπὶ τέλους ὁ κ. Χοϊδᾶς, ἐκ μετριοφροσύνης φερόμενος καὶ ἀκούσας τὰς προτροπὰς ἐμοῦ καὶ ἄλλων φίλων, ὑπεχώρησε καὶ οὕτω προελήφθησαν πολλὰ δεινά. Τὴν ἑσπέραν μετέβημεν εἰς τὴν Νομαρχίαν ὅπως κάμωμεν τὰς παραστάσεις μας· ἐπροσκάλεσεν ὁ Νομάρχης τὸν μοίραρχον, ὅστις ὑπεσχέθη νὰ τιμωρήσῃ τοὺς χωροφύλακας, ἀλλὰ τὴν ὑπόσχεσίν του ταύτην δὲν ἐτήρησε. Τοῦτο ὑπῆρξε τὸ πρῶτον γεγονὸς, ὅπερ μᾶς ἔδωκε τὸ ἐνδόσιμον νὰ πιστεύσωμεν εἰς τὰ λεγόμενα, ὅτι ἡ στρατιωτικὴ ἀρχὴ εἶναι κακῶς διατεθειμένη πρὸς ἡμᾶς καὶ ὅτι θέλει φατριάσει πρὸ τῆς ἐκλογῆς καὶ ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς. Δὲν τὸ ἐπιστεύσαμεν· ἠθελήσαμεν νὰ λάβωμεν καὶ ἄλλας ἀποδείξεις. Πρὸ τῆς ἐκλογῆς ἐνηργήθη, κύριοι, εἴσπραξις παρὰ ὀφειλετῶν τοῦ δημοσίου, ἔξοδα δικαστικῶν ἀποφάσεων, προστίμων κ.τ.λ. Εἰς μὲν τὰ χωρία περιέτρεχον οἱ εἰσπράκτορες μετὰ χωροφυλακῆς καὶ ἐβασάνιζον τοὺς φίλους μας μονομερῶς· ὑπεχρεώθην νὰ κάμω παράπονα πρὸς τὸν ταμίαν καὶ τὸν παρεκάλεσα νὰ ἀνακαλέσῃ τὸν εἰσπράκτορα Βαλσαμάκην ἐκ τῶν χωρίων Ὁμαλῶν καὶ Λιβαθοῦς, διότι ἐφατρίαζεν, ἀπειλῶν τοὺς ὀφειλέτας τοῦ δημοσίου νὰ ψηφίσωσιν ὑπὲρ τοῦ συνδυασμοῦ Βαλσαμάκη καὶ λοιπῶν. Εἰς τὴν πόλιν ἡ εἴσπραξις τῶν ὀφειλῶν τοῦ δημοσίου δὲν ἐνηργεῖτο ὑπὸ εἰσπράκτορος· ὁ ταμίας ἔδωκε τὸν κατάλογον τῶν ὀφειλετῶν τοῦ δημοσίου εἰς τὴν χωροφυλακήν, ὁ δὲ μοίραρχος ἀνέθεσε τὴν εἴσπραξιν εἰς τὸν πολυβόητον ἐπιλοχίαν Γιαννάτον.

§38ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὁ Γιαννάτος ἄλλοτε ἀπεπέμφθη τοῦ στρατοῦ ἕνεκα τῆς κακῆς του διαγωγῆς, καὶ ἐσεῖς τὸν ἐπανεφέρατε.

§39ΜΕΤΑΞΑΣ. Τὰ περὶ Γιαννάτου εἶπον εἰς τὸ τμῆμα. Ἀνέθεσαν τὴν εἴσπραξιν εἰς τὸν Γιαννάτον τὸν ἔχοντα πολλὰς σχέσεις καὶ συγγενείας ἐν Κεφαλληνίᾳ· οὗτος δὲ διὰ τρόπου παραδόξου ἐξετέλει τὸ καθῆκόν του. Συνελάμβανε τὰ ἄτομα εἰς τὴν ἀγοράν· αὐτὰ προσεφέροντο νὰ πληρώσωσι, καὶ ἐπρόκειτο, κύριοι, περὶ 8 ἢ 10 δραχμῶν· δὲν ηὐχαριστεῖτο εἰς τοῦτο, ἀλλὰ τοὺς ὡδήγει εἰς τὰς φυλακάς. Διεμαρτύροντο οὗτοι νὰ πληρώσωσι προθύμως εἰς τὸν ταμίαν· εἰς μάτην, ἐσύροντο εἰς τὰς φυλακάς. Τοῦτο διήρκεσεν ἐπὶ 10 ἢ 15 ἡμέρας, μὲ ὅλας δὲ τὰς διαμαρτυρήσεις μου πρὸς τὸν ταμίαν δὲν ἠδυνήθην νὰ ἐμποδίσω τὸν τρόπον τοῦτον τῆς εἰσπράξεως. Ἐνθυμοῦμαι δὲ τὸ ἑξῆς γεγονός· ἡμέραν τινὰ εἰς τὴν ἀγορὰν εἷς ἁμαξηλάτης, ὀφειλέτης τοῦ δημοσίου, ἔφερε τὸ κύριόν του ἐφ’ ἁμάξης· ἐκωλύθη ἀπὸ τὸν Γιαννάτον καὶ τοὺς χωροφύλακας, διὰ νὰ πληρώσῃ τὸ πρὸς τὸ δημόσιον χρέος του ἐκ δραχ. 8. Αὐτὸς ἀπήντησε νὰ μεταβῶ μετὰ τοῦ κυρίου μου εἰς τὴν οἰκίαν καὶ νὰ πληρώσω· αὐτοὶ τὸν κατεβίβασαν διὰ τῆς βίας ἀπὸ τὴν ἅμαξαν καὶ τὸν ἔστειλαν εἰς τὰς φυλακάς, ἀφῆκαν δὲ τὸν κύριον ἄνευ ἁμαξηλάτου. Καὶ ταῦτα πάντα, κύριοι, ἐγίνοντο μονομερῶς· μόνον οἱ φίλοι μας συνελαμβάνοντο οὐ μόνον ἐν τῇ πόλει, ἀλλὰ καὶ ἐν τοῖς χωρίοις. Εἰς τὴν πόλιν ἐγένετο ἡ σύλληψις τῶν ἐθνοφυλάκων πανηγυρικῶς διὰ πολιορκιῶν. Ἐπολιόρκησαν τὴν οἰκίαν τοῦ κ. Ζούλα, στενοῦ φίλου μας, ἐπολιόρκησαν τὴν οἰκίαν τοῦ Ἀγγέλου Βουτσινᾶ, γείτονος τοῦ κ. Βαλσαμάκη, διὰ νὰ συλλάβωσι τὸν υἱόν του.

§40ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Καὶ φίλου μου, προσθέσατε.

§41ΜΕΤΑΞΑΣ. Διεμαρτυρήθημεν πάντες οἱ ὑποψήφιοι τῆς ἀντιπολιτεύσεως πολλάκις ἐν σώματι ἐνώπιον τοῦ Νομάρχου. Ἐνθυμοῦμαι δὲ ἡμέραν τινα, ὅτε εἴδομεν τὸν κ. Ἡρακλῆ Οἰκονόμου καὶ τῷ παρεπονέθημεν δι’ αὐτὰς τὰς πράξεις, διὰ τὴν μονομερῆ καταδίωξιν τῶν ἐθνοφυλάκων καὶ διὰ τὰς εὐκολίας πρὸς τοὺς ἄλλους καὶ οὐχὶ εἰς ἡμᾶς, ἐνθυμοῦμαι, λέγω, ὅτι αὐθαδιάσαμεν καὶ παρ’ ὀλίγον νὰ γείνῃ ῥῆξις. Ἐπέῤῥιψα δὲ 5 ἢ 6 διαμαρτυρήσεις πρὸς τὸν Νομάρχην διὰ τὰ γενόμενα. Πρὸ τῶν ἐκλογῶν παρουσιάσθη καὶ ἕτερον ζήτημα, τὸ ὁποῖον εἶχε μεγίστην σημασίαν ἐπὶ τῆς ἐκβάσεως τῆς ἐκλογῆς, ἰδίως τοῦ δήμου Κρανίων. Τὸ ζήτημα τοῦ ἀφοπλισμοῦ τῶν κλητήρων, ζήτημα σπουδαῖον, τὸ ὁποῖον μᾶς ἀπησχόλησεν εἰς ὅλας τὰς ἐκλογὰς, βουλευτικὰς καὶ δημοτικὰς, πάντοτε δὲ εἶχον τὴν ἀρχὴν, ὅτι οἱ κλητῆρες πρέπει νὰ ἀφοπλίζωνται ἰδίως κατὰ τὰς ἡμέρας τῶν ἐκλογῶν, διότι εἶναι συνήθως βίαιοι καὶ ἀφωσιωμένοι εἰς πάντα δήμαρχον· ἠδύναντο λοιπὸν νὰ παρεκτραπῶσι. Πάντοτε ὑπεστήριξα, ὅτι οἱ κλητῆρες δὲν πρέπει νὰ ὦσιν ὡπλισμένοι. Ἐνθυμοῦμαι ὅτι τὸ 1873, πρωθυπουργοῦντος τοῦ μακαρίτου Δεληγεώργη, ἔγραψα περὶ τούτου ἐπιστολὴν πρὸς αὐτόν. Κατὰ τὸ 1875 ἐπέστειλα πρὸς τὸν κ. Τρικούπην πολλὰ τηλεγραφήματα, ἀλλὰ δὲν εἰσηκούσθην· ἐλθὼν δὲ εἰς Ἀθήνας μετὰ τὴν ἐκλογὴν τοῦ 1873, διεμαρτυρήθην εἰς τὸν ὑπουργὸν διὰ τοῦτο· ὁ τότε ὑπουργὸς μοὶ ἀπήντησεν, ὅτι, κατὰ τὰ Β. διατάγματα, δύνανται νὰ φέρωσιν ὅπλα καὶ ὄχι μόνον τὴν λευκὴν ῥάβδον. Κατὰ τὰς τελευταίας ἐκλογὰς τῶν δημάρχων, ὁ Βενιεράτος διεμαρτυρήθη διὰ τὸν ἀφοπλισμόν, ἀλλὰ δὲν εἰσηκούσθη, διότι ἐπέμενεν ὁ Νομάρχης καὶ ὁ ὑπουργός. Ἐν τῇ προκειμένῃ ἐκλογῇ εἶπον πρὸς τὸν Ἡρακλῆ Οἰκονόμου, ὅτι θέλω εἶμαι συνεπής, διότι κατέπεισα τὸν δήμαρχον νὰ ἀφοπλίσῃ τοὺς κλητῆρας τρεῖς ἡμέρας πρὸ τῆς ἐκλογῆς. Ὁ δὲ Νομάρχης ὑπεσχέθη νὰ μὴ τοὺς ἀφοπλίσῃ, ἀλλ’ ἀμέσως ἤρχισαν αἱ κραυγαὶ τῶν ἄλλων καὶ αἱ διαμαρτυρήσεις κατὰ τοῦ μὴ ἀφοπλισμοῦ τῶν κλητήρων, ὁ δὲ Νομάρχης παρεδέχθη μέσον ὅρον, τοὐτέστι νὰ ὦσιν ὡπλισμένοι οἱ κλητῆρες μόνον καθ’ ἣν ὥραν ἔχουσιν ὑπηρεσίας· ἀλλὰ καὶ εἰς τὸ μέτρον τοῦτο τοῦ Νομάρχου ἀντέστη ὁ ὑπουργικὸς συνδυασμὸς καὶ ἀπῄτησαν τὸν πλήρη ἀφοπλισμόν, ὅπερ καὶ ἐγένετο. Τοῦτο, κύριοι, ἐπήνεγκε τὸν ἐξευτελισμὸν τῆς ἀστυνομίας, οἱ δὲ κλητῆρες δὲν ἠδύναντο οὔτε κἂν εἰς τὴν ἀγορὰν νὰ μεταβῶσι. Οἱ χωροφύλακες τοὺς ἠρεύνων σωματικῶς δὶς καὶ τρὶς καὶ τετράκις ἐν ἡμέρᾳ καὶ ἐν καιρῷ νυκτὸς, καὶ ἐντεῦθεν ἐπροκαλοῦντο ῥήξεις καὶ δὲν ἠδύναντο νὰ ὑπηρετήσωσιν. Ἡ ἀστυνομία παρέλυσε καὶ τὴν ἀστυνομικὴν ὑπηρεσίαν παρέλαβεν ὁ Γιαννάτος, ὁ Λαγουδάκης καὶ ὁ Ἀλεξάκης καὶ ἄλλοι χωροφύλακες, ἐκτελοῦντες τὰ καθήκοντα τῆς ἀστυνομίας. Ὥπλιζον τοὺς φίλους τῆς συμπολιτεύσεως καὶ ἠρεύνων σωματικῶς τοὺς φίλους μας. Ὁ ἐξευτελισμὸς οὗτος τῆς ἀστυνομίας ἐπέφερε τὴν χαλάρωσιν τῶν φίλων μας ἐν Ἀργοστολίῳ καὶ τὴν παραλυσίαν τῆς τάξεως. Ἐν τούτοις, κύριοι, αὐτὴν τὴν ἀστυνομίαν, τὴν ἐκμηδενισθεῖσαν κατὰ τὴν ἡμέραν τῶν ἐκλογῶν, τῆς ὁποίας ὁ διευθυντὴς ἐλιθοβολήθη, τῆς ὁποίας ἐδάρησαν οἱ ὑπάλληλοι, ὁ γραμματεὺς καὶ ὁ εἰσπράκτωρ ἐν μέσῃ ἀγορᾷ, ἐσυκοφάντησαν οἱ ἀντίθετοι καὶ ἔχουσι παράπονα σήμερον, ὅτι ἐπενέβη, ἐνῷ τὴν ἡμέραν τῆς ἐκλογῆς ἦσαν ἐντὸς τοῦ στρατῶνος οἱ κλητῆρες κεκλεισμένοι, ἐνῷ ὁ δήμαρχος δὲν ἐξῆλθεν ἐκ τῆς οἰκίας του ἢ συνοδευόμενος μὲ ἓξ ἄνδρας, φοβούμενος μὴ τὸν λιθοβολήσωσιν, ἵνα μεταβῇ εἰς τὸν τόπον τῆς ἐκλογῆς διὰ νὰ ψηφοφορήσῃ. Αὐτὸς ὁ δήμαρχος ἐπενέβη, καθὼς σᾶς εἶπε ψευδῶς ὁ κ. Βαλσαμάκης. Ἀλλὰ τί νὰ εἴπωμεν ἡμεῖς περὶ τοῦ δημάρχου Λιβαθοῦς, ὅστις περιέτρεχε τὰ χωρία τοῦ δήμου του μεθ’ ἑνὸς ταχυδρομικοῦ ὑπαλλήλου; Τί νὰ εἴπωμεν ἡμεῖς περὶ τοῦ δημάρχου Ἐλιοῦ, ὁ ὁποῖος ἐντὸς τῆς πόλεως διωργάνιζε διαδηλώσεις; Τί νὰ εἴπωμεν περὶ τοῦ δημάρχου Πρόννων, ὅστις μετὰ τοῦ δημάρχου Ἐλιοῦ τοὺς ἐδέχετο διὰ πυροβολισμῶν καὶ κανονοβολισμῶν τοὺς ὑπουργικοὺς ὑποψηφίους, καὶ περιῆλθον μετ’ αὐτῶν πάντα τὰ χωρία; Τί νὰ εἴπωμεν περὶ τοῦ δημάρχου Ὁμαλῶν, ὁ ὁποῖος ἦτον ἐπίσης φίλος των; δὲν καταδέχομαι κἂν νὰ ὁμιλήσω περὶ αὐτῶν, οὐδὲ παράπονα νὰ ἐκφράσω. Ὁ τύπος ἔγραψε περὶ αὐτῶν ἱκανὰ ἐν Κεφαλληνίᾳ. Πρὸ τῆς ἐκλογῆς, κύριοι, οἱ χωροφύλακες, οἱ ὁποῖοι διέμενον ἐν Ἀργοστολίῳ, ἐφατρίαζον διὰ τοῦ ἀναιδεστέρου τρόπου· οἱ χωροφύλακες, οἵτινες εἶναι κατηγορούμενοι σήμερον περὶ τοὺς 15 τὸν ἀριθμόν, οὗτοι διέτρεχον τὰς ὁδοὺς μετὰ τῶν φίλων τῶν ὑπουργικῶν ὑποψηφίων, τὸ ἑσπέρας καὶ ὅλην τὴν νύκτα συνευωχοῦντο μετ’ αὐτῶν· αἱ οἰκίαι τῶν ὑπουργικῶν ὑποψηφίων ἦσαν ὡς στρατῶνες. Τοὐναντίον δὲ, ὅστις τῶν χωροφυλάκων ἦλθεν εἰς τὴν οἰκίαν μου ἐτιμωρήθη ἢ μετετέθη. Ὁ μοίραρχος ἐν τῇ ἀναφορᾷ πολλάκις εἶπε, δὲν θέλω νὰ πηγαίνετε εἰς τὴν οἰκίαν τοῦ Μεταξᾶ· ὅστις μεταβῆ ἐκεῖ, θέλει τιμωρηθῆ· καὶ ἐτιμωρήθησαν 2 ἢ 3. Τουναντίον ἐπέτρεπεν ἑσπερίδα εἰς τὰς οἰκίας τῶν ὑπουργικῶν ὑποψηφίων, καὶ ἰδίως εἰς τὴν τοῦ Βενιεράτου.

§42ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Τί εἴπατε; ἤρχοντο εἰς τὴν οἰκίαν μου;

§43ΜΕΤΑΞΑΣ. Εἰς τοῦ Βενιεράτου.

§44ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Ὁ ἄνθρωπος εἶναι ἀπὼν καὶ ἠμπορεῖς νὰ λέγῃς ὅ,τι θέλεις, ἀφ’ οὗ γνωρίζεις, ὅτι δὲν δύναται ἀμέσως νὰ τὰ διαψεύσῃ.

§45ΜΕΤΑΞΑΣ. Ἀλλὰ, κύριοι, γνωρίζετε, ὅτι εἰς ταῦτα προέβαινον διὰ νὰ ἐμποιήσουν τὸν τρόμον καὶ φόβον.

§46ΑΝΤΥΠΑΣ. Αὐτὴ ἡ ἐπέμβασις διατί δὲν ἐγένετο καὶ εἰς τοὺς ἄλλους δήμους;

§47ΜΕΤΑΞΑΣ. Διότι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ πράξωσι τοῦτο διὰ τῶν χωροφυλάκων· δὲν εἶχον τὴν ἀρκοῦσαν δύναμιν· γνωρίζετε δὲ, ὅτι εἰς ὅλα τὰ χωρία τῆς Κεφαλληνίας, ὡς καὶ εἰς τὰ χωρία τῆς Κραναίας, δὲν ἠδύναντο δύο ἢ τρεῖς χωροφύλακες νὰ ἐπιβληθῶσιν. Οἱ χωρικοὶ ἀνθίστανται.

§48ΑΝΤΥΠΑΣ. Περισσότεροι ἠδύναντο νὰ ἐπιβληθῶσι;

§49ΜΕΤΑΞΑΣ. Ἐκτὸς δὲ τούτου, εἰς τὰ χωρία ὑπῆρχε πεποίθησις, ὅτι θὰ ὑπερτερήσωσιν ἡμᾶς ἐνῷ εἰς τὴν πόλιν, τὸ λέγω δημοσίως, ὑπῆρχεν ἡ γενικὴ πεποίθησις, ὅτι θὰ ὑπερτερήσωμεν ἡμεῖς. Καὶ ὅλα ὅσα ἔγειναν, καὶ ἡ τρομοκρατία, ἥτις ἐνηργήθη, διὰ νὰ φέρουν τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἰσοψηφίας ἐν τῇ πόλει ἔφερον τὴν ἐπιτυχίαν. Ἰσοψηφία ἐπῆλθεν. Ἐὰν δὲ ὁ φατριασμὸς, κύριοι, περιωρίζετο μόνον εἰς ταῦτα παρὰ τῆς χωροφυλακῆς, δὲν ἠθέλομεν ἔχει σπουδαῖα παράπονα, οὐδὲ ἠθέλομεν καταδεχθῆ νὰ τὰ ἀναφέρωμεν εἰς τὴν Βουλὴν· ἀλλὰ μετ’ ὀλίγον ἤρχισαν οἱ δαρμοὶ, τὰ τραύματα, αἱ κακώσεις, ἡ καταδίωξις τῶν φίλων μας. Ἐπροκάλουν οἱ χωροφύλακες εἰς τὴν ἀγορὰν καὶ εἰς τὰς στενωποὺς ῥήξεις, καὶ πᾶς ἀνήκων εἰς ἡμᾶς ἐκακοποιεῖτο· ἀντὶ δὲ νὰ τιμωρῆται ὁ ἔνοχος, ἐφέρετο εἰς τὰς φυλακὰς ὁ παθών. Τοῦτο τὸ μαρτυροῦσιν αἱ καταθέσεις καὶ αἱ μηνύσεις κατὰ τῶν 8 ἢ 9 χωροφυλάκων. Ἐκακοποιήθη ὁ Λούζης παρὰ χωροφυλάκων, τὸν ἔσυραν εἰς τὴν Μοιραρχίαν, τῷ ἔσχισαν τὰ ἐνδύματά του.

§50ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Σᾶς παρακαλῶ νὰ ἀναγνώσητε αὐτὴν τὴν κατάθεσιν τοῦ Λούζη, διότι αὐτὸς εὐχαριστεῖ τὸν Γιαννάτον, ὅτι τὸν ἔσωσεν ἀπὸ τὸν Καταρέλην.

§51ΜΕΤΑΞΑΣ. Οἱ χωροφύλακες τὸν ἔσυραν εἰς τὴν Μοιραρχίαν. Ἐδάρη ὁ Χέλμης, φίλος μας, ἐπειδὴ δὲ ἔκαμον ἄλλοι παρατήρησιν εἰς τὸν χωροφύλακα διατὶ τὸν δέρει, ἀπήντησε ψευδῶς ὅτι ἐξύβρισε τὸν Βασιλέα. Ὁ Κωνσταντῖνος Μπονετάτος, διότι ἐτόλμησε νὰ εἴπῃ ὅτι ἀνῆκεν εἰς τὸ κόμμα τοῦ Μεταξᾶ, τὸν ἔφερον ὄπισθεν ἑνὸς καφενείου οἱ χωροφύλακες καὶ τὸν ἔδειραν, καὶ περὶ αὐτοῦ ὑπάρχει μήνυσις. Καθ’ ὅλον δὲ τὸ διάστημα τῆς ἡμέρας τοιαῦτα συνέβαινον· τὸ ἑσπέρας οἱ χωροφύλακες συνευωχοῦντο μετὰ τῶν παλληκαρίων τῶν ἀντιπάλων μας· οἱ χωροφύλακες μετέβαινον εἰς τὰ χωρία ἐφ’ ἁμαξῶν ἐλαιοστολίστων, καὶ ἐζητωκραύγαζον ὑπὲρ τῶν ἀντιπάλων μας καὶ ὕβριζον ἡμᾶς· καὶ περὶ τούτου ὑπάρχει μήνυσις. Οἱ χωροφύλακες μετεμφιεσμένοι τὴν νύκτα παρεβίαζον τὰ ἄσυλα τῶν πολιτῶν. Ἐν περιπολίᾳ διατελοῦντες, ὄπισθεν τῶν παλληκαριῶν τῶν ἀντιπάλων ἡμῶν, ἄφιναν αὐτοὺς νὰ τραγῳδῶσιν αἰσχρὰ καὶ ἀχρεῖα ᾄσματα καθ’ ἡμῶν. Ὅταν δὲ ἀπήντων καθ’ ὁδὸν ἄνδρα ἀνήκοντα εἰς ἡμᾶς καὶ ἔχοντα σημασίαν τινὰ, διὰ προσβολὴν ἠρεύναν αὐτὸν σωματικῶς· τὸ αὐτὸ ἔπραττον οἱ χωροφύλακες καὶ εἰς τοὺς ἀστυνομικοὺς κλητῆρας, τοὺς δὲ ἀντιπάλους μας ἄφινον ὡπλισμένους ὡς ἀστακούς. Ἑσπέραν τινὰ, κύριοι, περὶ τὴν 8ην ὥραν ἤμην εἰς τὴν οἰκίαν μου, ἥτις κεῖται εἰς τὸ κεντρικώτερον μέρος τῆς πόλεως, ἀκούω δὲ ἀγρίας φωνάς· ἐξῆλθον εἰς τὸ παράθυρον καὶ βλέπω 6–7 χωροφύλακας, οἵτινες ἀπρεπῶς ἐτραγῴδουν τὰ ἑξῆς· «Ἐγὼ εἶμαι χωροφύλακας, χαράτσι δὲν πληρόνω καὶ ἂν ὁμιλήσῃ ὁ Μεταξᾶς ἐγὼ τονε σκοτώνω». Ἦσαν εἰς τὴν οἰκίαν μου πολλοὶ φίλοι, οἵτινες ἠθέλησαν ἐκ τῶν παραθύρων νὰ πυροβολήσωσιν, ἀλλὰ τοὺς ἐμπόδισα. Ὅλα τὰ πέριξ ἐμπορικὰ ἦσαν ἀνοικτά, ἠκούσθησαν καὶ ὕβρεις, διότι ἐξῆλθον ἀπὸ ὅλα τὰ μέρη διὰ νὰ ἴδωσι τὸ θέαμα. Ἀμέσως ἔγραψα εἰς τὸν Νομάρχην, διὰ νὰ καταγγείλῃ εἰς τὸν μοίραρχον τὰ γενόμενα, τῷ ἔγραφον δὲ ὅτι εἶναι ἡ φοβερωτέρα τῶν πιέσεων, καὶ ὅτι ἂν δὲν μὲ πιστεύῃ, νὰ ἔλθῃ νὰ ἐξετάσῃ τοὺς ἐμπόρους τῶν πέριξ τῆς οἰκίας μου καταστημάτων. Ὁ νομάρχης ἐγνωστοποίησε ταῦτα εἰς τὸν μοίραρχον, ὁ δὲ μοίραρχος οὐδὲν ἔπραξεν· ἂν καὶ εἶχον σημειώσει καὶ τὰ ὀνόματα τῶν χωροφυλάκων, οὐδένα ἐτιμώρησεν. Δίς, κύριοι, πρὸ τῆς ἐκλογῆς, ἐπρόκειτο νὰ μεταβῶ πρὸς συνεννόησιν διὰ τὰς ἐκλογὰς εἰς οἶκον φίλου μου· μὲ εἰδοποίησαν ἐγκαίρως, (διότι τυγχάνει νὰ ἔχω τινὰς φίλους, οἱ ὁποῖοι ἀνήκουσι μὲν εἰς τὸ κόμμα τοῦ κ. Βενιεράτου, ἀλλ’ εἶχον ἄλλοτε εὐεργετηθῆ ὑπ’ ἐμοῦ) νὰ μὴ μεταβῶ, διότι πρόκειται νὰ προκαλέσωσι ῥῆξιν οἱ χωροφύλακες ἵνα φονεύσωσιν ἐμὲ καὶ τὸν δήμαρχον. Τοῦτο συνέβη δίς. Καὶ τῷ ὄντι, τὴν ἑσπέραν ἐκείνην ἐθεάθησαν χωροφύλακες μετεμφιεσμένοι πρὸς τὸ μέρος, ὅθεν ἐπρόκειτο νὰ διαβῶ Τοῦτο τὸ γνωρίζουσι πλεῖστοι ὅσοι, διότι ἐθεάθησαν οἱ χωροφύλακες μετεμφιεσμένοι εἰς τὰ οἰνοπωλεῖα. Εἰς ὅλα ταῦτα, κύριοι, τὰ συμβάντα πρὸ τῆς ἐκλογῆς τί ἔπραττεν ὁ κ. μοίραρχος; Οὐδὲν μέτρον ἔλαβε, καὶ ἐὰν ἐτιμώρει δῆθεν ἓξ ἢ ὀκτὼ χωροφύλακας μὲ κράτησιν διά τινας ἡμέρας, ἐθεῶντο τὴν ἐπιοῦσαν εἰς τὴν ἀγοράν. Τοῦτο τὸ ὁμολογοῦσι πάντες. Ἑπόμενον ἦτο, κύριοι, μετὰ τὴν διαγωγὴν ταύτην τοῦ κυρίου μοιράρχου νὰ θρασυνθῶσι τὰ ὄργανα τῆς ἐξουσίας, διότι ἐγνώριζον καλῶς, ὅτι ὁ μοίραρχος τὰ ἀπῄτει, τὰ ἐπροκάλει πρὸς τὸν σκοπὸν νὰ φέρῃ τὴν τρομοκρατίαν καὶ νὰ προπαρασκευάσωσι τὰ πνεύματα διὰ τὴν μέλλουσαν ἐκλογήν. Ἅμα εἶδον, κύριοι, ὅτι οὐδεμία θεραπεία ἠλπίζετο παρὰ τῶν ἐκεῖσε ἀρχῶν, ἠναγκάσθην νὰ γράψω ἐπιστολὴν πρὸς τὸν κύριον ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ἐπιστολὴν δὲ ἔγραψε καὶ ὁ κ. Χοϊδᾶς· τοῦ ἐγνωστοποιήσαμεν τὰ συμβαίνοντα, τὸν φατριασμὸν τοῦ μοιράρχου, ἀνεφέραμεν αὐτῷ καὶ τὰ γεγονότα. Δὲν μοὶ ἀπήντησεν ὁ κ. ὑπουργός· ἔγραψα καὶ δευτέραν ἐπιστολήν· τότε ὁ κ. ὑπουργὸς ἔλαβε τὴν καλωσύνην νὰ μοὶ ἀπαντήσῃ, καθὼς ἀπήντησε καὶ εἰς τὸν κ. Χοϊδᾶν, ὅτι μέλλει νὰ πέμψῃ ἀνακριτὴν ἐκ Κερκύρας, ὅτι θέλει ἐξετάσει, καὶ μᾶς ἐβεβαίου, ὅτι, ἂν ἔχωνται ἀληθείας, ἤθελε μεταθέσει τοὺς χωροφύλακας. Ὁ ὑπουργὸς ἐτήρησε τὸν λόγον του, καὶ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι ἔπραξεν ὅ,τι ὤφειλε νὰ πράξῃ. Πρὶν ὅμως ἔλθῃ ὁ στρατιωτικὸς ἀνακριτής, προέβαινεν ὁ χρόνος καὶ ἡ ἡμέρα τῆς ἐκλογῆς ἐπλησίαζε. Διὰ τὸ σχέδιον δὲ τῆς τρομοκρατίας καὶ τῆς ψυχολογικῆς βίας ἔπρεπε νὰ μεταχειρισθῶσιν ὅ,τι καὶ εἰς τὰς δημοτικὰς ἐκλογάς.

§52ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Θέλετε νὰ εἰπῆτε, ὅτι ὁ φόνος ἔφερε τὴν ἀπώλειαν τῆς δημοτικῆς ἐκλογῆς ἐκείνων, οἵτινες ἐσυκοφαντήθησαν ὅτι τὸν ἐξετέλεσαν; καθὼς καὶ τώρα ὁ φόνος μᾶς ἀφῄρεσεν 100 τοὐλάχιστον ψήφους, διότι σεῖς, ὡς τεχνῖται, τὸν ἐξεμεταλλεύθητε μεθ’ ὅλης τῆς ἀγχινοίας καὶ λεπτότητος, ἥτις σᾶς διακρίνει, καὶ διὰ τοῦτο ἐγράψατε καὶ εἰς τὸν «Ἐργάτην», ὅτι ἐγένετο ὁ φόνος παρὰ τῆς μερίδος μας, ἐπὶ σκοπῷ νὰ ἐνσπείρῃ τὸν τρόμον.

§53ΜΕΤΑΞΑΣ. Λοιπὸν ἦτον ἀνάγκη νὰ χυθῇ αἷμα καὶ ὡς ἐκ τούτου ἑσπέραν τινα ἐφονεύθη ὁ μακαρίτης Διονύσιος Βούρβαχης· τὰ περαιτέρω τὰ παραλείπω. Τὸν φονευθέντα ἔφερον ὑπὸ τὴν οἰκίαν μου, ἐνῷ ὁ φόνος ἔγεινεν εἰς ἀπόστασιν 500 βημάτων ἀπὸ τὴν οἰκίαν μου· τοῦτο ἔπραξαν διὰ νὰ μᾶς τρομάξωσι. Παραλείπω τὰ καθέκαστα τοῦ φόνου αὐτοῦ, τὸν σκοπὸν μόνον σᾶς εἶπον. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε ὅμως νὰ κάμω μίαν παρέκβασιν, καθόσον ἀφορᾷ τὸν φόνον αὐτόν. Ὁ κ. Βαλσαμάκης σᾶς εἶπε καὶ ἐνταῦθα καὶ εἰς τὸ Τμῆμα, καὶ τοῦτο πολὺ μὲ ἐλύπησε, διότι ὁ κ. Βαλσαμάκης δὲν ἔπρεπε νὰ ἔχῃ τὴν ἐλαχίστην ὑπόνοιαν, καὶ νὰ προσβάλῃ τὸν δήμαρχον, ἄνδρα, ὅστις τόσας θυσίας ἔκαμε δι’ αὐτὸν καὶ τοὺς φίλους του, καὶ πρὸς τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ εὐγνωμονῇ διὰ τὴν συνδρομὴν, τὴν ὁποίαν ἄλλοτε τῷ παρεῖξεν. Σᾶς εἶπεν ἐν τῷ Τμήματι, ὅτι τὸν φόνον ἐξετέλεσεν ὁ Τζαρᾶς, ὅστις ἦτο κλητὴρ ἀστυνομικὸς, σᾶς εἶπεν ὅτι, ναὶ μὲν ἦτο παυμένος, ἀλλ’ ὅτι ἐμισθοδοτεῖτο κρύφα παρὰ τοῦ δημάρχου. Τοῦτο δὲν ἐῤῥέθη, κύριοι, μόνον εἰς τὸ Τμῆμα καὶ ἐνώπιον ὑμῶν, ἀλλὰ ἐγράφη καὶ εἰς τὴν ἐφημερίδα ὁ «Λαὸς» τῆς Κεφαλληνίας, ὥστε ὑπεχρεώθη ἡ ἀστυνομία νὰ ἐκδώσῃ παράρτημα διὰ ν’ ἀναιρέσῃ τὴν συκοφαντίαν· (ἀναγινώσκει). (Παραλείπονται τὸ παράρτημα τῆς ἀστυνομίας καὶ τὰ σχετικὰ ἔγγραφα περὶ παύσεως τοῦ ἀστυνομικοῦ κλητῆρος Τζαρᾶ γενομένης τὴν 15 Ἰουνίου 1879). Ἀλλὰ σᾶς εἶπε πρὸς τούτοις ὁ κύριος Βαλσαμάκης, ὅτι ναὶ μὲν ἐπαύθη τὴν δεκάτην πέμπτην Ἰουνίου, ἀλλ’ ἐμισθοδοτεῖτο, καὶ σᾶς ἀνέγνωσεν ἓν ἔνταλμα, ἐνθυμεῖσθε δὲ, ὅτι ἀμέσως τὸν ἠρώτησα τὴν χρονολογίαν τῆς ἐκδόσεώς του. Διότι εἶνε μόνον ἀληθὲς, ὅτι προκαταβολικῶς εἶχε λάβει δύο μηνιαῖα δι’ ἐνταλμάτων, αὐτὸς δὲ ἐπώλησε ταῦτα πρὸς ἄλλον, ὅστις ἀπαιτεῖ νὰ πληρωθῶσιν, ὁ δὲ εἰσπράκτωρ νῦν ἀρνεῖται. Τὸ ἀθῶον τοῦτο γεγονὸς τὸ ἐξεμεταλλεύθησαν, καὶ ἠθέλησαν νὰ ἐξαγάγωσι πονηρὰ καὶ ὀλέθρια συμπεράσματα. Ἐνηργήθη ἀνάκρισις ἐπὶ τοῦ φόνου τοῦ Βούρβαχη, ἐπεραιώθη ἀμέσως, διὰ νὰ μὴ παραπονῶνται ὅτι εἶναι προφυλακισμένοι οἱ φίλοι των, ἐξεδόθη προδικαστικὸν βούλευμα, τὸ ὁποῖον διέταξε περαιτέρω ἀνακρίσεις. Γενομένων τῶν νέων ἀνακρίσεων, ὑπεβλήθη πάλιν ἡ πρότασις εἰς τὸ Συμβούλιον, τοῦτο δὲ παρέπεμψε τὸν Τζαρᾶν, ἔπαυσε δὲ κατὰ τῶν ἄλλων πρὸς καιρὸν τὴν καταδίωξιν, καὶ τοὺς λοιποὺς παῖδας παρέπεμψεν εἰς τὸ Πλημμελειοδικεῖον. Τοῦ βουλεύματος τούτου γίνεται ἀνακοπὴ, διότι τὸ πλημμελειοδικεῖον δὲν παρεδέχθη τὴν σύστασιν, ὡς ἐπρότεινεν ὁ Εἰσαγγελεύς· ἔχω δὲ τηλεγράφημα, τὸ ὁποῖον μοὶ ἀναγγέλλει, ὅτι πρὸ ἡμερῶν ἐξεδόθη τὸ βούλευμα τὸ ὁριστικὸν τοῦ Ἐφετείου, ὅπερ δὲν παραπέμπει μόνον τὸν Τζαρᾶν, ἀλλὰ πάντας τοὺς λαβόντας μέρος ὡς συστασιώτας, τὸν ἀριθμὸν ἕξ.

§54ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Ποῖος σᾶς τηλεγραφεῖ;

§55ΜΕΤΑΞΑΣ. Ὁ ἀδελφός μου.

§56ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Πότε σᾶς ἐτηλεγράφησε;

§57ΜΕΤΑΞΑΣ. Τὴν Πέμπτην. Δὲν πιστεύω νὰ τὸν ἠπάτησεν οὐδεὶς εἰς τὴν Κεφαλληνίαν (ἀναγινώσκει τὸ τηλεγράφημα). «Παραλείπεται ἡ καταχώρισις.» Παρεκάλεσα χθὲς μάλιστα τὸν κ. Κουμουνδοῦρον νὰ τηλεγραφήσῃ, διὰ νὰ ἔχωμεν ἐπίσημον γνῶσιν. Ὥστε τὸ Ἐφετεῖον παρεδέχθη τὴν σύστασιν. Τοῦτο εἶναι σπουδαῖον, Κύριοι, διὰ δύο λόγους· διότι ὄχι μόνον ἀναιρεῖ τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ κ. Βαλσαμάκη, ὅτι ὁ Τζαρᾶς, πρώην ἀστυνομικὸς κλητὴρ, τὸν ἐφόνευσεν, ἀλλ’ ὅτι ὑπῆρχε σύστασις αὐτοῦ τοῦ φονέως μετὰ τῶν ἀνθρώπων τοῦ κόμματος τῶν ἀντιθέτων. Ἀναιρεῖ τὸν κ. Βαλσαμάκην εἰς ὅσα ἐτηλεγράφησεν ἐνταῦθα, διότι ἐτηλεγράφησεν, ὅτι ὁ φόνος τοῦ Βούρβαχη ἔγεινεν ὑπὸ παίδων, διότι τὰ παιδία ἔπαιζαν μεγάλον ρόλον εἰς τὰ ὄργια.

§58ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Ταῦτα ἐτηλεγράφησε καὶ ὁ Εἰσαγγελεὺς; διότι αὐτὸ διεδίδετο τότε καὶ αὐτὸ ἐπιστεύθη. Ἄλλως τε, εἴτε ὁ Τζαρᾶς μόνος, εἴτε καὶ ἄλλοι, οὐδεμίαν σημασίαν ἔχει.

§59ΜΕΤΑΞΑΣ. Ὁ κ. Βαλσαμάκης ἐτηλεγράφησεν, ὅτι ἐγένετο παρὰ παίδων διὰ διαφόρους λόγους, προσθέσας, ὅτι οἱ ἀντίθετοι λέγουσι τὰ ἐναντία, προβλέποντες τὴν ἀποτυχίαν των. Ταῦτα δὲ κατεχωρίσθησαν καὶ εἰς τὸ Ἐθνικὸν Πνεῦμα. Πάντα ἀναιροῦνται παρὰ τῆς δικαστικῆς ἀρχῆς, ὡς καὶ παρὰ τοῦ ἰδίου Βαλσαμάκη, διότι καὶ αὐτὸς σᾶς εἶπε χθὲς, ὅτι δὲν ἔγειναν ὑπὸ παίδων, ἀλλὰ ὑπὸ τοῦ Τζαρᾶ, ὅστις εἶναι συστασιώτης μετὰ τῶν ἄλλων. Τοὐναντίον, τότε ἡμεῖς ἐτηλεγραφήσαμεν πρὸς τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης καὶ πρωθυπουργὸν, ὅτι ὁ φόνος ἐγένετο ἐκ πολιτικῶν παθῶν, καὶ ὁ κ. Κουμουνδοῦρος εἶχε τὴν καλωσύνην νὰ στείλῃ τὸ τηλεγράφημα εἰς τὸν εἰσαγγελέα διὰ νὰ τὸ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν. Ὁ δὲ κ. Μοίραρχος, συμφωνήσας μὲ τὸν Βαλσαμάκην, ἐτηλεγράφησεν, ὅτι ὁ φόνος δὲν ἔγεινε διὰ πολιτικοὺς λόγους, ὅτι ἔγεινεν ἕνεκα ἄλλων λόγων, ἐνῷ ἐγένετο ἐν μέσῃ ἀγορᾷ. Ἦλθεν ἐπὶ τέλους στρατιωτικὸς ἀνακριτὴς, ὁ λοχαγὸς Χαρίλαος· δὲν τὸν ἐγνώριζον, πρώτην φορὰν τὸν εἶδον, ἀλλ’ ὡς ἐκ τῆς συμπεριφορᾶς του δύναμαι νὰ εἴπω, ὅτι εἶναι ἀνὴρ ἐντιμότατος· οὗτος προσεκάλεσεν ἀμέσως πάντας τοὺς ὑποψηφίους, τοὺς παθόντας πρὸ τῆς ἐκλογῆς ὀκτὼ ἕως ἐννέα· προσεκάλεσεν ἀφατριάστως πάντας καὶ τοὺς ἐξήτασεν ἐνόρκως· Ὁ κ. Βαλσαμάκης σᾶς εἶπεν, ὅτι ἓν ἐκ τῶν τεκμηρίων τοῦ φατριασμοῦ του εἶναι, ὅτι δὲν προσεκάλεσεν αὐτοὺς, καὶ ὅτι ἔκαμεν ἀνακρίσεις μονομερεῖς· ἐτόλμησε δὲ καὶ νὰ τηλεγραφήσῃ ταῦτα. Σᾶς εἶπεν ὁ κ. Βαλσαμάκης, ὅτι ἐγένετο μονομερὴς ἡ ἐξέτασις, ἐνῷ ὅλους τοὺς προσεκάλεσε τὴν αὐτὴν ἡμέραν· εἶδον ἐγὼ ὁ ἴδιος εἰς τὰς χεῖρας τοῦ κλητῆρος πάσας τὰς κλήσεις. Ὑπάρχουν δὲ τὰ ἐπιδοτήρια ἐντὸς τῶν ἐγγράφων. Ἐὰν δὲν ἠθέλησαν νὰ ἐξετασθῶσιν οἱ ἀντίθετοι μας, τοῦτο ἀφορᾷ αὐτοὺς, καὶ διότι ὁ κ. Βαλσαμάκης μετὰ τῶν φίλων του, καθὼς καὶ ὁ Μοντεσάντος, ἦσαν ἐπὶ πέντε ἡμέρας εἰς τὰς ἐξοχὰς χάριν ψηφοθηρίας.

§60ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ δοθῇ τὸ ἐπιδοτήριον εἰς τὴν οἰκίαν μου;

§61ΜΕΤΑΞΑΣ. Νομίζω, ὅτι ἡ ἀξιότιμος κυρία σας ἔλειπε.

§62ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Τοῦ Βενιεράτου ἦτον ἐκεῖ καὶ ἔπρεπε νὰ γείνουν τὰ ἐπιδοτήρια, διὰ ν’ ἀποδειχθῇ, ὅτι προσεκλήθημεν ἐγκαίρως.

§63ΜΕΤΑΞΑΣ. Αὐτὰς τὰς κλήσεις τὰς ἔλαβεν ὁ ἀστυνόμος, ἐγνώριζε δὲ πολὺ καλὰ, ὅτι εἶσθε εἰς τοὺς δήμους· λοιπὸν ἐθεώρησε περιττὸν νὰ τὰς κοινοποιήσῃ εἰς τὰς κυρίας σας, ἀφοῦ ἀπουσιάζατε.

§64ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Τὸ σπουδαῖον εἶναι, ὅτι μονομερῶς ἐξητάσθητε καὶ ἕνεκα τούτου ἔγεινεν ἡ ἔκθεσις.

§65ΜΕΤΑΞΑΣ. Ὅταν ἐπεστρέψατε ἦτον ὁ ἀνακριτὴς εἰς Ἀργοστόλιον καὶ ἠδύνασθε νὰ προσέλθητε· καὶ τί ἠθέλετε νὰ εἴπητε; ὅτι ὅσα ἐῤῥέθησαν εἶναι ψευδῆ. Ἀφοῦ δὲ ἐξητάσθησαν ὅλα 23 πρόσωπα, δὲν ἠδύνατο νὰ γνωμοδοτήσῃ ὁ ἀνακριτὴς περὶ τῆς μεταθέσεως τινῶν χωροφυλάκων καὶ τριῶν ἄλλων ὑπαξιωματικῶν, τοὺς ὁποίους ὁ κ. ὑπουργὸς μετέθεσεν, ἐκτὸς ἑνὸς, τοῦ Λαγουδάκη, ἴσως ἐκ παραδρομῆς;

§66ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Ὅλους ὅσους ἐσημείονε μετέθεσα.

§67ΜΕΤΑΞΑΣ. Ἴσως ἐκ παραδρομῆς δὲν μετετέθη ὁ Λαγουδάκης, κ. ὑπουργέ. Ὁ κ. Βαλσαμάκης σᾶς εἶπεν, ὅτι ὁ ἀντιμοίραρχος ἐφατρίαζεν ὑπὲρ ἡμῶν, καὶ ὅτι εἰς τὰ καφενεῖα ἐξεφράζετο ὑπὲρ τῶν ὑποψηφίων τῆς ἀντιπολιτεύσεως.

§68ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Οὕτω ἐμνημόνευσεν αὐτοῦ καὶ ὁ εἰσηγητής σας.

§69ΜΕΤΑΞΑΣ. Ὑπάρχουν τὰ τηλεγραφήματά σας περὶ τούτου. Εἶσθε πολιτευόμενοι ἐν ταῖς ἐπαρχίαις καὶ γνωρίζετε τὶ σημαίνει ἀντιμοίραρχος· παρόντος μοιράρχου, οὐδὲν δύναται νὰ πράξῃ· ἀπόδειξις ὅτι ἂν ἐτιμώρει τινα τῶν χωροφυλάκων, ὁ μοίραρχος ἐχάριζε τὴν ποινήν. Ἡ διαμάχη δὲ μεταξὺ μοιράρχου καὶ ἀντιμοιράρχου βεβαίως ἔβλαψεν· ἦσαν ἀντίζηλοι, ἡ δὲ Κυβέρνησις ὤφειλε νὰ μεταθέσῃ αὐτοὺς, ἅμα ἤκουσε τὰ παράπονα τὰ διὰ τηλεγραφημάτων διαβιβαζόμενα· καὶ τοῦτο ἐξάγεται καὶ ἐξ αὐτοῦ τοῦ συμπεράσματος τοῦ ἀνακριτοῦ κυρίου Φρειδερίκου· ἐτηλεγράφησεν, ὅτι καὶ οἱ δύο φατριάζουν, καὶ πρέπει ν’ ἀπομακρυνθῇ ὁ εἷς, καὶ βεβαίως ἠννόει τὸν πρωτουργὸν Μοίραρχον. Ὁ Μοίραρχος εἶναι τὸ πᾶν, ὁ ἀντιμοίραρχος δὲν σημαίνει, εἶνε ὑφιστάμενος. Κατὰ τοῦ Φραγκάκου δὲν ὑπῆρχε παράπονον· δὲν ἐγκλημάτισε.

§70ΒΑΛΤΙΝΟΣ (ὑπουργὸς στρατιωτικῶν.). Ἀναγνώσατε τὸ τηλεγράφημα τοῦ Φρειδερίκου. Δύνασθε νὰ λέγητε ὅ,τι θέλετε ὑπὲρ αὐτοῦ· προκειμένου ὅμως περὶ Κυβερνήσεως, χρειάζεται προσοχὴ, διότι ἡ Κυβέρνησις ἔχει καθῆκον ν’ ἀπολογηθῇ.

§71ΜΕΤΑΞΑΣ. Ἐγὼ κατηγορῶ καὶ τοὺς δύο, δὲν τοὺς ἀπέστειλα δὲ εἰς Κεφαλληνίαν.

§72ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Συγχύζετε καὶ σεῖς καὶ ὁ εἰσηγητὴς τὰ τηλεγραφήματα μὲ τὴν ἔκθεσιν τοῦ κ. Φρειδερίκου. Τὸ τηλεγράφημα ἐστάλη τὴν 14 7βρίου καὶ δι’ αὐτοῦ ἁπλῶς ὑποβάλλει τὴν μετάθεσίν τινων χωροφυλάκων, ὁριζομένων ἕνα πρὸς ἕνα, πάντας δὲ τούτους μετέθετεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τηλεγραφικῶς, ἡ δὲ ἔκθεσις ἡ ἀναφέρουσα ὅλα αὐτὰ τὰ ὁποῖα ἰσχυρίζεσθε, ἐστάλη τὴν 6 8βρίου καὶ συνετάχθη ἐν Κερκύρᾳ, ἤτοι μετὰ τὴν ἐπιτυχίαν σας.

§73ΜΕΤΑΞΑΣ. Τὸ τηλεγράφημα σᾶς τὸ ἀνέγνωσε χθὲς ὁ κύριος Μαυρομαρᾶς. Ἐτηλεγράφησα δὲ πρὸς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι ἀνάγκη νὰ μένῃ ὁ ἀνακριτὴς ἐν Κεφαλληνίᾳ, διότι ἐν ὅσῳ ἔμενεν ἐπῆλθε γαλήνη, καὶ οὐδεὶς ἐκακώθη· ἐζήτουν δὲ τοῦτο ὡς ἐγγύησιν καὶ ἵνα διεξαχθῶσιν αἱ ἐκλογαὶ νομίμως καὶ ἄνευ νέων σκηνῶν. Οἱ ὑπουργικοὶ ὑποψήφιοι ἐμάνθανον τὰ τηλεγραφήματα, ἔγραφον δὲ, ὅτι πρέπει νὰ φύγῃ ὁ κ. Φρειδερίκος, τὸ δὲ ὑπουργεῖον διέταξε τὸν λοχαγὸν νὰ ὑπάγῃ εἰς Ἰθάκην, ἐνῷ οὗτος ἦτο κεκλεισμένος εἰς τὸν στρατῶνα καὶ ἐξήταζε μάρτυρας, καὶ μετὰ τὴν περαίωσιν τῆς ἀνακρίσεως τὸ ἑσπέρας μετέβαινεν ἐνίοτε εἰς τὴν λέσχην.

§74ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Μετέβαινε καὶ εἰς τὰ χωρία τῆς Λιβαθοῦς.

§75ΜΕΤΑΞΑΣ. Χάριν ἀνακρίσεων. Ἅμα ἀνεχώρησεν ὁ Φρειδερῖκος, τ’ αὐτὰ ἐπανελήφθησαν· οἱ χωροφύλακες τ’ αὐτὰ διέπραττον, αἱ περιπολίαι προσέβαλλον τοὺς φίλους μας, ἄφινον τοὺς ἀντιθέτους ὡπλισμένους, καὶ ἐν τούτοις ἡ ἐκλογὴ ἐπλησίαζεν. Ὡς ἀπόδειξιν δὲ τῶν συμβάντων πρὸ τῆς ἐκλογῆς ἔχομεν τὴν ἀληθῆ ῥαψῳδίαν τῶν ἄθλων τῆς χωροφυλακῆς, ἤτοι τὴν ἀνάκρισιν τοῦ κ. Φρειδερίκου· ἔχομεν ἐννέα μηνύσεις κατὰ 10 χωροφυλάκων, καὶ ἰδοὺ τὸ πιστοποιητικὸν τοῦ εἰσαγγελέως, αἱ ὁποῖαι μένουσιν εἰσέτι ἐκκρεμεῖς· ἐλπίζω ὅμως, ὅτι ταχέως θὰ περαιωθῶσιν. Ἔχομεν τὰς μηνύσεις κατὰ τοῦ Μοιράρχου, ἔχομεν ὡς μάρτυρας πάσας τὰς ἀρχάς, οἰκονομικὰς, διοικητικὰς καὶ στρατιωτικάς, ἵνα ἀποδείξωμεν τὸν φατριασμόν. Νομίζω, ὅτι εἶναι ἀρκοῦσαι ἀποδείξεις, ὅπως σᾶς πείσωσιν, ὅτι τὸ σχέδιον ἐφηρμόσθη πληρέστατα, τοῦ ἐκφοβισμοῦ καὶ τῆς ψυχολογικῆς βίας. Ἀλλὰ δὲν περιωρίσθησαν ἕως ἐδῶ· ἐφ’ ὅσον αἱ ἡμέραι ἐπλησίαζον, τοσοῦτον καὶ τὰ δεινὰ μεγαλείτερα καθίσταντο· τὴν παρασκευὴν πρὸς τὸ σάββατον ἤρχισαν οἱ δαρμοὶ ἐν τῇ ἀγορᾷ, καὶ ἐν καιρῷ νυκτὸς οἱ λιθοβολισμοί· ἐλιθοβολήθη ὁ ἀστυνόμος, ὁ Μοντεσάντος ἦλθεν εἰς τὴν οἰκίαν μου αἱματόφυρτος, ὁ Κλίμης, τὸν ὁποῖον εἴκοσι τέσσαρας ὥρας πρὶν εἶχον διορίσει ἀντιπρόσωπόν μου. Καθ’ ὅλην τὴν νύκτα ὅμιλοι παίδων, παρακολουθουμένων ὑπὸ ῥοπαλοφόρων, ἔψαλλον ἄσεμνα ἄσματα καθ’ ἡμῶν καὶ ἄλλα ὑπὲρ τῶν ὑποψηφίων, ἔθραυσαν τὰς ὑέλους μιᾶς ἐκκλησίας ἑνὸς φίλου μας, προσέβαλον καὶ αὐτὸν, καὶ τοι ἱερέα, καὶ τὴν σύζυγόν του. Τὸ σάββατον δὲ τὴν πρωΐαν τὸ σχέδιον ἔπρεπε νὰ πραγματωθῇ φοβερώτερον· ἤρχισαν οἱ λιθοβολισμοὶ καὶ ῥοπαλισμοὶ ἐν τῇ ἀγορᾷ· πᾶν σάββατον εἰς τὸ Ἀργοστόλιον γίνεται μεγάλη ἀγορὰ, καὶ ἔπρεπε νὰ ἐκφοβισθῶσι καὶ οἱ χωρικοὶ ἀπὸ τὰ ἆθλα τῶν τραμπούκων τῆς πόλεως, καὶ τῆς χωροφυλακῆς· ἐλιθοβολήθη ὁ εἰσπράκτωρ τῆς δημαρχίας, ἐλιθοβολήθη καὶ ἐσύρθη, κατὰ γῆς ὁ Νικόλαος Λοβέρδος, γέρων, ἐλιθοβολήθη ὁ Πάγκαλος, γέρων ἀπόπληκτος, ἀνήκοντες εἰς τὰς καλλιτέρας οἰκογενείας τῆς πατρίδος μας· πάντες οὗτοι ἦσαν φίλοι μας. Ἐλιθοβολήθη ὁ Μιχαλιτζιάνος, εἰσέβαλον εἰς τὴν οἰκίαν τοῦ κ. Κατεβάτη καὶ μέχρι τῆς ἑσπέρας ἐδάρησαν καὶ πολλοὶ ἄλλοι. Τὴν μεσημβρίαν εἶδον ἐξηγριωμένον τὸν Μουσούρην, τὸν δημοκρατικὸν ὑποψήφιον, καὶ ἀπήτησε νὰ τηλεγραφήσωμεν πρὸς τὸν πρωθυπουργὸν τὰ συμβαίνοντα· τῳόντι ἐτηλεγραφήσαμεν καὶ ἐξεθέσαμεν τὰ πάντα, ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις οὐδὲν μέτρον ἔλαβε. Τὸ σάββατον τὸ ἑσπέρας τ’ αὐτὰ ἐπανελήφθησαν ἐν ταῖς ὁδοῖς τῆς πόλεως καὶ ἐν ταῖς στενωποῖς, καὶ ὅλην τὴν νύκτα τοῦ σαββάτου πρὸς τὴν Κυριακὴν οἱ ὅμιλοι τῶν παίδων, ἀσέμνως τραγῳδοῦντες, περιήρχοντο τὴν πόλιν, συνηθροίσθησαν πλεῖστοι ὑπὸ τὴν οἰκίαν μου καὶ δὲν μᾶς ἄφησαν νὰ κοιμηθῶμεν. Προσεκάλεσαν ἀπὸ τὰ χωρία παῖδας, ἵνα ἑτοιμάσωσι νεαροὺς κακούργους ἐν τῷ μέλλοντι· εἶδον πολλοὺς παῖδας μὲ ῥεβόλβερ, καὶ πλεῖστοι τῶν χωροφυλάκων ἔφερον τοιαῦτα, καὶ αὐτοὶ οἱ ἀχθοφόροι. Τὴν πρωΐαν τῆς Κυριακῆς, τὴν πέμπτην ὥραν π. μ, τὸ σχέδιον ἐπετείνετο. Εἰς τὸ τμῆμα τοῦ Ἁγίου Νικολάου ἐῤῥίφθησαν λίθοι κατὰ τοῦ προέδρου τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς τοῦ Αʹ. τμήματος, φίλου στενοῦ τοῦ δημάρχου, ἀλλ’ οὗτος οὐχ ἧττον ἐξετέλεσε τὸ καθῆκόν του· τοῦτο δὲ ἔπραξαν διὰ νὰ ἐμποδισθῇ, καὶ ἄλλος ἰδικός των καταλάβῃ τὴν θέσιν τοῦ προέδρου. Εἰς τὸν Ἅγιον Νικόλαον, πλέον τῶν 20 ἀτόμων ἐτραυματίσθησαν καὶ ἐλιθοβολήθησαν. Ὁ ἀνακριτὴς ἀναφέρει, ὅτι εἶχον καταλάβει ἕνα Πύργον μιᾶς οἰκίας κεκαυμένης, καὶ ἐκεῖθεν ἔῤῥιπτον τοὺς λίθους. Ἐκεῖ ἐῤῥαπίσθη ὁ Θεοφιλάτος καὶ πλεῖστοι ἄλλοι· ἐγένοντο δὲ δι’ ὅλα ταῦτα εἴκοσι ἕξ καταμηνύσεις (ἔχω δὲ περὶ τούτου τὸ πιστοποιητικὸν τοῦ κ. Εἰσαγγελέως) κατὰ 30 ἢ 29 φίλων τῶν ἀντιπάλων μας. Εἰς τὸ πρῶτον τμῆμα ἐπίσης τὴν 10ην ὥραν ἔλαβε χώραν τραῦμα θανατηφόρον κατὰ τοῦ φίλου μας Ἀμίτση, τὸν ὁποῖον ἅμα εἶδον οἱ χωροφύλακες εἰς τὸν τόπον τῆς ἐκλογῆς, ἠρεύνησαν σωματικῶς δι’ ὅπλα, καὶ δὲν εὗρον τίποτε· ἅμα δὲ τὸν εἶδον μεταβαίνοντα εἰς ἄλλην στενωπὸν τὸν ἐπυροβόλησαν καὶ ἔλαβε τρεῖς σφαίρας· τοῦτο ὁμολογεῖ καὶ ὁ ἀνακριτής. Τὴν 12ην ὥραν μὲ εἰδοποιοῦσιν, ὅτι 100 χωρικοὶ ἔρχονται διὰ νὰ ψηφοφορήσωσι, διότι ὁ δῆμος Κρανίων ἀπαρτίζεται ἀπὸ τὴν πόλιν καὶ ἀπὸ τρία ἢ τέσσαρα χωρία· μοὶ εἶπον ὅτι τοὺς 100 τούτους ψηφοφόρους ἐμποδίζουσιν οἱ τραμποῦκοι τῶν ἀντιθέτων νὰ προσέλθωσι, ἐπέμψαμεν ἁμάξας, ἀλλὰ διὰ τῶν λίθων τὰς ἐμπόδισαν. Ἀμέσως ἔπεμψα διαμαρτύρησιν εἰς τὸν Εἰσαγγελέα, διηγούμενος τὰ συμβάντα, ἵνα μεταβῇ ἀνακριτὴς καὶ δυνηθῶσιν οἱ χωρικοὶ νὰ ψηφοφορήσωσιν· ἰδοὺ τὸ ἔγγραφον τὸ ἐπίσημον (Ἀναγινώσκει). «Πλέον τῶν 100 ψηφοφόρων μένουσιν ἔξω τῆς πόλεως πρὸς τὸν Ἅγιον Νικόλαον, διότι εἶναι έκ τῶν πέριξ χωρίων· ἐπέμψαμεν ἁμάξας μετ’ ἀνθρώπων, ἀλλὰ πολλοὶ ἀντίθετοι ἐμπόδισαν καὶ ἐμποδίζουσιν αὐτοὺς νὰ εἰσέλθωσι. Παρακαλῶ νὰ παραγγείλητε τὸν κ. Ἀνακριτὴν νὰ μεταβῇ ἐφ’ ἁμάξης διὰ νὰ λάβωσι θάῤῥος οἱ ἐκλογεῖς καὶ ἔλθωσιν ἐντὸς τῆς πόλεως. Λιθοβολοῦσιν οἱ ἀντίθετοι καὶ εἶναι καθαρὸς ἀποκλεισμός. Διατάξατε τὰ χρειώδη, διότι ἐκλογὴ τοιαύτη δὲν δύναται νὰ ἦναι νόμιμος». Ἀργοστόλιον, 23 7βρίου 1879. Ταῦτα ἔγραφον τὴν 12ην τῆς Κυριακῆς. Ὁ κ. Εἰσαγγελεὺς λαμβάνει τὸ ἔγγραφον τοῦτο εἰς τὴν Νομαρχίαν καὶ διατάσσει τὸν παριστάμενον ἐκεῖ ἀνακριτὴν κ. Χατζηλιάκον νὰ μεταβῇ ἐπιτοπίως, ἀλλὰ παρῆλθεν ὁλόκληρος ὥρα· ὅτε δὲ μετέβησαν ἐπὶ τόπου, δὲν εὗρον τοὺς χωρικούς. Εἶχον διασκορπισθῆ εἰς τὰ χωρία των. Εἰς τὸ δεύτερον τμῆμα τὴν 7ην ὥραν τῆς πρωΐας μετέβη νὰ ψηφοφορήσῃ ἐκ τῶν πρώτων ὁ φίλος μας κ. Τζουγανάτος, διότι τὸν περιέμενεν ἡ ἅμαξα διὰ νὰ μεταβῇ εἰς τὴν Σκάλαν, εἰς ἕνα τμῆμα ἐξοχικοῦ δήμου, ἔνθα ἔχει μεγάλην ἐπιῤῥοὴν, διότι κατέχει κτήματα, δὲν εἶχε δὲ μεταβῆ πρὸ τῆς ἐκλογῆς· τοῦτο ἐγνώριζον οἱ ἀντίθετοι, διότι, ἐν μικρᾷ κοινωνίᾳ καὶ ἐν ἐκλογῇ, τὰ τοιαῦτα γίνονται γνωστά. Ἀλλ’ ἅμα ὡς ἐξῆλθε τῆς θύρας τῆς ἐκκλησίας, ἐλιθοβολήθη καὶ ἐῤῥαπίσθη· ἦλθεν εἰς τὴν οἰκίαν μου, κατόπιν δὲ μετέβη εἰς τὴν Εἰσαγγελίαν καὶ Νομαρχίαν, καὶ οὕτω ἐματαιώθη τὸ ταξείδιόν του εἰς τὴν Σκάλαν. Τί συνέβη δὲ ἐκεῖ ἕνεκα τῆς ἀπουσίας του; καλπονόθευσις· πρώτην δὲ φορὰν ἐμφανίζεται τοῦτο εἰς τὴν ἐπαρχίαν Κραναίας, μέχρι τοῦδε δὲν εἶχε συμβῆ τοιοῦτον ἀδίκημα. Καθ’ ἣν στιγμὴν ἐπρόκειτο ν’ ἀνοιχθῶσιν αἱ κάλπαι, ὁ ἀντιπρόσωπός μου ἦτον ἀσθενὴς, εἶπε δὲ, μὴ ἀνοίξητε τὰς κάλπας καὶ μετὰ πέντε λεπτὰ τῆς ὥρας ἐπιστρέφω· ἀλλ’ αἱ κάλπαι ἠνεῴχθησαν καὶ κατὰ τὴν διαλογὴν εὑρέθησαν 64 πλεονάζοντα σφαιρίδια, τὰ ὁποῖα μοὶ ἀφῄρεσαν ἀπὸ τὸ ναί. Γνωρίζουσι δὲ οἱ Κεφαλλῆνες Βουλευταὶ, ὅτι ἐγὼ εἰς τὸν δῆμον Πρόννων ἔχω ἐπιῤῥοὴν ἀπόλυτον, καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ λάβω μόνον 92 ψήφους, καὶ οἱ σύντροφοί μου 140. Εἶνε γνωστὸς ὁ δράστης, εἶνε φίλος τοῦ συνδυασμοῦ τοῦ κ. Βαλσαμάκη, τὸν γνωρίζω· ὑπάρχουν δύο μάρτυρες αὐτόπται, ἀλλὰ δὲν θέλω νὰ τὸν καταμηνύσω.

§76ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Δὲν μᾶς τὸν λέγετε;

§77ΜΕΤΑΞΑΣ. Ἰδιαιτέρως σᾶς τὸν λέγω.

§78ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Νὰ σᾶς τὸν εἴπω ἐγώ· εἶναι ὁ ἀντιπρόσωπός σας, ὅστις ἔκαμε τὴν καλπονόθευσιν, καὶ τώρα θὰ σᾶς τὸ ἀποδείξω.

§79ΜΕΤΑΞΑΣ. Εἶναι δυνατὸν οἱ ἀσθενέστεροι τοῦ συνδυασμοῦ νὰ λάβωσι περισσοτέρας ψήφους ἀπὸ ἐμὲ, ὅστις ἔχω μείζονα ἐπιῤῥοὴν εἰς τὸν δῆμον Πρόννων, καὶ εἶχον τὸν σπουδαιότερον ἀντιπρόσωπον, τὸν Ἠλίαν Ματαράγκαν, ἔντιμον ἄνδρα;

§80ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Προκύπτει ἐκ τῶν πρακτικῶν ὅτι ὑπάρχουσι πλεονάζοντα σφαιρίδια;

§81ΜΕΤΑΞΑΣ. Προκύπτει βεβαίως. Εἰς τὸ βʹ. τμῆμα ἐῤῥαπίσθη ὁ Θ. Κουτζουμπῆς καὶ ἐκτυπήθη σπουδαίως. Εἰς τὸ γʹ. τμῆμα ἐλιθοβολήθησαν πλεῖστοι ψηφοφόροι καὶ ὁ ἀνεψιός μου Παναγῆς Μυλωνᾶς, ὅταν ἐξήρχετο τοῦ σχολείου, καὶ ἔπεσε χαμαί. Τὸ βεβαιώνει καὶ αὐτὸς ὁ ἀνακριτής. Πρὸς τούτοις βεβαιώνει, ὅτι ὅλας τὰς στενωποὺς εἶχον καταλάβει, καὶ τὰς πλατείας ὁδοὺς, ἐκ τῶν ὁποίων ἤρχοντο ψηφοφόροι, ὅπως φέρουν τὸν τρόμον ἐντὸς τῆς πόλεως καὶ μὴ μεταβαίνωσιν εἰς τὸν τόπον τῆς ἐκλογῆς. Ποίας δὲ ἀποδείξεις ἔχομεν εἰς τὰ συμβάντα ταῦτα τῆς Παρασκευῆς, τοῦ Σαββάτου καὶ τῆς Κυριακῆς; Ἔχομεν τὴν ἔκθεσιν τοῦ Νομάρχου, τὴν ἔκθεσιν τῶν ἀνακριτικῶν ὑπαλλήλων, ἡ ὁποία ἀναφέρει πολλὰ γεγονότα σπουδαῖα ἐν τοῖς τρισὶ δήμοις. Ἡ ἔκθεσις τοῦ Νομάρχου λέγει, ὅτι οὗτος μετὰ τοῦ ἐφόρου μετέβη δὶς καὶ τρὶς εἰς τὰ διάφορα ἐκλογικὰ τμήματα ὅπως ἐμποδίσῃ τὰς γενομένας κακώσεις, ἀλλ’ εἰς μάτην. Ἔχομεν ἀποδείξεις τὰς 26 μηνύσεις τὰς γενομένας παρὰ τῶν παθόντων, αἱ ὁποῖαι καταγγέλλουσι τὰ ἐγκλήματα τὰ λαβόντα χώραν· ἔχομεν τὰς ἰατρικὰς ἐκθέσεις, ἔχομεν τὰς ἀποφάσεις, ἐν ταῖς ὁποίαις ἐκτραγῳδοῦνται πάντα τὰ συμβάντα, καὶ αἵτινες πρέπει νὰ θεωρηθῶσιν ὡς ὁριστικαί, διότι οἱ δράσται τῶν ἐγκλημάτων ἐκείνων δὲν ἐτόλμησαν κἄν νὰ παρουσιασθῶσιν εἰσέτι ἐνώπιον τῆς δικαιοσύνης· οὐδεὶς δὲ κλητὴρ ἐτόλμα εἰς τοὺς 30 τούτους κατηγορουμένους νὰ κοινοποιήσῃ τὰς ἀποφάσεις, ἐὰν δὲν συνωδεύετο ὑπὸ 2 ἢ 3 χωροφυλάκων. Ἐγένοντο ἀνακοπαί, ἐπρόκειτο νὰ δικασθῶσιν, παρουσιάσθησαν, ἐπρότεινον σφικιὰν ἐνστάσεων, ἀπεῤῥίφθησαν ὅλαι, ἐπὶ τέλους ἐξεδίωξαν τοὺς μάρτυρας τῆς ὑπερασπίσεως, καὶ εὑρέθη τὸ δικαστήριον ἠναγκασμένον νὰ ἀναβάλῃ ἐπὶ 15 ἡμέρας καὶ νὰ διατάξῃ τὴν διὰ βίας προσαγωγὴν τῶν μαρτύρων. Ἅπασαι δὲ αὗται αἱ ἀναβολαὶ ἐγένοντο, διὰ νὰ μὴ ὑπάρξῃ ὁριστικὴ ἀπόφασις κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς ἐξελέγξεως τῆς ἐκλογῆς Κραναίας. Διὰ τὴν ἐπιτυχίαν τοῦ σχεδίου τούτου ἐγένετο καὶ αἴτησις παραπομπῆς εἰς τὸν Ἄρειον Πάγον, ἐπὶ λόγῳ ὅτι ἐξαιροῦνται τρεῖς δικασταί, τοὺς ὁποίους ἐπρότεινον μάρτυρας, ἐνῷ ὁ εἷς τούτων, ὁ δικαστὴς Ψωμάκης, δὲν ἔμενεν εἰς Ἀργοστόλιον ἀλλὰ εἰς Λυξούριον. Ἕνεκα τούτου δὲν ἔχομεν σήμερον δικαστικὰς ἀποφάσεις ὁριστικάς, διὰ νὰ ἀποδείξωμεν ὅτι 30 τραμποῦκοι τῶν ἀντιπάλων ἀπέκλεισαν, ἐτραυμάτισαν, καὶ ἄλλα ἐγκλήματα διέπραξαν, διὰ νὰ ἐμποδίσωσι τοὺς ψηφοφόρους τῆς μερίδος μας νὰ προσέλθωσιν εἰς τὸν τόπον τῆς ἐκλογῆς. 190 δὲ ψηφοφόροι ἐδήλωσαν εἰς τὸν Δήμαρχον, ὅτι ἦσαν παρόντες καὶ δὲν ἐψηφοφόρησαν, καὶ ἄλλοι 30 κατόπιν. Ὑπάρχουσι περὶ τούτου πιστοποιητικά.

§82Α. ΡΟΥΚΗΣ. Καὶ πῶς ὁ Δήμαρχος, ὅταν παρουσιάσθησαν 30 ἄνθρωποι Κεφαλλῆνες, μεγάθυμοι ὅπως λέγετε, δὲν τοὺς ἐπέταξεν ἔξω; Ἡ ἀλήθεια ὅμως εἶναι ὅ,τι εἶπεν ὁ Ῥόκος Χοϊδᾶς, τοῦ ὁποίου τὰ χείλη δὲν ψεύδονται, ὅτι καὶ σεῖς καὶ οἱ ἄλλοι, μὲ ὅλα τὰ μέσα, καὶ μὲ δωροδοκίας, καὶ μὲ βίαν, ἐφέρατε αὐτὰς τὰς ἀσχημίας, καὶ δι’ αὐτὸ θὰ ἱκανοποιήσωμεν ἡμεῖς τὴν Κεφαλληνίαν, καὶ εἶναι περιττὰ τὰ λόγια.

§83ΜΕΤΑΞΑΣ. Ἐξ ὅλων τῶν ἐγγράφων ἐξάγεται, ὅτι ἐπράξαμεν ἡμεῖς τοιοῦτόν τι, κύριε Ῥούκη; Οἱ Κεφαλλῆνες τῷ ὄντι εἶναι μεγάθυμοι, ἀλλὰ δὲν ἐπιστεύαμεν ποτέ, ὅτι θὰ συμβῶσι τοιαῦτα τὴν Κυριακήν, ἄλλως θὰ ἐλαμβάναμεν πρόνοιαν. Ἐνομίσαμεν ὅτι ἡ ἐκλογὴ θέλει διεξαχθῆ ἡσύχως καὶ εἰρηνικῶς, ὡς πάντοτε μέχρι τοῦδε. Ἐὰν ἐφέρομεν καὶ ἡμεῖς χωρικοὺς εἰς τὴν πόλιν, ἠθέλομεν ἔχει ἐμφύλιον πόλεμον· δὲν ἠθέλαμεν δὲ νὰ λέγουν, ὅτι ὁ Μεταξᾶς ἢ ὁ Καρύδης προεκάλεσαν ἐμφύλιον πόλεμον, διὰ νὰ γίνωσι Βουλευταί. Διὰ ταῦτα, ὅταν ἐπεραιώθη ἡ ἐκλογή, εἶπον καὶ ὑπεσχέθην, ὅτι θὰ ὑποστηρίξω τὴν ἀκύρωσιν· ὁ δὲ Χοϊδᾶς, νομίσας ἑαυτὸν ἐπιτυχόντα τὴν πρωΐαν τῆς δευτέρας, μοὶ εἶπε ῥητῶς· Μεταξᾶ, εἴμεθα Βουλευταί, ἀλλὰ θέλω ἀκυρώσει τὴν ἐκλογὴν, διότι ἔγειναν ὄργια εἰς τὴν πόλιν. Ὁ κ. Βαλσαμάκης παρουσιάζεται καὶ αὐτὸς ὡς ἐνιστάμενος, ὡς νὰ ἔπαθεν εἷς μόνος ἄνθρωπός του, εἷς φίλος των, καὶ ἠγωνίσθη νὰ ἀποδείξῃ, ὅτι εἰς τὸν δῆμον Κρανίων δὲν ἔγεινε τίποτε σπουδαῖον.

§84ΤΙΝΕΣ. Ἐλᾶτε εἰς τὸ συμπέρασμα.

§85ΜΕΤΑΞΑΣ. Εἰς τοὺς ἄλλους δήμους διεξήχθη πανηγυρικώτατα ἡ ἐκλογή.

§86ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Ἀνεφέρομεν καὶ ὅσα σᾶς εἶπεν ὁ κ. Χοϊδᾶς ὡς πρὸς τὴν δωροδοκίαν, καὶ σεῖς δὲν τὰ διεψεύσατε, ἀλλὰ τὰ παρεδέχθητε.

§87ΜΕΤΑΞΑΣ. Εἶπε διὰ σᾶς περὶ δωροδοκίας.

§88ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Εἶπε καὶ δι’ ἡμᾶς καὶ διὰ σᾶς.

§89ΜΕΤΑΞΑΣ. Ἰδοὺ τί λέγει ἡ ἔκθεσις; «διότι διὰ τοῦ ἀφειδῶς σπαρέντος χρήματος ὑπὸ τῶν φίλων τῶν Κυβερνητικῶν ὑποψηφίων, ἰδίως ἐν τοῖς δήμοις Ἐλιοῦ καὶ Δειληνιτῶν, ἐφθάρησαν πολλῶν ἐκλογέων αἱ συνειδήσεις καὶ ἠλλοιώθη σπουδαίως τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ψηφοφορίας».

§90ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Τί εἶπεν ἐνώπιον τοῦ τμήματος;

§91ΜΕΤΑΞΑΣ. Εἶπεν ὅτι ὁ Μεταξᾶς ἔστειλε ἀρνιὰ καὶ ψωμιὰ, καὶ σεῖς ἐσφάξατε βόας. Εἶσθε πλουσιώτεροι ἡμῶν, ἀλλ’ ἔφαγαν καὶ ἰδικοί μας ἀπὸ τὰ βώδια σας, καὶ σᾶς κατεψήφισαν (ἱλαρότης). Ὁ κ. Βαλσαμάκης λοιπὸν θέλει τὴν ἀκύρωσιν τῶν χωρικῶν δήμων, χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ οὐδὲν κατ’ αὐτῶν παράπονον, διὰ νὰ δείξῃ παλληκαροσύνην, καὶ διότι ἔπεσεν εἰς τοὺς ἔξω δήμους, ἐναντίον τῶν προσδοκιῶν του (θόρυβος).

§92ΟΛΟΙ. Εἰς τὸ συμπέρασμα.

§93ΜΕΤΑΞΑΣ. Ἔπεσεν ὁ Βαλσαμάκης εἰς τὰ Φαρακλάτα, διότι συνεδυάσθη μὲ τὸν Βενιεράτον, καὶ τὸν συνδυασμὸν αὐτὸν ἀπεδοκίμασεν ὅλη ἡ ἐπαρχία (θόρυβος). Ἔπεσε, διότι ἠμέλησε νὰ πράξῃ τί καλὸν εἰς τὸν τόπον ἐκεῖνον, ἔχων μάλιστα 4 ἔτη Κυβέρνησιν ὑπὲρ αὐτοῦ (θόρυβος).

§94ΠΟΛΛΟΙ. Ἀφήσατε αὐτά. Τὸ συμπέρασμα.

§95ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Τί ἐπράξατε ὡς Ὑπουργὸς εἰς τὴν Κεφαλληνίαν; Ἠνοίξατε μόνον τὰς φυλακὰς, καὶ ἐπλημμυρήσατε τὸν τόπον κακούργων.

§96ΜΕΤΑΞΑΣ. Χάριτας ἀπένειμα μὲ ἐκθέσεις καὶ μὲ ἐπιτροπὴν ἐκ τῶν ἀνωτέρων λειτουργῶν τοῦ κράτους (θόρυβος). Τοὺς κακούργους σὺ εἶχες φίλους. Ἔδωκα χάριτας ὀλιγίστας· ἄλλοι Ὑπουργοὶ ἀπένειμαν τετραπλασίας (θόρυβος).

§97ΠΟΛΛΟΙ. Τὸ συμπέρασμα.

§98ΜΕΤΑΞΑΣ. Ἤθελον ζητήσει, κύριοι, ὅλης τῆς ἐπαρχίας τὴν ἀκύρωσιν, ἀλλὰ δὲν ἐπιθυμῶ νὰ ὑποβληθῇ εἰς νέα βάσανα καὶ δεινά. Ἤθελον δὲ ὑποστηρίξει τὴν ἀκύρωσιν μόνον διὰ τὸν ἕνα βουλευτὴν, διότι ὑπὲρ αὐτοῦ ἔγειναν ὅλα ταῦτα, καὶ διότι ἦτον ἄδικον, παθόντες νὰ ἀποχωρήσωσι τῆς Βουλῆς. Ἀλλὰ, κύριοι, ἡ ὑπόσχεσις τὴν ὁποίαν ἔδωκα εἰς Κεφαλληνίαν, εἰς τοὺς παθόντας φίλους μου, πρέπει νὰ τηρηθῇ παρ’ ἐμοῦ. Ἐπειδὴ δὲ ἡ ἰδέα, τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξα ἐνώπιον τοῦ τμήματος, ἐξηγήθη ὡς ἐγωϊστικὴ καὶ ὡς ἀντικειμένη, δῆθεν, εἰς τὸ δίκαιον, θέλω τὴν τροποποιήσει σήμερον. Δὲν κακίζω τὴν Κυβέρνησιν, καθὸ παθόντες, διότι φρονῶ ὅτι δὲν ἔπραξέ τι ἐν γνώσει. Ὁ κύριος Κουμουνδοῦρος καὶ οἱ λοιποὶ ὑπουργοὶ βεβαίως δὲν ἠννόουν νὰ ὑποστηρίξωσι τοὺς φίλους των διὰ φόνων, δι’ ἐγκλημάτων καὶ διὰ πάντων τῶν ἀθεμίτων μέσων, ἀλλὰ διὰ τῶν θεμιτῶν. Ζητῶ νὰ ἀκυρωθῇ ὁ δῆμος Κρανίων δι’ ὅλους μας, καὶ νὰ ἐπιστρέψωμεν εἰς τὸν δῆμον ἐκεῖνον, ἵνα ζητήσωμεν πάλιν τὴν ψῆφον τῶν συμπολιτῶν μας, καὶ οὕτως ἱκανοποιεῖται ὁ νόμος καὶ ἡ δικαιοσύνη καὶ οἱ δημόται Ἀργοστολίου.

§99ΜΟΝΤΕΣΑΝΤΟΣ. Προκειμένου περὶ τῆς ἐκλογῆς τῆς ἐπαρχίας Κραναίας, σᾶς παρακαλῶ νὰ ἀκούσητε δύω λέξεις, τὰς ὁποίας θὰ σᾶς εἴπω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Μὲ ἔκπληξίν μου βλέπω, ὅτι ἡ ὑπουργικὴ μερὶς ζητεῖ νὰ ἀκυρώσῃ τὴν ἐκλογὴν Κραναίας καὶ εἰς τὸ πρόσωπόν μου. Σᾶς πληροφορῶ ὅτι ἐγὼ δὲν ἀνήκω οὔτε εἰς τὸν συνδυασμὸν τοῦ κυρίου Μεταξᾶ, οὔτε εἰς τὸν συνδυασμὸν τοῦ κυρίου Βαλσαμάκη. Ἐγὼ ἀνήκω εἰς τὸν λαὸν τῆς Κραναίας, καὶ ὁ λαὸς τῆς ἐπαρχίας αὐτῆς, εἰς τὴν ὁποίαν ἔκαμα γνωστὸν τὸ παρελθόν μου καὶ τὸ πρόγραμμά μου, μὲ ἐπροστάτευσε καὶ μὲ ἀνέδειξεν ἀντιπρόσωπόν του μὲ τόσην πλειονοψηφίαν. Θὰ ἀδικήσητε δὲ πολὺ τὸν λαὸν τῆς ἐπαρχίας μου, ἐὰν ἀκυρώσητε τὴν ἐκλογήν μου, διότι, ὡς σᾶς προεῖπον, ἐγὼ εἶμαι ἄνθρωπος τοῦ λαοῦ, ὁ ὁποῖος ἔμαθα εἰς ὅλον τὸν βίον μου ν’ ἀγαπῶ τὸν λαόν, καὶ διὰ τοῦτο ὁ λαὸς μὲ ἀγαπᾶ καὶ μὲ ἐξέλεξεν ἀντιπρόσωπόν του, διότι ἀπὸ τοὺς προκειμένους, τοὺς ὁποίους ἐξέλεξε, τίποτε δὲν εἶδε. Διὰ ταῦτα ζητῶ τὴν ἐπικύρωσιν τῆς ἐκλογῆς μου, ἐπειδὴ εἶναι ἄδικον ὡς πρὸς ἐμὲ νὰ ἀκυρώσητε τὴν ἐκλογήν.

§100ΒΛΑΣΗΣ ΒΑΛΤΙΝΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Δὲν θὰ ἐξηγήσω τὴν ἰδέαν, τὴν ὁποίαν καὶ ἐγὼ ὡς βουλευτὴς, ὡς καὶ ὑμεῖς βεβαίως ἐμορφώσατε περὶ τῆς προκειμένης ἐκλογῆς· προκληθεὶς ὡς Ὑπουργὸς, ἀναγκάζομαι νὰ δώσω μικράς τινας ἐξηγήσεις. Ὅτε παρέλαβον τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, μετ’ ὀλίγον ἐπρόκειτο νὰ λάβωσι χώραν αἱ ἐκλογαὶ τοῦ Κράτους. Ἐκ συμφώνου μετὰ τῶν συναδέλφων μου, ἔλαβον τὰ μέτρα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ὑπηγόρευον τὸ καθῆκον καὶ ἡ τιμή· δι’ ἐγκυκλίου πρὸς ὅλας τὰς στρατιωτικὰς Ἀρχὰς ἀπῄτησα, ὅπως οἱ στρατιωτικοὶ παντὸς βαθμοῦ ἀπέχωσι τῶν ἐκλογικῶν διαπληκτισμῶν τῶν πολιτῶν· ὑπεσχέθην δὲ, ὅτι θέλω φανῆ ἀμείλικτος κατὰ τῶν στρατιωτῶν ἐκείνων, κατὰ τῶν ὁποίων βασίμως ἤθελον σχηματίσει τὴν ἰδέαν, ὅτι ὁπωσδήποτε ἔλαβον μέρος εἰς τὰς ἐκλογάς, εἴτε ὑπὲρ μιᾶς, εἴτε ὑπὲρ ἑτέρας μερίδος. Ὅτε ἐπλησίαζον αἱ ἐκλογαί, σωροὶ τηλεγραφημάτων μοὶ ἀπεστέλλοντο ἐξ ὅλων τῶν ἐπαρχιῶν ἀπ’ ἀμφοτέρας τὰς διαμαχομένας μερίδας. Ἐνόμισα, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν δὲν πρέπει νὰ γείνῃ θῦμα τῶν ἀντιπαθειῶν τοῦ ἑνὸς κόμματος, ἢ τοῦ ἑτέρου ἑκάστης ἐπαρχίας. Ἁπανταχοῦ ὠνόμασα ἀνακριτὰς στρατιωτικοὺς καὶ ἀπῄτησα νὰ μορφώσωσιν ἰδέαν, καὶ νὰ μοὶ τὴν ἀνακοινώσωσι τηλεγραφικῶς, ἐπιφυλαττόμενοι κατόπιν, ὅπου ἐνόμιζον ἀναγκαῖον, νὰ μοὶ διαβιβάζουν ἐκτενέστερον τὰς κρίσεις των ταχυδρομικῶς. Ἡ διαγωγή μου, ὡς ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, δὲν ὑπῆρξε διάφορος ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Κραναίας ἀπὸ ἐκείνης, τὴν ὁποίαν εἶχον εἰς ὅλας τὰς ἄλλας ἐπαρχίας. Σᾶς προκαλῶ ὡς μάρτυρας. Ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ ἐκείνῃ βεβαίως ὑπῆρξεν ἀνταγωνισμός· πράγματι ἔλαβον ἐπιστολὰς τοῦ ἀτομικοῦ μου φίλου κυρίου Ῥόκου Χοϊδᾶ καὶ τοῦ κυρίου Μεταξᾶ. Ἀπήντησα, ὅτι αἱ κρίσεις αὐτῶν δὲν δύνανται νὰ μὲ ἐπηρεάσουν, ἐὰν δὲν λάβω κατηγορίας κατὰ προσώπων ὡρισμένων. Ὅταν τὰς κατηγορίας αὐτὰς ἔλαβον, παρήγγειλα εἰς Κέρκυραν νὰ σταλῇ ἀξιωματικός, ὅπως χρησιμεύσῃ ὡς ἀνακριτής. Ὁ κύριος Μαυρομαρᾶς, χθὲς ὁμιλῶν εἶπεν, ὅτι ἔσφαλα ἴσως, μὴ μεταθέσας καὶ τὸ πρόσωπον. Δὲν νομίζω ὅτι ἔσφαλα, διότι τότε ἠδυνάμην νὰ κατηγορηθῶ ὡς μερολήπτης. Ἐστάλη εἷς λοχαγὸς τοῦ πεζικοῦ, Φρειδερίκος καλούμενος. Ὅ,τι αὐτὸς μοὶ ἀνέφερε τηλεγραφικῶς, αὐτὸ ὡς Ὑπουργὸς ἔπραξα. Ἐὰν ἔλαβον μέρος ἄλλοι χωροφύλακες, ὡς σήμερον ἀπὸ τοῦ βήματος ἰσχυρίζεται ὁ κ. Μεταξᾶς, δὲν πταίει τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι δὲν μετέθεσε καὶ αὐτούς. Δὲν μετέθεσα τὸν μοίραρχον, διότι τίποτε ὁ ἀνακριτὴς δὲν εἶπε κατ’ αὐτοῦ. Μετέθεσε τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατικῶν τὸν ἀντιμοίραρχον καὶ χωροφύλακας καὶ ὑπαξιωματικούς τινας διότι αὐτῶν τὴν ἀναχώρησιν ἐκεῖθεν ἐζήτησεν ὁ ἀνακριτὴς, καὶ τὸ διέταξα κατεπειγόντως. Εἶναι ἀληθὲς, κύριοι, ὅτι μετὰ τὴν ἐνέργειαν ἐκείνην, διέταξα τὴν ἀναχώρησιν τοῦ Φρειδερίκου, λοχαγοῦ καὶ ἀνακριτοῦ ἐπίσης, καὶ τὴν διέταξα λίαν κατεπειγόντως, διότι ὁ λοχαγὸς ἐκεῖνος ἐλησμόνησεν, ὅτι ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἀπέστειλε πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ἀνακρίσεών του, ἔπαυσε νὰ ἦναι ἀνακριτής· δὲν εἶχε θέσιν εἰς Κεφαλληνίαν. Δὲν τὸν ἀπεμάκρυνα δὲ ἐκεῖθεν, οὔτε ὡς φατριάζοντα, οὔτε ὡς λαμβάνοντα μέρος ὑπὲρ τῆς μιᾶς ἢ τῆς ἄλλης μερίδος· διέταξα νὰ ἀναχωρήσῃ εἰς Ἰθάκην, διότι, κατὰ τὸν ὑπολογισμὸν, δὲν διήρχετο κατὰ τὰς ἡμέρας ἐκείνας ἀτμόπλοιον διὰ Κέρκυραν. Περὶ μοιράρχου οὐδεὶς μοὶ ἐγένετο λόγος· δὲν ἠδυνάμην ἑπομένως νὰ τὸν ἀπομακρύνω ἐκεῖθεν, διότι, ἐὰν τὸ ἔπραττον, ἤθελον δώσει δικαίωμα παραπόνων κατ’ ἐμοῦ. Ἀτυχῶς, μετὰ τὰς ἐκλογὰς, ὡς πάντες γνωρίζετε, ὑπῆρξαν καὶ μεθεόρτια ἐκεῖ. Μετὰ τὰς ἐκλογὰς, ὁ κύριος πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μοὶ ἀνεκοίνωσε τηλεγράφημα τῶν ἀρχῶν ὅλων, αἰτουσῶν τὴν ἀναχώρησιν τοῦ μοιράρχου. Ἀλλ’ ἦτο κατόπιν τῶν ἐκλογῶν, καὶ ὅλως ἀσχέτως. Διέταξα καὶ ἀπεμακρύνθη καὶ αὐτὸς, καὶ οἱ ἄλλοι, περὶ τῶν ὁποίων ἐσημείου τὸ τηλεγράφημα τῶν ἀρχῶν. Δὲν νομίζω λοιπὸν, ὅτι ὡς Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν παρέβην τὸ καθῆκόν μου. Ἐὰν ἐπὶ μίαν στιγμὴν παρέβλεπον τὸ καθῆκον καὶ τὴν ἀποστολὴν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ὅπως τὴν ἐννοῶ ἐγὼ, κατὰ τὰς ἡμέρας τῶν ἐκλογῶν, πολὺ πιθανὸν καὶ ἄλλοι Βουλευταὶ, φίλοι τῆς Κυβερνήσεως, νὰ ἦσαν παρόντες ἐν τῷ Βουλευτηρίῳ.

§101ΜΟΝΤΕΣΑΝΤΟΣ. Κύριοι βουλευταὶ, ἀκούω ἀκύρωσιν καὶ ἐπικύρωσιν· ἐγὼ δὲν ἀνήκω εἰς καμμίαν μερίδα, οὔτε μὲ τοὺς μὲν, οὔτε μὲ τοὺς δέ· τί μὲ μέλει ἐμένα; Ἐγὼ ἔβαλα τὴν κάλπην μου εἰς τὸν λαὸν· ὁ λαὸς μὲ ἀνέδειξε βουλευτὴν μὲ 600 ψήφους ἀπὸ τὸν τέταρτον. Λοιπὸν λέγετε νὰ μὲ ἀκυρώσετε ἐμένα; τί μὲ μέλει ἐμένα μὲ τοὺς συνδυασμούς τους;

§102ΤΙΝΕΣ. Ἔχει δίκαιον.

§103ΜΟΝΤΕΣΑΝΤΟΣ. Κάμετε ὅ,τι ἀγαπᾶτε.

§104ΦΛΩΡΙΑΣ. Κύριοι βουλευταὶ, ἐὰν ἐξετάσητε τὴν προκειμένην ἐκλογὴν μὲ τὸν συνήθη τρόπον, κατὰ τὸν ὁποῖον ἐξετάζονται αἱ ἐκλογαὶ παρ’ ὑμῖν, δὲν θὰ εὕρητε βεβαίως σπουδαίους λόγους, ὅπως προβῆτε εἰς τὴν ἀκύρωσιν. Ἔχει ὀλιγωτέρας, πολὺ ὀλιγωτέρας ἁμαρτίας ἀπὸ πολλὰς ἄλλας, αἵτινες ἐπεκυρώθησαν κατὰ τὰς διαφόρους περιόδους τοῦ ἑλληνικοῦ κοινοβουλίου. Ὁ εἰσηγητὴς ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς ταύτης συνεπέρανε περὶ τοῦ ἀκύρου τῆς ἐκλογῆς, στηριχθεὶς εἰς τὴν ἔκθεσιν τοῦ στρατιωτικοῦ ἀνακριτοῦ, τοῦ σταλέντος εἰς Κεφαλληνίαν. Ἀλλὰ ἡ ἔκθεσις, κύριοι βουλευταὶ, τοῦ ἀνακριτοῦ, εἰς τὸν ὁποῖον ὁ κύριος εἰσηγητὴς ἔδωκε τοσαύτην σπουδαιότητα καὶ ἀξίαν, εἶναι ἔργον μονομεροῦς ἐνεργείας· περιέχει τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἔδωκαν οἱ προκαλέσαντες τὴν ἀποστολήν του· δὲν εἶναι ἔργον, οἷον ἡ δικαιοσύνη ἀπαιτεῖ. Ἐὰν θελήσητε ἑπομένως νὰ ἐξαγάγητε συμπεράσματα ἐκ τῆς ἐκθέσεως ἐκείνης, τὸ συμπέρασμά σας βεβαίως δὲν θὰ ἦναι ἀκριβές. Ὁ εἰσηγητὴς κ. Μαυρομαρᾶς ἐξέθεσε μετὰ λεπτομερείας πολλῆς πάντας τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους ἐνόμισεν ἱκανοὺς, ὅπως πείσῃ ἡμᾶς, ὅτι ἡ ἐκλογὴ εἶναι ἄκυρος. Ἀλλὰ ὁ ζῆλος τοῦ κυρίου βουλευτοῦ τὸν παρέσυρε μέχρι τοῦ σημείου, ὥστε νὰ βεβαιώσῃ γεγονότα, τὰ ὁποῖα οὐδαμῶς προκύπτουσιν ἐκ τῶν ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα εἶχεν ἐνώπιόν του, ἔχει δὲ ἐνώπιον αὐτῆς καὶ ἡ Βουλή· ὑπομιμνήσκω τὰ περὶ τοῦ βουλεύματος....

§105ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Ὀνομάσατε ἓν γεγονὸς, τὸ ὁποῖον ἐγὼ ἀνέφερον καὶ δὲν ἀποδεικνύεται.

§106ΦΛΩΡΙΑΣ. Εἶπε χθὲς ὁ κύριος εἰσηγητὴς, ὅτι καὶ τὸ Ἐφετεῖον ἐξέδωκε βούλευμα.

§107ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Σᾶς παρακαλῶ νὰ μὴν παραμορφόνητε, ὅ,τι ἐγὼ εἶπον.

§108ΤΙΝΕΣ. Μὴ διακόπτετε.

§109ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Δὲν εἶμαι ἐξ ἐκείνων, οἵτινες παραμορφώνουσι τὴν ἀλήθειαν, καὶ σᾶς παρακαλῶ νὰ μὴ θέτητε εἰς τὸ στόμα μου λόγους, τοὺς ὁποίους ἐγὼ δὲν εἶπον.

§110ΦΛΩΡΙΑΣ. Ὅτι ἐξεδόθη βούλευμα, διὰ τοῦ ὁποίου μεταῤῥυθμίζεται τὸ βούλευμα τῶν ἐν Κεφαλληνίᾳ πλημμελειοδικῶν καὶ ὅτι τὰς πληροφορίας αὐτὰς τὰς ἐλάβατε ἐξωδίκως· σᾶς ἐρώτησα μάλιστα καὶ εἴπατε ἐξωδίκως.

§111ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Ὡς ἐξωδίκως πληροφορηθεὶς τὰς ἀνέφερα.

§112ΦΛΩΡΙΑΣ. Καὶ ἔχει μεγάλην σημασίαν τὸ τοιοῦτον, διότι τοιοῦτο βούλευμα δὲν ὑπάρχει. Τί ἔχετε ἐνώπιόν σας; Τὸ τηλεγράφημα τοῦ ἀδελφοῦ τοῦ κ. Μεταξᾶ πρὸ μιᾶς ἑβδομάδος. Ἀλλὰ τὸ τηλεγράφημα τοῦ ἀδελφοῦ τοῦ κ. Μεταξᾶ ἐκ Κεφαλληνίας δὲν εἶναι τίποτε ἢ ἀποτέλεσμα συνεννοήσεως, διὰ νὰ σᾶς παρασύρουν εἰς τὴν ἀπόφασίν σας. Κατέληξεν ὁ εἰσηγητὴς εἰς τὸ συμπέρασμα περὶ τῆς ἀκυρώσεως τῆς ἐκλογῆς, στηρίζων τοῦτο εἰς τοιαῦτα διδόμενα· ἐπεκαλέσθη συνάμα καὶ τὴν δικαστικὴν ἀπόφασιν τῶν πλημμελειοδικῶν Κεφαλληνίας, τὴν ἐρήμην ἐκδοθεῖσαν, καὶ οὐδαμῶς ἐδίστασε νὰ παραδεχθῇ, ὅτι ἡ ἀπόφασις ἐκείνη περιέχει πλήρη τὴν ἀλήθειαν καὶ ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἀμφιβάλλῃ τις, ὅτι ἐκ συστάσεως πολλοὶ ἀπεφάσισαν νὰ ἐμποδίσουν ἐκλογεῖς, προσελθόντας εἰς ψηφοφορίαν. Ἀλλ’ αἱ ἐρήμην ἀποφάσεις, στηριζόμεναι εἰς τὰς ἐνδείξεις, ὅσας προσάγουσιν οἱ μηνυταὶ εἰς δίκας, εἰσαγομένας ἄνευ προδικασίας, ὡς ἦτο ἡ δίκη, ἐφ’ ἧς ἡ ἀπόφασις, δὲν βεβαιοῦσιν ἢ τοὺς ἰσχυρισμοὺς τοῦ παθόντος, οἵτινες δὲν εἶναι ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ ἢ τὸ προϊόν πάθους καὶ πνεύματος ἐκδικήσεως. Νομίζω, κύριοι βουλευταί, ὅτι, προκειμένου νὰ λύσητε τὸ ζήτημα περὶ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς Κραναίας, δὲν ἀρκεῖ νὰ ἐμβλέψητε οὔτε εἰς τὴν ἔκθεσιν τοῦ στρατιωτικοῦ ἀνακριτοῦ, οὔτε εἰς τὴν ἐρήμην ἀπόφασιν τοῦ πλημμελειοδικείου, ἀλλ’ ἀνάγκη νὰ ἐξετάσητε πρὸ πάντων τὰ ἔγγραφα, τὰ προερχόμενα ἐκ τῶν προσώπων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ὁ Νόμος ἔταξε πρὸς διαφώτισιν τῆς Βουλῆς, καὶ τὰ ὁποῖα, καθὸ τοιαῦτα, ἄγουσιν ἡμᾶς εἰς τὴν ἀνεύρεσιν τῆς ἀληθείας. Ἐὰν παρίδητε ταῦτα καὶ λάβητε μονομερῶς τὴν ἔκθεσιν τοῦ Νομάρχου Κεφαλληνίας, βεβαίως θὰ καταλήξητε εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι ἡ ἐκλογὴ εἶναι ἄκυρος καὶ εἶναι ἀποτέλεσμα τῆς βίας. Συνδυαζομένων ὅμως τῶν ἐγγράφων ἁπάντων, ἐξάγεται τὸ ἀλάνθαστον συμπέρασμα, ὅτι, ἐὰν συνέβησαν βιαιοπραγίαι, ἐὰν ἐπῆλθον ταραχαί, εἴτε τὴν προτεραίαν, εἴτε κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς ἐκλογῆς, αἱ ταραχαὶ αὗται οὐδαμῶς ἐπέδρασαν ἐπ’ αὐτῆς. Ἐξετάσατε, κύριοι, αὐτὰ τὰ πρακτικὰ τῆς ἐκλογῆς. Καὶ πρὸς τοῦτο ἐπικαλοῦμαι τὴν συνείδησίν σας καὶ τὰ φῶτά σας. Ἡ βία ἦτο ἄρα γε τοσαύτη, ὥστε νὰ ἐμποιήσῃ τὸν τρόμον εἰς τὸν δῆμον Κρανίων; Ἦτον τοσαύτη, ὥστε νὰ ἀποκλείσῃ πολλοὺς ἢ ὀλίγους τῶν ἐκλογέων; Διατί νὰ μὴ παρουσιασθῇ ἐνώπιον τῶν Ἐφορευτικῶν Ἐπιτροπῶν εἷς τῶν διαφερομένων κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῆς ἐκλογῆς, ἵνα κραυγάσῃ κατὰ τοῦ ἀποκλεισμοῦ καὶ καταδείξῃ, ὅτι εἰς τὸ δεῖνα μέρος ἀποκλείεται ἢ βιάζεται ὁπωσδήποτε ἐκλογεύς τις; Διατί οἱ κραυγάζοντες σήμερον νὰ μὴ πράξωσι τοῦτο τοὐλάχιστον κατὰ τὸ πέρας τῆς ψηφοφορίας καὶ πρὸ τῆς διαλογῆς, ὅταν παρὰ τοῦ οἰκείου ἀντιπροσώπου τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς προσεκλήθη ἕκαστος νὰ ὑποβάλῃ τὰς ἐνστάσεις του; Διατί, λέγω, δὲν παρεπονέθησαν τότε κατὰ τῆς βίας καὶ τοῦ ἀποκλεισμοῦ; Τὰ λαβόντα χώραν, Κύριοι Βουλευταὶ, κατὰ τὴν πρωΐαν τῆς Κυριακῆς ἐθεωρήθησαν ἀσήμαντα παρὰ πάντων τῶν δικαστικῶν ἀντιπροσώπων, παρὰ τοῦ δικηγόρου Βάλβη, ἀνθρώπου σεβαστοῦ καὶ ἀκεραιοτάτου (θόρυβος), ξένου δὲ ἐν τῷ τόπῳ, ἐπιτηροῦντος ἀπὸ τῆς πρωΐας μέχρι τέλους τῆς ἐκλογῆς τὸ γʹ. τμῆμα τοῦ δήμου· δὲν ἀναφέρει ὅμως, ὅτι ἔφερέ τις ἐνώπιον αὐτοῦ παράπονον περὶ ἀποκλεισμοῦ. Τὸ γεγονὸς τῆς πρωΐας τὸ μνημονεύουσι καὶ ὁ δικαστικὸς ἀντιπρόσωπος, ὁ πρωτοδίκης Μανιάκης καὶ ὁ εἰρηνοδίκης Ι. Μίντσας, ἀλλ’ ἀμφότεροι ἀποδίδουσιν εἰς αὐτὸ τὴν σημασίαν, ἣν συνήθως ἔχει ὅταν ἔρχωνται συνήθως εἰς διαπληκτισμοὺς ἐκλογεῖς· διότι συνήθως καὶ πάντοτε μάλιστα, τὰς ἐκλογὰς συμβαίνουν ἀτακτήματα, οὐδεμία δὲ ἐκλογὴ παρέρχεται ἄνευ μικρῶν τοὐλάχιστον διαπληκτισμῶν. Οἱ διαπληκτισμοὶ ἐκεῖνοι δυνατὸν νὰ ἦσαν βιαιότεροι, ἀλλὰ δὲν ἦσαν καὶ τοιοῦτοι, ὥστε νὰ παραλύσουν τὴν πρόοδον καὶ τὴν ἐνέργειαν τῆς ἐκλογῆς, καὶ τὴν προσέλευσιν τῶν ἐκλογέων εἰς τὰς κάλπας· ἅπαντες δὲ οἱ δικαστικοὶ ἀντιπρόσωποι, μηδ’ αὐτοῦ τοῦ Ἐπόπτου ἐξαιρουμένου, βεβαιοῦσιν, ὅτι ἡ ἐκλογὴ διεξήχθη ἐν τάξει καὶ νομιμότητι. Ἀλλ’ ἡ ἔκθεσις τοῦ Νομάρχου; Ἡ ἔκθεσις τοῦ Νομάρχου, κύριοι βουλευταί, εἶναι ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὸν μοίραρχον Λαζόπουλον. Εἶναι ἔγγραφον, ἀπευθυνόμενον ἰδίως κατὰ τούτου εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ διὰ τοῦ ὁποίου ὁ Νομάρχης ἐπεδίωκε πῶς νὰ ἐκδικηθῇ κατὰ τοῦ Μοιράρχου, διότι οὗτος τὸν ὕβρισεν. Ἡ ὕβρις ἔσχε τὴν ἑξῆς ἀφορμήν. Ὁ Νομάρχης, ἐπανελθὼν ἐκ Ζακύνθου τὴν πρωΐαν τῆς ἡμέρας τῆς ψηφοφορίας, ἀπευθύνει παρατηρήσεις κατὰ τοῦ Μοιράρχου περὶ τῆς τάξεως ἐν τῷ τόπῳ διὰ τρόπου οἱονεὶ ἀπειλητικοῦ. Ὁ Μοίραρχος ἐν τῇ φιλοτιμίᾳ του δὲν ἠνέχθη τὴν προσβολήν· ἡ τάξις ἦτο πλήρης καὶ τὰ μέτρα του ἦσαν τὰ κατάλληλα. Καὶ εἶχε δίκαιον ὁ μοίραρχος Λαζόπουλος νὰ ἐξοργισθῇ κατὰ τοῦ τρόπου τοῦ Νομάρχου, ἀφοῦ οὗτος διὰ τῶν ἀπειλητικῶν τῆς χειρός του κινημάτων καὶ τῶν ἐρωτήσεών του κατεδείκνυεν ὅτι ἐπετίμα αὐτὸν παραλόγως διὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα εἶχον ληφθῆ τῇ συμπράξει τοῦ νομαρχοῦντος πρὸ τῆς ἐπανόδου τοῦ Νομάρχου. Κατὰ τῆς ἀπειλῆς ἀντετάχθη ἀπειλή, καὶ οὕτως ἐγεννήθη ἡ περὶ ἧς ὁ λόγος ἔκθεσις· ἐγράφη αὕτη τρεῖς ἡμέρας μετὰ τὴν ἐκλογήν. Ἦτον ἀπόῤῥοια ἐκδικήσεως διὰ τὴν λαβοῦσαν χώραν ὕβριν. Ἔπρεπε νὰ ἐξογκωθῇ τὸ κακὸν διὰ νὰ κατασταθῇ δυσχερὴς ἡ θέσις τοῦ Μοιράρχου.

§113ΠΕΤΟΥΣΗΣ. Ὅταν ἦλθεν ὁ κ. Νομάρχης ἐν Κεφαλληνίᾳ, εἶχον διαπραχθῆ τὰ τραύματα;

§114ΦΛΩΡΙΑΣ. Μέχρι τότε κανὲν τραῦμα δὲν εἶχε συμβῆ· ταῦτα συνέβησαν κατὰ τὴν πρωΐαν τῆς Κυριακῆς. Ἐσκέφθησαν δὲ περὶ τούτων, ὅταν ἡ δημοτικὴ ἀρχὴ ἀπεφάσισε νὰ διατυπώσῃ τὴν ἔνστασιν περὶ τῆς ἀκυρώσεως τῆς ἐκλογῆς. Ἔπρεπε νὰ εὑρεθῇ ἡ βάσις. Τὸ συμπέρασμα ὅθεν, εἰς τὸ ὁποῖον κατέληξεν ὁ κ. Εἰσηγητής, τοῦ νὰ ἀκυρωθῇ δηλονότι ὁ δῆμος Κρανίων, δὲν εἶναι δικαιολογημένον.

§115ΜΕΤΑΞΑΣ. Τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε.

§116ΦΛΩΡΙΑΣ. Ὁ κ. Πετούσης ἀνέλαβε τὴν ὑποστήριξιν τῆς προτάσεως περὶ ἐπικυρώσεως τῆς ἐκλογῆς διὰ τοὺς τρεῖς ἀντιπολιτευομένους βουλευτὰς τῆς Ἐπαρχίας (οὕτω διετύπωσε τὴν πρότασίν του), καὶ τὴν ἀκύρωσιν ἑπομένως διὰ τὸν κ. Βαλσαμάκην. Ἐξέδραμεν εἰς Κεφαλληνίαν διὰ τῆς φαντασίας του, ἀπήγγειλε ῥήματα ἔντονα περὶ τῶν γενομένων, παραστήσας αὐτὰ ὡς κάλλιον ἠδυνήθη, καὶ συνεπέρανε. Δὲν ἠδυνήθη νὰ μὴ ἐκδηλώσῃ τὸν πόθον, τὸν ὁποῖον εἶχε, νὰ ἴδῃ δηλονότι τοὺς τρεῖς πολιτικοὺς φίλους του ἐκεῖ παρακαθημένους· δι’ αὐτοὺς ἡ ἐκλογὴ κατ’ αὐτὸν εἶναι νόμιμος· διὰ τὸν Βαλσαμάκην πλήρης ἀνομιῶν.

§117Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Συνέπεσε νὰ ἦναι οὕτω.

§118ΦΛΩΡΙΑΣ. Ὁ κ. Μεταξᾶς ἐλάλησεν ἐπὶ τοσοῦτον χρόνον, ὥστε ἐλάχιστος ὑπελείφθη δι’ ἐμέ· ἡ παράτασις μάλιστα τοῦ λόγου αὐτοῦ μὲ ἀναγκάζει τροχάδην νὰ διέρχωμαι τὰ ἀφορῶντα τὸ ζήτημα. Εἶπε, κύριοι βουλευταί, ὅσα ἤθελεν· εἶπεν ὅσα τῷ ἤρεσαν. Παρέστησε τὰ πράγματα ὅπως μᾶλλον ἐσύμφερον αὐτῷ. Ἠρίθμησε τὰς μεταβολὰς εἰς τὸ προσωπικὸν τῶν ὑπαλλήλων. Κατὰ τὸν κύριον Μεταξᾶν, πᾶσα μετάθεσις χωροφύλακος εἶναι ἐπέμβασις κυβερνητική, πᾶς διορισμὸς οἱουδήποτε ὑπαλλήλου εἶναι ἐπέμβασις τῆς Κυβερνήσεως, εἰς τὴν ἐκλογήν του. Ὅλαι αἱ μεταβολαί, ὅλαι αἱ μετακινήσεις σκοπὸν εἶχον, ὅπως κατορθωθῇ ἵνα πιστευθῇ, ὅτι ὁ κ. Μεταξᾶς δὲν πρέπει νὰ ᾖναι βουλευτής. Δὲν εἶπεν ὅμως, κύριοι βουλευταί, ὅτι, ἐὰν ἐκ τῆς μεταβολῆς ταύτης ἐπῆλθεν ὑπὲρ ἢ κατὰ τὸ ἀποτέλεσμα, δὲν ἰσχυρίσθη, ὅτι αὗται τὸν ἔβλαψαν, πῶς καὶ κατὰ πόσον. Παραπονεῖθη κατὰ τοῦ μοιράρχου καὶ τῶν χωροφυλάκων, κατὰ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, κατὰ πάντων! Εἶναι καταπληκτική, κύριοι βουλευταί, ἡ προσπάθεια, ἥτις κατεβλήθη ἵνα πεισθῆτε καὶ παραδεχθῆτε πράγματα, τὰ ὁποῖα δὲν ἔλαβον χώραν. Εἷς χωροφύλαξ τύπτει δι’ οἱονδήποτε λόγον ἕνα πολίτην, εἶναι ἐπέμβασις τῆς Κυβερνήσεως, κραυγάζει, εἶναι ὁδηγία αὐτῆς· ὁ τρόπος οὗτος εἶναι ἡ τέχνη, τὴν ὁποίαν ἔχει ὑπὲρ πάντα ἄλλον ὁ κ. Μεταξᾶς· εὐθὺς τηλεγραφήματα εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν. «Ἡ χωροφυλακὴ ἐπεμβαίνει καθ’ ἡμῶν! ὁ Λαζόπουλος φατριάζει σκανδαλωδῶς!» θέλει νὰ προκαταλαμβάνῃ ὁ κ. Μεταξᾶς τὰ πράγματα, νὰ προκαταλαμβάνῃ τὰ πνεύματα. Καὶ αὐτὸ εἶχε τὸ συμφέρον, κύριοι βουλευταί, νὰ ματαιώσῃ τοὐτέστι πᾶν ὅ,τι δὲν ἠδύνατο νὰ διαθέσῃ. Ἅμα ἔφθασεν εἰς Κεφαλληνίαν, διότι τινὲς τῶν χωροφυλάκων δὲν ἐλάμβανον τὰς ὁδηγίας ἀπὸ αὐτὸν, τί συμβαίνει; Ἀμέσως παράπονα κατὰ τούτων διὰ τοῦ τηλεγράφου πρὸς τοὺς ὑπουργοὺς καὶ τὰς ἐφημερίδας. Ἡ Κυβέρνησις περὶ πολλοῦ ποιουμένη νὰ μὴ ἀποδοθῇ αὐτῇ μομφὴ, ἐξετέλει τὰς διαταγάς του· κατώρθωσε νὰ πείσῃ αὐτὴν νὰ μὴ ἀποδίδῃ οὐδὲ δικαιοσύνην εἰς τοὺς ἀντιθέτους αὐτοῦ. Ὁ Βαλσαμάκης μετὰ τῶν φίλων του εὑρέθη ἐγκαταλελειμμένος. Τηλικαύτη εἶναι ἡ τέχνη, τὴν ὁποίαν ἐπεδείξαντο οἱ ἀντίθετοι τοῦ κ. Βαλσαμάκη. Ἤμην εἰς τὸ Ἀργοστόλιον, κύριοι Βουλευταί, καὶ γνωρίζω ἐκ τοῦ πλησίον τὰ τοῦ Βούρβαχη, καὶ δύναμαι νὰ βεβαιώσω ὑμᾶς, ὅτι οὐδὲν ἀληθεύει ἐξ ὅσων διέδωκαν περὶ τοῦ φόνου τοῦ Βούρβαχη καὶ τοῦ τραυματισμοῦ τοῦ Ἀμίτση. Αἱ πράξεις αὗται δὲν ἔχουν τὸν χαρακτῆρα, τὸν ὁποῖον ἀπέδωκαν εἰς αὐτάς. Λυποῦμαι, ὅτι δὲν ἔχω ἀνὰ χεῖρας δικαστικὴν ἀπόφασιν· παρακαλῶ ὅμως τοὺς κ. βουλευτὰς νὰ ἐνθυμηθῶσι τὴν διαβεβαίωσιν, ἣν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου δίδω ταύτῃ τῇ στιγμῇ καὶ ἥτις θέλει βεβαιωθῆ ἐντὸς ὀλίγων ἡμερῶν περὶ τοῦ τραυματισμοῦ τοῦ Ἀμίτση. Οὗτος, ὁ τραυματισθεὶς διὰ πυροβόλου, εἶναι ὁ δὶς πυροβολήσας καὶ ἀποτυχὼν κατὰ τοῦ τραυματίσαντος αὐτόν· ὁ τραυματίσας εὑρέθη εἰς μεγίστην στενοχωρίαν νὰ ἀντιπυροβολήσῃ, ἵνα σώσῃ ἑαυτὸν, δέχομαι δὲ νὰ μὲ ἀποκαλέσητε ψεύστην, ἐὰν δὲν ἀποδειχθῇ αὐτὸ ἐντὸς 15 ἡμερῶν.

§119ΜΕΤΑΞΑΣ. Ἐγὼ δὲν εἶπον τίποτε περὶ αὐτοῦ.

§120ΦΛΩΡΙΑΣ. Ἔχω πεποίθησιν εἰς τὴν δικαιοσύνην, καὶ φρονῶ, ὅτι οἱ δικασταὶ τῆς Ἑλλάδος δὲν δύνανται νὰ διαστρέψωσι τόσον οἰκτρῶς τὰ γεγονότα, ὥστε νὰ μὴ ἀνακαλυφθῇ ἡ ἀλήθεια εἰς τὴν προκειμένην ὑπόθεσιν· θὰ βεβαιώσωσιν αὐτὰ καὶ θὰ δειχθῇ ἐκ τούτων, ὅτι ὁ Ἀμίτσης εἶναι ὁ πυροβολήσας δίς. Ἀλλ’ ἕνεκα τῶν περιστάσεων, ὑφ’ ὧν περιεβάλλετο τὸ γεγονὸς ἐκεῖνο, βεβαίως, ἡ δικαστικὴ ἀρχὴ, δὲν ἠδυνήθη ἀμέσως νὰ τὸ ἐξακριβώσῃ. Ὅτε ἐπελήφθη τῶν ἀνακρίσεων, τὸ κομματικὸν πάθος ἦτον εἰς τὴν ἀκμήν του, εὑρίσκετο ἐν τῷ σκότει. Ὁ πυροβολήσας καὶ τραυματίσας, τίμιος καὶ φιλήσυχος πολίτης, παρεδόθη μόνος εἰς τὰς ἀρχάς· εἶναι ἄνθρωπος, ὅστις οὐδέποτε ἠκούσθη ἐν Ἀργοστολίῳ διὰ τὸ παραμικρὸν ἀδίκημα, ζῶν ἐκ τῶν κόπων του καὶ τῆς ἐργασίας του· οὐδένα ἐτάραττεν, οὐδένα ἔβλαπτεν· ἐκ τοῦ ἐναντίου ὁ Ἀμίτσης ἦτο δικαστικὸς κλητὴρ τοῦ δημάρχου Κρανίων, γνωστὸς διὰ τὸν ἐπιθετικὸν καὶ βίαιον χαρακτῆρά του. Ἔχομεν ἐνταῦθα πιστοποιητικόν, διὰ τοῦ ὁποίου πιστοποιοῦνται αἱ καταδίκαι, ἃς εἶχεν ὑποστῆ (Θόρυβος.) Ἐκάματε πολὺν κρότον περὶ τοῦ ἀτυχοῦς νέου Βούρβαχη καὶ παρεστήσατε αὐτὸν ὡς θῦμα πολιτικόν· ἐδείξατε ὅτι ἐκλαύσατε ἐπὶ τῷ θανάτῳ αὐτοῦ· ἀλλ’ ἐὰν ἐκλαύσατε, ἐκλαύσατε ἵνα ἐκμεταλλευθῆτε τὸ γεγονὸς τοῦτο κατὰ τῶν ἀντιπάλων σας. Ἀλλὰ καὶ ἡ Κεφαλληνία ἅπασα ἔκλαυσε τὸν συγγενῆ τοῦ στρατηγοῦ Βούρβαχη, ὄχι ὅμως διὰ πολιτικοὺς λόγους, ἀλλὰ διότι ἀπώλεσε νέον χρηστόν. Τὸν θάνατον τοῦ νέου τούτου, οἱ φίλοι τοῦ κ. Μεταξᾶ ἐκμεταλλευθέντες τὸ γεγονὸς, παρέστησαν ἐνώπιον τοῦ κόσμου, ὅτι προῆλθεν ἕνεκα πολιτικῶν λόγων· ἔσπευσαν νὰ διαδώσωσιν, ὅτι ὁ Βούρβαχης ἐφονεύθη διὰ τὰ πολιτικά του φρονήματα, καὶ ὅτι οἱ ἀντίθετοι αὐτῶν συνώμοσαν νὰ ἐνσπείρωσι τὸν τρόμον, φονεύοντες ἀθώους πολίτας. Τίς ὅμως ἐν Κεφαλληνίᾳ δὲν γινώσκει, ὅτι ὁ Βούρβαχης ἐφονεύθη εἰς τὸν τόπον, ὅπου ἤριζε μετ’ ἄλλων ἀντεραστῶν (Θόρυβος) καὶ ὅτι ὁ φονεὺς αὐτοῦ Τσαρᾶς ἐπυροβόλησε κατ’ αὐτοῦ, χωρὶς νὰ γνωσθῇ τίνος ἕνεκεν προέβη εἰς τοῦτο; Αἱ προτάσεις τοῦ εἰσαγγελέως, κύριοι, δὲν εἶναι ἀλήθειαι ἀναμφισβήτητοι· ποίαν ἀξίαν ἔχει ἐνώπιόν σας πρότασις εἰσαγγελέως, κύριοι βουλευταί; Αἱ προτάσεις τῶν εἰσαγγελέων οὐδὲ κἂν ἐνώπιον τῶν δικαστικῶν συμβουλίων, ὅπου ὑποβάλλονται, εἶναι ἀπολύτως παραδεκταί· βασανίζονται αὗται διὰ παντὸς τρόπου, πλειστάκις δὲ ἀποῤῥίπτονται. Ἡ πρώτη ἐντύπωσις ἑνὸς εἰσαγγελέως, ἡ ἀπροσεξία εἰς τὴν ἐκτίμησιν τῶν περιστατικῶν καὶ τόσα ἄλλα δύνανται νὰ φέρουν τὸν εἰσαγγελέα εἰς γνώμην, ἡ ὁποία δὲν στηρίζεται εἰς τὴν ἀλήθειαν· πρότασις εἰσαγγελέως καθ’ ἑαυτὴν εἶναι δυνατὸν νὰ χρησιμεύσῃ ὡς βάσις διὰ τὸν χαρακτηρισμὸν ἑνὸς ἀδικήματος; ἂν τοῦτο ἦναι προϊόν πολιτικῶν ἢ ἰδιωτικῶν λόγων; Ἔτι δὲ μᾶλλον ἐνταῦθα, ὅπου δὲν ἔχομεν οὐδαμῶς στοιχεῖον ἀποδείξεως;

§121ΠΕΤΟΥΣΗΣ. Τὸ δικαστήριον παρεδέχθη τὴν πρότασίν του, καὶ τὸν μὲν ἕνα τῶν ἐνόχων παρέπεμψε νὰ δικασθῇ, διὰ δὲ τοὺς ἑτέρους τοὺς πολλοὺς ἐπεφυλάχθη· ἡμεῖς δὲ γνωρίζομεν τὰς τοιαύτας ἐπιφυλάξεις, ὅτι εἰς πολὺ λεπτὸν νῆμα κρέμανται.

§122ΦΛΩΡΙΑΣ. Ἐκ τοῦ βουλεύματος ἐξάγεται, ὅτι ὁ Τσαρᾶς εἶναι ὁ φονεὺς καὶ ὅτι εἶχε καὶ συνεργοὺς πιθανόν· ἀλλὰ δὲν εἶναι βεβαιωμένον, ὅτι καὶ τὸ ἀδίκημα, διὰ τὸ ὁποῖον ἔφερε τὴν πρότασιν ὁ εἰσαγγελεὺς, εἶναι προϊὸν πολιτικῶν παθῶν· καὶ ἐν τούτοις, κ. Βουλευταὶ, ὁ εἰσαγγελεὺς, ἀρκούμενος εἰς τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἔλαβεν ἀπὸ τὸν δημαστυνόμον Κρανίων, πρωτίστως ἐνδιαφερόμενον ὑπὲρ τοῦ κ. Μεταξᾶ, ἐτηλεγράφει εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι τὸ ἀδίκημα αὐτὸ ἦτο πολιτικὸν ἔγκλημα! Τοῦτο ἦτο τολμηρὸν, ἵνα μή τι ἄλλο εἴπω. Δὲν χαρακτηρίζονται διὰ μιᾶς αἱ πράξεις, αἱ ὁποῖαι λαμβάνουσι χώραν ἐν μέσῳ κοινωνίας, ἐν καταστάσει ἐρεθισμοῦ εὑρισκομένης· ἡ φρόνησις ὑπηγόρευεν εἰς τὸν εἰσαγγελέα ἐκεῖνον νὰ ἀναγγείλῃ ἁπλῶς καὶ καθαρῶς τὸ γεγονὸς, καὶ κατόπιν ἐξετάσεως ἀκριβοῦς, ἀπαθοῦς καὶ ἀμερολήπτου, ὄχι διὰ τῶν πληροφοριῶν δημαστυνόμου, ὅστις εἶναι ὁ πρῶτος μοχλὸς τῆς ἐναντίας μερίδος. Καὶ ποῦ, κ. Βουλευταὶ, νὰ ἀναφέρω ὅλα τὰ ἄλλα, ὅσα συντείνουν νὰ καταδείξωσι τὰς ἐνεργείας τοῦ συνδυασμοῦ τοῦ κ. Μεταξᾶ, ὁ ὁποῖος, εἰρήσθω καὶ τοῦτο, εἶναι κυρίως συνδυασμὸς οὐχὶ τούτου, ἀλλὰ τοῦ Βικεντίου Καρύδη, ὅπως καταδεχθῇ τάχα, ὅτι κατεπολεμεῖτο καὶ ἐπεβουλεύετο πανταχόθεν, καὶ ὅτι τὰ πάντα διεπράττοντο, ἵνα ἀναδειχθῇ καὶ ἐπικρατήσῃ τὸ ἀντίθετον αὐτῶν κόμμα, ὡς εἰ νὰ ἦσαν ἄγνωστοι ἐν Κραναίᾳ καὶ μηδεμίαν ἔχοντες ἀξίαν, ὁ Βαλσαμάκης ὁ ἀνήκων εἰς διαπρεπῆ οἰκογένειαν, ὁ εὔπορος, ὁ πρὸ 20 ἐτῶν μετερχόμενος τὸν δικηγόρον, ὁ Δημήτριος Μηλιαρέσης ὁ ἀντιπρόεδρος τῆς Ἰονίου Βουλῆς, ὁ διακρινόμενος διὰ τὴν νομομάθειαν αὐτοῦ, ὁ περιποιήσας τιμὴν εἰς τὴν Κεφαλληνίαν ἐφ’ ὅσον χρόνον ἐπολιτεύθη! Καὶ εἶχον ἀνάγκην ὅ τε Βαλσαμάκης καὶ ὁ Μηλιαρέσης νὰ λάβωσι τὴν ὑποστήριξιν τῆς Κυβερνήσεως, τὴν ὑποστήριξιν ἀπὸ ἕνα εἰρηνοδίκην, ἕνα δημοδιδάσκαλον, ἕνα μοίραρχον, ἵνα λάβωσι τὰς ψήφους τῶν συμπολιτῶν αὐτῶν! Ἐν τούτοις, κύριοι βουλευταὶ, ὅλαι αἱ ἀρχαὶ ἦσαν ὑπὲρ τοῦ κ. Μεταξᾶ, διατί; καὶ ἐγὼ δὲν τὸ ἠξεύρω· ἐκεῖνο ὅμως τὸ ὁποῖον εἶδον εἶναι τοῦτο, ὅτι ὁ μὲν ἀνακριτὴς, καθὼς ἐβεβαιώθη ἐκ τῶν ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα εἰσὶν εἰς τὸν φάκελλον, περιεφέρετο τὰς ὁδοὺς, διὰ νὰ ἀνεύρῃ τοὺς μὴ ψηφοφορήσαντας ἐκ τῆς οἰκίας τοῦ κ. δημάρχου παρελάμβανε τοὺς ἐγκλείστους καὶ τοὺς ὡδήγει εἰς ψηφοφορίαν· ὁ εἰσαγγελεὺς ἐπετίθετο κατὰ τοῦ μοιράρχου καὶ ἐκραύγαζε κατ’ αὐτοῦ, ὅτι δὲν προσεῖχε δῆθεν καὶ δὲν ἐξασφαλίζει τὴν τάξιν. Ταῦτα δὲν ἀποδεικνύουν, ὅτι ἦταν ὑπὲρ τῆς μερίδος του; Ἄν λοιπὸν, κύριοι βουλευταὶ, ζητῆται ἡ ἀκύρωσις, διὰ τὰς ἐνεργείας, ὡς παριστᾷ αὐτὰς ὁ κ. Μεταξᾶς, διὰ τὴν διαγωγὴν τῶν ἀρχῶν, ἡ ἐκλογὴ πρέπει νὰ ἀκυρωθῇ πρὸς βλάβην τοῦ Μεταξᾶ καὶ τοῦ συνδυασμοῦ του, ὄχι δὲ πρὸς βλάβην τοῦ κ. Βαλσαμάκη, διότι ὁ Βαλσαμάκης οὐδὲν ὠφελήθη ἐξ αὐτῶν· καὶ αἱ βιαιοπραγίαι τούτων ἔβλαψαν, καὶ ὁ φόνος τοῦ Βούρβαχη, ὁ ἐκμεταλλευθεὶς κατ’ αὐτοῦ τοσοῦτον ἐπιδεξίως, ἠλάττωσε τὴν ὑπόληψίν του, διότι ἐπιστεύθη πρὸς στιγμὴν, ὅτι ὁ ἀντιπρόσωπος τοῦ στοιχείου τῆς τάξεως ἐγένετο ἀρχηγὸς τῶν φαύλων· διότι ἐνόμισαν πολλοὶ, ὅτι αὐτὸς ὁ Βαλσαμάκης καὶ ὁ Μηλιαρέσης ἐγένοντο ἀρχηγοὶ τῶν φαύλων καὶ τῶν δολοφόνων. Ταῦτα, βεβαιωθῆτε, κύριοι βουλευταὶ, δὲν ἤχησαν καλῶς εἰς τὰς ἀκοὰς τῶν ἐκλογέων καὶ πολλοὶ, ἐν τῇ συνειδήσει των, τοὺς κατεδίκασαν· ὥστε, ἂν ἦσαν ἀληθῆ ὅσα ἐπεκαλέσθη ὁ κ. Μεταξᾶς ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, εἶναι κατ’ αὐτοῦ, καὶ ἡ ἐκλογὴ δέον νὰ ἀκυρωθῇ, διὰ νὰ ἔλθῃ ἐν τῇ Βουλῇ ταύτῃ οὐχὶ ἀφοῦ παρεπλάνησε τὰ πνεύματα τῆς ἐπαρχίας Κραναίας διὰ τῶν ψευδῶν διαδόσεων καὶ τῶν ἐντέχνων ἐνεργειῶν, ἀλλ’ ἀφοῦ ὁ ἐκλογεὺς ἐν πλήρει ἐλευθερίᾳ καὶ μὲ συνείδησιν οὐχὶ ἐσκοτισμένην ἀναδείξῃ αὐτὸν, καὶ τότε, ναὶ, εἶναι βουλευτής· σήμερον ὅμως, ὡς ἔχουσι τὰ πράγματα, δύναμαι νὰ εἴπω, ὅτι δὲν ἀντιπροσωπεύει τὴν ἐπαρχίαν ἐκείνην. Εἶπεν ὁ κ. Μεταξᾶς, ὅτι ἐπολιτεύθη ἐν Κεφαλληνίᾳ, καὶ ἐπολιτεύθη πράγματι ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν, καὶ ὅτι ἦτον ὁτὲ μὲν φίλος τοῦ μὲν, ὁτὲ δὲ φίλος τοῦ δέ· εἶπε τέλος, ὅτι εἶναι ἰσχυρός· ἀλλὰ νομίζω, ὅτι καλὸν εἶναι νὰ ἐνθυμηθῇ, ὅτι ἐλθών ποτε εἰς Κραναίαν, ἵνα ἐκτεθῇ εἰς τὸν ἐκλογ. ἀγῶνα, ἀνεχώρησε χωρὶς νὰ δυνηθῇ νὰ εὕρῃ κανένα ἵνα τὸν ὑποστηρίξῃ· ἐν τῇ περιπτώσει ἐκείνῃ οὔτε οἱ μὲν, οὔτε οἱ δὲ τὸν ἤθελον· ἰδίαν δύναμιν, ἐλαχίστην ἔχει· καὶ ἀναφέρω ταῦτα, κύριοι βουλευταὶ, διότι ἔχει τὴν τόλμην νὰ παρουσιάζηται ἐνώπιον ὑμῶν καὶ νὰ σᾶς λέγῃ, ὅτι οὗτος εἶναι ὁ ἰσχυρότερος ἐν Κεφαλληνίᾳ, οὗτος εἶναι ὁ διευθύνων τὴν πολιτικὴν κατάστασιν τοῦ τόπου ἐκεῖ.

§123ΜΕΤΑΞΑΣ. Τὸ ἀπέδειξαν ἕξ ἐκλογαί.

§124ΦΛΩΡΙΑΣ. Ἀλλὰ διατὶ ἐφύγατε ἀπὸ τὴν Κεφαλληνίαν τότε; δὲν εἶσαι, κ. Μεταξᾶ, ἰσχυρὸς, ἀλλ’ εἶσαι τυχηρός· προσλαμβάνεσαι ὁτὲ μὲν ὑπὸ τούτων, ὁτὲ δὲ ὑπ’ ἐκείνων· ἐπέτυχες ἐφέτος, διότι σὲ προσέλαβεν ὁ δήμαρχος Καρύδης, ἐπέτυχες ἄλλοτε, διότι σὲ προσελάμβανεν ὁ Βενιεράτος. Καὶ, κύριοι βουλευταὶ, ἂν τὰ παράπονα περιωρίζοντο εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο, θὰ εἴχατε μίαν ἐκλογὴν ἐνώπιόν σας, ἡ ὁποία εἶναι ἐκλογὴ ἀκυρωτέα, ὡς διεξαχθεῖσα παρανόμως ὑπὲρ ἐκείνων, οἵτινες φέρουν τὰς ἐνστάσεις. Ἀλλ’ ἡ ἐκλογὴ αὕτη ἔχει καὶ ἄλλας ἁμαρτίας, τὰς ὁποίας θὰ σᾶς ἀναφέρω· εἶναι μάλιστα λυπηρὸν, κύριοι βουλευταὶ, ἐν Ἑλλάδι νὰ μὴ ἐξετάζωνται τὰ πληρεξούσια τῶν βουλευτῶν καὶ ὑπὸ ὑψηλοτέραν ἔποψιν, τὴν ἑξῆς· ἐξετάζομεν τὰς ἐκλογάς, καθόσον ἔχομεν ἐνώπιόν μας ἐπεμβάσεις, δωροδοκίας, πιέσεις· διατὶ ἆραγε νὰ μὴ ἐξετάζωμεν αὐτὰς καὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς ἀποπλανήσεως τοῦ πνεύματος;

§125ΣΑΡΑΒΑΣ. Αὐτὴ εἶναι μεταφυσική.

§126ΦΛΩΡΙΑΣ. Δὲν εἶναι μεταφυσικὴ οὐδαμῶς, κ. Σαράβα· ὅταν, κύριοι βουλευταί, πρὸ τῆς ἐκλογῆς φωνάζουν κατ’ ἐμοῦ π. χ. ὅτι ἐγὼ εἰμὶ ὁ ἐπιβαλὼν τοὺς φόρους, ὅτι ἐγὼ ἔφερα τὴν ἐφεδρείαν, ὅτι ἐγὼ ἐπώλησα τὸ δάσος τοῦ Ὄρους τῆς Κεφαλληνίας· ὅταν ἀποδίδωνται μονομερῶς εἴς τινα πράξεις, ἃς ἅπαντες οἱ διαγωνιζόμενοι ἐξετέλεσαν· ὅταν παρίσταται ψευδῶς εἰς τὰ ὄμματα τῶν ἐκλογέων ὡς ὑπαίτιος δεινῶν, εἰς ἃ οὐδαμῶς συνετέλεσεν· ὅταν οὕτως ἐπισκοτίζεται ἡ διάνοια τοῦ ἐκλογέως, ἡ ἐκλογὴ ὑπὸ τοιούτους ὅρους δὲν εἶναι τῆς καθαρᾶς θελήσεως αὐτοῦ· νομίζω, κύριοι βουλευταί, ὅτι τοιαύτη ἐκλογὴ εἶναι ἄκυρος, διότι, ἐκτὸς τοῦ ὅτι στηρίζεται εἰς ὅσα εἶπον, στηρίζεται καὶ εἰς τὴν ἀποπλάνησιν τοῦ πνεύματος, εἰς τὴν συκοφαντίαν, εἰς τὸ ψεῦδος· ὁ κ. Βαλσαμάκης μετὰ τοῦ συνδυασμοῦ αὐτοῦ ἔλαβεν ὑπὸ τῶν ἀντιθέτων τὸν χρωματισμὸν τοῦ ὑπουργικοῦ ὑποψηφίου, ἔλαβε πρὸς δὲ τὸν χρωματισμὸν τοῦ ὑποψηφίου τῆς Ἰονικῆς Τραπέζης. Νομίζετε, ὅτι ταῦτα δὲν εἶχον σημασίαν διὰ τὸν συνδυασμὸν τοῦτον; Ναί, κύριοι, εἶχον πολλὴν σημασίαν, καὶ διὰ τοῦτο βλέπετε τὸν κ. Βαλσαμάκην, ἄλλως τε πολὺ ἰσχυρὸν ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ, οὐ μικρὸν καταπεσόντα· ἡ ὑποψηφιότης ἡ ὑπουργικὴ ἐφέτος δὲν ἦτο λόγος πρὸς ὑποστήριξιν, ἦτο λόγος πρὸς κατάπτωσιν· ὄχι ἀναφορικῶς εἰς τὰ πρόσωπα τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλ’ ἀναφορικῶς εἰς τὸ παρελθόν· ὑπουργικὴ ὑποψηφιότης διὰ τὸν κ. Βαλσαμάκην ὑπεδήλου τοὺς ἐπιβληθέντας φόρους, τὰ δάνεια, τὴν ἐφεδρείαν, τὴν στρατολογίαν· ὑποψήφιος δὲ τῆς Ἰονικῆς Τραπέζης ἠξεύρετε τί δηλοῖ ἐν Κεφαλληνίᾳ; ἄνθρωπον, ὅς τις εἶναι ἀφωσιωμένος εἰς τὰ συμφέροντα τῆς Τραπέζης ἐκείνης, ἥτις ἀποκλείει τὴν σύστασιν πάσης ἄλλης τραπέζης, καὶ ἐξ αἰτίας τῆς ὁποίας ὁ γεωργὸς δὲν εὑρίσκει χρήματα νὰ δανεισθῇ, ὑποθηκεύων τοὺς ἐτησίους καρπούς του· εἶναι λέξεις τοῦ «Ἐργάτου» ἐφημερίδος τοῦ κ. Μεταξᾶ, εἶναι ἵδρυμα, τὸ ὁποῖον παρεμπόδισε τὴν πιστωτικήν, τὴν ἀγροτικήν, αἱ ὁποῖαι ἦσαν πρόθυμοι νὰ ἔλθωσιν ἐν Κεφαλληνίᾳ, καὶ αἵτινες ἂν ἤρχοντο, ὅλος ὁ κόσμος θὰ εἶχε τὸ χρῆμα ἄφθονον καὶ θὰ ἐθεράπευε προχείρως τὰς ἀνάγκας αὐτοῦ· ὁ κ. Βαλσαμάκης, ὁ ὁποῖος ὑποστηρίζει τὴν Ἰονικὴν Τράπεζαν, εἶναι ὁ ἐχθρὸς τοῦ λαοῦ ὁ ἐξώλης καὶ προώλης· ἀπεπλανήθη λοιπὸν ὁ κόσμος ἐκεῖ καὶ ἀπεπλανήθη εἰς βαθμὸν τοιοῦτον, ὥστε νὰ παραγάγῃ τὸ ἀποτέλεσμα, τὸ ὁποῖον εἴδατε. Καὶ τὸ ἀποτέλεσμα δὲν περιορίζεται ἐν τῷ δήμῳ Ἀργοστολίου, ἐπεξετάθη γενικώτερον· παρ’ ὀλίγον νὰ παρασύρῃ καὶ ἡμᾶς, τοὺς ἐκ τῆς ἐπαρχίας Σάμης· αἱ ἀνάγκαι δὲν περιορίζονται εἰς τὸν δῆμον Κρανίων, εἶναι παντοῦ, καὶ ὁ ἀκούων, ὅτι ὁ Βαλσαμάκης, ὁ Φλωριᾶς, ὁ Ἀντύπας, ὁ Ζερβὸς φυγαδεύουσιν ἐκ τοῦ τόπου τὰ χρήματα, καταδιώκει αὐτοὺς, καὶ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι παρ’ ὀλίγον καὶ ἐν Σάμῃ αἱ εἰδήσεις αὗται νὰ ἐπιδράσωσιν ὀλεθρίως καθ’ ἡμῶν αὐτῶν, τῶν ἐξ ἄλλης ἐπαρχίας. Ἅπασα ὅθεν ἡ Κραναία ἐδηλητηριάσθη διὰ τῶν διαδόσεων τούτων. Προσθέσατε εἰς ταῦτα καὶ τὸ ἑξῆς· ἡ δημοτικὴ ἀρχὴ Κρανίων δὲν εἶναι ὡς αἱ λοιπαὶ δημοτικαὶ ἀρχαὶ τοῦ Κράτους· αὕτη ἐπεκτείνει τὴν ἐπιῤῥοήν της καθ’ ἅπασαν τὴν ἐπαρχίαν, ἐπιδρᾷ διὰ τοῦ δημοσίου κατηγόρου, ἐπιδρᾷ διὰ τῆς ἀγορᾶς, ἐπιδρᾷ διότι ἐπὶ κεφαλῆς αὐτῆς εἶναι ὁ Βικέντιος Καρύδης, τὸν ὁποῖον ὁ κ. Μεταξᾶς ἐχαρακτήρισεν ὡς τὸν διάδοχον τοῦ κόμματος Καρούσου· τὸ δὲ κόμμα τούτου ὁμολογουμένως ἐπεκτείνεται ἐφ’ ἁπάσης τῆς Κραναίας, ἐφ’ ἁπάσης τῆς Κεφαλληνίας. Ἐὰν ἑπομένως; αἱ βιαιοπραγίαι εἶχον ἐπιῤῥοήν τινα, ἡ ἐπιῤῥοὴ αὕτη δὲν περιωρίσθη ἐν τῷ δήμῳ Κρανίων· ἐὰν ἡ ἐκλογὴ θεωρηθῇ ἄκυρος διὰ τοῦτο, δὲν εἶναι ἄκυρος μόνον καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸν δῆμον τοῦτον, εἶναι ἄκυρος δι’ ὁλόκληρον τὴν ἐπαρχίαν· ἂν ἡ χωροφυλακὴ ἐπέδρασεν, ἡ ἐπίδρασις ἐξετάθη καὶ εἰς τοὺς ἄλλους δήμους, διότι αἱ πράξεις αὐτῆς δὲν περιωρίζοντο εἰς μόνον τὸ Ἀργοστόλιον· ἂν οἱ εἰσπράκτορες ἐπέδρασαν, δὲν ἐπέδρασαν ἐν Ἀργοστολίῳ μόνον· ἡ ἐνέργεια τοῦ ταμείου ἐπέδρασε καὶ εἰς τοὺς ἄλλους δήμους, διότι ἡ καταδίωξις τῶν καθυστερούντων, φατριαστικῶς γενομένη, ἐπιδρᾷ γενικῶς. Παραλείπω τὴν ἀνάλυσιν τῶν καθέκαστα λοιπῶν πράξεων, διότι ὁ κύριος Βαλσαμάκης ἱκανῶς ἀνεπτύχθη ἐπὶ τούτων, καὶ σπεύδω νὰ καταπαύσω τὸν λόγον. Ἡ Κεφαλληνία, εἶπέ τις τῶν προαγορευσάντων, ἀπαιτεῖ ἱκανοποίησιν· πρέπει νὰ ἀποδοθῇ εἰς αὐτὴν δικαιοσύνη. Ἐὰν ἐξετάσητε, κύριοι Βουλευταί, κατὰ βάθος τὴν ἐκλογὴν Κραναίας, ἐὰν λάβητε ὑπ’ ὄψιν ὅλας τὰς περιστάσεις, ὑπὸ τὰς ὁποίας οἱ ἐκλογεῖς ὡρμήθησαν κατὰ τὴν στιγμὴν τῆς ψηφοφορίας, θὰ εἴπητε ὅτι ἡ ἐκλογὴ ἐκείνη εἶναι ἄκυρος, διότι εἶναι τὸ προϊόν, ὄχι τῆς ἁγνῆς, τῆς ἀσκοτίστου θελήσεως τῶν ἐκλογέων, θὰ εἴπητε, ἑπομένως, ὅτι εἶναι ὅλη ἡ ἐκλογὴ τῆς ἐπαρχίας ἄκυρος, διότι τὰ συμβάντα ἐν Ἀργοστολίῳ δὲν ἦσαν συμβάντα, τὰ ὁποῖα ἐπέδρων ἐν τῇ πόλει μόνον· αὕτη εἶναι ἡ δικαιοσύνη. Ἐὰν ὅμως τὰ γεγονότα ταῦτα δὲν πείθωσιν ὑμᾶς, ἐὰν δὲν θεωρηθῶσιν ἀποδεδειγμένα οὕτως, ὥστε νὰ εἴπητε ἐν τῇ συνειδήσει ὑμῶν, ὅτι πράγματι ἔλαβον χώραν, ὡς παρίστανται, τότε θέλετε βεβαίως προβῆ εἰς τὴν ἐπικύρωσιν τῆς ὅλης ἐκλογῆς· οὕτως ἱκανοποιεῖται ἡ Κεφαλληνία.

§127ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Ἤθελον νὰ σᾶς καταδείξω, Κύριοι, ὅτι, ὅσα σᾶς εἶπε μέχρι τοῦδε ὁ κ. Μεταξᾶς, ἦσαν πλάσματα τῆς φαντασίας του, καὶ ὅτι τὰ γεγονότα μαρτυροῦν τὸ ἐναντίον. Καὶ ἰδοὺ σᾶς εἶπεν, ὅτι ἐγένετο ἡ καλπονόθευσις· ἀκούσατε τί συνέβη. Ἀφοῦ ἠνοίχθησαν αἱ κάλπαι καὶ κατεμετρήθησαν ὑπὸ τοῦ ἀντιπροσώπου τῆς διοικήσεως τὰ εἰς τὸ ναὶ καὶ ὄχι σφαιρίδια τοῦ Κ. Βαλσαμάκη, ὁ ἀντιπρόσωπος τοῦ Μεταξᾶ Ματαράγκας....... (ἀναγινώσκει τὰ πρακτικὰ τῆς διαλογῆς). Ἐκ τῆς ἀναγνώσεως ὅθεν τῶν πρακτικῶν ἀποδεικνύεται, ὅτι ὁ ἄνω ἀντιπρόσωπος ἐπέμεινε, δι’ οὓς λόγους ἐν τοῖς πρακτικοῖς ἐκθέτει, νὰ μὴ καταμετρηθῶσι τὰ ὄχι εἰς τὰς λοιπὰς κάλπας, καὶ ἐπέμεινεν ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε ἐγένετο καὶ πρᾶξις καὶ ἠκούσθη καὶ ὁ δικαστικὸς ἀντιπρόσωπος. Τώρα, σᾶς ἐρωτῶ, εὑρέθησαν ψῆφοι πλεονάζουσαι εἰς τὸ ὄχι τοῦ κ. Μεταξᾶ, καὶ ὡς ἐκ τούτου ἰσχυρίσθη, ὅτι ἡμεῖς τὰς ἐῤῥίψαμεν καὶ εἰσηγάγομεν οὕτω καὶ τὴν καλπονόθευσιν; Ἐκ τοῦ γεγονότος τούτου δὲν πείθεσθε, ὅτι καὶ τὴν καλπονόθευσιν τὴν ἐξετέλεσεν ὁ ἀντιπρόσωπος τοῦ Μεταξᾶ, ἀφοῦ ἐπέμενε νὰ μὴ καταμετρηθοῦν τὰ εἰς τὸ ὄχι σφαιρίδια;

§128ΤΙΝΕΣ. Ὡραῖα, ὡραῖα.

§129ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Θέλετε νὰ ἀκούσητε καὶ τὸ ζήτημα, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ὁ κ. Πετούσης ἐπροκάλεσε τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς, ἤτοι τὰ λεγόμενα παρὰ τοῦ Εἰσαγγελέως; Ὁ κ. Εἰσαγγελεὺς εἶπεν, ὅτι συμμορία κακούργων ἵστατο παρὰ τῷ Ναῷ τοῦ Ἁγίου Σπυρίδωνος, καὶ ἀποδίδει τὸν τίτλον τῶν κακούργων εἰς 7 ἄνδρας καὶ 3 παιδία, περὶ τῶν ὁποίων πιστοποιεῖται διὰ τοῦ προηγουμένου πιστοποιητικοῦ, ὅτι ἐκ τῶν ἀνδρῶν τούτων εἷς μόνον κατεδικάσθη ἐπὶ ἐξυβρίσει, οἱ δὲ ἄλλοι οὐδέποτε κατηγγέλθησαν καὶ ὅμως ὁ εἰσαγγελεύς, φέρων τὴν πρότασιν αὑτοῦ ἐνώπιον τοῦ δικαστηρίου, ἀποκαλεῖ τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς κακούργους! Ἀκούσατε τώρα καὶ περὶ τοῦ κ. Νομάρχου, τί προκύπτει ἐκ τηλεγραφήματος, ὅπερ ἀνεῦρον ἐξετάζων τὰ ἔγγραφα (ἀναγινώσκει). Ἐκ τοῦ τηλεγραφήματος τούτου ὅθεν προκύπτει, ὅτι μέχρι τῆς 12ης, καθ’ ἣν οὗτος ἐτηλεγράφει εἰς τὴν Κυβέρνησιν, οὐδεμία ἄλλη πρᾶξις σπουδαία, ἤτοι τοιαύτη ὥστε νὰ διαταράξῃ τὴν κοινὴν ἡσυχίαν, δὲν ἐγένετο, ἢ ὁ τραυματισμὸς τοῦ Ἀνδρέου Ἀμίτση, ὅστις ὅμως, ὡς προκύπτει ὡσαύτως ἐκ τοῦ πιστοποιητικοῦ, ἐξῆλθεν ἐκ τῶν φυλακῶν ἐπὶ κακουργήματι. Διότι τὰ γενόμενα δὲν ἦσαν πράξεις τοιαῦται, αἱ ὁποῖαι ἠδύναντο νὰ φέρουν διατάραξιν τῆς κοινῆς ἡσυχίας ἐν τῇ πόλει. Ἀλλ’ ὅταν κατόπιν τῆς ἐκλογῆς ἤρχισαν ἀλλεπάληλα τηλεγραφήματα, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔπεσε καὶ ἡττήθη καὶ τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐκλογῆς μας ἦτο βέβαιον, συνετάχθη ἡ ἔκθεσις, ὡς τὴν ἐζήτει ὁ κύριος Μεταξᾶς, ἐν γνώσει ὤν. Τοιαῦτα ἦσαν τὰ γεγονότα, τὰ ὁποῖα μετὰ τῆς μεγαλειτέρας τόλμης καὶ θρασύτητος ἔρχονται νὰ ἐκθέσωσιν ἐνταῦθα. Ἀδιαφορῶ καθ’ ὁλοκληρίαν ἐπὶ τοῦ ἀποτελέσματος· μοὶ εἶναι ἀδιάφορον τί θὰ εἴπῃ ἡ Βουλή· ὅ,τι μὲ ἔφερεν ἐπὶ τοῦ βήματος, εἶναι ἡ θρασύτης, μεθ’ ἧς ὡμίλησαν ἀπὸ τοῦ βήματος ἐπὶ τῆς διεξαγωγῆς τῆς ἐκλογῆς· ἀλλ’ ἀφοῦ ἡ Βουλὴ ἀπηύδησεν ἀκούουσα, παύω διὰ νὰ μὴ καταχρασθῶ τῆς ὑπομονῆς αὐτῆς.

§130ΤΖΑΝΕΣ. Ἔχω, κύριοι, τινὰ ἰδέαν νὰ ἐκθέσω εἰς τὴν Βουλήν, ἀλλὰ βλέπω, ὅτι εἶναι λίαν κουρασμένη. Φρονῶ δὲ ὅτι εἶναι καὶ ἐξηντλημένη ἡ συζήτησις. Ἂν ὅμως ἐπιμένουν οἱ ἄλλοι κύριοι νὰ ὁμιλήσουν, τότε ζητῶ τὸν λόγον, διότι εἶμαι καὶ ἐγγεγραμμένος· προειδοποιῶ δὲ τὴν Βουλήν, ὅτι θὰ λαλήσω ἐπὶ 2 ὥρας.

§131ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Κύριε Πρόεδρε. Δὲν θὰ μακρηγορήσω, διότι τὰ πράγματα λόγων οὐ χρῄζουσιν. Ἡ ἐκλογὴ ἐν τῷ δήμῳ Κρανίων ἐνεργήθη ὑπὸ τὸ κράτος πιέσεως, ἐξασκηθείσης ὑπό τινων τῶν ἐκεῖσε ὀργάνων τῆς ἐξουσίας, καὶ βίας ὑλικῆς φόβον ἐμποιησάσης, καὶ τάραχον πολὺν ἐπενεγκούσης, ἣν μετῆλθε, τῆς στρατιωτικῆς δυνάμεως οὐ μόνον ἀδιαφορούσης, ἀλλὰ καὶ συντρεχούσης, ὁμάς τις ἐκλογέων, ὅπως ἀποτύχωσιν οἱ τῆς ἀντιπολιτεύσεως ὑποψήφιοι καὶ ἀποκλεισθῇ τοῦ περιβόλου τούτου ὁ γενναῖος τὴν ψυχήν, ἀγαθὸς τὴν καρδίαν, ὁ ἄγαν φιλόπατρις, ἀλλὰ καὶ ἀχαλίνωτος τὴν γλῶσσαν κ. Ῥόκος Χοϊδᾶς. Ἡ διαγωγὴ τῆς χωροφυλακῆς ὑπῆρξε μεροληπτική· ἀρωγὴ χωροφυλάκων παρεμποδίσθη ὁ κ. Χοϊδᾶς ἀπὸ τῆς ἐνασκήσεως νομίμου δικαιώματος· μονομερὴς ὑπῆρξεν ἡ καταδίωξις τῶν ὀφειλετῶν τοῦ δημοσίου· ὄργανα τῆς ἐξουσίας ἐλάμβανον παῤῥησίᾳ μέρος εἰς διαδηλώσεις ὑπὲρ τῶν ὑπουργικῶν ὑποψηφίων· ἡ ὑπουργικὴ μερίς, θρασυνθεῖσα, προέβη εἰς κακώσεις κατὰ τῶν ἀντιφρονούντων καὶ ἤχθη μέχρι τοῦ φόνου τοῦ Βούρβαχη, ὑπὸ τὰ ὄμματα τῆς χωροφυλακῆς· ταραξίαι ὡπλισμένοι διὰ ξύλων καὶ λίθων ἠπείλουν κατὰ τὰς παραμονὰς τῆς ἐκλογῆς τοὺς ἀντιθέτους, κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς ψηφοφορίας ἐν τῷ πρώτῳ τοῦ Δήμου τμήματι ἐλιθοβολήθη ὁ Πρόεδρος τῆς Ἐφορευτικῆς Ἐπιτροπῆς, δι’ ὅλης δὲ τῆς ἡμέρας ταύτης ἐξηκολούθουν τραυματισμοί, λιθοβολισμοὶ καὶ ἐπιθέσεις, τῆς χωροφυλακῆς ἀδιαφορούσης. Ταῦτα πάντα προκύπτουσιν, ὡς παρέστησαν ἤδη ὑμῖν οἱ προλαλήσαντες, ἐκ τῶν ἐκθέσεων τῶν ἀντιπροσώπων τῆς δικαστικῆς ἀρχῆς, ἐξ ἐκθέσεως τοῦ Νομάρχου Κεφαλληνίας· ἀποδεικνύονται ἐκ καταθέσεων μαρτύρων, ἐνόρκως ἐξετασθέντων ἐνώπιον τῶν ἐν Κεφαλληνίᾳ Πλημμελειοδικῶν· ἐκ στρατιωτικῆς ἀνακρίσεως. Ἡ ἐπενεχθεῖσα βία καὶ ὁ ἐπελθὼν ἐκ ταύτης τάραχος, ἐξηνάγκασαν, κατὰ τοὺς ἐνισταμένους, ἄλλους μὲν ἐκ τῶν ἐκλογέων ν’ ἀπόσχωσι τῆς ψηφοφορίας, ἄλλους δὲ νὰ ψηφοφορήσωσι, παρὰ τὴν θέλησιν αὐτῶν μετὰ συνειδήσεως ἢ καὶ ἄνευ συνειδήσεως, ἐν ταραχῇ διατελοῦντες. Τοὺς ἀποσχόντας ὑπολογίζουσιν εἰς 347, ὁ δὲ ἰσχυρισμὸς αὐτῶν οὗτος ἀρκούντως ἀποδεικνύεται ἐκ τῆς γενομένης συγκρίσεως μεταξὺ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν κατὰ τὴν ἐκλογὴν ταύτην ψηφοφορησάντων, καὶ τῶν κατὰ τὰς ἀμέσως προηγουμένας. Ὁ δὲ ἀριθμὸς τῶν ψηφοφορησάντων παρὰ τὴν θέλησιν αὐτῶν εἴτε ἐκ τοῦ φόβου, εἴτε ἐκ συγχύσεως, δύναται εὐλόγως νὰ ὑπολογισθῇ εἰς 20%. Ἡ κατὰ τὴν ἐκλογὴν ταύτην ἐξασκηθεῖσα βία, τοιαῦτα, ὁποῖα τὰ προεκτεθέντα, ἐπενεγκοῦσα ἀποτελέσματα, καθίστησιν ἀκυρωτέαν τὴν ἐκλογὴν τοῦ Δήμου Κρανίων, μὴ οὖσαν τὸ ἀπαύγασμα τῆς ἐλευθέρας καὶ ἀνεπηρεάστου θελήσεως τῶν ἐν τῷ Δήμῳ τούτῳ ἐκλογέων ἁπαξαπάντων. Ἡ Βουλὴ δὲν δύναται νὰ δώσῃ κῦρος εἰς τοιαύτην ἐκλογὴν, προϊόν οὖσαν, καὶ τὰ προεκτεθέντα, βίας καὶ πνεύματος διωγμοῦ κατὰ τοῦ κ. Χοϊδᾶ. Ἡ φιλόνομος Κεφαλληνία, ἤδη, κατὰ πρῶτον ἀπὸ τῆς μετὰ τῆς Ἑλλάδος ἑνώσεως αὑτῆς, ἐμαρτύρησε τοιαύτας σκηνὰς βίας ἐπὶ τοῦ ἐδάφους αὐτῆς διαδραματιζομένας. Δέον ἡ Βουλὴ νὰ ἐξαφανίσῃ τ’ ἀποτελέσματα αὐτῶν, ὅπως μὴ μολυνθῇ καὶ ἐν τῷ μέλλοντι τὸ ἔδαφος αὐτῆς. Τὸν κατὰ τοῦ κ. Χοϊδᾶ διωγμὸν δὲν ἀποδίδω εἰς τὴν Κυβέρνησιν, γνωστοῦ ὄντος, ὅτι ὁ διευθύνων τὴν πολιτικὴν αὐτῆς εἶναι ὀπαδὸς τῆς πολιτικῆς τοῦ Φιλίππου, καὶ οὐχὶ τοῦ Ἀλεξάνδρου· λύει καὶ δὲν κόπτει τοὺς γορδίους δεσμοὺς, ἀλλ’ εἰς τὸν ὑπέρμετρον ζῆλον τῶν ἐν Κεφαλληνίᾳ ὀργάνων αὐτῆς καὶ ἄλλων, τὸν ζῆλον ἐκεῖνον τὸν πολλῶν πολλάκις δυστυχημάτων παραίτιον γενόμενον. Ἀλλ’ ὁ κ. Χοϊδᾶς ἀντιπροσωπεύει μίαν ἰδέαν, αἱ δὲ ἰδέαι ἀναιροῦνται, δὲν προγράφονται· διὰ τοῦτο δὲ καὶ φρονῶ, ὅτι κακὴν προσφέρουσιν ὑπηρεσίαν οἱ τὴν προγραφὴν τοῦ κ. Χοϊδᾶ διὰ τὰς ἰδέας αὐτοῦ ἐπιζητήσαντες, ὡς κακὴν ἐπίσης ὑπηρεσίαν προσφέρουσι καὶ οἱ κατὰ τοῦ Μακράκη διὰ τὸν αὐτὸν λόγον σταυροφορίαν ἐγείραντες. Δὲν πιστεύω νὰ μὲ θεωρήσητε δημοκράτην ἢ Μακρακιστὴν, διότι ὑπερασπίζω τὸ δίκαιον. Ἡ ἐκλογὴ εἶναι ἀκυρωτέα, ἀλλὰ κατὰ πόσον καὶ πρὸς τίνας ἐκ τῶν ἐπιτυχόντων; Κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην, ὡς πρὸς ὅλους, καὶ ἰδοὺ διατί. Τὸ σύνολον τῆς ἐκλογῆς εἶναι ἀποτέλεσμα ἐπεμβάσεων καὶ βίας, ἑπομένως τὸ σύνολον εἶναι ἐλαττωματικὸν καὶ κατὰ συνέπειαν ἀκυρωτέον. Τ’ ἀποτελέσματα τῆς βίας δὲν δύναταί τις νὰ ὑπολογίσῃ ἀσφαλῶς, διότι καὶ ὅταν δὲν πτοῇ ἡ βία, ἀλλ’ ἐξεγείρει μόνον, πολυτρόπως διαθέτει τὴν καρδίαν τοῦ ἐκλογέως, ὥστε ἡ θέλησις αὐτοῦ δὲν μένει καὶ τότε ἀνεπηρέαστος. Τὸ δὲ σπουδαιότερον πάντων, ὅτι, ἐὰν ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψει οἱ ἀποσχόντες τῆς ψηφοφορίας 317, καὶ οἱ μὴ κατὰ βούλησιν ἢ κατὰ συνείδησιν ψηφοφορήσαντες, οὓς ὑπολογίζω εἰς διακοσίους, κατ’ ἐλάχιστον ὅρον, καὶ ἐὰν αἱ ψῆφοι αὗται προστεθῶσιν εἰς ὁποιονδήποτε ἐκ τῶν ἀποτυχόντων, ἀλλοιοῦται τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐκλογῆς ὡς πρὸς ὅλους.

§132ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (πρωθυπουργὸς.). Ὀλίγας λέξεις, κύριοι, εἰς ὅ,τι ἀφορᾷ τὴν διοίκησιν. Δὲν θὰ εἰσέλθω εἰς τὴν συζήτησιν τῆς ἐκλογῆς· ὁμολογῶ, ὅτι κατ’ ἐκείνας τὰς ἡμέρας ὁ θόρυβος, αἱ κραυγαὶ, τὰ παράπονα, τὰ τηλεγραφήματα μὲ εἶχον ταράξει τόσον, ὥστε ἐνόμιζον ὅτι ἐν Κεφαλληνίᾳ ἐπρόκειτο περὶ καταστροφῆς καὶ οὐχὶ περὶ ἐκλογῆς. Ἠκούομεν πᾶν παράπονον ἕνεκα τούτου, παρεδεχόμεθα πᾶσαν ἀπαίτησιν, ἡ ὁποία μᾶς ἀπηυθύνετο καὶ συνεπείᾳ τῆς ὁποίας ἠλπίζετο ἡ ἐπάνοδος τῆς τάξεως καὶ ἡσυχίας εἰς τὸν τόπον. Σήμερον παρατηρῶ ὅτι δὲν ἦτο τίποτε ἄλλο ἢ πετροπόλεμος παιδιῶν, καὶ ἐνεθυμήθην ἄλλο περιστατικὸν, τὸ ὁποῖον εἷς τῶν φίλων μας ὡς ἔνστασιν ὑπέβαλεν ἄλλοτε καὶ παράπονον κατὰ τῆς ἐκλογῆς, ἡ ὁποία ἀπέβη κατ’ αὐτοῦ· ἔλεγεν, ὅτι οἱ ἀντίπαλοι εἶχον ζιζάνιον καὶ ἐτρόμαζον τὸν κόσμον, καὶ διὰ τοῦτο τὸν κατεψήφισαν. Τῆς αὐτῆς περίπου ἀξίας εἶναι καὶ τὰ ἀναφερθέντα σήμερον ῥαπίσματα, αἱ ὕβρεις, οἱ λιθοβολισμοί. Ἀλλ’ ἐπεμβῆκε, λέγουν, ἡ χωροφυλακὴ, ἐπεμβῆκεν ὁ εἰσπράκτωρ. Ἂν ἀναγνώσητε τὴν ἔκθεσιν τοῦ κ. εἰσηγητοῦ, θέλετε ἀπαντήσει εἰς τὰς σκέψεις του, ὅτι ἡ ἐκλογὴ Κρανίων κατηγορεῖται, διότι οἱ χωροφύλακες ἔδειραν, ἠπείλησαν πολίτας, ὁ εἰσπράκτωρ ὕβρισεν, ἐστενοχώρησε φορολογουμένους, ὅπως ψηφίσωσι παρὰ τὴν θέλησιν των. Εἶναι πλάσματα ταῦτα τῆς φαντασίας τοῦ κ. εἰσηγητοῦ; Ὄχι· τὰ ἐφεῦρεν; ὄχι· τὰ ἐξήγαγεν ἐξ ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουν τὴν ἀξίαν ἀποδείξεως σχετικῶς μάλιστα πρὸς τὸ ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον θὰ σᾶς παρουσιάσω ἀμέσως. Ὁ κ. εἰσηγητὴς ἐστηρίχθη ἐπὶ τῶν μηνύσεων· ἀλλ’ εἶναι αὗται ἀπόδειξις εἰς τόπον, ὅπου ὅσον περισσότερον φωνάζει τις, τόσον εὐκολώτερον εὑρίσκει δίκαιον, καὶ τόσον εὐκολώτερον καταβάλλει τὸν ἀντίπαλον συκοφαντούμενον; Γνωρίζετε ποσάκις ἔλαβον χώραν τοιαῦτα καὶ ὅτι, ὅτε ἐτελείωσεν ἡ ἀμφισβήτησις, ταῦτα ἀπεδείχθησαν ψευδῆ. Ἑτέρα βάσις τοῦ κ. εἰσηγητοῦ εἶναι ἡ ἔκθεσις τοῦ ἀξιωματικοῦ, ἥτις, κατ’ ἐμέ, δὲν ἔχει ἀξιοπιστίαν οὐδεμίαν, διότι ὁ κ. ἀξιωματικὸς οὔτε ἐξήτασεν, οὔτε ἤκουσε τοὺς παραπονουμένους· ἔλαβε μονομερεῖς πληροφορίας, κατὰ συνέπειαν ἀνέφερε, καὶ ἀφοῦ ἀνέφερεν, ἐξετέθη πλανηθεὶς ἴσως καὶ οὐχὶ μὲ καλὸν σκοπὸν βεβαίως, καὶ δὲν ἠδύνατο νὰ ἐπανέλθῃ. Ἀλλ’ ἀπέναντι αὐτῶν τῶν στοιχείων, τὰ ὁποῖα ἐσυμβουλεύθη ὁ κ. εἰσηγητής, ἐγὼ συμβουλεύομαι τὰς ἐνστάσεις τοῦ παραπονουμένου· καὶ νομίζω, ὁ κ. Χοϊδᾶς, ὁ ὁποῖος περισσότερον δίκαιον εἶχε νὰ παραπονῆται, δὲν μεροληπτεῖ ὑπὲρ τῶν ἀρχῶν· οὗτος, εἰς ἃς ὑπέβαλεν ἐνστάσεις, τί λέγει; ἀναγνώσατε τὸ φυλλάδιον. Τί ἔπραξεν ἡ χωροφυλακὴ κατ’ αὐτό; Ἐσυνόδευσε φίλους τοῦ κ. Βαλσαμάκη, ἐφ’ ἁμάξης μεταβαίνοντας εἰς χωρία καὶ ἔχοντας κλάδους ἐλαίας, καὶ συνέλαβε καὶ δύω ἑτέρους, τοὺς ὁποίους δὲν ἔπρεπε νὰ συλλάβῃ, καὶ οὐδὲν ἕτερον. Αὐτὰ εἶναι τὰ παράπονα ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι εἶχον δίκαιον νὰ παραπονῶνται, καὶ οἱ ὁποῖοι ἦσαν εἰς θέσιν νὰ γνωρίζουν καλῶς τί συνέβαινεν ἐν τῷ τόπῳ. Περὶ δὲ τοῦ εἰσπράκτορος εἶπεν, ὅτι αὐτὸς ἠπείλησεν ἁπλῶς· παραδέχομαι λοιπὸν ὅσα λέγουν αἱ ἐνστάσεις καθ’ ἃς ἡ χωροφυλακὴ οὐδὲν κακὸν ἔπραξεν. Ἀλλὰ τί ἔπραξεν ὁ μοίραρχος, κατὰ τοῦ ὁποίου τοσοῦτον καταφέρονται; Κύριοι, περὶ τούτου θὰ σᾶς εἴπω ὀλίγας λέξεις, διότι δὲν θέλω νὰ διασύρηται ἀδίκως ἡ ὑπόληψίς του. Μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης, αἱ ἀρχαὶ καὶ ἡ Κυβέρνησις κατηγοροῦντο ὡς ἐπεμβαίνουσαι εἰς τὰ ἐκλογικά, ὡς πράττουσαι κἄτι τι· ἤδη κατηγοροῦνται, διότι δὲν ἔπραξαν, καὶ ὅτι ἀδιαφόρησεν ἡ χωροφυλακή. Κύριοι, τῷ ὄντι ἐγένοντο τὰ κακὰ αὐτὰ τὰ μεγάλα, καὶ ὁ μοίραρχος δὲν ἔλαβε πρόνοιαν; Ἐγὼ εἰς τοὺς ἀπεσταλμένους παρὰ τοῦ Ἀρείου Πάγου δικαστὰς ἀποδίδω πολλὴν ὑπόληψιν· κατ’ αὐτούς, τὰ γενόμενα ἦσαν τόσον μικρά, ὥστε εἰς ἐξ αὐτῶν ἐξελθὼν τοῦ τόπου τῆς ψηφοφορίας ἐπανέφερε τὴν ἡσυχίαν. Ἦτο λοιπὸν τόσον μέγα τὸ κακόν, καὶ ὁ μοίραρχος ἀδιαφορήσας ἔπταισε; Ἠξεύρετε, κύριοι, ἐγὼ φρονῶ ὅτι καλῶς ἔπραξεν ὁ μοίραρχος νὰ ἀδιαφορήσῃ· δὲν πρέπει νὰ δώσωμεν διακριτικὴν ἐξουσίαν εἰς τὰς στρατιωτικὰς ἀρχὰς κατὰ τὰς ἐκλογὰς νὰ ἐπεμβαίνουν, νὰ παρουσιάζωνται ἔνοπλοι, νὰ συλλαμβάνωσι τοῦτον, νὰ τιμωρῶσιν ἐκεῖνον, νὰ φυλακίζωσι τὸν ἕτερον, διότι ὕβρισεν, ἐῤῥάπισε· φοβοῦμαι ὅτι οὕτω θὰ ἔχωμεν ἐπεμβάσεις καὶ διαστροφάς. Ἐγὼ προτιμῶ νὰ δαρῶσιν 20 πολῖται, καὶ τὸ λέγω μετὰ παῤῥησίας, νὰ ὑβρισθῶσι κλπ. καὶ οὐχὶ ὁ χωροφύλαξ νὰ δύναται νὰ κρίνῃ αὐτογνωμόνως, νὰ βάλλῃ χεῖρα εἰς τὸν πολίτην καὶ ν’ ἀποφασίζῃ αὐτὸς πότε καί τινα πρέπει νὰ συλλάβῃ. Ἐγὼ εἶμαι ὑπὲρ τῆς ἀποχῆς. Καὶ ὑποθέσατε, ἂν ὁ δυστυχὴς μοίραρχος συλλαβὼν δύο πολίτας, ἤκουσε τόσα, τὶ θὰ ἤκουεν, ἂν συνελάμβανε πλείονας, ἂν οἱ χωροφύλακες ἐπενέβαινον καὶ ἐκακοποίουν; Ὑποθέσατε, τί θὰ ἔλεγον, ἂν ὁ δυστυχὴς μοίραρχος μὲ τοὺς στρατιώτας εἰσήρχετο εἰς τὴν ἀγορὰν καὶ συνελάμβανε πολίτας, ἐφυλάκιζε καὶ ἐκακοποίει; Ὁποῖος θόρυβος καὶ κραυγαὶ ἤθελον ἐγερθῆ! καὶ δικαίως· τὸν κατηγοροῦσιν ὅμως ὅτι δὲν παρενέβη, δὲν συνέλαβε καὶ δὲν ἐκτύπησε. Κύριοι, τελευταῖον ἀνέγνωσα συμβὰν ὅμοιον λαβὸν χώραν εἰς Βέλγιον· ἐπρόκειτο περὶ ἐκλογῆς Γερουσιαστοῦ τινος· ἡ μία μερὶς συγκεντρωθεῖσα εἰσῆλθεν εἰς μίαν πόλιν, ἤρχισε τὰς ἐκλογικὰς ἀταξίας, ὕβρισεν, ἔθραυσεν, ἐκακοποίησεν· ἡ ἀρχὴ δὲν παρενέβη, ἔβαλε χεῖρα ὅταν τὸ ἔγκλημα ἤρχισε νὰ λαμβάνῃ σοβαρὸν χαρακτῆρα. Ἡ στρατιωτικὴ ἀρχὴ πρέπει νὰ παρεμβαίνῃ, ὅταν παρουσιάζωνται σπουδαῖαι ἀνωμαλίαι καὶ ἀπειλοῦνται ἐγκλήματα· θέλετε ἡ χωροφυλακὴ νὰ παρεμβαίνῃ καὶ ὅταν ἐῤῥαπίσθη τις, ἢ διότι ὑβρίσθη; Ἐγὼ σᾶς λέγω, ὅτι προτιμῶ τὸ σύστημα τῆς ἀποχῆς, καὶ αὐτὸ θ’ ἀκολουθήσω. Καὶ τὸ πνεῦμα τῆς Συνελεύσεως πολὺ ὀρθῶς αὐτὸ ἦτο· ἀπηγόρευσεν εἰς τοὺς στρατιώτας ν’ ἀναμιγνύωνται εἰς τὰς ἐκλογάς, τοὺς διέταξε νὰ μένουν ἐντὸς τοῦ στρατῶνός των καὶ νὰ ἐξέρχωνται ὅταν ἡ ἐφορευτικὴ ἐπιτροπὴ καλῇ αὐτοὺς, νὰ ἀπέρχωνται δὲ ὅταν ὁ σκοπὸς δι’ ὃν προσεκλήθησαν ἐπραγματοποιήθη. Ἡ Συνέλευσις ἐφοβήθη τὰς ἐπεμβάσεις, ἐφοβήθη τὴν αὐθαίρετον καὶ διακριτικὴν ἐξουσίαν τῆς στρατιωτικῆς ἀρχῆς, καὶ δὲν ἠθέλησε νὰ ἀναμιγνύηται ἄνευ σπουδαιοτάτου λόγου. Κύριοι, ὡς πρὸς τὴν ἐκλογὴν εἶσθε κύριοι νὰ ἀποφασίσητε ὅ,τι κρίνετε καλόν. Ἐγὼ πιστεύω, ὅτι πρέπει μὲ τὸ αὐτὸ μέτρον νὰ μετρήσητε καὶ τὴν ἐκλογὴν αὐτὴν ἐν ὅλῳ καὶ ἐν μέρει. Καθῆκόν μου ὅμως δὲν εἶναι νὰ ὁμιλήσω περὶ αὐτῆς· ἐπεθύμουν μόνον νὰ ἀποδείξω ἐνώπιόν σας τὸ ἄδικον, τὸ ὁποῖον γίνεται κατὰ τοῦ μοιράρχου, ὁ ὁποῖος ἴσως ἐξ ὑπερβάλλοντος σεβασμοῦ ἢ φόβου μήπως πταίσῃ, ἀπεῖχε περισσότερον τοῦ δέοντος.

§133ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Πῶς συμβιβάζετε τὴν ἔκθεσιν τοῦ Νομάρχου μετὰ τῆς ἰδέας, τὴν ὁποίαν ἐσχηματίσατε περὶ τῆς διαγωγῆς τῆς χωροφυλακῆς καὶ τοῦ κυρίου μοιράρχου; Ἡ χωροφυλακὴ βεβαίως δὲν πρέπει νὰ ἐπεμβαίνῃ, ἀλλὰ βεβαίως δὲν πρέπει καὶ νὰ προκαλῇ.

§134ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἡ ὁμιλία μου δὲν ἀποβλέπει εἰς ὑμᾶς, κ. Μεσσηνέζη. Ὅταν ἡ χωροφυλακὴ ὑποθάλπῃ, προτρέπῃ, τότε πράττει ἔγκλημα, τότε ἡ θέσις της δὲν εἶναι ἀρνητικὴ, εἶναι θετικὴ καὶ τιμωρητέα. Κύριοι, πιστεύω, ὅτι εἰς αὐτὴν ἰδίως τὴν ὑπόθεσιν μᾶλλον ἀμερόληπτος εἶναι ἡ θέσις τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων. Γνωρίζετε, ὅτι πολλάκις μεταξὺ τῶν ἀρχῶν τῶν διοικητικῶν ἐγείρονται ἔριδες διὰ πράγματα μικροῦ λόγου ἄξια, πολλάκις ἐξ ἁπλῆς φιλοτιμίας καὶ ἐξ ἁπλῆς συμπεριφορᾶς· αἱ ἔριδες δὲ αὗται ἐνίοτε καταντῶσιν εἰς διαμάχας πολὺ δεινάς. Ἴσως λαμβάνει χώραν τοιοῦτόν τι καὶ ἤδη· μᾶς κατηγοροῦσιν, ὅτι μετεθέσαμεν εἰς Κεφαλληνίαν δύο μοιράρχους καὶ ἀπὸ τὰς Καλάμας διαφωνοῦντας, καὶ ὅτι ἐπράξαμεν κακῶς. Ὁμολογῶ, κύριοι, ὅτι τώρα πρώτην φορὰν μανθάνω, ὅτι οἱ δύο αὐτοὶ στρατιωτικοὶ εὑρίσκοντο εἰς διενέξεις· δὲν εἶχον πρὶν γνῶσιν περὶ τούτου. Μετέθεσα ὅμως ἀπὸ τὰς Καλάμας εἰς Ναύπλιον τὸν Εἰσαγγελέα καὶ τὸν Νομάρχην, διατελοῦντας εἰς ἔριδας· παρήγγειλα δὲ αὐτοῖς νὰ ἐκτελῶσι τὸ καθῆκόν των ἐν ὁμοφωνίᾳ. Εἶπον εἰς αὐτοὺς, ὅτι ἤθελον τοὺς τιμωρήσει αὐστηρῶς, ἐὰν ἐξακολουθοῦν νὰ διαπληκτίζωνται διὰ λόγους οὐχὶ ἀπὸ τὴν ἐκπλήρωσιν τοῦ καθήκοντος πηγάζοντας. Καὶ ἤδη, κύριοι, ὁ Εἰσαγγελεὺς καὶ ὁ Νομάρχης βιοῦσιν ἐν πλήρει ἁρμονίᾳ. Αἱ ἔριδες καὶ αἱ παρεκτροπαὶ τῶν ὑπαλλήλων λαμβάνουσι χώραν ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον, ὅταν ἡ κεντρικὴ ἐξουσία τὰς ἀνέχεται ἢ ἀρέσκηται εἰς αὐτὰς, παύουσι δὲ ὅταν γνωρίζουσιν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἀρέσκεται εἰς αὐτάς. Ἡμεῖς δὲν ἐγνωρίζομεν τὴν διαφωνίαν αὐτήν. Ἰδοὺ διατὶ νομίζω, ὅτι ὁ μοίραρχος καὶ οἱ χωροφύλακες δὲν ἔπραξάν τι ἐναντίον τῶν καθηκόντων των. Ἴσως ἐπροχώρησαν περισσότερον τοῦ δέοντος ἀπὸ φόβον καὶ ἀπὸ σέβας πρὸς τὰς διαταγὰς τῆς Κυβερνήσεως.

§135ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κηρύσσεται περαιωμένη ἡ συζήτησις. Πρώτη πρότασις εἶναι ἡ περὶ ἀποστολῆς ἀνακριτικῆς ἐπιτροπῆς.....

§136ΤΙΝΕΣ. Δὲν τὸ ὑπεστήριξε κανεὶς αὐτό.

§137ΡΙΚΑΚΗΣ. Νομίζω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ὁ κύριος Μοντεσάντος εὑρίσκεται εἰς διάφορον θέσιν τῶν ἄλλων, καὶ πρέπει νὰ ἀποτανθῇ ἡ Βουλὴ πρῶτον περὶ αὐτοῦ.

§138ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ αὐτοῦ ἡ ἐκλογὴ ἐπηρεάζεται ἀπὸ τὰς ψήφους ἑνὸς δήμου.

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα πρότασις εἶναι νὰ ἀκυρωθῇ ἡ ἐκλογὴ τοῦ δήμου Κρανίων. Τρίτη πρότασις, νὰ ἐπικυρωθῇ ἡ ἐκλογὴ Κραναίας, πλὴν τοῦ δήμου Κρανίων, καὶ νὰ σταλῇ ἀνακριτικὴ ἐπιτροπή. Τετάρτη πρότασις, νὰ ἐπικυρωθῇ ἡ ἐκλογὴ ὁλόκληρος.

§140ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Νομίζω, κύριοι, ὅτι ἐκ τῆς ἐκθέσεως τοῦ τμήματος καὶ ἐκ τῆς γενομένης συζητήσεως προκύπτουσι τρεῖς προτάσεις· πρῶτον, ἡ ἀποστολὴ ἐπιτροπῆς, δεύτερον, ἡ ἀκύρωσις τῆς ὅλης ἐκλογῆς, καὶ τρίτον, ἡ ἀκύρωσις τῆς ἐκλογῆς τοῦ δήμου Κρανίων.

§141ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Τὸ ζήτημα περὶ ἀποστολῆς ἐπιτροπῆς δὲν τὸ ἔθιξε κανείς· ἑπομένως νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ τὸ ἐγκατέλειψεν· ἄλλως, πρέπει νὰ συζητήσωμεν αὐτὴν τὴν ἰδέαν. Πρέπει δὲ νὰ διαιρέσωμεν καὶ τὸ θέμα, διότι τὰ ζητήματα εἶναι διάφορα. Ἡ ἐκλογὴ τοῦ κ. Μοντεσάντου δὲν προσβάλλεται ἀπὸ κανένα· ἑπομένως νομίζω, ὅτι, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ αὐτὸν, πρέπει νὰ ψηφοφορήσωμεν ἰδιαιτέρως (Θόρυβος).

§142ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Διαιρεῖται οὕτω τὸ θέμα, ὅταν ἐκ τῆς ἀκυρώσεως ἑνὸς τμήματος δὲν ἐπηρεάζεται ἡ ἐκλογὴ ὡς πρός τινα. Ἀλλ’ ὁ κύριος Μεσσηνέζης ἀπέδειξεν, ὅτι καὶ ἡ ἐκλογὴ τοῦ κ. Μοντεσάντου ἐπηρεάζεται.

§143ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἐπηρεάζεται ἡ ἐκλογὴ τοῦ κ. Μοντεσάντου, ἐὰν ἀκυρωθῇ ἡ ἐκλογὴ Κρανίων;

§144ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ἐπηρεάζεται, ἐὰν παραδεχθῆτε τὸν νόμιμον τρόπον τοῦ σκέπτεσθαι καὶ ὑπολογίζειν τοὺς μὴ ψηφοφορήσαντας, καὶ ἐκείνους, τῶν ὁποίων ἡ ψῆφος δὲν πρέπει νὰ θεωρηθῇ ὡς ἐλευθέρως δοθεῖσα.

§145ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ὁπωσδήποτε πρέπει νὰ ἀφήσητε ἐλευθέραν τὴν γνώμην ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι νομίζουν, ὅτι ἡ ἐκλογὴ τοῦ Μοντεσάντου εἶναι καλή, ἢ ἡ ἐκλογὴ τοῦ Βαλσαμάκη εἶναι καλὴ (Θόρυβος). Ἐγὼ π. χ. δὲν δύναμαι νὰ ψηφίσω ὑπὲρ τῆς ἀκυρώσεως τῆς ἐκλογῆς τοῦ δήμου Κρανίων ἐν συνόλῳ.

§146ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἀδύνατον νὰ ψηφίσωμεν κατ’ ἄτομον, διότι θὰ ὑποπίπτωμεν ἀπὸ ἀτόπου εἰς ἄτοπον.

§147ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Προχθὲς εἰς τὴν ἐκλογὴν Καλαβρύτων οὕτω δὲν ἐψηφίσαμεν; Κατ’ ἄλλον τρόπον ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ ψηφίσω.

§148ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. 3 προτάσεις εἶναι, ἡ ἀκύρωσις τῆς ἐκλογῆς τοῦ δήμου Κρανίων, ἡ ἀκύρωσις τῆς ἐκλογῆς ἐν συνόλῳ, καὶ ἡ ἐπικύρωσις τῆς ἐκλογῆς.

§149ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ κ. Παπαμιχαλόπουλος δέχεται τὴν διαίρεσιν μόνον κατὰ τμήματα, καὶ βεβαίως δυνάμεθα μόνον κατὰ τμήματα νὰ ψηφίσωμεν, ἐὰν νομίσωμεν, ὅτι μόνον εἰς ἓν τμῆμα ἡ ἐκλογὴ εἶναι νόμιμος, καὶ εἰς ἄλλο δὲν εἶναι. Ἀλλὰ, πλὴν τούτου, ἡ νομολογία τῆς βουλῆς ἀναγνωρίζει τὴν διαίρεσιν καὶ κατὰ πρόσωπα, ὅταν ὑπάρχῃ λόγος πρὸς τὴν τοιαύτην διαίρεσιν· ἡμεῖς δὲ φρονοῦμεν, ὅτι κατὰ τὴν περίστασιν ταύτην ὑπάρχει τοιοῦτος λόγος, ὄχι διότι ἐπηρεάζεται ἢ δὲν ἐπηρεάζεται τὸ ἀποτέλεσμα ἐκ τῆς ἀκυρώσεως τμήματός τινος, ἀλλὰ διότι φρονοῦμεν, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀφορμὴ πρὸς ἀκύρωσιν ὡς πρὸς πρόσωπά τινα, ἐνῷ ὑπάρχει ὡς πρὸς ἄλλα. Ὑπάρχουσιν ἐνστάσεις, καὶ ἐσυζητήσαμεν τοιαύτας ἀφορώσας εἰς ἐπεμβάσεις γενομένας παρὰ τῶν δημοσίων ἀρχῶν, αἱ ὁποῖαι, ὡς ἰσχυρίζονται οἱ ἐνιστάμενοι, ἐπενέβησαν ὑπὲρ τοῦ ἑνὸς τῶν ἐπιτυχόντων καὶ κατὰ τῶν τριῶν ἄλλων· ἑπομένως συνέπεια λογικὴ εἶναι δι’ ἐκείνους, οἵτινες παραδέχονται τὴν ἀλήθειαν τῶν ἐνστάσεων καὶ ὅτι αἱ ἐπεμβάσεις αὗται ἔσχον ἀποτέλεσμα ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς, νὰ ἀκυρωθῇ ἡ ἐκλογὴ ὡς πρὸς ἐκεῖνον, ὅστις ὠφελήθη ἐκ τῶν ἐπεμβάσεων, νὰ ἐπικυρωθῇ δὲ ὡς πρὸς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐβλάβησαν ἐξ αὐτῶν. Ἡ νοθεία ἡ γενομένη παρὰ τῶν κυβερνητικῶν ἀρχῶν δὲν διαφέρει κατ’ οὐδὲν τῶν ἄλλων νοθειῶν, τῆς νοθείας διὰ προσθήκης σφαιριδίων, τῆς νοθείας διὰ δωροδοκίας καὶ τῆς νοθείας διὰ βίας. Ὅπως λοιπὸν εἰς τὰς περιστάσεις ἐκείνας ἠθέλομεν ἀκυρώσει τὴν ἐκλογὴν μόνον ὡς πρὸς ἐκεῖνον, τοῦ ὁποίου τὸ ἀποτέλεσμα ἐπηρεάζεται ἐκ τῶν πλεοναζόντων σφαιριδίων, ἢ τῆς δωροδοκίας, ἢ τῆς βίας, τοιουτοτρόπως καὶ ἐνταῦθα, ἐὰν πεισθῶμεν, ὅτι τὸ ἀποτέλεσμα ἐπηρεάσθη ὡς πρὸς ἕνα τῶν ὑποψηφίων, ὀφείλομεν νὰ ψηφίσωμεν ὑπὲρ τῆς ἀκυρώσεως τῆς ἐκλογῆς τοῦ δήμου Κρανίων ὡς πρὸς μόνον αὐτόν. Πρέπει ἄρα νὰ ἐπιτραπῇ εἰς τοὺς ἔχοντας τὴν γνώμην ταύτην νὰ ἐκφράσωσιν αὐτὴν ἐλευθέρως, καὶ οὐχὶ, συνδυάζοντες τὸ ζήτημα περὶ ἐκείνου μετὰ τοῦ ζητήματος τοῦ ἀφορῶντος εἰς τὰ ἄλλα πρόσωπα, νὰ καταστήσητε τὴν ψηφοφορίαν ἀδύνατον. Πῶς θέλετε ἐγὼ, ὁ ὁποῖος φρονῶ, ὅτι ὁ κ. Μοντεσάντος, ὁ κ. Μεταξᾶς καὶ ὁ κ. Κατσαΐτης ἐζημιώθησαν ἐκ τῆς νοθείας, νὰ εἴπω, ὅτι ἀκυρῶ τὴν ἐκλογὴν αὐτῶν, διότι θεωρῶ τὴν ἐκλογὴν τοῦ τετάρτου ἀναδειχθέντος βουλευτοῦ ἀκυρωτέαν ὡς ἐκ τῆς νοθείας ταύτης; Βεβαίως, ἐὰν μὲ ἀναγκάσητε νὰ ψηφίσω ἀδιακρίτως περὶ τῶν τεσσάρων βουλευτῶν, διότι ἡ πλειονοψηφία ἠμπορεῖ νὰ μὴ δεχθῇ τὴν πρότασίν μου περὶ διαιρέσεως, θὰ εὑρεθῶ εἰς τὴν ἀνάγκην ἐν τῷ ζητήματι τούτῳ νὰ ἐξετάσω ποῖον εἶναι τὸ ὀλιγώτερον κακόν. Ἄρα ὀλιγώτερον κακὸν εἶναι νὰ ἐπικυρώσω τὴν ὅλην ἐκλογὴν, τὴν ὁποίαν θεωρῶ ἄνομον ὡς πρὸς μόνον τὸν τέταρτον, ἢ ν’ ἀκυρώσω καὶ ὡς πρὸς τοὺς 4 ἐκλογὴν, τὴν ὁποίαν θεωρῶ γνησίαν ὡς πρὸς τοὺς 3 μόνον. Κατ’ ἐμὲ, πολὺ βαρύτερον εἶναι νὰ ἐκβάλωμεν τοῦ βουλευτηρίου τοὺς τρεῖς ἀληθεῖς ἐκλεκτοὺς τοῦ λαοῦ, ἢ ἐξ ἐπιεικείας ἢ ἐξ ἄλλου λόγου νὰ παραβλέψωμεν ἀτόπημά τι, γενόμενον κατὰ τὴν ἐκλογὴν τοῦ τετάρτου. Ἐλέχθη, ὅτι ὡς πρὸς τοὺς τρεῖς ἐπηρεάσθη ἡ ἐκλογὴ, ἕνεκα παραπλανήσεως τοῦ πνεύματος τῶν ἐκλογέων. Ὅσοι φρονοῦσιν, ὅτι ἡ παραπλάνησις τοῦ πνεύματος τῶν ἐκλογέων ἐνόθευσε τὴν ἐκλογὴν ἐν τῷ δήμῳ Κρανίων, βεβαίως δύνανται νὰ θεωρήσωσιν, ὅτι εἶναι ἀκυρωτέα ἡ ἐκλογὴ ὡς πρὸς ὅλους· ὅσοι ὅμως φρονοῦσιν, ὅτι ὁ λόγος οὗτος δὲν εἶναι ἀποχρῶν πρὸς ἀκύρωσιν ἐκλογῆς, δὲν δύνανται ἢ νὰ δώσωσι ψῆφον ἀκυρωτικὴν ὡς πρὸς μόνον τὸν τέταρτον. Πρέπει ἄρα ν’ ἀποδοθῇ εἰς ἡμᾶς ἡ ἐλευθερία τῆς ψήφου, διὰ τῆς διαιρέσεως τῆς ψηφοφορίας μεταξὺ τῶν τριῶν πρώτων καὶ τοῦ τετάρτου, ἢ καὶ μεταξὺ τοῦ κ. Μοντεσάντου καὶ τῶν δύο ἄλλων, καὶ πάλιν μεταξὺ τούτων καὶ τοῦ τετάρτου.

§150ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ἡ πρότασις τοῦ ἐντίμου προλαλήσαντος δὲν εἶναι οὔτε δικαία, οὔτε νόμιμος. Δὲν εἶναι δικαία, διότι ὁ διατελῶν ὑπὸ τὴν ἐπίδρασιν τῆς βίας διατελεῖ ἐν συγχύσει ἰδεῶν· ἑπομένως, ἐὰν τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐκλογῆς αὐτῆς ἦναι ἀποτέλεσμα βίας, δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ ὑπ’ οὐδεμίαν ἔποψιν ὡς προϊὸν τῆς ἐλευθέρας καὶ μετ’ ἐπιγνώσεως θελήσεως τῶν ἐκλογέων, καὶ τότε εἶναι ἄκυρον καθ’ ὁλοκληρίαν. Ὁ θέλων τὸ δίκαιον δὲν διακρίνει μεταξὺ προσώπων, δὲν διακρίνει εἰς ποίαν τάξιν ἀνήκει ὁ μὲν ἢ ὁ δέ. Δὲν εἶναι δὲ ἡ πρότασις νόμιμος, διότι δὲν νομίζω, ὅτι ταύτην τὴν στιγμὴν ἐργαζόμεθα ὡς πολιτικὸν σῶμα, ἀλλ’ ὡς δικασταί, καὶ δὲν ἠμπορεῖτε νὰ μὴ λάβητε ὑπ’ ὄψιν, ἐὰν θέλητε νὰ κρίνητε κατὰ νόμον, κατὰ συνείδησιν, καὶ τοὺς ἀποπλανηθέντας ὡς ἐκ τοῦ φόβου καὶ τοῦ τρόμου. Τότε δὲ θὰ ἔχητε ἓν ποσὸν ψήφων, καὶ ἐὰν τοῦτο διαθέσητε ὑπὲρ τῶν ἀποτυχόντων, θὰ ἔχητε ἀλλοῖα ἀποτελέσματα. Πρέπει λοιπὸν νὰ ἀκυρώσητε τὴν ἐκλογὴν δι’ ὅλους, καὶ τότε μένει ἐλεύθερος ὁ ἀνταγωνισμὸς, καὶ ἀποφασίζει πλέον ὁ κυρίαρχος λαὸς τίνα ἐκ τῶν ὑποψηφίων βουλευτῶν θέλει νὰ προτιμήσῃ. Ἐνταῦθα ἔγκειται ἡ δικαιοσύνη, τὸ νόμιμον καὶ τὸ δίκαιον. Διὰ ταῦτα ἐπιμένω εἰς τὴν πρότασιν (εὖγε).

§151ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ ἀποφασίσῃ ἐὰν παραδέχηται τὴν πρότασιν τοῦ κ. Τρικούπη.

§152ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ πρέπει ν’ ἀποφασίσῃ, ἐὰν θὰ τεθῇ τὸ θέμα διῃρημένως ὡς πρὸς τὰ πρόσωπα.

§153Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἡ κατὰ πρόσωπα διαίρεσις τῆς ψηφοφορίας δὲν ἐπιτρέπεται εἰς ἄλλην περίστασιν, παρὰ μόνον ὅταν ἡ πλημμέλεια ἦναι εἰδική, ἐπὶ τῆς κάλπης ἑνὸς τῶν συναγωνισθέντων προσώπων. Ἀλλὰ σήμερον ἡ ἐξέτασις τῆς Βουλῆς περιστρέφεται εἰς δύω κυρίως ζητήματα· ἐὰν αἱ ἐκλογικαὶ πράξεις διεξήχθησαν νομίμως, καὶ ἐὰν οἱ ἐκλεχθέντες ἔχωσι τὰ προσόντα, διὰ νὰ ἀναγνωρισθῶσι βουλευταί. Τὸ δεύτερον ζήτημα διαιρεῖται ἀληθῶς κατ’ ἄτομον, διότι ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ ἐξετάσῃ ἐὰν ἕκαστος τῶν ἐκλεχθέντων ἔχῃ τὰ προσόντα· τὸ πρῶτον ὅμως εἶναι γενικόν, ἀφορῶν τὸ σύνολον τῶν ἐκλογικῶν πράξεων ἢ τὰς κατὰ μέρος πράξεις τῆς ἐκλογῆς· ἑπομένως δύναται νὰ διαιρεθῇ κατὰ τμήματα τοπικά, οὐδέποτε κατὰ τμήματα προσωπικά. Νομίζω, ὅτι οἱ ἔχοντες ἐναντίαν γνώμην συγχύζονται ἀπὸ ἓν γεγονὸς, τὸ ὁποῖον πρὸ μικροῦ ἔλαβε χώραν καὶ εἰς τὸ ὁποῖον συνετελέσαμεν καὶ ἡμεῖς· μοὶ δίδεται δὲ ἡ εὐκαιρία νὰ ἀπαντήσω εἴς τινα αἰτίασιν κατὰ τοῦ Κοινοβουλίου, ὡς μεταβληθέντος εἰς βουλευτοποιεῖον. Κατὰ τὴν ἐξέλεγξιν τῆς ἐκλογῆς Καλαβρύτων οὐδεὶς διϊσχυρίσθη, ὅτι ἡ ψηφοφορία δὲν ἐγένετο νομίμως· ἡ διαλογὴ ἐγένετο ὡσαύτως ἐκεῖ, ἀλλ’ ἐφαρμοζομένης τῆς διατάξεως τοῦ νόμου, τὰ πλεονάζοντα σφαιρίδια, τὰ ἐν τῇ κάλπῃ τοῦ κυρίου Ζαΐμη εὑρεθέντα, ἀφῃρέθησαν ἀπὸ τὸ Ναί· οὐδὲν ἄλλο παράπονον ὑπῆρξε κατὰ τὴν ἐκλογὴν αὐτήν, οὐδὲ ἐπροτάθη ἄλλη τις ἔνστασις. Ἡ Βουλὴ ἠσχολήθη νὰ ἐξετάσῃ καὶ εὕρῃ τὴν ἀλήθειαν· ἀληθῶς τάχα τὰ πλεονάζοντα σφαιρίδια ἐῤῥίφθησαν εἰς τὸ Ναί; Τότε καλῶς ἐφηρμόσθη ἡ διάταξις τοῦ νόμου. Ἢ εἰσήχθησαν τὰ σφαιρίδια ἐν τῷ τμήματι τοῦ Ὄχι τῆς κάλπης τοῦ κυρίου Ζαΐμη; Ἡ ἔγκρισις τῆς γενομένης διαλογῆς ἤθελε βραβεύσει τὴν πονηρίαν τῶν ῥιψάντων τὰ πλεονάζοντα σφαιρίδια, καὶ στεφανώσει τὸ ἔγκλημα. Ἑπόμενον λοιπὸν ἦτο νὰ χωρίσῃ ὅλην τὴν ἄλλην ἐκλογὴν καὶ νὰ ἀσχοληθῇ περὶ μίαν μόνην κάλπην, εἰς τὴν ὁποίαν ἦτον ἡ πλημμέλεια. Ἡ Βουλὴ δὲν δύναται νὰ ἀναπληροῖ ὅ,τι δὲν παράγεται ἐκ τοῦ ἐκλογικοῦ φακέλλου, τὸ δὲ παραγόμενον ἐκ τῆς ἐκλογῆς εἶναι ἀποτέλεσμα θετικόν, ὅτι ἡ ἐκλογὴ ἐνηργήθη νομίμως. Ὅταν ὑπάρχῃ νοθεία δι’ εἰσαγωγῆς σφαιριδίων, τὸ πρᾶγμα εἶναι ὅλως διαφορετικόν. Ἀλλ’ ὅταν ἡ πλημμέλεια τῆς ἐκλογῆς περιορίζηται εἰς τὴν προτεινομένην διατάραξιν τῆς τάξεως, ὄχι ἕνεκα κυβερνητικῶν ἐπεμβάσεων, ὡς εἶπον, ἀλλ’ ἕνεκα τοῦ ἀνταγωνισμοῦ τῶν ἀντιμαχομένων κομμάτων, τότε ἡ Βουλὴ ἐξετάζει μήπως ἡ διατάραξις τῆς τάξεως ἐκλόνισε τὰς πεποιθήσεις τῶν ἐκλογέων, μήπως ἠναγκάσθησάν τινες νὰ ψηφοφορήσωσιν ἄλλῳ; Ἡ ἐξέτασις τῶν ἀποριῶν τούτων γεννᾷ τὴν ἀμφιβολίαν, ὅτι εἶναι ἐνδεχόμενον, ὅτι αἱ πεποιθήσεις ἐκλονίσθησαν, ὅτι εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ μὴ ἦναι θετικὸν καὶ γνήσιον τὸ πόρισμα τῆς ἐκλογῆς, ὅπερ ἤθελεν εἶσθαι διάφορον ἐὰν ἡ διατάραξις τῆς τάξεως δὲν ἐπήρχετο. Λοιπὸν, ἐὰν ἡ Βουλὴ ἀποδεχθῇ τοιαύτην τινὰ ἀμφιβολίαν, τότε δὲν δύναται παρὰ νὰ δώσῃ ψῆφον ἀκυρωτικὴν, διότι ἄλλως ἤθελεν ἀναπληρώσει αὐτὴ αὐτὸ, τὸ ὁποῖον δὲν γνωρίζει. Ποῖον εἶναι τοῦτο, τὸ ὁποῖον δὲν γνωρίζει; τί ἤθελον ψηφοφορήσει οἱ 300 ἐκλογεῖς, οἱ ὁποῖοι δὲν προσῆλθον νὰ ψηφοφορήσωσι. Γνωρίζει ἡ Βουλὴ ἓν μόνον γεγονὸς, ὅτι 300 ἐκλογεῖς δὲν ἐψηφοφόρησαν, ἐκτὸς ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐπηρεάσθησαν ἐκ τῆς διαταράξεως τῆς τάξεως, ἂν ἦναι 200 ἢ 100. Τάχα οὗτοι ἔμελλον νὰ ψηφοφορήσωσιν ὑπὲρ τούτου τοῦ ὑποψηφίου, καὶ οὐχὶ ὑπὲρ τοῦ ἄλλου; Ἀναπληροῦσα ἡ Βουλὴ τὴν ἔλλειψιν ταύτην, πράττει ἀληθῆ πρᾶξιν βουλευτοποιΐας. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν καὶ σύμφωνον μὲ τὰ κεκανονισμένα, οὔτε ἄλλως δυνατὸν νὰ διαιρεθῇ ἡ ἐκλογὴ κατὰ πρόσωπα. Ἐπειδὴ δὲ ἐκ τῆς συζητήσεως προέκυψεν ὁ ἰσχυρισμὸς περὶ ἀκυρώσεως τῆς ἐκλογῆς ἑνὸς δήμου καὶ ὁ ἰσχυρισμὸς περὶ ἀκυρώσεως ὅλης τῆς ἐκλογῆς, νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ ψηφίσῃ κατὰ τάξιν ἑκάτερον τῶν δύο τούτων ζητημάτων.

§154Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν γνωρίζω διατί ἀνέφερεν ὡς παράδειγμα ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν τὴν ἐκλογὴν Καλαβρύτων (Θόρυβος).

§155ΤΙΝΕΣ. Προεκλήθη.

§156Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὡμίλει περὶ τῆς θέσεως τοῦ ζητήματος, δὲν γνωρίζω δὲ διὰ ποῖον λόγον παρενέβαλεν, ὅτι ἡ Βουλὴ μετεβλήθη εἰς βουλευτοποιεῖον. Οὔτε ἡ Βουλὴ μετεβλήθη εἰς βουλευτοποιεῖον, οὔτε ὅ,τι ἀνέφερεν ἐφαρμόζεται ἐπὶ τοῦ προκειμένου. Θὰ ἀποδείξω δὲ ἀμέσως καὶ διὰ τῶν λόγων τοῦ κ. Μεσσηνέζη καὶ διὰ τῶν λόγων τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅτι ἐπὶ τῆς θέσεως τοῦ ζητήματος ἡ πρότασις, τὴν ὁποίαν ἔφερεν ὁ κ. Τρικούπης, εἶναι ἡ ὀρθοτέρα, καὶ τὴν ἠκολουθήσαμεν εἰς ὅλας τὰς περιστάσεις· θὰ τὸ ἀποδείξω διὰ τοῦ παραδείγματος, τοῦ ἀναφερομένου εἰς αὐτὴν τὴν ἐκλογήν. Ὁ κ. Μεσσηνέζης δὲν ὑπελόγισε μόνον τὰς 347 ψήφους ἐκείνων, οἵτινες δὲν ἐψηφοφόρησαν, ἀλλὰ σᾶς ὡμίλησεν ἱστορικῶς δι’ ἑνὸς αὐθαιρέτου ὑπολογισμοῦ καὶ περὶ ψηφοφόρων, τῶν ὁποίων ἐπηρεάσθη ἡ συνείδησις, καὶ αὐτοὺς τοὺς ὑπελόγισεν εἰς 20%. Καὶ δὲν ἔχω ἐγὼ τὸ δικαίωμα νὰ τοὺς ὑπολογίσω εἰς 19%, εἰς 18%, ἄλλοι εἰς 10; Ὅταν πρόκηται περὶ τούτου, δυνάμεθα νὰ ἐφαρμόσωμεν ὅ,τι εἶπεν ὁ κ. Μεσσηνέζης; εἶπεν 20%, ἀλλ’ ἐγὼ λέγω 18, ἄλλοι ὀλιγώτερον. Ὅταν τὰ ζητήματα παρουσιάζωνται σύνθετα, πρέπει νὰ διαιρῶνται, διὰ νὰ δύναται ἕκαστος νὰ ψηφοφορήσῃ κατὰ συνείδησιν. Ταῦτα λέγω περὶ πάσης ἐκλογῆς.

§157ΡΟΥΦΟΣ. Ἡ ἀνωτέρω πρότασις εἶναι ἡ περὶ ἀκυρώσεως.

§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραδέχεται ἡ Βουλὴ τὴν πρότασιν τοῦ κ. Τρικούπη, νὰ γείνῃ ἡ διαίρεσις;

§159Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (Πρωθυπουργὸς). Κύριοι, νομίζω, ὅτι τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον προτείνεται εἶναι ἄτοπον, διότι δι’ οὐδένα λόγον δυνάμεθα νὰ ψηφοφορήσωμεν ἐδῶ κατὰ προσώπων. Δύο ζητήματα πρόκειται νὰ ψηφοφορήσωμεν, ἀκύρωσιν ἢ ἐπικύρωσιν· αὐτὴ ἡ ψηφοφορία, κατ’ ἐμὲ, λύει τὸ ζήτημα. Ἐὰν εἴπωμεν, ὅτι ἡ ἐκλογὴ εἶναι ἄκυρος, τότε εἶναι ἄκυρος δι’ ὅλους· ἐὰν εἴπωμεν, ὅτι ἡ ἐκλογὴ εἶναι ἔγκυρος, τότε ἡ ἐκλογὴ εἶναι ἔγκυρος δι’ ὅλους. Διατί; διότι αἱ ἐνστάσεις καὶ τὰ παράπονα ὑπάρχουσι καθ’ ὅλης τῆς ἐκλογῆς. Οἱ μὲν ζητοῦσι τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς δι’ ἐπεμβάσεις, οἱ ἕτεροι διὰ βίαν ἐπίσης ἐκ μέρους τῶν Δημοτικῶν ἀρχῶν· ἑπομένως τὸ παράπονον εἶναι, ὅτι ὅλη ἡ ἐκλογὴ ἐνηργήθη παρανόμως. Κύριοι, διατὶ σᾶς φαίνεται παράξενον; νομίζετε, ὅτι εἷς Δῆμος εἶναι τοσοῦτον πλημμελὴς, ὥστε μόνος αὐτὸς πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, καὶ τότε ἠμπορεῖτε νὰ ψηφίσητε δι’ αὐτόν; Ἠξεύρετε τί σημαίνει ἡ ἀκύρωσις μόνον ἑνὸς Δήμου; εἶναι καταστροφὴ τῆς οὐσιώδους τῆς ψηφοφορίας ἐννοίας, εἶναι καταστροφὴ τῆς μυστικῆς ψηφοφορίας· τότε ὁ συναγωνισμὸς λαμβάνει ἄλλον χαρακτῆρα· δύνασθε νὰ παραδεχθῆτε αὐτὸ τὸ σύστημα, ἐὰν ἔχητε ἰσχυροὺς λόγους. Ἐὰν τοιούτους λόγους δὲν ἔχητε δι’ ἕνα Δῆμον μόνον, δὲν ἐννοῶ διατὶ νὰ χωρίσητε τὴν ἐκλογὴν, νὰ νοθεύσητε αὐτήν. Ἐγὼ νομίζω, κύριοι, ὅτι ἡ ἐκλογὴ καθ’ ὁλοκληρίαν πρέπει νὰ δικασθῇ. Ἀλλὰ ἠξεύρετε διατί θέλω νὰ ψηφοφορήσω ἐφ’ ὅλης τῆς ἐπαρχίας; διότι ὅταν ἡ ἐκλογὴ μόνον τοῦ Δήμου Κρανίων δικασθῇ, ἥτις, κατ’ ἐμὲ, οὔτε ἔνοχος εἶναι, ὡς ἠθέλησαν νὰ τὴν παραστήσουν, οὔτε ἀκυρωτέα, τὰ ἀποτελέσματα δὲν θέλουσιν εἶσθαι ὑπὲρ τοῦ νόμου, ὁποῖα τὰ ζητοῦμεν.

§160ΡΑΛΛΗΣ. Δηλαδὴ νὰ ἔλθουν καὶ οἱ τρεῖς.....

§161Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἠξεύρετε, κ. Ῥάλλη, καὶ, ἂν δὲν γνωρίζητε σεῖς, τὸ γνωρίζουν ἄλλοι, ὅτι ἐγὼ δὲν ἦλθον ἐδῶ μὲ τὴν ἰδέαν τῆς ἀκυρώσεως τῆς ἐκλογῆς, ὥστε δὲν ἠμπορεῖτε νὰ τὸ εἴπητε εἰς ἐμὲ αὐτό· ἡμεῖς δὲν λαμβάνομεν ὑπ’ ὄψιν αὐτοὺς τοὺς μικροὺς ὑπολογισμούς. Λοιπὸν πρέπει νὰ ψηφοφορήσητε ἐπὶ τοῦ ὅλου· ὅσοι νομίζετε, ὅτι εἶναι ἄκυρος ἡ ἐκλογὴ, θὰ εἴπητε τοῦτο, ὅσοι δὲ νομίζετε, ὅτι εἶναι ἔγκυρος, θὰ εἴπητε, ὅτι εἶναι ἔγκυρος.

§162ΜΟΝΤΕΣΑΝΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τί σᾶς πταίω ἐγώ;

§163Γ. ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Ὁ λόγος εἶναι ἐπὶ τῆς θέσεως τοῦ ζητήματος. Ἔχω τὴν τιμὴν νὰ παρατηρήσω εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἡ παρατήρησίς του εἶναι ἐκείνη, τὴν ὁποίαν ἐπρότεινα ἐγὼ εἰς τὴν πρώτην σύνοδον τῆς ά. βουλευτικῆς περιόδου, τουτέστιν, ἅμα ἀκυρωθῇ ἕνας δῆμος, νὰ ἀκυρώνηται ἡ ὅλη ἐκλογὴ· ἀλλὰ τότε ἡ Βουλὴ δὲν τὸ ἐδέχθη. Καὶ ἔλεγον ἐγὼ τότε, ὅτι παραβιάζεται τὸ μυστικὸν τῆς ψηφοφορίας· ἀλλὰ οὔτε αὐτὸν τὸν λόγον δὲν ἠθέλησε νὰ παραδεχθῇ ἡ Βουλὴ, καὶ ἔκτοτε, νομίζω, ἡ Βουλὴ ἠκολούθησεν αὐτὴν τὴν νομολογίαν, νὰ γίνηται ἡ διαίρεσις τῶν δήμων. Καὶ τῷ ὄντι δὲν εἶναι τόσον ἄτοπον· διότι μεταξὺ δέκα δήμων, εἰς τοὺς ὁποίους γίνεται ἡ ψηφοφορία καὶ ἡ ἐκλογή, εἷς ὑποψήφιος, νομίζων ὅτι θὰ ἀποτύχῃ, ἐνεργεῖ νὰ πραχθῶσι παρανομίαι εἰς ἕνα δῆμον, διὰ νὰ ἀκυρωθῇ ὅλη ἡ ἐκλογή, καὶ τότε πρέπει νὰ τιμωρηθῶσιν οἱ ἐννέα δῆμοι, διότι εἷς ἔπλασεν εἰς ἕνα δῆμον λόγον ἀκυρότητος· ὥστε ἐγὼ δὲν ἐπέμεινα τότε. Ἑπομένως καὶ δι’ αὐτὸ τὸ ἄτοπον, τὸ ὁποῖον ἐπέρχεται ἀπὸ τὸ πλημμελὲς σύστημα, τὸ ὁποῖον μᾶς διέπει, πρέπει νὰ γείνῃ ἡ διαίρεσις τῶν δήμων. Ἐὰν οἱ ἄλλοι δῆμοι τῆς ἐπαρχίας δὲν ἔχουν παρανομίας, πρέπει νὰ ἐπικυρωθοῦν, καὶ ἐὰν ὁ ἄλλος δῆμος τῆς πόλεως τοῦ Ἀργοστολίου ἔχῃ παρανομίας, αὐτὸς νὰ ἀκυρωθῇ. Ἑπομένως προτείνω νὰ διαιρεθῇ τὸ ζήτημα τοιουτοτρόπως.

§164ΤΙΝΕΣ. Κατὰ πρόσωπα.

§165Γ. ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Ὄχι, κατὰ δήμους· οἱ extra muros, οἱ ἔξω δῆμοι νὰ ψηφοφορηθῶσι χωριστὰ, καὶ ὁ ἄλλος δῆμος intra muros, ὁ τοῦ Ἀργοστολίου, νὰ ψηφοφορηθῇ χωριστὰ, καὶ κατὰ τὸ ἀποτέλεσμα νὰ ἐπέλθῃ ἡ ἀκύρωσις.

§166ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς προτείνει νὰ ψηφίσωμεν τὴν ἀκύρωσιν ἢ τὴν ἐπικύρωσιν ἐν ὅλῳ τῆς ἐκλογῆς, λέγων, ὅτι ἡ τοιαύτη ψηφοφορία θέλει ἱκανοποιήσει τὴν γνώμην πάντων. Τοῦτο δὲν εἶναι πραγματικὸν, διότι διὰ τοιαύτης ψηφοφορίας ἡμεῖς, οἱ θέλοντες τὴν ἐκλογὴν ἔγκυρον ὡς πρὸς τοὺς τρεῖς Βουλευτὰς, καὶ ἄκυρον ὡς πρὸς τὸν ἕνα, δὲν δυνάμεθα νὰ ἐκφράσωμεν τὴν γνώμην ἡμῶν· καὶ νομίζω, ὅτι ἕκαστος Βουλευτὴς ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἀπαιτῇ, ὅπως δυνηθῇ νὰ ψηφοφορήσῃ κατὰ συνείδησιν. Ἡμεῖς δὲν ζητοῦμεν νὰ ἐπιβάλωμεν τὴν γνώμην ἡμῶν· ζητοῦμεν ἡ Βουλὴ νὰ μᾶς ἐπιτρέψῃ νὰ ἐκφράσωμεν αὐτήν. Οὔτε εἶναι ἀκριβὲς ὅ,τι εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅτι ἡ νομολογία τῆς Βουλῆς τοιαύτας διαιρέσεις δὲν παραδέχεται. Ἐγὼ ἐνθυμοῦμαι, ὅτι ἐν τῇ παρελθούσῃ βουλευτικῇ περιόδῳ διῄρεσαν τὸ ζήτημα οὐχὶ διὰ τὸν λόγον, τὸν ὁποῖον ἀνέφερεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ἤτοι διὰ νοθείαν ἐντὸς τῆς κάλπης, καὶ τοῦτο συνέβη ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Τήνου. Ὑπάρχουσι καὶ ἄλλα παραδείγματα· ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν σᾶς εἶπεν, ὅτι δὲν ὑπάρχει τοιαύτη νομολογία, καὶ ὅτι τὸ μόνον προηγούμενον εἶναι τὸ προχθεσινὸν γεγονὸς ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Καλαβρύτων. Καὶ εἶναι νομολογία δικαία, κύριοι, διότι δίδει εἰς ἕκαστον τὸ δικαίωμα τῆς ψηφοφορίας κατὰ τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἕκαστος ἔχει. Ἀλλ’ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἀποκρούων τὴν διαίρεσιν ὡς πρὸς τὰ πρόσωπα, ἠθέλησε ν’ ἀποκρούσῃ αὐτὴν καὶ ὡς πρὸς τὰ τμήματα, καὶ μᾶς εἶπε καὶ τοὺς λόγους· καὶ ἀπορῶ, κύριοι, πῶς ἐπὶ δεκαπενταετίαν ἐψήφιζε κατ’ αὐτῆς τῆς ἰδέας, ἤτοι ὑπὲρ τοῦ διαιρετοῦ τῶν τμημάτων. Ἐγὼ ὁμολογῶ, ὅτι, ὅτε ἐπροτάθη ἡ ἰδέα αὕτη, ἤμην τῆς γνώμης τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ Πάλλης, ἐφρόνουν δηλονότι, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἦναι ἀδιαίρετος ἡ ἐκλογὴ εἰς τμήματα· ἀλλὰ ἡ γνώμη, ἥτις ἐπεκράτησε καὶ ἐπικρατεῖ, εἶναι αὕτη· οὔτε πρόκειται νὰ ἐκλέξωμεν νομολογίαν ἄλλην ἐν αὐτῇ τῇ ἐκλογῇ, ἀλλὰ νὰ πράξωμεν ὅ,τι καὶ εἰς τὰς ἄλλας· τοῦτο πράττοντες, πράττομεν συμφώνως πρὸς τὰ προηγούμενα, τὰ ὁποῖα ἀποδεικνύονται καὶ ἐκ τῶν πρακτικῶν τῆς Βουλῆς. Κατὰ τὸν Κανονισμὸν, τὴν διαίρεσιν ἕκαστος δύναται νὰ ζητήσῃ, καὶ ἕκαστος δύναται ν’ ἀμφισβητήσῃ τὸ διαιρετόν· λέγει ὁ Κανονισμὸς, ὅτι, ἀμφισβητουμένου τοῦ διαιρετοῦ, ἡ πλειονοψηφία ἀποφαίνεται. Τοῦτο ζητοῦμεν, ν’ ἀποφανθῇ ἡ Βουλή, ἐὰν ἦναι σύνθετον τὸ ζήτημα, καὶ ἐὰν τὸ θεωρῇ σύνθετον, νὰ μᾶς ἐπιτρέψῃ νὰ τὸ διαιρέσωμεν.

§167ΤΙΝΕΣ. Πῶς νὰ διαιρεθῇ;

§168ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Νὰ διαιρεθῇ κατὰ πρόσωπα. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν μᾶς εἶπεν, ὅτι ἡ ἐκλογὴ αὕτη προσβάλλεται, οὐχὶ διὰ κυβερνητικὰς ἐπεμβάσεις, ἤτοι τῶν ἀρχῶν, ἀλλὰ δι’ ἐκλογικὰς ταραχὰς, αἵτινες ἐνόθευσαν τὸ ἀποτέλεσμα· ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ γνωμοδοτῇ καὶ διὰ τοὺς ἄλλους. Ἐγὼ δὲν προσβάλλω τὴν ἐκλογὴν δι’ αὐτό. Ἐγὼ προσβάλλω τὴν ἐκλογὴν τοῦ ἑνὸς δήμου δι’ αὐτὸ, τὸ ὁποῖον ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν παραδέχεται· ἐνῶ τοῦτο φρονῶ, καὶ τοῦτο θέλω νὰ ἐκφράσω· πιθανὸν νὰ ἀπατῶμαι, ἀλλ’ ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ διατείνωμαι τοῦτο καὶ νὰ τὸ ἐκφράσω. Εἴδατε ἀφ’ ἑτέρου, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, μὴ παραδεχόμενος, φαίνεται, τὴν γνώμην τοῦ συναδέλφου του, ἄλλα ἐπιχειρήματα ἔφερεν· ὀφείλετε, εἶπε, νὰ ἀκυρώσητε τὴν ἐκλογὴν καὶ ὡς πρὸς τοὺς ἑτέρους, διότι ὡς πρὸς τὸν ἕνα ὑπάρχει κατηγορία κατὰ τῆς ἐκλογῆς ἐπὶ κυβερνητικαῖς ἐπεμβάσεσιν, ὡς πρὸς τοὺς τρεῖς ἑτέρους δὲ, ἐπὶ δημοτικαῖς ἐπεμβάσεσιν. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν ἀπεδείχθη, ἤτοι αἱ δημοτικαὶ ἐπεμβάσεις καὶ ἡ δωροδοκία, ἀλλ’ οὐδὲ καὶ τὴν ἀποπλάνησιν τῶν πνευμάτων θεωρῶ λόγον ἀκυρώσεως· διὰ τοῦτο ὡς πρὸς ἐκείνους ὀφείλω νὰ ἐπικυρώσω τὴν ἐκλογὴν, καὶ νὰ μὴ συμπληρώσω τὸ ἀδίκημα, τὸ ὁποῖον αἱ κυβερνητικαὶ ἐπεμβάσεις ἠθέλησαν νὰ διαπράξωσιν. Αὐτὸ θέλω ἐγὼ διὰ τῆς ψήφου μου νὰ κατορθώσω, νὰ δώσω ψῆφον, ὅτι ἡ ἐκλογὴ εἶναι ἀκυρωτέα ὡς πρὸς τὸν τέταρτον μόνον, περὶ οὗ ἐγένετο καὶ ἔνστασις.

§169Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριοι, ἀρκεῖ, ὅτι ἡ ἰδέα τὴν ὁποίαν ἐξέφρασα, εἶναι καὶ ἰδέα τοῦ κ. Ἰακωβάτου καὶ ἰδέα τοῦ κ. Τρικούπη. Αὐτοὶ, κύριοι, ὑποκύπτουν εἰς τὴν νομολογίαν· ἀλλ’ αὐτὸ δὲν ἀναιρεῖ τὴν ὀρθότητα τῆς ἰδέας. Ὁ κ. Τρικούπης πολὺ προώρως ἠθέλησε νὰ θέση ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἡμεῖς δὲν ἀποφεύγομεν, ἠθέλησε νὰ δώσῃ χαρακτῆρα Κυβερνητικοῦ ζητήματος, ζητῶν τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς τοῦ δήμου Κρανίων, ἕνεκα, εἶπε, κυβερνητικῆς ἐπεμβάσεως. Κύριοι, οἱ ἁρμόδιοι δὲν ὑπεστήριξαν τοιαύτας ἐπεμβάσεις, καὶ ἀναφέρομαι εἰς τὰς ὁμιλίας τοῦ κ. Μαυρομαρᾶ καὶ τοῦ κ. Μεταξᾶ· ἀμφότεροι οὗτοι ἀπέδωκαν δικαιοσύνην εἰς τὴν ἐνέργειαν τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ὅμως ὁ κ. Τρικούπης ἐπιμένει ζητῶν τὴν ἀκύρωσιν τοῦ δήμου ἐκείνου, διότι ἐκεῖ ἔλαβον χώραν Κυβερνητικαὶ ἐπεμβάσεις. Κύριοι, ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ ψηφοφορήσητε κατὰ τοῦ δήμου Κρανίων καὶ νὰ ἀκυρώσητε αὐτόν. Ἐὰν τῷ ὄντι ὑπῆρξαν κυβερνητικαὶ ἐπεμβάσεις, πρέπει νὰ τὸ εἴπητε, καὶ τὸ ζητοῦμεν. Ἐγὼ ὅμως ἔχω λόγους κατὰ τῶν ἄλλων δήμων, ἕνεκα δὲ τούτων θὰ ψηφίσω καὶ κατὰ τοῦ δήμου Κρανίων, ὄχι μόνον κατ’ αὐτοῦ, ἀλλ’ ὡς ἀποτελοῦντος μέρος μιᾶς ὅλης ἐπαρχίας. Ἀλλὰ, κύριοι, δὲν θέλομεν νὰ μᾶς ῥίπτουν κατὰ μέτωπον, ὅτι ὑπῆρξαν καὶ κυβερνητικαὶ ἐπεμβάσεις. Ἐπειδὴ τὸ θέλουν, ἡμεῖς τὸ δεχόμεθα καὶ ἐπιμένομεν νὰ ψηφίσητε, ἂν τῷ ὄντι ὁ δῆμος Κρανίων ἦναι ἄκυρος διὰ Κυβερνητικὰς ἐπεμβάσεις.

§170ΤΙΝΕΣ. Διὰ τὸν κύριον Βαλσαμάκην.

§171ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὀφείλομεν ὅμως κατόπιν νὰ ψηφίσωμεν, ἐὰν ἦναι ἄκυρος διὰ τοὺς ἄλλους τρεῖς.

§172ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ὑπουργικὸν ζήτημα θὰ θέσωμεν, προκειμένου περὶ τῆς ἀκυρώσεως τῆς ἐκλογῆς ἑνὸς δήμου;

§173ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὀφείλω νὰ δώσω ἐξήγησιν, διότι ἐγὼ λέγων Κυβερνητικὰς ἐπεμβάσεις, ἐνόουν τὰς ἐπεμβάσεις τῶν ἀρχῶν τῆς Κυβερνήσεως, περὶ ὧν ἐγένετο λόγος ἐνταῦθα.

§174ΤΙΝΕΣ. Τὸ ἴδιον καταντᾷ.

§175ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Διατί μᾶς κακίζετε; Καὶ νομίζετε, κ. Μεσσηνέζη, ὅτι, ἐὰν χθὲς ἤμην ἐδῶ, ὅτε εἴπετε, ἂς μετρηθῶμεν, δὲν ἤθελον τὸ δεχθῆ;

§176ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ἀφοῦ ἐκπληροῦμεν καθήκοντα δικαστικὰ, δὲν πρέπει ν’ ἀναμιγνύωμεν κυβερνητικὰ ζητήματα. Κατὰ τὸν ἔλεγχον δύνανται νὰ λέγωνται καὶ πράγματα περὶ τῆς κυβερνήσεως, ἀλλὰ δὲν πρέπει ἐκ τούτων νὰ σχηματίζωμεν πεποίθησιν· διὰ τοῦτο, εἰπὼν ἐπέμβασιν ἀρχῶν, δὲν ἀνέτρεξα εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἵνα ἀναμίξω τὴν εὐθύνην της.

§177ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (πρωθυπουργός). Ἐνθυμεῖται ὁ κ. Τρικούπης, ὅτι εἶπεν, ὅτι ζητεῖ τὴν ἀκύρωσιν διὰ κυβερνητικὰς ἐπεμβάσεις. Τοῦτο εἶπε. Καὶ ἂν ἡ Βουλὴ ἐκδώσῃ ἀπόφασιν ἀκυρωτικὴν εἰς τὴν πρότασιν αὐτήν, νομίζετε, ὅτι θὰ καθήσω ἐγὼ ἐδῶ; Θὰ παραιτηθῶ. Καὶ διατί κακίζει ἐμὲ ὁ κ. Τρικούπης; αὐτὸς δὲν ἐκανόνισε τὴν πορείαν του ἀπὸ τὰς ἐξελέγξεις ἄλλοτε;

§178ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Παρῃτήθη εἰς τὰς ἐξελέγξεις τῶν ἐκλογῶν, καὶ εἶπε: κρατῶ τὴν ὑπηρεσίαν, καὶ οὐχὶ τὴν Κυβέρνησιν.

§179ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Θέσατε τὸ ζήτημα ὅπως θέλετε, καὶ διὰ τὰς κυβερνητικὰς ἐπεμβάσεις, ἔστω· ἡμεῖς ὁπωσδήποτε θὰ ψηφοφορήσωμεν.

§180ΜΟΝΤΕΣΑΝΤΟΣ. Δι’ ὅλα τὰ πρόσωπα; (Θόρυβος.)

§181ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἡ Βουλὴ, ὅπως ἔχει σήμερον, δὲν ἔχει δικαίωμα νὰ κινήσῃ πολιτικὰ ζητήματα καὶ ὑπουργικά. Τὸ δὲ παράδειγμα, τὸ ὁποῖον ἀνέφεραν, τῆς παραιτήσεως τοῦ κ. Τρικούπη, δὲν ἐφαρμόζεται εἰς τὴν προκειμένην περίστασιν· διότι τὸ Ὑπουργεῖον Τρικούπη δὲν παρῃτήθη, διότι ἡ Βουλὴ εἶπεν εἰς αὐτὸ ὅτι παρηνόμησεν εἰς τὰς ἐκλογὰς, ἀλλὰ διότι ἡ Βουλὴ ἔδειξε πρὸς αὐτὸ ἐχθρικὴν διάθεσιν τοιαύτην, ὥστε εἶπεν εἰς αὐτὸ, πρέπει νὰ παραιτηθῇς. Καὶ τὸ ὑπουργεῖον ἐκεῖνο παρῃτήθη, καὶ εἶπεν εἰς τὴν Βουλήν: μένω μέχρι τοῦ πέρατος τῆς ἐξελέγξεως τῶν ἐκλογῶν, διὰ νὰ καταρτισθῇ ἡ Βουλὴ καὶ ἀναδείξῃ τὸν νόμιμον μέλλοντα πρωθυπουργόν. Ἂν δὲ σήμερον ἡ ἀντιπολίτευσις κατέκρινε τὴν διαγωγὴν τῶν διοικητικῶν ὑπαλλήλων εἰς διαφόρους ἐπαρχίας, τοῦτο δὲν εἶναι ἔλεγχος κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ καθαρῶς δικαστικὸν ζήτημα, τὸ ὁποῖον προτείνεται κατὰ τὴν ἐξέτασιν μιᾶς ἑκάστης ἐκλογῆς. Τὰ πολιτικὰ ζητήματα θὰ ἐξετάσωμεν εἰς ἄλλην ἐποχήν. Τώρα τὸ ζήτημα εἶναι δικαστικόν, καὶ ὡς τοιοῦτον θὰ τὸ κρίνωμεν.

§182ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅσα ἐῤῥέθησαν εἶναι ἐκτὸς τοῦ προκειμένου. Τὸ ζήτημα εἶναι· εἶναι ἄκυρος ἡ ἐκλογὴ τοῦ δήμου Κρανίων ὡς πρὸς τὸν κ. Βαλσαμάκην, δι’ οὓς λόγους ἐξέθηκεν ὁ κ. Τρικούπης, ναὶ ἢ οὔ;

§183ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ἀπωτέρω πρότασις εἶναι ἡ ἀκύρωσις τῆς ὅλης ἐκλογῆς, δευτέρα, ἡ ἀκύρωσις τῆς τοῦ δήμου Κρανίων. Ἂν ἡ ἐκλογὴ ἀκυρωθῇ, δύναται νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλή, ἐκ τῆς ἀκυρώσεως πρέπει νὰ ἐξαιρεθῇ ὁ Κ. Μοντεσάντος; διότι, διὰ τὴν ἐπιτυχίαν τοῦ κυρίου Βαλσαμάκη, ζητεῖται ἡ ἀκύρωσις.

§184ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὡς ἔθεσε τὸ ζήτημα ὁ κ. Μεσσηνέζης, ἐγὼ τὸ δέχομαι, διότι δὲν θέλω νὰ εὑρεθῶ εἰς ἀντίφασιν. Ἂν τεθῇ τὸ ζήτημα τοῦ δήμου Κρανίων μόνον, θὰ ἦμαι ὑπὲρ, θὰ ἦμαι δὲ κατὰ, ἂν τεθῇ τὸ ζήτημα δι’ ὅλην τὴν ἐκλογὴν (Θόρυβος).

§185ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἐγὼ, κύριοι, παρακαλῶ, ὅστις ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι πρέπει ν’ ἀκυρωθῇ ὁ δῆμος Κρανίων καὶ νὰ ἐπικυρωθῇ ἡ ἐκλογὴ τῶν λοιπῶν, τί θὰ εἴπω;

§186ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι (Θόρυβος).

§187ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς τῆς ἐπαρχίας Κραναίας, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὴν ἀκύρωσιν (χειροκροτήματα ἐκ τοῦ ἀκροατηρίου).

§188ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Κύριοι, ζητοῦμεν νὰ γείνῃ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως· εἴμεθα δεκαπέντε (Θόρυβος μέγας ἐν τῇ αἰθούσῃ).

§189ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπήγγειλα τὸ ἀποτέλεσμα.

§190ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Δὲν δυνάμεθα νὰ ἐπανέλθωμεν (Θόρυβος), ἀφοῦ ἀπηγγέλθη τὸ ἀποτέλεσμα (Θόρυβος).

§191ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφοῦ ζητοῦσιν ὀνομαστικὴν κλῆσιν, πρέπει νὰ γείνῃ, κατὰ τὸν Κανονισμόν.

§192ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Κατὰ τὸν Κανονισμὸν, ἄρθρον 59, καὶ ὅταν ἀπαγγελθῇ τὸ ἀποτέλεσμα, δύναται νὰ γείνῃ ὀνομαστικὴ κλῆσις (Θόρυβος).

§193ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Πρέπει νὰ κάμωμεν καὶ σήμερον ὅ,τι συνήθως (Θόρυβος.)

§194Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Οὐδόλως ἀντιτιθέμεθα εἰς τὸ νὰ γείνῃ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία (Θόρυβος.)

§195ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καθήσατε, κύριοι βουλευταί. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄκυρον τῆς ἐκλογῆς τῆς ἐπαρχίας Κραναίας λέγουσι ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν ὄχι. Ἄρχεται ἡ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν ψηφολεκτῶν Γ. Ῥούφου καὶ Κ. Κοσονάκου. «Παραδέχεται ἡ Βουλὴ τὸ ἄκυρον τῆς ἐκλογῆς τῆς ἐπαρχίας Κραναίας, Ναὶ ἢ Ὄχι;»

§196ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ ἄκυρον διὰ ψήφων 116 κατὰ 53. Λύεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 8½.