1879.11.23

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 20

τῆς 23 Νοεμβρίου 1879.

(Παρασκευή.)

Ὥρα 2 μ. μ.

Ἀπαρτίας γενομένης, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προτεραίας καὶ ἐνεκρίθησαν. Παρεδέξατο εἶτα ἡ Βουλὴ τὸ ἔγκυρον τῶν ἐκλογῶν Κυθήρων, Κυνουρίας, Λακεδαίμονος, Λεβαδείας, Λευκάδος, Λοκρίδος, Μαντινείας, καὶ Μεγαλοπόλεως, δι’ εἰδικῆς ἐφ’ ἑκάστης αὐτῶν ψηφοφορίας δι’ ἀναστάσεως, καὶ ἀνεγνώρισε νομίμους Βουλευτὰς τοὺς κ.κ. α) Σ. Κοντολέοντα, Π. Κορωναῖον καὶ Σ. Κασιμάτην (Κυθήρων)· β) Θ. Θερμογιάννην, Ἀντ. Καρδαρᾶν, Δ. Σταματόπουλον καὶ Θ. Καλλίτσην (Κυνουρίας)· γ) Ἰω. Βαλασσόπουλον, Ν. Βαρβιτσιώτην, Ἀριστ. Τζιβανόπουλον, Ἀν. Κορφιωτάκη, Δ. Δημητρακάκην καὶ Δ. Μελετόπουλον (Λακεδαίμονος)· δ) Γ. Λάππαν, Ἀναστ. Κουτσοπέταλον καὶ Ν. Μπουφίδην (Λεβαδείας)· ε) Σ. Βαλαωρίτην, Ξ. Βαλαωρίτην καὶ Γ. Σέρβον (Λευκάδος)· Ϛ) Δ. Τσαμόπουλον, Ἀριστ. Ῥούκην καὶ Δ. Παπαλουκᾶν (Λοκρίδος)· ζʹ) Χ. Χρηστόπουλον, Ἀλεξ. Πετρινὸν, Ἀναστ. Σεχιώτην, Ἰω. Ταμπακόπουλον, Κωνστ. Ψεβελιώτην καὶ Ἀριστ. Σακελλαρόπουλον (Μαντινείας)· καὶ η) Ἠλίαν Κοσσονάκον, Ἀθ. Κατριβάνον καὶ Βασ. Βούτουναν (Μεγαλοπόλεως). Ἔχουσι δ’ ὡς ἑξῆς αἱ ἐπὶ τῶν ἐκλογῶν τούτων ἐκθέσεις τῶν Τμημάτων, ἑκάστης τῶν ὁποίων τὸ συμπέρασμα εἷς τῶν γραμματέων ἀνεγίνωσκεν ἐφ’ ἑκάστης ἐκλογῆς· «Ἀριθ. 26. Κυθήρων. Τὸ Εʹ. Τμῆμα τῆς Βουλῆς. Λαβὸν ὑπ’ ὄψιν τὰ εἰς τὴν ἐκλογὴν Κυθήρων ἀφορῶντα ἔγγραφα, παρατηρεῖ, ὅτι ἐν μὲν τοῖς πρακτικοῖς οὐδεμία ἔνστασις κατεχωρήθη, ἐντὸς δὲ τῆς νομίμου προθεσμίας ἐπεδόθη ἡ τῶν Α. Βαρβαρίγου καὶ Παναρέτου, δι’ ἧς, ἐκτιθέμενοι, αʹ. Ὅτι ὁ Σ. Κοστολέων, διατελῶν ἰατρὸς τοῦ στρατολογικοῦ συμβουλίου, δὲν παρῃτήθη ἐντὸς τῆς νομίμου προθεσμίας· βʹ. Ὅτι οὗτος καὶ ὁ Σ. Κασιμάτης Ἀλοΐζος, κληρωθέντες μέλη τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς, δὲν ἐδήλωσαν, ὅτι προετοίμων τὴν βουλευτικὴν ὑποψηφιότητα τῆς ἐκπληρώσεως τῶν καθηκόντων τοῦ μέλους τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς· γʹ. Ὅτι ὁ Ἀνδρέας Παχουντάκης, δημότης τοῦ δήμου Ποταμίων, ἔλαβε μέρος ὡς μέλος τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς τοῦ δήμου Κυθηρίων· δʹ.) Ὅτι τὸ πρωτοδικεῖον Ναυπλίας παρέλειψε νὰ προσθέσῃ 200 περίπου ἐκλογεῖς ἐν τῷ ἐκλογικῷ καταλόγῳ τοῦ δήμου Κυθηρίων καὶ ἰσαρίθμους ἐν τῷ τοῦ τῶν Ποταμίων· εʹ. Ὅτι ὁ δήμαρχος Ποταμίων, λόγῳ χρηματικῆς ἀμοιβῆς, ἣν ὑπεσχέθησαν αὐτῷ οἱ ἐπιτυχόντες, ἐπενέβη ὑπὲρ αὐτῶν· ϛʹ. Ὅτι οἱ ἐπιτυχόντες ἐδωροδόκησαν διαφόρους ἐκλογεῖς καὶ διέθεσαν ὑπὲρ Ναῶν καὶ δημοσίων ἔργων μυθώδη χρηματικὰ ποσὰ, ἐξαιτοῦνται τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς. Ἀκοῦσαν καὶ τὸ μέλος τοῦ Τμήματος κ. Κ. Λομβάρδον προτείναντα τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς, λόγῳ ὅτι ὁ πληθυσμὸς τῆς ἐπαρχίας Κυθήρων, ὡς ἐξάγεται ἐκ τῆς τελευταίας ἀπογραφῆς, εἶναι ἐλάσσων τοῦ ὑπὸ τοῦ νόμου ὁριζομένου πρὸς ἐκλογὴν τριῶν βουλευτῶν. Σκεφθὲν Ἐπειδὴ ὁ Σ. Κοντολέων δὲν ἐτύγχανε δημόσιος ὑπάλληλος, διότι ὁ ἰατρὸς τοῦ στρατολογικοῦ συμβουλίου δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ ἔμμισθος δημόσιος ὑπάλληλος ὡς μὴ μισθοδοτούμενος, ἀλλὰ πληρωνόμενος κατ’ ἀναλογίαν τῶν συνεδριάσεων, εἰς ἃς λαμβάνει μέρος. Ἐπειδὴ οὔτε οὗτος, οὔτε ὁ Κασιμάτης, ὡς ἐξάγεται ἐκ τῶν πρακτικῶν, δὲν ἔλαβον μέρος εἰς τὴν ἐφορευτικὴν ἐπιτροπὴν, οὐδεμίαν δὲ εἶχον ὑποχρέωσιν ἐκ τοῦ νόμου νὰ δηλώσωσιν, ὅτι προετίμων τὴν βουλευτικὴν ὑποψηφιότητα τῆς ἐκπληρώσεως τῶν καθηκόντων τοῦ μέλους τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς. Ἐπειδὴ πρὸς ὑποστήριξιν τῶν λοιπῶν κατὰ τῆς ἐκλογῆς αἰτιάσεων οὐδεμία προσάγεται ἀπόδειξις. Ἐπειδὴ διὰ τοῦ ἀπὸ 25 Ἰουλίου ε. ε. Β. Διατάγματος, προεκηρύχθη, ὅτι ἡ ἐπαρχία Κυθήρων ἔχει τὸ δικαίωμα καὶ προσκαλεῖται νὰ ἐκλέξῃ τρεῖς βουλευτὰς διὰ τὸν λόγον κυρίως, ὅτι, ὡς ἐξάγεται ἐκ τῶν προξενικῶν ἐκθέσεων καὶ ἐπιβεβαιοῦται ὑπ’ ἐκείνης τοῦ ἁρμοδίου τμηματάρχου, ἡ ἀπογραφὴ ἐγένετο ἀτελὴς, ἑπομένως νομίμως ἡ ἐπαρχία ἐξελέξατο τρεῖς βουλευτάς. Διὰ ταῦτα Τὸ Τμῆμα θεωρεῖ ἀπαράδεκτον τὴν ἔνστασιν τοῦ κυρίου Λομβέρδου, καὶ Γνωμοδοτεῖ νὰ ἐπικυρωθῇ ἡ ἐκλογὴ τῆς ἐπαρχίας Κυθήρων καὶ ἀναγνωρισθῶσι νόμιμοι αὐτῆς βουλευταὶ οἱ κύριοι Σ. Κοντολέων, Π. Κορωναῖος καὶ Στυλ. Κασιμάτης, ἔχοντες τὰ παρὰ τοῦ νόμου ὁριζόμενα προσόντα.

Ὁ Πρόεδρος

Ν. Σ. ΚΑΓΚΑΣ

Ὁ Εἰσηγητὴς Γ. Κοριζῆς. Τὰ μέλη Ε. Μυκώνιος, Γ. Βούλγαρης, Ι. Ζαλλώνης, Κ. Πεταλᾶς, Δ. Σταυρόπουλος, Α. Κ. Μεταξᾶς, Δ. Σταματόπουλος, Ἰω. Βοῦλτσος, Σ. Νοταρᾶς, Ἰ. Βαλασσόπουλος, Ἀναστ. Ζερβὸς, Γ. Λεωνίδας, Στέφ. Σκουλούδης. Ὁ Στέφ. Σκουλούδης φρονεῖ, ὅτι ἀπόκειται εἰς τὴν Βουλὴν ν’ ἀποφανθῇ ἂν δύω ἢ τρεῖς βουλευτὰς δέον νὰ δώσῃ ἡ ἐπαρχία Κυθήρων.» «Ἀριθ. 27. Κυνουρίας. Τὸ ἕβδομον Τμῆμα τῆς Βουλῆς, λαβὸν ὑπ’ ὄψιν τὰ κατὰ τὴν ἐκλογὴν Κυνουρίας καὶ τὰς κατ’ αὐτῆς ἐνστάσεις, αἵτινες κυρίως συνίστανται εἰς δύω, εἰς τὴν δωροδοκίαν καὶ εἰς τὴν ἐκ μέρους τῶν Δημοτικῶν ἀρχῶν ἐκβίασιν· ἀκοῦσαν τοὺς τε ἐνισταμένους καὶ ἐνδιαφερομένους, ἀποφαίνεται ὅτι Ἐπειδὴ οὔτε οἱ ἐνιστάμενοι ἀπέδειξαν τὴν ὕπαρξιν τῆς δωροδοκίας ἀλλ’ οὔτε ὡς βεβαίαν οἱ δικαστικοὶ ἀντιπρόσωποι διὰ τῶν ἐκθέσεών των παρέστησαν, καθόσον οἱ μὲν ἐνιστάμενοι οὐδεμίαν προσήγαγον δικαστικὴν ἀπόδειξιν τῶν γενομένων καταγγελιῶν, ἂν τοιαῦται ἐγένοντο, ἀλλ’ οὐδὲ ἐβεβαιώθη τοιοῦτόν τι, ἀλλ’ οὔτε βούλευμα προσήγαγον ἢ καταδικαστικὴν ἀπόφασιν, ἐμφαίνουσαν τὴν ὕπαρξιν δωροδοκίας. Ἐπειδὴ ἥ τε ἐκβίασις καὶ ὁ ἐπηρεασμὸς ἐκ μέρους τῆς Δημοτικῆς ἀρχῆς οὐδόλως ἀπεδείχθη, καθόσον ἐκτὸς τοῦ ὅτι οὐδεμία ἐκ τῶν ἀνωτέρω ἀποδείξεων προσήχθη, ἀλλ’ οὔτε ἔνστασίς τις ἐγένετο κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς ἐκλογῆς, ἐκ τοῦ ἀποτελέσματος δὲ τῶν κατὰ δήμους ψηφοφορησάντων δὲν ἀποδεικνύεται οὗτος. Ἐπειδὴ τὸ Τμῆμα, ἐπισταμένως ἐξετάσαν τὰ κατὰ τὴν ἐκλογὴν ἔγγραφα ὡς καὶ τὰς ἐκθέσεις τῶν ἀνακριτῶν, ἐσχημάτισε πεποίθησιν περὶ τῆς νομίμου διεξαγωγῆς τῆς ἐκλογῆς καὶ τοῦ κύρους αὐτῆς, καθόσον καὶ ἅπασαι αἱ τῶν δικαστικῶν ἀντιπροσώπων ἐκθέσεις ῥητῶς καὶ σαφῶς ἀναφέρουσιν, ὅτι ἡ ἐκλογὴ καθ’ ὅλους τῆς Ἐπαρχίας τοὺς Δήμους διεξήχθη ἐν πλήρῃ ἡσυχίᾳ καὶ νομιμότητι. Διὰ ταῦτα Τὸ Τμῆμα παμψηφεὶ (ἑνὸς μέλους ἐπιφυλαχθέντος) συνιστᾷ πρὸς τὴν Βουλὴν ὡς ἔγκυρον τὴν ἐκλογὴν τῆς Ἐπαρχίας Κυνουρίας, ὅπως αὕτη ἀνακηρύξῃ ὡς νομίμους Βουλευτὰς τοὺς Κυρίους

Ὁ Πρόεδρος τοῦ Ζʹ Τμήματος

Σ. ΒΑΛΑΩΡΙΤΗΣ

Ὁ Εἰσηγητὴς Α. Πετσάλης. Τὰ Μέλη Κ. Φαρμακόπουλος, Ι. Μαυρομιχάλης, Ἀρισ. Οἰκονόμου, Λ. Σιμόπουλος, Ν. Μπουφίδης, Γ. Σέρβος, Ν. Μαυροκορδάτος, Μ. Καΐρης, Θεόδ. Ἀναστασόπουλος, Σ. Ἀντωνόπουλος, Γ. Μπούκουρας, Ι. Γ. Κόταρης, Γρ. Μ. Μαυρομαρᾶς, Κ. Ἀναγνωστόπουλος, Α. Φωτήλας, Ε. Α. Κριεζῆς, Β. Νικολόπουλος.» «Ἀριθ. 28. Λακεδαίμονος. Ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς τῆς ἐπαρχίας Λακεδαίμονος. Τὸ ἕκτον τμῆμα. Λαβὸν ὑπ’ ὄψιν τὰ πρακτικὰ τῆς ψηφοφορίας ἁπάντων τῶν δήμων τῆς εἰρημένης Ἐπαρχίας, ὡς καὶ τὰς ἐκθέσεις πάσας τῶν ἐν αὐτῇ παραστάντων δικαστικῶν ἀντιπροσώπων καὶ πάντα τὰ ἔγγραφα ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς ταύτης, ἐξ ὧν ἐξάγονται τὰ ἑξῆς· Ὅτι ἐν τῷ δευτέρῳ τμήματι τοῦ δήμου Σπάρτης κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς ἐκλογῆς συνέβη μικρὰ ἔρις μεταξὺ σφαιριδιοδοτῶν, ἐξ ἧς διεκόπη ἐπὶ δέκα τῆς ὥρας λεπτὰ ἡ ἐκλογή, ὅτι ὅμως οἱ ἐρίσαντες οὗτοι σφαιριδιοδόται ἐτιμωρήθησαν παραχρῆμα, ἀναπληρωθέντων μάλιστα τῶν δέκα τούτων λεπτῶν δι’ ἀναλόγου παρατάσεως τοῦ ὑπὸ τοῦ νόμου τεταγμένου χρόνου πρὸς περάτωσιν αὐτῆς, καὶ ὅτι τέλος κατὰ τὰ λοιπὰ ἡ ἐκλογὴ ἐν τῷ ῥηθέντι τμήματι διεξήχθη διὰ τῆς ἀπαιτουμένης τάξεως καὶ νομιμότητος· Ὅτι ἐν τῷ δήμῳ Σελλασίας ἡ ἐκλογὴ ἤρξατο μίαν ὥραν καὶ ἡμίσειαν μετὰ τὴν διὰ τοῦ προγράμματος τῆς διοικητικῆς Ἀρχῆς ὁρισθεῖσαν ὥραν, ἀλλ’ ὅτι ἀνεπληρώθη τὸ χρονικὸν τοῦτο διάστημα δι’ ἀναλόγου παρατάσεως τοῦ ὑπὸ τοῦ νόμου τεταγμένου χρόνου πρὸς περάτωσιν αὐτῆς, καὶ ὅτι κατὰ τὰ λοιπὰ αὕτη ἐνηργήθη ἐν τῷ δήμῳ τούτῳ διὰ τῆς ἀπαιτουμένης νομιμότητος καὶ τάξεως· Ὅτι ἐν τῷ δευτέρῳ τμήματι τοῦ δήμου Φάριδος ἡ ἐφορευτικὴ ἐπιτροπὴ δὲν προέβη εἰς τὴν σφράγισιν τῶν καλπῶν κατὰ τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 50 § 3 τοῦ περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν νόμου· πλὴν τοῦτο ἐγένετο κατὰ συναίνεσιν τῶν παρόντων ἀντιπροσώπων τῶν ὑποψηφίων, καὶ ὅτι δὲν ἠγέρθη παράπονον, οὐδὲ καταγγελία ἐδόθη παρ’ οὐδενός· Ὅτι ἐν τῷ δήμῳ Φελείας ὁ Ἀνδρέας Λαμπρινὸς, μὴ ἔχων δικαίωμα ψήφου, προσῆλθε καὶ δεκτὸς εἰς ψηφοφορίαν ἐγένετο κατὰ πλάνην, ψηφοφορήσας μόνον εἰς τὰς κάλπας τῶν ὑποψηφίων Γ. Ἀλεξανδροπούλου καὶ Ι. Βαλασσοπούλου· ἀλλ’ ὅτι ἡ τοιαύτη τούτου ψηφοφόρησις δὲν ἐπέδρασεν ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς τοῦ δήμου τούτου· Ὅτι ἐν τῷ δήμῳ Γερονθρῶν παρετάθη ἡ ψηφοφορία ἐπὶ τῆς ὥρας λεπτὰ τριάκοντα καὶ ἓν, ἕνεκα τῆς μὴ ἐγκαίρου ἐνάρξεως τῆς ἐκλογῆς δι’ ἔλλειψιν γραμματέως τῆς ἐπιτροπῆς, ὅτι ἐκ τῆς κάλπης τοῦ ὑποψηφίου Ν. Βαρβιτσιώτου, ἐν ᾗ ὁ ἐκ Γερακίου Σταμάτης Κριτσεδήμας κατὰ πλάνην καὶ ἕνεκα ἀπροσεξίας τοῦ σφαιριδιοδότου τοῦ ὑποψηφίου Ν. Βραχνοῦ ἐψηφοφόρησε δὶς, ὅπερ ὅμως ἀφῃρέθη κατὰ τὴν διαλογὴν ἐκ τῶν ψήφων τοῦ Ν. Βαρβιτσιώτου, καὶ ὅτι συνέβησαν καί τινα παραπτώματα ἄλλα ἐκ μέρους τῶν ἀντιπροσώπων, σφαιριδιοδοτῶν καὶ ἐκλογέων, ἀναγόμενα εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς καὶ ὅλως ἀνάξια λόγου καὶ παιδαριώδη, ὡς π. χ. ψηφοφόρησίς τινων ἐπιδεικτικὴ, ἐκφώνησις τοῦ ὀνόματος τοῦ ψηφοφορουμένου ὑποψηφίου ἐντονωτέρα τοῦ δέοντος καὶ τὰ τούτοις ὅμοια· ὅτι τέλος πάντων ἡ ἐκλογὴ ἐν τῷ δήμῳ τούτῳ ἐνηργήθη διὰ τῆς ἀπαιτουμένης τάξεως καὶ νομιμότητος, μηδεμίαν ἐπιῤῥοὴν ἐξασκησάντων ἐπ’ αὐτὴν τῶν ἀνωτέρω· Ὅτι ἐν τῷ πρώτῳ τμήματι τοῦ δήμου Θεραπνῶν ὁ Σπυρίδων Σπυριδόπουλος ἐψηφοφόρησε δὶς εἰς τὴν κάλπην τοῦ ὑποψηφίου Δ. Δημητρακάκη, ἐν δὲ τῷ δευτέρῳ τμήματι τοῦ αὐτοῦ δήμου μακρὰν τοῦ τόπου τῆς ἐκλογῆς διακόσια περίπου βήματα συνέβη ἔρις, καθ’ ἣν ἐξυλοκοπήθησάν τινες, καὶ ὅτι ἡ ἐκλογὴ κατὰ τὰ λοιπὰ ἐν ἀμφοτέροις τοῖς τμήμασι τούτοις ἐνηργήθη διὰ τῆς ἀπαιτουμένης νομιμότητος καὶ τάξεως, μηδεμίαν ἐπιῤῥοὴν ἐξασκησάντων τῶν γεγονότων τούτων ἐπὶ τὴν ἐκλογήν· Ὅτι ἐν τῷ δευτέρῳ τμήματι τοῦ δήμου Οἰνοῦντος κατὰ τὴν διαλογὴν εὑρέθησαν πλεονάζοντα σφαιρίδια εἰς μὲν τὴν κάλπην τοῦ ὑποψηφίου Ἀριστείδου Τζιβανοπούλου εἴκοσι, εἰς δὲ τὴν τοῦ Δ. Μελετοπούλου ὀκτώ, ἀλλὰ τὰ σφαιρίδια ταῦτα ἀφῃρέθησαν· ὅτι συνάμα συνελήφθη τις ἐπ’ αὐτοφώρῳ ψηφοφορῶν χωρὶς νὰ ἔχῃ δικαίωμα, καὶ ὅτι τέλος πάντων ἡ ἐκλογὴ κατὰ τὰ λοιπὰ ἐνηργήθη διὰ τῆς ἀπαιτουμένης νομιμότητος καὶ τάξεως καὶ ἐν τῷ τμήματι τούτῳ· Ὁ δὲ ἔφορος τῶν ἀντιπροσώπων τῆς δικαστικῆς Ἀρχῆς ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Λακεδαίμονος διὰ τῆς ἀπὸ 4 Ὀκτωβρίου 1879 ἐκθέσεώς του πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, βεβαιῶν τ’ ἀνωτέρω, προστίθησιν ὅτι ἡ ἐκλογὴ τῆς ἐν λόγῳ ἐπαρχίας ἐνηργήθη νομίμως, καὶ ὅτι ἅπαντες οἱ ἀντιπρόσωποι τῆς δικαστικῆς Ἀρχῆς ἐξετέλεσαν τὰ ἴδια αὑτῶν καθήκοντα μετ’ ἄκρας εὐσυνειδησίας καὶ νομιμότητος, μηδεμιᾶς ἐγερθείσης κατὰ τούτων αἰτιάσεως· Σκεφθὲν Ἐπειδὴ ἐξ ὅλων τῶν ἀνωτέρω ἀποδεικνύεται ὅτι ἡ ἐκλογὴ τῆς ἐπαρχίας Λακεδαίμονος ἐνηργήθη νομίμως, ἑπομένως δέον νὰ ἐπικυρωθῇ, καθόσον οὐδεμίαν ἐπιῤῥοὴν ἔσχον ἐπ’ αὐτὴν αἱ ἀνωτέρω λαβοῦσαι χώραν περιπτώσεις. Ἐπειδὴ ἄλλως καὶ περὶ τούτων τῶν περιπτώσεων οὐδεμία νόμιμος ἐνεχειρίσθη ἢ ὑπεστηρίχθη ἔνστασις, οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ ὑπόστασιν τοιαύτη περὶ τῆς οὕτω ἐνεργηθείσης ἐκλογῆς ταύτης. Διὰ ταῦτα γνωμοδοτεῖ ὅπως ἐπικυρωθῇ ἡ ἐκλογὴ τῆς ἐπαρχίας Λακεδαίμονος καὶ ἀναγνωρισθῶσι βουλευταὶ οἱ πλειοψηφήσαντες κύριοι Ἰωάννης Βαλασσόπουλος, Νικήτας Βαρβιτσιώτης, Ἀριστείδης Τζιβανόπουλος, Ἀναστάσιος Κορφιωτάκης, Δημήτριος Δημητρακάκης καὶ Δημήτριος Μελετόπουλος. Ἐν Ἀθήναις, τὴν 30 Ὀκτωβρίου 1879.

Ὁ Πρόεδρος

Π. ΚΑΛΛΙΓΑΣ

Ὁ ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς εἰσηγητὴς Δ. Τζάνες. Τὰ μέλη τοῦ τμήματος Θ. Θερμογιάννης, Δ. Σαράβας, Θ. Κ. Ζερβός, Δ. Ῥάλλης, Σ. Καραϊσκάκης, Χ. Ν. Σολιώτης, Γ. Φλωριᾶς, Ι. Γ. Δούμας, Β. Βούτουνας, Α. Μαυρομιχάλης, Ἀνδρ. Ἱερομνήμων, Σ. Στεφανόπουλος, Γ. Τσάλας, Δ. Μ. Καλλιφρονᾶς, Ξ. Βαλαωρίτης.» «Ἀριθ. 29. Λεβαδείας. Πρὸς τὴν Βουλήν· Τὸ πρῶτον αὐτῆς Τμῆμα ἠρεύνησε τὰ κατὰ τὴν βουλευτικὴν ἐκλογὴν τῆς Ἐπαρχίας Λεβαδείας πρακτικὰ καὶ λοιπὰ ἔγγραφα καὶ οὐδεμίαν εὗρεν ἐν αὐτοῖς ἔνστασιν, ἐκτὸς μιᾶς καὶ μόνης, ὑπὸ ἑνὸς ἐκλογέως ἐπιδοθείσης, ὅτι ὡς ἀντιπρόσωποί τινων ὑποψηφίων κατὰ τὸν δῆμον Διστομίων ἐχρησίμευσαν δημόσιοι ὑπάλληλοι. Ἀλλ’ ἡ ἔνστασις αὕτη, οὔτε ἐν τῇ δημοσίᾳ συζητήσει ὑπεστηρίχθη, οὔτε δύναται νὰ ἐπηρεάσῃ τὸ κῦρος τῆς ἐκλογῆς Ἐπείσθη ἑπομένως ὅτι ἡ ἐκλογὴ διεξήχθη εἰς ἅπαντας τοὺς δήμους ἐν πλήρει τάξει καὶ νομιμότητι, καὶ ὅτι ἀνεδείχθησαν πλειοψηφήσαντες οἱ κ. κ. Γεώργιος Λάππας, Ἀναστάσιος Κουτσοπέταλος καὶ Νικόλαος Μπουρίδης. Διὰ ταῦτα προτείνει παμψηφεὶ τὴν ἐπικύρωσιν τῆς ἐκλογῆς καὶ τὴν παραδοχὴν τῶν κ. κ. Γ. Λάππα, Α. Κουτσοπετάλου καὶ Ν. Μπουρίδη ὡς νομίμων Βουλευτῶν τῆς Ἐπαρχίας Λεβαδείας. Ἀθήνησιν, 1 Νοεμβρίου 1879.

Ὁ πρόεδρος

Ι. ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ

Ὁ εἰσηγητὴς Α. Ἀντωνιάδης. Τὰ μέλη Λ. Χατζηνικολῆς, Λ. Καρυστινάκης, Κ. Φλέσσας, Γ. Σταμούλης, Π. Οἰκονόμου, Α. Καρδαρᾶς, Χ. Δουζίνας, Κυριακ. Μαυρομιχάλης, Γ. Παπαγεωργίου, Ι. Ζέρβας, Π. Λογιωτατίδης, Ν. Νομικὸς, Γ. Παπαλεξόπουλος, Σ. Πετιμεζᾶς, Ν. Κουμανιώτης, Δ. Μελετόπουλος.» «Ἀριθ. 30. Λευκάδος. Τὸ 1ον Τμῆμα τῆς Βουλῆς. Λαβὸν ὑπ’ ὄψιν τὰ ἔγγραφα τῆς ἐκλογῆς Λευκάδος· Εὑρὸν ὅτι ἡ ἐκλογὴ διεξήχθη νομίμως, ὅτι ἀνεδείχθησαν πλειονοψηφήσαντες οἱ κύριοι Σπ. Βαλαωρίτης, Ξενοφῶν Βαλαωρίτης καὶ Γεράσιμος Σέρβος, καὶ Ὅτι οὐδεμία ἔνστασις καθ’ ὅλον τὸ τῆς ἐκλογῆς στάδιον ἐγένετο ὑπό τινος, μήτε ὑπάρχει εἰς τὴν προκειμένην ἐκλογὴν παρανομία τις δυναμένη νὰ δικαιολογήσῃ τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς. Προτείνει Νὰ κηρυχθῇ ἔγκυρος ἡ ἐκλογὴ τῆς ἐπαρχίας Λευκάδος καὶ νόμιμοι Βουλευταὶ οἱ κύριοι Σπ. Βαλαωρίτης, Ξεν. Βαλαωρίτης καὶ Γερ. Σέρβος. Ἐν Ἀθήναις, 27 8βρίου 1879.

Ὁ Πρόεδρος

ΙΩ. ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ

Ὁ Εἰσηγητὴς Γ. Παπαγεωργίου. Τὰ Μέλη Α. Καρδαρᾶς, Ν. Νομικὸς, Κ. Μαντζουράνης, Γ. Σταμούλης, Ἰω. Ζέρβας, Κ. Φλέσσας, Π. Οἰκονόμου, Κυριακούλης Π. Μαυρομιχάλης, Γ. Παπαλεξόπουλος, Χ. Δουζίνας, Δ. Μελετόπουλος, Π. Λογιωτατίδης, Λ. Νικοκάβουρας, Ν. Βαλσαμάκης, Λ. Καρυστινάκης.» «Ἀριθ. 31. Λοκρίδος. Τὸ Ϛʹ. Ἐξελεγκτικὸν τμῆμα τῆς Βουλῆς. Ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς τῆς Ἐπαρχίας Λοκρίδος. Λαβὸν ὑπ’ ὄψιν τὰ πρακτικὰ πάντων τῶν ἐκλογικῶν τμημάτων τῆς Ἐπαρχίας Λοκρίδος· Ἐπειδὴ ἅπασαι αἱ νόμιμοι διατυπώσεις ἐνηργήθησαν, δημοσιευθέντων ἐγκαίρως καὶ νομίμως ἐν τοῖς ἕνδεκα ἐκλογικοῖς τμήμασι τῶν ἐννέα Δήμων τῆς Ἐπαρχίας ταύτης, τοῦ τε Β. Διατάγματος περὶ προσδιορισμοῦ τῶν ἐκλογῶν, τοῦ περὶ ἀνακηρύξεως τῶν προταθέντων ὑποψηφίων προγράμματος τοῦ ἁρμοδίου Ἐπάρχου καὶ τοῦ κατὰ τὸ ἄρθρον 48 τοῦ περὶ ἐκλογῆς τῶν Βουλευτῶν Νόμου Δημαρχικοῦ προγράμματος. Ἐπειδὴ, ὡς ἐξάγεται ἐκ τῶν βιβλίων τῶν πρακτικῶν πάντων τῶν ἐκλογικῶν τμημάτων, οὐδεμία κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς ψηφοφορίας ἐδόθη ἔνστασις κατὰ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς τῆς Ἐπαρχίας ταύτης, ἢ ἐκλογικοῦ τινος τμήματος, ἐκ δὲ τοῦ ἀθροίσματος τῶν ψήφων πάντων τῶν ἐκλογικῶν τμημάτων προκύπτει ὅτι ἐπλειονοψήφησαν οἱ παρὰ τοῦ Δικαστηρίου τῶν ἐν Λαμίᾳ Πρωτοδικῶν ἀνακηρυχθέντες Βουλευταὶ Δημήτριος Τσαμόπουλος διὰ ψήφων 2516, Ἀριστείδης Ῥούκης διὰ ψήφων 2423, καὶ Δημήτριος Παππαλουκᾶς διὰ ψήφων 2408, τοῦ πρώτου ἐπιλαχόντος Κ. Χαλκιοπούλου λαβόντος ψήφους 2223. Ἐπειδὴ πάντες οἱ ἐν τοῖς διαφόροις ἐκλογικοῖς τμήμασιν ἀντιπρόσωποι τῆς δικαστικῆς Ἀρχῆς διὰ τῶν ἐκθέσεών των ἐβεβαίωσαν ὅτι ἡ ἐκλογὴ διεξήχθη μετὰ τάξεως καὶ νομιμότητος, οὐδεμία δὲ κατὰ τοῦ κύρους αὐτῆς ἐδόθη ἔνστασις εἰς τὴν ἁρμοδίαν διοικητικὴν Ἀρχὴν, ἢ εἰς τὴν Βουλὴν, ἑπομένως ἐπικυρωτέα καθίσταται ἡ προκειμένη ἐκλογὴ ὡς νομίμως διεξαχθεῖσα. Διὰ ταῦτα Ἀποφαίνεται παμψηφεὶ ἐπικυρωτέαν τὴν ἐκλογὴν τῆς Ἐπαρχίας Λοκρίδος, καθ’ ἣν ἀνεδείχθησαν Βουλευταὶ οἱ ἔχοντες τὰ νόμιμα προσόντα Δημήτριος Τσαμόπουλος διὰ ψήφων 2516, Ἀριστείδης Ῥούκης διὰ ψήφων 2423, καὶ Δημήτριος Παππαλουκᾶς διὰ ψήφων 2408. Ἐγένετο καὶ ἐδημοσιεύθη ἐν Ἀθήναις, τῇ 30 8βρίου 1879.

Ὁ Πρόεδρος τοῦ τμήματος

Π. ΚΑΛΛΙΓΑΣ

Ὁ Εἰσηγητὴς Α. Ἱερομνήμων. Τὰ Μέλη Γ. Τσάλας, Ξ. Βαλαωρίτης, Σ. Στεφανόπουλος, Δ. Μ. Καλλιφρονᾶς, Θ. Θερμογιάννης, Δ. Ῥάλλης, Θ. Κ. Ζερβὸς, Δ. Τζάνες, Δ. Σαράβας, Σ. Καραϊσκάκης, Χ. Σολιώτης, Γ. Φλωριᾶς, Ἰω. Δούμας, Β. Βούτουνας, Α. Μαυρομιχάλης. «Ἀριθ. 32 Μαντινείας. Ἔκθεσις ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Μαντινείας. Τὸ ἕκτον Τμῆμα, διελθὸν τὰ πρακτικὰ τῆς ἐκλογῆς Μαντινείας ἁπάντων τῶν ἐκλογικῶν τμημάτων, ἐξετάσαν τὰς ἐν αὐτοῖς ἐνστάσεις, παρατηρεῖ ὅτι Εὑρέθησαν ἔν τισι τῶν καλπῶν κατὰ τὴν διαλογὴν πλεονάζοντα σφαιρίδια κατά τινα ἐκλογικὰ τμήματα, ἐν ἄλλῃ δύω, ἐν ἄλλαις τέσσαρα, πέντε, ἕξ ἕως ἐννέα, ἀλλὰ ταῦτα, κατὰ τὸ ἄρθρον 47 § 3 τοῦ περὶ ἐκλογῆς Βουλευτῶν νόμου, ἀφῃρέθησαν ἐκ τοῦ Ναί· ἄλλως δὲ οὐδεμίαν ἐπιῤῥοὴν ἐπὶ τοῦ ἐν γένει ἀποτελέσματος ἔσχον. Οὕτω ἔλαβον εἰς τὸ Ναὶ ψήφους

Ἐνστάσεις ἐδόθησαν διὰ τοῦ κ. Νομάρχου Ἀρκαδίας τρεῖς, ὑπογεγραμμέναι ὑπὸ τοῦ Α. Νικολοπούλου, Β. Ἀποστολοπούλου καὶ Φιλίππου Βάρβογλη. Αἱ ἐνστάσεις αὗται προσβάλλουσι τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς τοῦ πρώτου καὶ δευτέρου ἐκλογικοῦ τμήματος τοῦ Δήμου Βαλτετσίου, τοῦ δευτέρου ἐν Στενῷ τμήματος τοῦ Δήμου Κορυθίου, καὶ τοῦ τε πρώτου καὶ δευτέρου τμήματος τοῦ Δήμου Μαντινείας. Ἐν αὐταῖς οἱ ἐνιστάμενοι διατείνονται, ὅτι ἐγένετο βία καὶ ἐκφόβισις κατὰ τῶν ἐκλογέων ἐκ μέρους τῶν Δημάρχων, βοηθουμένων ὑπὸ ἄλλων δημοτικῶν ὑπαλλήλων, καὶ πρὶν τῆς ἐκλογῆς καὶ κατὰ τὴν ἐνέργειαν ταύτης· ὅτι φυγόδικοι ἐξεφόβιζον τοὺς ἐκλογεῖς, ὅτι ἱερεῖς ἔνοπλοι καὶ μὲ πετραχείλιον περιήρχοντο τὰ χωρία καὶ ὥρκιζον ἐπὶ Εὐαγγελίου τοὺς ἐκλογεῖς, ὅτι οἱ σφαιριδιοδόται ἀπειλητικῶς ἐπέβαλλον εἰς τοὺς ἐκλογεῖς νὰ ῥίπτωσι τὸ σφαιρίδιον ἐνταῦθα μὲν εἰς τὸ Ναὶ, ἐκεῖ δὲ εἰς τὸ Ὄχι, μὴ ἐκφωνοῦντες καὶ τὰ ὀνόματα τῶν ὑποψηφίων, καὶ ἐν γένει ὅτι ἡ ἐκλογὴ ἐν τοῖς ἀνωτέρω τμήμασιν ἐνηργήθη ὑπὸ τὴν ἐπήρειαν φόβου καὶ ψυχολογικῆς βίας. Ἐπὶ τῶν ἐνστάσεων τούτων, ἃς ἐπανέλαβεν ἐν τῇ δημοσίᾳ συνεδριάσει τοῦ Τμήματος προφορικῶς ὁ ἀποτυχὼν ὑποψήφιος Βουλευτὴς κ. Ζέγγελης, προσθεὶς καὶ τὴν τῆς νοθείας, ἣν ὑποπτεύεται μὲν, δὲν δύναται ὅμως νὰ ἀποδείξῃ, τὸ Τμῆμα παρατηρεῖ ὅτι εἰσὶν ἀόριστοι καὶ ἐστερημέναι ἀποδεικτικῶν μέσων, ἐν ᾧ ἀφ’ ἑτέρου ἐν τοῖς πρακτικοῖς οὐδεμία ἔνστασις κατεχωρίσθη συμφωνοῦσα πρὸς τὰς μετὰ τὴν διαλογὴν γενομένας, τὸ ἐναντίον δὲ ὁμολογεῖται ὑπό τε τῆς Ἐπιτροπῆς, τῶν ἀντιπροσώπων τῶν ὑποψηφίων, καὶ τῶν ἀντιπροσώπων τῆς Δικαστικῆς Ἀρχῆς, ὅτι ἡ ἐκλογὴ ἐνηργήθη ἐν τάξει καὶ νομιμότητι· τὸ δὲ ὑποστηριζόμενον ἐν ταῖς ἐνστάσεσι ταύταις, ὅτι αἱ πλειοψηφίαι τῶν Ἐπιτροπῶν, οὖσαι μονομερεῖς, δὲν ἐδέχοντο τὰς ἐνστάσεις τῶν παραπονουμένων, δὲν εἶναι πιστευτὸ, διότι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἠδύναντο νὰ ἐπικαλεσθῶσι τὴν συνδρομὴν ἢ τοὐλάχιστον τὴν μαρτυρίαν τῶν δικαστικῶν ἀντιπροσώπων. Παρατηρεῖ προσέτι τὸ Τμῆμα, ὅτι αἱ ἐκθέσεις τῶν δικαστικῶν ἀντιπροσώπων πάντων τῶν ἐκλογικῶν τμημάτων ὁμολογοῦσι τὴν νόμιμον τῆς ἐκλογῆς ἐνέργειαν, ἡ δὲ τοῦ κ. Δημητριάδου, ἀντιπροσώπου τῆς Δικαστικῆς Ἀρχῆς ἐν τῷ Αʹ. τμήματι τοῦ Δήμου Μαντινείας, ὁμολογεῖ ὅτι οὐδεμία βία ὑλικὴ ἐνησκήθη κατὰ τὸ διάστημα τῆς ψηφοφορίας καὶ τὰς δύω πρὸ ταύτης ἡμέρας κατά τινος ἐκλογέως ἐκ μέρους τῆς δημοτικῆς καὶ ἀστυνομικῆς Ἀρχῆς, οὔτε τοῦ ἀνηγγέλθη τοιαύτη, παρετήρησεν ὅμως ὅτι φόβος κατεῖχε τοὺς εἰς τὴν μερίδα τοῦ κ. Ζέγγελη ἀνήκοντας ἐκλογεῖς· ἀλλὰ δὲν ἐξάγεται ἐκ τίνος αἰτίας προῆλθεν, οὔτε κατὰ πόσον ἐπέδρασεν ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς. Ὅθεν τὸ Τμῆμα, ἐλλείψει ἀποδείξεων τῶν ἐν ταῖς ἐνστάσεσιν ἀναφερομένων, θεωρεῖ τὴν ἐκλογὴν Μαντινείας ἔγκυρον, καὶ γνωματεύει ν’ ἀναγνωρισθῶσι νόμιμοι Βουλευταὶ αὐτῆς οἱ ἐξ σχετικῶς πλειονοψηφήσαντες, ἤτοι οἱ κύριοι Χρῆστος Χρηστόπουλος, Ἀλέξανδρος Πετρινός, Ἀναστάσιος Σεχιώτης, Ἰωάννης Ταμπακόπουλος, Κωνσταντῖνος Ῥεβελιώτης, καὶ Ἀριστείδης Σακελλαρόπουλος.

Ὁ Πρόεδρος

Π. ΚΑΛΛΙΓΑΣ

Ὁ Εἰσηγητὴς Χ. Σολιώτης. Τὰ μέλη Γ. Φλωριᾶς, Θ. Θερμογιάννης, Θ. Ζερβός, Δ. Ῥάλλης, Δ. Σαράβας, Ι. Δούμας, Δ. Τζάνες, Δ. Μ. Καλλιφρονᾶς, Ἀνδ. Ἱερομνήμων, Σ. Στεφανόπουλος, Κ. Χατζίσκος, Σ. Καραϊσκάκης, Β. Βούτουνας, Ἀθ. Ῥοντήρης, Α. Μαυρομιχάλης, Μ. Ἀβέρωφ μὲ ἐπιφύλαξιν.» «Ἀριθ. 33. Μεγαλοπόλεως. Τὸ Ζʹ. Τμῆμα τῆς Βουλῆς. Διεξελθὸν τὰ εἰς τὴν ἐκλογὴν τῆς ἐπαρχίας Μεγαλοπόλεως ἀφορῶντα ἔγγραφα, παρατηρεῖ, ὅτι ἡ ἐκλογὴ αὕτη, ὡς προκύπτει ἐκ τῶν πρακτικῶν καὶ τῶν ἐκθέσεων τῶν δικαστικῶν ἀντιπροσώπων, διεξήχθη νομίμως καὶ ὅτι οὐδεμία πρὸ τῆς ἐν τῷ τμήματι προεξελέγξεως ὑπεβλήθη ἔνστασις κατὰ τοῦ κύρους αὐτῆς· κατὰ δὲ τὴν προεξέλεγξιν ἐμφανισθεὶς ἐνώπιον τοῦ Τμήματος ὁ ἐπιλαχὼν Ἀθ. Σακελλαριάδης ἐπέδωκε αἴτησιν, δι’ ἧς παρεκάλει τὸ Τμῆμα ὅπως ἐνεργήσῃ νὰ διαταχθῶσιν ὁ Ἔπαρχος Μεγαλοπόλεως καὶ ὁ Νομάρχης Ἀρκαδίας ν’ ἀποστείλωσι πρὸς τὸ Τμῆμα τὰς ἐπιδοθείσας αὐτοῖς ἐνστάσεις, διαταχθῇ δὲ καὶ ὁ Εἰσαγγελεὺς τῶν ἐν Τριπόλει Πρωτοδικῶν νὰ διευθύνῃ εἰς τὸ Τμῆμα τὰς ἐπὶ τῇ βάσει τῶν καταγγελιῶν του ἐνεργηθείσας ἀνακρίσεις κατὰ τῶν Δημάρχων Φαλαισίας, Λυκοσούρας καὶ Μεγαλοπόλεως, ἀναπτύξας δὲ καὶ προφορικῶς τὴν ἔνστασίν του ταύτην ἐζήτησε τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς λόγῳ δωροδοκίας καὶ ἐπεμβάσεων τῶν δημοτικῶν Ἀρχῶν. Ἀλλ’ οὔτε τὰ ἐπιδοτήρια τῶν πρὸς τὸν Ἔπαρχον Μεγαλοπόλεως καὶ Νομάρχην Ἀρκαδίας ἐπιδοθεισῶν, ὡς ἰσχυρίσθη, ἐνστάσεων, οὔτε ἀπόδειξίν τινα πρὸς ὑποστήριξιν τῶν κατὰ τῆς ἐκλογῆς αἰτιάσεών του προσήγαγεν. Ἐπειδὴ ἐκ τούτων προκύπτει ἀνενδοιάστως ὅτι ἡ ἐκλογὴ αὕτη διεξήχθη ἐν τάξει καὶ νομιμότητι. Τὸ Τμῆμα προτείνει παμψηφεὶ τὴν ἐπικύρωσιν τῆς ἐκλογῆς τῆς ἐπαρχίας Μεγαλοπόλεως καὶ τὴν ἀναγνώρισιν ὡς νομίμων αὐτῆς Βουλευτῶν τῶν κ. κ. Ἠλία Κοσσονάκου, Ἀθανασίου Κατριβάνου καὶ Βασιλείου Βούτουνα, ἐχόντων τὰ παρὰ τοῦ νόμου ὁριζόμενα προσόντα. Ἐν Ἀθήναις, τῇ 30 Ὀκτωβρίου 1879.

Ὁ Πρόεδρος

Σ. ΒΑΛΑΩΡΙΤΗΣ

Ὁ Εἰσηγητὴς Ι. Μαυρομιχάλης. Τὰ μέλη Κ. Φαρμακόπουλος, Α. Σιμόπουλος, Ἀριστ. Οἰκονόμου, Γρ. Μαυρομαρᾶς, Α. Πετσάλης, Ἰω. Γ. Κόταρης, Ἐπ. Κριεζῆς, Σ. Ἀντωνόπουλος, Θ. Μ. Ἀναστασόπουλος, Γ. Μπούκουρας, Ἀλ. Φωτήλας, Β. Νικολόπουλος, Ν. Μπουφίδης.» Ἐκλογὴ Μεγαρίδος. Ἀναγινώσκονται τὰ συμπεράσματα τῶν ἑπομένων ἐκθέσεων. «Ἀριθ. 34. Μεγαρίδος.

Αʹ.

Ἔκθεσις πλειονοψηφίας. Τὸ Ζʹ. Τμῆμα τῆς Βουλῆς. Διελθὸν μετ’ ἐπιστασίας τ’ ἀφορῶντα τὴν Βουλευτικὴν ἐκλογὴν τῆς ἐπαρχίας Μεγαρίδος ἔγγραφα, εὗρεν ὅτι κατὰ τῆς ἐκλογῆς ταύτης ἐνίσταται ὁ ἀποτυχὼν Βουλευτὴς Κωνσταν. Μπράβος καθόσον ἀφορᾷ τὸν ἐπιτυχόντα Βουλευτὴν Στέφανον Δραγούμην, λόγῳ ὅτι ὁ Δραγούμης δὲν κατάγεται παρὰ τῆς ἐπαρχίας ἀφ’ ἧς ἐξελέχθη, οὔτε ἐγκατεσταμένος ἐν αὐτῇ ὑπάρχει. Τὸ Τμῆμα, μετὰ προηγουμένην συζήτησιν καὶ ἐξέτασιν τῶν πραγμάτων, παρατηρεῖ ὅτι Ἐπειδὴ αὐτὸς οὗτος ὁ ἐνιστάμενος ὁμολογεῖ ὅτι ὁ Δραγούμης ἀνετράφη καὶ εἶναι ἐγκατεσταμένος ἐν Ἀθήναις μετὰ τῶν γονέων καὶ συγγενῶν αὐτοῦ, ἕπεται ὅτι εἶναι ἰθαγενὴς αὐτόχθων Ἕλλην, ὡς γεννηθεὶς ὑπὸ γονέων ὄντων πολιτῶν Ἑλλήνων κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς γεννήσεώς του. Ἐπειδὴ οὐ μόνον πᾶς ἰθαγενὴς Ἕλλην ἀλλὰ καὶ πᾶς ὅστις γίνεται ἀπολαύων τῶν δημοτικῶν καὶ ἀστικῶν δικαιωμάτων σύμφωνα μὲ τοὺς κειμένους νόμους, ἔστω καὶ ἐξ ἀλλοδαπῆς καταγόμενος, ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ μεταφέρῃ καὶ ἐξασκήσῃ τὰ πολιτικά του δικαιώματα εἰς οἱονδήποτε δῆμον καὶ ἐπαρχίαν τοῦ κράτους ὅπου συμφέρον εὑρίσκει. Ἐπειδὴ ὁ ἐπιτυχὼν Βουλευτὴς Δραγούμης κατ’ αἴτησίν του ἐνεγράφη δημότης Ἐλευσῖνος τῆς Μεγαρίδος τὴν 17ην Νοεμβρίου 1876, ὑπὸ τὸν αὔξοντα ἀριθμὸν 367 τοῦ δημοτολογίου Ἐλευσῖνος καθ’ ἃ βεβαιοῦται ἐκ τοῦ ἀπὸ 16 τοῦ παρόντος μηνὸς ὑπ’ ἀριθ. 1051 πιστοποιητικοῦ τοῦ ἁρμοδίου Δημάρχου, καὶ ἑπομένως εἶναι δημότης Ἐλευσῖνος. Ἐπειδὴ ἄλλως τε ἡ κατοικία καὶ ἡ ὁπωσδήποτε ἐγκατάστασις παντὸς πολίτου δὲν εἶναι ὀρθόν, κατὰ τοὺς ἰσχυρισμοὺς τοῦ ἐνισταμένου, ὅτι πρέπει νὰ περιορίσῃ ἐντὸς τῆς περιφερείας τοῦ αὐτοῦ τόπου καὶ κύκλου τὰ πολιτικά του δικαιώματα, ἀλλ’ ὁ Νόμος ἐννοεῖ, καὶ ἀφῆκεν τὸ στάδιον ἐλεύθερον εἰς πᾶσαν ἀρετὴν καὶ ἱκανότητα ὅπου δήποτε εὑρισκομένην. Ἐπειδὴ καὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς ἐγκαταστάσεως, ἥτις ἐννοεῖ σταθερὰν κατοικίαν ἢ κτηματικὴν περιουσίαν, ὁ Δραγούμης εἶναι κύριος καὶ κάτοχος μικρᾶς κτηματικῆς περιουσίας, κειμένης ἐντὸς τοῦ Δήμου Ἐλευσῖνος, καθ’ ἃ βεβαιοῦται ἐκ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 20597, καὶ 496 ἐπισήμων ἐγγράφων Συμβολαιογράφου Ἀθηνῶν, καὶ ὑποθηκοφύλακος Ἐλευσῖνος. Διὰ ταῦτα Τὸ Τμῆμα παμψηφεὶ θεωρεῖ ἔγκυρον τὴν ἐκλογὴν Μεγαρίδος ὡς νομίμως διεξαχθεῖσαν, κατὰ πλειονοψηφίαν δὲ 13 ψήφων πρὸς 5 θεωρεῖ ὅτι ὁ Στέφανος Δραγούμης καλῶς ἐξελέχθη καὶ εἶναι νόμιμος Βουλευτὴς Μεγαρίδος, καὶ ἑπομένως προτείνει τὴν ἐπικύρωσιν τῆς ἐκλογῆς. Ἀθῆναι, τῇ 29 Ὀκτωβρίου 1879.

Ὁ Πρόεδρος

Σ. ΒΑΛΑΩΡΙΤΗΣ

Ὁ Εἰσηγητὴς Ι. Κόταρης. Τὰ μέλη τῆς πλειονοψηφίας Λ. Σιμόπουλος, Λ. Πετσάλης, Ν. Μπουφίδης, Γρ. Μαυρομαρᾶς, Ε. Α. Κριεζῆς, Ν. Μαυροκορδάτος, Γ. Ζέρβος, Μ. Καΐρης, Β. Κ. Νικολόπουλος, Γ. Κρεστενίτης.» «Ἀριθ. 34 Μεγαρίδος.

Βʹ.

Ἔκθεσις μειονοψηφίας. Ἐπειδὴ κατὰ τὸ ἄρθρον 70 τοῦ Συντάγματος, ὅπως ἐκλεχθῇ τις βουλευτὴς ἀπαιτεῖται νὰ ᾖναι πολίτης Ἕλλην, καταγόμενος ἐκ τῆς Ἐπαρχίας παρ’ ἧς ἐκλέγεται ἢ πρὸ δύω τοὐλάχιστον ἐτῶν ἐγκατεσταμένος ἐν αὐτῇ. Ἐπειδὴ ὁ ἐκλεχθεὶς βουλευτὴς Μεγαρίδος Σ. Δραγούμης ὡμολόγησεν ὅτι δὲν κατάγεται ἐκ τῆς Ἐπαρχίας Μεγαρίδος. Ἐπειδὴ ὁ Νομοθέτης σαφῶς ὥρισεν ὡς οὐσιῶδες προσὸν τοῦ μὴ καταγομένου ἐκ τῆς Ἐπαρχίας, παρ’ ἧς ἐκλέγεται, τὴν πρὸ διετίας τοὐλάχιστον ἐγκατάστασιν τοῦ ἐκλεγομένου ἐν τῇ Ἐπαρχίᾳ παρ’ ἧς ἐκλέγεται. Ἐπειδὴ διὰ τοῦ ὅρου «ἐγκατεστημένος» ὁ Νομοθέτης ἐννοεῖ ὅτι πρέπει ὁ ἐκλεγόμενος νὰ ἔχῃ ἐν τῇ Ἐπαρχίᾳ παρ’ ἧς ἐκλέγεται τὸ κέντρον τῶν ὑποθέσεων καὶ συμφερόντων του. Ἐπειδὴ διὰ νὰ ἀποκτήσῃ τις ἐγκατάστασιν ἔν τινι Ἐπαρχίᾳ ἀπαιτοῦνται κατὰ τὴν γνώμην τῆς μειονοψηφίας τοῦ Τμήματος δύω τινά· 1ον) ἡ πρόθεσις τῆς ἐγκαταστάσεως, καὶ 2ον) ἡ πράγματι καὶ οὐχὶ λόγοις αὐτοῦ ἐγκατάστασις, ἥτις δηλοῦται ἐξωτερικῶς διὰ πολλῶν τρόπων, οἷον τῆς κατοικίας τοῦ ἐκλεγομένου ἢ τῆς οἰκογενείας του, τῆς ἀποκτήσεως ἀκινήτων, τῆς ἀναπτύξεως διαφόρων συμφερόντων. Ἐπειδὴ ἐπὶ τοῦ προκειμένου ὁ ἐκλεχθεὶς βουλευτὴς Μεγαρίδος Στέφανος Δραγούμης ἐδήλωσε μὲν ὅτι θέλει νὰ ἐγκαταστῇ δημότης τοῦ δήμου Ἐλευσῖνος τῆς Ἐπαρχίας Μεγαρίδος κατὰ τὸ ἔτος 1876, ἀλλ’ οὐδόλως ἐγκατέστη ἐν αὐτῇ, διότι οὐδ’ αὐτὸς οὐδ’ ἡ οἰκογένειά του κατῴκησεν ἐν τῇ Ἐπαρχίᾳ, οὐδὲ συμφέροντά τινα σπουδαίως ἀνέπτυξεν ὡς ἀπεδείχθη ἐκ τῆς γενομένης ἐν τῷ Τμήματι, κατὰ τὴν γνώμην τῆς μειονοψηφίας, συζητήσεως. Ἐπειδὴ τὸ προσαγόμενον ἐκ μέρους τοῦ ἐκλεχθέντος βουλευτοῦ Μεγαρίδος Δραγούμη συμβόλαιον ἀγοραπωλησίας μιᾶς ἀμπέλου ἐκ δύω ὡς ἔγγιστα στρεμμάτων ἀντὶ 709 δραχμῶν κατὰ τὸ ἔτος 1877 δὲν ἀποτελεῖ, κατὰ τὴν γνώμην τῆς μειονοψηφίας τοῦ Τμήματος, τρόπον σπουδαίας καὶ ἀληθοῦς ἐγκαταστάσεως ἀλλὰ μᾶλλον ἐγένετο πρὸς περιγραφὴν τοῦ Νόμου, διότι οὐδέποτε κατὰ τὴν συνήθη πεῖραν ἄνθρωποι κοινωνικῆς τάξεως καὶ περιουσίας τοῦ κ. Δραγούμη ἀγοράζουσιν τόσον εὐτελῆ καὶ μικροσκοπικὰ κτήματα μακρὰν τῆς ἑαυτῶν κατοικίας. Ἐπειδὴ ἡ μοναδικὴ πρᾶξις τῆς ἀγοραπωλησίας ἑνὸς τεμαχίου ἀμπέλου δὲν ἀποδεικνύει τὴν πραγματικὴν ἐγκατάστασιν, ἣν διακελεύει ῥητῶς καὶ σαφῶς τὸ 70ον ἄρθρον τοῦ Συντάγματος. Ἐπειδὴ ὁ Νομοθέτης ἠξίωσεν ὅπως ὁ ἐκλεγόμενος βουλευτὴς ἐξ Ἐπαρχίας τινὸς νὰ ᾖ εἰς ἀδιάκοπον μετὰ τοῦ λαοῦ, παρ’ οὗ ἐκλέγεται, συνάφειαν, νὰ γνωρίζῃ τὰς ἀνάγκας του, νὰ φορολογῆται μετ’ αὐτοῦ. Ἐπειδὴ δὲν ἀρκεῖ ἡ ἁπλῆ πολιτογράφησις ἄνευ τῆς πραγματικῆς ἐγκαταστάσεως, ἥτις δὲν ἀποδεικνύεται διὰ τῆς προσαγωγῆς ἑνὸς συμβολαίου ἀγοραπωλησίας ἑνὸς τεμαχίου ἀμπέλου. Ἐπειδὴ κατὰ τὰ ἐκτεθέντα ὁ ἐκλεχθεὶς βουλευτὴς Μεγαρίδος δὲν εἶναι ἐγκατεστημένος ἐν αὐτῇ. Διὰ ταῦτα Ἡ μειονοψηφία τοῦ 7ου Τμήματος ἀποφαίνεται ὅτι ὁ κ. Στέφανος Δραγούμης δὲν εἶναι νόμιμος βουλευτὴς Μεγαρίδος, ὡς μὴ ἐγκατεστημένος ἐν αὐτῇ κατὰ τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 70 τοῦ Συντάγματος. Κ. Φαρμακόπουλος, Α. Φωτήλας, Κ. Ἀναγνωστόπουλος, Ἀριστ. Οἰκονόμου, Γ. Μπούκουρας.»

§1Γ. ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Κύριοι Βουλευταί, ὁσάκις ἀκούω Μεγαρίδα καὶ Ἐλευσῖνα, ἀμέσως μοὶ ἐπέρχεται εἰς τὸν νοῦν τὸ «Εὐοῖ! Σαβοῖ! Ὕης Ἄττης! Ἄττης Ὕης!» καὶ νομίζει τις, ὅτι ἡ φωνὴ αὕτη ἐξέρχεται ἀπὸ τὸν ναὸν τῆς Δήμητρος, τῆς ὁποίας θέλει νὰ γείνῃ ἱερεὺς ὁ ἱεροφάντης Δραγούμης. Ἐνώπιον τῆς Βουλῆς φέρω ζήτημα προδικαστικὸν καὶ προτείνω εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ἀποπέμψῃ τὴν ἔκθεσιν αὐτὴν τοῦ τμήματος εἰς τὸ αὐτὸ τμῆμα, ἢ νὰ παραπέμψῃ τὴν ἐκλογὴν αὐτὴν εἰς ἄλλο τμῆμα, καθόσον περὶ τῆς ἐκλογῆς ταύτης δὲν ἔχομεν ἔκθεσιν· ὥστε συμβαίνει εἰς αὐτὴν τὴν ἐκλογὴν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δὲν συνέβη εἰς καμμίαν ἄλλην. Τὰς σκέψεις μου ταύτας στηρίζω εἰς τὸ κείμενον τῆς ἐκθέσεως· ἡ ἔκθεσις τῆς πλειονότητος δὲν μᾶς ἀναφέρει οὔτε τοὺς δήμους τῆς ἐπαρχίας, οὔτε τὰ ὀνόματα τῶν ὑποψηφίων, οὔτε τὰ ὀνόματα τῶν ἐπιτυχόντων, οὔτε τὰ τῶν ἐπιλαχόντων, οὔτε τὸν ἀριθμὸν τῶν ὑποψηφίων. Τί θὰ δικάσητε; Δὲν γνωρίζομεν τὸν ἀριθμὸν τῶν ψήφων, οὔτε τὰς ψήφους, ἃς ἔλαβεν ὁ εἷς καὶ ὁ ἄλλος· τέλος πάντων ἡ πρότασις τῆς ἐκθέσεως εἶναι πρότασις κρεμαμένη εἰς τὸν ἀέρα. Τί προτείνεται, κύριοι; Ἡ πλειονοψηφία προτείνει ἔγκυρον τὴν ἐκλογὴν Μεγαρίδος, ὡς νομίμως διεξαχθεῖσαν. Καὶ ποῖα ὀνόματα θέλετε ν’ ἀνακηρύξῃ ὁ Πρόεδρος; τὰ ὀνόματα εἶναι ἄγνωστα. Πόσους Βουλευτὰς δίδει ἡ ἐπαρχία αὕτη; Ἄγνωστον· εἷς μόνον Βουλευτὴς φαίνεται ἐδῶ, τοῦ ὁποίου διαμφισβητοῦνται τὰ προσόντα, καὶ εἶναι ἀδύνατον νὰ ἀποφανθῇ ἡ Βουλὴ ὑπὲρ ἑνὸς μόνον τῶν ἐπιτυχόντων ὑποψηφίων καὶ νὰ παραλείψῃ τοὺς ἄλλους. «Θεωρεῖ τὴν ἐκλογὴν, λέγει ἡ πλειονοψηφία, ὡς νομίμως διεξαχθεῖσαν, κατὰ πλειονοψηφίαν δὲ 13 ψήφων πρὸς 5, θεωρεῖ, ὅτι ὁ Στέφανος Δραγούμης καλῶς ἐξελέχθη καὶ εἶναι νόμιμος Βουλευτὴς Μεγαρίδος, καὶ ἑπομένως προτείνει τὴν ἐπικύρωσιν τῆς ἐκλογῆς.» Περὶ τοῦ ἑτέρου ἐπιτυχόντος δὲν κάμνει λόγον. Εἰς τὸ αὐτὸ σφάλμα ὑπέπεσε καὶ ἡ μειονοψηφία, διότι λέγει, «ἡ μειονοψηφία τοῦ Ηʹ τμήματος ἀποφαίνεται, ὅτι ὁ κ. Στέφανος Δραγούμης δὲν εἶναι νόμιμος Βουλευτὴς Μεγαρίδος, ὡς μὴ ἐγκατεστημένος κτλ.» Λοιπὸν τί ἔκθεσις ἔγεινεν αὐτή; Μόνον καὶ μόνον δι’ ἕνα ὑποψήφιον· τὸ τμῆμα λοιπὸν παρέβη τὴν ἐντολήν του, καὶ τὴν τοῦ Συντάγματος καὶ τὴν τοῦ Κανονισμοῦ. Ἑπομένως εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐπιληφθῆτε τῆς συζητήσεως αὐτῆς τῆς ἐκλογῆς, διότι ἡ Βουλὴ δὲν ἔχει τίποτε νὰ συζητήσῃ, τὸ δὲ προεδρεῖον τίποτε ν’ ἀνακηρύξῃ· ἑπομένως εἶναι μάταιον νὰ συζητήσωμεν. Προτείνω ἑπομένως ὡς προδικαστικὸν ζήτημα νὰ παραπεμφθῇ ἡ ἐκλογὴ τῆς Μεγαρίδος εἰς τὸ αὐτὸ τμῆμα, διὰ νὰ φέρῃ τὴν ἔκθεσίν του κατὰ τὸν νόμον.

§2ΚΑΤΣΑΝΔΡΗΣ. Ὁ προλαλήσας ἔφερε προδικαστικὸν ζήτημα ἐνώπιόν σας, ἰσχυριζόμενος, ὅτι ἡ ἔκθεσις τοῦ τμήματος εἶναι ἐλλειπὴς, καὶ κατὰ συνέπειαν, ὅτι πρέπει νὰ ἐπιστραφῇ εἰς τὸ αὐτὸ τμῆμα, διὰ νὰ συνταχθῇ κατὰ νόμον. Ἀλλὰ τί ἐστὶ Τμῆμα; Τὸ Τμῆμα ἀνακηρύττει ἢ ἀναγνωρίζει; Διὰ νὰ ἀνακηρυχθῇ τις βουλευτής, ἀπαιτεῖται νὰ ὑπάρχῃ ἀπόφασις τοῦ δικαστηρίου, αὐτὴ δὲ εἶναι τὸ εἰσιτήριον τοῦ βουλευτοῦ. Ἐπειδὴ δὲ ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ δὲν δύναται νὰ ἐξετάσῃ τὰ ἔγγραφα καὶ τὸ εἰσιτήριον τοῦ βουλευτοῦ, δίδεται ἡ ἐκλογὴ εἰς τὸ τμῆμα, τὸ ὁποῖον διορίζει εἰσηγητὴν, ὅστις λαμβάνει ὅλα τὰ ἔγγραφα καὶ ἐξετάζει, ἐὰν πραγματικῶς τὸ εἰσιτήριον ἦναι νόμιμον ἢ ὄχι. Ὅταν τὸ Τμῆμα λοιπὸν προτείνῃ τὴν ἐπικύρωσιν ἢ ἀκύρωσιν ἐκλογῆς τινος, καθ’ ἣν ἐκ τῆς προεξελέγξεως αὐτῆς ἐμόρφωσε γνώμην διὰ τοῦτον ἢ δι’ ἐκεῖνον τὸν λόγον, ἡ ἔκθεσις εἶναι πλήρης, νομίζω, καὶ δύναται ἡ Βουλὴ νὰ προβῇ εἰς τὴν συζήτησιν. Κηρύσσομαι λοιπὸν κατὰ τῆς γνώμης τοῦ κυρίου Ἰακωβάτου. Ὁ κ. Πάγκαλος καταθέτει εἰς τὸ Προεδρεῖον τὸ εἰσιτήριόν του.

§3ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Κατὰ τὴν ἔκθεσιν τῆς πλειονοψηφίας τοῦ τμήματος....

§4Γ. ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Ἐπὶ τῆς οὐσίας τῆς ἐκλογῆς θὰ ὁμιλήσετε, κ. βουλευτά; Πρέπει πρῶτον νὰ ἀποφανθῇ ἡ Βουλὴ ἐπὶ τῆς προτάσεώς μου. Εἰς αὐτὴν τὴν ἔκθεσιν δὲν διατυποῦται συμπέρασμα.

§5ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ ἐρωτηθῇ λοιπὸν ἡ Βουλή, κ. Πρόεδρε. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ἡ ἔκθεσις τοῦ τμήματος εἶναι ἐλλειπὴς, ἀλλὰ τοιαύτη ἔλλειψις, ὡς ἐπουσιώδης, δὲν δύναται, νομίζω, νὰ προκαλέσῃ τὴν παραπομπὴν εἰς ἄλλο ἢ εἰς τὸ αὐτὸ τμῆμα. Ἡ Βουλὴ θ’ ἀποφασίσῃ περὶ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς, ἡ δὲ ἀναγνώρισις τῶν Βουλευτῶν θὰ γείνῃ συμφώνως πρὸς τὴν ἀνακήρυξιν τοῦ Πρωτοδικείου, ἥτις δὲν προσεβλήθη. Παρακαλῶ λοιπὸν ν’ ἀναγνωσθῇ ἡ ἀπόφασις αὕτη, εἶτα δὲ νὰ προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν τῆς οὐσίας τῆς ἐκλογῆς.

§6Γ. ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Ἠμπορεῖ ἐντὸς τῆς αὔριον νὰ φέρῃ τὴν ἔκθεσίν του τὸ τμῆμα κανονικῶς συντεταγμένην. Οὔτε διὰ τὰ ἄλλα πρόσωπα γνωρίζομεν τίποτε, οὔτε πρότασιν ἐκθέσεως ἔχομεν· ἡ ἔκθεσις εἶναι ἄνευ σκεπτικοῦ καὶ διατακτικοῦ, καὶ τοιαύτη ἔκθεσις δὲν εἶναι ἔκθεσις. Ἡ ἔκθεσις εἶναι μόνον διὰ τὸν κ. Δραγούμην. Τί ἠμπορεῖ λοιπὸν νὰ εἴπῃ ἡ Βουλή; Ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ δικάσω, ἀλλὰ πρέπει νὰ μοῦ φέρῃ τὸ ἴδιον ἢ ἓν ἄλλο τμῆμα τὴν ἔκθεσίν του, καὶ τότε, ἀφοῦ ἴδω τὰς σκέψεις του, νὰ ἐκφέρω καὶ ἐγὼ ἡ Βουλὴ τὴν γνώμην μου. Ἀλλ’ ἄνευ προτάσεως καὶ ἐκθέσεως, λέγω, ὅτι ἔκθεσις δὲν ὑπάρχει, καὶ ἡ Βουλὴ δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀποφασίσῃ. Καὶ προσέχετε, κύριοι, εἰς ταῦτα, διότι ἀπὸ σήμερον ἕως αὔριον ἠμπορεῖ τὸ τμῆμα νὰ κάμῃ τὴν ἔκθεσίν του καὶ νὰ τὴν φέρῃ. Ἄνευ ἐκθέσεως λοιπὸν ἡ Βουλὴ δὲν δύναται νὰ δικάσῃ, διότι ἄλλως πρέπει νὰ ἀναδιφήσῃ ὅλους τοὺς φακέλλους τῆς ἐκλογῆς Μεγαρίδος, καὶ τοῦτο δὲν εἶναι ὀρθόν. Ἐὰν ἡ Βουλὴ δικάσῃ ἄνευ ἐκθέσεως, αὐτὴ ἔχει τὴν εὐθύνην.

§7ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἔκθεσις, κ. Πρόεδρε, μίαν ἔλλειψιν ἔχει ὁμολογουμένως, δὲν μνημονεύει τῶν δύο ἐπιτυχόντων Βουλευτῶν. Ἐπειδὴ μία καὶ μόνη ἐγένετο ἔνστασις, ὅτι ὁ κ. Δραγούμης δὲν κέκτηται τὸ προσὸν τῆς ἐγκαταστάσεως, καὶ οὐδεμία ἄλλη, τὸ Τμῆμα ἔκρινε περιττὸν νὰ ἐξετάσῃ τὴν ἐκλογὴν ὡς πρὸς τὸν κ. Πάγκαλον, διότι αὐτοῦ τὰ προσόντα δὲν ἀμφισβητοῦνται. Δὲν βλέπω λοιπὸν διατί ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ παραπέμψῃ ἐκ νέου τὴν ἐκλογὴν εἰς τὸ τμῆμα. Ἡ μόνη ἔνστασις εἶναι, ὡς εἶπον, ἡ περὶ τῆς μὴ ἐγκαταστάσεως τοῦ κ. Δραγούμη, καὶ τὴν ἔνστασιν ταύτην τὸ Τμῆμα ἐξήτασεν, ἔχομεν δὲ δύω περὶ τούτου ἐκθέσεις, μίαν τῆς πλειονοψηφίας καὶ ἑτέραν τῆς μειονοψηφίας. Ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τῶν ἐκθέσεων τούτων θὰ συζητήσωμεν, διότι κατὰ τὰ λοιπὰ ἡ ἐκλογὴ δὲν προσεβλήθη.

§8Γ. ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ἔκθεσις.

§9ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ Τμῆμα ἔπρεπε βεβαίως νὰ προσθέσῃ εἰς τὴν ἔκθεσίν του, ὅτι καὶ ὡς πρὸς τὸν κ. Πάγκαλον ἡ ἐκλογὴ εἶναι ἔγκυρος· ἀλλὰ τοῦτο εἶναι μία ἁπλῆ ἔλλειψις, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ διορθώσωμεν ἡμεῖς. Εἶναι ματαιοπονία νὰ παραπέμψῃ ἡ Βουλὴ εἰς τὸ ἴδιον τμῆμα τὴν ἔκθεσιν, διότι τότε ὀφείλομεν νὰ σταματήσωμεν τὰς ἐργασίας μας, ἀφοῦ, κατὰ τὸν Κανονισμὸν, πρέπει νὰ γείνῃ ἡ ἐξέλεγξις κατ’ ἀλφαβητικὴν σειρὰν τῶν ἐπαρχιῶν. Εἶναι ὁ λόγος τόσον ἰσχυρὸς, ὥστε νὰ διακόψῃ ἡ Βουλὴ τὰς ἐργασίας της, διότι ἐν τῇ ἐκθέσει τοῦ τμήματος ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Μεγαρίδος παρελείφθη τὸ ὄνομα τοῦ κ. Παγκάλου; Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Πρόεδρον νὰ ἐρωτήσῃ τὴν Βουλὴν, ἐὰν παραδέχηται τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ἰακωβάτου περὶ παραπομπῆς τῆς ἐκλογῆς εἰς τὸ αὐτὸ ἢ ἄλλο τμῆμα.

§10ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Κατὰ τὴν προεξέλεγξιν τῆς ἐκλογῆς ἐν τῷ Τμήματι, τοῦ ὁποίου καὶ ἐγὼ εἶμαι μέλος, πάντα τὰ ζητήματα ἐξητάσθησαν, ἀπεφάνθημεν δὲ πάντες, ὅτι ἡ ἐκλογὴ εἶναι ἔγκυρος, καὶ μόνον διεφωνήσαμεν ἐπὶ τῆς μιᾶς καὶ μόνης ἐνστάσεως, ἥτις ἐγένετο κατὰ τοῦ κ. Δραγούμη, ὅτι δῆθεν δὲν ἔχει τὸ προσὸν τῆς ἐγκαταστάσεως. Ἐὰν δὲ ἐκ παραδρομῆς δὲν συμπεριελήφθη εἰς τὸ συμπέρασμα τῆς ἐκθέσεως καὶ τὸ ὄνομα τοῦ κ. Παγκάλου, κατὰ τῆς ἐκλογῆς τοῦ ὁποίου οὐδεὶς ἐγένετο λόγος, ἡ παράλειψις αὕτη οὐδεμίαν ἔχει σημασίαν, δύναται δὲ ἡ Βουλὴ νὰ προβῇ εἰς τὴν ἀπόφασίν της ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς.

§11ΚΑΤΣΑΝΔΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δύο λέξεις.

§12ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετὰ, ἀρκετά. Νὰ ἐρωτηθῇ, κ. Πρόεδρε, ἡ Βουλή, ἐὰν πρέπῃ νὰ παραπεμφθῇ ἡ ἔκθεσις εἰς τὸ ἴδιον ἢ ἄλλο τμῆμα.

§13Γ. ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Καμμία ἔκθεσις δὲν γίνεται κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κυρίου Γεωργίου Ἰακωβάτου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται μόνον δύο). Ἡ Βουλὴ ἀπέῤῥιψε τὴν πρότασιν. Ὁ κ. Δημητρακάκης ἔχει τὸν λόγον.

§15Δ. ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Τὸ ἄρθρον 70 τοῦ Συντάγματος, κύριοι, λέγει «Διὰ νὰ ἐκλεχθῇ τις Βουλευτὴς, πρέπει νὰ ἦναι ἐγκατεστημένος ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ, εἰς ἣν ἐκλέγεται. Φοβοῦμαι, κύριοι, μήπως τὸ θεωρήσητε προσβολὴν, ἂν ἐξηγήσω τὴν σημασίαν τῆς λέξεως ἐγκατεστημένος, διότι σᾶς ὑποθέτω, ὅτι δὲν ἔχετε γνῶσιν τῆς σημασίας τῶν λέξεων τῆς γλώσσης σας. Ἐν τούτοις, διὰ νὰ ἀποφύγω καὶ τὴν διέξοδον σοφιστικῆς ἐξηγήσεως, φέρω τὰ πρακτικὰ τῆς συνελεύσεως, ἥτις ἐψήφισεν αὐτὸν τὸν νόμον· τὰ εὗρον εἰς τὸν ϛʹ. τόμον, σελίδα 597, 598 καὶ 599, ὅπου οἱ πληρεξούσιοι καὶ ἤδη συνάδελφοί μας οἱ κκ. Μίλησης καὶ Ἀντωνόπουλος, οἵτινες συνέταξαν τὴν διάταξιν ταύτην, ἐξηγοῦσι τί σημαίνει ἡ λέξις ἐγκατεστημένος. Ἠμπορεῖ ἕκαστος νὰ κάθηται εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ νὰ ἐγγράφηται δημότης εἰς ἄλλην ἐπαρχίαν, ἀλλὰ διὰ νὰ ἐκλέγηται ἀπὸ ἐκείνην, ὀφείλει νὰ μεταβῇ ἐκεῖ νὰ κατοικήσῃ δύω ἔτη καὶ νὰ κάμῃ κέντρον τῶν συμφερόντων του ἐκεῖ· καὶ ὑπὸ τὰς ἐξηγήσεις αὐτὰς παρεδέχθη ἡ συνέλευσις τὸ ἄρθρον αὐτό. Τὴν ἐπαύριον κατὰ τὴν κύρωσιν τῶν πρακτικῶν ἔφερεν ὁ πληρεξούσιος κ. Κόκκινος τὴν ἔνστασιν, ὅτι αἱ ἐξηγήσεις τῶν δύω, Ἀντωνοπούλου καὶ Μίληση, εἶναι εἰς ἀντίφασιν· τότε ὁ κ. Μίλησης εἶπεν, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀντίφασις, διότι καὶ ἡ πρότασίς του ἐννοεῖ τὴν αὐτὴν ἔννοιαν, τὴν ὁποίαν ἔδωκε καὶ ὁ κ. Ἀντωνόπουλος. Ὕστερον λοιπὸν ἀπὸ μίαν τοιαύτην ἀπόφασιν καὶ σαφῆ ἐξήγησιν περὶ τῆς λέξεως ἐγκατεστημένος, ἡ πλειονοψηφία τοῦ τμήματος δύναται νὰ εἴπῃ, ὅτι ἡ διάταξις τοῦ Συντάγματος δὲν εἶναι τόσον ἰσχυρά, ὥστε νὰ ἐφαρμοσθῇ ἐπὶ τοῦ προκειμένου, καὶ δυνάμεθα νὰ τὴν παραβλέψωμεν; Ἐπειδὴ δὲ διέγνωσα, ὅτι καί τινες ἄλλοι ἐκ τῶν ἐντίμων ἐνταῦθα συναδέλφων μας συμμερίζονται τὴν γνώμην τῆς πλειονοψηφίας τοῦ τμήματος, ἀναγκάζομαι νὰ ἀναβῶ ἐνταῦθα καὶ δώσω ἐξηγήσεις τινὰς, διότι, φαίνεται, τὴν συμμερίζονται ἀπὸ τὰς σκέψεις των, ὅτι ἡ διάταξις αὕτη εἶναι ἀπόῤῥοια περιωρισμένων κεφαλῶν καὶ βλάπτει τὸ ἔθνος. Ἀναγκάζομαι διὰ τοῦτο νὰ ἀναπτύξω τὸ ζήτημα, καὶ ἐλπίζω νὰ τὸ ἀποδείξω ὄχι διὰ θεωριῶν, ἀλλὰ διὰ γεγονότων καὶ πραγμάτων, ὅτι οἱ συντάξαντες πρῶτοι αὐτὸν τὸν νόμον δὲν ἦσαν μικροκέφαλοι, οὔτε ἡ διάταξις αὕτη ἔβλαψε ποτὲ τὸ ἔθνος, ἀλλ’ εἶναι μάλιστα ἀναγκαία ἀκόμη. Κύριοι, ὁ νόμος, ὁ ἐπιτάσσων εἰς τὴν ἐπαρχίαν νὰ ἐκλέγῃ βουλευτὴν ἐκ τῶν κατοικούντων ἐν αὐτῇ, δὲν εἶναι ἐπινόημα τῆς στενῆς κεφαλῆς τοῦ αὐτοχθονισμοῦ, εἶναι θεσμὸς καθιερωθεὶς ἀπὸ κεφαλὰς μεγάλας, τὰς συγκροτησάσας τὴν πρώτην ἐθνικὴν κυβέρνησιν, διότι εἶναι νόμος τοῦ 1822· εἶναι αἱ κεφαλαὶ τοῦ Προέδρου τῆς κυβερνήσεως ἐκείνης Ἀλεξάνδρου Μαυροκορδάτου, τοῦ Πρωθυπουργοῦ Θεοδώρου Νέγρη καὶ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν Ἰωάννου Κωλέτου· καὶ τὸ παράδοξον, ὅτι ὁ νόμος οὗτος, ἐνῷ ἔγεινεν ἓν ἔτος ἀπὸ τῆς ἐκρήξεως τοῦ πολέμου, προσδιορίζει πέντε ἐτῶν ἐγκατάστασιν, καὶ εἰς ἐποχὴν, καθ’ ἣν τὸ ἐν Ἐπιδαύρῳ ἐθνικὸν συνέδριον ἀνεκήρυττε πολίτην Ἕλληνα πάντα πάσης θρησκείας καὶ φυλῆς, ὅστις συνεμερίζετο τὸ κίνημα τὸ ἑλληνικόν. Καὶ διὰ τί, κύριοι, ἔθεσαν αὐτὸν τὸν περιοριστικὸν νόμον εἰς μίαν τοιαύτην ἐποχήν; Τὸν λόγον μᾶς τὸν λέγουν οἱ ἐπιστήθιοι φίλοι τοῦ Μαυροκορδάτου καὶ πάντοτε συνεργάται αὐτοῦ εἰς ἓν ἄλλο συνέδριον· εἶναι ὁ Ἀναστάσιος Λόντος, ὁ Ἀνδρέας Λοντίδης, ὁ Κωνσταντῖνος Ζωγράφος καὶ ὁ Σπυρίδων Τρικούπης. Ἰδοὺ τὶ λέγουν εἰς τὴν συνεδρίασιν τῆς 22 Νοεμβρίου τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως τῆς 3 7βρίου (ἀναγινώσκει πρακτικὰ τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως ἐκείνης).

§16ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποῖος εἶναι ὁ ἀγορεύων αὐτοῦ;

§17ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Τώρα σᾶς λέγω καὶ θὰ σᾶς εἴπω καὶ παρακατιὼν, διότι καὶ ἐκεῖ ἐγεννήθη αὐτὸ τὸ ζήτημα, ὅπως ἐδῶ· εἶναι ὁ Ἀναστάσιος Λόντος, ὁ Ἀνδρέας Λοντίδης, ὁ Ζωγράφος, ὁ Τρικούπης καὶ ἄλλοι, ἀντιλέγοντες εἰς τὸν Πάϊκον καὶ Κλονάρην.

§18ΜΑΥΡΟΚΟΡΔΑΤΟΣ. Δέχεσθε μίαν ἐρώτησιν;

§19ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ὄχι καμμίαν.— Διὰ τοῦτο καὶ ἐπὶ τῇ βάσει αὐτοῦ τοῦ νόμου ἐγένοντο αἱ ἐκλογαὶ καὶ συνεκλήθησαν αἱ Βουλαὶ καὶ τῶν τεσσάρων περιόδων κατὰ τὸν ἀγῶνα. Λήξαντος δὲ τοῦ ἀγῶνος, αὐτὴ ἡ διάταξις υἱοθετήθη ἀπὸ μίαν ἔτι μεγαλειτέραν κεφαλὴν, ἀπὸ τὴν κεφαλὴν ἐκείνην, ἥτις δεξιώτερον πάσης ἄλλης ἐκυβέρνησε τὸ ἔθνος τοῦτο, ἢ, τολμῶ εἰπεῖν, ἡ μόνη κεφαλή, ἡ ὁποία ἐνόησεν ὑπὸ ποίους κανόνας ὀφείλει ἡ Ἑλλὰς νὰ διοικηθῇ, διὰ νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὴν ἀποστολὴν τῆς 25 Μαρτίου τοῦ 1821 καὶ τῆς Εὐρώπης, ἥτις ἀνεγνώρισε τὴν ἐλευθερίαν της· εἶναι ἡ κεφαλὴ τοῦ Κυβερνήτου. Ὁ Κυβερνήτης, λαβὼν τὴν διοίκησιν τοῦ κράτους, ἐτροποποίησε σπουδαίως τοὺς κανονισμοὺς τῶν προκατόχων κυβερνήσεων, αὐτὴν ὅμως τὴν διάταξιν δὲν τὴν ἐτροποποίησεν, ἀπεναντίας μάλιστα τὴν ἐξέτεινε, διότι τὴν ἐφήρμοσε καὶ ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς τῶν πληρεξουσίων, ὅπως δὲν ἐγένετο ἐπὶ τῆς ἐπαναστάσεως. Καὶ ποῖος ὁ λόγος, ὥστε ὁ μέγας αὐτὸς ὀργανωτὴς τοῦ ἔθνους νὰ φυλάξῃ αὐτὴν τὴν διάταξιν, ἐνῷ μάλιστα ἔφερε πλείστους ἀνθρώπους καὶ τοὺς ἔβαλεν εἰς τὰς ἀνωτέρας θέσεις; διότι, κληθεὶς καὶ ἐλθὼν νὰ κυβερνήσῃ τὴν πατρίδα του, δὲν κατέτριψε τὸν καιρόν του εἰς πανηγύρεις καὶ παρατάξεις τῆς ὑποδοχῆς, ὅπως ἄλλοι, ἀλλ’ ἐφρόντισεν ἀμέσως νὰ μάθῃ ποία εἶναι ἡ κατάστασις τοῦ τόπου, τοῦ ὁποίου ἡ τύχη τῷ ἐνεπιστεύθη, καὶ ποῖα τὰ μέσα, δι’ ὧν νὰ ἀνεγείρῃ τὸν τόπον αὐτὸν ἀπὸ τὴν κατάστασιν, εἰς ἣν τὸν ἔῤῥιψε πολυχρόνιος καταστρεπτικὸς πόλεμος. Ἐνόμισε λοιπὸν ἀναγκαῖον νὰ ἔλθῃ εἰς σχέσεις μὲ ὅλους τοὺς Ἕλληνας ἀπὸ τοῦ ἐπιφανεστέρου μέχρι τοῦ προκρίτου τοῦ τελευταίου χωρίου, καὶ ἐκ τῶν μετὰ τούτων συζητήσεών του διέγνωσεν, ὅτι οἱ κάτοικοι τῶν ἐπαρχιῶν καὶ ἀκριβεστέρας πληροφορίας τῷ ἔδωκαν, καὶ ὀρθοτέρας περὶ τῆς διοικήσεως τοῦ τόπου γνώμας· διὰ τοῦτο ἐθεώρησεν, ὅτι εἰς τὰ Νομοθετικὰ Συνέδρια πρέπει νὰ καλῶνται οἱ κάτοικοι τῶν ἐπαρχιῶν, καὶ διὰ τὸν λόγον αὐτὸν συνεκάλεσε καὶ τὰς δύο Συνελεύσεις καὶ τοῦ 1829 καὶ τοῦ 1831 μὲ τὸν νόμον τοῦτον. Καὶ εἶχε δίκαιον ὁ Μέγας ἐκεῖνος ὀργανωτὴς νὰ κρατήσῃ τὸν περιοριστικὸν αὐτὸν νόμον. Τοῦτο ἡ ἀσύντακτος διοίκησις ἐπὶ τῆς δυναστείας Ὄθωνος τὸ ἀπέδειξε· καὶ σᾶς ἀναφέρω δύω τρεῖς διατάξεις ἐκ τῶν πολλῶν τοῦ φορολογικοῦ νόμου, ὁποίας ἔκαμαν αἱ κεφαλαὶ τῆς πρωτευούσης, αἱ ὁποῖαι κατὰ τὸ δεκαετὲς τοῦτο διάστημα διώκησαν τὴν Ἑλλάδα ἀνεξελέγκτως, χωρὶς νὰ λάβουν μέρος αἱ ἐπαρχίαι. Θὰ ἰδῆτε, ὅτι μὲ τόσην ἀπροσεξίαν ἐνομοθέτουν περὶ τῶν ἐπαρχιῶν, μὲ ὅσην, νομίζω, οὔτε αὐτὸς ὁ Μεχμεταλῆς ἐνομοθέτησε διὰ τοὺς φελλάχους τῆς Αἰγύπτου· δὲν εἶναι ὑπερβολὴ, κύριοι· ὑπῆρξε διάταξις φορολογικὴ, ἡ ὁποία ἔλεγεν, ὅπου φύεται χόρτον ἄγριον, εἶναι ἐθνικὸν κτῆμα, διὰ τοῦτο τὸ πρόβατον θὰ πληρώνῃ 50 λεπτὰ, εἰς ἐποχὴν, κύριοι, ὅτε ἡ ὀκὰ τὸ κρέας εἶχε 40 λεπτὰ, ὁ τυρὸς 25 καὶ τὸ βούτυρον 80 λεπτά· ὑπῆρχε διάταξις εἰς τὸν φορολογικὸν νόμον, ἡ ὁποία ἔλεγεν, ὅτι τὴν ἐπικαρπίαν καὶ τὸ δέκατον 25% θὰ πληρώνῃ ὁ φορολογούμενος, κανονιζομένην ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ βάρους τῶν δεμάτων διὰ τὰ πρώϊμα καὶ τῶν κώνων διὰ τὰ ὄψιμα, τὰ ὁποῖα ὁ αἰσχροκερδὴς ἐνοικιαστὴς ἐξέλεγεν ἐκ τοῦ ὅλου σωροῦ τοῦ φορολογουμένου, καὶ τὸν κατὰ μέγα μέρος ἄδικον τοῦτον φόρον ὤφειλεν ὁ φορολογούμενος νὰ τὸν μετακομίσῃ εἰς ἀπόστασιν πέντε ὡρῶν μακρὰν ἀπὸ τοῦ τόπου τῆς παραγωγῆς, ὅπου διέτασσεν ὁ ἐνοικιαστής· π. χ. ὁ Ἀθηνῶν φορολογούμενος, ὅπου εἶναι ἡ μεγαλειτέρα ἀγορὰ, διετάττετο νὰ μεταφέρῃ εἰς τὰ Κούντουρα τὸν φόρον του, διὰ νὰ ἀναγκασθῇ ἐκ τῆς πιέσεως νὰ πληρώσῃ 3 καὶ 4% ἀκόμη περισσότερον φόρον. Ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν τοῦ κ. Πετιμεζᾶ, ὁ ὁποῖος εἶναι πρακτικός.

§20Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Πρακτικὸς εἶμαι· ἀλλὰ μὲ τὴν διαφορὰν, ὅτι θέλεις νὰ μᾶς πᾷς εἰς τὰ 1828.

§21ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Καὶ δὲν ἀναφέρω, κύριοι, τὸν περὶ καταδιώξεως κατὰ τῶν ὀφειλετῶν τοῦ δημοσίου, καὶ ἄλλους νόμους, καὶ δὲν ἀναφέρω τὸν νόμον περὶ στρατοδικείου· κατ’ αὐτὸν ἔπραξαν οἱ δικασταὶ τόσα κακουργήματα, ὅσα δὲν ἔπραξαν οἱ λῃσταὶ, διὰ τὴν καταστροφὴν τῶν ὁποίων συνεστήθη· διότι, ἐὰν διέλθω καὶ τὰ τοιαῦτα, θὰ φρίξετε. Ἔρχομαι εἰς τὴν 3 Σεπτεμβρίου· μεταβολὴ ὄντως λαισωτήριος, καὶ οἱ ἐκτελέσαντες τὴν μεταβολὴν αὐτὴν, συμβουλευθέντες μὲ τὸ συμβούλιον τῆς ἐπικρατείας, συνεκάλεσαν τὴν Συνέλευσιν τῆς 3 Σεπτεμβρίου ὑπὸ τὰς διατάξεις τοῦ παρόντος νόμου. Ἡ Συνέλευσις ἐκείνη, ἓν τῶν σπουδαιοτέρων ἐθνικῶν συνεδρίων διὰ τὴν ἀξίαν τῶν συγκροτούντων αὐτὴν προσώπων καὶ διὰ τὴν φρόνησιν καὶ τὸν πατριωτισμὸν, μεθ’ ὧν εἰργάσθησαν οἱ πληρεξούσιοι καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τῶν ἐργασιῶν των· τὸ συνέδριον τοῦτο, λέγω, ἐν τῇ συζητήσει τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου ἐκράτησε καὶ αὐτὸν τὸν φιλονεικούμενον σήμερον νόμον, καὶ ὄχι μόνον τὸν ἐκράτησεν, ἀλλ’ ἔκαμε τὴν πρώτην τακτικὴν συνεδρίασίν της, καὶ ἐπεκύρωσεν ἀσυζητητὶ σχεδὸν πάσας τὰς πράξεις τῆς ἐξελεγκτικῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῶν ἐκλογικῶν ἀμφισβητήσεων· καὶ τοῦτο διὰ μιᾶς καὶ μόνης ἀποφάσεως. Ὅταν ὅμως ἦλθεν εἰς τὸ ζήτημα, ἂν οἱ πληρεξούσιοι, οἱ ὁποῖοι ἐξελέχθησαν ἀπὸ ἐπαρχίας, ὅπου δὲν ἦσαν ἐγκατεστημένοι, δύνανται νὰ μένουν, ἠγέρθη σφοδρὰ συζήτησις, καὶ τότε, ὡς εἶπον ἀνωτέρω, οἱ ἐπιστήθιοι φίλοι τοῦ Μαυροκορδάτου καὶ πάντοτε συνεργάται του, ὁ Ἀναστάσιος Λόντος, ὁ Ἀνδρέας Λοντίδης, ὁ Κ. Ζωγράφος καὶ ὁ Σπυρίδων Τρικούπης ὑπεστήριξαν τὸν νόμον· μόνοι ὁ Ἀνδρόνικος Πάϊκος καὶ ὁ Κλονάρης ἀντέτειναν, ἡ δὲ Συνέλευσις παρεδέχθη τὴν γνώμην τῶν πρώτων διὰ ψήφων 187 πρὸς 16· καὶ σημειώσατε, ὅτι μεταξὺ αὐτῶν ἦσαν καὶ 34 πληρεξούσιοι τῶν σωματείων, συνεπείᾳ δὲ τῆς ἀποφάσεως ταύτης ἐξῆλθον τῆς Συνελεύσεως ὁ Ἀργυρόπουλος, ὁ Ζυγομαλᾶς, ὁ Λεβίδης, ὁ Δραγούμης, ὡς μὴ Κρῆτες, διότι ἐξελέχθησαν ἀπὸ τὸν Κρητικὸν σύλλογον· ἐξῆλθον δὲ ἐπίσης ἀπὸ τῆς Συνελεύσεως καὶ εἰσῆλθον ὡς Ἠπειρῶται ὁ Κλονάρης καὶ ὁ Μελᾶς, οἵτινες ἐξελέχθησαν ἀπὸ τὰ Μεσσηνιακὰ φρούρια· ἐξῆλθον ἀκόμη, ὡς ἐκλεχθέντες ἀπὸ ἐπαρχίας, εἰς τὰς ὁποίας δὲν ἀνῆκον, ὁ Φιλήμων, ὁ Τριανταφύλλης καὶ ἄλλοι. Ἡ Συνέλευσις ἐκείνη, λέγω προσέτι, ἐν τῇ συζητήσει τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, ἐθεώρησεν ἀναγκαῖον νὰ τηρήσῃ τὴν ἤδη ἀμφισβητουμένην διάταξιν, μὲ τὴν διαφοράν, ὅτι κατεβίβασε τὰ πέντε ἔτη εἰς δύο· διότι ἐνόμισεν, ὅτι ὕστερον ἀπὸ τὴν ἀνάπτυξιν, τὴν ὁποίαν εἶχε λάβει τὸ ἔθνος, δύο ἐτῶν ἐγκατάστασις ἀρκοῦν νὰ φωτίσουν τὸν ὑποψήφιον περὶ τῶν ἀναγκῶν τοῦ τόπου· ἔκαμε δὲ τὸν νόμον αὐτὸν τὸν περιοριστικόν, διότι ἐγνώριζεν, ὅτι ἡ κεντρικὴ ἐξουσία ἔχει στοργὴν πάντοτε εἰς τοὺς ἀνθρώπους τῆς πρωτευούσης, μετὰ τῶν ὁποίων συγχρωτίζεται διαρκῶς, καὶ δὲν ἤθελον οἱ πληρεξούσιοι νὰ ἀφήσωσιν αὖθις τὸ ἔθνος εἰς τοὺς ὄνυχας τῶν κεφαλῶν τῆς πρωτευούσης. Ἐγένετο ἡ μεταβολὴ τοῦ 1862· ἡ Κυβέρνησις, ἡ ἐκ τῆς μεταβολῆς ταύτης ὁμολογουμένως συγκροτουμένη ἀπὸ ἐπισήμους τῆς ἐποχῆς ἄνδρας, ἦτον ὑπὸ τὴν πίεσιν τῆς πρωτευούσης, ἡ ὁποία ἰδίως συνετέλεσεν εἰς τὴν μεταβολὴν αὐτήν. Ἐπειδὴ δὲ οἱ ἐν τῇ πρωτευούσῃ δυνάμενοι νὰ πιέζωσι τὴν κυβέρνησιν ἐκείνην δὲν ἠδύναντο νὰ ἐκλεχθῶσιν ὅλοι ἀπὸ τὴν πρωτεύουσαν, ἠνάγκασαν τὴν κυβέρνησιν καὶ ἔκαμεν ἕνα νόμον, διὰ τοῦ ὁποίου τὸ ἥμισυ τῶν πληρεξουσίων παρεχωρεῖτο εἰς μὴ ἐγκατεστημένους εἰς τὴν ἐκλέγουσαν ἐπαρχίαν· κατόπιν, ἐπειδὴ εἴτε διότι αἱ ἐπαρχίαι δὲν ἐφοβοῦντο τόσον τοὺς ἐν τῇ πρωτευούσῃ, ὅσον τοὺς ἐφοβεῖτο ἡ τὴν ὁποίαν κατεσκεύασαν κυβέρνησις, εἴτε διότι ἦσαν τόσον πολλοί, ὥστε εἶχον ἀνάγκην εὐρυτέρου ἐκλογικοῦ σταδίου, ἠνάγκασαν τὴν Κυβέρνησιν ἐκείνην καὶ ἔκαμεν ἕνα νόμον περὶ εἰσαγωγῆς πληρεξουσίων, πρωτάκουστον εἰς τὴν ἱστορίαν τῶν κοινοβουλευτικῶν Κρατῶν· νόμον, ὁ ὁποῖος ὑπεχρέωσε τὴν Συνέλευσιν ἐκείνην νὰ δεχθῇ ὡς πληρεξουσίους τοὺς ἐκλεκτοὺς τοῦ Φασουλᾶ τῆς Σμύρνης, τοῦ Χαβιαροχαγίου τῆς Κωνσταντινουπόλεως, καὶ ἄλλων τοιούτων ἀθροισμάτων ἐκλογικῶν. Ἐν τούτοις ἡ Συνέλευσις ἤρχισεν ὀλίγον κατ’ ὀλίγον νὰ ἀναλαμβάνῃ διὰ τῶν πληρεξουσίων της τὰς ἀναγκαίας δυνάμεις, καὶ τὴν 21 Ἰουνίου ἀνέλαβεν ἐντελῶς, ὅταν διέταξε νὰ ἀπέλθῃ τὸ νευρωδέστερον μέσον, τὸ προκαλοῦν τὴν καταπίεσιν ἐπί τε τῆς κυβερνήσεως καὶ Συνελεύσεως· ἔκτοτε, ἐλθόντος καὶ τοῦ Βασιλέως, ἡ συνέλευσις ἐψήφισε νόμους ἐν πλήρει ἐλευθερίᾳ. Ὅταν ἡ Συνέλευσις ἐκείνη ἐψήφιζεν ἐλευθέρως, ἐνεθυμήθη καὶ τὸν νόμον τοῦτον, τὸν ὁποῖον ἡ προσωρινὴ κυβέρνησις ἐχάλασε, καὶ ἐπειδὴ εἶχε τὰς ὑποψίας, μήπως πάλιν ἡ κεντρικὴ κυβέρνησις ἐπισπεύσῃ τὴν παράβασιν τοῦ νόμου, ἐνόμισεν, ὅτι ἔπρεπε νὰ τὸν θέσῃ ἐντὸς τοῦ θεμελιώδους νόμου ἀπαραλλάκτως, ὅπως ἡ συνέλευσις τῆς 3 Σεπτεμβρίου τὸν συμπεριέλαβεν εἰς τὸν ἐκλογικὸν νόμον. Ὕστερον ἀπὸ ὅσα ἀνέφερον περὶ τῆς καταγωγῆς καὶ τῆς καθαρᾶς ἐννοίας αὐτοῦ τοῦ νόμου, δυνάμεθα, κύριοι, νὰ τὸν παραβῶμεν, χωρὶς νὰ παραβῶμεν τὸ Σύνταγμα; Τὸ Σύνταγμα εἶναι τὸ σύμβολον ἑκάστης κοινοβουλευτικῆς πολιτείας· καθὼς τὸ σύμβολον τὸ θρησκευτικὸν δὲν δύναται ν’ ἀλλοιωθῇ, οὔτε κατὰ κεραίαν, καὶ ὅστις τὸ ἀλλοιώσῃ, ἐπισύρει καθ’ ἑαυτοῦ τὸν ἀφορισμὸν τῶν ἑπτὰ οἰκουμενικῶν Συνόδων, οὕτω καὶ ὁ παραβιάζων τὸ Σύνταγμα ἐπισύρει κατὰ τῆς κεφαλῆς του τὸν πολιτικὸν ἀφορισμὸν τοῦ ἔθνους. Ἔρχομαι, κύριοι, εἰς τὸ ἕτερον ζήτημα· ἔβλαψεν αὐτὴ ἡ διάταξις, ἢ ὠφέλησε τὴν Ἑλλάδα; Διατείνομαι, ὅτι ὠφέλησε καὶ ὠφελεῖ ἀκόμη, διότι τί ἔπαθεν ἡ Ἑλλάς, ὅτε αἱ ἐπαρχίαι δὲν ἐλάμβανον μέρος εἰς τὴν διοίκησιν, σᾶς τὸ εἶπον καὶ τὸ γνωρίζετε καὶ σεῖς. Κύριοι, δὲν εἶμαι ξενηλάτης· ἀλλ’ ἴσως μοῦ εἴπητε: διατί, κύριε, ἔρχεσαι νὰ μᾶς πείσῃς, ὅτι πρέπει νὰ ἀναγκάσωμεν τοὺς ἀνθρώπους νὰ κατοικήσουν εἰς τὰς ἐπαρχίας; Ἔχω τὴν τιμὴν νὰ σᾶς εἰπῶ, ὅτι μία τοιαύτη ἰδέα εἶναι σωτήριος, καθόσον μεταβαίνοντες εἰς τὰς ἐπαρχίας θὰ ἴδωσιν ἐκ τοῦ πλησίον τὰς ἀνάγκας αὐτῶν· καὶ ἐκεῖνος, ὅστις θέλει νὰ ἀντιπροσωπεύσῃ ἕνα λαὸν, ὀφείλει νὰ γνωρίζῃ ὅλας τὰς ἀνάγκας τοῦ λαοῦ αὐτοῦ· θὰ ἰδῇ πῶς ὁ γεωργὸς, ὁ ποιμὴν, ὁ κτηματίας μόλις ἐκκαθαρίζει εἰς τὰς ἀποθήκας του τὸ ¼ τῆς παραγωγῆς τῆς ἐργασίας του, ἐνῷ ὁ κεφαλαιοῦχος, ὁ ἰδιοκτήτης, οἰκοδομῶν, ἔχει ἀσφαλῆ τὰ κεφάλαιά του καὶ τὰ εἰσοδήματά του, καὶ ἐν τούτοις οἱ πρῶτοι πληρώνουν 10%, οἱ δὲ δεύτεροι ἓν πολλοστημόριον. Εἰς γεωργὸς, εἰς ἀμπελοκτήμων, ἐσοδεύων 100 δραχμῶν εἰσόδημα κατ’ ἔτος, θὰ πληρώσῃ τὰ 10· ἐνῷ ὁ τοκιστὴς κερδίζει κατ’ ἔτος 30, 40, 50,000 δραχμῶν καὶ ἔχει φόρον ἐπιτηδεύματος μόνον 360 δραχμάς· αὔριον δὲ, ὅπου θὰ μᾶς παρουσιασθῶσι τὰ ἐλλείμματα, τὰς ἐπαρχίας θὰ ἐπιβαρύνωμεν πάλιν. Ἐκτὸς τούτου, κύριοι, διατί ὅλα τὰ καλὰ νὰ τὰ ἔχῃ ἡ πρωτεύουσα καὶ αἱ ἐπαρχίαι οὐδέν; Δὲν εἶμαι, ἐπαναλαμβάνω, ξενηλάτης· ἀπαιτῶ ἰσομοιρίαν ὠφελημάτων μεταξὺ ἐπαρχιῶν καὶ πρωτευούσης. Ἐδῶ, κύριοι, ἀνεγείρονται διὰ τὰ νήπια τὰ νόθα παλάτια, καὶ ἐν τοσούτῳ τὰ παιδιὰ τῶν οἰκοκυραίων εἰς τὰς ἐπαρχίας σπουδάζουν εἰς ὑπόγεια, διότι δὲν ὑπάρχουν καλλίτερα ἐκπαιδευτικὰ καταστήματα· διατὶ νὰ μὴ ἀνεγείρεται καὶ εἰς τὰς ἐπαρχίας ἓν γυμνάσιον, μία γέφυρα, καὶ ἄλλα τοιαῦτα ἀναγκαῖα ἱδρύματα; Πότε δὲ θὰ ἀνεγερθῶσιν; ὅταν θὰ ὑπάγῃ καὶ ἰδῇ ἐκ τοῦ πλησίον ὁ πλούσιος ἀντιπρόσωπος τὰς ἀνάγκας καὶ τὰς στερήσεις, ἀπὸ τὰς ὁποίας πάσχει ὁ τόπος, ὅστις τὸν ἐκλέγει. Βλέπετε, κύριοι, ὅτι κατ’ οὐσίαν ὁ νόμος αὐτὸς εἶναι σπουδαιότατος· οὔτε ὑπῆρξε ποτὲ κανεὶς ξενηλάτης, ἀλλ’ οἱ ἄνω μνησθέντες, ὡς κακῶς διοικήσαντες τὸν τόπον ἐπὶ τῆς ἀσυντάκτου δεκαετίας, αὐτοὶ ἐμέμφθησαν τὸν τόπον, ὅτι εἶναι ξενηλάτης. Ἀλλ’ ὅταν ἦλθον τὰ 1854 καὶ αἱ ἐπαναστάσεις τῆς Κρήτης, ἀπεδείχθη, ὅτι αὐτοὶ οἱ συκοφαντηθέντες ὡς ξενηλάται μετέβησαν καὶ ἠγωνίσθησαν εἰς τὰ ἀγωνιζόμενα μέρη, ἐνῷ οἱ ὑβρίζοντες αὐτοὺς, καί τοι ἀνήκοντες εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα, ἐσυνθηκολόγουν ἐν τῇ πρωτευούσῃ μετὰ τῶν προκαλεσάντων τὴν ὕβρισασαν τὸ ἔθνος κατοχήν. Μὴ φεύγωμεν λοιπὸν, κύριοι, ἀπὸ τὸ γράμμα τοῦ Συντάγματος. Δὲν δυνάμεθα σήμερον νὰ ἐπικυρώσωμεν τὴν ἐκλογὴν τοῦ κ. Δραγούμη, ὡς βουλευτοῦ Μεγάρων· ὀφείλει νὰ μεταβῇ, καθὼς λέγει τὸ Σύνταγμα, νὰ ἐγκατασταθῇ εἰς τὰ Μέγαρα καὶ καθήσῃ δύω ἔτη, νὰ γνωρίσῃ τὸν τόπον, καὶ ὕστερον νὰ ἔλθῃ βουλευτής. Καὶ δὲν ἐπίστευον ποτὲ, ὅτι ὁ κ. Δραγούμης, ὅστις πρὸ ὀλίγου μόλις ἀπεχωρίσθη ἀπὸ τὴν μόνην ἣν ἔχομεν προνομιοῦχον τάξιν τῶν ἰσοβίων δικαστῶν, δὲν ἐπίστευον ποτὲ, ὅτι, διὰ νὰ εἰσέλθῃ ἐδῶ, ἤθελεν ἑρμηνεύσει τὸν νόμον ὡς δὲν ἤθελε τολμήσει νὰ τὸν ἑρμηνεύσῃ οὔτε εἷς πάρεδρος εἰρηνοδικείου.

§22ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Σᾶς ἐχάρισα καὶ τὴν ἰσοβιότητα καὶ τὸν μισθόν.

§23ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Καὶ διότι σὺ ἀφῆκες τὴν θέσιν σου, θὰ καταπατήσωμεν ἡμεῖς τὸ Σύνταγμα, διὰ νὰ εἰσέλθῃς ἐδῶ; Ἀλλ’ ἴσως μοὶ εἴπητε, ὅτι ὁ νόμος αὐτὸς παρεβιάσθη δι’ ἄλλους. Ἀλλὰ, κύριοι, ἕκαστος ἔχει τὴν εὐθύνην του· οὔτε τοιαύτην ἔνστασιν εἶδον νὰ παρουσιασθῇ, ἔχομεν μάλιστα ἐναντίαν ἀπόφασιν· κατὰ τὸ 1874 ὁ κ. Ζηνόπουλος ἐδιώχθη, ὡς μὴ ἔχων τὰ προσόντα τῆς ἐγκαταστάσεως. Διὰ ταῦτα, κύριοι, φρονῶ, ὅτι ἡ Βουλὴ ὀφείλει νὰ ἀκυρώσῃ τὴν ἐκλογὴν Μεγάρων ὡς πρὸς τὸν κ. Δραγούμην, διὰ τὴν ἀκριβῆ φύλαξιν τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ θεμελιώδους ἡμῶν νόμου.

§24ΤΖΑΝΕΣ. Κύριοι Βουλευταὶ, δὲν ἠδυνήθην, καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τῆς ἀγορεύσεως τοῦ προλαλήσαντος ἐντίμου βουλευτοῦ Λακεδαίμονος, νὰ καταστείλω τοὺς παλμοὺς τῆς καρδίας μου, διότι μέγας φόβος μὲ κατέλαβε μήπως ἐγήρασα, χωρὶς νὰ τὸ γινώσκω· ἔῤῥιψα τὸ βλέμμα μου πρὸς τὸ ἐπάνω μέρος τῶν ἑδωλίων καὶ ἀνερεύνησα μήπως ὑπάρχῃ ἐκεῖ ὁ ἀείμνηστος Σπυρίδων Τρικούπης· κατῆλθον παρακατιὼν, ἐξετάσας, ἂν ὁ ἀείμνηστος Ἀλέξ. Μαυροκορδάτος παρακάθηται· ἐκεῖθεν παρετήρησα, ἵνα ἴδω τὸν μακαρίτην Λόντον, καὶ μ’ ὅλα ταῦτα τὸ φαιδρὸν μειδίαμα τοῦ ἐντίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἀποκρούοντος ὅλας αὐτὰς τὰς ἑώλους θεωρίας τοῦ προαγορεύσαντος, μὲ παρηγόρησεν, ὅτι δὲν ἐγήρασα, ἀλλ’ ὅτι εὑρίσκομαι εἰς τὸ ἔτος τὸ σωτήριον 1879. Ἤθελον καὶ ἐγὼ, κύριοι, νὰ εἶχον τὴν τιμὴν νὰ παρακάθημαι παρὰ τὰς λεμονέας τῆς Τροιζηνίας μὲ τοὺς μεγάλους καὶ ἁγίους ἐκείνους ἄνδρας. Ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν ἐλάβομεν ἡμεῖς ἐκείνην τὴν τιμήν· ἡμεῖς σήμερον παρακαθήμεθα τὸ πλεῖστον νέοι ἄνθρωποι εἰς τὸ Βουλευτήριον τοῦτο, ἐν ᾧ ἀντιπροσωπεύομεν τὴν πατρίδα τοῦ 1879· ἡμεῖς λοιπὸν ὀφείλομεν νὰ σκεφθῶμεν κατὰ τὰς νεωτέρας ἰδέας καὶ κατὰ τὰς ἀνάγκας τῶν καιρῶν. Σφοδρὸς χείμαῤῥος ἢ μᾶλλον ποταμὸς προόδου μᾶς σύρει ἀκατασχέτως, καὶ ἀφίνει ὄπισθεν ἡμῶν τὰς ἑώλους ταύτας ἰδέας, ὡς ἀφρούς, ὡς περιττὸν τι ἐκ τῶν κυμάτων· δὲν δυνάμεθα νὰ σταματήσωμεν εἰς τὰς ἰδέας ἐκείνας, οὔτε εἰς τὴν ἐποχὴν ἐκείνην· ἠθέλομεν καταστῆ καταγέλαστοι, ἂν διὰ τοῦ μέτρου ἐκείνου ἐμετρῶμεν τὰς περιστάσεις, τὰς ὑφισταμένας κατὰ τὸ ἔτος 1879. Δὲν ἠδυνάμεθα, κύριοι, νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὰς ἰδέας τὰς τεθείσας ὑπὸ τῆς Συνελεύσεως ἐν Τροιζῆνι, ὑπὸ τῆς ἑτέρας ἐν Ναυπλίῳ, ἢ ἔστω καὶ ὑπ’ αὐτῆς τῆς τοῦ 1862, διότι εἶναι πολὺ προκεχωρηκυῖα ἡ τοῦ 1862 ἐποχὴ τῆς ἐποχῆς τοῦ 1879. Θέλετε νὰ σβύσωμεν τὰ φῶτα, διὰ τῶν ὁποίων πρέπει νὰ βλέπωμεν; Θέλετε νὰ μείνωμεν εἰς ἰδέας ἐσκωριασμένας; Θέλετε νὰ ἀναγινώσκωμεν τὸ φοβερὸν ἐκεῖνο τετράστιχον τοῦ δημοτικοῦ ποιητοῦ: Στὸ σύνταγμά σου ὁ Ῥήγας κι’ ὁ Ζωγράφος ξένον καὶ ἄπατριν καλοῦν ἐμὲ πόσαις φοραῖς μ’ ἀνοίχθηκεν ὁ τάφος ὅταν, πατρίς μου, ’μαχόμην δι’ ἐσέ! Θέλετε νὰ ἠχῇ εἰς τὰς ἀκοάς μας τοιαύτη βλασφημία, τεθεῖσα κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην; Ὄχι, κύριοι, μυριάκις ὄχι· οἱ νέοι ἡμεῖς ἄνθρωποι ἐκ τῶν καλλιτέρων τάξεων τῆς κοινωνίας τῆς Ἑλληνικῆς, ἐρχόμενοι ἐνταῦθα μὲ ἐπαγγελίας προόδου, καυχώμενοι, ὅτι ἀποτελοῦμεν μέρος εἰς τὴν εὐρωπαϊκὴν οἰκογένειαν, ἀναμένοντες ὁσονούπω τοὺς ἀδελφούς μας νὰ σκεφθῶμεν μετ’ αὐτῶν εὐρέως, ἡμεῖς πρέπει νὰ σκεφθῶμεν μὲ τὰς ἰδέας τοῦ ἐκ Λακεδαίμονος Βουλευτοῦ; Τί πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν, κύριοι; Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν, κατ’ ἐμὲ, εἶναι τὸ ἑξῆς· παραβαίνομεν τὸν θεμελιώδη νόμον τῆς πατρίδος, τὸ Σύνταγμα; φέρε ἴδωμεν. Ἐὰν ὄντως παραβαίνωμεν τὸ Σύνταγμα, ἐῤῥέτω καὶ ὁ Δραγούμης καὶ ὁ Πάγκαλος (θόρυβος).

§25ΤΙΝΕΣ. Ὁ Πάγκαλος εἶναι γηγενής.

§26ΤΖΑΝΕΣ. Ἐνώπιον τῶν νόμων τῆς πατρίδος νομίζω, ὅτι πᾶς πολίτης πρέπει νὰ χύνῃ τὸ αἷμά του, δὲν ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου ἄτομα. Θὰ ἐξετάσω, εἶπον, ἂν παραβαίνωμεν τὸ Σύνταγμα· ἐδῶ εἶναι τὸ ζήτημα. Τὸ 70 ἄρθρον τοῦ Συντάγματος, ὅπερ εἶναι ἡ βάσις, ἐπὶ τῆς ὁποίας οἰκοδομεῖ ἕκαστος ἀντιπρόσωπος, ἐρχόμενος ἐνταῦθα, λέγει· διὰ νὰ ἐκλεχθῇ τις Βουλευτὴς, ἀπαιτεῖται νὰ ἦναι πολίτης ἕλλην, ἐκ τῆς ἐπαρχίας, ἀφ’ ἧς ἐκλέγεται, ἢ πρὸ δύο ἐτῶν τοὐλάχιστον ἐγκατεστημένος ἐν αὐτῇ, ἀπολαμβάνων πρὸ διετίας τὰ ἀστικὰ καὶ πολιτικὰ δικαιώματα κτλ.» Ὁ νομοθέτης ἀπῄτησε δύο τινὰ, κύριοι, ἢ νὰ ἦναι ἐκ τῆς ἐπαρχίας ἐν τῇ ὁποία ἐκλέγεται, καὶ τοῦτο ἐννοεῖ ἐγκατάστασιν πραγματικὴν, ἢ νὰ ἦναι ἐγκατεστημένος πρὸ διετίας, καὶ τοῦτο ἐννοεῖ ἐγκατάστασιν πολιτικήν· ὅταν τις ἔχῃ ἐγκατάστασιν οἱανδήποτε, δύναται νὰ ἐνασκήσῃ βεβαίως τὰ ἀστικὰ καὶ πολιτικὰ αὐτοῦ δικαιώματα. Δὲν δύναμαι, κύριοι, νὰ ἐμμείνω εἰς τὴν ἰδέαν, τὴν ὁποίαν εἶχον πρὸ πολλοῦ, ὅτι ἡ ἐγκατάστασις δέον νὰ ᾖ ἡ λεγομένη πραγματική· τὴν ἐγκατάστασιν ἐκείνην δὲν δύναμαι πλέον νὰ τὴν ἐννοήσω, διότι θέλω ν’ ἀπομακρυνθῶ τῆς ἰδέας, τῆς κατὰ τὸ γαλλικὸν κοινῶς λεγομένης «τὸ κωδωνοστάσιον τοῦ χωριοῦ». Ὁ ἀντιπρόσωπος μιᾶς ἐπαρχίας δὲν εἶναι πλέον ἠναγκασμένος νὰ βλέπῃ καθ’ ἑκάστην τὸ κωδωνοστάσιον τοῦ χωριοῦ· ὁ ἀντιπρόσωπος μιᾶς ἐπαρχίας δύναται νὰ μένῃ καὶ ἐν τῇ πρωτευούσῃ. Ὁ ἀντιπρόσωπος μιᾶς ἐπαρχίας δύναται νὰ μένῃ ἐν τῇ πρωτευούσῃ. Πόσοι ἐξ ὑμῶν μένετε καὶ δὲν ἐδυστυχήσατε ν’ ἀπολέσητε τὰ δικαιώματα νὰ ἀντιπροσωπεύσητε τὰς ἐπαρχίας ὑμῶν; Εἶναι πολὺ στενὸς ὁ κύκλος, ἐὰν θέσωμεν τὸν ἀντιπρόσωπον εἰς τὴν θέσιν ἑκάστην πρωΐαν νὰ ἀτενίζῃ τὸ κωδωνοστάσιον τοῦ χωρίου του· ὁ βουλευτὴς πρέπει νὰ μεταβαίνῃ μὲν ἐνίοτε εἰς τὴν ἐπαρχίαν του, διὰ νὰ γνωρίσῃ τὰς ἀνάγκας αὐτῆς, ἀλλὰ πρέπει νὰ διαμένῃ ἐν τῷ κέντρῳ, διὰ νὰ ἐξυπηρετῇ τὰ συμφέροντα τῆς ἐπαρχίας καλλίτερον. Διατί, ἠρώτησεν ὁ προλαλήσας τὴν Βουλήν, δὲν ἐγείρονται καὶ εἰς τὰς ἐπαρχίας καταστήματα, διατὶ δὲν πηγαίνομεν ἐμπρὸς εἰς τὰς ἐπαρχίας; Δὲν εἶναι ἀληθὲς τοῦτο· καὶ εἰς τὰς ἐπαρχίας ἀνεγείρονται καταστήματα καὶ πηγαίνομεν ἐμπρὸς, καὶ ἂν δὲν πηγαίνωμεν ὅσον ἔπρεπε, τοῦτο συμβαίνει, διότι εἴς τινα μέρη ἐπικρατοῦν αἱ ἰδέαι τοῦ προαγορεύσαντος. Ἐὰν ἀκυρώσητε τὴν ἐκλογὴν Μεγαρίδος, καὶ οἱ ἐκλογεῖς αὐτῆς ἐκλέξουν πάλιν τὸ κατηγορούμενον πρόσωπον, τὸν κ. Στέφανον Δραγούμην, τότε τί θέλετε εἰπεῖ πρὸς τὸν λαὸν ἐκεῖνον, ὅστις καὶ πάλιν δύναται νὰ ἐκλέξῃ αὐτὸν, θέλων ν’ ἀποδείξῃ ὑμῖν πῶς ἐννοεῖ τὴν ἐγκατάστασιν τοῦ κυρίου Δραγούμη; Μοὶ φαίνεται, ὅτι θέλει εἶσθαι πολὺ τολμηρὸν, ἐὰν ἡ Βουλὴ προβῇ εἰς τοιαύτην πρᾶξιν, δεχομένη τὴν θεωρίαν, ἧστινος σήμερον δὲν δύναται πλέον νὰ ἦναι ἀνεκτὴ ἡ ἐφαρμογή. Κύριοι, φρονῶ, ὅτι, κατὰ τὸ στάδιον τῶν ἐξελέγξεων τῶν ἐκλογῶν, ἕκαστος ὀφείλει νὰ δικαιολογήσῃ τὴν ψῆφόν του, διότι ἐγὼ τοιαύτης πράξεως τῆς Βουλῆς, τὴν ὁποίαν σέβομαι, δὲν ἐπιθυμῶ νὰ παρακολουθήσω τὴν δόξαν, οὔτε τὴν εὐθύνην. Θέλω, ἐπαναστρέφων εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου, νὰ ἔχω τὸν ἐσωτερικὸν ἄνθρωπον ἥσυχον, θέλω νὰ πείσω ἐμαυτὸν, ὅτι, ἐὰν ἐπλανήθην, δὲν ἡμάρτησα ὅμως. Τὴν ἰδέαν ταύτην ἔχω περὶ τῆς ἐκλογῆς Μεγαρίδος, καὶ θέλω ἐν ὅλῃ τῇ συνειδήσει καὶ ἐλευθερίᾳ ψηφίσει ὑπὲρ τῆς ἐκλογῆς τοῦ κ. Δραγούμη, τὸν ὁποῖον θεωρῶ γνησιώτατον βουλευτὴν καὶ ἀπόῤῥοιαν τῆς θελήσεως τῶν ἐκλογέων Μεγαρίδος.

§27ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Λακεδαίμονος, νομίζω, ὅτι ἤλεγξεν ὄχι δικαίως τὴν προσωρινὴν κυβέρνησιν, καὶ ὀφείλω νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν περὶ τούτου ὀλίγας τινὰς λέξεις, εἰπὼν, ὅτι ἡ προσωρινὴ Κυβέρνησις ἐπιέσθη ἀπὸ τοὺς κατοίκους τῶν Ἀθηνῶν. Οὐδὲν ἀδικώτερον τούτου. Ἡ προσωρινὴ Κυβέρνησις, πρὸς τιμὴν τῆς πρωτευούσης, εἶχεν ἀρωγὸν καὶ τὴν πρωτεύουσαν εἰς τὰς πράξεις της· ἐὰν ἐπιέσθη, ἐὰν ἐγένετο παρατήρησίς τις περὶ τῆς ἀντιπροσωπεύσεως τῶν ἐκτὸς σωματείων, τοῦτο ἐγένετο ὑπὸ τῆς διπλωματίας τῆς ἐποχῆς ἐκείνης. Ἡ προσωρινὴ Κυβέρνησις, ἔχουσα ὑπ’ ὄψιν τὰ προηγούμενα ὅλων τῶν ἐθνικῶν Συνελεύσεων, κατὰ τὰ ὁποῖα ὅλα τὰ σωματεῖα, ὅλαι αἱ ἀπεσπασμέναι ἐπαρχίαι ἔστειλαν ἀντιπροσώπους εἰς τὰς Συνελεύσεις, προέβη εἰς τὸ μέτρον τοῦτο. Τότε ἡ διπλωματία, δὲν ἠξεύρω τῇ ἐνεργείᾳ τίνος δυνάμεως, εἶπεν, ὅτι δὲν εἶναι δίκαιον τὸ τοιοῦτον μέτρον πλέον· ἴσως προκαλέσῃ ῥῆξίν τινα μετὰ τῆς Τουρκίας, καθόσον αἱ ἐκτὸς ἐπαρχίαι ἀνήκουν εἰς τὴν Τουρκίαν, καὶ πιθανὸν νὰ δυσχεράνωμεν τὴν θέσιν σας. Τότε ἡ προσωρινὴ Κυβέρνησις ἐσκέφθη ὡριμότερον καὶ κατέφυγεν εἰς πολιτικώτερον μέτρον, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι σημερινόν. Κύριε Βουλευτὰ Λακεδαίμονος, εἶναι προηγούμενον τῆς ἐποχῆς τοῦ Περικλέους. Ἄλλοι πρεσβύτεροι ἐμοῦ καὶ ἱκανώτεροι γνωρίζουν, ὅτι εἶχεν ἐπέλθει μεταξὺ τῶν ἐντὸς καὶ ἐκτὸς Ἑλλήνων κἄποια ψυχρότης, διότι τότε ἐλέγοντο Ἕλληνες αὐτόχθονες καὶ ἑτερόχθονες. Ἦτον ἀνάγκη λοιπὸν τότε ἡ προσωρινὴ Κυβέρνησις νὰ φέρῃ μίαν συνάφειαν ἢ κατάπαυσιν τῆς τοιαύτης ψυχρότητος μεταξὺ τῶν ἐντὸς καὶ τῶν ἐκτὸς τοῦ Κράτους διὰ τοῦ θεσμοῦ, ὃν ὁ ῥηθεὶς βουλευτὴς ἔψεξεν. Ἴσως εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν μέτρων αὐτῶν νὰ μὴν ἐπῆλθε πλήρης ἐπιτυχία, ἀλλὰ τὰ ἀνθρώπινα ἔργα δὲν εἶναι τέλεια. Δὲν ἦτο σκοπὸς τῆς Κυβερνήσεως νὰ φέρῃ οὔτε ἀνθρώπους τοῦ Χαδιαροχανίου, οὔτε τῶν σωκαλίων· δὲν πιστεύω νὰ ὑπῆρχε κανεὶς τοιοῦτος, ἀλλ’ ἄνδρες ἔντιμοι. Ἀλλ’ ἐὰν ὁ ῥηθεὶς κ. βουλευτὴς γνωρίζῃ κανένα τοιοῦτον ἐκλεχθέντα, εἰς αὐτὸ δὲν εὐθύνεται ἡ προσωρινὴ Κυβέρνησις· ἐνόμισε πρέπον, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἀντιπροσωπευθῶσι πᾶσαι αἱ Ἑλληνικαὶ κοινότητες καὶ ὁ ἁπανταχοῦ Ἑλληνισμός. Τὰ ὅρια τῆς πάλαι ποτὲ Ἀθηναϊκῆς δημοκρατίας ἦσαν περιωρισμένα· ἀλλ’ ὁ Περικλῆς τῆς ἐνδόξου ἐκείνης ἐποχῆς, ὁ μεγαλοφυὴς ἐκεῖνος ἀνὴρ, ἐζήτησεν ἀπὸ ὅλας τὰς ἑλληνικὰς κοινότητας ὀλίγον πρὸ τοῦ Πελοποννησιακοῦ πολέμου νὰ στείλωσιν ἀντιπροσώπους νὰ σκεφθῶσι περὶ ἑνότητος τῆς ἑλληνικῆς φυλῆς, πρὸς κατάπαυσιν τῶν διαιρέσεων. Τοιοῦτον ἔχουσα ὑπ’ ὄψιν ἡ προσωρινὴ Κυβέρνησις, ὡς καὶ τὸ μέλλον τοῦ Ἑλληνισμοῦ, ἐφ’ οὗ στηριζόμενοι σήμερον, προσδοκῶμεν τὴν αὔξησιν τῶν ὁρίων, ἐθέσπισεν ἐκεῖνον τὸν Νόμον, τὸν ὁποῖον ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Λακαιδέμονος ὄχι δικαίως ἔψεξε, καὶ ὄχι ὀλιγώτερον ἀδίκως ἐμέμφθη, ὅτι ἐπιέσθη ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη ἀπὸ τοὺς κατοίκους τῶν Ἀθηνῶν.

§28ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Κύριε Νικολόπουλε, ὁμιλεῖτε εἰς ἀνθρώπους εἰδότας. Οἱ Πρόξενοι ἔστελλαν τοὺς ἀντιπροσώπους, τοὺς ὁποίους ὑπεδείκνυον ἀπὸ ἐδῶ, καὶ ὄχι αἱ ἑλληνικαὶ κοινότητες.

§29ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη, διὰ νὰ μὴ δώσῃ ἀφορμὴν εἰς τὴν διπλωματίαν, διὰ νὰ ἀποφύγῃ διεθνεῖς διενέξεις ἢ παρατηρήσεις, ἐνήργησεν οὕτω· κυρίως δὲ πρὸς ἕνωσιν τοῦ Ἑλληνισμοῦ, ὑπὸ τοιοῦτον σιωπηλὸν τύπον ἐκ προνοίας, καὶ ὁ ἐθνικὸς σκοπός της ἐπετεύχθη. Ὡς πρὸς τὸ προκείμενον ζήτημα, παρατηρῶ, ὅτι ἔσχον τὴν τιμὴν νὰ ἦμαι μέλος τοῦ τμήματος, ὅπερ ἐσκέφθη, ὅτι ὁ κ. Δραγούμης ἔχει ἀποκατάστασιν ἐν Μεγάροις, διότι πρὸ διετίας εἶναι ἐγγεγραμμένος δημότης, καὶ διότι ἔχει κτήματα, καὶ διότι ἡ Μεγαρὶς παράκειται τῶν Ἀθηνῶν. Ἐγὼ ὑποθέτω, ὅτι ὁ Νόμος ἀπαιτεῖ κατοικίαν ἀπὸ ἐκείνους, οἵτινες ἐπολιτογραφήθησαν μόνον, καὶ ὅμως μένουν ἐκτὸς τοῦ Κράτους, καὶ ἑπομένως δὲν γνωρίζουν τὰς ἀνάγκας του. Ἀλλ’ ἡμεῖς εἴδομεν, ὅτι ὁ κ. Δραγούμης ἐγεννήθη ἐν Ἀθήναις, γνωρίζει δὲ καλῶς τὴν κατάστασιν τῶν Μεγάρων. Ἐὰν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς θελήσῃ νὰ μεταφέρῃ τὰ πολιτικά του δικαιώματα ἀπὸ Μεσσήνης εἰς Ναύπλιον, δὲν ἀρκεῖ ἡ μεταφορὰ τῆς δημοτικότητός του, ἀλλ’ ἀπαιτεῖται καὶ διετὴς κατοικία· πρέπει νὰ διαμείνῃ δύο ἔτη ἐκεῖ· Δὲν ἐνομίσαμεν ὀρθὸν τοῦτο, ὅτι τὸ Σύνταγμα ἐννοεῖ τοῦτο· καθόσον τὸ Σύνταγμα λέγει, ὅτι ὁ Βουλευτὴς δὲν ἀντιπροσωπεύει μόνον τὴν ἐπαρχίαν του, παρ’ ἧς ἐκλέγεται, ἀλλὰ ὅλον τὸ Κράτος. Λοιπὸν ὁ κ. Δραγούμης ἔχει τὴν ἐγκατάστασιν ἐν Μεγάροις, ἐγεννήθη ἐν Ἀθήναις, ζῇ ἐν αὐταῖς ἀπὸ τῆς γεννήσεώς του, καὶ γνωρίζει τὰς ἀνάγκας τοῦ Κράτους ἀρκούντως.

§30ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Κύριοι Βουλευταὶ, τόσα ἐλέχθησαν περὶ ἐμοῦ ἀπὸ τῆς ἡμέρας τῆς συναθροίσεως τοῦ τμήματος, πρὸς ἀκρόασιν τῶν ἐνισταμένων καὶ σύσκεψιν ἐπὶ τῆς ἐνστάσεως, μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης, καὶ τόσα ἐλέχθησαν καὶ ἔξωθεν πρὸς ἕνα ἕκαστον ἐξ ὑμῶν καὶ μεταξὺ ὑμῶν, ὥστε καὶ ἐγὼ αὐτὸς, κύριοι Βουλευταὶ, ἤρχισα νὰ σκέπτωμαι μήπως εἶναι πλάνη, ὅτι ἐγεννήθην ἐν Ἀθήναις καὶ ὅτι ἐν Ἀθήναις μ’ ἐκράτησαν αἱ χεῖρες τοῦ Ἀνδρέου Λόντου, ὅτε ἐβαπτιζόμην. Ἐσκέφθην μήπως κατ’ ὄναρ ἔβλεπον, ὅτι ὁ πάππος μου, γεννηθεὶς ἐν Μακεδονίᾳ, ἀπὸ τοῦ 1822, μετὰ παντελῆ καταστροφὴν ὅλης αὐτοῦ τῆς περιουσίας, διότι ἦτο ἐκ τῶν μελῶν τῆς φιλικῆς ἑταιρίας, ἐγκατεστάθη ἐν Ἑλλάδι, καὶ ὅτι ὁ πάππος μου οὗτος κατὰ τὸ 1827 ἀντεπροσώπευε τὸ ἔθνος καὶ ἰδιαιτέρως τὴν πατρίδα του Μακεδονίαν ἐν ταῖς Συνελεύσεσι τῆς Ἑρμιόνης καὶ τῆς Τροιζῆνος. Ἐφοβήθην καὶ ἐγὼ μήπως εἶναι πλάνη, ὅτι ὁ πατήρ μου ὑπῆρξε γραφεὺς τῆς Συνελεύσεως τῆς Τροιζῆνος, μήπως εἶναι πλάνη, ὅτι, ἀποφυγὼν τὸν θάνατον κατὰ τὸ 1821 καὶ καταφυγὼν εἰς τὴν Ἑλλάδα αὐτὸ ἐκεῖνο τὸ ἔτος, ὑπηρέτησεν ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τῆς Συνελεύσεως ἐκείνης, τρώγων λάχανα καὶ σπανίως ξηρὸν ἄρτον, καὶ ὑπὸ τὸν Κυβερνήτην, καὶ ὑπὸ τὸν Ὄθωνα μέχρι τῆς πτώσεως αὐτοῦ. Ἐσκέφθην καὶ ἐγὼ καὶ ἐδίστασα μήπως εἶναι πλάνη, ὅτι ἐπὶ ὁλόκληρον δεκαετίαν ὑπηρέτησε τὰς Ἀθήνας ὡς δημοτικὸς σύμβουλος, ἐκλεκτὸς τοῦ λαοῦ. Ἐσκέφθην μήπως πλανῶμαι, μήπως παραφρονῶ, σκεπτόμενος, ὅτι ἀπὸ τοῦ 1842 καθ’ ὅλον τὸν μέχρι τοῦδε βίον μου ἔζησα ἐν Ἑλλάδι, συμμεριζόμενος τὰς εὐτυχίας καὶ τὰς δυστυχίας αὐτῆς, καὶ ὅτι ἐπὶ δεκατρία ὁλόκληρα ἔτη ὑπῆρξα δημόσιος λειτουργὸς μέχρι τοῦ 1875, ὅτε παρῃτήθην, διότι ἠθέλησα νὰ ἐκλέξω ἄλλο στάδιον. Διότι, κ.κ. Βουλευταὶ, ὁ χαλκέντερος ἀληθῶς ἐνιστάμενος κύριος Μπράβος, ἀναδιφήσας μετ’ ἀξιεπαίνου ζήλου τὰ κατ’ ἐμὲ, ἅτινα ἀπό τινος ἤρχισαν νὰ ἐνδιαφέρωσιν αὐτὸν, ἀνεκάλυψεν ὄχι μόνον, ὅτι πρέπει νὰ προσθέσῃ πέντε ἔτη εἰς τὰς λευκάς μου τρίχας, καὶ μὲ ἐγέννησεν εἰς τὸ 1837, ἀλλ’ ἐπέμεινεν ἀμείλικτος νὰ μὲ γεννήσῃ καὶ καλὰ ἐν Κωνσταντινουπόλει, εἰς ὡρισμένον μάλιστα μέρος αὐτῆς, εἰς τὸ Φανάριον, ἴσως διὰ νὰ μὲ ἀναμνήσῃ, ὅτι τὸ Φανάριον κεῖται παρὰ τὸν Ἅγιον Στέφανον, καὶ ὅτι ἡ ἐκεῖ ὑπογραφεῖσα συνθήκη ἀφαιρεῖ καὶ τὸ ἑλληνικώτατον τμῆμα τῆς ἐν Μακεδονίᾳ πατρίδος μου. Εὐτυχῶς, κύριοι Βουλευταὶ, δὲν εἶναι πλάνη. Ἐγεννήθην ἐν Ἀθήναις τὴν 14 Ἰανουαρίου 1842, καὶ ἔκτοτε ἐν Ἑλλάδι ζῶ, συμμεριζόμενος τὰς τύχας πάντων τῶν Ἑλλήνων πολιτῶν. Ἤδη δὲ ἐργασθεὶς ἐπὶ τέσσαρα ἔτη ἐν τῇ νέᾳ ἐπαρχίᾳ, τὴν ὁποίαν ἐξελεξάμην, ἐτιμήθην ὑπ’ αὐτῆς δι’ ἐκλογῆς ἁγνῆς, ἁγνοτάτης μεταξὺ πασῶν τῶν ἐκλογῶν, καὶ εἰσῆλθον εἰς τὸ Βουλευτήριον τοῦτο ὡς ἀντιπρόσωπος τῆς ἐπαρχίας Μεγαρίδος, τὴν ὁποίαν καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὀφείλω νὰ εὐχαριστήσω· καὶ νῦν τὴν ἐκλογὴν ταύτην τὴν ἁγνοτάτην ἔρχομαι νὰ ὑπερασπίσω, καθ’ ὅσον συνδέεται πρὸς τὸ πρόσωπόν μου. Κύριοι Βουλευταὶ, δὲν θέλω ἐξετάσει τὸ ζήτημα ὑπὸ τὴν ἔποψιν τὴν ὑψηλὴν, ὑφ’ ἣν ἐξήτασεν αὐτὸ ὁ κ. Τζάνες· θέλω ἐξετάσει τὸ ζήτημα, τὸ ὁρῶν ἐμὲ καθαρῶς ὑπὸ τὴν ἔποψιν τοῦ κειμένου νόμου, καὶ ἐλπίζω, ὅτι θέλω ἀποδείξει πρὸς ὑμᾶς, ὅτι ἡ Συνέλευσις, ψήφισασα τὸν κείμενον νόμον, τὴν διάταξιν τοῦ 70 ἄρθρου τοῦ Συντάγματος, οὐδὲν ἄλλο ἐζήτησε παρ’ ἐμοῦ, παρὰ παντὸς ὑποψηφίου ξένου πρὸς τὴν ἐπαρχίαν, ἐξ ἧς ἐκλέγεται, ξένου δηλαδὴ ὡς μὴ καταγομένου ἐξ αὐτῆς, παρὰ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα παρουσιάζω ἐνώπιον ὑμῶν, καὶ τῶν ὁποίων θέλετε ἴσως εὕρει καὶ περίσσευμα. Κύριοι Βουλευταί, τὸ 70 ἄρθρον τοῦ Συντάγματος, ἐν τῷ σχεδίῳ τοῦ εἰσηγητοῦ κ. Σαριπόλου, οὐδένα ἐτίθει περιορισμὸν, ἐπέτρεπεν εἰς πάντα Ἕλληνα ὅπου δήποτε τῆς Ἑλλάδος νὰ ἐκτεθῇ ὡς ὑποψήφιος βουλευτής. Ὑπὲρ τῆς γνώμης ταύτης τοῦ κ. Σαριπόλου ἐσχηματίσθη φρόνημα ἐν τῇ Συνελεύσει, καὶ τοῦ φρονήματος τούτου τὴν διεύθυνσιν, εὐρείας πάντοτε ἔχων ἰδέας, ἀνέλαβεν ὁ καὶ σήμερον διευθύνων τὰς τύχας τοῦ ἑλληνικοῦ Κράτους, ὁ κ. πρόεδρος τῆς κυβερνήσεως. Ἀλλὰ δὲν ἐγένετο δεκτὴ ἡ γνώμη του, καὶ εἰς αὐτὴν ἀντικατεστάθη ἡ προταθεῖσα ὑπὸ τοῦ κ. Μίληση γνώμη, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ αὐτολεξεὶ αὐτὸ τὸ κείμενον τοῦ νῦν ἰσχύοντος 70 ἄρθρου τοῦ Συντάγματος. Αὐτὸ λοιπὸν τὸ κείμενον θέλομεν ἐξετάσει, αὐτὴν τὴν γνώμην θέλομεν ἴδει, καὶ ἐλπίζω, ὅτι θέλετε πεισθῆ, ὅτι πληρῶ πάντας τοὺς ὅρους τῶν διατάξεων τοῦ ἄρθρου 70. Τί ἀπῄτησεν ἡ τροπολογία τοῦ κ. Μίληση; Τί ἀπαιτεῖ τὸ ἄρθρον 70 τοῦ Συντάγματος, εἰς ὃ μετεβλήθη; ἀπαιτεῖ διὰ τὸν ὑποψήφιον, τὸν μὴ καταγόμενον ἐκ τῆς ἐπαρχίας, ἐγκατάστασιν πρὸ διετίας ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ ταύτῃ. Ἰδοὺ δὲ πῶς ὁ κ. Μίλησης, ἐν τῇ ἀγορεύσει τῇ ὑποστηριζούσῃ τὴν τροπολογίαν αὐτοῦ, διακοπτόμενος καὶ ἐρωτώμενος ὑπὸ τοῦ τότε πληρεξουσίου κ. Θεοχάρη, ὁρίζει τὴν ἐγκατάστασιν. «ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Νὰ εἰπῆτε μόνον τί ἐννοεῖ ἐγκατεστημένος ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ. ΜΙΛΗΣΗΣ. Διὰ τῆς φράσεως «ἐγκατεστημένος ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ» ἐννοῶ τοῦτο, ὅτι ὁ μὴ ἰθαγενὴς, ἀλλὰ διὰ πολιτογραφήσεως ἀποκτήσας τὸ δικαίωμα τοῦ δημότου, διὰ νὰ ἐκλεχθῇ ἐκ τῆς ἐπαρχίας του βουλευτὴς, πρέπει νὰ ἔχῃ ἐκεῖ πρὸ δύο ἐτῶν τὸ κέντρον τῶν ὑποθέσεών του ἢ τὴν σταθερὰν διαμονήν του. Πότε τώρα θεωρεῖταί τις ἔχων τὴν σταθερὰν διαμονήν του ἐν τινι τόπῳ, τοῦτο εἶναι πραγματικὸν ζήτημα, λυόμενον κατὰ τοὺς κειμένους νόμους· ἐν πάσῃ περιπτώσει ἀνάγκη νὰ ἔχῃ εἴτε τινὰ οἰκίαν, εἴτε τὴν οἰκογένειάν του, εἴτε ἓν κτῆμα κτλ.» Διὰ τίνα δὲ λόγον ἐζήτει τοιαύτην ἐγκατάστασιν ὁ κ. Μίλησης, λέγει αὐτὸς οὗτος ἀνωτέρω· «Ἐὰν τοῦτο ἦναι ἀληθὲς, ὅπως εἶναι, εἶσθε ἠναγκασμένοι νὰ παραδεχθῆτε, ὅτι ὁ βουλευτὴς πρέπει νὰ συνδέηται οὕτω μετὰ τῆς ἐπαρχίας, ὥστε νὰ γνωρίζῃ ἀκριβῶς τὴν ἠθικὴν καὶ τὴν ὑλικὴν αὐτῆς κατάστασιν, ὅτι πρέπει νὰ ἦναι εἰς διηνεκῆ καὶ ἄμεσον μετὰ τοῦ λαοῦ ἐπαφὴν, νὰ ἐπιδιώκῃ ἐνδελεχῶς τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ βίου του καὶ νὰ σπουδάζῃ ἐκ τοῦ σύνεγγυς τὰς ἀνάγκας του.» Συμμερίζεται δὲ τὴν γνώμην αὐτοῦ καὶ ὁ κ. Σπ. Ἀντωνόπουλος, λέγων κατωτέρω· «Καθ’ ὅσον ἀντελήφθην, οἱ πλείονες τῶν τελευταίων ἀγορευσάντων, ἀπαιτήσαντες ἵνα οἱ βουλευταὶ ὦσι μέλη τῶν ἐπαρχιῶν ἐκ τῶν ὁποίων ἐκλέγονται καὶ ἐγκατεστημένοι ἐν αὐταῖς, προέθεντο νὰ ἔχωσι μίαν ἀντιπροσωπείαν, οὖσαν ἐν πλήρει γνώσει τῶν ἀναγκῶν τῆς ἐπαρχίας, ὑφ’ ἧς ἐκλέγονται.» Τὴν δ’ ἐπιοῦσαν, ὅτε ἐπὶ τῶν πρακτικῶν ἐγένετο πάλιν συζήτησις, ὁ κ. Μίλησης, λαβὼν πάλιν τὸν λόγον, λέγει· «Ἐννοοῦμεν, κύριοι, ἐγὼ καὶ ὁ κ. Ἀντωνόπουλος, ὅστις ὀρθότατα διηρμήνευσε τὴν ἰδέαν μου, τὴν πολιτογράφησιν ὄχι ἁπλῆν, ἀλλὰ παρακολουθουμένην ἀπὸ τὴν ἐγκατάστασιν.» Προσέξατε, κύριοι βουλευταί· δὲν ὁμιλεῖ περὶ ἐγκαταστάσεως πραγματικῆς, ἀλλὰ περὶ πολιτογραφήσεως παρακολουθουμένης ὑπὸ ἐγκαταστάσεως. Ὅτι δὲ οὔτε ὁ κύριος Μίλησης, οὔτε ὁ κ. Ἀντωνόπουλος, οὔτε ὁλόκληρος ἡ Συνέλευσις, εἶχον κατὰ νοῦν νὰ ἐξομοιώσωσι τὴν πολιτογράφησιν τὴν πραγματικὴν πρὸς τὴν πραγματικὴν ἐγκατάστασιν, ἐξηγεῖται ἔτι περισσότερον κατωτέρω ὑπὸ τοῦ κ. Μίληση, λέγοντος: «Ἀπὸ τούτους ἀπαιτοῦμεν οὐχὶ ἁπλῆν πολιτογράφησιν ἐν τῇ ξένῃ ταύτῃ ἐπαρχίᾳ, ἀλλὰ καὶ ἐγκατάστασιν, δηλαδὴ, κυρίως ἀπαιτοῦμεν πραγματικὴν, καὶ ὄχι ἰδανικὴν πολιτογράφησιν.» «ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.»). Ἐξηγεῖται δὲ καὶ ἐκ τούτου· ὑπῆρχεν ἐν τῇ Συνελεύσει πληρεξούσιος, ὁ κ. Ζέζας, ὅστις εἶχε γνώμην στενοτέραν τῆς τοῦ κ. Μίληση, περιώριζε δηλαδὴ περισσότερον τοὺς ἐξ ἄλλων ἐπαρχιῶν καταγομένους, καὶ τὴν γνώμην ταύτην δι’ εἰδικῆς τροπολογίας ὑπέβαλεν εἰς τὴν κρίσιν τῆς Συνελεύσεως, ἥτις ἐν θορύβῳ ἀπέῤῥιψε τὴν τροπολογίαν ταύτην τοῦ κ. Ζέζα. Ἰδοὺ δὲ πῶς εἶχεν ἡ πρόσθετος αὕτη τροπολογία: ὁ πρόεδρος τῆς Συνελεύσεως εἶπεν· «Ὁ κ. Ζέζας ἔχει τὴν ἑξῆς τροπολογίαν· ἁπλῆ πολιτογράφησις ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ, ἄνευ τῆς διετοῦς πραγματικῆς ἐγκαταστάσεως ἐν αὐτῇ, δὲν δύναται νὰ λογισθῇ κλπ (θόρυβος.)» Καὶ εἰς μόνην τὴν ἀνάγνωσιν τῆς προτάσεως ταύτης ἠγέρθη θόρυβος, καὶ πίπτει ἡ πρότασις. Οὕτως ἐψηφίσθη ἡ τροπολογία, ἥτις ἤδη ἀποτελεῖ μέρος τοῦ νόμου, τοῦ Συντάγματος. Ἐκ τούτου δὲ καταδεικνύεται, ὅτι ἡ Συνέλευσις ἀπῄτησε διὰ τὸν μὴ ἐντόπιον πραγματικὴν πολιτογράφησιν, οὐχὶ καὶ πραγματικὴν ἐγκατάστασι, ἀλλ’ ἐγκατάστασιν τοιαύτην, ὁποίαν περιγράφει ὁ κ. Μίλησης. Ὅτι δὲ οὕτως ἔχει τὸ πρᾶγμα, ἐξάγεται καὶ ἐκ τῆς παραβολῆς τοῦ ἄρθρου 70 πρὸς τὸ ἄρθρον τοῦ παλαιοῦ βουλευτικοῦ νόμου, τὸ ὁποῖον βεβαίως εἶχεν ὑπ’ ὄψιν ἡ Συνέλευσις ὅτε ἐνομοθέτει, διότι ἐκεῖνο ἀπῄτει ἄλλην ἐγκατάστασιν, παρὰ ἐκείνην ἣν ἀπαιτεῖ τὸ Σύνταγμα. Τὸ ἄρθρον 27 τοῦ παλαιοῦ περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν νόμου, τοῦ πρὸ τοῦ 1862, τὸ ὁποῖον περιεῖχε τὰ προσόντα τῶν βουλευτῶν, διότι τὸ Σύνταγμα παραπέμπει εἰς τὸν ἐκλογικὸν νόμον, ἔχει ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει)· «Ἐδάφ. 5.... ἢ νὰ ἐκατοίκησεν ἐν Ἑλλάδι ἓξ ἔτη, ἐγγραφεὶς εἰς ἕνα τῶν δήμων, ἐξ ὧν τὰ τρία ἐντὸς τῆς ἐπαρχίας ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἐκλέγεται, καὶ νὰ ἀπέκτησεν ἐν αὐτῇ πραγματικὴν ἀκίνητον περιουσίαν 10,000 δραχμῶν.» Ἐὰν ἡ Συνέλευσις ἤθελε ν’ ἀπαιτήσῃ παρὰ τοῦ μὴ καταγομένου ἀπὸ τῆς ἐπαρχίας, ἐξ ἧς ἐκλέγεται, πραγματικὴν κατοικίαν, ἤθελεν ἐπαναλάβει τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρ. 27. Ἀλλ’ ἡ Συνέλευσις δὲν ἠθέλησε νὰ νομοθετήσῃ ἀποκλεισμὸν τοιοῦτον καὶ περιορισμὸν, καὶ διὰ τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Μίληση ἀπῄτησεν ἁπλῶς πραγματικὴν πολιτογράφησιν, καὶ οὐχὶ πραγματικὴν ἐγκατάστασιν. Καὶ ὀρθῶς ἔπραξε τοῦτο. Βεβαίως δὲν εἶναι ὁμοία ἡ θέσις ἐκείνου, ὁ ὁποῖος κατοικεῖ ἐν Ἀθήναις καὶ ἐκλέγεται βουλευτὴς Μεγαρίδος, καὶ ἐκείνου, ὅστις κατοικεῖ ἐν Λονδίνῳ, λόγου χάριν, καὶ ἐκλέγεται βουλευτὴς ἔκ τινος ἐπαρχίας· διότι ἐκεῖνος μὲν μένει ἐντὸς τῆς Ἑλλάδος, καὶ ἔρχεται συχνότατα εἰς ἐπαφὴν πρὸς τοὺς συνεπαρχιώτας αὑτοῦ καὶ τὴν ἐπαρχίαν, οὗτος δὲ μένει μακρὰν πάσης σχέσεως πρὸς τὴν ἐπαρχίαν.

§31ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Καὶ ἐν τούτοις, κύριε Βουλευτὰ, ἐξελέγη Βουλευτὴς Ναυπλίας ὁ κύριος Ὑψηλάντης.

§32ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τοῦτο εἶναι κατηγορία διὰ τὴν Βουλὴν, ἥτις τὸ ἐδέχθη. Ἀλλ’ ἐγὼ ἐπαινῶ αὐτήν.

§33ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Ἐγὼ λέγω, ὅτι πρέπει νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος.

§34ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐγὼ δὲ λέγω, ὅτι ἔχω τὰ προσόντα τοῦ νόμου. Ἀπέδειξα ποία εἶναι ἡ ἔννοια τοῦ Συντάγματος· μένει δὲ νὰ ἴδωμεν ποῖα εἶναι παρ’ ἐμοὶ τὰ προσόντα τῆς πραγματικῆς πολιτογραφήσεως, καὶ ἂν ἔχω τὴν ἐγκατάστασιν τὴν ὁποίαν ζητεῖ ἡ Συνέλευσις διὰ τῆς ἑρμηνείας, ἣν ἔδωκεν εἰς τὴν πρότασιν αὐτοῦ ὁ κ. Μίλησης. Ἐγώ, κύριοι, ἔχω τὸ κέντρον τῶν ὑποθέσεών μου ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Μεγαρίδος, εὑρίσκομαι δὲ εἰς συχνὴν συνάφειαν πρὸς αὐτήν. Λάβετε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἡ ἐπαρχία Μεγαρίδος ἔχει ὅλως ἐξαιρετικὴν θέσιν ἐν Ἑλλάδι. Τὸ ἀπώτερον σημεῖον αὐτῆς, ὁ δῆμος Εἰδυλλίας, ἀπέχει ἀπὸ τῶν Ἀθηνῶν ὀλιγώτερον ἢ ὁ ἀπώτερος δῆμος τῆς Ἀττικῆς ἀπὸ τῆς πρωτευούσης· πλησιεστέρα εἶναι ἡ Εἰδυλλία ἢ ὁ Ὠρωπός. Ὁ Μεγαρεὺς εὑρίσκεται εἰς συνάφειαν διηνεκῆ μετὰ τῶν Ἀθηνῶν καὶ τῆς ἐπαρχίας Ἀττικῆς· πάντα τὰ προϊόντα τῆς ἐπαρχίας, ἀνεξαιρέτως, μεταφέρονται καὶ πωλοῦνται εἰς Ἀθήνας, καὶ ἐξ Ἀθηνῶν προμηθεύονται τὰ πάντα ἐν Μεγάροις.

§35ΚΥΡΙΑΚΙΔΗΣ. Αὐτὸ δὲν εἶναι λόγος, διότι μεταφέρονται τὰ προϊόντα.

§36ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Οἱ ὑλοτόμοι, κύριοι, τῆς ἐπαρχίας Μεγαρίδος, ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Ἀττικῆς ἐργάζονται πάντες. Ἡ ῥητίνη ὅλη τῆς ἐπαρχίας εἰς τὴν Ἀττικὴν ἔρχεται· οἱ Ἐλευσίνιοι καὶ οἱ Εἰδυλλιεῖς ἐδίδαξαν τὴν καλλιέργειαν αὐτῆς, ἀφοῦ δ’ ἐργασθῶσι πρῶτον ἐπὶ τῶν δασῶν τῆς ἐπαρχίας, κατόπιν ἐρχόμενοι, ἐργάζονται ἐν Ἀττικῇ. Οἱ σπογγαλιεῖς τῆς Σαλαμῖνος εἰς τὰ παράλια τῆς Ἀττικῆς ἀγρεύουσι τοὺς σπόγγους αὐτῶν· οἱ ἁλιεῖς πάντες τῆς νήσου τὰ παράλια τῆς Ἀττικῆς παραπλέουσι· πᾶν πρᾶγμα, πᾶσα ἐργασία, πᾶσα προμήθεια ἐντεῦθεν λαμβάνεται ὑπὸ τῆς ἐπαρχίας, καὶ ὡς ἐκ τούτου εἶμαι πάντοτε εἰς συνάφειαν μετὰ τῶν κατοίκων αὐτῆς Ἰδίως δὲ, διὰ τὸ ἐπάγγελμα τὸ ὁποῖον μετέρχομαι, ἐν Ἀθήναις μόνον δύναμαι νὰ ὑπηρετήσω τοὺς συνεπαρχιώτας μου, διότι ἐνταῦθα καὶ τὸ Πρωτοδικεῖον, ἐνταῦθα καὶ τὸ Ἐφετεῖον, καὶ ὁ Ἄρειος Πάγος· καὶ ὁ θέλων νὰ δικασθῇ ἐκ τῶν συνεπαρχιωτῶν μου, ἐνταῦθα, εἰς Ἀθήνας, ἀνάγκη νὰ ἔλθῃ καὶ ζητήσῃ νὰ δικασθῇ.

§37Γ. ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Εἰς ποῖα ληξιαρχικὰ βιβλία ἐνεγράφησαν τὰ τέκνα σας;

§38ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τὰ τέκνα μου εἶναι γεννημένα ἐν Ἀθήναις, καὶ εἶναι ἐγγεγραμμένα εἰς τὰ βιβλία τῶν Ἀθηνῶν.

§39ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Νὰ σᾶς ζήσουν.

§40ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Εὐχαριστῶ. Ἀλλὰ τὰ τέκνα μου εἶναι ἐγγεγραμμένα πάντα δημόται Ἐλευσῖνος· τὰ δύο ἄῤῥενα, τὰ ὁποῖα ἐλπίζω μίαν ἡμέραν νὰ χύσωσι τὸ αἷμά των ὑπὲρ πατρίδος, εἶναι δεδηλωμένα εἰς τὸν δῆμον Ἐλευσῖνος, εἰς ὃν θέλουσιν ὑπηρετήσει ποτὲ ὡς στρατιῶται. Ἐφρόντισα νὰ ἐγγράψω δημότας ὅλην τὴν οἰκογένειάν μου· ἔλαβον δὲ καὶ αὐτοῦ τοῦ ἀδελφοῦ μου τὴν συναίνεσιν καὶ ἐφρόντισα νὰ ἐγγράψω καὶ αὐτὸν δημότην Μεγάρων, ὥστε οὐδὲν μέλος τῆς οἰκογενείας νὰ μείνῃ ἔξω τῆς ἐπαρχίας. Λέγω πρὸς τούτοις, κύριοι βουλευταὶ, ὅτι οὐχὶ μόνον οἱ Μεγαρεῖς ἔρχονται εἰς Ἀθήνας καὶ τίθενται οὕτω εἰς συνάφειαν μετ’ ἐμοῦ, ἀλλὰ καὶ ἐγὼ μεταβαίνω συχνότατα εἰς Μέγαρα. Εἶμαι ἐγγεγραμμένος πρὸ τριῶν ἐτῶν, τοσάκις δὲ μετέβην εἰς τὴν ἐπαρχίαν, ὥστε εἰς ἕκαστον μῆνα ἀναλογοῦσι δύο τοὐλάχιστον μεταβάσεις. Ἀλλὰ καὶ καθήκοντα μετέβην καὶ ἐξεπλήρωσα εἰς τὴν ἐπαρχίαν, κατὰ τὴν τελευταίαν δημοτικὴν ἐκλογὴν, ὡς πρόεδρος τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς. Ἐνταῦθα δὲ εἶναι τοσοῦτον ἡ θέσις μου ἀναγκαία εἰς τοὺς συνεπαρχιώτας μου, ὥστε δὲν παρέρχεται ἡμέρα, δὲν παρέρχεται ὥρα, καθ’ ἣν ὁλόκληρον τὸ χῶμα τῆς ἐπαρχίας νὰ μὴ πατῶ, τὸ χῶμα τῆς ἐπαρχίας, μεταφερόμενον εἰς τὴν οἰκίαν μου. Ἀλλὰ, κύριοι, δὲν περιωρίσθην εἰς τοῦτο μόνον· ἠθέλησα νὰ ἐκπληρώσω πάντας τοὺς ὅρους, οἵτινες, κατὰ τὴν κρίσιν μου, ἀπῃτοῦντο πρὸς τελείαν ἐγκατάστασιν, ἠγόρασα καὶ ἓν κτῆμα, ναὶ μὲν εὐτελὲς, ἀνάλογον ὅμως, κύριοι, ὁπωσδήποτε, πρὸς τὴν περιουσίαν μου.

§41Γ. ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Εἶσθε πτωχός;

§42ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Μάλιστα· διότι εἶσθε νομικὸς καὶ γινώσκετε, ὅτι δὲν ἔχω ἐξουσίαν νὰ θέσω χεῖρα εἰς προικῴαν περιουσίαν.

§43Γ. ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Καὶ πόθεν ἔρχεται;

§44ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐκ τῆς γυναικός μου.

§45Γ. ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Καὶ πόθεν εἶναι ἡ σύζυγός σας; (Θόρυβος.)

§46ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τοῦτο δὲν σᾶς ἐνδιαφέρει.

§47ΡΑΛΛΗΣ. Ἐκεῖθεν, ὅθεν καὶ ἡ ἰδική μου γυνή, ἐκ Ῥωσσίας.

§48ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Ἐκεῖθεν προέρχεται ἡ περιουσία;

§49ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Προέρχεται ἐκ τοῦ ταμείου τοῦ Κοντογιαννάκη, ὅστις ὑπὲρ τὸ ἥμισυ ἑκατομμύριον ἐδαπάνησεν ὑπὲρ τῆς Ἑλλάδος. (Θόρυβος.)

§50Γ. ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Δὲν θὰ ἐπιτρέψω ἐγὼ ἐδῶ τὸ πνεῦμα τῆς πονηρίας καὶ τῆς ἐπιβουλῆς κατὰ τῆς Ἑλλάδος· πρόκειται περὶ τοῦ δικαίου ὅλων τῶν ἐπαρχιῶν, δὲν εἶναι μόνον περὶ τῆς Μεγαρίδος.

§51ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ὁ κύριος Κοντόσταυλος ἦτον εἰς τὴν Κάρυστον, καὶ ὅταν ἔχασε τὴν πλειοψηφίαν...... (Θόρυβος.)

§52ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Πάντοτε ἐξελέγη νομίμως. (Θόρυβος.)

§53ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐγώ, κύριοι, ἐπαναλαμβάνω, ἐφρόντισα...

§54ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Οὐδέποτε ὁ Κοντόσταυλος ἐξῆλθε νομίμως.

§55ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐπιτρέπεται, δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα ὁ Παπαγεωργίου νὰ ὑβρίζῃ (Θόρυβος)· ὁ Παπαγεωργίου, ὁ Παπαγεωργίου.......

§56ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Ἐγὼ τὴν ἱστορίαν λέγω (Θόρυβος).

§57ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐφρόντισα, ἐπαναλαμβάνω, κύριοι βουλευταί, ν’ ἀποκτήσω κτῆμα ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ, ἀνάλογον, δυσανάλογον ἴσως πρὸς τὴν περιουσίαν μου, διότι οὐδὲν ἐκληρονόμησα παρὰ τοῦ πατρός μου· ἠγόρασα δ’ αὐτὸ ἐκ τῶν οἰκονομιῶν καὶ τοῦ προϊόντος τῆς ἐργασίας μου.

§58ΦΙΛΗΜΩΝ. Εἶναι περιττὰ αὐτά.

§59Γ. ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Ἐγὼ ἔμαθα, ὅτι πληρώνετε δύο χιλιάδας δραχμῶν εἰς ἐνοίκιον.

§60ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἀπατᾶσθε· ἑπτὰ χιλιάδας δραχμῶν πληρώνω εἰς ἐνοίκιον. Ἀλλὰ τί σημαίνει τοῦτο;

§61Γ. ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Ἐκ τῆς προικὸς ἔπρεπε νὰ ἀγοράσητε ἓν κτῆμα ἀνάλογον (Θόρυβος καὶ λογομαχία μεταξὺ Γ. Ἰακωβάτου καὶ Κεχαγιᾶ).

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ λείψουν οἱ διάλογοι.

§63ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Κύριοι βουλευταί, εἶναι μάταιον νὰ ἐπιμείνω ἀναπτύσσων περισσότερον τα προσόντα τὰ ἀποτελοῦντα τὴν πραγματικὴν πολιτογράφησιν, ἣν καὶ ἔχω. Ἀρκεῖ μόνον νὰ ἐπιστήσητε τὴν προσοχὴν ὑμῶν εἰς τὸ ὅτι ἐξελέχθην ἄνευ τῆς εὐνοίας τῆς Κυβερνήσεως, ἄνευ νοθείας, ἄνευ βίας, ἄνευ ἀποκλεισμοῦ ἐκλογέων, ἄνευ δαπάνης χρημάτων, ἄνευ οὐδεμιᾶς ἐνστάσεως, οὔτε πρό, οὔτε κατά, οὔτε μετὰ τὴν ἐκλογήν. Καὶ ἐξελέγην, κύριοι, πῶς; ἀκούσατε· ἐπὶ 4,385 ἐκλογέων, τῶν ἐν τῷ καταλόγῳ τῷ ἐκλογικῷ τῆς ἐπαρχίας, οὐχὶ τῶν ψηφοφορησάντων, ἔλαβον ψήφους 2,259, ἤτοι πλέον τοῦ ἡμίσεως τῶν ἐν τῷ καταλόγῳ ὀνομάτων. Ἐπὶ δὲ 3,381 ψηφοφορησάντων, ἔλαβον 2,259 ψήφους. Ὑπερτέρησα, κύριοι, τοῦ ἀληθῶς ἰσχυροτάτου κυρίου Μαλέα, τοῦ ἐπὶ εἰκοσαετίαν πολιτευομένου, κατὰ 660 ψήφους, τοῦ δ’ ἐνισταμένου, κατὰ 800 περίπου. Ἀκούσατε δὲ καὶ τὰ ἀποτελέσματα ἑνὸς ἑκάστου τῶν δήμων. Ἐν τῷ δήμῳ Μεγάρων, ἐπὶ 986 ψηφοφορησάντων, ἔλαβον 621 ψήφους, δηλ. τὰ ⅔· εἰς τὸν δῆμον Ἐλευσῖνος, ἐπὶ 804, ἔλαβον 639, δηλ. τὰ ¾. Καὶ ἐν τῷ δήμῳ τούτῳ, κύριοι, εἶχον ἀντίθετον τὸν δήμαρχον, ὅστις ἐν τούτοις μετὰ τοῦ κ. Μαλέα μόλις ἠδυνήθησαν νὰ μοὶ ἀφαιρέσωσιν 165 ψήφους. Ἐν τῷ δήμῳ Σαλαμῖνος, ἐπὶ 809 ψηφοφορησάντων, ἔλαβον 600 ψήφους, ἤτοι τὰ ¾. Ἐν τῷ δήμῳ Ἐρυθρῶν, ἀποσπάσματι τοῦ παλαιοῦ δήμου Εἰδυλλίας, ἐπὶ 320 ψηφοφορησάντων, ἔλαβον 217 ψήφους, ἤτοι τὰ ⅔· ἐν δὲ τῷ δήμῳ Εἰδυλλίας, ὅπου ἐγεννήθη καὶ διαμένει ὁ κ. Μαλέας, ἔλαβον, ἐπὶ 362 ψηφισάντων, 182 ψήφους, ἤτοι τὸ ἥμισυ τῶν ψήφων. Ἐκ τούτου δὲ βλέπετε, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἡ ἐπαρχία εὑρίσκεται εἰς τοιαύτην σχέσιν μετ’ ἐμοῦ, ὥστε ἔκρινεν, ὅτι ἠδυνάμην, πλανωμένη ἴσως, ἀλλ’ ὁπωσδήποτε ἔκρινεν, ὅτι ἠδυνάμην νὰ τὴν ἀντιπροσωπεύσω καταλλήλως. Ἐκ τούτου, κύριοι, ἐξάγεται τεκμήριον, ὅτι δὲν εἶμαι ἄγνωστος ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ· καὶ ἐνῷ δὲν εἶμαι ἄγνωστος εἰς τοὺς κατοίκους αὐτῆς, ἐγὼ αὐτὸς δύναμαι ἕνα ἕκαστον αὐτῶν νὰ κατονομάσω. Μετὰ ταῦτα, κύριοι βουλευταί, νομίζω, ὅτι εἶναι ἀδίκημα, ἄνθρωπον ὑπηρετήσαντα ἐπὶ τρία ἔτη ἔξω τοῦ βουλευτηρίου τὴν ἐπαρχίαν, καὶ ἰδίως ἕνα ἕκαστον, καὶ ἐν γένει εἰς τὰ κοινά, κατὰ πᾶσαν ἀνάγκην, κατὰ πᾶσαν ὑπόθεσιν, κατὰ πᾶν νόμιμον συμφέρον, νὰ ἀποκλείσητε, διὰ τὸν λόγον, ὅτι δὲν ἔχει ἐγκατάστασιν. Ἀλλὰ τί ἄλλο εἶναι ἡ ἐγκατάστασις; Καὶ νομίζετε, κύριοι, ὅτι δὲν μοὶ εἶναι γνωσταὶ αἱ ἀνάγκαι τῆς ἐπαρχίας, ἀφοῦ ἐπὶ τριετίαν οὐδὲν ἄλλο πράττω ἢ νὰ ἐργάζωμαι εἰς ὑποστήριξιν, εἴτε τῶν ἰδιαιτέρων ἑνὸς ἑκάστου δικαίων, εἴτε τῶν γενικῶν τῆς ἐπαρχίας συμφερόντων; Νομίζετε, κύριοι, ὅτι δὲν γνωρίζω, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ μεταῤῥυθμισθῇ ὁ νόμος περὶ δασῶν, διὰ νὰ μὴ πιέζωνται οἱ ὑλοτόμοι εἰς πᾶν ἔργον αὐτῶν; Νομίζετε, ὅτι δὲν γνωρίζω, ὅτι εἶναι ἀνάγκη εἰς τὴν ἐπαρχίαν ταύτην νὰ μεταβληθῇ ὁ τρόπος τῆς φορολογίας τῆς ῥητίνης, ἵνα μὴ ἐξογκῶνται αὐθαιρέτως καὶ κατὰ τὸ συμφέρον πλεονέκτου ἐνοικιαστοῦ αἱ ἐν τοῖς μηνιαίοις πρωτοκόλλοις τιμαί; Νομίζετε, ὅτι δὲν γνωρίζω, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ μεταβληθῇ ὁ τρόπος τῆς εἰσπράξεως διοδίων, ἕνεκα τῶν ὁποίων καθ’ ἡμέραν πιέζονται οἱ ἀπὸ Μεγάρων εἰς Ἀθήνας καταβαίνοντες; Γινώσκω πάντα ταῦτα, διότι, ὡς προεῖπον, συνεχὴς καὶ ἀδιάκοπος εἶναι ἡ καθ’ ἡμέραν μετὰ τῆς ἐπαρχίας σχέσις μου. Ἐπείσθητε, κύριοι, ὡς ἐλπίζω, ὅτι ἔχω πλήρη τὰ νόμιμα προσόντα, διότι ἦλθον εἰς τοιαύτην σχέσιν καὶ κοινωνίαν μετὰ τῆς ἐπαρχίας, ὥστε οὔτε ἐγώ, οὔτε ἡ οἰκογένειά μου, οὔτε κατὰ τὸ παρόν, οὔτε ἐπὶ τὸ μέλλον, εἶναι δυνατὸν νὰ χωρισθῶμεν ἀπ’ αὐτῆς. (Χειροκροτήματα ἐκ τοῦ ἀκροατηρίου.)

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ προσέχητε νὰ μὴ χειροκροτῆτε, διότι θὰ κενώσω τὰ ἀκροατήρια.

§65ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ἔχω ἀνάγκην, κύριοι, νὰ ἀπαντήσω εἰς τοὺς προλαλήσαντας, εἰς τὸν κ. βουλευτὴν Καλαμῶν, εἰς τὸν κ. βουλευτὴν Γορτυνίας καὶ εἰς τὸν κ. βουλευτὴν μέχρι τοῦδε Μεγαρίδος, περὶ τῆς ἐκλογῆς τοῦ ὁποίου πρόκειται. Καὶ ὡς πρὸς τὸν πρῶτον, κ. Τζάνεν, τὸν βουλευτὴν Καλαμῶν, δὲν εἶμαι εἰς κατάστασιν νὰ τὸν ἀναιρέσω, διότι δὲν ἔχω τὴν ἱκανότητα τῆς γαλῆς νὰ ἀναβῶ εἰς τὰ γαλλικά του καμπαναρεῖα. Ὡς πρὸς τὸν δεύτερον, τὸν βουλευτὴν Γορτυνίας, τῷ ἀπαντῶ, ὅτι ὁ νόμος περὶ ἐκλογῆς τῶν πληρεξουσίων εἰς τὸ ἐξωτερικὸν δὲν ἔδιδε τὸ δικαίωμα νὰ ἐκλέγωσιν αἱ κοινότητες τοῦ Ἑλληνισμοῦ, ἀλλ’ οἱ ἐκ τῆς ἐλευθέρας Ἑλλάδος μεταβάντες εἰς τὸ ἐξωτερικόν, καὶ τῶν ὁποίων οἱ πολλοὶ εἶναι ἐγγεγραμμένοι εἰς τὰ βιβλία τῶν ἐκεῖ Ἀστυνομιῶν διὰ τὴν ὄχι καλὴν διαγωγήν των, καὶ δὲν εἶναι ἀληθές, ὅτι ἀνεμίχθησαν οἱ ξένοι διὰ τοὺς πληρεξουσίους τῶν Σωματείων, διότι τοιοῦτοι ἐστάλησαν εἰς τὴν Συνέλευσιν· ἕπεται λοιπόν, ὅτι δὲν εἶναι ἀληθές, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη δὲν ἐπιέζετο ἀπὸ τὴν πρωτεύουσαν. Ὡς πρὸς τὸ δεύτερον μέρος τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Γορτυνίας ἀπαντῶ, ὅτι, καίτοι νομικὸς καὶ διατελέσας καὶ τοσάκις ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, παρερμήνευσε τὸν νόμον· ἑπομένως τῷ λέγω, ἢ ὅτι ἐκ προθέσεως παρερμηνεύει τὸν νόμον, ἢ ὅτι ἐλησμόνησε τὰ νομικά του. Τί σᾶς εἶπεν; εἶναι ἐδῶ κοντὰ τὰ Μέγαρα. Πρώην ὑπουργὲ τῆς Δικαιοσύνης, ἐὰν ἦσο δικαστὴς εἰς Μέγαρα, ὅπου εἶναι Εἰρηνοδικεῖον, δύναται νὰ δικάσῃς τὸν Ἀθηναῖον, ἢ ὁ Μεγαρεὺς δύναται νὰ δικασθῇ εἰς τὸ εἰρηνοδικεῖον Ἀθηνῶν; Ἐὰν ἐστήριζες τὴν ψῆφόν σου εἰς τὰς πληροφορίας τοῦ τμήματος, δὲν θὰ σοῦ ἐζήτουν λόγον· δὲν ἔπρεπεν ὅμως νὰ ἔλθῃς ἐδῶ καὶ νὰ τὸν διατυπώσῃς οὕτως.

§66ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐπιέζετο ἡ Κυβέρνησις τοῦ 1862.

§67ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Τοσοῦτον ἐπιέζετο ἡ τότε Κυβέρνησις, ὥστε μίαν ἡμέραν ὁ Καλὸς ἀπὸ μέρους τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν κατὰ τοῦ προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ὁ Θεοχάρης ἀπὸ μέρους τούτου κατὰ τοῦ πρώτου, δι’ ὀχλαγωγιῶν ἠνάγκασαν τὴν Κυβέρνησιν ν’ ἀλλάξῃ τὸ ὁποῖον διώρισε τὴν πρωΐαν προσωπικὸν τῶν διοικ. ὑπαλλήλων. Ἔρχομαι εἰς τὴν ἀναίρεσιν τῶν ὅσων εἶπεν ὁ κ. Δραγούμης, ὁ ὁποῖος συνεζήτησεν ἐπιστημονικῶς, ὅσον ἠδυνήθη, τὸ ζήτημα· θὰ μὲ συγχωρήσῃ ὅμως νὰ ἀναγνώσω καὶ ἐγὼ ἐκ τῶν πρακτικῶν τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως ὅσα εἶπεν ὁ κ. Μίλησης καὶ ὁ κ. Ἀντωνόπουλος. Ἰδοὺ, κύριοι, τί εἶπεν ὁ κ. Ἀντωνόπουλος (ἀναγινώσκει τὰς ἐν τῷ ϛʹ τόμῳ σελ. 597–599 τῶν πρακτικῶν τῆς Συνελεύσεως ἀγορεύσεις τοῦ Μίληση καὶ Ἀντωνοπούλου). Ἀκούσατε ἀκόμη, κύριοι, καὶ τοῦ κ. Μίληση τὴν τελευταίαν ὁμιλίαν (ἀναγινώσκει)..... Βλέπετε, ὅτι καὶ ὁ κ. Μίλησης καὶ ὁ κ. Ἀντωνόπουλος συμφωνοῦσιν εἰς τὴν ἔννοιαν τῆς ἐγκαταστάσεως, δηλαδὴ, ὅτι ἐγκατάστασιν ἐννοοῦσιν ἀμφότεροι τὴν μετοικεσίαν, καὶ οὐχὶ μόνην τὴν ἐγγραφὴν εἰς τὸ δημοτολόγιον. Ὁ κ. Δραγούμης, ὑπερασπιζόμενος, μᾶς εἶπεν, ὅτι εἶναι πολίτης Ἕλλην· δὲν τὸ ἀρνεῖται κἀνείς· καὶ ἐγὼ εἶμαι πολίτης Ἕλλην, ἀλλ’ ἂν ζητήσω νὰ ἐκτεθῶ εἰς Γύθειον ἢ ἄλλην τινὰ πλησίον τῆς Σπάρτης ἐπαρχίαν, κακῶς θὰ ἐκλεχθῶ. Βλέπετε, ὅτι ἡ ἐγκατάστασις ἐννοεῖ τὴν μετοικεσίαν ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ. Ὁ κ. Δραγούμης μᾶς ἀνέφερε περὶ Ἑλληνισμοῦ, περὶ δικαιωμάτων· κανεὶς δὲν τὰ φιλονεικεῖ. Καὶ ὁ πατήρ σου, κ. Δραγούμη, καὶ ὁ πάππος ὑπηρέτησε τὴν πατρίδα· ὁ πατήρ σου ἐτιμήθη μὲ τὰ ἀνώτατα ἀξιώματα, δὲν ἕπεται ὅμως, ὅτι ὁ υἱός του πρέπει νὰ λάβῃ τὴν γενικὴν πολιτογράφησιν, τὴν ὁποίαν ἔλαβον μόνοι οἱ ἔξοχοι ἄνδρες Μαυροκορδάτος, Τζοὺρτζ, Κωλέττης, Μαυρομιχάλης, Μεταξᾶς καὶ Καλέργης. Πιστεύω, ὅτι ὁ κ. Δραγούμης εἰλικρινῶς δὲν πιστεύει εἰς τὴν ἔννοιαν τῆς ἐγκαταστάσεως, τὴν ὁποίαν ἔδωκε. Μᾶς εἶπεν, ὅτι εὑρίσκεται διαρκῶς εἰς ἐπαφὴν μετὰ τῆς Μεγαρίδος. Καὶ τίς ἠρνήθη τοῦτο; Ἀλλ’ ὁ νόμος θέλει νὰ ὑπάγῃς νὰ καθήσῃς ’ς τὸ χωρίον δύο ἔτη. Ἀλλὰ μεταβαίνει, μᾶς εἶπε, δὶς τοῦ μηνός. Καὶ ἐγὼ διέρχομαι τοῦ Ναυπλίου μυριάκις, ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ ἐκλεχθῶ ἀπὸ ἐκεῖ, μολονότι ἐκατοίκησα ὡς μαθητὴς καὶ ὑπάλληλος ἐπὶ πολλὰ ἔτη. Ὤφειλεν ὁ κ. Δραγούμης νὰ μὲ ἀναιρέσῃ ὡς νομικὸς, διότι οὔτε σοφιστεῖαι ἦσαν αὐτὰ, τὰ ὁποῖα μᾶς εἶπε. Διατί, κύριοι, ὁ νόμος ὥρισεν ἐγκατάστασιν καὶ ὄχι πολιτογράφησιν; Αἱ λέξεις βεβαίως ἔχουν ἑκάστη καὶ ἰδίαν σημασίαν, τὴν ὁποίαν δὲν δυνάμεθα νὰ ἐξηγήσωμεν, παρὰ ὅπως πρέπει. Ἐπειδὴ δὲ εἷς τῶν προλαλησάντων εἶπεν, ὅτι διέγνωσεν, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως συμφωνεῖ μὲ τὴν γνώμην τούτου, ἐγὼ, κύριοι, προσκαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐξηγηθῇ, διότι πρόκειται περὶ ἑρμηνείας τοῦ Συντάγματος, καὶ μία κακὴ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς εὐθύνει τὴν Κυβέρνησιν, καὶ ὁ κ. Μίλησης ὀφείλει νὰ ἔλθῃ ἐδῶ νὰ μᾶς ἐξηγήσῃ τὴν ἔννοιαν τῆς προτάσεώς του.

§68ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Ὅτε ἐπροκάλεσα τὸ παρὸν ζήτημα, δὲν εἶχον σκοπὸν νὰ θέσω ὑπὸ συζήτησιν τὸ πρόσωπον τοῦ κ. Δραγούμη καὶ διὰ τοῦτο, ἂν τὸν ἐλύπησα, ἐπιθυμῶ νὰ ἐξηγηθῶ, ὅτι δὲν εἶχον σκοπὸν τοιοῦτον. Πρέπει νὰ κάμωμεν διάκρισιν μεταξὺ προσωπικοῦ καὶ νομικοῦ ζητήματος· καὶ, ἂν πρέπῃ νὰ ἐκφρασθῶ περὶ τοῦ προσωπικοῦ, ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι ἐπληροφορήθην ἀπὸ διάφορα μέρη, ὅτι ὁ κ. Δραγούμης εἶναι εὐεργετικὸς πρὸς τοὺς Μεγαρεῖς, ὅτι εἶναι πλούσιος, χωρὶς ν’ ἀποβλέψω εἰς τὴν πηγὴν τοῦ πλούτου του, ὅτι μεταχειρίζεται τὸν πλοῦτόν του πρὸς εὐεργεσίαν. Τὸν ἐπαινῶ διὰ τοῦτο· ἀλλ’ εἶναι καὶ ἄλλοι Ἕλληνες πολῖται τῶν διαφόρων Δήμων, οἱ ὁποῖοι εἶναι καὶ εὐεργετικώτεροι καὶ εὐσπλαγχνικώτεροι· ὥστε τὸ προσωπικὸν ζήτημα κατ’ οὐδὲν ἐπηρεάζει τὸ νομικὸν, τὸ ὁποῖον εἶναι ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Βεβαίως ἐκπλήττεται ὁ ἄνθρωπος, πῶς, ἐνῷ ἡ ἐπαρχία τῆς Μεγαρίδος ἔχει εἴκοσιν ἰατροὺς, ἐννέα ἑλληνοδιδασκάλους, πέντε δικηγόρους, τέσσαρας εἰρηνοδίκας, εὐπόρους παμπόλλους κατοίκους, ἐκπαιδευθέντας καὶ εἰς τὰ Γυμνάσια τῶν Ἀθηνῶν καὶ εἰς τὸ Πανεπιστήμιον, πῶς αὑτὴ ἡ Ἐπαρχία ἐπλανήθη καὶ ἐξέλεξεν ἕνα ξένον (κατὰ τὴν ἰδέαν τῶν ἐντοπίων), καὶ οὐχὶ ποτὲ ἐγχώριον.

§69ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐξέλεξε τὸν Φιλάρετον, τὸν Βάσσον καὶ ἄλλους, πάντας ξένους, καὶ ἔκαμε καλά.

§70ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Αὐτοὶ σᾶς ἤνοιξαν τὸν δρόμον! Δὲν δυνάμεθα δὲ ἤδη νὰ θέσωμεν ὑπὸ συζήτησιν τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι παρόντα, οὐδὲ ἔχουν ἐπιῤῥοὴν εἰς τὴν παροῦσαν συζήτησιν· τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον μᾶς ἀπασχολεῖ σήμερον, εἶναι τὸ νομικόν. Κύριε Δραγούμη, τὸ πρόσωπόν σας δὲν εἶναι ὑπὸ συζήτησιν, ἠμπορῶ νὰ ὁμολογήσω, ὅτι ἔχω μεγάλην ὑπόληψιν, ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ συναινέσω, ὅτι ἔχετε καὶ τὰ προσόντα ὡς βουλευτὴς Μεγάρων· τοῦτο δὲ δὲν ἀναφέρεται εἰς τὸ πρόσωπόν σας, ἀλλ’ εἰς τὸν νόμον. Πρέπει δὲ ἀκόμη νὰ γείνῃ διάκρισις, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ τῆς Ἐπαρχίας τῆς Μεγαρίδος, ἀλλὰ περὶ πασῶν τῶν ἐπαρχιῶν τῆς Ἑλλάδος, ὅτι δικάζοντες τὴν Μεγαρίδα, διὰ τὴν παραβίασιν τοῦ νόμου, καθιστῶμεν ὑπόδικον τὴν ἐπαρχίαν αὐτὴν· καὶ ὑπόδικον τὴν κάμνει ἡ παρουσία ἑνὸς ἑτεροεπαρχιώτου. Ὅταν δὲ δικάζωμεν τὴν ἐπαρχίαν αὐτὴν, πρέπει νὰ ἐννοῆτε, ὅτι δικάζεται καὶ ἡ Ἐπαρχία τῆς Ἀττικῆς, καὶ τῆς Αἰγίνης, καὶ τῆς Κορινθίας, καὶ ὅλαι· ὥστε ἐγὼ ὑπερασπίζομαι τὸ συμφέρον ὅλων τῶν ἐπαρχιῶν. Ἐπιθυμῶ, ὁ Νόμος νὰ ἐφαρμόζηται κατὰ πνεῦμα καὶ κατὰ γράμμα, καὶ τοῦτο τὸ λέγω κατόπιν πείρας, τὴν ὁποίαν ἔχω ὁ ἴδιος εἰς τὴν Ἐπαρχίαν μου. Ἑπομένως πρέπει νὰ περιορισθῶμεν εἰς τὸ ζήτημα τὸ νομικόν. Ἠδυνάμην νὰ σᾶς ἀναφέρω καὶ τοὺς νόμους τοὺς πρὸ τοῦ νόμου τῆς Συνελεύσεως, ἀλλ’ ὑμεῖς τοὺς γνωρίζετε, καὶ δὲν θέλω νὰ κάμω λόγον περὶ αὐτῶν. Ἀλλ’ ὁ νόμος, ὁ διέπων σήμερον τὸ ἐκλογικὸν δικαίωμα τῶν Ἑλλήνων, ποῖος εἶναι; εἶναι ὁ τοῦ 1864. Τί ἀπαιτεῖ; Νὰ ἦναί τις, διὰ νὰ τεθῇ ὑποψήφιος, ἐκ τῆς ἐπαρχίας, ἐξ ἧς ἐκλέγεται, ἢ νὰ ἦναι ἐγκατεστημένος ἐν αὐτῇ πρὸ διετίας, ἀπολαύων τ’ ἀστικὰ καὶ πολιτικὰ δικαιώματα. Οἱ ὅροι εἶναι σαφέστατοι, καὶ ἐκπλήττομαι πῶς μετὰ δεκαπενταετίαν ἔρχεται πάλιν αὐτὸ τὸ ζήτημα εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ζητεῖται πῶς νὰ ἑρμηνευθῇ ὁ νόμος. Ἄλλον δὲ λόγον δὲν εὑρίσκω τούτου, εἰμὴ τὰ διάφορα πρόσωπα, τὰ ὁποῖα περιεπλάκησαν εἰς τὴν ὑπόθεσιν· ἂν ἐπρόκειτο περὶ τοῦ Μπαρμπαγιάννη, ἡ Βουλὴ τῇ ἀληθείᾳ ἤξευρε νὰ ἐφαρμόσῃ τὸν νόμον σαφῶς· ἤθελεν εἴπει, ὅτι οὔτε κἂν ὑποψία ὑπάρχει.

§71ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὁ κ. Κοσσονάκος, Βουλευτὴς Μεγαλοπόλεως, οὕτω πως ἐξελέχθη ἐκεῖ εἰς τὰ 1875, εἶχε δὲ τὰ αὐτὰ προσόντα, οἷα καὶ ἐγώ· ὁ κ. Μαυροκορδάτος ὡσαύτως, καὶ ποτὲ δὲν ἐγένετο λόγος περὶ τούτου. Μοὶ ἔδωκε δ’ ἐντολὴν ὁ κύριος Κοσσονάκος ν’ ἀναφέρω τὸ ὄνομά του.

§72ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Τὰ γενόμενα οὐκ ἀπογίνονται· τὰ παλαιὰ δὲν δυνάμεθα νὰ ἐπαναφέρωμεν εἰς τὴν ζωήν. Καὶ ὁ κ. Στάϊκος ἐξελέχθη ἀπὸ τὴν Ἰθάκην, ἀλλ’ ἐλέχθη, ὅτι ἐπῆρεν Ἰθακησίαν, καὶ τοῦτο εὐκολύνει τὴν ἐγκατάστασιν. Ἀλλὰ ἐπήρατε ὑμεῖς Μεγαρίδα; Ἐπήρατε Κοντογιαννακοπούλαν, σεβαστοτάτην, ἀλλὰ μὴ Μεγαρίδα· νομίζω δὲ, ὅτι εἶναι καὶ ἐκ γενετῆς Ῥωσσίς. Δὲν τὸ κατηγορῶ, διότι οἱ Ἕλληνες εἴμεθα κοσμοπολῖται· ἀλλὰ διὰ τοῦτο πρέπει νὰ συγχωρηθῇ καὶ εἰς τοὺς ἐπαρχιώτας νὰ ἦναι τοποπολῖται. Πλὴν σήμερον δὲν πρόκειται περὶ τοῦ προσώπου, πρέπει νὰ ἴδωμεν, ἂν ὑπάρχῃ παραβίασις τοῦ νόμου οὐ μόνον εἰς τὴν Μεγαρίδα, ἀλλὰ καὶ εἰς τὰς ἄλλας ἐπαρχίας τοῦ Κράτους. Τί θὰ εἴπητε σεῖς, ὅταν ἕνας πλούσιος τῶν Ἀθηνῶν ἐξοδιάσῃ ὀλίγα χρήματα καὶ στείλῃ ἓν φύλλον χάρτου εἰς τὸν δήμαρχον τῆς Κορίνθου, τῆς Αἰγίνης, τοῦ Ναυπλίου, εἰς τὴν Πάλλην τῆς Κεφαλληνίας, εἰς τὸ μικρὸν Ληξούριον, λέγον, «Κύριε Δήμαρχε, νὰ μὲ ἐγγράψητε εἰς τὸ δημοτολόγιον,» καὶ ἐπὶ ἑνὸς φύλλου χάρτου ἐγγράφεται δημότης, χωρὶς ἐγκατάστασιν, χωρὶς ἰδιοκτησίαν, χωρὶς κανὲν τῶν ἄλλων προσόντων τοῦ νόμου; Σᾶς βεβαιῶ δὲ ἐγὼ, ὅτι εἶδον ἕνα, ὅστις, ἐγγεγραμμένος ὢν ἐν Ἀθήναις, ἐξελέχθη Πρόεδρος τῆς Ἐφορευτικῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ τετάρτου τμήματος Ἀθηνῶν εἰς τὰς ἐφετεινὰς δημοτικὰς ἐκλογὰς, καὶ (τί ἠκολούθησεν;) ἐν Κεφαλληνίᾳ ὁ αὐτὸς ἐξελέχθη ὑπὸ τοῦ Πρωτοδικείου, εἴτε ἐν γνώσει, εἴτε ἐν ἀγνοίᾳ, (καὶ οἱ λόγοι μου ἔχουσι νόημα), Πρόεδρος τῆς Ἐφορευτικῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ δήμου Ληξουρίου! Δημότης Ἀθηνῶν καὶ δημότης Ληξουρίου! Πρόεδρος Ἐφορευτικῆς Ἐπιτροπῆς Ἀθηνῶν καὶ Πρόεδρος Ἐφορευτικῆς Ἐπιτροπῆς Ληξουρίου!

§73ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ποῖος εἶναι;

§74ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Εἶναι περιττὸν νὰ τὸ μάθητε.

§75ΦΙΛΗΜΩΝ. Ἐγὼ τὸν γνωρίζω, ἀλλὰ μετέφερε τὰ δικαιώματά του ἐκεῖ.

§76ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Σᾶς λέγω, κύριοι, τοῦτο, διὰ νὰ ἰδῆτε πόσους κινδύνους ἔχει αὐτὸ τὸ πρᾶγμα. Δὲν εἶναι συγχωρημένον εἰς κανένα νὰ στέλλῃ ἓν φύλλον χάρτου, λέγων, ἐγγράψατέ με· τοῦτο δὲ λέγουν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐπιβουλεύονται τὰς ἐπαρχίας καὶ προετοιμάζουν τὴν δημοτογράφησίν των διὰ μελλούσας χρείας. Ἡ Κυβέρνησις εἰς αὐτὰ ἐνασμενίζεται· χωρὶς ἄλλο, διότι ὑπάρχει μία μυστικὴ πολιτικὴ, ἓν συμβούλιον μυστικὸν εἰς τὰ ὑπόγεια ἢ εἰς τὰ ὑπερῷα τῶν Ἀθηνῶν, θέλον νὰ βάλῃ εἰς τὴν χεῖρά του ὅλας τὰς Ἐπαρχίας τοῦ Κράτους, καὶ προετοιμάζον νὰ ἐκλέγῃ βουλευτὰς ὅλων τῶν Ἐπαρχιῶν ἀνθρώπους κατοικοῦντας μὲν ἐν Ἀθήναις, ἀνήκοντας δὲ τοὺς μὲν εἰς τὴν δεῖνα πολιτικὴν, τοὺς δὲ εἰς τὴν ἄλλην, ἐξ οὗ κινδυνεύει ὅλη ἡ Ἑλλὰς (θόρυβος)· πνεῦμα δ’ ἑλληνικὸν μὴ περιμένετε, ὅταν καταντήσῃ ἡ Βουλὴ εἰς αὐτὸν τὸν βαθμὸν, ἐνῷ ὁ Νόμος θέλει ὁ βουλευτὴς τῆς Ἐπαρχίας νὰ φέρῃ τὸ φρόνημα τῆς Ἐπαρχίας. Ἂν συγκατανεύσουν ἑκατὸν τοιοῦτοι τυραννόφρονες ἢ ξενόφρονες, σᾶς ἐμπλέκουν εἰς πολέμους, καὶ τότε οἱ πατέρες θὰ ἐνταφιάζουν τὰ τέκνα των. Καὶ τὶ μέλει τοὺς τοιούτους, ἐὰν χαθοῦν 50 χιλιάδες ἀπὸ τὰς διαφόρους Ἐπαρχίας; Τὰ πετσώματα ἐλήφθησαν. Ἐν τοσούτῳ ἐν Ἀθήναις ἐξακολουθοῦν τὰ θέατρα, ἐξακολουθοῦν αἱ μουσικαὶ, καὶ ἀπὸ τὴν ἐρήμωσιν τῆς Ἑλλάδος μόνον αἱ Ἀθῆναι δὲν ὑποφέρουν. Τοῦτο εἶναι τὸ ζήτημα. Δὲν πρόκειται περὶ Δραγούμη, οὐδὲ περὶ Μεγάρων· πρόκειται περὶ τῆς σωτηρίας τοῦ Ἔθνους. Θέλω βουλευτὰς, ἔστω καὶ ἀγροίκους, ἀλλὰ μὲ τὸ φρόνημα τῶν Ἐπαρχιῶν. Ἐὰν θέλουν αἱ Ἐπαρχίαι πόλεμον, ἐμπρός! καὶ, ἐὰν ἀποβῇ ὀλέθριος, αἱ Ἐπαρχίαι νὰ εἴπωσι, δικαίως τὴν ἐπάθομεν, διότι ἡμεῖς τὸν ἐψηφίσαμεν. Αἱ ἐπαρχίαι πρέπει νὰ λέγουν, θέλομεν οἰκονομίαν, δὲν θέλομεν πόλεμον, θέλομεν ναυτιλίαν, ὄχι δὲ ἑκατὸν μπερμπάντιδες, ἀνήκοντες μὲν εἰς τὰς Ἀθήνας, οὐχὶ δὲ καὶ Ἀθηναῖοι, ν’ ἀποφασίζουν περὶ πολέμου καὶ εἰρήνης.

§77ΦΙΛΗΜΩΝ. Ἡ πρωτεύουσα τῆς Ἑλλάδος κατοικεῖται ἀπὸ ὅλας τὰς ἐπαρχίας.

§78ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Ἂς ἐκλέγωνται ἀπὸ τὰς Ἀθήνας. Εἰς τὸ Σύνταγμα παρελήφθη ἓν ἄρθρον σπουδαῖον, καὶ σᾶς τὸ λέγω ἐγώ..... Αἱ Ἀθῆναι πληθύνονται περισσότερον τῶν Ἐπαρχιῶν. Ἡ Ἑλλὰς εἶναι σῶμα ὑδροκέφαλον· τὰ ἄκρα της ἔγειναν ἀτροφικά. Τίνα βοήθειαν θὰ σᾶς δώσουν πόδες καὶ χεῖρες ἀτροφικαί; Ἡ κεφαλὴ πρέπει νὰ ἦναι ἀνάλογος τοῦ σώματος τῆς Ἑλλάδος. Ἐν τούτοις αἱ Ἀθῆναι εἶναι ὑδροκέφαλοι, καὶ οἱ κλονισμοί, οἱ ὁποῖοι ἐπέρχονται εἰς τὸ σῶμα τῆς Ἑλλάδος, προέρχονται ἀπὸ τὸν ὑδροκέφαλον, τὸν ὁποῖον κάμνουν αὐτοὶ οἱ ξένοι, οἱ μὴ ἐντόπιοι.

§79ΦΙΛΗΜΩΝ. Τὸ Παρίσι εἶναι ὑδροκέφαλος τῆς Γαλλίας;

§80ΚΑΤΣΑΝΔΡΗΣ. Μὴ ὑβρίζετε τὰς Ἀθήνας.

§81ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Μὴ μεταχειρίζεσθε αὐτὴν τὴν πρόφασιν. Ἡ ἀλήθεια εἶναι μαλότρα, δὲν εἶναι ὑβρίστρια· δὲν εἶπα κανένα κλέπτην καὶ ληστήν· τοῦτο εἶναι ζήτημα ζωτικὸν τοῦ Ἔθνους. Μὴ χαίρετε βλέποντες τὸ βόρειον μέρος τῶν Ἀθηνῶν· ὑπάγετε πρὸς τὸ μέρος τὸ νότιον· ἐκεῖ συμπεριεπάτησα καὶ εἶδον τὴν παλαιὰν πόλιν· περιεπάτησα καὶ εἰς τὸ βόρειον, καὶ ἐκεῖ ἐλυπήθην. Εἰς ἑκάστην μικρὰν οἰκίαν τῆς μεσημβρινῆς πόλεως ζῇ μία οἰκογένεια Ἑλληνική, καὶ εἰς τὸν χῶρον ἐκεῖνον, ὅστις εἶναι στενός, ζοῦν 30 οἰκογένειαι, ἐνῷ εἰς τὰ παλάτια ἐδῶ δὲν ζοῦν ἢ 2, 3 ψυχαί. Τοιουτοτρόπως ἐφρόνουν οἱ ἀρχαῖοι· 16 ψυχαί, λέγει ἡ ἱστορία, κατῴκουν εἰς ἓν δωμάτιον, ἀλλ’ ἐκεῖνοι ἦσαν Ῥωμαῖοι, εὔχομαι δὲ καὶ ἡμεῖς νὰ γείνωμεν Ῥωμαῖοι, ὡς εἶμαι Ῥωμαῖος καὶ ἐγώ! Θέλω σᾶς ἐξηγήσει παρ’ ἐμπρός, ὁποίαν ἔννοιαν προσάπτω εἰς τὴν λέξιν Ῥωμαῖος· σεῖς, χωρὶς νὰ θέλετε καὶ νὰ τὸ αἰσθανθῆτε, λέγετε, πότε θὰ κάμωμεν τὸ Ῥωμαίϊκο; Ἐγὼ θέλω σᾶς ἐξηγήσει τὸ Ῥωμαίϊκο! Ἔρχομαι εἰς τὸ ζήτημα. Ὁδηγουμένη ἡ Συνέλευσις ἀπὸ τὸ πνεῦμα τοῦ ἑλληνισμοῦ, ἐνομοθέτησεν, ὅτι ὁ βουλευτὴς πρέπει νὰ ἦναι ἐκ τῆς ἐπαρχίας, ἀφ’ ἧς ἐκλέγεται, καὶ συγχωρήσατέ μοι μίαν μικρὰν ἑρμηνείαν· δὲν λέγει ἡ Συνέλευσις καταγόμενος ἐκ τῆς ἐπαρχίας· τὸ καταγόμενος τὸ ἑρμηνεύουσιν ἐκεῖνοι, οἵτινες κερδοσκοποῦσιν ἐκ τοῦ βουλευτικοῦ ἀξιώματος τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν, οἱ ἐν Ἀθήναις ἑδρεύοντες, οἱ παράσιτοι. Δὲν λέγει οὕτω τὸ κείμενον τοῦ νόμου· ἡ ἑρμηνεία αὕτη δὲν εἶναι λογική, καὶ πολὺ περισσότερον, διότι ἦλθον τὴν ἐπιοῦσαν, ἔπειτα ἀπὸ χορούς, ἀπὸ μπουτίγκαις, νὰ ἑρμηνεύσωσι τὸν νόμον, τὸν ὁποῖον ἐνομοθέτησαν τὴν προτεραίαν. Δι’ ἐμὲ ὁ νόμος εἶναι ὁ νόμος· δὲν λέγει οὗτος καταγόμενος ἐκ τῆς ἐπαρχίας, διότι αὐτὸ εἶναι παραλογισμὸς καὶ ἀδικία καὶ ἀνθελληνισμός· ὁ νόμος, ἂν λέγῃ ἐκ τῆς ἐπαρχίας, ἐννοεῖ νὰ ἦναι ἐκ τῆς ἐπαρχίας, ἤτοι ἐπαρχιώτης· δὲν θέλει τοῦτο οὔτε θεολογίαν, οὔτε ἀστρονομίαν· νὰ ἦναι ἐπαρχιώτης! Ἂν ὅμως δὲν ἦναι ἐπαρχιώτης, τότε, λέγει, καὶ ἀπὸ ἄλλην ἐπαρχίαν ἂν ἦναι, πρέπει νὰ ἐκπληρώσῃ αὐτὸν τὸν τύπον, νὰ δημοτογραφηθῇ, νὰ ἐγκατασταθῇ ἐκεῖ ὡς κτηματίας, ὡς κτηματίας! ὡς ἔμπορος, ὡς ἔμπορος! ὡς δικηγόρος, ὡς δικηγόρος ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ· ὥστε δὲν ὑπάρχει ἐν τῷ νόμῳ ὁ ὅρος τῆς καταγωγῆς. Ἀτόπως δὲ ἐπὶ τῆς καταγωγῆς ἐρειδόμενοί τινες, κάμνουν ὅσα ἐγκλήματα κάμνουν, ἀπατῶντες τὰς ἐπαρχίας, ὡς ἀπατῶσι σήμερον τὴν Μεγαρίδα· εἷς λόγος περιπλέον, διατί δὲν πρέπει νὰ ἑρμηνευθῇ ὁ νόμος μὲ τὴν καταγωγήν. Διότι, ἂν οὕτως εἶχε, γινώσκετε ἀράγε τί ἀκολουθεῖ; Ἰδοὺ πλάττεται ἄνθρωπος, νὰ τὸ εἴπωμεν μὲ τὴν κοινὴν φράσιν, μὲ δύο, μὲ τρεῖς, μὲ δέκα πατρίδας! Πῶς τοῦτο; Ἁπλούστατον τὸ πρᾶγμα· ὁ Γεώργιος Ἰακωβάτος εἶναι πτωχὸς δημότης τοῦ Ληξουρίου, καὶ ὅμως στέλλει ἓν φύλλον χαρτίου εἰς τὸν δήμαρχον τῶν Πατρῶν, καὶ λέγει, δυνάμει τῆς ἀναφορᾶς ταύτης, νὰ μὲ ἐγγράψετε δημότην σας, καὶ μὲ ἐγγράφει· ἐγὼ στέκω καὶ φυλάττω νὰ ἔλθῃ ἡ εὐκαιρία νὰ γείνω βουλευτὴς Πατρῶν, νὰ τὴν πάρω τοῦ Ῥούφου, τοῦ Καλαμογδάρτου, τοῦ Λόντου, τοῦ Ἀντωνοπούλου, διότι, ὅταν ἔλθῃ ἡ ὥρα, στηρίζομαι εἰς τὸν Ῥοῦφον, εἰς τὸν ἄλλον, ἢ εἰς κανένα Πάγκαλον.......

§82ΡΑΛΛΗΣ. Ὁ Πάγκαλος ἐστηρίχθη εἰς τὸν Δραγούμην.

§83ΠΑΓΚΑΛΟΣ.......

§84ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἤμεθα συνηνωμένοι, καὶ ἐχορηγήθη ἀμοιβαία βοήθεια.

§85ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Βοήθα μου, νὰ σοῦ βοηθῶ, ν’ ἀναβαίνωμεν τὸν ἀνήφορον. Πλὴν θὰ μοῦ εἰποῦν, δὲν ἔχεις κτήματα. Πῶς; ἔχω, καὶ τῳόντι ἔχω ἓν στρέμμα ἀμπέλου· θὰ μοῦ εἰποῦν, δὲν ἔχεις τὴν ἐγκατάστασιν· μπά; ἐγὼ εἰς τὰς Πάτρας, ἐγὼ πηγαίνω 10 φορὰς τὸ ἔτος, καὶ μάλιστα ἐγὼ γνωρίζω ἕνα πρὸς ἕνα τοὺς Πατρεῖς, διότι εἶμαι ἰατρός. Ἠμπορεῖτε αὐτὸν τὸν ἄνθρωπον νὰ τὸν ἀποπέμψετε ἀπὸ τὴν ὑποψηφιότητα τῶν Πατρῶν; Κατὰ τοὺς ἰσχυριζομένους τὸ ἐναντίον, δὲν ἠμπορεῖτε! κατ’ ἐμὲ ὅμως δύνασθε νὰ τὸν ἀποπέμψετε. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου ἐφρόντισα νὰ πάρω καὶ ἓν μικρὸν κτῆμα εἰς τὸ Μεσολόγγιον. Τότε πάλιν τὰ αὐτά· ὑπάγω ἐκεῖ καὶ τρώγω ἰχθῦς τοῦ ἰχθυοτροφείου, μαρίδας καὶ γόπας κτλ. Τί παραλογισμοὶ εἶναι αὐτοί! ἐκ τούτου κινδυνεύουν ὅλαι αἱ ἐπαρχίαι τοῦ Κράτους. Ἐὰν δέ τις τῶν φίλων μου μὲ εἴπῃ, «ἂς πλησιάσῃ εἰς τὴν Λακεδαίμονα τοιοῦτός τις, μὴ ὢν ἐγκατεστημένος, καὶ θὰ φάγῃ ξύλον!» Ὀρθόν, διότι πέπεισμαι ὅτι ἔχετε Σπαρτιατικὸν φρόνημα. Ἀλλ’ οὕτω σκέπτονται πάντες;

§86ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂν ἔλθῃ κανεὶς καλλίτερος ἀπὸ τοὺς Λακεδαιμονίους, ἂς ἔλθῃ.

§87ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Μοὶ ὑπεμνήσατε αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπε προχθὲς εἷς ῥήτωρ· προχθὲς εἴχομεν τὸ δικαίωμα τῶν ἐξοχοτήτων, σήμερον ἔχομεν τὸ δικαίωμα τῶν ἱκανοτήτων. Ἐντροπή!

§88ΜΙΛΗΣΗΣ. Προχθὲς εἴχομεν τὸ ζήτημα τῆς νομιμότητος· τὸ ζήτημα τῆς ἐξοχότητος μόνον εἰς τὴν διάνοιαν τὴν ἐδικήν σας ἦτον.

§89ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Ἐνθυμοῦμαι τοὺς λόγους ἑνὸς ῥήτορος, ὁ ὁποῖος εἶπε· δὲν πρέπει νὰ ἀποπέμπωνται αἱ ἐξοχότητες ἀπὸ τὴν Βουλήν. Ἀλλ’ ἐπειδὴ μοῦ λέγετε, ὅτι ἦτο ζήτημα νομιμότητος, δὲν τὸ παραδέχομαι· ὅλος ὁ κόσμος κατηγόρησε τὴν Βουλήν.

§90ΜΙΛΗΣΗΣ. Σεῖς.

§91ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Ἐπληροφορήθητε ἔξω; Ἠξεύρετε τί χάρισμα ἔλαβον ἀπὸ τὴν συζήτησιν ἐκείνην; τί νομίζετε; Δὲν νομίζετε, ὅτι εἶμαι Αἴας ὁ Τελαμώνιος; (γέλως·) δὲν εἶμαι Αἴας ὁ Τελαμώνιος, διότι, ὡς λέγει ἡ κυρία Δασιὲ, ὅστις ἀνακύπτει ἀπὸ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ Ὁμήρου, νομίζει, ὅτι οἱ ἥρωές του εἶναι τρεῖς πήχεις ὑψηλότεροι τῶν λοιπῶν ἀνθρώπων· ἀλλ’ οὔτε ὁ ἀναγινώσκων τὸν Ὅμηρον εἶναι τρεῖς πήχεις ὑψηλότερος ἀπὸ τοὺς λοιποὺς ἀνθρώπους, οὔτε Αἴας Τελαμώνιος εἶμαι. Δέν μοὶ παραχωρεῖτε, ὅτι εἶμαι Αἴας ὁ Ὀϊλέως, ὅστις ὑπήγαινεν ὑπὸ τὴν ἀσπίδα τοῦ Αἴαντος τοῦ Τελαμωνίου; τοὐλάχιστον δὲν ἔχω τὸ ἀνάστημα τοῦ Ὀδυσσέως; Καὶ ἐν τούτοις ἔλαβον ἓν χάρισμα λαμπρόν· ἡ ἐφημερὶς τοῦ κυρίου Ζαΐμη μὲ ἀποκαλεῖ Θερσίτην! (γέλως.)

§92ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἐπειδὴ φέρετε ἐδῶ ὅσα γράφονται εἰς τὰς ἐφημερίδας, ἡ ἐφημερὶς τοῦ κ. Ζαΐμη ἀπεκάλεσεν ὃν ἀπεκάλεσε Θερσίτην, ὄχι διὰ τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξε, διότι ἕκαστος εἶναι ἐλεύθερος νὰ λέγῃ τὰς γνώμας του μετ’ ἐμφάσεως, ἀλλὰ διὰ μίαν λέξιν, ἡ ὁποία ἐξέφυγεν ἀπὸ τοῦ στόματός του......

§93ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. (Κρύπτεται ὄπισθεν τοῦ βήματος οὕτως, ὥστε μόνον ἡ κεφαλὴ τοῦ ῥήτορος μένει ὁρατὴ εἰς τοὺς βουλευτάς). (Γέλωτες, χειροκροτήματα ἐκ τῶν ἀκροατηρίων.) Κύριε Μίληση, ἐδῶ εἰς τὸ Βουλευτήριον, νομίζω, ὅτι ὁμιλῶ ἐνώπιον χριστιανῶν, καὶ πορεύομαι πάντοτε μὲ τὸ ῥητὸν τοῦ Μεγάλου Παύλου «τίς ὁ εὐφραίνων με εἰμὴ ὁ ἐξ ἐμοῦ λυπούμενος;» Ἂν λυπῆσθε ἐξ ἐμοῦ, ἔχετε ἄδικον.

§94ΜΙΛΗΣΗΣ. Ὅπως καὶ σεῖς, ἂν λυπῆσθε δι’ ἐμέ.

§95ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Προσκυνῶ, Ἅγιε Παῦλέ μου, ἐγὼ τὸ ἀναγνωρίζω.—Ἀλλ’ ἂν δὲν μοῦ ἐχάρισε τὸ ὄνομα τοῦ Ὀδυσσέως, ποῖος ὑβρίζει τὸν Αἴαντα τὸν Τελαμώνιον, τὸν Αἴαντα τὸν Ὀϊλέως, ἢ αὐτὸν τὸν Ὀδυσσέα; Ὁ Ὅμηρος λέγει «φολκὸς ἔην, χωλὸς δ’ ἕτερον πόδα· τῷ δὲ οἱ ὤμω κυρτὼ, ἐπὶ στῆθος συνοχωκότε· αὐτὰρ ὕπερθεν φοξὸς ἔην κεφαλήν, τεθνὴ δ’ ἐπενήνοθε λάχνη....» (Ὁ ῥήτωρ κάμπτει τὸ σῶμα, ὑψοῖ τοὺς ὤμους καὶ καταβιβάζει τὴν κεφαλήν, τῆς ὁποίας αἱ παρειαὶ φαίνονται φουσκωμέναι· οὕτω δὲ παρατηρεῖ κύκλῳ τοὺς βουλευτὰς καὶ τὸ προεδρεῖον. Ἄπλετοι γέλωτες.) Καὶ λοιπὸν εἰς τὸ θέμα· πρέπει λοιπὸν νὰ ᾖναι ἐκ τῆς ἐπαρχίας, οὐχὶ καταγόμενος ἐκ τῆς ἐπαρχίας, διότι, ἂν τὸ ἐξηγήσητε καταγόμενος ἐκ τῆς ἐπαρχίας, θὰ τοῦ δώσητε τρεῖς πατρίδας· ἐγὼ θέλω τὴν γενικὴν πολιτογράφησιν, ἀλλὰ νὰ ᾖναι δι’ ὅλους, ὄχι διὰ τὸν δεῖνα καὶ τὸν δεῖνα, ὄχι διὰ τοὺς πράκτορας τῶν ξένων.

§96ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Αὐτὴ εἶναι αὐθάδεια, ἀξία τοῦ ἐξυρισμένου προσώπου σου.

§97ΡΑΛΛΗΣ. Εἶναι ἀπελπιστικὸν νὰ ἀνέχησθε ἕνα τοιοῦτον ἄνθρωπον.

§98ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Τί τι τι τι τι τι τι (μορφάζει· γέλως). Διαμαρτύρομαι, νὰ μὴ τὸ ἐκλάβῃ ὡς προσωπικὸν ὁ κ. Ῥάλλης· καὶ ὁ Πὴλ, ὁ σοβαρώτατος ὅλων τῶν ῥητόρων τῆς Ἀγγλίας, ὅταν ἠγόρευε καὶ διεκόπτετο ἀπὸ κανένα Ῥάλλην ἢ ἀπὸ κανένα Δραγούμην......

§99ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Πόση διαφορὰ ὑπάρχει!

§100ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν ἔπαιξεν ὁ Πὴλ Καραγκιὸζ μπερντέ.

§101ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Ἠξεύρετε τί ἔκαμεν ὁ Πὴλ; ἐχλεύασε τὸν διακόψαντα καί, μιμούμενος ἐκεῖνον, ἐχόρευε· μὴ λυπῆσθε δι’ αὐτό. Καὶ λοιπὸν εἰς τὸ θέμα· τὴν γενικὴν πολιτογράφησιν τῶν ὑποψηφίων τὴν παραδέχομαι καὶ ἐγώ· τὸ λέγω εἰς τοὺς ἀντιπάλους μου, καὶ τὸ λέγω, διότι σὺν τοῖς ἄλλοις ἔχω συμφέρον· ἂν σὺ θὰ ἔχῃς δικαίωμα νὰ ἐκλέγεσαι εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ εἰς τὴν Πάλλην, νὰ ἔχω καὶ ἐγὼ τὸ δικαίωμα καὶ ἐν Πάλλῃ καὶ ἐν Ἀθήναις νὰ ἐκλέγωμαι μὲ ὅπλα ἴσα.

§102ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν κοπιάζεις;

§103ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Ἀλλ’ ἐνόσῳ ὑπάρχει ὁ νόμος, ὅστις δὲν καθιεροῖ τὴν γενικὴν πολιτογράφησιν, ὁ Ἰακωβάτος εἰς τὸ Ληξοῦρι, ὁ Ῥάλλης εἰς τὰς Ἀθήνας κτλ. Διατὶ αὐτὴ ἡ ἀδικία νὰ γίνεται εἰς τὰς μικρὰς ἐπαρχίας; διατί ἡ Μεγαρίς, ἥτις ἔχει τόσους πεπαιδευμένους, νὰ μὴ εὑρίσκῃ ἕνα ἀντιπρόσωπόν της νὰ μᾶς στείλῃ, διὰ νὰ μᾶς φέρῃ τὸ πνεῦμα τῆς ἐπαρχίας ἐκείνης;

§104ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Εἶναι ὁ Πάγκαλος.

§105ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Τοῦ χρόνου πετοῦμεν καὶ τὸν Πάγκαλον. Στέκω, καὶ παρατηρῶ καὶ ἀνακαλύπτω τὸ σχέδιον, μὲ τὸ ὁποῖον αὐτοὶ βαδίζουν· ὅπως τὴν σφαῖραν τοῦ μπιλλιάρδου τὴν κτυπᾷ ἀπὸ ἐδῶ ἡ στέκα, τὴν κτυπᾷ ἀπὸ ἐκεῖ, καὶ ἐπὶ τέλους τὴν ἐμβάζουν εἰς τὴν μπορσέτα, ἀγνοεῖ δὲ ἡ σφαῖρα τὸν διευθύνοντα αὐτήν, τὸ ἴδιον πάσχουν καὶ οἱ Μεγαρεῖς. Τοιοῦτοι εἶναι καὶ οἱ ὑποψήφιοι, οἱ ὁποῖοι ἐξ Ἀθηνῶν στέλλονται· ὅτι δὲ εἶναι κίνδυνος, καὶ ὅτι ἐνεργεῖται αὐτὸ τὸ σχέδιον, ἰδοὺ τί ἐπληροφορήθην τελευταῖον. Οἱ καλοὶ συμπολῖταί μας Παξινοὶ ἔχουν νὰ τρώγουν καὶ νὰ πίνουν κρασί, ἀλλὰ στεροῦνται ὕδατος· παρουσιάζεται ὁ πειρασμὸς τοῦ Εὐαγγελίου καὶ προτείνει εἰς αὐτούς, ἀκούσατε νὰ φρίξετε! «Ἐγὼ ἐξοδιάζω καὶ σᾶς κατασκευάζω μίαν στέρναν μεγάλην, ἤτοι δεξαμενὴν, ἡ ὁποία νὰ ἐξαρκῇ δι’ ὅλους τοὺς Παξούς, ἀρκεῖ νὰ μὲ βγάλετε βουλευτήν.» Ἄλλοι κυριεύουν τὰ φρούρια καὶ τοὺς γενναίους στρατιώτας διὰ τῆς πείνης, αὐτὸς διὰ τῆς δίψης. Ἔρχεται ἄλλος, ὅστις ἠξεύρει, ὅτι οἱ ἁπλοϊκοὶ ἄνθρωποι εἶναι εὐσεβεῖς, ἀγαποῦν τὴν εὐπρέπειαν τῶν ναῶν, παρουσιάζεται ὁ πειρασμὸς οὗτος, λέγων· «ἐγὼ νὰ σᾶς φέρω καμπάναις, ἐγὼ πετραχήλια, ἂν μὲ κάμετε βουλευτήν.» Ἀνέχεσθε σεῖς, Ἕλληνες ὄντες, τοιαύτην κατάστασιν; νὰ σᾶς περιπαίζουν ἄνθρωποι, ἐκτὸς τῆς Ἑλλάδος εὑρισκόμενοι, νὰ κερδοσκοποῦν ἐπὶ τῆς ἁπλότητός σας, νὰ σᾶς κάμνουν νὰ χάνετε τὴν σειρὰν τῶν ἐθνικῶν φρονημάτων καὶ νὰ γίνωνται κύριοι τῆς ἐπαρχίας, διὰ τῆς Βουλῆς δὲ κύριοι τῆς Ἑλλάδος; Μή, πρὸς Θεοῦ! διότι καθίστασθε ἔνοχοι τῆς καταλύσεως τῶν ἐλευθεριῶν σας. Τὸ περὶ ἐγκαταστάσεως τοῦ κυρίου Δραγούμη τὸ ἀνέπτυξαν τόσοι ἄλλοι προαγορεύσαντες συνάδελφοι ἡμῶν, ὥστε δὲν μένει ἄλλο εἰς ἐμέ, παρὰ νὰ σᾶς ἀναγνώσω τὸ Πιστοποιητικὸν τοῦ καλοῦ δημάρχου τῶν Ἐλευσινίων. Ἰδοὺ τὶ πιστοποιεῖ· (ἀναγινώσκει.) «Ἀριθ. Πρωτοκ. 1095.

ΒΑΣΙΛΕΙΟΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ.

Ὁ Δήμαρχος Ἐλευσῖνος πιστοποιεῖ ὅτι· Ὁ κ. Στέφ. Δραγούμης, μὴ ὢν πολιτογραμμένος εἰς οὐδένα τῶν δήμων τοῦ Κράτους, ὡς φαίνεται ἐκ τῆς πρὸς τὸν δῆμον Ἐλευσῖνος ἀναφορᾶς του, ὑπὸ χρονολογίαν 14 Νοεμβρίου 1876, ὅτι δηλαδὴ μεταφέρει τὰ πολιτικά του δικαιώματα ἐκ τοῦ δήμου Ἀθηναίων πρὸς τὸν τῆς Ἐλευσῖνος, ἐνῷ, διὰ τοῦ ἐπισημειωτικῶς ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς του ἐγγράφου τοῦ δημάρχου Ἀθηναίων, ὑπ’ ἀριθ. 3912 τοῦ 1876, βεβαιοῖ, ὅτι δὲν ὑπάρχει οὗτος (ὁ Στέφανος Δραγούμης) ἐγγεγραμμένος ἐν τῷ δημοτολογίῳ τοῦ δήμου Ἀθηναίων, ἀλλ’ ὁ πατὴρ αὐτοῦ, ἐπολιτογραφήθη δημότης εἰς ὃν προΐσταμαι δῆμον τὴν 17 Νοεμβρίου 1876· ὅτι δὲν κατῴκησεν εἰς οὐδένα τῶν δήμων τῆς ἐπαρχίας ποτὲ, οὔτε διέμεινεν ἁπλῶς μέχρι τοῦδε διαρκῶς μετὰ τῆς οἰκογενείας του, οὔτε μένει πρὸ διετίας, οὔτε καὶ μέχρι τῶν ἐκλογῶν, οὐ μόνον ἐπὶ πολὺ, ἀλλ’ οὐδὲ ἕνα μῆνα, οὔτε καὶ ἐπὶ δέκα ἡμέρας, οὔτε κέκτηται ἐν τῷ δήμῳ, ὅπου ἐνεγράφη δημότης, περιουσίαν τινὰ ἀκίνητον, εἰμὴ μόνον, ὡς ἔμαθον, μίαν ἄμπελον ἀξίας δραχμῶν πεντακοσίων τὸ πολὺ, ὅτι ἐν ἑνὶ λόγῳ οὐδέποτε ἐγκατεστάθη ἐν τῷ ἡμετέρῳ δήμῳ, οὔτε ἔδειξέ ποτὲ τοιαύτην πρόθεσιν μέχρι τοῦδε. Ἐπὶ τῇ αἰτήσει ὅθεν τοῦ κ. Κωνσταντίνου Μπράβου, ὡς ὑποψηφίου βουλευτοῦ Μεγαρίδος, ἐκδίδομεν τὸ παρόν, ἵνα τῷ χρησιμεύσῃ, ἔνθα δεῖ. Μάνδρα, τὴν 31 Ὀκτωβρίου 1879. (Τ. Σ.) Ὁ Δήμαρχος» Ἂν θέλετε, γίνετε κατώτεροι τοῦ Δημάρχου Μεγαρίδος· πατριωτικώτερος θὰ ἦναι ὁ δήμαρχος τῆς Ἐλευσῖνος.

§106ΠΕΤΟΥΣΗΣ. Σᾶς παρακαλῶ νὰ μοῦ εἰπῆτε εἰλικρινῶς τί ἐξάγετε σεῖς ἐκ τοῦ πιστοποιητικοῦ τούτου, καὶ ἀφίεμαι εἰς τὴν συνείδησίν σας.

§107ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Ἀφοῦ εἶναι δήμαρχος, ἀφοῦ μὲ αὐτὸ ἠμπορεῖ νὰ μὲ διώξῃ ἐμὲ, τί νὰ εἰπῶ; τὰ δημόσια ἔγγραφα εἶναι ἀπόδειξις. Ἔπειτα ὁ κ. Δραγούμης, λέγουν, εἶναι καὶ μέλος τῆς ἀρχαιολογικῆς ἑταιρίας, διότι ὅλα εἰς τὸν χαλκέντερον ἀποδίδονται.

§108ΡΑΛΛΗΣ. Τί μὲ τοῦτο;

§109ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Νὰ τὸ ἀκούσετε τὸ ἐτοῦτο. Ἔχομεν ἀνασκαφὰς, καὶ διὰ κατεδαφιζόμενον οἰκίσκον 500 δραχμῶν, προσφέρονται 3,000.

§110ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸν λόγον.

§111ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὅταν δὲν γνωρίζῃς, μὴ ὁμιλῇς ἔτσι, συκοφάντα.

§112ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Ῥὶ ῥὶ ῥὶ ῥί. Κρίμα, ὅτι ἐχρημάτισας ἀνώτερος δικαστὴς, καὶ ἀγνοεῖς τὸν ὁρισμὸν καὶ τὴν σημασίαν τῆς λέξεως συκοφαντία. Οὕτω ἐδίκαζες! Ἄλλοι μοὶ εἶπον, «εἶναι εὐεργετικὸς ἄνθρωπος ὁ Δραγούμης, διότι ὅλας τὰς δίκας τῶν Μεγαρέων τὰς διεκπεραιοῖ δωρεὰν· ἄλλως δὲν ἤθελον δώσει εἰς αὐτὸν οἱ πτωχοὶ χωρικοὶ τὴν ψῆφόν των.» Ἀλλὰ καὶ τοιουτοτρόπως ἀφίνω εἰς τὴν συνείδησίν σας τὸ ζήτημα, παρακαλῶ δὲ τὴν Βουλὴν νὰ μὴ ἀφήσῃ εἰς ἐμὲ μόνον τὴν τιμὴν τῆς ἀκυρώσεως τῆς ἐκλογῆς τῆς Μεγαρίδος.

§113ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀναγκάζομαι, κύριοι, νὰ λάβω τὸν λόγον, διότι ὁ προλαλήσας δὲν περιωρίσθη εἰς τὸ νὰ προσβάλῃ τὴν ἐκλογὴν τοῦ κ. Δραγούμη, ἀλλ’ ἐξέφερε καὶ λόγους, οἱ ὁποῖοι, ἐὰν δὲν ἀναιρεθῶσιν, εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ προσβάλωσι τὴν ὑπόληψιν καὶ τὸ κῦρος μιᾶς ἐπιστημονικῆς ἑταιρίας, ἡ ὁποία ἐργάζεται ἀφιλοκερδῶς πρὸς ἐκπλήρωσιν ἑνὸς ἱεροῦ καὶ κοινωφελοῦς σκοποῦ, τῆς Ἀρχαιολογικῆς Ἑταιρίας. Γνωρίζετε, κύριοι, ὅτι τὰ ἔργα τῶν προγόνων ἡμῶν εἶναι θησαυροὶ πολύτιμοι καὶ ἀποτελοῦν τίτλον πολύτιμον διὰ τὴν πατρίδα ἡμῶν ἀπέναντι τοῦ σεβασμοῦ καὶ τῆς ὑπολήψεως τῶν ξένων ἐθνῶν καὶ ὅλου τοῦ ἐξευγενισμένου κόσμου. Διὰ τοῦτο πολὺ ὀρθῶς καὶ πολὺ δικαίως ἡ Κυβέρνησις, ἀπὸ τοῦ πρώτου ἔτους τῆς ἀποκαταστάσεως τῆς Βασιλείας, ἐφρόντισε νὰ ἐκδώσῃ Νόμον περὶ συλλογῆς, ἀνακαλύψεως καὶ διατηρήσεως τῶν ἀρχαιοτήτων. Ἀλλ’ ἐπειδὴ τὰ μέσα τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἐπήρκουν πρὸς τὸν ὑψηλὸν τοῦτον σκοπὸν, ἄνδρες λόγιοι καὶ φιλοπάτριδες συνέστησαν τὴν ἀρχαιολογικὴν ἑταιρίαν, συλλέγοντες δὲ χρήματα καὶ καταβάλλοντες πολλοὺς κόπους, ἐργάζονται ἀποκλειστικῶς πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ ἔθνους, διότι, κατὰ τὸν Κανονισμὸν τῆς ἑταιρίας, πᾶν ὅ,τι ἀνακαλύπτεται ἀνήκει εἰς τὸ δημόσιον, τὰ δὲ μέλη τῆς ἑταιρίας δὲν ἔχουν κανὲν προσωπικὸν συμφέρον. Ποῖαι εἶναι αἱ ἐκδουλεύσεις τῆς ἑταιρίας ταύτης ὅλοι γνωρίζετε, διότι ὅ,τι ἀνεκαλύφθη, ὅ,τι πολύτιμον ἔργον ἠγοράσθη, τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὴν Ἀρχαιολογικὴν Ἑταιρίαν. Τὰ μέλη αὐτῆς συνέρχονται κατ’ ἔτος καὶ ἐκλέγουν τὸ διοικητικὸν συμβούλιον. Τούτου δὲ πρόεδρος μὲν διαρκὴς ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν εἶναι ὁ σοφὸς διδάσκαλος τοῦ Ἔθνους Φίλιππος Ἰωάννου, μέλη δὲ κύρια οἱ ἐπισημότεροι μεταξὺ τῶν λογίων καὶ τῶν ἀρχαιολόγων τοὺς ὁποίους ἔχομεν. Πλὴν δὲ τῶν μελῶν τούτων τοῦ συμβουλίου, τὰ ὁποῖα ἐκτελοῦν πᾶσαν τὴν κυρίαν ἐργασίαν, τὴν ἐπιστημονικὴν, ἡ ἑταιρία προσθέτει ἀπὸ καιροῦ εἰς καιρὸν καὶ ἄλλα, τὰ ὁποῖα θεωροῦνται, οὕτως εἰπεῖν, βοηθητικὰ μέλη καὶ δὲν ἀναμιγνύονται εἰς τὸ ἐπιστημονικὸν μέρος, ἀλλὰ βοηθοῦν τὴν Ἑταιρίαν εἴτε εἰς τὰς δίκας της, εἴτε εἰς τὴν συλλογὴν χρημάτων, εἴτε εἰς τὴν ἐξεύρεσιν πόρων. Ἕν τῶν μελῶν τούτων ἔχω τὴν τιμὴν νὰ διατελῶ καὶ ἐγὼ ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν, ὡς τοιοῦτον δὲ προσελήφθη καὶ ὁ κ. Δραγούμης πρὸ δύο ἢ τριῶν ἐτῶν. Εἶμαι δὲ εἰς θέσιν νὰ γνωρίζω, ὅτι ὁ κ. Δραγούμης δὲν ἀνεμίχθη παντάπασιν εἰς τὰ τῆς ἀγορᾶς τῶν οἰκοπέδων Ἐλευσῖνος, διότι, ὡς καὶ ἐγὼ, δὲν εἶχε τὴν ἁρμοδιότητα νὰ γνωμοδοτήσῃ ποῖα τῶν οἰκοπέδων πρέπει νὰ ἀγοράσῃ ἡ ἑταιρία, οὔτε ἔλαβε μέρος εἰς τὴν ἐκτίμησιν αὐτῶν. Ἄλλα εἶναι τὰ μέλη τῆς ἑταιρίας, τὰ ὁποῖα ἀποφαίνονται περὶ τῆς ἀγορᾶς οἰκοπέδων, καὶ ἄλλα διεξήγαγον τὰ τῆς ἐκτιμήσεως. Ὁ κ. Δραγούμης δὲν ἔπραξεν ἄλλο ἢ νὰ ἐξετάσῃ τοὺς τίτλους τῶν ἰδιοκτητῶν, ἐὰν δηλαδὴ οἱ παριστάμενοι ὡς τοιοῦτοι εἶχον τῷ ὄντι δικαίωμα νὰ πωλήσωσιν, ὅπως μὴ περιπλακῇ εἰς δίκας ἡ ἑταιρία. Οὕτως ἔχουν τὰ κατὰ τὴν ἑταιρίαν· ἑπομένως πᾶν ὅ,τι ἐῤῥέθη δὲν εἶναι ἀκριβές. Παρακαλῶ δὲ καὶ τὸν κύριον προλαλήσαντα καὶ πάντας τοὺς ἄλλους νὰ μὴ ἐκφέρωσιν ἀπὸ τοῦ βήματος λόγους, οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ ἐμπνεύσωσιν εἰς τὸ κοινὸν τὴν ἰδέαν, ὅτι τὸ συμβούλιον τῆς Ἀρχαιολογικῆς Ἑταιρίας, ἀντὶ νὰ δαπανᾷ ὅσα χρήματα μετὰ τόσου κόπου συλλέγει, πρὸς ὄφελος τῶν ἀρχαιοτήτων καὶ τῆς ἐπιστήμης, τὰ διαθέτει πρὸς ἐξάσκησιν ἐπιῤῥοῆς τῶν μελῶν τῆς ἑταιρίας.

§114ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Προσθέτω, ὅτι αἱ ἀγοραὶ τῶν οἰκοπέδων ἤρχισαν εἰς τὰ 1860, ὅτε οὔτε εἰς τὴν ἐπαρχίαν ἀνῆκον, οὔτε ἤμην μέλος τῆς ἑταιρίας.

§115ΤΙΝΕΣ. Νὰ ἀναβληθῇ δι’ αὔριον.

§116ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Ἔχω καθῆκον νὰ λαλήσω, προκειμένου περὶ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ Συντάγματος, καὶ νομίζω, ὅτι ἔχετε καθῆκον νὰ ἀκούσητε τόσῳ μᾶλλον, καθ’ ὅσον εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἐκπροσωπῶ τὴν πατρίδα μου ἐν τῇ Συνελεύσει, καὶ μάλιστα εἶμαι ἐκ τῆς ὁμάδος ἐκείνης, ἡ ὁποία ἐπροκάλεσε τὴν περὶ ἧς ὁ λόγος διάταξιν, μὴ ὑπάρχουσαν ἐν τῷ σχεδίῳ τῆς ἐπιτροπῆς· ἔχουν δὲ καθῆκον, νομίζω, νὰ λαλήσουν καὶ ἐκεῖνοι, οἵτινες εἶναι ἁρμόδιοι νὰ φωτίσουν τὴν Βουλήν. Τῷ ὄντι μὲ ἐκπλήσσει, ὅτι ὁ κ. Μεσσηνέζης, ἐνῷ ἦτο Πρόεδρος τῆς Συνελεύσεως τότε, σιωπᾷ, ἐνῷ ὤφειλε νὰ ἐξηγήσῃ τί ἠννόει ἡ Συνέλευσις διὰ τῆς λέξεως ἐγκατάστασις. Ὁ κ. Μίλησης ὤφειλε σήμερον νὰ ἐξηγήσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τί ἠννόει διὰ τῆς προτάσεως, τὴν ὁποίαν ἐπεφορτίσθη ὑπὸ ἀριθμοῦ μεγάλου πληρεξουσίων νὰ προτείνῃ. Ὁ κ. Σπύλιος Ἀντωνόπουλος ἐπίσης ὤφειλε νὰ δώσῃ σαφῆ καὶ ὡρισμένην γνώμην τῆς ἐννοίας αὐτῆς. Δὲν τὸ πράττουν οἱ κύριοι μετὰ θάῤῥους· θὰ τὸ πράξω ἐγώ. Δὲν θὰ ἐπέμβω εἰς τὸ προσωπικὸν ζήτημα τοῦ κ. Δραγούμη· ἕκαστος ἂς μορφώσῃ τὴν πεποίθησίν του περὶ αὐτοῦ, ἐξ ὅσων ἐλέχθησαν. Ἐγὼ δὲ θὰ ἐκφράσω τὴν πεποίθησίν μου, χωρὶς μήτε τὸν κ. Δραγούμην νὰ ἐντραπῶ, μήτε κανένα ἄλλον. Ἐξεταστέον λοιπὸν ὁ ὅρος «πρὸ διετίας ἐγκατεστημένος» ποίαν ἔχει σημασίαν. Ἐν ἔχῃ τὴν σημασίαν, τὴν ὁποίαν ἠθέλησεν ὁ κ. Δραγούμης νὰ ἀποδώσῃ, τότε ἔχει τὴν ἐγκατάστασιν· ἐὰν ὅμως ἔχῃ ἐναντίαν σημασίαν, τότε κρίνατε ὑμεῖς, ἐὰν ὁ κ. Δραγούμης ἔχῃ τὴν ἐγκατάστασιν. Ἐν τῇ συνελεύσει ἡ ἐπιτροπὴ, ἡ καταρτίσασα τὸ σχέδιον τοῦ Συντάγματος, δὲν συμπεριέλαβε ποσῶς αὐτὴν τὴν διάταξιν. Οἱ πληρεξούσιοι τῶν ἐπαρχιῶν, ἐὰν ὄχι ὅλοι, ἀλλὰ τὸ πλεῖστον μέρος, συνήλθομεν καὶ ἐσκέφθημεν, ἐὰν τῷ ὄντι ἔπρεπε νὰ τεθῇ φραγμός τις εἰς τοὺς ἐν Ἀθήναις οἰκοῦντας, οἱ ὁποῖοι εἰς τὸ μέλλον ἠδύναντο νὰ διανοηθοῦν νὰ εἰσβάλουν δίκην κατακτητῶν εἰς τὰς ἐπαρχίας· ἐνομίσαμεν δὲ, ὅτι αἱ ἐπαρχίαι εἶχον καθῆκον νὰ ἐμποδίσουν αὐτὴν τὴν εἰσβολὴν, διότι ὁ λαὸς τῶν ἐπαρχιῶν δίδει εἰς τὸ ἔθνος τοὺς φόρους του καὶ τὸ αἷμά του, ἐκράτησε δὲ μόνον τὸ δικαίωμα νὰ κρίνῃ ὁ ἴδιος, ἐὰν ἦναι εἰς κατάστασιν νὰ ἀνθέξῃ, καὶ νὰ λέγῃ μέχρι τίνος βαθμοῦ δύναται νὰ συνεισφέρῃ. Ἀλλὰ διὰ νὰ παραστήσῃ ὁ λαὸς τοῦτο, ἔπρεπε νὰ ἀποστείλῃ ἀνθρώπους, κατοικοῦντας εἰς τὰς ἐπαρχίας, ἔχοντας τὰς αὐτὰς ἀνάγκας, τὰ αὐτὰ συμφέροντα. Λοιπὸν εἴπομεν ἀπολύτως δὲν δύναται, παρὰ ὁ ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ γεννηθεὶς ἢ ὁ καταγόμενος νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ ἐκλέγηται. Ἀλλὰ δὲν ἐνοήσαμεν νὰ ἀποκλείσωμεν καὶ τοὺς λοιποὺς Ἕλληνας, τοὺς κατοικοῦντας ἐν Ἀθήναις, καὶ εἴπομεν, ὅτι ἔχουν καὶ αὐτοὶ τὸ δικαίωμα νὰ γείνουν βουλευταὶ ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν, ἀλλὰ μόνον ὅταν ἔλθουν εἰς τοιαύτην συνάφειαν μὲ τὰς ἐπαρχίας, ὥστε νὰ ἐξομοιωθῶσι καθ’ ὁλοκληρίαν μὲ τοὺς ἀνθρώπους τοῦ τόπου, νὰ γνωρίσουν τὰς ἀνάγκας τοῦ τόπου, νὰ συγκινδυνεύσωσι μετ’ αὐτοῦ, νὰ κρημνισθοῦν ἀπὸ τὰ ζῶα, διαβαίνοντες ὁδοὺς ἀδιαβάτους, νὰ πνιγοῦν εἰς τοὺς ποταμοὺς, ὅπως ὁ λαὸς τῶν ἐπαρχιῶν. Ὁποίαν δὲ ἐγκατάστασιν ἐνοούσαμεν, ἀναγνώσατε τὰ πρακτικὰ, ὄχι τεμαχηδὸν, ἀναγνώσατε τὴν ἀγόρευσιν τοῦ κ. Μίληση ὁλόκληρον, καὶ θέλετε ἰδεῖ ἐκεῖ, ὅτι ἐνοούσαμεν οὐχὶ ἁπλῆν διαμονὴν ἢ ἁπλῆν οἴκησιν, ἀλλὰ τὴν νομικὴν κατοικίαν, νὰ ἔχῃ κέντρον τῶν συμφερόντων του τὴν ἐπαρχίαν, διότι δύναταί τις νὰ ἦναι κάτοικος Ἐλευσῖνος καὶ νὰ ἔχῃ κέντρον τῶν ὑποθέσεών του τὴν Κωνσταντινούπολιν, τὸ Παρίσι, τὰς Ἀθήνας. Ἐὰν ἐξεπλήρωσε τοὺς ὅρους αὐτοὺς τοῦ Νόμου ὁ κ. Δραγούμης, εἰσάξατέ τον εἰς τὸ Βουλευτήριον· ἐὰν ὅμως δὲν τοὺς ἐξεπλήρωσε, τότε ἔχετε καθῆκον νὰ εἴπητε, ὅτι δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐκπροσωπῇ τὴν ἐπαρχίαν. Ἀπόκειται εἰς ὑμᾶς νὰ κάμητε, ὅ,τι θέλετε. Ἕν μόνον σᾶς λέγω, ἡ φωνή μου εἶναι φωνὴ τοῦ λαοῦ τῶν ἐπαρχιῶν, καὶ τοῦτο δὲν πιστεύω οὐδεὶς νὰ τὸ ἀμφισβητήσῃ ὡς ἐκ τῆς καταγωγῆς μου, διότι ἦλθον δι’ ἐλευθέρας θελήσεως τοῦ λαοῦ.

§117Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριοι, εἶναι περίεργον, ὅτι ὁμιλοῦν ἐν ὀνόματι τοῦ λαοῦ καὶ χάριν αὐτοῦ δι’ ὑπόθεσιν, ἥτις δεσμεύει τὴν ἐλευθερίαν του. Τὰς ἰδέας αὐτὰς, τὰς ὁποίας ὑποστηρίζω σήμερον, δὲν τὰς ὑποστηρίζω χάριν τοῦ κ. Δραγούμη· τὰς ὑπεστήριξα εἰς ὅλας τὰς περιστάσεις. Εὑρέθην κατὰ τὸ 1868 ἀντιμέτωπος ἐπίσης πρὸς τοὺς κ.κ. Ἰακωβάτον καὶ Δημητρακάκην καὶ πρὸς μεγάλην πλειονοψηφίαν, καὶ τὰς ἰδέας αὐτὰς ὑπεστήριξα μετὰ τοῦ αὐτοῦ θάῤῥους καὶ τῆς αὐτῆς παῤῥησίας, μετὰ τῆς ὁποίας τὰς ὑποστηρίζω καὶ σήμερον. Καὶ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι τὴν πρώτην διδασκαλίαν ὑπὲρ τῶν ἰδεῶν αὐτῶν ἔλαβον ἀπὸ τὸν κ. Κουμουνδοῦρον, ὁ ὁποῖος, ὡς γνωρίζετε, ὑπῆρξε φίλος μου, ἢ μᾶλλον ὑπῆρξα φίλος του καὶ ἐπὶ πολὺν καιρὸν ἠκολούθησα αὐτόν. Τὰς ἰδέας δὲ αὐτὰς ὑπεστήριξα εἰς τὰ 1868, εἰς ἐκλογὴν ἀναφερομένην εἰς τὸν κ. Κουμουνδοῦρον, Πρὸς αὐτὸν τότε ἠρνοῦντο τὸ δικαίωμα νὰ ἐκλεχθῇ βουλευτὴς ἐκ τῆς ἐπαρχίας Οἰτύλου· τῷ ἠρνήθησαν, ὅτι εἶναι Μανιάτης, καὶ ὑπεστήριξα, ὅτι ἔπρεπε νὰ θέση δύω κάλπας, καὶ εἰς τὸ Οἴτυλον καὶ εἰς τὴν Μεσσηνίαν, καὶ τὸ ζήτημα τοῦτο ἡ Βουλή, κατόπιν ἐλθοῦσα, τὸ ἔλυσεν ὑπὲρ τῶν ἰδεῶν μου, καὶ ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν σας, κ. Κουμουνδοῦρε.

§118ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ναί.

§119ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Ὄχι.

§120Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ναὶ, λέγει ὁ κ. Κουμουνδοῦρος.

§121ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Ὁ λόγος ἦτο τότε, ἐὰν ἠδύνατο νὰ θέση δύο κάλπας· ὁ Νομάρχης δὲν τῷ ἐπέτρεπε νὰ θέση κάλπην. Ἐγὼ δὲ, ἐναντίον τῆς γνώμης τοῦ μακαρίτου Βούλγαρη, τότε εἶπον, ὅτι δὲν ἠμπορεῖ ὁ Νομάρχης ν’ ἀρνηθῇ, καὶ ἡ Βουλή......

§122Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Καὶ ἡ Βουλὴ δὲν σᾶς ἤκουσε.

§123ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Ἐγὼ τὸν ἐδικαίωσα· ἡ ἀρχὴ δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα ν’ ἀποφαίνηται ὅπου θ’ ἀποφανθῇ ἡ Βουλή.

§124Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τὴν ἰδέαν δὲ ταύτην ἐξακολουθῶ νὰ ἔχω, καὶ ἐφ’ ὅσον παρέρχεται ὁ καιρὸς, τοσοῦτο περισσότερον ἑδραιοῦται, διότι καὶ ἐγὼ εἶμαι ὑπὲρ τῆς γενικῆς πολιτογραφήσεως, καὶ ἐν ὅσῳ δὲν εὕρω τὴν γενικὴν πολιτογράφησιν, θὰ δώσω πάντοτε ἑρμηνείαν εἰς τοὺς νόμους τῆς πολιτείας, πλησιάζουσαν πρὸς ἐκείνην· διότι τὸ δικαίωμα δὲν εἶναι ὑπὲρ τῶν προσώπων, τὰ ὁποῖα ἐκλέγονται, ἀλλ’ εἶναι τοῦ λαοῦ, ὁ ὁποῖος ἐκλέγει αὐτά. Καὶ ζητεῖτε, ἀφοῦ σεῖς θέλετε τὴν γενικὴν πολιτογράφησιν, ἀφοῦ ἔδωκεν ἓν τόσῳ περιωρισμένον δικαίωμα ἡ Συνέλευσις τοῦ 1862, καὶ αὐτὸ νὰ τὸ περιορίσητε, καὶ νὰ δεσμεύσητε τὴν θέλησιν τοῦ λαοῦ νὰ ζητήσῃ εἰς εὐρύτερον κύκλον τοὺς ὑποψηφίους αὐτοῦ! Ἀλλά, λέγει ὁ κ. Παπαγεωργίου, «θέλω βουλευτὰς νὰ περνοῦν καβάλα τὸ μουλάρι τους καὶ νὰ γνωρίζουν, ὅτι διέρχονται δι’ ὁδῶν κακῶν». Καὶ ἔχομεν τοὺς βουλευτὰς αὐτοὺς ἐπὶ τοσοῦτον χρόνον, καὶ ἐν τούτοις οἱ δρόμοι δὲν διωρθώθησαν. Κρίνω περιττὸν ν’ ἀπαντήσω εἰς ὅσα εἶπεν ὁ κ. Δημητρακάκης, διότι ἠθέλησε νὰ μᾶς ἐπαναφέρῃ εἰς τὰς συνταγματικὰς ἰδέας τοῦ 1822.

§125ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Εἶναι αἱ ἰδέαι τῶν πατέρων μας.

§126ΦΙΛΗΜΩΝ. Τὰς διεστρέψατε.

§127Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Αἱ ἰδέαι τὰς ὁποίας ἐξέφρασαν οἱ πατέρες μας, ὅταν ὕψωσαν τὴν σημαίαν τῆς ἐλευθερίας, ἦσαν ὑπὲρ τῆς γενικῆς πολιτογραφήσεως, διότι εἶπον, «ὅσοι εἰς Χριστὸν πιστεύουσι, πάντες εἰσὶν Ἕλληνες». Αὕτη εἶναι ἡ γενικὴ πολιτογράφησις τῶν πατέρων μας. Ἀλλὰ ν’ ἀντλῆτε σήμερον συνταγματικὰ ἐπιχειρήματα καὶ συνταγματικὰς διατάξεις καὶ ἑρμηνείας νόμων ἐκλογικῶν ἀπὸ τοὺς νόμους τοῦ 1822, εἶναι ἀναχρονισμός, τὸν ὁποῖον βεβαίως ἡ Βουλὴ ποτὲ δὲν θὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν. Καὶ ἡ ἐπιτροπὴ τῆς μειοψηφίας εἶπεν ἐν τῇ ἐκθέσει της, «ἐπειδὴ ὁ νομοθέτης ἠξίωσεν, ὅπως ὁ ἐκλεγόμενος βουλευτὴς εἶναι εἰς ἀδιάκοπον μετὰ τοῦ λαοῦ, παρ’ οὗ ἐκλέγεται, συνάφειαν, νὰ γνωρίζῃ τὰς ἀνάγκας του, νὰ φορολογῆται μετ’ αὐτοῦ». Πρῶτον, πρὶν ἐξηγήσω τὴν ἔννοιαν τῆς παραγράφου αὐτῆς, θὰ στρέψω τὸν λόγον πρὸς τὸν κ. Παπαγεωργίου καὶ πρὸς τὸν κ. Ἰακωβάτον. Ἐὰν ἡ πρωτεύουσα, κ. Ἰακωβάτε, τῆς Ἑλλάδος, συγκρινομένη πρὸς τὴν Ἑλλάδα, παρουσιάζει τὴν κεφαλὴν ἀσθενοῦς πάσχοντος ἀπὸ ὑδροκέφαλον, τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὰς ἐπαρχίας τῆς Ἑλλάδος, διότι, ἐὰν τῳόντι πάσχῃ ἀπὸ ὕδρωπα, τὸν ὕδρωπα αὐτὸν ἀποτελεῖ ὁ Κουμουνδοῦρος, ὁ Δηλιγιάννης, ὁ Αὐγερινὸς, ὁ Βαλτινὸς, ὁ Μίλησης, ὁ Συνοδινὸς, ὁ Κεχαγιᾶς, ὁ Σιμόπουλος, ὁ Τρικούπης, ἐγὼ, ὁ Ζαΐμης, ὁ Βούλγαρης, ὁ Νικολόπουλος, ὁ Κριεζῆς, ὁ Καραϊσκάκης, ὁ Μεσσηνέζης καὶ λοιποὶ, ἤγουν ὅλοι οἱ ἐπαρχιῶται — οἱ κατοικοῦντες εἰς τὰς Ἀθήνας. Λοιπὸν δὲν ἦτον ἐπιτυχὲς τὸ παράδειγμα, τὸ ὁποῖον ἐφέρατε. Ὁ κ. Παπαγεωργίου εἶπεν ἐπίσης, ὅτι πρέπει νὰ γνωρίζῃ τὰς ἀνάγκας τῆς ἐπαρχίας, νὰ εὑρίσκεται εἰς συνάφειαν μετ’ αὐτῆς. Ἐγὼ ἐρωτῶ τὸν κ. Παπαγεωργίου ἂν δύναται ἂν ἦναι εἰς τόσην συνάφειαν αὐτὸς μὲ τὴν ἐπαρχίαν του, εἰς ὅσην εὑρίσκεται ὁ κ. Δραγούμης μὲ τὰ Μέγαρα. Ἐγὼ τοὐλάχιστον ὁμολογῶ, ὅτι δὲν δύναμαι νὰ ἦμαι εἰς τοιαύτην συνάφειαν.

§128ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Ὄντως κατοικῶ ἐν Ἀθήναις, ἐξασκῶ τὸ ἐπάγγελμά μου ἐν Ἀθήναις· ἀφίνω ὅτι δὶς ἢ τρὶς ἢ τετράκις τοῦ ἔτους μεταβαίνω εἰς τὴν ἐπαρχίαν, ἀλλ’ ἔχω τὸν πατέρα μου, τοὺς ἀδελφούς μου, τοὺς γαμπρούς μου, τοὺς ἐξαδέλφους μου, τὰς ἐξαδέλφας μου, καὶ βλέπω τί πάσχουν, τί ὑποφέρουν, καὶ μανθάνω παρ’ αὐτῶν....

§129Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Καὶ διατί δὲν διώρθωσες τὰ τῆς ἐπαρχίας σου ἐπὶ τοσαῦτα ἔτη;

§130ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Ἀκόμη δὲ ἐγὼ τοὺς πονῶ, ὁ δὲ μὴ ὢν ἐπαρχιώτης δὲν δύναται νὰ τοὺς πονέσῃ.

§131Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Χαίρω τῳόντι, διότι κατέληξεν εἰς τὸ σημεῖον ἀπὸ τὸ ὁποῖον ἀνεχώρησεν ὁ κ. Παπαγεωργίου· θέλει νὰ περιορίσῃ ἑαυτὸν καὶ νὰ ἦναι βουλευτὴς τοῦ Κάβο– Ντόρο μόνον. Ἀλλὰ ὁ βουλευτὴς πρέπει νὰ ἦναι βουλευτὴς τῆς Ἑλλάδος.

§132ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε.

§133ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Καὶ θ’ ἀποδείξω ἀμέσως εἰς τὸν κύριον Παπαγεωργίου, ὅτι ὅσα λέγει δὲν εἶναι σπουδαῖα. Ἔχει τὸν ἀδελφόν του, καὶ ἐγὼ ἔχω τὸν ἀδελφόν μου, καὶ εἶναι πολιτογραμμένος εἰς ἄλλην ἐπαρχίαν· τί βγαίνει μὲ τοῦτο; Βλέπει τὰς ἀνάγκας τῆς ἐπαρχίας διὰ τοῦ ὀφθαλμοῦ τοῦ ἀδελφοῦ του; Αὐτὴ εἶναι εἰρωνεία, παιζομένη χάριν καὶ ἐν ὀνόματι τοῦ λαοῦ. Αὐτὰ λέγονται μόνον, ὅταν ζητοῦν ψήφους κατὰ τὴν ἐκλογὴν, δὲν εἶναι ὅμως δυνατὸν νὰ ὑποστηριχθῶσιν ἐνώπιον τοῦ Σώματος τοιαῦται στεναὶ ἰδέαι. Ἡ κοινωνία προοδεύει. Ἐνθυμηθῆτε, ὅτι πρὸ πέντε χρόνων, διότι ἐτόλμησεν ὁ κ. Λομβάρδος νὰ εἴπῃ τὴν λέξιν «δημοκρατία», ἀπεδοκιμάσθη. Καὶ ἤδη ἔχομεν δημοκρατικοὺς βουλευτάς, δημοκρατικοὺς ἐνισταμένους, καὶ ἡ πρόοδος εἶναι τοιαύτη, ὥστε ἀκούονται αὐτοί, ὑποστηρίζοντες τὰς δημοκρατικὰς ἰδέας, μετ’ ἀπαθείας, ἀξίας τῆς ἐποχῆς, καὶ ἔχομεν βουλευτὰς συνταγματικούς, ὑποστηρίζοντας τοὺς ἀδικηθέντας δημοκράτας. Ἐπὶ τοσοῦτον προώδευσαν αἱ ἰδέαι· καὶ θέλετε νὰ μᾶς στείλετε ὀπίσω εἰς τὰ 21;

§134ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Τότε ζητήσατε Συνέλευσιν.

§135Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Καὶ θέλετε νὰ γεννήσωμεν πάλιν σήμερον ἐν τῷ περιβόλῳ τούτῳ, ἐν τῷ ὁποίῳ ἑδρεύουσιν 120 τοὐλάχιστον ἄνδρες ἐπιστήμονες, τὸ ζήτημα τοῦ αὐτοχθονισμοῦ καὶ ἑτεροχθονισμοῦ; Καὶ ἠμπορεῖ ὅστις δήποτε ἄλλος νὰ ἔχῃ διαφορετικὰς ἰδέας, ἀλλ’ ἐγὼ ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι ὁ κ. Κοντόσταυλος καὶ ἀντεπροσώπευσε καὶ ἀντιπροσωπεύει τὴν πατρίδα του καλλίτερα ἀπὸ τὸν κ. Παπαγεωργίου, καὶ θὰ ὑποθέσω, διότι κατάγεται ἐκ τῆς Χίου, ὅτι δὲν πονεῖ τὸν τόπον, δὲν ἔχει τὰ αὐτὰ συμφέροντα ὡς καὶ Παπαγεωργίου· θὰ ὑποθέσω, ὅτι ὁ κ. Κοντόσταυλος, ἐὰν ἴδῃ τὸν τόπον πάσχοντα, θὰ ἀδιαφορήσῃ, καὶ μόνον ὁ Παπαγεωργίου θὰ δείξῃ ἐνδιαφέρον; Ἄλλως τε, τὸ ζήτημα αὐτὸ ἐλύθη ἀκριβῶς εἰς τὰ 1868 εἰς τὸν κ. Δόσιον, ὅτε, οὔτε ὁ κ. Παπαγεωργίου, οὔτε ὁ κ. Δημητρακάκης ἦσαν ἐδῶ. Τὸ ζήτημα τοῦτο ἐλύθη διὰ τὸν κ. Μαυροκορδάτον· ἐπῆγεν ὁ κ. Μαυροκορδάτος νὰ καθήσῃ εἰς τοὺς βράχους τῆς Ἄνδρου; Καὶ τίς ποτε ἐφαντάσθη, ὅτι πρέπει νὰ ἀποκλεισθῇ ἀπὸ τὸν περίβολον αὐτὸν ὁ κ. Μαυροκορδάτος; Τὸ ζήτημα ἐλύθη εἰς τὴν Σῦρον διὰ τὸν κ. Σοῦτσον ὡς καὶ διὰ τὸν Κοντόσταυλον, καὶ αὐτὴν τὴν ἑρμηνείαν ἠκολούθησε πάντοτε ἡ Βουλὴ, οὐδέποτε δὲ ἐξεφράσθη ἄλλως, καὶ τέλος, τὴν μετὰ τοῦ λαοῦ συνάφειαν αὐτὸς ὁ λαὸς τὴν διερμηνεύει καὶ φέρει τὴν ἐτυμηγορίαν του κατὰ τὴν ἐκλογήν· καὶ ὅταν ὁ λαὸς λέγῃ, ὅτι αὐτὸν θέλει ὡς ἀντιπρόσωπον, δὲν σᾶς δίδει καὶ ἀναμφίῤῥηστον ἑρμηνείαν, μετὰ τίνος εὑρίσκεται εἰς ἀληθῆ συνάφειαν; Ἐὰν ἡ Βουλὴ τοῦ 1879 θέλῃ νὰ ἐκφράσῃ σήμερον ἐναντίαν νομολογίαν, τότε, κύριοι, βαδίζομεν ὀπίσω καὶ ἐπανερχόμεθα εἰς τὰς ἰδέας τοῦ παρελθόντος.

§136ΚΑΤΣΑΝΔΡΗΣ. Ἀπορῶ, διατί, προκειμένου περὶ ἑρμηνείας ἑνὸς νόμου, κοσμοῦσι τοσοῦτον τὰς ὁμιλίας των. Ὅταν παρίστασθε ἐνώπιον δικαστηρίου, ὀφείλετε νὰ ἦσθε εἰλικρινεῖς, νὰ μὴ κρύπτετε τὴν ἀλήθειαν, νὰ μὴ τὴν καλύπτετε, ὅπως μὴ διακριθῇ. Ὅταν πρόκηται νὰ λαλήσητε περὶ ἑρμηνείας, πρέπει νὰ εἴπητε καθαρῶς τὴν ἰδέαν σας, πόθεν ἐξάγετε τὰ συμπεράσματά σας, καὶ τὶς ἡ πηγή των. Διατί νὰ ἐκτρεπώμεθα τῆς ἀληθοῦς ἑρμηνείας; Ἢ μήπως θέλετε πάλιν νὰ εἴπητε, πρέπει νὰ κοιμηθῇ ὁ νόμος; Προχθὲς αἱ ἐφημερίδες διέστρεψαν τὰ γεγονότα, ὅπως ἐξυβρίσωσιν ἐκείνους, οἵτινες ἠθέλησαν νὰ συνηγορήσωσιν ὑπὲρ τοῦ νόμου. Εὐτυχῶς ταῦτα κατεχωρίσθησαν εἰς ἐφημερίδας ἀντιπολιτευομένων. Ὀφείλω νὰ τὰς διαψεύσω ἀπὸ τοῦ βήματος....

§137Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐδῶ δὲν διαψεύδονται αἱ ἐφημερίδες.

§138ΚΑΤΣΑΝΔΡΗΣ. Καὶ τὰς διαψεύδουσι, κύριοι, τὰ πράγματα. Πρὸς τί, κύριοι, νὰ τρέχωμεν εἰς θεωρίας, διὰ νὰ ἐξηγήσωμεν τὶ εἶναι ἐγκατάστασις, ἀφοῦ ἔχομεν τὴν ἑρμηνείαν ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως ἐκείνου, ὁ ὁποῖος ἦτον ὁ εἰσηγητὴς τοῦ ἄρθρου; Ἅμα ἀναγνώσητε τὰς τότε ἀγορεύσεις, θὰ πεισθῆτε, ὅτι δὲν ἐπρόκειτο περὶ τῶν ἀλλοδαπῶν, ἀλλὰ περὶ ἐκείνων, οἵτινες μεταβάλλουσι δημοτικότητα. Αὗται εὑρίσκονται εἰς τὸν ΣΤʹ. Τόμον τῶν πρακτικῶν τῆς Συνελεύσεως, εἰς τὴν σελίδα 418. (Ἀναγινώσκει.).... Ἀπὸ δήμου εἰς δῆμον, ὄχι ἀπὸ ἐπαρχίας εἰς ἐπαρχίαν. Πολὺ στενὰ θέλει νὰ ἑρμηνεύσῃ καὶ τοῦτο, «περὶ τούτων ἀπαιτεῖται ἐγκατάστασις πρὸ δύο ἐτῶν.» Ἀλλὰ, λέγουσιν, ὅτι ὁ κ. Δραγούμης ἦλθεν εἰς συνάφειαν μὲ τοὺς κατοίκους καὶ γνωρίζει τὰ συμφέροντα τοῦ τόπου. Δὲν πρόκειται ὅμως περὶ τούτου. Ὁ κύριος Δραγούμης δύναται κάλλιον παντὸς ἄλλου νὰ γνωρίζῃ τὰ συμφέροντα τοῦ τόπου ἐκείνου, ἀλλὰ δὲν ἔχει τὰ προσόντα, τὰ ὁποῖα διαγράφει τὸ Σύνταγμα. Παραπονούμεθα, κύριοι, ὅτι δὲν βαδίζομεν καλῶς, καὶ ὅταν παρουσιάζεται περίστασις νὰ καταπατήσωμεν τὸν νόμον, ἀνεξετάστως τὸ πράττομεν. Εἶναι εἰς πρόοδον ἡ κοινωνία, εἶπεν ὁ προλαλήσας. Ἀλλὰ πρέπει διὰ τοῦτο νὰ παραβῶμεν τὸ Σύνταγμα; Εἶναι κακὴ ἡ τοιαύτη κατάστασις τῶν πραγμάτων. Προχθὲς εἴπομεν νὰ κοιμηθῇ ὁ νόμος, σήμερον θέλομεν καθ’ ὁλοκληρίαν νὰ τὸν καταστρέψωμεν. Φίλον ἔχω τὸν κ. Δραγούμην καὶ τὸν σέβομαι καὶ τὸν ὑπολήπτομαι, ἀλλ’ οὐδὲν δύναμαι νὰ πράξω, ὅταν πρόκηται περὶ καταστροφῆς τοῦ νόμου. Σεῖς εἴπατε νὰ κοιμηθῇ ὁ νόμος, σήμερον δὲ θέλετε νὰ τὸν στρεβλώσητε.

§139ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν ἐννοῶ τὴν αὐταπάρνησιν.

§140ΚΑΤΣΑΝΔΡΗΣ. Δὲν θὰ ἀπαντήσω ποτὲ εἰς ὕβρεις· συγχύζομαι μάλιστα, ὅταν βλέπω ὕβρεις καὶ διαπληκτισμούς. Ἡμεῖς, κύριοι, ἔχομεν τὸ κείμενον τοῦ νόμου (τὸ ἀναγινώσκει). Ὁ κύριος Ἀντωνόπουλος δὲν ἐννοεῖ τὴν ἐγκατάστασιν διὰ τῆς πολιτογραφήσεως, ἀλλὰ θέλει ἐκ τοῦ σύνεγγυς νὰ βλέπῃ ὁ ἐγκαθιστάμενος ποῖαι αἱ ἀνάγκαι τοῦ τόπου καὶ νὰ καθοδηγῇ τοὺς ἔχοντας ἀνάγκην καθοδηγήσεως. Ἰδοὺ ὁ λόγος, δι’ ἀπαιτεῖται ἐγκατάστασις· θέλει στενὰ καὶ πρέπει στενὰ νὰ ἑρμηνεύσητε τὸ ἄρθρον· θέλετε εὐρύτερον; τότε κάμετέ το παγκόσμιον. Ἐνόσῳ ὅμως δὲν καταστρέφετε αὐτὸ τὸ ἄρθρον τοῦ νόμου, δὲν δύνασθε νὰ ἐξέλθετε τῶν ὁρίων αὐτοῦ. Ἠμπορεῖτε νὰ ὑποστηρίξετε οἱασδήποτε ἂν θέλετε θεωρίας, ἀλλὰ δὲν δύνασθε νὰ ἰσχυρισθῆτε, ὅτι ἔχετε τὸν νόμον ὑπὲρ τῆς γνώμης σας. Ὁ νόμος ἀπαιτεῖ διετῆ τοὐλάχιστον ἐγκατάστασιν ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ, ἐν ᾗ ἐκλέγεταί τις ὡς βουλευτής. Ἐὰν φρονῆτε, ὅτι τὴν ἔχει ὁ κ. Δραγούμης, ἐπικυρώσατε τὴν ἐκλογήν του. Ἐγὼ ὅμως φρονῶ τὸ ἐναντίον.

§141ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Νὰ κατοικήσῃ;

§142ΚΑΤΣΑΝΔΡΗΣ. Μάλιστα, διότι δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου τίθεται εἰς κατάστασιν νὰ ἀντιπροσωπεύσῃ τὴν ἐπαρχίαν. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ὁ βουλευτὴς δὲν ἀντιπροσωπεύει τὴν ἐπαρχίαν, ἀλλὰ τὸ ἔθνος. Ὁ νόμος ὅμως οὕτως ἔχει, διότι ὁ βουλευτὴς πρέπει νὰ φροντίζῃ καὶ περὶ τῶν πραγμάτων τῆς ἐπαρχίας του.

§143ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Δύο λέξεις, πρὸς δικαιολόγησιν τῆς ψήφου μου (θόρυβος).

§144ΤΙΝΕΣ. Αὔριον, κ. Πρόεδρε.

§145ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύω τὴν συνεδρίασιν. (ὥρᾳ 7 μ. μ.)