1878.12.09

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 60

τῆς 9 Δεκεμβρίου 1878.

(Σάββατον)

Ὥρα 2 μ. μ.

(Ἀναγνωσθέντος τοῦ ὀνοματικοῦ καταλόγου καὶ τῆς Βουλῆς ἐν ἀπαρτίᾳ γενομένης, ἄρχεται ἡ συνεδρίασις). (Ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικὰ τῆς προτεραίας).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις κατὰ τῶν πρακτικῶν;

§2ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε. Χθὲς πρὸ τῆς ψηφοφορίας ἐπὶ τῆς ὑποτροπολογίας τοῦ Ὑπουργείου ἐπὶ τοῦ ἄρθρ. 12 τοῦ περὶ δανείου νόμου ἐζητήθησαν παρὰ τῆς Κυβερνήσεως ἐξηγήσεις τινές· αἱ ἐξηγήσεις αὗται ἀφώρουν εἰς τὴν βεβαίωσιν ὅτι ἤθελον διατεθῆ ἐκ τοῦ δανείου ὅλα τὰ ἀναγκαῖα ποσὰ, ὅπως ἐξοφληθῶσι τὰ πρὸς τὰς τραπέζας Ἰονικὴν καὶ Ἐθνικὴν δάνεια τὰ ὑπὸ τὸ κράτος τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας συνομολογηθέντα. Ἡ δὲ Κυβέρνησις ἔδωκεν ἀπαντήσεις τινὰς εἰς τὰς ἐρωτήσεις ταύτας· καὶ ὁ μὲν κ. Πρωθυπουργὸς ἀπήντησε περὶ τούτου, ὅτι νέον δάνειον δὲν δύναται νὰ γίνῃ παρὰ τῶν τραπεζῶν· καὶ ὑποθέτομεν ὅτι ἐνόει διὰ τούτου ὅτι τὸ ὑπάρχον δάνειον ἐπὶ ἀναγκαστικῇ κυκλοφορίᾳ δὲν δύναται νὰ ἐξακολουθήσῃ ὑπάρχον ἐν μέρει ὡς νέον δάνειον ὑπὸ τὸ κράτος τῆς ἐλευθέρας τῶν γραμματίων κυκλοφορίας· ὁ δὲ κύριος ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς εἶπε περὶ τούτου τὰ ἑξῆς, τὰ ὁποῖα λαμβάνω ἀπὸ τῶν χθεσινῶν στενογραφημένων πρακτικῶν αὐτολεξεί. «Ἡμεῖς δάνειον δὲν θὰ συνομολογήσωμεν μὲ τὴν τράπεζαν ἄλλο». Εἶτα δὲ ἐρωτήσαντος τοῦ κ. Βουλευτοῦ Σύρου: «πῶς θ’ ἀρθῇ ἡ ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία;» ἀπήντησε: «διὰ τοῦ δανείου τῶν 60,000,000. Δὲν δύναται νὰ γείνῃ νέον δάνειον, δὲν εἶναι δυνανὸν, διότι δὲν ἔχομεν τὴν ἄδειαν ἀπὸ τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν. Δίδω τὴν διαβεβαίωσιν ταύτην.» Ἡ διαβεβαίωσις αὕτη ἐπεθύμουν νὰ ἐμπεριέχετο αὐτολεξεὶ ἐν τοῖς πρακτικοῖς· καὶ ὑποθέτω ὅτι τὰ ἐπίσημα πρακτικὰ ἐφ’ ὅσον ἐδυνήθην ν’ ἀντιληφθῶ αὐτῶν ἀφηγοῦνται πιστῶς τὰ γενόμενα, ἀλλ’ ἐὰν παραλείπεταί τι τοῦτο πρέπει νὰ προστεθῇ. Ἐκτὸς ὅμως τούτου καὶ δι’ ἕτερον λόγον θεωρῶ ἀναγκαῖον νὰ προστεθῇ αὐτολεξεὶ ἡ διαβεβαίωσις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ αὕτη, διότι ὑπάρχει νόμος τὸν ὁποῖον ἐγὼ θεωρῶ καταργηθέντα, ἀλλ’ ἠγέρθη ἀμφιβολία τις περὶ τούτου· εἶναι δὲ οὗτος ὁ νόμος τῆς 27 Ἰουνίου 1877. Ἐπὶ τῆς συζητήσεως ἀνέπτυξα τὸν λόγον, διὰ τὸν ὁποῖον θεωρῶ, ὅτι δυνάμει τοῦ νόμου τούτου δὲν ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ προβῇ εἰς συνομολόγησιν δανείου· ἀλλ’ ἐπὶ τούτου ἐξεφράσθησαν ἀμφιβολίαι, καὶ πιστεύω, ὅτι ἐὰν ἐγγραφῇ εἰς τὰ πρακτικὰ ἡ διαβεβαίωσις, ἣν ἔδωκεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, εἴμεθα ἀσφαλεῖς, ὅτι οὐδὲν τοῦ λοιποῦ δάνειον ἠμπορεῖ νὰ γείνῃ δυνάμει τοῦ νόμου τῆς 27 Ἰουνίου 1877, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἶπεν, ὅτι δίδει ῥητῶς τὴν τοιαύτην διαβεβαίωσιν. Παρατηρήσατε δὲ, ὅτι τοῦτο εἶναι πολὺ σπουδαῖον, διότι διὰ τοῦ χθὲς εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν ψηφισθέντος νόμου, ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ συνομολογήσῃ δάνειον πρὸς 8¼% ἐνῷ διὰ τοῦ νόμου ἐκείνου δίδεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὸ δικαίωμα νὰ συνομολογήσῃ δάνειον ὑπὸ ὅρους πολὺ βαρυτέρους, δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ συνομολογήσῃ δάνειον πρὸς 9%, καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλὰ δύναται νὰ συνομολογήσῃ αὐτὸ μόνον κατὰ τὰ τρία τέταρτα ἀντὶ μεταλλικοῦ καθ’ ὃν δὲ τέταρτον ἀντὶ γραμματίων τραπεζικῶν ὀνομαστικῶς κυκλοφορούντων. Ἡ Βουλὴ ψηφίσασα χθὲς ὅπως ἐψήφισε τὸ δάνειον τῶν 60,000,000 ἐνόει, ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ συνομολογήσῃ καὶ ἄλλο δάνειον. Νομίζω δὲ, ὅτι πρέπει νὰ ἐγγραφῇ ἐν τοῖς πρακτικοῖς πιστῶς καὶ αὐτολεξεὶ ἡ διαβεβαίωσις, τὴν ὁποίαν ἐξέφρασεν ἡ Κυβέρνησις περὶ τούτου.

§3ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐπειδὴ πρόκειται νὰ ἑρμηνεύσω τὴν φράσιν, τὴν ὁποίαν ἀπήγγειλα χθὲς ἀπαντῶν εἰς διαφόρους ἐρωτήσεις, ἐπαναλαμβάνω τὴν ἑξῆς διαβεβαίωσιν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν σκοπεῖ νὰ κάμῃ χρῆσιν τοῦ νόμου τοῦ 1877 διὰ τοῦ ὁποίου ἐπιτρέπεται εἰς αὐτὴν νὰ συνομολογήσῃ δάνειον.

§4ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Παρακαλῶ νὰ ἐγγραφῇ εἰς τὰ πρακτικὰ ἡ διαβεβαίωσις αὕτη.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὰ σημερινὰ πρακτικὰ λοιπὸν θὰ ἐγγραφῇ αὐτό. Παρακαλῶ ὅμως νὰ προσέξητε ἂν τὸ μέρος αὐτὸ τῶν ἀναγνωσθέντων πρακτικῶν ἔχῃ καλῶς, καὶ ἂν ἦναι καλῶς ἐκπεφρασμένον. «Ὁ μὲν πρόεδρος τοῦ ὑπουργείου.... Ὑπάρχει ἄλλη ἀντίῤῥησις ἐπὶ τῶν πρακτικῶν;

§6ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ (ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Χρεωστῶ νὰ κάμω μίαν δήλωσιν εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν Παρνασσίδος, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ κονδύλιον τῆς ἐκπαιδεύσεως, διὰ νὰ εἴμεθα καλῶς συνενοημένοι· εἴπομεν χθὲς ὅτι ἐκ τῶν κονδυλίων ἐκείνων τῶν ἀφορώντων εἰς τὴν ἐκπαίδευσιν εἰς τὰ Λύκεια.......

§7ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (πρωθυπουργός). Παρακαλῶ, κύριε πρόεδρε ἀναγνώσατε πάλιν τὸ μέρος αὐτὸ τῶν πρακτικῶν.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «......

§9ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. «Δυνάμει τοῦ νόμου τοῦ 1877» νὰ σημειωθῇ.

§10ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τοῦ νόμου.

§11ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Αὐτὸ ἐννοῶ καὶ ἐνόησα, ὅτι βεβαίως τοῦ νόμου τοῦ 1877 χρῆσιν δὲν θὰ κάμωμεν οὐδεμίαν, καὶ δυνάμει αὐτοῦ τοῦ νόμου ἡμεῖς τοὐλάχιστον δὲν ἔχομεν σκοπὸν νὰ κάμωμεν κανὲν δάνειον· καὶ αὐτὴν τὴν διαβεβαίωσιν τὴν δίδομεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς.

§12ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἀλλ’ ἡ παρατήρησις ἡμῶν δὲν ἀφορᾷ εἰς τοῦτο μόνον· ἀφορᾷ καὶ εἰς τὸ ὅτι ἡ διαβεβαίωσίς σας αὕτη περιλαμβάνει βεβαίως τὴν ὑποχρέωσιν, ὅπως ἐκ τοῦ δανείου τῶν 60 ἑκατομμυρίων μὴ γείνῃ χρῆσις πρὸς ἐξόφλησιν μέρους μόνον τῶν πρὸς τὰς Τραπέζας ὑφισταμένων δανείων ἐπὶ ἀναγκαστικῇ κυκλοφορίᾳ, τοῦ ὑπολοίπου τῶν δανείων τούτων μετατρεπομένου εἰς δάνειον ἐπὶ μὴ ἀναγκαστικῇ κυκλοφορίᾳ. Καὶ θεωρῶ ὅτι ἡ σημείωσις τούτου εἰς τὰ πρακτικὰ μᾶς ἐξασφαλίζει.

§13ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Αὐτὸ δὲν τὸ εἴπαμεν ἡμεῖς οὔτε τὸ ἐνοήσαμεν, ὅτι ἀναδεχόμεθα καμμίαν ὑποχρέωσιν τοῦ νὰ μὴ κάμωμεν χρῆσιν τοῦ δανείου αὐτοῦ, αἰρομένης τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας.

§14ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Βέβαια, τὸ εἶπεν ὁ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὑπουργός.

§15ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ (ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Λοιπόν, κύριοι, ἀποτείνομαι εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν Παρνασαίδος, ὅτι βεβαίως οὐδεμίαν μεταβολὴν θὰ φέρω ἐπὶ τῶν διαφόρων κονδυλίων τῶν ἀφορώντων εἰς τὴν ἐκπαίδευσιν νέων τινῶν εἰς τὰ Λύκεια καὶ εἰς ἄλλα διάφορα μέρη, τὰ ὁποῖα δὲν περιέχονται καθόλου εἰς τὴν ἔκτακτον ἐκπαίδευσιν, οὔτε θὰ προσθέσω, οὔτε θὰ ἀφαιρέσω ἕνα ἐξ αὐτῶν.

§16ΠΟΛΛΟΙ. Πολὺ καλά.

§17ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ κ. πρωθυπουργὸς μᾶς εἶπεν, κύριε πρόεδρε, ὅτι δὲν ἔδωσε κανεὶς καμμίαν διαβεβαίωσιν, ὅτι δὲν θέλει κάμει χρῆσιν ἄλλου δανείου· ἀλλ’ ὁ κ. ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἐξεφράσθη καθαρώτατα· καὶ δὲν δυνάμεθα νὰ μεταβάλωμεν σήμερον ὅ,τι εἴπομεν χθὲς, ἡ δὲ ψῆφος τῆς Βουλῆς ἐπελθοῦσα κατόπιν τῶν ῥηθέντων ἐκείνων, αὐτὰ ἐννόει. Σᾶς ἀνέγνωσα πρότερον τὸ μέρος τοῦτο τῶν χθεσινῶν πρακτικῶν.

§18ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ναὶ, τώρα τὸ λέγω, ὅτι νέα δάνεια δὲν θὰ κάμωμεν.

§19ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Λοιπὸν πρέπει νὰ ἔχωμεν τὴν διαβεβαίωσιν ὑμῶν ταύτην, ὅτι ἄλλου δανείου χρῆσις δὲν δύναται νὰ γείνῃ ἢ τοῦ τῶν 60,000,000, ἐγγεγραμμένην ἐν τοῖς πρακτικοῖς καὶ ὅτι κατόπιν τῆς διαβεβαιώσεως ταύτης ἐπῆλθεν ἡ ψῆφος τῆς Βουλῆς.

§20ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἡ ἰδική σας ψῆφος τὸ εἶπεν αὐτό.

§21ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Καὶ ἔχω δικαίωμα νὰ θεωρῶ, ὅτι ἡ ψῆφος τῆς Βουλῆς ἐὰν δὲν ἐπήρχετο κατόπιν τῆς δηλώσεως ταύτης θὰ ἦτο ἀλλοία.

§22ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐὰν θελήσητε νὰ ἑρμηνεύσητε τὴν ὁμιλίαν μου δὲν θὰ ἦσθαι ἁρμόδιος.

§23ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εἶμαι ἐντελῶς ἁρμόδιος νὰ ἑρμηνεύσω τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς· διότι, ὅταν ἡ Βουλὴ ψηφίσασα τὸν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ὑποβληθέντα νόμον τῶν 60,000,000 κατόπιν τῆς διαβεβαιώσεως τῆς δοθείσης περὶ τῆς ἐννοίας αὐτοῦ ὑπ’ αὐτῆς τῆς Κυβερνήσεως τὸν ἐψήφισεν ὑπὸ αὐτὴν τὴν ἔννοιαν, βεβαίως δ’ ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ θεωρῶ ἀναγκαίαν τὴν ἐγγραφὴν ἐν τοῖς πρακτικοῖς τῆς διαβεβαιώσεως, καθ’ ἣν τὸ νομοσχέδιον τὸ ψηφισθὲν ἔχει αὐτὴν τὴν ἔννοιαν καὶ ὑπὸ ταύτην τὴν ἔννοιαν ἐψηφίσθη καὶ ἐγένετο νόμος.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ πρακτικὰ λοιπὸν, κύριοι, ἔχουσι καλῶς. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις κατὰ τῶν πρακτικῶν;

§25ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ πρακτικὰ ἐγκρίνονται.

§27ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Μετὰ τὴν χθεσινὴν ψηφοφορίαν, κύριοι, διότι ἡ ὥρα ἦτο προκεχωρημένη καὶ δὲν ἐφανταζόμην ποτὲ, ὅτι ἡ Βουλὴ ἤθελε προβῆ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τῶν Ὑπουργείων Στρατιωτικῶν καὶ Ναυτικῶν ἐπὶ τοῦ τελευταίου προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, ἤθελον νὰ κάμω μίαν πρότασιν, τὴν ὁποίαν λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ φέρω τώρα εἰς τὴν Βουλήν. Γνωρίζετε, κύριοι, ὅτι μόνον πλοῖον τῆς ἐπαναστάσεως εἶναι τὸ λεγόμενον σήμερον Ἀθηνᾶ, κατὰ δὲ τὴν ἐπανάστασιν Ἄρης. Τὸ πλοῖον τοῦτο κατεσκευάσθη ἐν Βενετίᾳ κατὰ τὸ 1817, εἶναι ἐκ ξυλείας δρυΐνης, κοστίζει 29,000 κολονάτα. Τὸ πλοῖον τοῦτο διεύθυνε καθ’ ὅλην τὴν ἐπανάστασιν ὁ ἀοίδημος Τσαμαδός. Ἐπὶ Καποδίστρια τὸ πλοῖον τοῦτο ἐχρησίμευσεν ὡς ναυαρχίς· ἐπὶ Ὄθωνος δὲ ἐπὶ πολλὰ ἔτη ὡς τοῦ στόλου, κατόπιν δὲ ὡς μεταφορικὸν πλοῖον. Τὸ πλοῖον τοῦτο σώζεται καὶ ὑπάρχει μέχρι σήμερον. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Βουλὴν, ἐπειδὴ τὸ πλοῖον τοῦτο φέρει ἱστορίαν, νὰ συστήσῃ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, ὥστε ἐκ τοῦ κονδυλίου «ἐπισκευαὶ τῶν πλοίων» νὰ δαπανήσῃ ἓν ποσὸν διὰ νὰ συντηρηθῇ αὐτὸ (τὸ πλοῖον· ἐὰν δαπανήσῃ 20,000 δραχμῶν κατὰ πρῶτον καὶ κατόπιν κατ’ ἔτος δαπανᾷ χιλίας δραχμὰς, τὸ πλοῖον αὐτὸ δύναται νὰ διατηρηθῇ εἰς αἰῶνας αἰώνων· δὲν πρέπει νὰ ἀμφιβάλωμεν, ὅτι τὸ πλοῖον αὐτὸ μετὰ χρόνους πολλοὺς θὰ ἔχῃ τὴν σημασίαν του μετὰ τὴν ἀκρόπολιν. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Βουλὴν νὰ συστήσῃ τὴν ὑπόθεσιν ταύτην εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν διὰ νὰ λάβῃ πρόνοιαν περὶ αὐτοῦ τοῦ πλοίου.

§28ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγκρίνῃ ἡ Βουλὴ νὰ συστηθῇ;

§30ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§31ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἔχω πληροφορίας, κύριοι, ὅτι ἑταιρία τις ἀνώνυμος ἐν Κερκύρᾳ παράγουσα σόδαν καὶ ἔχουσα τὴν πρὸς τοῦτο ἄδειαν ἐκ τοῦ καταστατικοῦ αὐτῆς, ἀντὶ σόδας παράγει χλωροῦχον σόδαν, τοὐτέστιν τὸ κοινὸν ἅλας, καὶ ὅτι τὸ ἅλας τοῦτο πωλεῖται ὑπὸ τῆς ἑταιρίας ταύτης καὶ ἐν Κερκύρᾳ καὶ ἐν τῷ λοιπῷ Κράτει· πωλούμενον δὲ ἐν τῷ ἄλλῳ Κράτει ζημιοῖ τὸ Δημόσιον παραβλάπτον τὸ μονοπώλιον τοῦ ἅλατος· πωλούμενον δὲ ἐν Κερκύρᾳ ζημιοῖ τὴν διαχειριστικὴν ἐπιτροπὴν, ἥτις ἔχει ἐκεῖ τὸ μονοπώλιον τοῦ ἅλατος. Ἡ ζημία τῆς ἐγχωρίου διαχειρίσεως εἶναι σπουδαιοτάτη, διότι ἡ διαχειριστικὴ ἐπιτροπὴ προσεδόκα μετά τινας αὐξήσεις τοῦ τέλους γενομένας ἐσχάτως εἰσόδημα ἐτήσιον ἐκ τοῦ ἅλατος περὶ τὰς 100,000 δραχμάς· ἀντὶ δὲ τοῦ ποσοῦ τούτου ὡς ἐκ τῆς καταχρήσεως ταύτης φαίνεται, ὅτι λαμβάνει μόλις τὸ ἥμισυ. Ἤκουσα ἐπίσης ὅτι καὶ ὁ νῦν νομάρχης καὶ ὁ προκάτοχος αὐτοῦ ἀνήνεγκον εἰς τὴν Κυβέρνησιν περὶ τούτου καὶ ὅτι ἡ Κυβέρνησις προέβη εἰς ἐξετάσεις, ἵνα ἴδῃ κατὰ τίνα τρόπον δύναται νὰ θεραπεύσῃ τὸ κακόν. Ἤκουσα μάλιστα, ὅτι καὶ ἡ Κυβέρνησις πεισθεῖσα περὶ τῆς καταχρήσεως διεσκέφθη περὶ τῶν μέτρων, δι’ ὧν ἠδύνατο νὰ ἐμποδίσῃ τὴν πρόοδον αὐτῆς καὶ ὅτι καὶ διάταγμα παρεσκευάσθη περὶ τούτου, ὅπερ ὅμως δὲν ἠξεύρω ἐὰν ἐκοινοποιήθη. Παρακαλῶ τὸ κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἐὰν ἐξεδόθη Διάταγμα ἀκυροῦν ἢ καταργοῦν τὴν ἄδειαν, ἣν εἶχε λάβει ἡ ἀνώνυμος αὕτη ἑταιρία καὶ νὰ καταθέσῃ τὴν περὶ τούτου ἀλληλογραφίαν.

§32ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὅλα αὐτὰ εἶναι ἀληθῆ, δηλαδὴ ποῖα ὅλα; ὅτι ἐγένετο παρατήρησις εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ νομάρχου καὶ ὅτι ἐγένετο καὶ διάταγμα, τὸ ὁποῖον δὲν ἐκοινοποιήθη, διότι καθ’ ἣν στιγμὴν ἐπρόκειτο νὰ κοινοποιηθῇ, ἐμάθαμεν, ὅτι ἐπ’ αὐτῆς τῆς ὑποθέσεως διεξάγεται συζήτησις ἐνώπιον τοῦ ἐφετείου, ὅτι ἐξεδόθη ἀπόφασις τὴν ὁποίαν περιμένομεν τὴν Δευτέραν καὶ μὲ τὴν ἀπόφασιν αὐτὴν θέλομεν συμμορφωθῆ. Δὲν ἠθελήσαμεν προτήτερα νὰ δημοσιεύσωμεν τὸ Διάταγμα διὰ νὰ ἀποφύγωμεν τὰς ζημίας, εἰς τὰς ὁποίας ἤθελεν ὑπαχθῆ τὸ Δημόσιον.

§33ΠΟΛΛΟΙ. Πολὺ καλά.

§34ΚΑΣΒΙΚΗΣ. Ἐγὼ, κύριοι θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλὴν ἂν εὐαρεστῆται νὰ θεραπεύσῃ ἓν μέγα ἀδίκημα, τὸ ὁποῖον εἶναι γνωστὸν εἰς ὅλους τοὺς Βουλευτὰς καὶ τὴν Κυβέρνησιν, νὰ συζητήσῃ δηλαδὴ μετὰ τὸν προϋπολογισμὸν καὶ μετὰ τὸ νομοσχέδιον περὶ δανείων, τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀποστράτων.

§35ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συναινεῖ ἡ Βουλὴ λοιπόν;

§37ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§38Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Οἱ ἀδελφοὶ Πρινόπουλοι ἔχουν λαμβάνειν παρὰ τοῦ Δημοσίου διὰ τὴν ἐργασίαν τὴν ὁποίαν ἔκαμον εἰς τὸν Μητροπολιτικὸν Ναόν.........

§39ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε, Νομίζω, ὅτι μίαν ἀπόφασιν πρέπει νὰ κάμωμεν, νὰ συζητήσωμεν τὰ νομοσχέδια εἰς δευτέραν καὶ τρίτην ἀνάγνωσιν προηγουμένως.

§40ΤΙΝΕΣ. Τὰ εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν;

§41ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Αὐτὰ κατόπιν, διότι ἐὰν ἀρχίσωμεν νὰ συζητήσωμεν πρῶτον αὐτὰ δὲν θὰ φθάσωμεν εἰς κενὲν ἀποτέλεσμα· ἀλλὰ μετὰ τὸ πέρας τῶν ἄλλων νομοσχεδίων ἐρχόμεθα καὶ εἰς αὐτά.

§42ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§43Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Ἡ ἀναφορά των ἐστάλη εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τῶν ἀναφορῶν, ἥτις ἐγνωμοδότησε νὰ σταλῇ ἀπὸ τὴν Βουλὴν μὲ σύστασιν εἰς τὸ ὑπουργικὸν Συμβούλιον. Ἐπειδὴ δὲ δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις εἰς τὸ ἀντικείμενον τοῦτο, παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ στείλῃ τὴν ἀναφορὰν αὐτὴν μὲ τὴν σύστασιν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον.

§44ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§45ΡΙΚΑΚΗΣ. Κύριοι, δύω λέξεις θὰ εἴπω.

§46ΠΟΛΛΟΙ. Μετά, μετά, κ. Ῥικάκη· (θόρυβος).

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, δὲν ἠμπορεῖτε, νὰ ἐμποδίσητε τὸν λόγον. Ὁρίστε, κύριε Ῥικάκη.

§48ΡΙΚΑΚΗΣ. Χθὲς ἀπεφάσισεν, κύριοι, ἡ Βουλὴ νὰ συστηθῇ ἡ ὑπόθεσις τῆς Ῥοζοῦς εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐκκλησιαστικῶν. Ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς εἰς τὰ 1877 περὶ ἐγγραφῆς 5 χιλ. δραχμῶν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν δὲν εἶχε πλέον ἰσχὺν, καθότι ἡ χρῆσις ἔληξε. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Βουλὴν, ἐὰν ἐγκρίνῃ, ἡ πίστωσις αὕτη τῶν 5 χιλ. δραχμῶν νὰ ἐγγραφῇ ἐκ νέου εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τώρα.

§49ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, Μάλιστα.

§50ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Κατὰ τὴν δήλωσιν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, πρέπει νὰ ἔλθωμεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, κύριε Πρόεδρε.

§51ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Μετὰ τὸ πέρας τοῦ προϋπολογισμοῦ βέβαια, κ. Τρικούπη.

§52ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Μάλιστα.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ῥικάκης λοιπόν, κύριοι, προτείνει, ἐπειδὴ δὲν ἐψηφίσθη ἀκόμη ὁ νόμος περὶ ἐξόδων, νὰ προστεθῇ εἰς τὸ ἁρμόδιον κεφάλαιον καὶ ἄρθρον τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν πίστωσις 5 χιλ. δραχμῶν διὰ τὴν ὑπόθεσιν τῆς κ. Ῥοζοῦς. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§54ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Πρῶτον ἀντικείμενον τώρα, κύριοι, εἶναι ἡ ἐπιψήφισις τοῦ συνόλου τοῦ νομοσχεδίου περὶ δανείου 60,000,000 φράγκων πρὸς ἄρσιν τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας κτλ. Ἐπιθυμεῖ ἡ Βουλὴ ν’ ἀναγνωσθῇ;

§56ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου τούτου, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, ὡς ἐνθυμεῖσθε, δὲν ἐψηφίσθησαν χθὲς τὰ ἑξῆς κεφάλαια· αʹ) ἐκ τοῦ κεφ. 2 τὸ ἄρθρον 1. «Μισθὸς ἀξιωματικῶν», τὸ ὁποῖον εἶναι σημειωμένον 53,000 δραχ. Ὁ δὲ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐπρότεινε νὰ μείνῃ ὅπως ἔχει εἰς τὸν προϋπολογισμόν· ἑπομένως φρονῶ, ὅτι δὲν ὑπάρχει καμμία ἀντίῤῥησις.

§59ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὸ κεφ. 3. «Σύνταγμα πυροβολικοῦ καὶ ὁπλοστάσιον»· ὁ κ. Ὑπουργὸς προέτεινε νὰ μεταβληθῶσι καὶ τὰ τρία ἄρθρα διὰ τὴν προσθήκην τῶν πυροβολαρχιῶν, δηλαδὴ τὸ ά. ἄρθρον ἀπὸ 226,320 νὰ γείνῃ 243,760· τὸ βʹ ἄρθρον ἀπὸ 127,000 νὰ γείνῃ 139,994, καὶ τὸ γʹ ἄρθρον ἀπὸ 193,000 νὰ γείνῃ 237,486. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§61ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Εἰς τὸ 4 κεφ. ἔμεινε τὸ 2 ἄρθρον, «Μισθὸς ὑπαξιωματικῶν τοῦ ἱππικοῦ»· ἀλλ’ ἐπὶ τούτου δὲν ἐπῆλθε καμμία μεταβολή· ἑπομένως ἡ Βουλὴ τὸ παραδέχεται ὅπως ἔχει ἐν τῷ προϋπολογισμῷ.

§63ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὸ 6. κεφ. «Τάγματα Μηχανικοῦ» ὁ προϋπολογισμὸς εἶχε 347,000, ὁ δὲ Ὑπουργὸς ἐπρότεινε νὰ ἀναβιβασθῶσιν εἰς 427,000.

§65ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ. Προχθὲς ἐγένετο δεκτὸν ὅτι εἰς τὰ τάγματα ὅπου δὲν ὑπάρχουν ἀνθυπολοχαγοὶ πρέπει νὰ προστεθῶσιν ὑπολοχαγοί, διότι ἄλλως θὰ ἔχετε τὸ σῶμα ἄνευ ἀξιωματικῶν, δηλ. μὲ ἕνα ἀξιωματικόν. Ἡ διαφορὰ εἶναι 1,920 δραχ. δηλ. ἡ διαφορὰ τοῦ μισθοῦ τοῦ ὑπολοχαγοῦ πρὸς τὸν μισθὸν τοῦ ἀνθυπολοχαγοῦ.

§66Μ. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ προσετέθη, κ. Μακρυγιάννη.

§67ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ. Ποῦ;

§68ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργ. Στρατιωτικῶν). Εἶναι προστεθειμένον κ. Μακρυγιάννη· συμπεριλαμβάνεται εἰς τὸ ποσὸν αὐτὸ τῶν 427 χιλιάδων.

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ Βουλὴ παραδέχεται νὰ γείνῃ τὸ ἕκτον κεφ. 427. χιλ.

§70ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὸ κεφ. 7. «Μισθὸς ἀξιωματικῶν τῶν διαφόρων κλάδων» τὸ ά. ἄρθρον ἐλαττοῦται ἀπὸ 535,840 εἰς 530,560. Ἡ Βουλὴ παραδέχεται;

§72ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔμεινεν ἔπειτα τὸ ὑλικὸν τοῦ ὁποίου τὰ διάφορα ἄρθρα μετεβλήθησαν ἕνεκα τῆς προσθήκης τῶν πυροβολαρχιῶν· ἀπὸ 3,563,000 ἀναβιβάζεται εἰς 3,783,685. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§74ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αἱ στερεαὶ χορηγήσεις ἀναβιβάζονται ἀπὸ 88,500 εἰς 196,500. Παραδέχεται ἡ Βουλή;

§76ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἑπομένως τὸ σύνολον τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν ἀναβιβάζεται εἰς 13,307,986 καὶ 62|00. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§78ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρχόμεθα ἤδη εἰς τοὺς νόμους περὶ ἐσόδων καὶ ἐξόδων. ά) ὁ νόμος τῶν ἐσόδων. (Ἄρθρον 1ον ἀναγινώσκεται). Τὸ ἄρθρον τὸ ὁποῖον ἀνεγνώσθη ἀναβιβάζει τὰ ἔσοδα εἰς 43,926,654 δραχ. εἰς τὸ ποσὸν τοῦτο πρέπει νὰ προστεθῇ κατ’ ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς πρῶτον 1,729,788 ἐκ τοῦ νόμου τῆς ὁδοποιΐας, τὸ ὁποῖον κατελογίσθη εἰς τὰ ἁρμόδια ἄρθρα· δεύτερον 122,000 ἐκ προκαταβολῶν δι’ ἐκλογικὰ εἴδη καὶ τρίτον 20,000 διὰ τὰς προκαταβολὰς τὰς γενομένας πρὸς ἀποξήρανσιν τοῦ Βοιωτικοῦ πεδίου, ὥστε τὰ ἔσοδα ἀναβιβάζονται εἰς 45,808,442. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§80ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι. (Κατόπιν ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ ἄρθρον 2 καθὼς καὶ τὸ σύνολον ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρχόμεθα εἰς τὸν νόμον τῶν ἐξόδων. (Ἄρθρον 1ον ἀναγινώσκεται). Κατὰ τὸ ἄρθρον τοῦτο τὰ ἔξοδα ἀναβιβάζονται εἰς 49,524,538 μὲ τὰς προσθήκας δέ, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο, ἀναβιβάζονται τὰ ἔξοδα εἰς 60,078,760,02. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον, ὅπως ἐτροπολογήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 2ον· (ἀναγινώσκεται). Ἐπὶ τούτου εἰς τ’ ἁρμόδια Ὑπουργεῖα ἐγένοντο αἱ ἀναγκαῖαι μεταβολαί. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις κατὰ τοῦ ἄρθρου;

§82ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι. (Κατόπιν ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ ἄρθρον 3ον καὶ 4ον τοῦ Νομοσχεδίου ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 5ον· (ἀναγινώσκεται).

§84ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, ὅτι, μεθ’ ὅσα ἐλέχθησαν καὶ ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ ἰδιαιτέρως ὑπ’ ἐμοῦ ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τοῦ ἀφορῶντος εἰς τὴν κατάργησιν τοῦ ἐπικρατήσαντος συστήματος τοῦ νὰ δημιουργῶνται θέσεις διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ, καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλὴ θέλει συγκατατεθῆ ν’ ἀπαλειφθῇ τὸ 5 ἄρθρον τοῦ νόμου, διότι οὐ μόνον ἀνατρέπει προφανῶς τὸν νόμον περὶ δημοσίου λογιστικοῦ, ἀλλ’ ἀκόμη ἀντίκειται καὶ εἰς τὰς γενικὰς ἀρχάς, κατὰ τὰς ὁποίας πρέπει νὰ συντάσσωνται οἱ προϋπολογισμοί, καὶ κατὰ τὰς ὁποίας οἱ προϋπολογισμοὶ δὲν ὑπηρετοῦν ἕτερον σκοπόν, εἰμὴ μόνον τὴν ἀναγραφὴν τῶν πιστώσεων, τῶν ἀναφερομένων εἰς θέσεις ὑφισταμένας δυνάμει τῶν κειμένων νόμων. Νομίζω ὅτι, ἂν παραδεχθῶμεν τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρ. 5 ἐν τῷ νόμῳ τῶν ἐξόδων τοῦ προϋπολογισμοῦ, τῷ ψηφιζομένῳ ἅπαξ καὶ οὐχὶ ὡς οἱ λοιποὶ νόμοι τοῦ Κράτους, παραβιάζεται ὁ θεμελιώδης νόμος τοῦ Κράτους, δὲν καλύπτεται ἡ εὐθύνη τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἄρδην ἀνατρέπονται αἱ περὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ γενικαὶ ἀρχαί. Φρονῶ δὲ ὅτι οὐδεμία δύναται νὰ προταθῇ εὔλογος ἀντίῤῥησις εἰς τὴν ἀπάλειψιν τοῦ ἄρθρ. 5.

§85Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡ παρατήρησις τοῦ ἐκ Παρνασσίδος Βουλευτοῦ συνδέεται στενῶς μὲ τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἡ ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ Ἐπιτροπὴ προέβαλεν εἰς τὴν Βουλήν. Ἡ Ἐπιτροπὴ τοῦ προϋπολογισμοῦ παρετήρησε καὶ λίαν ὀρθῶς, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς ἐν Ἑλλάδι δὲν εἶναι ἀπαύγασμα τῶν νόμων, δὲν στηρίζεται ἐπὶ νόμων προηγουμένων· ἀλλ’ ὑπάρχουν κλάδοι τῆς δημοσίας ὑπηρεσίας, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐκανονίσθησαν διὰ νόμου, ἀλλὰ διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ· συνέστησε δὲ ἡ Ἐπιτροπὴ τοῦ προϋπολογισμοῦ νὰ συνταχθῶσιν οἱ νόμοι ὅλοι, οἱ κανονίζοντες τοὺς κλάδους τῆς δημοσίας διοικήσεως, ὥστε νὰ ψηφισθῶσιν ὡς νόμοι τοῦ Κράτους, καὶ ὁ προϋπολογισμὸς νὰ στηρίζηται ἐπὶ νόμων. Ἡ γνώμη, κύριοι, αὕτη εἶναι ὀρθὴ, εἶναι ὅμως δύσκολος, ἵνα μὴ εἴπω ἀδύνατος νὰ ἐκτελεσθῇ ἐντὸς βραχυτάτου διαστήματος. Καὶ εἶναι μὲν ἀληθές, ὅτι ὁ Βουλευτὴς ἐκ Παρνασσίδος εἶπεν, ὅτι ἐντὸς μιᾶς ἡμέρας ἠδύναντο νὰ συνταχθῶσιν οἱ νόμοι οὗτοι, ἀλλὰ μοὶ φαίνεται, ὅτι ἡ γνώμη του εἶναι λίαν ἐσπευσμένη, διότι, ἐὰν ἤθελε λάβει ὑπ’ ὄψιν τοὺς κλάδους τῆς δημοσίας διοικήσεως, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι κανονισμένοι διὰ νόμου, ἤθελε πεισθῆ, ὅτι οὐ μόνον ἐντὸς μιᾶς ἡμέρας δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ συνταχθῶσιν, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ πολλοὺς μῆνας· εἶναι ἀληθές, ὅτι τὰ διάφορα ὑπουργεῖα ἐφρόντισαν νὰ εἰσαγάγωσιν εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδια, ἵνα νομιμοποιήσωσι πολλὰς τοῦ προϋπολογισμοῦ δαπάνας, ἀλλὰ τὰ νομοσχέδια τὰ πλεῖστα, τὰ ὁποῖα δὲν εἰσήχθησαν δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ συνταχθῶσι τόσον ταχέως καὶ σᾶς φέρω ὡς παράδειγμα τὸ Πανεπιστήμιον· τὸ Πανεπιστήμιον συνέστη δι’ ὀργανικοῦ νόμου τοῦ 1837, ὁ ὁποῖος ἰσχύει, ἀλλ’ ὡς πρὸς τὰ πρόσωπα ὁ ἀριθμὸς τῶν ἑδρῶν κανονίζεται διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ τώρα, ἐὰν ἔπρεπε νὰ φέρωμεν νόμον περὶ Πανεπιστημίου, ἠθέλαμεν θίξει ὅλα τὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα εἶναι συναφῆ μὲ τὸν ὀργανισμὸν αὐτοῦ· ἀλλ’ ἠδυνάμεθα νὰ παρασκευάσωμεν ὀργανισμὸν τοῦ Πανεπιστημίου ἐντὸς βραχυτάτου χρονικοῦ διαστήματος; Καὶ μολονότι ὑπάρχουσιν ἐν τοῖς ἀρχείοις τοῦ ὑπουργείου πολλαὶ μελέται τοῦ Πανεπιστημίου, ἀπαιτεῖται ὅμως μελέτη μακρὰ πρὸς τοῦτο. Ἐὰν τυχὸν ἡ Βουλὴ ἤθελε παραδεχθῆ τὴν γνώμην τοῦ κ. Σιμοπούλου, τὸ ὑπουργεῖον ἤθελε κάμει ἓν ἐκ τῶν δύω, ἢ ἤθελεν ἀναγκάσει τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν νὰ καταργήσῃ πάντας τοὺς κλάδους τῆς δημοσίας διοικήσεως, οἱ ὁποῖοι δὲν στηρίζονται εἰς νόμον, ὅπερ ἤθελε φέρει βλάβην εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, ἢ ἤθελε φέρει τὴν νομοτελεστικὴν ἐξουσίαν εἰς τὴν ἀδυναμίαν νὰ τὸ πράξῃ, ἐκτὸς ἂν δὲν ἐπροτίμα νὰ περιπέσῃ εἰς πράξεις τὰς ὁποίας ὁ νόμος περὶ εὐθύνης τῶν ὑπουργῶν θεωρεῖ ὡς ἀξιοποίνους. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ θέλει ἐκτιμήσει τὴν παρατήρησιν ταύτην τοῦ κ. Βουλευτοῦ καὶ δὲν θέλει ἐπιμείνει εἰς τὴν παραδοχήν της.

§86ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Παρνασσίδος οὐδέποτε εἶπεν, ὅτι ἐντὸς ὀλίγων ἡμερῶν ἠδύναντο νὰ ψηφισθῶσιν πάντες οἱ νόμοι οἵτινες εἶναι ἀναγκαῖοι, ὅπως ἐπ’ αὐτῶν στηριχθῇ ὁ προϋπολογισμός. Ὁ κ. βουλευτὴς Παρνασσίδος εἶπεν, ὅτι ἠδύναντο τὰ νομοσχέδια νὰ συνταχθῶσι παρὰ τῆς Κυβερνήσεως καὶ νὰ ὑποβληθῶσιν ἐντὸς ὀλίγων ἡμερῶν, φρονῶ δὲ καὶ ἐγὼ, ὅτι ἠδύναντο νὰ ὑποβληθῶσι καὶ ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὤφειλε νὰ ὑποβάλῃ αὐτά. Τὸ παράδειγμα, ὅπερ ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς ἐπρότεινεν ἤδη τοῦ Πανεπιστημίου, μοὶ φαίνεται ἀποδεικνύει, ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ εἰσαχθῶσιν εἰς τὴν Βουλὴν τοιαῦτα νομοσχέδια, ἵνα κανονικῶς ψηφισθῇ ὁ προϋπολογισμὸς, διότι οὐδεμία ὑπῆρχεν ἀνάγκη νὰ ὑποβληθῇ καταστατικὸν τοῦ Πανεπιστημίου εἰς τὴν Βουλὴν. Ὅ,τι ἐζητεῖτο παρὰ τοῦ βουλευτοῦ Παρνασσίδος, ἦτο αὐτὸ τὸ ἀναγραφόμενον ἐν τῷ προϋπολογισμῷ νὰ ἀναγραφῇ ἐν νόμῳ καὶ νὰ ψηφισθῇ κατὰ τὰς διατάξεις τὰς συνταγματικὰς περὶ ψηφίσεως νόμων. Ἐζήτησεν ἁπλῶς νὰ ὑποβληθῇ εἰς τὴν Βουλὴν νόμος περιέχων τὴν κατονομασίαν τῶν ἑδρῶν, δι’ ἃς δίδεται ὑπὸ τοῦ προϋπολογισμοῦ πίστωσις καὶ οὐδὲν πλέον. Ψηφίσαντες διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ πιστώσεις διὰ τὰς ἕδρας ταύτας ἀνεγνωρίσαμεν τὴν ὕπαρξιν αὐτῶν, ἠθέλομεν δὲ ἡ ἀναγνώρισις νὰ γείνῃ κανονικῶς διὰ νόμου. Ὥστε ἐνῷ ἤδη ἡ Κυβέρνησις διὰ τῶν πιστώσεων τούτων δύναται νὰ δαπανᾷ διὰ τὰς ἕδρας ταύτας, νὰ μὴ δύναται νὰ μεταβάλῃ αὐτὰς μεταφέρουσα ἕδραν ἀπὸ μιᾶς σχολῆς εἰς ἄλλην, ἢ διαιροῦσα ἕδρας κανονικὰς εἰς πλείονας ἐκτάκτους ἢ ἄλλα τοιαῦτα πράττουσα, ἅτινα θὰ ἦσαν ἀδύνατα, ἐὰν καθωρίζοντο διὰ νόμου αἱ ἕδραι. Τοῦτο δὲ ἐζητήσαμεν διὰ τοὺς λοιποὺς κλάδους τῆς ὑπηρεσίας περὶ ὧν ψηφίζεται πιστώσεις κατὰ νόμον ἐν τῷ προϋπολογισμῷ. Ἤδη τί συμβαίνει; Ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐξεπλήρωσε τὰς ὑποχρεώσεις ταύτας καὶ ζητεῖ διὰ τοῦ ἄρθρου τούτου τοῦ νόμου περὶ ἐξόδων καὶ ἀναπληρώσῃ τὴν ἔλλειψιν. Καὶ νομίζετε, ὅτι τὴν ἀναπληροῖ; Ἡμεῖς θέλομεν καταψηφίσει τοῦ ἄρθρου· τὸ ἄρθρον ὅμως θέλει ἐπιψηφισθῆ, ἀλλὰ διότι θέλει ἐπιψηφισθῆ, δὲν εἶναι διὰ τοῦτο μᾶλλον ἐν τῇ νομιμότητι ἡ Κυβέρνησις, διότι τὸ ἄρθρον θὰ ψηφισθῇ ὡς νόμος προϋπολογισμοῦ διὰ μιᾶς ἀναγνώσεως, ψηφίζοντες δὲ ἡμεῖς ἅπαξ νόμον, ψηφίζομεν νόμον ἰσχύοντα μόνον καθόσον χορηγεῖ πιστώσεις. Ἑπομένως εἴτε ψηφισθῇ εἴτε δὲν ψηφισθῇ ἡ Κυβέρνησις θὰ ἐργάζεται ἐν τῇ παρανομίᾳ ἐπὶ ἰδίᾳ τῆς εὐθύνῃ καὶ ἐξ ἰδέας ὑπαιτιότητος.

§87Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Μοὶ φαίνεται, κύριοι, ὅτι εἶναι εὔκολον εἰς ἕκαστον βουλευτὴν νὰ ἐκφράζῃ τὸ φρόνημά του ἐν πάσῃ στιγμῇ καὶ ἐν πάσῃ περιστάσει, ἑπομένως ἐὰν ἐπρόκητο νὰ ἀκούσωμεν τὸ φρόνημα τοῦ ἐντίμου βουλευτοῦ Μεσολογγίου, ποῖον εἶναι περὶ τῆς ἐνεστώσης Κυβερνήσεως βεβαίως ἡ δήλωσις τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ἦτο λογικωτάτη ἢ ἐπαρκὴς εἰς τὴν ἐπιθυμίαν, τὴν ὁποίαν εἶχεν ἡ Βουλὴ νὰ μάθῃ τί ὁ βουλευτὴς Μεσολογγίου ἐφρόνει περὶ τῆς Κυβερνήσεως ταύτης· ἀλλὰ νομίζω, ὅτι δὲν ἤρκει τοῦτο, διότι δὲν πρόκειται κατὰ τὴν στιγμὴν ταύτην νὰ μάθῃ ἡ Βουλὴ τὸ φρόνημα τοῦ βουλευτοῦ Μεσολογγίου, διότι τὸ φρόνημα τοῦτο τὸ γνωρίζει. Ὁ κ. βουλευτὴς Μεσολογγίου, λαβὼν ἀφορμὴν ἐκ τοῦ παρόντος ἀντικειμένου, ἐξέφερε τὸ φρόνημά του· εἶπεν, ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐξακολουθῇ ἐφαρμόζουσα ὅλα τὰ μέρη τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ ἐκεῖνα περὶ τῶν ὁποίων δὲν ὑπάρχει νόμος. Προσέθηκε δ’ ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν κατώρθωσε κατὰ τὸ διάστημα τοῦτο νὰ εἰσαγάγῃ ὅλους τοὺς νόμους, ἵνα κανονίσῃ ὅλα τὰ μέρη, εἰσήγαγε μόνον τινὰς νόμους καὶ ἐκανόνισεν ὀλίγα μέρη τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις δὲν κατώρθωσε νὰ εἰσαγάγῃ ὅλους τοὺς νόμους, ἵνα κανονίσῃ ὅλα τὰ μέρη τοῦ προϋπολογισμοῦ, τὰ ἀνταποκρινόμενα εἰς τὰς ἀνάγκας τοῦ Κράτους, αἱ ὁποῖαι δὲν εἶχον κανονισθῆ διὰ νόμου, καὶ ἂν ἡ Κυβέρνησις τοῦτο πράξασα κατὰ τὴν διαβεβαίωσιν τοῦ Βουλευτοῦ Μεσολογγίου ἐργάζεται ἐν τῇ παρανομίᾳ καὶ ζῇ ἐν τῇ παραβιάσει τοῦ Νόμου, ἀφίνω εἰς ὑμᾶς νὰ τὸ κρίνητε, καθὼς καὶ διατὶ δὲν ἠδυνήθη νὰ εἰσαγάγῃ ὅλους τοὺς Νόμους καὶ κανονίσῃ ὅλην τὴν ἐνέργειαν τοῦ προϋπολογισμοῦ. Τοῦτο, κύριοι, μὴ νομίζητε ὅτι εἶναι τόσον εὔκολον, ὅσον ἠθέλησαν νὰ σᾶς τὸ παραστήσουν. Συνταγματικὸν πολίτευμα, ὑπάρχει ἐν Ἑλλάδι πρὸ 35 ἐτῶν, καὶ οἱοσδήποτε ὑπάρχει δισταγμὸς περὶ τῆς μὴ πλήρους ἐφαρμογῆς αὐτοῦ κατὰ τὴν πρώτην περίοδον, ἀπό τινος χρόνου ὅμως νομίζω, ὅτι παραδέχεσθε, ὅτι τὸ Συνταγματικὸν πολίτευμα λειτουργεῖ ὅσον δυνατὸν ἀκωλύτως. Ἀφοῦ δ’ αἱ ὅλαι αἱ προηγούμεναι Κυβερνήσεις δὲν ἠδυνήθησαν νὰ πληρώσωσιν τὰς ἀνάγκας τοῦ Συνταγματικοῦ πολιτεύματος, ἀξιοῖτε ἀπὸ ἡμᾶς νὰ τὰς πληρώσωμεν ἐντὸς βραχυτάτου χρονικοῦ διαστήματος; καὶ ποίου διαστήματος; ὁπότε εἴμεθα ἠναγκασμένοι νὰ ἀγωνισθῶμεν κατὰ πολιτικῶν ἀνωμαλιῶν καὶ μυρίων περισπασμῶν, αἱ ὁποῖαι δὲν ἄφινον οὔτε τὸν ἀπαιτούμενον καιρὸν νὰ ἀσχοληθῶμεν εἰς τὴν τακτοποίησιν καὶ ὀργάνωσιν τῆς ὑπηρεσίας. Ὁ κ. Βουλευτὴς Μεσολογγίου, ὁ ὁποῖος ἔλαβε 5 μηνῶν καιρὸν νὰ διοικήσῃ τὸ Κράτος εἰς προγενεστέρας ἐποχὰς, καὶ ὁ ὁποῖος δὲν εἶχεν ἀνάγκην νὰ ἐκβιάζηται ἀπὸ τὸν νόμον περὶ εὐθύνης, ἀφοῦ εἶναι κάτοχος τῶν Συνταγματικῶν ὑποχρεώσεων καὶ γνωρίζει πῶς συντάσσονται οἱ προϋπολογισμοί, διατί δὲν ἔφερε τοὺς νόμους, ὅπως κανονίσῃ τὸν προϋπολογισμόν;

§88ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Συνειργάσθην ἐγὼ μὲ τὴν Βουλήν;

§89ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Καὶ εἶχε δίκαιον νὰ μὴ τοὺς φέρῃ, διότι δὲν εἶναι τόσον εὔκολον, διότι ἂν ἐπρόκειτο νὰ ἐπαναλάβωμεν τὰς ἁπλᾶς διατάξεις τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἵνα λάβωσι τὴν τιμὴν νὰ ἀναγνωσθῶσι τρὶς ἐν τῇ συνεδριάσει τῆς Βουλῆς, χωρὶς νὰ ἐκτιμήσωμεν τὰς ἀνάγκας τοῦ Κράτους καὶ τὴν ἀνάγκην τῆς διοικήσεως, ἐπράξατε τυπικὸν ἔργον ἄχαρι καὶ ἀνάρμοστον εἰς τὸ Κοινοβούλιον τῆς Ἑλλάδος, καὶ εἶναι δὲ τῷ ὄντι ἀνάρμοστον εἰς τὸ Κοινοβούλιον τῆς Ἑλλάδος νὰ ἔρχηται νὰ ζητῇ, νὰ περιβάλλῃ μίαν πρᾶξιν μὲ τρεῖς ἀναγνώσεις, ἡ ὁποία ἐν τῇ οὐσίᾳ δὲν εἶναι ἀληθής, παρὰ εἶναι ἁπλῆ ἐπανάληψις καὶ ψιττακισμὸς τοῦ προϋπολογισμοῦ, καὶ κατηγορούμεθα, διότι δὲν ἠθελήσαμεν νὰ ψιττακίσητε, ὅτι 40 ἕδραι ἀναγραφόμεναι ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, ἀναγράφονται καὶ ἐν τῷ νόμῳ, χωρὶς νὰ σᾶς ἀφήσωμεν νὰ ἐξετάσητε, ἐὰν πρέπῃ νὰ ἦναι 35. Τοῦτο, κύριοι, δὲν δύναται νὰ ἔχῃ τοὺς τύπους τῆς ὀρθότητος καὶ τῆς ἀληθείας καὶ εἶναι εἰς τὴν οὐσίαν του εὐτελὲς καὶ ὡς τοιοῦτον θέλει τὸ κρίνει ἡ Βουλή.

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 5 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν’ (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§91ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κ. Πρόεδρε, παρακαλῶ ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ μέχρι τοῦδε πρακτικά.

§92ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἕως ὅτου ἑτοιμασθῶσι τὰ πρακτικὰ παρακαλῶ ν’ ἀναγνωσθῇ τὸ περὶ ἀνατροπῆς (θόρυβος).

§93ΖΑΪΜΗΣ. Κύριοι, ν’ ἀναγνωσθῇ ὡσαύτως καὶ τὸ περὶ ἀποστράτων νομοσχέδιον.

§94ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Μετὰ τὰ πρακτικά.

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναγινώσκεται, κύριοι, τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀποστράτων. Ἄρθρον 1ον· (ἀναγινώσκεται). Ὑπάρχει καὶ τροπολογία τοῦ Κου Νικολαΐδου καὶ Μήτσα· (ἀναγινώσκεται). Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Κατόπιν ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὰ ἄρθρα 2, 3, 4, 5, καὶ 6 τοῦ νομοσχεδίου καθὼς καὶ τὸ σύνολον ἄνευ ἀντιῤῥήσεως εἰς βʹ. ἀνάγνωσιν).

§96ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τὰ πρακτικά, τὰ πρακτικὰ ν’ ἀναγνωσθοῦν.

§97ΡΑΛΛΗΣ. Παρακαλῶ, κύριοι, ν’ ἀναγνωσθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀνατροπῆς.

§98ΛΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ πρακτικά.

§99ΚΑΤΣΙΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφοῦ ἀνεγνώσατε, κ. πρόεδρε, νομοσχέδιον εἰς βʹ. ἀνάγνωσιν διατὶ νὰ μὴ ἀναγνώσητε καὶ τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀνατροπῆς, τὸ ὁποῖον εἶναι εἰς γʹ; (θορυβώδεις συνδιαλέξεις μεταξὺ τῶν βουλευτῶν).

§100ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἂς ἀρχίσῃ ἡ ἀνάγνωσις τοῦ περὶ ἀνατροπῆς νομοσχεδίου καὶ ἂς διακοπῇ χάριν τῶν πρακτικῶν.

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατὰ τὴν χθεσινὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς θέλω φέρει εἰς γʹ. συζήτησιν τὴν πρότασιν τοῦ νόμου περὶ ἀνατροπῆς.

§102ΛΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχω ἀντίῤῥησιν καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ἀναβάλῃ (θόρυβος).

§103ΡΟΥΚΗΣ. Ἐπειδὴ εἰς πολλὰ νομοσχέδια ὑπάρχει ἀντίῤῥησις, ὑπάρχει ἓν εἰς τὸ ὁποῖον δὲν πιστεύω ἡ Βουλὴ νὰ φέρῃ καμμίαν ἀντίῤῥησιν, διότι δὲν θὰ θελήσῃ τὸ ἀδίκημα τῶν ἐκλογῶν τοῦ 1874 νὰ πέσῃ ἐπὶ κεφαλῆς δύω ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἀνεπίληπτον διαγωγήν, καὶ ἑνὸς πολίτου ἐντίμως πολιτευθέντος (θόρυβος). Ἀφοῦ οἱ προεξάρχοντες οὐ μόνον ἠθωώθησαν, ἀλλὰ καὶ εἰς τὸ Κοινοβούλιον εἰσῆλθον ὡς ἀντιπρόσωποι, ἀφοῦ εἰς τὰς διαφόρους ἐπαρχίας, ὅπου διεπράχθησαν ὄργια, οὐδεμία ἐγένετο καταδίωξις, εἶναι ἄδικον δύω ἀξιωματικοὶ καὶ εἷς πολίτης νὰ φέρουν τὸ στίγμα τῶν ἐκλογῶν τοῦ 1874. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Βουλὴν νὰ διατάξῃ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου, ὅπως ἀποδώσῃ δικαιοσύνην εἰς τοὺς ἀδικηθέντας.

§104ΤΙΝΕΣ. Τὰ πρακτικὰ πρότερον.

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀνατροπῆς· (ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον).

§106ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἔχω τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε. Διατάξετε νὰ φέρουν τοὺς κώδικας, διότι θὰ κάμωμεν, βλέπετε, δικανικὴν συζήτησιν.

§107ΤΙΝΕΣ. Εἶναι τὰ πρακτικὰ ἕτοιμα.

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μίαν στιγμὴν νὰ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικά.

§109ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει...) Μετὰ παρατήρησιν... ......καὶ τὴν πρὸς ταῦτα ἀντιπαρατήρησιν τοῦ ἐπὶ τοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὑπουργοῦ...

§110ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Πρῶτον ἡ ἀπάντησις τοῦ κυρίου ὑπουργοῦ δὲν ἐδόθη τότε, ἀλλὰ ἐδόθη περὶ ἄλλου ἀντικειμένου καὶ ἕνεκα τούτου τὰ πρακτικὰ δὲν ἠδύναντο νὰ συνταχθῶσιν οὕτως.

§111ΥΠΟΥΡΓΟΣ. Νὰ προστεθῇ καὶ ἡ ἀπάντησίς σας.

§112ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὸ ὅλον πρέπει νὰ ὑπάρχῃ, διότι εἶναι ζήτημα πολὺ σπουδαῖον.

§113ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἐξακολουθεῖ τὴν ἀνάγνωσιν)....... Ὁ κύριος ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὑπουργός...... δὲν θέλει ποιήσει χρῆσιν μέρος τοῦ πρὸς τὰς τραπέζας δανείου πρὸς 1%.

§114ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν ἤκουσα τὸ πρὸς 1%, διότι ἐὰν ἤθελον τὸ ἀκούσει, ἤθελον δώσει ἀπάντησιν.

§115ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐγὼ τὸ εἶπον.

§116ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ κύριος Πρόεδρος τὸ ἤκουσεν;

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ πρόεδρος πολὺ ὀλίγον ἀκούει, νὰ μὴ εἴπω διόλου.

§118ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἐξακολουθεῖ τὴν ἀνάγνωσιν). «Μετὰ τὴν παρατήρησιν τοῦ βουλευτοῦ ἐκ Μεσολογγίου.......ὅτι ὁ κύριος βουλευτὴς ἐκ Μεσολογγίου εἶναι ἥκιστα ἁρμόδιος νὰ ἑρμηνεύσῃ τὴν ψῆφον ὅλης τῆς Βουλῆς ἐνεκρίθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προτεραίας».

§119ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν εἶναι ἀληθὲς τοῦτο· πρῶτον ἡ ἀπάντησις τοῦ κυρίου Πρωθυπουργοῦ δὲν ἐδόθη οὕτω, ἐγὼ δὲν ὡμίλησα περὶ τοῦ νόμου τοῦ 1877, ἀλλὰ τοῦ σημερινοῦ τοῦ ἀπὸ χθὲς ψηφισθέντος, μετὰ δὲ τὴν ἀπάντησιν τοῦ κυρίου Πρωθυπουργοῦ ἔδωσα καὶ ἐγὼ ἀπάντησιν, ἥτις πρέπει νὰ σημειωθῇ.

§120ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἂς προστεθῇ.

§121ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει).

§122ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐγὼ εἶπον ὅτι ἐννοῶ ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἤθελε μετατρέψει τὸ δάνειον αὐτό· ὁ δὲ κύριος Ὑπουργὸς εἶπεν ὅτι ἐγὼ δὲν εἶμαι ἁρμόδιος νὰ ἑρμηνεύσω τὴν ἔννοιαν τῆς Βουλῆς, καὶ ἐγὼ ἀπήντησα ὅτι πρέπει νὰ ἐμπεριέχεται εἰς τὰ πρακτικὰ καὶ τοῦτο ὅτι ὁ κύριος ὑπουργὸς ἔδωσε διαβεβαίωσιν πρὸ τῆς ψηφοφορίας αὐτῆς ὅτι ἡ Βουλή, ψηφίσασα νομοσχέδιον κατόπιν βεβαιώσεως τοῦ ὑπουργοῦ, θεωρεῖται ὅτι ἐψήφισεν αὐτὸ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τὴν ὁποίαν ἔδωσε.

§123ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Νὰ ἐγγραφῶσιν αὐτά.

§124ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅτε ἡ Βουλὴ «μετὰ παρατήρησιν τοῦ Βουλευτοῦ ἐκ Μεσολογγίου, ὅτι ψηφίζουσα τὸ νομοσχέδιον τῶν 60,000,000, ἡ Βουλὴ ἐννοεῖ, εἶπεν, ὅτι ἡ κυβέρνησις δὲν θέλει κάμει χρῆσιν τοῦ δανείου τοῦ 1877 οὐδὲ τοῦ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας» αὐτὸ ἀρκεῖ;

§125ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Μάλιστα.

§126ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Μετὰ τὴν παρατήρησιν τοῦ βουλευτοῦ ἐκ Μεσολογγίου ὅτι ἡ Βουλή, ψηφίζουσα τὸ νομοσχέδιον....»

§127Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Αὐτὸ δὲν σημαίνει ὅτι περιέχει τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς.

§128ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Πρέπει νὰ ἐμπεριέχεται ὅτι ὁ κύριος ὑπουργὸς ἔδωκε διαβεβαίωσιν ἐξ ἧς ἐξάγεται αὐτὴ ἡ ἰδέα.

§129Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐῤῥέθη, ἀλλὰ εἰς τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς εἴπομεν ὅτι δὲν συντελεῖ.........(θόρυβος) εἰς τὴν ἀπόφασιν εἰς τὴν ὁποίαν ὁ ἐκ Μεσολογγίου βουλευτὴς δὲν εἶχε συντελέσει ὡς ψηφοφορήσας κατά.

§130ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐγὼ ἔκαμα τὴν παρατήρησιν· ὁ ὑπουργὸς ἀπήντησεν καὶ διεβεβαίωσεν ὅτι δὲν κάμνει χρῆσιν, τὸ δὲ παρὰ τοῦ κυρίου ὑπουργοῦ λεχθὲν ἀποτελεῖ ἑρμηνείαν τῆς ψήφου τῆς Βουλῆς.

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ὅτι ἡ διαβεβαίωσις τοῦ κυρίου ὑπουργοῦ ὅτι ἄλλο δάνειον δὲν θέλει συνομολογηθῆ πρὸ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου ἐνεκρίθησαν τὰ πρακτικά».

§132ΒΑΛΕΤΤΑΣ. Ὄχι.

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «......» (θόρυβος).

§134ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τοῦ κυρίου ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὑπουργοῦ.

§135ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ὡμολογήθη πρὸ τῆς ψηφοφορίας ὅτι ἄλλο δάνειον δὲν δύναται νὰ γείνῃ ἢ ψήφῳ τῆς Βουλῆς»· ἐγκρίνονται τὰ πρακτικά;

§136Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν «ὅτι εἶναι γνώμη σας.

§137ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Τοῦ δὲ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ἀντειπόντος ὅτι εἶναι γνώμη τοῦ κυρίου βουλευτοῦ ἐκ Μεσολογγίου».

§138ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν τὸ εἶπεν αὐτὸ ὁ κύριος ὑπουργός.

§139ΤΙΝΕΣ. Τὸ εἶπεν.

§140ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἀδιαφορῶ (ἱλαρότης).

§141ΒΑΛΕΤΤΑΣ. Θὰ μεταβάλλωμεν καὶ ἡμεῖς γνώμην κατόπιν.

§142ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (Ἐξακολουθεῖ τὴν ἀνάγνωσιν μετὰ τὰς ἐπιδιορθώσεις).

§143ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Εἶτα ἀνεγνώσθη τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐσόδων καὶ ἐγένετο δεκτὸν ὡς καὶ τὸ περὶ τῶν ἐξόδων ἔχοντα ὡς ἑξῆς· μεθ’ ὃ ἐπεψηφίσθη κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον ἡ πρότασις περὶ ἀποστράτων εἰς δευτέραν συζήτησιν· μεθ’ ὃ ἀνεγνώσθησαν καὶ ἐπεκυρώθησαν τὰ πρακτικά. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§144ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§145ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικά. Ὁρίστε, Κύριε Μίληση.

§146ΤΙΝΕΣ. Αὔριον.

§147ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, σᾶς παρακαλῶ νὰ καθήσητε νὰ συζητήσωμέν τινα νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα μένουσιν ἐκκρεμῆ.

§148ΜΙΛΗΣΗΣ. Κύριοι, ὀφείλω πρὸ πάντων νὰ δηλώσω δημοσίᾳ, λαμβάνων ἀφορμὴν ἐξ ὅσων εἶπεν χθὲς ὁ ἔντιμος ἐξ Ἀττικῆς βουλευτὴς, ὅτι οὐδὲν συμφέρον ὑπαγορεύει τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἐπὶ τοῦ προκειμένου ζητήματος θέλω ὑποστηρίξει. (Ἐνταῦθα καταλαμβάνει τὴν ἕδραν τοῦ Προέδρου ὁ ἀντιπρόεδρος κύριος Κατριβάνος). Προκαλῶ ὅντινα δήποτε νὰ ἀναφέρῃ ὡρισμένως ἂν ἔχω ἄμεσον ἢ ἔμμεσον συμφέρον εἰς τὴν τοιαύτην ἢ τοιαύτην λύσιν τοῦ ζητήματος. Ἁπλῶς, κύριοι, ἐσχημάτισα ἐπὶ τούτου γνώμην σταθεράν, διότι ἔλαβον ἀφορμὴν, ὡς δικηγόρος, νὰ τὸ μελετήσω ἀκριβῶς. Ἀρκεῖ νὰ σᾶς εἴπω ὅτι πρῶτος ἔδωκα ἀφορμὴν εἰς τὸν Ἄρειον Πάγον ν’ ἀλλάξῃ ἐσχάτως τὴν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου νομολογίαν εἰς δίκην τινὰ μεταξὺ Ἀρμυριώτου καὶ Σαρῆ, ἂν δὲν μὲ ἀπατᾷ ἡ μνήμη. Ἐπὶ τῆς δίκης ταύτης ὁ Ἄρειος Πάγος μετέβαλε γνώμην, καὶ ἔκτοτε ἐξακολουθεῖ νὰ κυρώνῃ τὴν δοθεῖσαν ἑρμηνείαν δι’ ἀλλεπαλλήλων ἀποφάσεων (θόρυβος). Κ. Πρόεδρε, ἂν οἱ βουλευταὶ δὲν ἔχουν τὴν διάθεσιν ν’ ἀκούσουν, δὲν ἔχω καὶ ἐγὼ τὴν ὄρεξιν νὰ ὁμιλῶ (θόρυβος). Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπικρατήσῃ ἡ ἀπαιτουμένη ἡσυχία;

§149ΛΟΥΝΤΖΗΣ. Δὲν ἔχετε νὰ εἴπητε τίποτε, αὐτὸ εἶναι τὸ ἀληθές.

§150ΜΙΛΗΣΗΣ. Μὴ βιάζεσθε, κ. Λούντζη. Θὰ ἴδητε πόσα ἔχω νὰ εἴπω.

§151ΡΩΜΑΙΟΣ. Τέλος πάντων, κ. πρόεδρε, δὲν εἶναι ἀπαρτία.

§152ΤΙΝΕΣ. Δὲν τὸ εἶπε σπουδαίως.

§153ΡΟΥΚΗΣ. Τὸ εἶπεν ἀστειευόμενος ὁ κ. Ῥωμαῖος.

§154ΡΑΛΛΗΣ. Ποῖος ἔκαμε τὴν ἀντίῤῥησιν, κ. πρόεδρε;

§155ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κασβίκης καὶ ὁ κ. Ῥωμαῖος.

§156ΚΑΣΒΙΚΗΣ. Ὁ κ. Κασβίκης ἀντέτεινε, δὲν ἔκαμε πρότασιν. (Ἄρχεται ἡ ἀνάγνωσις τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου).

§157ΚΑΤΣΙΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κ. πρόεδρε, διαλύσατε τὴν συνεδρίασιν.

§158ΡΟΥΚΗΣ. Κ. πρόεδρε, πρέπει νὰ λύσωμεν τὸ ἑξῆς ζήτημα· ὅταν ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος κάμνει τὴν ἔνστασιν ἀποχωρῇ, τί πρέπει νὰ γείνῃ;

§159ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ ἐγὼ ἂν θέλετε φρονῶ, ὅτι ἡ Βουλὴ εἶναι πλήρης, ἀλλὰ πρέπει ν’ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος. (Ἐξακολουθεῖ ἡ ἀνάγνωσις τοῦ καταλόγου). Ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι ἐν ἀπαρτίᾳ. Λοιπὸν αὔριον.

§160ΤΙΝΕΣ. Τὴν Δευτέραν.

§161ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τὴν Δευτέραν ἔχομεν συνεδρίασιν. Ὥρα 5 καὶ 5 λεπτὰ μ. μ. Προσφώνησις τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς πρὸς τὴν Α. Μ. τὸν Βασιλέα ἐπὶ τῇ ἑορτῇ τοῦ νέου ἔτους 1879. Μεγαλειότατε! Τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς λαμβάνει τὴν τιμὴν νὰ προσφέρῃ εἰς τὴν Ὑμετέραν Μεγαλειότητα καὶ τὴν Α. Μ. τὴν Σεπτὴν ἡμῶν Ἄνασσαν τὰ βαθέα σεβάσματά του καὶ νὰ εὐχηθῇ ἐν ὀνόματι τῆς Βουλῆς εἰς ἅπασαν τὴν Βασιλικὴν οἰκογένειαν τὸ νέον ἔτος αἴσιον καὶ κατὰ πάντα εὐτυχές. Οἱ Ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἔθνους, συναισθανόμενοι τὰς ἀδιαλείπτους ὑπὲρ τοῦ μεγαλείου καὶ τῶν πόθων αὐτοῦ προσπαθείας τῆς Ὑμετέρας Μεγαλειότητος, ἐψήφισαν προθύμως τὰ παρὰ τῆς Κυβερνήσεώς Της ὑποβληθέντα μέτρα. Ἀπέρχονται δὲ εἰς τὰς ἑστίας των, φέροντες ἀφ’ ἑνὸς μὲν τὴν εὐχάριστον ἀνάμνησιν ὅτι διήνυσαν τὸν ὑπὸ τοῦ Συντάγματος ὁριζόμενον χρόνον, ἀφ’ ἑτέρου δὲ τὴν εὐφρόσυνον πεποίθησιν, ὅτι κατὰ τὴν προσεχῆ Βουλευτικὴν Περίοδον θέλουσι περιστοιχίζει τὴν Ὑμετέραν Μεγαλειότητα καὶ ἄλλων Ἑλληνικῶν ἐπαρχιῶν οἱ ἀντιπρόσωποι. Ἀντιφώνησις τῆς Α. Μ. τοῦ Βασιλέως. Προσφιλέστατόν Μοι εἶναι καὶ θέλει Μοὶ εἶσθαι μέλημα ἡ ἀκριβὴς ἐκτέλεσις τῆς ἀποφάσεως τῆς Εὐρώπης. Ὀφείλομεν δὲ πάνδημον εὐγνωμοσύνην εἰς ἁπάσας τὰς Δυνάμεις δι’ ἣν παρέσχον καὶ παρέχουσιν ἡμῖν ἀρωγὴν κατὰ τὴν διεξαγωγὴν τοῦ ἐθνικοῦ ἡμῶν ζητήματος. Σᾶς εὐχαριστῶ διὰ τὰς εὐχάς σας ὑπὲρ ἐμοῦ, τῆς Βασιλίσσης καὶ ἅπαντος τοῦ Βασιλικοῦ Μου Οἴκου, ἀντεπευχόμενος εἰς ἅπαν τὸ Ἔθνος τὸ νέον τοῦτο ἔτος αἴσιον καὶ γόνιμον ἐθνικῶν ἀγαθῶν. Πρὸς τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς τῶν Ἀντιπροσώπων. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ πέμψω συνημμένως ὧδε ἀντίγραφον τοῦ ὑπὸ χθεσινὴν ἡμερομηνίαν Β. Διατάγματος, δι’ οὗ ἐκηρύχθη ἡ λῆξις τῆς Δʹ. Συνόδου τῆς Ζʹ. Βουλευτικῆς Περιόδου. Ἐν Ἀθήναις, τῇ 3 Ἰανουαρίου 1879.

Ὁ Ὑπουργὸς

Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ

Ὁ Διεκπεραιωτὴς Ν. Βραχνός.

ΓΕΩΡΓΙΟΣ Αʹ

ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ

Ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν τὸ ἄρθρον 37 τοῦ Συντάγματος, κηρύττομεν τὴν λῆξιν τῆς Δʹ. Συνόδου τῆς Ζʹ. Βουλευτικῆς Περιόδου. Ὁ Πρόεδρος τοῦ Ἡμετέρου Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, θέλει κοινοποιήσει καὶ ἐκτελέσει τὸ παρὸν Διάταγμα. Ἐν Ἀθήναις, τῇ 2 Ἰανουαρίου 1879.

ΓΕΩΡΓΙΟΣ.

Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ.