1878.12.08

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 59

τῆς 8 Δεκεμβρίου 1878

(Παρασκευή).

Ὥρα 2 μ. μ.

(Τῆς Βουλῆς ἐν ἀπαρτίᾳ εὑρεθείσης, ἀνεγνώσθησαν τὰ τῆς προτεραίας πρακτικὰ καὶ ἐνεκρίθησαν).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ Ζήσης Ἀχλύος, Θεόδωρος Ῥῆγας καὶ Ἀντώνιος Ποταμιάνος, ὑπήκοοι Ἕλληνες καὶ διαμένοντες ἐν Σουλινᾷ, παραπονοῦνται κατὰ τοῦ ἐκεῖ Ἕλληνος ὑποπροξένου Δελαπόρτα ἐπὶ καταπιέσει καὶ παρανόμῳ κατακρατήσει. Ὁ Νικήτας Ντέκας ἐξ Ἠπείρου δημότης Σύρου ἐξαιτεῖται νὰ τῷ χορηγηθῇ ὁ βαθμὸς, τὸν ὁποῖον ἡ ἐπὶ τοῦ ἀγῶνος ἐπιτροπὴ ἀπεφάνθη διὰ τὰς πρὸς τὴν πατρίδα κατὰ τὸν ἀγῶνα τοῦ 1821 ὑπηρεσίας του ἢ δημοσία τις ὑπηρεσία πρὸς πορισμὸν τοῦ ἄρτου τῆς οἰκογενείας του. Αἱ ἀναφοραὶ αὗται θὰ σταλῶσιν εἰς τὴν ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν ἐπιτροπήν. Ἡ Ἀνθοῦσα Ῥουζοῦ ἐξαιτεῖται παρὰ τῆς Βουλῆς νὰ συστήσῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἵνα ἀγοράσῃ τὰ παρὰ τὸ Δίπυλον γήπεδόν της ἡ ἀρχαιολογικὴ ἑταιρία ἀντὶ δραχ. 84,970.

§2ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ λοιπὸν παραδέχεται νὰ σταλῇ ἡ ἀναφορὰ εἰς τὴν Κυβέρνησιν μετὰ συστάσεως;

§4ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§5ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε τί νὰ κάμῃ τὸ Ὑπουργεῖον; αὐτὸ εἶναι ἀντικείμενον τῆς ἀρχαιολογικῆς ἑταιρίας.

§6ΡΙΚΑΚΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ ἀγορᾶς.

§7ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ποίαν πρακτικὴν ἀξίαν ἔχουν αὐτὰ τὰ πράγματα. Εἰς ἄλλην Σύνοδον εἰσήχθη ἡ αὐτὴ ἀναφορὰ καὶ ἐστάλη ἀπὸ τὴν Βουλὴν εἰς τὴν Κυβέρνησιν μετὰ συστάσεως, τί ἔγεινε: Τίποτε. Πρέπει νὰ λυθῇ αὐτὸ τὸ ζήτημα, διότι ἡ ἰδιοκτήτρια τῶν οἰκοπέδων τούτων δὲν δύναται οὔτε νὰ τὰ διαθέσῃ οὔτε νὰ οἰκοδομήσῃ ἐπ’ αὐτῶν, διότι κρύπτουν ἀρχαιότητας· τί θὰ γείνῃ λοιπόν;

§8ΡΙΚΑΚΗΣ. Πέρυσι προσδιωρίσαμεν 5 χιλ. δραχμὰς διὰ νὰ γίνουν αἱ ἀνασκαφαί· πρέπει νὰ ἐκτελεσθῇ ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς.

§9Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Τὸ ζήτημα τοῦτο εἶναι σπουδαιότατον. Ἡ ἀναφερομένη ἔχει ἓν γήπεδον τὸ ὁποῖον περιλαμβάνει ἀρχαιότητας καὶ δὲν ἠμπορεῖ οὔτε νὰ τὸ πωλήσῃ οὔτε νὰ τὸ διαθέσῃ ἄλλως πως οὔτε τίποτε· πρέπει λοιπὸν νὰ ληφθῇ μία πρόνοια περὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου (θόρυβος).

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν, κύριοι, θέλει σταλῆ εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἡ ἀναφορὰ μὲ τὰς παρατηρήσεις αὐτάς.

§11ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Τί ἐννοεῖ τοῦτο, κ. Πρόεδρε; Διότι εἰξεύρετε ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον δὲν διαπραγματεύεται οὔτε ἀγοράζει, ἀλλ’ ἡ ἀρχαιολογικὴ ἑταιρία φροντίζει, ἀνευρίσκει, ἐξετάζει καὶ ὑποβάλλει εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ἐνεργειῶν της, τὸ δὲ Ὑπουργεῖον ζητεῖ τὴν ἀπαιτουμένην πίστωσιν ἀπὸ τὴν Βουλήν.

§12ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ ἀγορᾶς Αὐτὸ ἐννοῶ ὅτι ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ ἀποφασίσῃ περὶ τοῦ ζητήματος τούτου.

§13ΜΙΛΗΣΗΣ. Νομίζω, ὅτι ὄχι μόνον ἡ ἀρχαιολογικὴ ἑταιρία, ἀλλὰ καὶ τὸ Ὑπουργεῖον δύναται ν’ ἀγοράσῃ οἰκόπεδα, τὰ ὁποῖα θεωρεῖ χρήσιμα εἰς ἀρχαιολογικοὺς σκοποὺς, πρὸς τοῦτο δὲ ἔχει καὶ ἱκανὴν πίστωσιν εἰς τὸν προϋπολογισμόν. Καὶ τὸ προκείμενον λοιπὸν γήπεδον ἂν τὸ θεωρῇ χρήσιμον ἂς τὸ ἀγοράσῃ. Ἄλλως, πρέπει νὰ εἴπῃ, ὅτι τὸ θεωρεῖ ἄχρηστον, καὶ τότε νὰ δώσῃ τὴν ἄδειαν εἰς τὸν ἰδιοκτήτην νὰ τὸ διαθέσῃ ὡς βούλεται. Ὅ,τι δὲ τώρα γίνεται, καὶ ἄδικον εἶναι καὶ παράνομον.

§14ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Τὸ ζήτημα αὐτὸ περὶ τοῦ οἰκοπέδου τῆς κυρίας Ῥοζοῦ ἔχει γενικώτερον χαρακτῆρα καὶ ἀποβαίνει χρήσιμον καὶ εἰς διαφόρους ἰδιοκτήτας ἔχοντας γήπεδα, τὰ ὁποῖα εἴτε περιέχουν ἀρχαιότητας, εἴτε εἶναι χρήσιμα ἕνεκα τῆς ἀρχαιολογικῆς αὐτῶν ἀξίας. Τώρα τὸ ἄδικον τὸ ὁποῖον συμβαίνει εἶναι τὸ ἑξῆς· ἡ ἀρχαιολογικὴ ἑταιρία ἀπηγόρευσε τὴν διάθεσιν πολλῶν γηπέδων ἐνταῦθα, εἴτε διότι περιέχουν ἀρχαιότητας, εἴτε διότι εἶναι ἱστορικὰ μνημεῖα. Ἀλλ’ ἐνῶ δὲν ἀφίνει τοὺς ἰδιοκτήτας νὰ τὰ διαθέσουν, δὲν θέλει νὰ προβῇ μετ’ αὐτῶν εἰς καμίαν διαπραγμάτευσιν· ἐνῷ τὰ χαρακτηρίζουν ὡς χρήσιμα διὰ δημοσίους σκοποὺς, ἐνῷ δὲν ἐπιτρέπει καθόλου οὔτε νὰ διατεθοῦν, οὔτε νὰ ἐκποιηθοῦν, δὲν τὰ ἀγοράζει οὔτε αὐτή. Αὐτὸ εἶναι ἄδικον καὶ πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ προβῇ εἰς τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος τούτου δι’ ἑνὸς γενικοῦ μέτρου· ἅμα χαρακτηρισθῇ ἀπὸ τῆς ἀρχαιολογικῆς ἑταιρίας ἓν γήπεδον ὡς χρήσιμον εἰς δημόσιον σκοπὸν διὰ ἀρχαιολογικοὺς λόγους πρέπει νὰ ἦναι ὑποχρεωτικὸν διὰ τὴν Κυβέρνησιν νὰ τ’ ἀγοράζῃ διὰ προηγουμένης ἐκτιμήσεως. Τοῦτο συμβαίνει οὐ μόνον διὰ τὴν κυρίαν Ῥοζοῦ ὡς πρὸς τὸ οἰκόπεδόν της ἀλλ’ ἐπίσης καὶ διὰ τὰ οἰκόπεδα τῆς Πνυκὸς, καὶ δι’ ὅλα τὰ ἄλλα οἰκόπεδα, τὰ ὁποῖα εἶναι εἰς τὴν Ἁγίαν Τριάδα· ζητοῦν τὴν ἄδειαν οἱ ἄνθρωποι νὰ οἰκοδομήσουν· δὲν τοῖς δίδεται, ζητοῦν νὰ τ’ ἀγοράσῃ ἡ Κυβέρνησις, δὲν τὰ ἀγοράζει· λοιπὸν τί πρέπει νὰ γίνῃ; Εἶναι μία μεγάλη ἀδικία αὐτὸ τὸ ὁποῖον γίνεται. Διὰ τοῦτο λέγω, ὅτι δι’ ἑνὸς γενικοῦ μέτρου πρέπει νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα τοῦτο, ὡς γνώμην μου δὲ προτείνω τοῦτο, ὅτι ἅμα ἡ ἀρχαιολογικὴ ἑταιρία γνωμοδοτήσῃ, ὅτι ἓν γήπεδον ἰδιόκτητον εἶναι χρήσιμον διὰ δημοσίους σκοποὺς ἕνεκα τῆς ἀρχαιολογικῆς αὐτοῦ ἀξίας νὰ ἦναι ὑποχρεωμένη ἡ Κυβέρνησις νὰ τὸ ἐκτιμᾷ καὶ νὰ τὸ ἀγοράζῃ.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διάφοροι ἔμποροι τῆς πρωτευούσης παρακαλοῦσι τὴν Βουλὴν νὰ τελειώσῃ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ τοῦ ἐξωτερικοῦ δανείου τῶν 60 ἑκατομμυρίων. Ἐπειδὴ τὸ νομοσχέδιον τὸ περὶ οὗ ἀναφέρει ἡ ἀναφορὰ αὕτη εἶναι εἰς γʹ. ἀνάγνωσιν, ἡ ἀναφορὰ θέλει μένει κατατεθειμένη ἐνταῦθα καὶ ὅσοι τῶν κ. βουλευτῶν θέλουσι τὴν λαμβάνουσιν ὑπ’ ὄψιν.

§16ΡΩΜΑΙΟΣ. Ν’ ἀναγνωσθῇ, κύριε πρόεδρε.

§17ΠΟΛΛΟΙ. Ἔπειτα, ἔπειτα, κ. Ῥωμαῖε.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ ὑπουργοὶ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ Ἐκπαιδεύσεως ὑποβάλλουσι νομοσχέδιον περὶ ὑπαγωγῆς εἰς τὰ πλημμελειοδικεῖα τῶν περὶ τὰς ἀρχαιότητας πταισμάτων. Θέλει τυπωθῆ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐκπαιδεύσεως εἰδοποιεῖ τὴν Βουλὴν, ὅτι ὁ φιλογενέστατος κ. Ζαφειρόπουλος ἐδώρησεν εἰς τὸ ὑπουργεῖον 350 σώματα γεωγραφικῶν πινάκων διὰ νὰ διανεμηθῶσιν εἰς τὰ σχολεῖα τῆς πρωτευούσης ἑκάστου δήμου· ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ δὲ τῆς ἀναχωρήσεως τῶν κυρίων βουλευτῶν ἐσκέφθην, ὅτι θέλουν ἀσφαλέστατα περιέλθει εἰς τοὺς δήμους διὰ τῶν κ. βουλευτῶν, ὅσοι ἤθελον εὐαρεστηθῆ ν’ ἀναλάβωσι τὸν κόπον τῆς παραδόσεως αὐτῶν τῶν ἀντιτύπων.

§19ΦΙΛΗΜΩΝ. Νὰ ἐκφρασθῶσι τὰ εὐχαριστήρια.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπὸ ποῖον;

§21ΦΙΛΗΜΩΝ. Ἀπὸ τὸν πρόεδρον τῆς Βουλῆς (θόρυβος).

§22ΛΟΥΝΤΖΗΣ. Τὸ ἔργον αὐτὸ, κ. πρόεδρε, εἶναι σπουδαιότατον καὶ ἐγὼ λέγω, ὅτι ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ ἐκφράσῃ τὰς εὐχαριστίας της (θόρυβος)

§23ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὁ Ὑπουργὸς (θόρυβος).

§24ΜΙΛΗΣΗΣ. Εἶναι δικαιότατον νὰ ἐκφρασθῇ εὐγνωμοσύνη πρὸς τὸν γενναιόφρονα δωρητὴν, ἀλλ’ ἡ Βουλὴ δὲν ἔχει σχέσιν μὲ τὴν ὑπόθεσιν. Τὸ τακτικὸν εἶναι, ἐπειδὴ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας ἀπηυθύνθη ὁ δωρητὴς, καὶ διὰ τούτου ἐδωρήθησαν οἱ χάρται, ὁ αὐτὸς Ὑπουργὸς νὰ ἐκφράσῃ τὰς εὐχαριστίας του διὰ τὴν ὄντως πατριωτικὴν ταύτην δωρεάν.

§25ΚΑΤΣΙΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ δωρεὰ ἐγένετο εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας· ἐὰν ὁ Ὑπουργὸς θέλει νὰ ἐκφράσῃ τὰς εὐχαριστίας του εἶναι δικαίωμά του, ἡ δὲ Βουλὴ ἐὰν θέλῃ νὰ ἐκφράσῃ τὴν εὐαρέσκειάν της εἰς τὸν Ὑπουργὸν (θόρυβος).

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Ὑπουργὸς λοιπὸν νὰ ἐκφράσῃ τὰς εὐχαριστίας του.

§27ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Εἶναι ἀνάξιον νὰ σκεπτώμεθα καὶ νὰ συζητῶμεν ἐπὶ τοσαύτην ὥραν περὶ τοιούτου πράγματος (θόρυβος).

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχουν νομοσχέδιά τινα, τὰ ὁποῖα ἡ Βουλὴ ἐκήρυξε κατεπείγοντα καὶ ἐδήλωσε τὴν ἐπιθυμίαν ν’ ἀναγνωσθοῦν· νομίζω, ὅτι ἀνταποκρίνομαι εἰς τὴν ἐπιθυμίαν τῆς Βουλῆς, ἐὰν σήμερον τὰ φέρω εἰς βʹ ἀνάγνωσιν, διὰ νὰ ᾖναι ὥριμα εἰς γʹ ἀνάγνωσιν, ὥστε εἰς αὐτὴν νὰ γίνῃ ἐὰν ὑπάρχῃ ἀντίῤῥησις, καὶ ν’ ἀναγνωσθῶσι μάλιστα τώρα εἰς βʹ ἀνάγνωσιν, ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ ἀντίῤῥησις.

§29ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§30Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Ζητῶ τὸν λόγον, κ. πρόεδρε, ἐπὶ τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ ὁποῦ λέγω δὲν ἀφορᾷ τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ἀλλὰ διὰ νὰ ὡριμάσουν προκαταρκτικῶς αὐτὰ τὰ νομοσχέδια, διὰ τὰ ὁποῖα δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§32ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα, ν’ ἀναγνωσθῶσι.

§33ΛΟΥΝΤΖΗΣ. Δὲν ἐννοῶ, κ. πρόεδρε, διατὶ νὰ προταχθῶσιν αὐτὰ τὰ νομοσχέδια οἱαδήποτε καὶ ἂν ἦναι· δὲν ἐννοῶ συγχρόνως, διατὶ ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐπισπεύδει τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ. Κατηγορούμεθα, ὅτι μέλη τινὰ τῆς ἀντιπολιτεύσεως δὲν θέλουν νὰ δώσουν προϋπολογισμὸν εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Ἐὰν συζητηθοῦν αὐτὰ τὰ νομοσχέδια, θὰ παρέλθῃ καιρός. Πρέπει λοιπὸν ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐπισπεύσῃ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§34ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἡμεῖς εἴμεθα σύμφωνοι νὰ προταχθῇ τὸ περὶ δανείου τῶν 60 ἑκατομμυρίων, τὸ ὁποῖον εἶναι εἰς γʹ. συζήτησιν, καὶ ὁ προϋπολογισμός.

§35ΜΙΛΗΣΗΣ. Κύριε πρόεδρε, ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων αὐτῶν, τῶν ὁποίων ἐπροτείνατε τὴν βʹ συζήτησιν, δὲν θὰ γίνῃ καμμία ἀντίῤῥησις· δὲν ἐννοῶ λοιπὸν διατὶ νὰ μὴ ἀναγνωσθοῦν.

§36ΛΟΥΝΤΖΗΣ. Τὸ σπουδαιότερον ἔργον τῆς Βουλῆς εἶναι ὁ προϋπολογισμός.

§37ΜΙΛΗΣΗΣ. Δὲν λέγω ὄχι· νὰ τελειώσωμεν τὸν προϋπολογισμόν, ἀλλὰ καὶ ὅσα νομοσχέδια δυνάμεθα.

§38ΡΟΥΚΗΣ. Εἶναι καὶ μερικὰ ἀντικείμενα, κ. πρόεδρε, ἐπὶ τῶν ὁποίων δὲν ὑπάρχει καμμία ἀντίῤῥησις, καθὼς ἡ πρότασις περὶ τῶν ὑπαλλήλων τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ τῶν ἀποστράτων ἀξιωματικῶν.

§39ΜΙΛΗΣΗΣ. Τί ἀπεφάσισεν ἡ Βουλὴ, κ. πρόεδρε, ἐπὶ τῆς προτάσεώς σας;

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἠκούσατε ὅτι ὑπάρχουν ἀντιῤῥήσεις καὶ κατὰ συνέπειαν δὲν ἠμποροῦν ν’ ἀναγνωσθοῦν τὰ νομοσχέδια αὐτά.

§41ΤΙΝΕΣ. Δὲν ὑπάρχουν ἀντιῤῥήσεις καθόλου.

§42ΕΤΕΡΟΙ. Καθόλου, καθόλου· ὑπάρχουν.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διὰ νὰ μὴ γίνωνται παράπονα, ἀκούσατε ποία εἶναι αὐτὰ τὰ νομοσχέδια· πρώτη συζήτησις προτάσεως περὶ τροποποιήσεως τοῦ προξενικοῦ νόμου περὶ τοῦ προσωπικοῦ τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ προξένου ἐν Χανίοις τῆς Κρήτης, τοῦ περὶ συντάξεως τῶν λιμενικῶν βοηθῶν, τοῦ περὶ συντάξεως τῶν ὑπαλλήλων τοῦ ναυτικοῦ ἀπομαχικοῦ ταμείου, τῆς προτάσεως περὶ ἐπανόδου τῶν ἐν ἀποστρατείᾳ τεθέντων ἀξιωματικῶν καὶ τῆς προτάσεως περὶ ἐκκαθαρίσεως τῶν καθυστερούντων. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις κατ’ αὐτῶν;

§44ΤΙΝΕΣ. Δὲν εἶναι καμμία ἀντίῤῥησις.

§45ΠΟΛΛΟΙ. Εἶναι, εἶναι.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν νὰ τ’ ἀφήσωμεν κατὰ μέρος.

§47ΡΑΛΛΗΣ. Πρὶν προβῆτε εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, κ. πρόεδρε, σᾶς ἐζήτησα τὸν λόγον.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλὰ, νὰ τελειώσωμεν πρῶτον.

§49ΜΙΛΗΣΗΣ. Κύριοι, ὑπ’ ὄψιν ἔχετε ἤδη τὴν ἀναφορὰν πολλῶν ἐμποροπλοιάρχων, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον πρὸ ἡμερῶν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἥτις ἐτυπώθη. Ἐκ τῆς ἀναφορᾶς ταύτης παρατηρεῖτε ὁποῖα πάσχει ἡ ἐμπορικὴ ναυτιλία, καὶ κατὰ δυστυχίαν ἀπὸ τὰς θαλασσίους ἀσφαλιστικὰς ἑταιρίας, τὰς ἐνταῦθα ἱδρυμένας. Ἐλπίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις, κηδομένη τῆς ναυτιλίας, ἥτις εἶναι ὁ κυριώτερος πόρος τοῦ ἔθνους, θέλει μελετήσει τὸ ζήτημα τοῦτο, καὶ ἐν καιρῷ ἁρμοδίῳ θέλει φροντίσει νὰ θεραπεύσῃ τὰ ἀτοπήματα ταῦτα διὰ προσηκόντων νομοθετημάτων, ὁποῖα προτείνονται ὑπὸ τῶν ἀναφερομένων. Ἐν τούτοις, κύριοι, θεωρῶ ἀναγκαῖον νὰ ἐπιστήσω ἀπὸ τοῦδε τὴν προσοχήν της ἡ Κυβέρνησις ἐπὶ τοῦ σπουδαιοτάτου τούτου ἀντικειμένου· ἡ Κυβέρνησις ἔχει δικαίωμα νὰ ἀσκῇ ἐπιτήρησιν ἐπὶ τῶν ἀνωνύμων ἑταιριῶν· διὰ τῆς ἀδείας αὐτῆς, ὡς γινώσκετε, συνιστῶνται αὗται καὶ ἐφ’ ὅσον διαρκοῦσι, διατελοῦσιν ὑπὸ τὴν ἐνδελεχῆ αὐτῶν ἐπιτήρησιν καὶ τὸν ἔλεγχον. Ἡ Κυβέρνησις λοιπὸν, λαμβάνουσα γνῶσιν τῶν διαπραττομένων καταχρήσεων, δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι δὲν θέλει ἀφήσει τὸ δικαίωμά της τοῦτο νεκρόν, ἀλλὰ θέλει σπεύσει νὰ ἐξετάσῃ τὰ συμβαίνοντα, καὶ διὰ καταλλήλων διοικητικῶν μέτρων νὰ θέσῃ τέρμα εἰς τὰς καταχρήσεις. Τὴν τοιαύτην εὐχὴν ὑποβάλλω εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ νομίζω ὅτι δὲν ἔχει ἀντίῤῥησιν.

§50ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (Πρωθυπουργός). Μάλιστα, μάλιστα, οὐδεμίαν.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ βουλευταὶ Νικολαΐδης καὶ Μήτσας ὑποβάλλουσι τροπολογίαν εἰς τὸ περὶ ἀποστράτων ἀξιωματικῶν· θέλει τυπωθῆ.

§52Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Ζητῶ τὴν μετατροπὴν τῆς ἡμερησίας διατάξεως, ὅπως συζητηθῇ ἐν τῷ συνόλῳ αὐτοῦ, κατ’ ἀρχὴν καὶ κατὰ σύνολον τὸ νομοσχέδιον περὶ ἑρμηνείας τοῦ ἄρθρου 483 τῆς πολιτικῆς Δικονομίας. Πρόκειται περὶ σπουδαίων δικαιωμάτων καὶ συμφερόντων τοῦ Δημοσίου τοιούτων, τὰ ὁποῖα ἔκαμαν τὸν Σύμβουλον τοῦ Δημοσίου δι’ ἐγγράφου πρὸς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης νὰ ζητήσῃ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ Νομοσχεδίου τούτου. Ἐξαιτοῦμαι λοιπὸν τὴν μεταβολὴν τῆς ἡμερησίας διατάξεως ὡς πρὸς τοῦτο.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποστηρίζεται ὑπὸ 10 ἡ πρότασις αὕτη τοῦ κ. Ῥάλλη;

§54ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα (ἐγείρονται ὑπὲρ τοὺς 10).

§55ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἡ προτεινομένη μεταβολὴ τῆς ἡμερησίας διατάξεως ἀντίκειται εἰς τὴν πρὸ ὀλίγου ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς. Πρὸ μικροῦ ἤδη ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισεν ὅτι πρὸ παντὸς ἄλλου νομοσχεδίου θέλει συζητηθῆ ὁ προϋπολογισμὸς καὶ τὸ περὶ ἐξωτερικοῦ δανείου νομοσχέδιον· ἐὰν τώρα ἀποφασίσῃ νὰ συζητηθῇ τὸ νομοσχέδιον, περὶ οὗ ἔκαμε λόγον ὁ κ. Ῥάλλης, ἐρωτῶ, κ. πρόεδρε, εἶναι σύμφωνον τοῦτο πρὸς τὴν ἀξιοπρέπειαν τῶν Βουλευτῶν; Διὰ τοῦτο ἀντικρούω τὴν πρότασιν.

§56ΡΑΛΛΗΣ. Νομίζω, ὅτι ἡ ἀξιοπρέπεια τῆς Βουλῆς ἀπαιτεῖ ὅπως, ὅταν πρόκειται περὶ κινδύνου σπουδαίων συμφερόντων τοῦ Δημοσίου καὶ ταῦτα προλαμβάνονται διὰ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ περὶ οὗ ὁ λόγος νομοσχεδίου, συζητηθῆ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο· ἡ δὲ προηγουμένη ἀπόφασις τῆς Βουλῆς ἀπέβλεπε νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ἦσαν εἰς βʹ. ἀνάγνωσιν. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ συζητηθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο (θόρυβος).

§57ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριοι, νομίζω ὅτι καὶ αὔριον ἔχομεν καιρὸν νὰ λύσωμεν τὸ ζήτημα περὶ οὗ πρόκειται, ἐν ᾧ σήμερον ἂν ἐξακολουθῶμεν εἰς αὐτὴν τὴν συζήτησιν, δὲν θὰ φθάσωμεν εἰς κανὲν ἀποτέλεσμα. Σήμερον πρόκειται νὰ συζητήσωμεν τὰ σπουδαιότερα καὶ λίαν ἐνδιαφέροντα τὸν τόπον ζητήματα καὶ ἐπὶ τῶν ὁποίων ἡ Βουλὴ ἔχει διαιρετικὴν γνώμην, ἂν τὸ ζήτημα αὐτὸ θὰ λυθῇ οὕτω ἢ οὕτω. Καὶ κατόπιν βλέπομεν περὶ τῶν ἄλλων.

§58ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§59ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Λοιπὸν παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ προτάξῃ σήμερον τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ τὸ περὶ δανείου νομοσχέδιον, τὰ ὁποῖα εἶναι τὰ σπουδαιότερα.

§60ΡΑΛΛΗΣ. Ἂν πρόκειται νὰ ἀναβληθῇ διὰ τὴν αὔριον ὡς πρῶτον ἀντικείμενον τῆς ἡμερησίας διατάξεως, πολὺ καλά.

§61ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ἠξεύρομεν δι’ αὔριον· δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ἀποφασίσωμεν ἀπὸ τοῦδε διὰ τὴν αὔριον.

§62ΡΑΛΛΗΣ. Τότε, κ. πρόεδρε, προκαλέσετε τὴν γνώμην τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Βουλῆς ἂν αὔριον θὰ ἔχωμεν αὐτὸ ὡς πρῶτον ἀντικείμενον.

§63ΠΟΛΛΟΙ. Τὴν γνώμην τῆς Βουλῆς, ὄχι τῆς Κυβερνήσεως.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν, κύριοι, ὁ κ. Ῥάλλης προτείνει νὰ τεθῇ ὡς πρῶτον ἀντικείμενον τῆς ἡμερησίας διατάξεως τῆς αὔριον τὸ περὶ οὗ ὁ λόγος νομοσχέδιον· οἱ παραδεχόμενοι τοῦτο νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Λοιπὸν νὰ τελειώσωμεν τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἔμεινεν ἡμιτελὲς χθὲς τὸ ἑσπέρας.

§65ΡΟΥΚΗΣ. Τὸ περὶ ἀποστράτων, κ. πρόεδρε, μίαν στιγμήν.

§66ΠΟΛΛΟΙ. Ἐμπρὸς, κ. πρόεδρε.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀκούσατε τὸ νομοσχέδιον τοῦ ὁποίου χθὲς ἐπεψηφίσθη ἡ ἀρχή. Ἀναγινώσκεται. Ἡ ἐπιτροπὴ κάμνει παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας παρακαλῶ νὰ ἀκούσητε.

§68ΤΙΝΕΣ. Δὲν ἔχει σχέσιν αὐτὸ μὲ τὸν προϋπολογισμὸν.

§69ΕΤΕΡΟΙ. Ἔχει, ἔχει.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Ἀκούσατε καὶ τί λέγει ἡ ἐπιτροπή. Ἀναγινώσκεται ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς.

§71Ν. ΣΟΥΤΣΟΣ. Ἰδοὺ, κύριοι, περὶ τίνος πρόκειται καὶ ὁποία ἡ τροπολογία τῆς Ἐπιτροπῆς τῶν Στρατιωτικῶν. Τὸ νομοσχέδιον τῆς Κυβερνήσεως λέγει: «οὐδεὶς διορίζεται ἀνθυπολοχαγὸς, ἂν διατελέσας μαθητὴς στρατιωτικῆς τινος εἰδικῆς σχολῆς καὶ εὐδοκιμήσας κατὰ τὰς ἀπολυτηρίους ἐξετάσεις, δὲν ὑπηρέτησεν, ἀδείᾳ τοῦ Βασιλέως, παρὰ ξένῳ στρατῷ ἓξ τοὐλάχιστον μῆνας ὡς ἀξιωματικός». Αὐτὴ ἀκριβῶς ἡ διάταξις ὑπάρχει εἰς τοὺς ἰσχύοντας νόμους τοῦ κράτους, ἤτοι τὸν παλαιὸν νόμον, ἡ μόνη διαφορὰ τοῦ προτεινομένου νόμου συνίσταται εἰς τὴν προσθήκην τῆς ἑξῆς παραγράφου· «ἢ ἓν ἔτος ὡς ἀνθυπασπιστής»· τὴν ὁποίαν δὲν ἐμπεριέχει ὁ παλαιὸς νόμος.

§72ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφορᾷ κανὲν πρόσωπον αὐτὸς ὁ νόμος;

§73ΣΟΥΤΣΟΣ. Δὲν ἠξεύρω· εἶναι τὸ νομοσχέδιον τῆς Κυβερνήσεως, δὲν τὸ ὑπεβάλομεν ἡμεῖς· λοιπὸν ἡ ἐπιτροπή, διὰ νὰ μὴ ἀδικηθοῦν πρόσωπα ἐξερχόμενα ὡς τελειοδίδακτοι τῆς ἐν Πειραιεῖ στρατιωτικῆς σχολῆς, δυνάμενα νὰ ἔχωσιν ἐν τῷ Ἑλληνικῷ στρατῷ ὑπηρεσίαν ἀνθυπασπιστοῦ μείζονα τοῦ ἑνὸς ἔτους, ἐνόμισε δίκαιον νὰ προστεθῶσι τὰ ἑξῆς· «ἐκτὸς μόνον ἂν εἰς τὸ ὅπλον ἢ σῶμα εἰς τὸ ὁποῖον διορισθήσεται οὗτος ὑπάρχωσιν ἀνθυπασπισταί, ἐξελθόντες ὡς τελειοδίδακτοι τῆς ἐν Πειραιεῖ στρατιωτικῆς σχολῆς, ἔχοντες μείζονα χρόνον ὑπηρεσίας τούτου». Αὐτὴ εἶναι ὅλη ἡ ὑπόθεσις.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀποδέχεσθε τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς, κύριε Ὑπουργέ;

§75ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Μάλιστα.

§76Μ. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ· ἐγώ, κύριοι, δὲν παραδέχομαι οὔτε συμφωνῶ μὲ τὴν διάταξιν τῆς τελευταίας παραγράφου τῆς γνώμης τῆς ἐπιτροπῆς, ἀλλὰ παραδέχομαι, ἐὰν ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς ἔλθῃ εἰς τὸν στρατὸν ὁ ἀνθυπασπιστὴς καὶ εὕρῃ ἄλλον καὶ εἰς τὰ πεζικὰ καὶ εἰς τὸ ἱππικὸν νὰ μὴ δύναται νὰ τὸν ἀντικαταστήσῃ.

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τί προτείνετε;

§78ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχω τὴν τροπολογίαν μου.

§79ΚΑΤΣΙΚΟΓΙΑΝΝΗΣ. «Ἐν γένει τὸν ἀνθυπασπιστὴν τὸν εὑρισκόμενον ἐν τῷ στρατῷ».

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ λοιπόν, κύριοι, προτείνει καὶ παραδέχεται τὸ νομοσχέδιον μὲ τὴν ἑξῆς προσθήκην, τὴν ὁποίαν ἀκούσατε καὶ πάλιν· «ἐκτὸς μόνον ἂν εἰς τὸ ὅπλον ἢ σῶμα...» Τὴν προσθήκην ταύτην ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐδήλωσεν ὅτι δέχεται. Ὁ Βουλευτὴς κ. Κανελλόπουλος θέλει νὰ προστεθῇ ὅτι ἡ διάταξις αὕτη ἐφαρμόζεται εἰς πάντα ἀνθυπασπιστὴν διατελοῦντα ἐν τῷ στρατῷ. Θὰ ἐρωτήσω λοιπὸν τὴν Βουλήν. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Κανελλοπούλου νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ νομοσχέδιον μὲ τὴν προσθήκην τῆς ἐπιτροπῆς νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὸ μεῖναν ἄρθρον τοῦ ὀργανισμοῦ.

§82Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Κατόπιν τῶν ὅσων ἐλέχθησαν χθές, ὑποβάλλω τροπολογίαν τῆς τροπολογίας, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλα.

§83ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ τυπωθῇ, καὶ αὔριον....

§84ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, σήμερον.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἠκούσατε, κύριοι, τὴν τροπολογίαν.

§86ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἐγὼ, κύριοι, δὲν εἶμαι ποσῶς σύμφωνος. Ἡ Βουλὴ ἂς κάμῃ ὅ,τι θέλει.

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ προστεθῇ ὡς ἄρθρον αὐτὸ, τὸ ὁποῖον ἀνεγνώσθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Εἰσερχόμεθα εἰς τὸ νομοσχέδιον περὶ δανείου·

§88ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριοι, πρόκειται περὶ ζητήματος σπουδαιοτάτου καὶ διὰ τοῦτο πιστεύομεν ὅτι θέλομεν τὸ συζητήσει μεθ’ ὅλης τῆς ἀπαθείας καὶ μεθ’ ὅλης τῆς ψυχρότητος καὶ μεθ’ ὅλου τοῦ ἐνδιαφέροντος εἰς τὰ μεγάλα τοῦ τόπου συμφέροντα. Ἐπειδὴ, κύριοι, ποικίλαι καὶ διάφοροι ἀντιῤῥήσεις ἐγένοντο, θέλετε μὲ συγχωρήσει νὰ ἐξετάσω εἰς ὅλας τὰς λεπτομερείας τὸ ζήτημα περὶ οὗ πρόκειται. Ἐπιβαρυνόμεθα ἀπὸ ὑπέρογκα χρέη καὶ κατὰ δυστυχίαν ταῦτα συνδέονται μὲ τὴν ἀναγκαστικὴν κυκλοφορίαν. Ἡ ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία εἰπόν τινες, δὲν ζημιοῖ τὸν τόπον, διότι ἐκτὸς τῶν μισθοδοτουμένων καὶ τῆς Κυβερνήσεως δὲν ζημιοῖ τὸ ἐμπόριον, τὴν κοινωνίαν καὶ προσέθεσαν ὅτι οὐδεμία γίνεται ζημία ἐπὶ τῶν συναλλαγῶν, καθόσον ἐπὶ συναλλαγῶν λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν ἀμοιβαίως ἡ διαφορὰ τοῦ συναλλάγματος καὶ ἡ ὑποτίμησις τῶν γραμματίων ὑπολογίζεται ἀμφοτέρωθεν καὶ συμψηφίζεται. Κύριοι, δὲν ἐξετάζω τὸ ζήτημα ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἔποψιν τόσον γενικῶς καὶ τόσον ἐκτεταμένως, διότι δι’ ἄλλων δύναμαι ν’ ἀποδείξω ἀναμφισβήτητον τὸν ἰσχυρισμόν μου. Κύριοι, λάβετε ὑπ’ ὄψιν τὸν πίνακα τῆς κινήσεως τοῦ ἐμπορίου, θέλετε ἰδεῖ ἐν αὐτῷ ὅτι εἰσάγομεν ἀξίας πλείονας τῶν συναλλαγῶν μας, ἡ ὁποία ὑποθέτω κατὰ τῶν ἰσχυρισμῶν τῶν ἐναντίων ὅτι καλύπτει τὴν διαφορὰν τῶν 60 ἑκατομ. καὶ ἀναγνωρίζω, ὅτι εἰς τοὺς ὑπολογισμοὺς καὶ εἰς τὰς σημειώσεις τοιαύτης φύσεως συμβαίνουν λάθη καὶ παραλείψεις ὡς ἐκ τῶν ἐκτάκτων τῶν κερδῶν τῶν ἐξόδων κλπ. καὶ δὲν εἶναι μαθηματικῶς ἀκριβεῖς, καὶ ὅμως μεταξὺ 80 ἑκατομ. ἐξαγωγῆς τὰ λάθη δὲν δύνανται νὰ ὦσι τοιαῦτα ὥστε νὰ καλύπτωσιν, ἵνα ἐξουδετερώσωσι τὴν διαφορὰν τῶν 60 ἑκατομ. τὰ ὁποῖα εἰς τὸν πίνακα παρουσιάζονται ὡς εἰσαγόμενα περιπλέον εἰς τὸν τόπον. Ἀλλ’ ὅπως δήποτε, κύριοι, ἐπειδὴ δὲν πρόκειται σήμερον νὰ συζητήσωμεν τὸ ζήτημα ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῶν ἐμπορ. ἀποτελεσμάτων ἐπὶ τῆς παραγωγῆς τοῦ τόπου καὶ τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως αὐτοῦ, βεβαιωμένον καὶ ἀναμφισβήτητον εἶναι ὅτι ἔξωθεν εἰσάγομεν 60 ἑκατομ. ἑπομένως ἀνάγκη νὰ στείλωμεν μέταλλον τὴν ἀξίαν αὐτοῦ, καὶ δύναταί τις νὰ ὑπολογίσῃ τὴν διαφορὰν τοῦ συναλλάγματος εἰς 5 ἑκατομ. ἢ καὶ περισσότερα· διὰ τὰ ὑποτιθέμενα λάθη ἡ ἐξαγωγή, ὑποθέτω, διαφέρει πρὸς τὴν εἰσαγωγὴν ἐπὶ ἔλαττον οὐχὶ 60% ἀλλὰ 40%. Ἂν αὐτὸ, κύριοι, εἶναι ἀκριβές, ποίαν ὑποφέρει ἡ κοινωνία ζημίαν, ἀγοράζουσα διὰ γραμματίων τὸ μέταλλον καὶ ἀποστέλλουσα αὐτὸ ἔξω; Ἡ τρέχουσα δὲ διαφορὰ εἶναι 16%. Ἑπομένως εἰς κατώτατον ὅρον ὑπολογιζομένης καὶ τῆς διαφορᾶς, ἔχομεν ζημίαν τῆς κοινωνίας πρὸς ἀγορὰν τῶν εἰσαγομένων κατ’ ἔτος πλέον τῶν 6%· ἡ κοινωνία κατ’ ἔτος ζημιοῦται, ἀνταλλάσσουσα μὲ τὸ ἐξωτερικὸν, 6 ἑκατομ., εἰς ταῦτα δὲ προσθέσατε καὶ ἕν ἑκατομ. τὸ ὁποῖον ζημιοῦται τὸ δημόσιον ταμεῖον ἀποστέλλον εἰς τὸ ἐξωτερικὸν χρήματα καὶ προμηθευόμενον πράγματα διὰ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν καὶ Ναυτικῶν. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον τὸ κακὸν τοῦτο· τὸ κακὸν εἶναι ὅτι ἡ ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία ἀπομονόνει τὰ ἔθνη, ὅτι ἀποδιώκει τὸ μέταλλον καὶ ἴσως δὲν θὰ ἦτο μόνον τοῦτο τὸ κακὸν μέγα ἂν τὸ μέταλλον ἤρχετο ἐν Ἑλλάδι εἰς ἀρκετὸν ποσὸν ἢ ἴσον μὲ τὸ ἐν τῇ ἀναγκαστικῇ κυκλοφορίᾳ. Παρατηρεῖται δὲ ὅτι εἰς κράτη ἔνθα ἡ ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία ὑπερέβη τὰ ἑκατομμύρια δὲν ἐπῆλθεν οὐδεμία διατάραξις εἰς τὸ συνάλλαγμα· ἡ διαφορὰ τοῦ συναλλάγματος ὑπῆρξε μικρὰ μέχρι τοῦ ½% ὡς εἰς τὴν Γαλλίαν, διότι ἐν Γαλλίᾳ ἡ βιομηχανία εἰσάγει μέταλλον, εἰς τὸ ὁποῖον προσθέτουν καὶ οἱ ξένοι. Κατὰ ὑπολογισμοὺς, τοὺς ὁποίους ἐσχάτως ἀνέγνωσα, εἰς τὴν Γαλλίαν καθ’ ὑπολογισμὸν εἰσάγεται μέταλλον πλέον τοῦ ἑνὸς δισεκατομμυρίου, ἑπομένως ἡ πληθώρα τοῦ μετάλλου κάμνει ἀνεπαίσθητον τὴν ἀναγκαστικὴν κυκλοφορίαν· ἐνταῦθα ὅμως ὅπου ἡ παραγωγὴ εἶναι τόσον περιωρισμένη, ὅπου οἱ ξένοι, οἱ ἐρχόμενοι εἶναι τόσον ὀλίγοι, ὅπου κατὰ δυστυχίαν ἡ ναυτιλία ἡ ἱστιοφόρος τείνει πρὸς τὴν πτῶσίν της, διότι πρέπει, κύριοι, νὰ γνωρίζωμεν ὅτι ἡ ἱστιοφόρος ναυτιλία διατρέχει τὸν ἔσχατον κίνδυνον ἕνεκα τῆς προόδου, ἣν ἐν γένει ἡ ναυτιλία ἔκαμε, καὶ ἕνεκα τῆς προόδου τοῦ ἀτμοῦ, τὸ μέταλλον, κύριοι, τὸ εἰσαγόμενον εἰς τὴν Ἑλλάδα εἶναι ὀλίγον καὶ κατὰ συνέπειαν ἡ ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία βλάπτει καὶ θέλει ἔτι μᾶλλον μᾶς βλάψει καὶ θέλομεν μείνει μὲ τὸ χαρτί, τὸ ὁποῖον, ἐὰν δὲν τὸ ἀντικασστήσωμεν μὲ τὸ μέταλλον, δὲν γνωρίζομεν μέχρι τίνος βαθμοῦ θέλει ἐκπέσει· ἡ ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία ἄλλως φέρει βλάβην, διότι γεννᾷ τὴν ἀμφιβολίαν καὶ ἐμποδίζει τὰς ἐπιχειρήσεις· ἐδῶ ὅμως οὐ μόνον προξενεῖ τοῦτο, ἀλλὰ ἀποδιώκει καὶ γυμνώνει τὸν τόπον ἀπὸ τὸ μέταλλον, ἄνευ μετάλλου δὲ οὐδεμία ἐπιχείρησις δύναται νὰ γείνῃ καὶ οὐδεμία ἐμψύχωσις νὰ δοθῇ εἰς τὸν τόπον. Διὰ τοῦτο, κύριοι, κατὰ πάντα τρόπον πρέπει νὰ προσπαθήσωμεν δι’ ὅλων τῶν μέσων ν’ ἀποτεινάξωμεν τὸ κακὸν αὐτὸ τὸ ὁποῖον μᾶς πιέζει καὶ μᾶς ζημιοῖ καὶ τὸ ὁποῖον θέλει χειροτερεύσει τὴν κατάστασίν μας, διὰ τίνος μέσου ὅμως; Συμφωνοῦμεν ὅλοι ὅτι πρέπει νὰ ἄρωμεν τὴν ἀναγκαστικὴν κυκλοφορίαν, διαφωνοῦμεν ὅμως ὡς πρὸς τὸν τρόπον. Ἡμεῖς θέλομεν διὰ τοῦ συστήματος, τὸ ὁποῖον ὑπεβάλομεν, ἄλλοι ὅμως θέλουσι ὀλίγον κατ’ ὀλίγον καὶ διὰ συνεισφορῶν ἀλληλοδιαδόχως μικρῶν ποσῶν νὰ ἐξοφλήσωσι τὸ χρέος. Θέλω ἐξετάσει τὰ δύω συστήματα, διότι νομίζω ὅτι τὸ δεύτερον σύστημα εἶναι ὀλέθριον. Τὸ χρέος μας, κύριοι, ἀναβιβάζεται μέχρι τοῦδε, τὸ πραγματοποιηθὲν εἰς τὰς τραπέζας εἰς 39 ἑκατομ. τὰ τραπεζικὰ δὲ γραμμάτια τὰ ἐν κυκλοφορίᾳ ἤδη ἀναβιβάζονται εἰς 70 ἑκατομ. Τὰ ἐν τοῖς κιβωτίοις δὲ τῶν Τραπεζῶν εἰς 18 ἢ 19 ἔτι ἑκατομ. Ἵνα πληρώσωμεν δὲ τὰ 39 ἑκατομ. κατὰ τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον τὸ νομοσχέδιον παουσιάζει, ἔχομεν ἀνάγκην 53 ἑκατομ. ὡς ἔγγιστα, θὰ δανεισθῶμεν λοιπὸν 53 ἑκατομ. ὀνομαστικόν, διὰ νὰ ἔχωμεν 39 ἑκατομμύρια πραγματικόν, καὶ πληρώσωμεν τὸ δάνειον. Δεχόμεθα τόκον 6%, ὑποθέτω δ’ ὅτι θέλομεν δώσει καὶ 1% χρεωλύσιον, ἑπομένως ὁ πληρωθησόμενος τόκος καὶ τὸ χρεωλύσιον θέλει εἶσθαι πρὸς 7% δραχ. 3,700,600· διὰ τοῦ ποσοῦ τούτου θέλομεν ἐξαλείψει τὸ δάνειον εἰς 33 ἔτη· ἑπομένως θέλομεν εἰς 33 ἔτη πληρώσει 122 ἑκατομ. ἐὰν δὲ πληρώσωμεν τὸ χρέος τοῦτο σήμερον καὶ ἀπαλλάξωμεν τὴν κοινωνίαν ἀπὸ τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, θέλομεν ἀπαλλάξῃ τὸν προϋπολογισμὸν ἀπὸ 500 χιλιάδας δραχ. κατ’ ἔτος, τὰς ὁποίας πληρώνομεν ἀπέναντι τοῦ δανείου ὡς τόκον· θέλομεν συγχρόνως ἀπαλλάξει τὸν προϋπολογισμὸν ἀπὸ 1 ἑκατομ. τὸ ὁποῖον εἶναι ἡ διαφορὰ τοῦ συναλλάγματος; δι’ ὅσα χρήματα ἀποστέλλει εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ δι’ ὅσα ἀγοράζει εἰς τὴν Εὐρώπην. Ἑπομένως ἀντὶ 3½ ἑκατ. θέλομεν προσθέσει 2, ἵνα ἐξοφλήσωμεν τὸ χρέος αὐτὸ εἰς 33 ἔτη. Νομίζω, κύριοι, ὅτι ὁ ὑπολογισμὸς εἶναι ἀναμφισβήτητος· ἂν ἀπατῶμαι, παρακαλῶ νὰ μὲ διορθώσουν. Ἂς ἴδωμεν ἤδη καὶ τὸ ἕτερον σύστημα. Κατὰ τὸ σύστημα τοῦτο ἐξοφλοῦντες τὸ χρέος διὰ τῆς προσφορᾶς τοῦ ἰδίου ποσοῦ τῶν 3½ ἑκατομ. κατ’ ἔτος πρὸς τὰς Τραπέζας τὰ ὁποῖα δίδομεν τώρα, πρῶτον θέλομεν διατηρεῖ τὸν τόκον ἐλαττούμενον μόνον, καθόσον πληρόνομεν κατ’ ἔτος, καὶ κατὰ τὸν ὑπολογισμὸν ὁ τόκος οὗτος ἐξοφλούμενος ἀντὶ 6 ἑκατομ. τόσων, θέλει περιορισθῆ εἰς 4, ἑπομένως θέλομεν πληρώσει πλέον τόκον 4 ἑκατομ. ὁμοῦ μὲ τὸ κεφάλαιον τῶν 39 ἑκατομ. τὸ ὅλον 43 ἑκατομμύρια. Διὰ νὰ ἐξοφλήσωμεν 43 ἑκατομμύρια πρὸς 3½ ἑκατομ. κατ’ ἔτος, χρειαζόμεθα 12 ἔτη τοὐλάχιστον, ἐντὸς αὐτῶν τῶν 12 ἐτῶν δὲ θὰ πληρώσωμεν 43 ἑκατομ. πρὸς ἐξόφλησιν τοῦ χρέους μας. Ἵνα ἄρωμεν τὴν κυκλοφορίαν, ἐντὸς τῶν 12 αὐτῶν ἐτῶν ἡ κοινωνία θέλει ὑποβάλλεσθαι εἰς τὰς ζημίας, περὶ ὧν ὡμίλησα· οὕτω ἡ κοινωνία θέλει πληρώσει 5 ἢ 6 ἑκατομμύρια περιπλέον ὡς ἐκ τῆς διαφορᾶς τοῦ συναλλάγματος· ὑποθέτω, κύριοι, καὶ ἐπιεικῶς ὅτι, ἐὰν εἴπητε ὅτι μετὰ 12 ἢ 13 ἔτη θὰ ἄρητε τὴν ἀναγκαστικὴν κυκλοφορίαν δὲν ἐμπνέεται ἐμπιστοσύνην, οὔτε περιστέλλεται τὸ στάδιον ἀπὸ τὴν κερδοσκοπίαν· ἐνσπείρετε τὴν ἀμφιβολίαν εἰς τὴν κοινωνίαν, ἡ ὁποία θὰ μάθῃ ὅτι τὸ κακὸν θὰ ἐξακολουθῇ ἐπὶ 12 ἔτη· οὐδεὶς δὲ λόγος ὑπάρχει ὥστε νὰ ὑποθέσωμεν ὅτι θὰ ἀπέλθῃ ἐλάττωσις τῆς διαφορᾶς τῆς τιμῆς τοῦ συναλλάγματος· ὑποθέτω μάλιστα ὅτι θὰ ἐπέλθῃ αὔξησις· ἐκτὸς τούτου θὰ ἐπέλθῃ αὔξησις περισσοτέρα, διότι αἰωνίως τὸ μέταλλον θὰ ἐξαντλῆται ἀδιακόπως· αἱ ἀνάγκαι θὰ ὑπερπλεονάζουν· ἡ συναλλαγὴ θὰ ἐξακολουθῇ ἰδία καὶ δὲν θὰ δύναται νὰ ἱκανοποιηθῇ παρὰ διὰ τοῦ χαρτίου, τὸ ὁποῖον ἔχομεν· τὸ δὲ χαρτὶ θὰ ὑπερτιμηθῇ διὰ τὴν ἔλλειψιν μετάλλου. Ἂν κατ’ αὐτὸν τὸν ὑπολογισμὸν ἡ τιμὴ τῆς διαφορᾶς διατηρηθῇ εἰς 14 ἑκατομ. ἀντὶ 17 ἑκατομ. ὅπως ἤδη, θέλομεν ἔχει ζημίαν ἐτησίαν 6 ἑκατομ. ἐντὸς δὲ 12 ἐτῶν ἡ ζημία ἀναβιβάζεται εἰς 60 ἑκατομ. πλέον τῆς ζημίας, τὴν ὁποίαν ὁ τόπος θὰ ὑποφέρῃ, πληρόνων καὶ τὴν διαφορὰν τοῦ συναλλάγματος διὰ τὴν ἀποστολὴν τῶν χρημάτων, ἑπομένως ἡ ζημία θέλει ἀναβιβασθῆ εἰς 103 ἑκατομ. Κύριοι, ἡ κοινωνία θέλει δυνηθῆ νὰ συνεισφέρῃ τὰ 103 ἑκατομ. εἰς 12 ἔτη; καὶ ἑπομένως θέλει ἀναγκασθῆ νὰ πληρώνῃ κατ’ ἔτος 10 ἑκατομ. περίπου φόρους· οὕτω θὰ ἐξαντληθῇ ἂν τὴν ὑποβάλητε εἰς μίαν τόσον ὀγκώδη φορολογίαν, καὶ τὸ σύστημα ἑπομένως αὐτὸ ἀντὶ νὰ ὠφελήσῃ θέλει καταστρέψει τὴν κοινωνίαν. Ἰδοὺ διατί, κύριοι, νομίζω τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον προτείνεται πρέπει νὰ μὴ γίνῃ δεκτόν, διότι ἀντὶ νὰ ἐλαττώσωμεν τὰ βάρη θέλομεν τὰ αὐξήσει καὶ ζητήσει ἀπὸ τὴν κοινωνίαν φορολογίαν, τὴν ὁποίαν δὲν δύναται νὰ ὑποφέρῃ, ἐνῷ τὸ σύστημα τοῦ δανείου τὸ ὁποῖον προτείνομεν ἂν τῷ ὄντι ἡ πίστις τῆς Ἑλλάδος ἑδραιωθῇ καὶ ἀναπτυχθῇ, θὰ ἔχῃ τὸ καλὸν ὅτι ἐξαγοράζοντες τὸ δάνειον μὲ ὀλιγωτέρας θυσίας, θέλομεν ἐλαττώσει τὰ βάρη τοῦ τόπου κατὰ πολύ. Ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω ὅτι ἐκτὸς τούτου ὁ τόπος δύναται νὰ ὑποφέρῃ εὐκολώτερον προσθήκην 2 ἑκατομ. διὰ 33 ἔτη, παρὰ προσθήκην 10 ἑκατομ. διὰ 12 ἔτη· διὰ τοῦ δευτέρου, κύριοι, συστήματος θέλει ἐξαντληθῆ ἐντελῶς ὁ τόπος. Νομίζω, ὅτι τὸ σύστημα αὐτὸ ἔχει καὶ ἕτερον κακὸν, ἕτερον κίνδυνον καὶ ἐπιθυμῶ νὰ μὴ παρεξηγηθῶσιν οἱ λόγοι μου, διότι τὰ καταστήματα, εἰς τὰ ὁποῖα ἀναφέρεται ἡ ὁμιλία μου, μᾶς ὑποστηρίζουν ἀπεναντίας καὶ ἐπιθυμοῦν νὰ λείψῃ ἡ ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία καὶ ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον, καὶ ἑπομένως ἡ ὑπόθεσίς μου δὲν ἀφορᾷ διόλου τὰ καταστήματα, διότι τὰ καταστήματα δὲν ἐπιζητοῦν τοῦτο. Ὑποθέσατε, κύριοι, ὅτι οἱ πόθοι μας πραγματοποιοῦνται καὶ ἡ Ἑλλὰς μεγεθύνεται, κατ’ ἀνάγκην ἡ κίνησις ἡ οἰκονομικὴ θέλει ἐπεκταθῇ ὡς καὶ αἱ ἀνάγκαι τῆς κυκλοφορίας, καὶ ἑπομένως αἱ ἀπαιτήσεις τῶν μέσων τῆς ἀνταλλαγῆς θὰ αὐξήσουν εἰς βαθμὸν σπουδαῖον. Ἐὰν ἡ Ἑλλὰς ἐλευθερωθῇ τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, ἐὰν ἡ κοινωνία δὲν ἔχῃ ὑποχρέωσιν πρὸς τὴν τράπεζαν δύναται καὶ πρέπει, τὸ κατ’ ἐμὲ, κύριοι, ἔχω τὴν πεποίθησιν αὐτὴν καὶ θέλω τὴν ὑποστηρίξει πάντοτε, δύναται καὶ πρέπει παρέχουσα ἔκτασιν δικαιωμάτων, αὔξησιν γραμματίων καὶ δικαιωμάτων ἐπὶ τῶν νέων ἐπαρχιῶν νὰ ζητήσῃ ἀμοιβὴν καὶ ἡ ἀμοιβὴ βεβαίως θὰ ἦναι ἀρκετὰ σπουδαία, ὥστε νὰ ἐλαφρύνῃ τὸν προϋπολογισμόν· ἐνῷ μένοντες εἰς τὸ σύστημα τὸ προτεινόμενον, ἡ ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία θὰ εἰσέλθῃ εἰς τὰς νέας ἐπαρχίας ἄνευ τῆς θελήσεως ἡμῶν, διότι ἂν δὲν ἔχητε νὰ πληρώσητε τοὺς ὑπαλλήλους θέλετε τοὺς πληρώσει μὲ γραμμάτια, ἑπομένως θέλετε καὶ παρὰ τὴν θέλησίν σας εἰσαγάγει τὴν ἀναγκαστικὴν κυκλοφορίαν, ἐν αὐταῖς, καὶ ἄλλο ἀκόμη χειρότερον θὰ γείνῃ· τὰ ἔξοδα τότε βεβαίως θὰ αὐξηθῶσι Μέσα καὶ πόρους δὲν ἔχετε διὰ νὰ οἰκονομήσητε τὰς ἀνάγκας σας· θέλετε καταφύγει πάλιν εἰς τὴν Τράπεζαν καὶ θέλετε ζητήσει πάλιν παρ’ αὐτῆς δάνεια, ἑπομένως ἀντὶ 39 ἑκατομμύρια θέλουσιν αὐξηθῆ εἰς 100 ἑκατομμύρια, οὕτω χωρὶς νὰ θέλετε, θέλετε ὑπηρετήσει ξένα συμφέροντα πρὸς ζημίαν τοῦ Δημοσίου, διότι δὲν θὰ λάβετε τίποτε δι’ ἀμοιβὴν, καὶ θὰ διαιωνίσετε τὴν ἀναγκαστικὴν κυκλοφορίαν. Διὰ τοῦτο, κύριοι, νομίζω, ὅτι συμφερωτέρα ὑπὲρ πάντα λόγον εἶναι ἡ παραδοχὴ τῆς ἰδέας τοῦ νομοσχεδίου, διότι ἡ ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἄνευ ζημίας τοῦ τόπου· τὸ δὲ σύστημα τὸ προτεινόμενον καὶ μεγαλειτέρας ζημίας ἐπιφέρει καὶ καθίσταται ἐντελῶς ἀπραγματοποίητον. Κύριοι, προσπαθῶ νὰ ἦμαι ὅσον τὸ δυνατὸν σύντομος. Μᾶς ἠρώτησαν πολλάκις καὶ μᾶς ἐμέμφθησαν μάλιστα ποῖον εἶναι τὸ σύστημά σας τὸ οἰκονομικόν. Ὁ ἔντιμος συνάδελφός μου, κύριος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἀπήντησε, νομίζω· ζητεῖτε νὰ σᾶς εἴπωμεν τὸ σύστημα ἡμῶν τὸ μόνιμον, τὸ τελειότατον διὰ κατάστασιν μεταβατικήν· ἡ κατάστασίς μας εἶναι μεταβατικὴ ὅλως, ζητεῖτε νὰ σᾶς εἴπωμεν ποῖον εἶναι τὸ μόνιμον καὶ διαρκὲς σύστημα; ἀλλὰ δὲν δυνάμεθα, διότι δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ὁρίσωμεν τὸ ἄγνωστον μέλλον, διότι δὲν γνωρίζομεν οὔτε τὰς ἀνάγκας, οὔτε τὴν ἔκτασιν, οὔτε τὰς περιπετείας· ὀφείλομεν ἤδη νὰ φροντίσωμεν διὰ τὸ παρὸν τὸ ὁποῖον εἶναι προσωρινόν. Ἀλλὰ, κύριοι, ἔχομεν μίαν ἰδέαν, δὲν ἔχομεν μίαν ἀπόφασιν· καὶ ἰδοὺ ποία εἶναι αὐτή. Νομίζομεν κατὰ πρῶτον, ὅτι σπουδαιότατος πόρος εἶναι ἡ ἐκμετάλλευσις τῶν πόρων τοῦ τόπου καὶ διὰ τῆς ἐκμεταλλεύσεως τῶν πόρων τοῦ τόπου ἀπαιτεῖται, ὥστε αἱ ἀξίαι τοῦ αὐτοῦ καὶ τῆς Κυβερνήσεως, τῆς κοινωνίας νὰ εὕρουν ἀγορὰν ἐν τῇ εὐρώπῃ καὶ νὰ γίνωνται ἀποδεκταί. Ἐὰν αἱ ἀξίαι αἱ Ἑλληνικαὶ δυνηθοῦν νὰ εὕρουν ἀποδοχὴν εἰς τὰς εὐρωπαϊκὰς ἀγορὰς, ἡ μεταφορὰ τῶν μέσων τῆς ἀναπτύξεως τοῦ τόπου καὶ τῆς ἐκμεταλλεύσεως τῶν πόρων μας εἶναι τότε εὔκολος καὶ βεβαία· οὕτω κατὰ τὸ ἥμισυ ἐπιτυγχάνεται ὁ σκοπός. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, κύριοι, ἡ ἰδέα αὕτη δύναται νὰ συμβιβασθῇ μὲ τὸ νομοσχέδιον τὸ περὶ δανείων, αὐτὸ ἔχει σκοπὸν νὰ μεταφέρῃ μέταλλον εἰς τὴν Ἑλλάδα, καὶ νὰ καταργήσῃ τὴν ἀναγκαστικὴν κυκλοφορίαν νὰ συνδέσωμεν καὶ πάλιν τὸν τόπον πρὸς τὴν Εὐρώπην, καὶ τότε τὰ μέσα πλήρη θέλουσιν εἰσρεύσει πρὸς θεραπείαν τῶν ἀναγκῶν· ἡ νέα κατάστασις θέλει μᾶς δώσει ὄχι μόνον εἰσοδήματα ἀπὸ τὰς νέας ἐπαρχίας, ἀλλὰ καὶ τὰ νέα δικαιώματα, τὰ ὁποῖα θὰ χορηγήσωμεν εἰς τὰ πιστωτικὰ καταστήματα. Ἐὰν ἐπρόκειτο, κύριοι, νὰ ἀποφύγωμεν ἁπλῶς τὴν ἐρώτησιν, ἠδυνάμεθα νὰ ἀπαντήσωμεν, θέλομεν ἐπιβάλλει φόρους καὶ ἐδυνάμεθα νὰ τοὺς ὀνομάσωμεν, ἀλλὰ τοῦτο δὲν εἶναι ἡ πρώτη ἰδέα μας. Ἡ πρώτη καὶ κυρία ἰδέα μας εἶναι, ἀφοῦ ἐξαντλήσωμεν ὅλα τὰ μέσα ἄνευ ἐπιβολῆς φόρων, ἀφοῦ ἐλαττώσωμεν τὰ βάρη τῶν πολιτῶν διὰ τῆς ἐπὶ πολλὰ ἔτη πληρωμῆς τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ, ὥστε νὰ δύνανται νὰ συνεισφέρωσι τὴν μικρὰν προσθήκην τῶν δύω ἑκατομμυρίων, ἀφοῦ κατορθώσωμεν τὰ καθυστεροῦντα νὰ μὴ μείνωσιν ἐπὶ πολὺ τοιαῦτα, ἀφοῦ καὶ τὰ πιστωτικὰ καταστήματα συνεισφέρουσι κατ’ ἀναλογίαν, νὰ ζητήσωμεν ἐν ἀνάγκῃ νέας θυσίας, διότι, κύριοι, μὴ πλανᾶσθε φρονοῦντες, ὅτι ἐπιβαρύνοντες τὴν κοινωνίαν, δὲν βλάπτετε τὸν προϋπολογισμὸν· ὁ προϋπολογισμὸς εἶναι τὸ προϊὸν τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως τῆς κοινωνίας· ἐὰν ἐπιβαρύνητε τὴν κοινωνίαν, θέλετε περιορίσει ἢ καταστρέψει τὸν προϋπολογισμὸν, διότι ἀφαιροῦμεν τοὺς πόρους· κύριοι, τὴν παροῦσαν κατάστασιν τὴν προσωρινὴν εἴμεθα ἠναγκασμένοι νὰ τὴν θεραπεύσωμεν ὄχι διὰ μέτρων ῥιζικῶν, ἀλλὰ διὰ μέτρων προσωρινῶν, ὁποῖον εἶναι καὶ τὸ προκείμενον δάνειον, διότι μετὰ τὴν ἄρσιν τῆς κυκλοφορίας καὶ τὴν συνδρομὴν τῆς συγκοινωνίας καὶ τῶν λοιπῶν θέλουσι χρησιμεύσει εἰς ἀνάγκας τοῦ κράτους. Ἕνεκα τούτων δὲν πιστεύω ὅτι θέλετε ἀρνηθῆ ὑμεῖς νὰ ἐγκρίνητε τὸ δάνειον αὐτό, ὑμεῖς οἱ ὁποῖοι ἐψηφίσατε τὸν προϋπολογισμόν, ὑμεῖς οἱ ὁποῖοι αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἐψηφίσατε τὸ νομοσχέδιον τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ, τὸ ὁποῖον ἐθεωρήθη ὡς λίαν σπουδαῖον, δὲν πιστεύω ὅτι δὲν θὰ θελήσητε νὰ δώσητε εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὰ μέσα πρὸς πραγματοποίησιν τούτου καὶ δὲν δύνασθε νὰ εἴπητε, σᾶς δίδομεν τὸν προϋπολογισμὸν μὲ μέγα ἔλλειμμα, καὶ δὲν θέλετε μᾶς δώσει τὰ μέσα ὅπως καλύψωμεν αὐτό.

§89ΣΟΥΤΣΟΣ. Τὸ δάνειον εἶναι διὰ τὴν ἄρσιν τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας;

§90ΤΙΝΕΣ. Ὁ κύριος Σοῦτσος φαίνεται ὅτι δὲν ἦτο ἐδῶ.

§91ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἰδού, κύριοι, οἱ λόγοι διὰ τοὺς ὁποίους νομίζω ὠφέλιμον καὶ ἀναγκαιοτάτην τὴν παραδοχὴν τοῦ νομοσχεδίου. Νομίζω, ὅτι τὸ σύστημα τοῦτο εἶναι τὸ καλλίτερον’ ἐὰν ἀφήσετε τὴν ἀναγκαστικὴν κυκλοφορίαν ὑφισταμένην, θέλετε ζημιώσει ἐπαισθητῶς τὸν τόπον· ἐὰν παραδεχθῆτε τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον σᾶς προτείνουν, θέλετε ἐξαντλήσει τὸν τόπον καὶ θέλετε τὸν καταστήσει ἀδύνατον ὑπὸ οἰκον. ἔποψιν, καὶ διὰ τοῦτο πιστεύω, ὅτι ἡ Βουλὴ θέλει ἐπιψηφίσει τὸ νομοσχέδιον καὶ θέλει μᾶς παραχωρήσει οὕτω τὰ ἀναγκαιοῦντα μέσα.

§92ΔΟΥΜΑΣ. Εἶχε δίκαιον ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς ἀρχόμενος τὸν λόγον του νὰ εἴπῃ, ὅτι πρέπει μετὰ ψυχρότητος νὰ συζητήσωμεν τὸ προκείμενον νομοσχέδιον. Πρόκειται περὶ τῆς ἄρσεως τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, καὶ εἴμεθα ὅλοι σύμφωνοι, διαφωνοῦμεν δὲ μόνον περὶ τοῦ τρόπου. Κατὰ τὴν προχθεσινὴν ὁμιλίαν μου ἐξέθηκα τοὺς λόγους διὰ τοὺς ὁποίους φοβοῦμαι τὴν ἄρσιν τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας διὰ δανείου. Σήμερον δὲ ἡ ὁμιλία τοῦ κυρίου πρωθυπουργοῦ μᾶς ἔδωσε ἀρκούσας ἀφορμὰς πρὸς συζήτησιν τοῦ θέματος, καὶ πιστεύω νὰ ἀποδείξω κατὰ τὴν πεποίθησίν μου, ὅτι τὸ προτεινόμενον παρ’ ἡμῶν σύστημα εἶναι συμφερώτερον. Ὁ κύριος πρωθυπουργὸς μᾶς εἶπεν ἀρχόμενος τοῦ λόγου, ὅτι εἰς τὴν Ἑλλάδα ἡ εἰσαγωγὴ κατὰ τὸν πίνακα τοῦ ἐμπορίου ἀνέρχεται περίπου εἰς 40,000,00 δραχμὰς πλέον τῆς ἐξαγωγῆς, συνεπῶς τὸ ποσὸν αὐτὸ ἐξέρχεται ἢ εἰς μέταλλον ἢ διὰ συναλλαγμάτων. Ἐπ’ αὐτῆς τῆς ἀρχῆς βασιζόμενος ἔφερε τὸ συμπέρασμα, ὅτι ἡ ζημία, ἡ ὁποία κατ’ ἔτος γίγνεται ὡς ἐκ τῆς ὑποτιμήσεως τῶν τραπεζικῶν γραμματίων εἰς 17%, ἀναβαίνει εἰς 6,000,000. Ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ κυρίου πρωθυπουργοῦ εἶναι ἐσφαλμένος. Ὅταν δὲν εἴχομεν τὴν ἀναγκαστικὴν κυκλοφορίαν, τὸ νόμισμα ἐτιμᾶτο πρὸς 1, 13 ἢ 1, 14 τὸ φράγκον, σήμερον δὲ τὸ ἔχομεν πρὸς 1, 25· δὲν λαμβάνω ὑπ’ ὄψιν μου τὰς τιμὰς τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, ἀλλὰ λαμβάνω ὑπ’ ὄψιν τὴν τιμὴν τῆς ἀγορᾶς· ὥστε ἡ διαφορὰ εἶναι 12%. Ὡς βάσιν δὲ πρέπει νὰ παραδεχθῶμεν τὸν μέσον ὅρον καθ’ ὅλον τὸ ἔτος. Ἡ σημερινὴ τιμὴ δὲν ἔχει σημασίαν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ παραδεχθῶμεν εἶναι ὁ μέσος ὅρος καθ’ ὅλον τὸ ἔτος τῆς ὑπερτιμήσεως τοῦ νομίσματος, ὁ δὲ μέσος ὅρος εἶναι 1,20· ἡ ἀνωτάτη τιμὴ τῶν φράγκων ἀνῆλθε εἰς 1,32, τοῦτο δὲ συνέβη κατὰ τὴν στιγμὴν τοῦ πανικοῦ φόβου δι’ ὀλίγας ἡμέρας, κατωτάτη δὲ τιμὴ πρὸς δρ. 1,17, ὁ μέσος λοιπὸν ὅρος τῆς ὑποτιμήσεως εἶναι 6 ἢ 7%. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις πράγματι ἀποσύρῃ τὸ νομοσχέδιον καὶ μᾶς ἀφήσῃ εἰς τὴν κατάστασιν εἰς τὴν ὁποίαν εἴμεθα, βεβαίως θὰ ἐπέλθῃ ταραχὴ εἰς τὰς συναλλαγάς· ἀλλὰ ἐγὼ λέγων νὰ ἀποσύρῃ τὸ νομοσχέδιον ἡ Κυβέρνησις, ἐννοῶ ὅτι πρέπει νὰ φέρῃ ἓν σύνολον μέτρων, τὰ ὁποῖα θὰ χρησιμεύσωσι διὰ τὴν βαθμιαίαν ἄρσιν καὶ θὰ φέρωσι καὶ τὴν καλλιτέρευσιν τῆς τιμῆς τῶν τραπεζικῶν γραμματίων. Ὑπολογίζοντες, ὅτι ἡ διαφορὰ τῆς ἐξαγωγῆς τοῦ μετάλλου εἶναι 40,000,000 καὶ παραδεχόμενοι τὴν γνώμην τοῦ κ. πρωθυπουργοῦ καὶ ὅτι ἡ ναυτιλία μας εἶναι εἰς ἐλεεινὴν κατάστασιν καὶ κατὰ συνέπειαν ὀλίγον φέρει μέταλλον εἰς τὸν τόπον, πράγματι πρέπει ν’ ἀνησυχήσωμεν· ἀλλὰ ὅσον καὶ ἂν ἦναι ἐλεεινὴ ἡ ναυτιλία εἰσάγει ἀρκετὸν μέταλλον, καθὼς σπουδαῖον ποσὸν μετάλλου ἐν τῷ τόπῳ εἰσάγεται παρὰ προσώπων, τὰ ὁποῖα εἴτε ἐργάζονται ἐν τῷ ἐξωτερικῷ καὶ ἀποστέλλουσιν εἰς τὰς οἰκογενείας των, εἴτε ἦλθον ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ καὶ μένουσιν ἐνταῦθα ὅπου φέρουσι καὶ τὰ εἰσοδήματά των. Ἡ εἰσαγωγὴ τοῦ μετάλλου αὐτοῦ εἶναι σπουδαιοτάτη· καὶ τοῦτο ἐξηγεῖ πῶς ὅταν δὲν ἦτον ἡ ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία, ἡ ἐθνικὴ τράπεζα ἠδύνατο νὰ ἀνθέξῃ εἰς τὴν ζήτησιν μετάλλου, διότι πράγματι ἡ ναυτιλία καὶ τὰ ἐν τῷ ἐξωτερικῷ κέρδη εἰσερχόμενα ἱκανοποιοῦσι τὰς ἀνάγκας τοῦ ἐμπορίου τοῦ τόπου. Καὶ διὰ τοῦτο δὲν δύναμαι νὰ παραδεχθῶ, ὅτι εἰς τὸ μέλλον ἡ ἐξαγωγὴ θέλει ἔχει τοσοῦτον ἐπιζήμια ἀποτελέσματα, ὡς εἶπεν ὁ κ. πρωθυπουργός. Εἰς τοὺς ὑπολογισμοὺς τοὺς ὁποίους ἀνέφερεν ὁ κ. πρωθυπουργὸς καὶ τοὺς ὁποίους ἐβεβαίωσεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν Παπαμιχαλόπουλος, ὑπάρχει μία μικρὰ πλάνη καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἐξαγόμενα.

§93ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐξάγομεν 2,000,000 διὰ τὰ δάνεια 1,000,000 διὰ τὰς Δυνάμεις, 200,000 διὰ τὸν Ὄθωνα, ἐξάγομεν καὶ 3,000,000 περίπου συνήθως διὰ προμηθείας τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν.

§94ΔΟΥΜΑΣ. Αὐτὰ ἦσαν ἔκτακτα.

§95ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Συνήθως ἐξάγονται 3,000,000 διὰ προμηθείας.

§96ΔΟΥΜΑΣ. Λάβετε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἐνῶ ἔχωμεν τὴν ἀναγκαστικὴν κυκλοφορίαν ποῦ ἔφθασε τὸ συνάλλαγμα.

§97ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἠμπορεῖτε νὰ μᾶς εἰπῆτε πόσον μεταλλικὸν εἰσάγετε;

§98ΔΟΥΜΑΣ. Ὑποθέτω 7 ἢ 8,000,000.

§99ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. 2,000,000 ἀπὸ τὴν ναυτιλίαν.

§100ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ εἰπῇ τις ὡρισμένως.

§101ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Κατὰ τὴν στατιστικὴν, τὴν ὁποίαν ἔχω, εἶναι 2,800,000.

§102ΔΟΥΜΑΣ. Δὲν πρέπει νὰ λαμβάνωμεν ὑπ’ ὄψιν τοὺς πίνακας τῆς εἰσαγωγῆς καὶ ἐξαγωγῆς ἐν Ἑλλάδι, διότι ὡς βλέπετε τὰ ἀποτελέσματα εἶναι διάφορα τῆς θεωρίας· ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὴν πληροφορίαν τοῦ κυρίου πρωθυπουργοῦ, ἔπρεπε πρὸ πολλοῦ νὰ ἤμεθα εἰς ἀπελπιστικὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν. Εἰς τοιαύτην κατάστασιν δὲν ἐφθάσαμεν, ὅταν δὲν ὑπῆρχεν ἡ ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία. Ἀλλὰ βεβαίως, ἐὰν πρόκηται ν’ ἀποσυρθῇ τὸ νομοσχέδιον χωρὶς νὰ ληφθῇ οὐδὲν μέτρον, ἀνωμαλία θὰ ἐπέλθῃ. Διὰ νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ προτεινόμενον σύστημα πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ συνομολογήσῃ σύμβασιν μὲ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, δι’ ἧς βαθμηδὸν νὰ λάβῃ τὰ 7 ἑκατομμύρια μεταλλικὸν, ἅτινα τῇ χρεωστοῦνται, ὡς καὶ τὸ ἥμισυ τοῦ ὀφειλομένου εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια, τὸ δὲ ὑπόλοιπον τοῦ χρέους νὰ μεταβληθῇ εἰς δάνειον μὲ τόκον 4% καὶ συντόμου λήξεως, οὕτω δύνασθε ταχέως νὰ φθάσητε εἰς τὴν ἄρσιν ἄνευ σπουδαίας θυσίας.

§103ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν τὸ δέχεται.

§104ΔΟΥΜΑΣ. Ἔχετε τὰ μέσα νὰ τὴν ἀναγκάσητε νὰ δεχθῇ. Συγχρόνως δὲ θὰ λάβητε καὶ ἕτερον μέτρον, νὰ ἐμποδίσητε τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν νὰ ἀγοράζῃ ἐξωτερικὸν συνάλλαγμα, τὸ μέτρον τοῦτο θὰ ἔχῃ καλὰ ἀποτελέσματα εἰς τὴν ὑπερτίμησιν τῶν γραμματίων της, διότι τὸ μὲν συνάλλαγμα θὰ ἀφθονῇ καὶ οἱ ἔχοντες ἀνάγκην θὰ τὸ ἀγοράζωσιν εὐθηνότερον, ἀφ’ ἑτέρου δὲ καὶ ἡ κυκλοφορία τῶν τραπεζικῶν γραμματίων θὰ περιορισθῇ.

§105ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Δυνάμεθα νὰ ἐμποδίσωμεν τὴν ἀγορὰν ἐξωτερικοῦ συναλλάγματος;

§106ΔΟΥΜΑΣ. Οὐδεμία Τράπεζα ἐκδίδουσα τραπεζικὰ γραμμάτια, ἔχει τὸ προνόμιον τοῦτο ἐν Εὐρώπῃ, διότι ὅταν ἡ Τράπεζα ἔχουσα τὸ προνόμιον ἔχει τὸ δικαίωμα τῆς ἀγορᾶς τοῦ μετάλλου, αὕτη δύναται νὰ ἄγῃ καὶ νὰ φέρῃ τὴν ἀγορὰν τῶν συν)των. Ἐδόθη δὲ εἰς τὴν Ἐθνικὴν τὸ δικαίωμα τοῦτο, διότι ὅταν ἐσυστήθη πράγματι ὁ τόπος εἶχεν ἀνάγκην· σήμερον ὅμως τὸ δικαίωμα τοῦτο ἀντὶ νὰ ἦναι ὠφέλιμον δύναται νὰ ἦναι ἐπιβλαβές. Καὶ ταῦτα λέγων δὲν θέλω νὰ ἐκφέρω τι κατὰ τῆς Τραπέζης, ἥτις σπουδαίας ὠφελείας προσφέρει εἰς τὸν τόπον, καὶ τοὺς Διοικητὰς αὐτῆς ἐκτιμῶ, ἀλλ’ ὁμιλῶ ἐν γένει περὶ τῶν πραγμάτων καὶ οὐχὶ περὶ τῶν προσώπων. Ὁ κ. πρωθυπουργὸς εἶπεν ἐπίσης, ὅτι διὰ τῆς ἐν μέρει ἄρσεως τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας θέλει ἐπέλθει ὑπερτίμησις εἰς τὸ μέταλλον, διότι ὁ χρόνος τῆς πραγματοποιήσεως τοῦ σκοποῦ ἤθελεν εἶσθαι πολὺ μεμακρυσμένος. Ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ ὁρισθῇ ὁ χρόνος, ὅστις δυνατὸν νὰ ἦναι σύντομος· ἡ Κυβέρνησις θὰ ἐργάζεται πρὸς τοῦτο συμφώνως μὲ τὰς περιστάσεις. Ὁ κ. πρωθυπουργὸς μᾶς ὑπέδειξεν ὅτι, ἐὰν ἐκπληρωθῶσιν οἱ πόθοι τοῦ ἔθνους, ἡ Κυβέρνησις θὰ διαθέσῃ τὸ προνόμιον τῆς κυκλοφορίας γραμματίων εἰς τὰς ἐπαρχίας ἐκείνας, λαμβάνουσα σπουδαίας ὠφελείας ὡς ἀντάλλαγμα. Λοιπὸν εἰς τὴν διάθεσιν τῆς Κυβερνήσεως εἶναι νὰ ἐκμεταλλευθῇ ἐπωφελῶς καὶ τὸ μέσον τοῦτο.

§107ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ποῖος θὰ ζητήσῃ νὰ σᾶς δώσῃ;

§108ΔΟΥΜΑΣ. Ὅταν ἔχητε νὰ δώσητε τὸ προνόμιον αὐτὸ, τότε θὰ σᾶς παρουσιασθῇ ὄχι εἷς ἀλλὰ δέκα κεφαλαιοῦχοι νὰ σᾶς τὸ ζητήσωσι, εἰς σᾶς δὲ μένει νὰ ζητήσητε διὰ τὸ Δημόσιον ἀνταλλάγματα σπουδαιότερα ἐκείνων, τὰ ὁποῖα μέχρι τοῦδε ζητεῖτε. Ἐν παρόδῳ δὲ λέγω, ὅτι ὑπέβαλεν ἡ Πιστωτικὴ Τράπεζα, ἣν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ διευθύνω προτάσεις περὶ παραχωρήσεως τοῦ προνομίου ἐν Ἑπτανήσῳ, ὁ κύριος ὅρος εἶναι λίαν πρακτικός. Παραχωροῦσα ἡ Κυβέρνησις τὸ δικαίωμα εἰς τὴν εἰρημένην Τράπεζαν τὸ προνόμιον, λαμβάνει ἓν μέρος ἐκ τῶν κερδῶν, ἤτοι ἀφοῦ ἀφαιρεθῇ τόκος πρὸς 6% ὑπὲρ τῶν μετόχων, τὸ ἐπίλοιπον διαμοιράζεται μεταξὺ τοῦ Δημοσίου. Αὐτὴ ἡ πρότασις ἡ ὁποία δὲν γνωρίζω κατὰ πόσον ἐμελετήθη, εἶναι καὶ δικαία καὶ λίαν συμφέρουσα διὰ τὸν τόπον (θόρυβος, ἐπιδοκιμασίαι), ὥστε, ὅταν ἡ Κυβέρνησις συνάψῃ σύμβασιν, ὀφείλει νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν τοῦτο. Βεβαίως τὸ ἐμπόριον ἐπί τινα καιρὸν διὰ τῆς ἄρσεως τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας θέλει ἀπαλλαγῆ τῆς ὑπερτιμήσεως τοῦ συναλλάγματος, ἀλλὰ μετ’ ὀλίγον χρόνον, ὅταν διὰ τὴν συμπλήρωσιν τῶν ἐλλειμμάτων αὐξηθῶσι οἱ φόροι ἐπιτηδεύματος ἐπὶ τῶν οἰκοδομῶν ἐπὶ τῆς εἰσαγωγῆς κτλ. ὅταν θὰ ὑποστῶσι ὅλα αὐτὰ τὰ βάρη, αὐτοὶ οἱ ἴδιοι θὰ ἐξεγερθῶσι δι’ ἡμᾶς τοὺς καταναλωτάς εἶναι τὸ ἴδιον. Ἐὰν προβῆτε εἰς τὴν ἄρσιν ἀφίνοντες νὰ πλανᾶται ἡ ἰδέα ὅτι αἱ περιστάσεις μετ’ ὀλίγον δύνανται νὰ μᾶς ἀναγκάσωσι νὰ τὴν ἐφαρμόσωμεν ἐκ νέου, ὅπερ ὁμολογῶ, ὅτι φοβοῦμαι, αἱ συνέπειαι τῆς καταστάσεως ταύτης θὰ ἦναι σπουδαῖαι. Ἡ συνέπεια θὰ ἦναι ὅτι ἅμα γίνει τὸ δάνειον ὑπὸ τοιοῦτον οἰωνὸν, ὁ καθεὶς θὰ φροντίσῃ νὰ μεταβάλλῃ τὴν περιουσίαν του εἰς μέταλλον καὶ θὰ ἀρχίσῃ ἡ ἐξαγωγὴ τοῦ μετάλλου ἡ πραγματικὴ καὶ πρὶν ἔλθωμεν εἰς καταναγκαστικὴν κυκλοφορίαν θὰ ὑπάρξῃ στέρησις τοῦ μετάλλου. Ὥστε ἂν καὶ ἐξίσου καὶ ἴσως περισσότερον τοῦ κ. πρωθυπουργοῦ ἐπιθυμῶ τὴν ἄρσιν τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, διότι ὁ τόπος τὸ ἀπαιτεῖ, καὶ ἡ ἐπαρχία τὴν ὁποίαν ἀντιπροσωπεύω εἶναι κατ’ ἐξοχὴν ἐμπορικὴ καὶ τραπεζικὴ καὶ τὸ τραπεζικὸν κατάστημα ὃ ἔχω τὴν τιμὴν νὰ διευθύνω ἐργαζόμενον ἄνευ προνομίων ἀλλὰ διὰ μετάλλου, ἐν τούτοις σταματῶ ἀπέναντι αὐτῶν τῶν δυσχερειῶν καὶ προτιμῶ τὴν βαθμιαίαν ἄρσιν, ἣν δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐφαρμόσῃ λαμβάνουσα τὰ ἀπαιτούμενα μέτρα. Ἂν δὲ περισσεύσουν εἰσοδήματα, ὥς τινες νομίζετε ἀπὸ τὰς ἐπαρχίας τὰς ὁποίας θὰ λάβωμεν, μὴ τὰ δεσμεύετε μὲ τὸ δάνειον αὐτό· ἂς τὰ ἔχωμεν ἵνα δυνηθῶμεν δι’ αὐτῶν νὰ πραγματοποιήσωμεν τὴν σιδηροδρομικὴν ἕνωσιν μετὰ τῆς Εὐρώπης. Πρὸς τοῦτο μᾶς χρειάζονται 3 ἑκατομμύρια τουλάχιστον, διὰ νὰ ἀσφαλίσωμεν τὸ ἀπαιτούμενον κεφάλαιον. Ὁ κ. πρωθυπουργὸς γνωρίζει τὴν ὑπόθεσιν, διότι διεπραγματεύθη ἐσχάτως τὸν σιδηρόδρομον Λαμίας κατ’ γκρισίν του, καὶ προσέφερον 7% ἐπὶ τοῦ δαπανηθησομένου κεφαλαίου εἰς σπουδαίους κεφαλαιούχους καὶ τῆς Εὐρώπης καὶ δὲν τὸ ἐδέχθησαν, ἴσως διότι περιστάσεις δὲν ἦσαν κατάλληλοι. Ἡ πραγματοποίησις τοιούτου ἔργου θὰ ἦναι μεγίστη ὠφέλεια διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ ἐθνικοῦ πλούτου.

§109ΡΙΚΑΚΗΣ. Κατὰ τὸν κανονισμὸν τῶν παλαιῶν δανείων ἐκάμετε αὐτὴν τὴν πρότασιν;

§110ΔΟΥΜΑΣ. Ὄχι, πρὸ τοῦ δανείου.

§111ΡΙΚΑΚΗΣ. Τότε ἐξηγεῖται, διότι δὲν ἠμποροῦσαν νὰ κυκλοφορήσουν τὰς μετοχάς.

§112ΔΟΥΜΑΣ. Ὥστε διαθέτοντες τὸ περίσσευμα τοῦ προϋπολογισμοῦ μας ἐὰν ὑπάρξῃ, ὅπερ δὲν πιστεύω, διὰ δημόσια ἔργα τῆς πρώτης ἀνάγκης, νομίζω, ὅτι ἐργαζόμεθα πολὺ πλέον συμφερώτερον διὰ τὸν τόπον. Δὲν ἐπανέρχομαι εἰς τὸ ζήτημα τῶν ἐλλειμμάτων καὶ τῆς θέσεως, εἰς τὴν ὁποίαν θὰ εὑρεθῶμεν κατὰ τὸ 1879· ὁ κ. πρωθυπουργὸς μᾶς εἶπεν, ὅτι τὰ γενικὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα θὰ λάβῃ περὶ ἀναπτύξεως τῶν εἰσοδημάτων τοῦ τόπου ὡς καὶ ἡ καθημερινὴ πρόοδος αὐτοῦ θὰ φέρωσι εὐάρεστα ἀποτελέσματα. Ἂς μοὶ συγχωρήσῃ νὰ μὴ πιστεύσω· ὁ τόπος προοδεύει ἀφ’ ἑνὸς, ἀλλὰ καὶ ἡμεῖς προοδεύομεν ἐπίσης εἰς τὰ ἔξοδα. Ἐὰν ληφθῶσι μέτρα κατάλληλα πρὸς ἄρσιν τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας χωρὶς νὰ ὁρισθῇ χρονικὸν διάστημα, θὰ φθάσωμεν ταχύτερον παρ’ ὅσον πιστεύουσι εἰς τὸ ἴδιον ἀποτέλεσμα, καὶ θ’ ἀπαλλαγῶμεν τοῦ ποσοῦ τῶν 5 ἑκατομμυρίων. Ἡ Βουλὴ εἶναι κυρία νὰ πράξῃ ὅπως θέλει.

§113ΣΟΥΤΣΟΣ. Ὅτε πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἡ Κυβέρνησις μᾶς ὑπέβαλε τὴν σύμβασιν μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, διὰ τῆς ὁποίας μᾶς ἐζήτει δάνειον 5 ἑκατομ. καὶ τὴν αὔξησιν τῶν ἐντόκων γραμματίων, ἐδήλωσεν ὅτι τὰ χρήματα ταῦτα θέλει διὰ νὰ ζήσῃ. Ἐπείσθην εἰς τοῦτο καὶ ἐψήφισα ὑπὲρ τῆς παραδοχῆς, κατὰ τὴν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως λαβοῦσαν χώραν ψηφοφορίαν. Μάλιστα ὅτε τινὲς τῶν φίλων μου μὲ ἠρώτησαν πόθεν ὁρμώμενος ἐψήφισα ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου, ἀπήντησα ὅτι ὤφειλον νὰ δώσω εἰς πᾶσαν Κυβέρνησιν τὰ μέσα τῆς διοικήσεως. Τόσον δὲ εἶναι βέβαιον ὅτι πράγματι ἔπρεπε νὰ γίνῃ τοῦτο, ὅσον ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι πρὶν ἢ λήξῃ τὸ ἔτος, τὰ χρήματα τῶν 5 ἑκατομ. θὰ ἦναι ἐξηντλημένα, τὰ δὲ πρὸς τὰς Τραπέζας χρέη μας κατὰ τὴν ἀρχὴν τοῦ 1879 θέλουσιν ἀνέρχεσθαι εἰς 44 ἑκατομ. Σήμερον ὅμως κηρύσσομαι κατὰ τοῦ νομοσχεδίου, τοῦ ὑπὸ συζήτησιν, διότι δι’ αὐτοῦ δὲν πρόκειται νὰ ζήσωμεν, ἀλλὰ νὰ ἀποθάνωμεν καταστρεφόμενοι, καὶ ἐξηγοῦμαι. Διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου πρῶτον θὰ ἐπιβάλλεται ἡ πραγματοποίησις τοῦ ὅλου δανείου τῶν 60 ἑκατομ. καθόσον οἱ μέλλοντες νὰ συνομολογήσωσιν αὐτὸ δὲν εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ τὸ πραγματοποιήσουν πλῆρες ἀλλὰ μόνον τὸ ἥμισυ πρὸς 73%, ἐπειδὴ δὲ θέλουσι λάβει προμήθειαν ἐπὶ τοῦ συνόλου 1½ ἐπὶ τοῦ ἡμίσεος ὅπερ ὑποχρεοῦνται νὰ πραγματοποιήσωσιν θέλουσι κρατήσει 3% καὶ ἑπομένως θέλομεν πληρωθῆ μόνον 70%, ἅτινα ἐπὶ 30 ἑκατομ. δίδουσι μόνον 21 ἑκατομμύρια. Ἐπειδὴ δὲ τὰ πρὸς τὰς τραπέζας χρέη μας ἀνέρχονται εἰς 44 ἑκατομ. διὰ τοῦ ποσοῦ τούτου θὰ ἦναι δυνατὸν νὰ ἀρθῇ ἡ ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία, διότι πᾶς τις ἐννοεῖ ὅτι οὐδέποτε αἱ τράπεζαι θέλουσι συγκατατεθῇ εἰς τοῦτο ἂν μὴ ἐξ ὁλοκλήρου πληρωθῶσιν. Ἑπομένως τὸ ποσὸν τοῦτο ἢ θέλει χρησιμεύσει εἰς ἄλλας δαπάνας ἢ θέλει μένει ἀδιάθετον ἄνευ τῆς ἄρσεως τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας. Ἀλλὰ καὶ ὁλόκληρον τὸ δάνειον ἂν πραγματοποιηθῇ, πάλιν δὲν κατορθοῦμεν τίποτε, διότι ὡς προεῖπον μὲ τὰ τελευταῖα 5 ἑκατομ. θὰ ὀφείλωμεν 44 ἑκατομ. εἰς τὰς Τραπέζας, ἑπομένως ὅλον τὸ δάνειον τῶν 60 ἑκατομμυρίων πρὸς 73% τῇ ἐκπτώσει τῆς προμηθείας καὶ τῶν λοιπῶν ἐξόδων θέλει καταναλωθῆ εἰς τὴν ἀπάλειψιν τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, ἐὰν δὲ μείνῃ καὶ ἐλάχιστον περίσσευμα ἑνὸς ἢ δύω ἑκατομ. τοῦτο εἶναι ἀνάξιον λόγου· ἄλλως τε δὲ καὶ τοῦτο θέλει χρησιμεύσει κατὰ τὴν λῆξιν τοῦ ἔτους εἰς πληρωμὴν τόκων τοῦ ἰδίου δανείου, καθόσον οὐδεμία ἐλήφθη πρόνοια πόρων διὰ τὴν ὑπηρεσίαν αὐτοῦ. Ἤδη ἄς ἴδωμεν τί θέλει συμβῆ εἰς τὸ τέλος τοῦ 1879 μετὰ τὴν ὑποτιθεμένην ἄρσιν τῆς καταναγκαστικῆς κυκλοφορίας, ἐν περιπτώσει συνομολογήσεως τοῦ ὅλου δανείου. Ἕως τότε, ἐπειδὴ μετ’ ὀλίγας ἡμέρας λήγουσιν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ληφθῇ κανὲν μέτρον προσδιορισμοῦ πόρων, τόσον διὰ τὰ παλαιὰ δάνεια ὅσον καὶ διὰ τὸ ἤδη συνομολογούμενον. Γνωστὸν δὲ εἶναι ἡμῖν ὅτι, αἱ παρὰ τοῦ Ὑπουργείου ζητηθεῖσαι ἀναπληρωτικαὶ πιστώσεις ἀνέρχονται εἰς 4 περίπου ἑκατομ., ἐὰν εἰς ταῦτα προσθέσωμεν 5 διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ἐν λόγῳ δανείου καὶ 2½ διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δανείου τῶν παλαιῶν χρεῶν, ἔχομεν 11½ ἑκατομ. ἅτινα μὲ τὸ ἔλλειμμα τῶν 6 ἑκατομ. τοῦ προϋπολογισμοῦ ἀποτελοῦσιν 17½ ἑκατομ. ἅτινα πιθανῶς θέλουσι φθάσει τὰ 18 ἢ ἢ 19 ἑκατ: κατόπιν τῶν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν προσθηκῶν κατὰ τὴν συζήτησιν αὐτοῦ. Ἐπιθυμῶ νὰ μάθω πόθεν θέλομεν πορισθῆ τὰ 18 ἢ 19 ἐλλείποντα ταῦτα ἑκατομ. Ἐκ τοῦ συνομολογουμένου δανείου οὐδὲν ἔχοντες περίσσευμα, ἔχοντες ἐνυπόθηκα ἅπαντα τὰ τελωνεῖα, τὴν πρόσοδον τοῦ χαρτοσήμου, καὶ μὴ ὑπολειπομένου ἡμῖν εἰμὴ τοῦ ἐγγείου φόρου, τοῦ φόρου τῶν ζώων καί τινων ἄλλων μικρῶν προσόδων δι’ ἀναποφεύκτους πληρωμάς, βεβαίως δὲν θέλομεν δυνηθῆ εἰς τὸ τέλος τοῦ ἔτους νὰ ζητήσωμεν καὶ νέον δάνειον διὰ τὰ ἐλλείποντα 18 ἢ 19 ἑκατομ. τοῦ 1879, διότι καὶ οὐδεὶς ἤθελεν εὑρεθῆ ὁ δανείσων ἡμᾶς εἰς τοιαύτην κατάστασιν εὑρισκομένους, καὶ ἄνευ τῆς ἐλαχίστης ἐγγυήσεως. Τί θέλομεν ὅθεν πράξει; κατ’ ἀνάγκην θέλομεν προσπέσει εἰς τὰς Τραπέζας, ἱκετεύοντες αὐτὰς ὅπως μᾶς δανείσωσιν, ἀλλὰ καὶ αὐταὶ μὴ δυνάμεναι νὰ πράξωσι τοῦτο ἂν μὴ ὑστερήσωσιν τὴν κοινωνίαν τῆς συνδρομῆς δι’ ἣν ἐσυστήθησαν, θέλουσι πράξει τοῦτο δίδουσαι χαρτονόμισμα, ἐπιβαλλομένης καὶ πάλιν τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας. Ἀλλὰ ἐὰν πρόκειται εἰς τὸ τέλος τοῦ 1879 νὰ ἔχωμεν καὶ πάλιν τὴν ἀναγκαστικὴν κυκλοφορίαν, τῇ ἀληθείᾳ δὲν ἐννοῶ διατὶ νὰ ἄρωμεν αὐτὴν καὶ νὰ ἐπιβαρύνωμεν τὸν λαὸν μὲ νέους φόρους 5 ἑκατομ. Ἐνταῦθα οὐδένα κάμνω λόγον τῶν ὠφελημάτων τῶν ὁμόρων ἐπαρχιῶν περὶ ὧν ἔκαμε λόγον ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὅταν αὗται ἑνωθῶσι μὲ ἡμᾶς, διότι ἐπιθυμῶ νὰ ὁμιλῶ ἐπὶ θετικῶν πραγμάτων καὶ ὄχι ἐπὶ προσδοκιῶν, καὶ διότι καὶ αὗται ἕξουσι τὰ βάρη των. Ἐὰν ὅθεν πρόκειται νὰ ἐπιβληθῶσι 5 ἑκατομ. νέοι φόροι, καὶ θέλουσι βεβαίως ἐπιβληθῆ διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δανείου τούτου, δὲν εἶναι προτιμότερον τὰ 5 ταῦτα ἑκατ. κατ’ ἔτος νὰ χρησιμεύωσι πρὸς ἄρσιν τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, ἀποδιδόμενα δὲ εἰς τὰς Τραπέζας νὰ καίωνται δημοσίᾳ εἰς τινα πλατείαν; Οὐδεμία δὲ ἀμφιβολία ὅτι ἅμα ὡς τοῦτο πραγματοποιηθῇ ἅπαξ, ἡ ὑπερτίμησις τοῦ χρυσοῦ καὶ τοῦ συναλλάγματος θέλει ἐλαττωθῆ, ἔτι δὲ μᾶλλον τὸ δεύτερον καὶ τὰ ἀκόλουθα ἔτη, καὶ οὕτω εἰς ὀλίγιστα 7 ἢ 8 ἔτη ἀποδίδοντες ἅπαν τὸ πρὸς τὰς τραπέζας χρέος ἡμῶν, θέλομεν ἔχει διὰ τὰ ὑπολειπόμενα 32 ἔτη περίσσευμα 5 ἑκατ. κατ’ ἔτος, ὁπότε θέλομεν δυνηθῆ ἢ νὰ ἐλαφρύνωμεν τοὺς φόρους ἂν οὗτοι θεωρηθῶσι βαρεῖς, ἢ νὰ χρησιμοποιήσωμεν ταῦτα εἰς παραγωγικὰ ἔργα. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς προσέθηκε ὅτι διὰ τοῦ δανείου τούτου θὰ εἰσαχθῇ μέταλλον εἰς τὸ Κράτος, ἀλλ’ αὐτὸ τοῦτο τὸ μέταλλον θέλει ἐξαχθῆ ἐντὸς 8 ἐτῶν, ἀφοῦ κατ’ ἔτος θὰ ἐξάγωμεν 5 ἑκατομ. εἰς μέταλλον, θὰ ἐξακολουθοῦμεν δὲ ἐπὶ 32 ἔτη κατόπιν ἀκόμη νὰ ἐξάγωμεν ἀνὰ 5 ἑκατ. ἕκαστον, ὥστε ἐκτὸς τοῦ εἰσαχθησομένου θέλομεν ἐξαγάγει καὶ ἕτερα 160 ἑκατομ. εἰς χρυσόν. Τούτων ὅλων γνωστῶν ὄντων εἰς τὴν κοινωνίαν καὶ ὅτι κατόπιν τῆς οἰκονομικῆς ἡμῶν καταστάσεως καί τοι αἰρουμένης διὰ τοῦ ἐν λόγῳ δανείου προσωρινῶς τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, θέλομεν κατὰ τὴν λῆξιν τοῦ αὐτοῦ ἔτους ἐπανέλθει εἰς αὐτήν, ἣν οὐδέποτε πλέον θέλομεν δυνηθῆ νὰ ἄρωμεν, καὶ τὰ κεφάλαια θέλουσιν ἀποσυρθῆ τοῦ τόπου καὶ ἕκαστος ὅ,τι καὶ ἂν κρατῇ παρ’ αὑτῷ διὰ τὰς ἀνάγκας του θέλει προτιμᾷ νὰ τὸ ἔχῃ εἰς μέταλλον ἐξαργυρόνων τὰ τραπεζικὰ αὑτοῦ γραμμάτια, ἐκ δὲ τούτου θέλουσι ἐπέλθει καταστροφαί, ἃς οὐδεὶς θέλει δυνηθῆ νὰ προλάβῃ. Ἀπὸ ἡμερῶν ἤδη οἱ μεσῖται μᾶς περικυκλοῦσι ζητοῦντες παρ’ ἡμῶν πληροφορίας ἂν ἡ Βουλὴ θέλει ψηφίσει τὸ δάνειον, διὰ νὰ προλάβωσι ζημίας σπουδαίας, αἵτινες δὲν δύνανται εἰμὴ νὰ ἐπέλθωσιν ἐκ τῆς βιαίας μεταβάσεως ἐκ τῆς μιᾶς εἰς τὴν ἄλλην κατάστασιν. Ἡ πρότασίς μου ὅθεν περὶ βαθμιαίας ἄρσεως τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, εἰς τὴν ὁποίαν συμφωνεῖ καὶ ὁ συνάδελφός μου κ. Δούμας, εἶναι τὸ μᾶλλον φρόνιμον καὶ ὀρθόν, ἐναπόκειται δὲ εἰς τὴν Βουλὴν ν’ ἀποφασίσῃ ἐν τῇ συνέσει αὑτῆς τὸ τῇ πατρίδι συμφέρον.

§114ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν θ’ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν ἐπὶ πολὺ, διότι ὁ κ. πρωθυπουργὸς ἐπραγματεύθη τὸ προκείμενον θέμα, ὅσον οἷόν τε ἐκτενέστερον. Δὲν νομίζω δὲ ἀναγκαῖον νὰ ἐπαναφέρω ἐνώπιον ὑμῶν τὴν εἰκόνα, τὴν ὁποίαν παρίστησιν ἡ Ἑλλάς, ὑπὸ οἰκονομικὴν ἔννοιαν, διατελοῦσα ὑπὸ τὸ κράτος τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας. Ἐν τῇ συζητήσει τοῦ νομοσχεδίου τοῦ ἀφορῶντος εἰς τὸ παρὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης χορηγητέον δάνειον 5,000,000 εἶχον τὴν τιμὴν νὰ παραστήσω ἐνώπιον ὑμῶν, ὁποίων καὶ ὁπόσων δεινῶν καὶ ζημιῶν γίνεται πρόξενος ἡ παράτασις τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας. Παρατρέχων δὲ καί τινας ἐσφαλμένας οἰκονομολογικὰς θεωρίας τοῦ κ. πρωθυπουργοῦ, ἀρκοῦμαι μόνον νὰ παρατηρήσω, ὅτι, ὅ,τι ἐκ τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας ἐπιφέρει οἰκονομικὰς καταστροφὰς, ὅ,τι κυρίως ἕνεκεν αὐτῆς γίνεται πρόξενον τῆς καχεξίας καὶ τῆς βλάβης τοῦ ἐμπορίου καὶ τῆς βιομηχανίας εἶναι ἡ ἀβεβαιότης, εἰς τὴν ὁποίαν διατελεῖ ἓν κράτος καὶ κράτος μάλιστα μικρὸν καὶ πτωχὸν, ὡς τὸ ἡμέτερον, τὸ πλεῖστον τῶν πρὸς συντήρησίν του πραγμάτων εἰσάγον ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς· ἐνόσῳ ὑφίσταται τὸ βάρος τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, οὐδεμία ἐπιχείρησις σπουδαία εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιχειρισθῇ ὑπὸ τὴν ἀβεβαιότητα ταύτην, διότι οὐδεὶς γινώσκει, ὁποία μετὰ τινα χρόνον ἔσεται ἡ ἀξία τοῦ μεταλλικοῦ νομίσματος· οὐδεμία σπουδαία συναλλαγὴ δύναται νὰ λάβῃ χώραν ὡς ἐκ τοῦ ὑπάρχοντος ἐνδοιασμοῦ περὶ τῆς ἀξίας τοῦ μετὰ τινα χρόνον ἀποδοτέου ἀνταλλάγματος. Ἐν γένει δὲ ἡ ὑπὸ τὴν ἀναγκαστικὴν κυκλοφορίαν κατάστασις τῆς κοινωνίας ὑπὸ χρηματιστικὴν ἔννοιαν εἶναι ἔκρυθμος καὶ πλήρης φόβων καὶ ἀβεβαιότητος. Οὐδὲν δὲ χειρότερον τούτου ἐν τόπῳ μικρῷ ἐξαρτῶντι τὸ πλεῖστον τῶν συμφερόντων του ἐκ τῶν μετὰ τῆς ἀλλοδαπῆς συναλλαγῶν. Ἀλλ’ ἐπειδὴ καὶ οἱ προαγορεύσαντες καὶ ἐγὼ συμφωνοῦμεν εἰς τὴν ἀνάγκην τῆς ἄρσεως τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, δὲν θέλω περισσότερον ἐνδιατρίψει ἐπὶ τοῦ θέματος. Ὀλίγας μόνον λέξεις θέλω εἴπει ἀναφορικῶς πρὸς ὅσα ὁ ἔντιμος ἐκ Σύρου Βουλευτὴς καὶ φίλος μου κ. Δοῦμας ἠθέλησε νὰ παραστήσῃ ὡς μέλλοντα νὰ προκύψωσιν ἐκ τῆς συνομολογήσεως τοῦ ἐξωτερικοῦ δανείου. Πρῶτον ὁ κ. Δοῦμας ἀνεβίβασε τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον θὰ ἐπιβαρύνῃ τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐξόδων τοῦ κράτους ὡς ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ δανείου, εἰς ἓξ ἑκατομμύρια δραχμῶν· ἀλλὰ νομίζω, ὅτι, ὅταν ἀκριβέστερον ὑπολογίσῃ τις τὸν τόκον καὶ τὸ χρεωλύσιον τοῦ δανείου τῶν 60,000,000, θὰ εὕρῃ, ὅτι ἡ ἐτησία δόσις ἀνέρχεται μόνον εἰς 4,368,000 δραχμῶν. Ἐκ τούτου δέον νὰ ἐκπέσωμεν δραχ. 499,616, ἤτοι 500,000, ὅσας πληρώνομεν σήμερον διὰ τὸ πρὸς τὰς Τραπέζας ἐθνικὸν καὶ Ἰονικὸν χρέος τὸ συνομολογηθὲν μετὰ τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας ἐκ δραχμῶν 39,262,432. Ἑπομένως τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον θὰ βαρύνῃ τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐξόδων τοῦ κράτους ἐκ τῆς συνομολογήσεως τοῦ ἐξωτερικοῦ δανείου, θέλει εἶσθαι κατώτερον τῶν 4,000,000, δηλ. ἐκ δραχ. 3,800,000. Ἀνεξαρτήτως τῶν ζημιῶν, τὰς ὁποίας ὑφίσταται ἡ ἐπικράτεια ἕνεκεν τῆς παρατάσεως τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, ἂς περιορισθῶμεν πρὸς στιγμὴν εἰς μόνον τὸν ὑπολογισμὸν τῆς ζημίας, τὴν ὁποίαν ὑφίσταται σήμερον τὸ δημόσιον ταμεῖον ὡς ἐκ τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας. Ὁ κ. πρωθυπουργὸς εἶχε δίκαιον ἰσχυρισθεὶς, ὅτι ἡ ἐκ τούτου ζημία τοῦ δημοσίου ταμείου ἀνέρχεται εἰς δραχ. 1,000,000 περίπου, διότι εἰς μὲν τὰ δάνεια τὰ μέχρι τοῦδε συνομολογημένα μὲ τὴν ὑποχρέωσιν τῆς ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ καὶ εἰς χρυσὸν πληρωμῆς τοῦ τόκου καὶ χρεωλυσίου, πληρώνομεν δραχ. 2,000,000, διὰ διαφόρους ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς προμηθείας πρὸς χρῆσιν τοῦ στρατοῦ, τοῦ Ναυτικοῦ καὶ ἄλλων ὑπηρεσιῶν τοῦ Κράτους ἐξάγομεν κατ’ ἔτος ποσὸν οὐχὶ κατώτερον τῶν δραχμῶν 3,000,000· ὀφείλομεν δὲ ἀκόμη ὡς ἐκ τῆς τελευταίας ἐπικυρωθείσης συμβάσεως περὶ κανονισμοῦ τῶν παλαιῶν δανείων 75,000 λιρῶν κατ’ ἔτος νὰ στέλλωμεν εἰς Ἀγγλίαν. Ἑπομένως, ὅταν ἐπὶ 7 περίπου ἑκατομμυρίων ὑπολογίσατε διαφορὰν συναλλάγματος μεταξὺ 12 καὶ 16%, θέλετε προσεγγίσει εἰς τὸ 1,000,000, τὸ ὁποῖον ἐμνημόνευσεν ὁ πρωθυπουργὸς ὡς ἐπιβαρύνον τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐξόδων τοῦ κράτους. Ἄρα πρέπει ἀκόμη νὰ ἐκπέσωμεν ἐκ τῶν 3,800,000 τὸ ἑκατομμύριον τοῦτο καὶ οὕτω θέλομεν ἔχει βάρος πραγματικὸν καὶ καθαρὸν ἐκ δραχμῶν 2,800,000. Ἐὰν παραδεχθῶμεν τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον οἱ ἀξιότιμοι ἐκ Σύρου βουλευταὶ ὑπέδειξαν, δηλ. ἐὰν τὸ ποσὸν τοῦτο προσδιορίσωμεν κατ’ ἔτος πρὸς βαθμιαίαν ἄρσιν τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, ἐπειδὴ ἔχομεν 40,000,000 δραχ. χρέη, καθίσταται πρόδηλον, ὅτι θέλομεν ἔχει τὴν ἀναγκαστικὴν κυκλοφορίαν τοὐλάχιστον ἐπὶ 20 ἔτη. Εἰς τὸ διάστημα δὲ τοῦτο θέλει ἐξακολουθεῖ ὑφισταμένη ἡ ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία, θέλει πιέζει τὴν κοινωνίαν ἡμῶν ἡ ἀβεβαιότης, ἐν τῇ ὁποίᾳ διατελοῦσι αἱ συναλλαγαὶ καὶ αἱ ἐπιχειρήσεις, ἐκ δὲ τῆς ἐπὶ τοσοῦτον χρόνον παρατάσεως τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας θέλει χειροτερεύσει ἡ οἰκονομική μας κατάστασις καὶ θέλει ἀναγκαίως ἐμβάλλει ἡμᾶς εἰς ἀμηχανίαν, ἐξ ἧς θὰ ἦναι δύσκολον νὰ ἐξέλθωμεν, ἐὰν καὶ πάλιν δὲν συνομολογήσωμεν δάνειον ἐξωτερικόν, ἤτοι δάνειον εἰς μεταλλικὸν πρὸς ἀπότισιν τοῦ εἰς τὰς τραπέζας εἰς μεταλλικὸν ὀφειλομένου ποσοῦ. Ἀλλ’ ὁ ἔντιμος ἐκ Σύρου βουλευτὴς ὑπέδειξεν καὶ ἕτερον μέσον πρὸς ἄρσιν τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας. Ἰσχυρίσθη ὅτι εἶναι δυνατὸν, ἐὰν ὄχι σήμερον, τοὐλάχιστον μετ’ ὀλίγον ἡ Κυβέρνησις νὰ ἔλθῃ εἰς συμφωνίαν μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης στηριζομένην εἰς βάσιν ὅλως διάφορον τῶν βάσεων, τὰς ὁποίας παραδέχεται τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, ἤτοι νὰ συνομολογήσῃ δάνειον μετὰ τῆς αὐτῆς τραπέζης ἐπὶ τόκῳ μικρῷ, οὕτω δὲ διὰ μικρῶν θυσιῶν νὰ κατορθώσῃ τὴν ἄρσιν τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας. Νομίζω, ὅτι δὲν ἔχω ἀνάγκην πολλῶν ἐπιχειρημάτων, διὰ νὰ σᾶς πείσω, ὅτι ἡ ἄρσις τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτευχθῇ εἰμὴ μόνον δι’ ἐξωτερικοῦ δανείου, ἤτοι δανείου εἰς μεταλλικὸν, διότι μόνον διὰ τῆς ἀποδόσεως τοῦ μεταλλικοῦ, τὸ ὁποῖον παρὰ τῶν τραπεζῶν ἔλαβεν ἡ κυβέρνησις, καὶ διὰ τῆς ἀποδόσεως τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια ἐδανείσθη, εἶναι δυνατὴ ἡ ἄρσις τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας. Ἂν δὲν ἐπέλθῃ εἰς τὰ ταμεῖα τῶν τραπεζῶν ὁλόκληρον τὸ ποσὸν, ὅπερ ἡ Κυβέρνησις ἐδανείσθη παρ’ αὐτῶν, εἶναι ἀδύνατον εἰς τὰς τραπέζας νὰ ἐπαναλάβωσι τὴν ἐξαργύρωσιν τῶν γραμματίων των. Ἴσως μάλιστα εἶναι ἀναγκαῖον εἰς τὰς τραπέζας νὰ ἔχωσιν, ὅταν θὰ ἐπαναλάβωσι τὴν ἐξαργύρωσιν τῶν γραμματίων των, μεταλλικὸν ὑπερβαῖνον τὰς ἀναλογίας τὰς ὁριζομένας ἐν τοῖς καταστατικοῖς των. Ἀλλ’ ἐρωτῶ εἶναι δυνατὸν νὰ πορισθῇ ἡ Κυβέρνησις τὸ ἀναγκαῖον πρὸς τοῦτο μεταλλικὸν δι’ ἐσωτερικοῦ δανείου; Νομίζω, ὅτι οὐδεὶς ὑπάρχει ὁ φρονῶν δυνατὴν τὴν εὕρεσιν τοσούτου μεταλλικοῦ δι’ ἐσωτερικοῦ δανείου. Ἀλλ’ ὁ ἔντιμος ἐκ Σύρου βουλευτὴς ἰσχυρίσθη ἀκόμη, ὅτι ἂν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν ἀπαγορευθῇ ἡ ἀγορὰ καὶ πώλησις ἐξωτερικοῦ συναλλάγματος, εἶναι δυνατὸν νὰ προκύψῃ ἐκ τούτου ἡ βελτίωσις τῆς τιμῆς τοῦ ἐξωτερικοῦ συναλλάγματος πρὸς ὄφελος τοῦ τόπου. Ἐπὶ τοῦ ἰσχυρισμοῦ αὐτοῦ, παρατηρῶ, ὅτι ἡ τιμὴ τοῦ ἐξωτερικοῦ συναλλάγματος δὲν προσδιορίζεται ἀπὸ τὰ μεσιτικὰ καταστήματα, οἷον εἶναι εἰς τὴν δεδομένην αὐτὴν περίστασιν καὶ ἡ Τράπεζα, ἀλλὰ πρῶτον ἀπὸ τὸν νόμον τῆς προσφορᾶς καὶ ζητήσεως καὶ δεύτερον ἀπὸ τὴν παθητικὴν ἢ ἐνεργητικὴν κατάστασιν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται ἑκάστοτε ἡ ἐπικράτεια ἡμῶν ἀπέναντι τῶν ξένων ἐπικρατειῶν, μεθ’ ὧν διατελεῖ εἰς συναλλαγάς. Ὑπαρχούσης δὲ ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, βεβαίως ἡ κατάστασις ἡμῶν ἐξαγόντων προϊόντα ἐλάσσονα τῶν εἰσαγομένων ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς πραγμάτων εἶναι παθητικὴ καὶ ἑπομένως τὸ ἐξωτερικὸν συνάλλαγμα ὑπερτιμᾶται· ἡ ὑπερτίμησις ὅμως αὕτη οὐδέποτε δύναται νὰ προέλθῃ ἐκ τοῦ λόγου ὅτι ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα πωλεῖ ἐξωτερικὰ συναλλάγματα, διότι ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα, ὡς καὶ πᾶσα ἄλλη Τράπεζα, ὡς καὶ πᾶς ἰδιώτης, ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἀγοράζῃ ἐξωτερικὰ συναλλάγματα κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς ἐξαγωγῆς τῶν προϊόντων τοῦ τόπου καὶ νὰ ἀποταμιεύῃ ἐν τῷ ἐξωτερικῷ μεταλλικὸν, ὅπερ βραδύτερον, ὅταν εἰσάγονται ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς ἐμπορεύματα, πωλεῖ εἰς τοὺς ἔχοντας ἀνάγκην ν’ ἀποστείλωσι χρήματα εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν, οὕτω δὲ καὶ τὸ ἐμπόριον καὶ ἐν γένει οἱ μετὰ τῆς ἀλλοδαπῆς συναλλαττόμενοι εὑρίσκουσι μεγίστην εὐκολίαν ἀπαλλαττόμενοι τῶν κινδύνων καὶ τῶν δαπανῶν τῆς εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἀποστολῆς χρημάτων. Τοσοῦτον σήμερον τ’ ἀφορῶντα εἰς τὸ ἐξωτερικὸν συνάλλαγμα εἶναι εὐκρινῆ εἰς τοὺς ἐνασχολουμένους εἰς τραπεζικὰς ἐργασίας, ὥστε ἀπορῶ ἀληθῶς, πῶς ὁ ἀξιότιμος φίλος μου κ. Δοῦμας, ὁ ὁποῖος ἔχει εἰδικότητα περὶ τὰ τραπεζικὰ, ἰσχυρίσθη, ὅτι τὸ δικαίωμα τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης εἰς τὸ ν’ ἀγοράζῃ καὶ πωλῇ ἐξωτερικὸν συνάλλαγμα συντελεῖ εἰς τὴν ὑπερτίμησιν αὐτοῦ.

§115ΔΟΥΜΑΣ. Εἰς τὴν Γαλλίαν, τὴν Ἀγγλίαν καὶ τὴν Γερμανίαν αἱ τράπεζαι ἐκδίδουν ἐξωτερικὸν συνάλλαγμα;

§116ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Τί βλάπτει, ἐὰν εἰς τοὺς 20 ἢ 25 τραπεζίτας τοὺς ἀγοράζοντας καὶ πωλοῦντας παρ’ ἡμῖν ἐξωτερικὸν συνάλλαγμα, προστεθῇ καὶ εἷς ἕτερος, ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα;

§117ΔΟΥΜΑΣ. Οἱ 20 ἢ 25 τραπεζῖται δὲν δύνανται νὰ διαθέτωσι τόσον χρῆμα, ἐνῷ ἡ Τράπεζα δύναται πάντοτε, ἔχει διαθέσιμον καὶ δι’ αὐτοῦ νὰ συνάξῃ τὸ μέταλλον, ἀργότερον δὲ ὅταν παρουσιασθῇ ζήτησις θέτει τὴν τιμὴν, τὴν ὁποίαν θέλει. Ἄλλως τε οὐδεμία Τράπεζα ἔχουσα τὸ προνόμιον τῆς ἐκδόσεως ἔχει τὸ δικαίωμα ἀγορᾶς καὶ ἐκδόσεως ἐξωτερικοῦ συναλλάγματος· ἐκεῖνοι δὲ οἵτινες ἀπεφάσισαν τοῦτο ἐν Εὐρώπῃ τὸ ἔκαμον, διότι ἀναγνωρίζουν τὴν σπουδαιότητα τοῦ μέτρου.

§118ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν τῇ ἐποχῇ, καθ’ ἣν δὲν ὑπάρχει ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία, ἡ ἔκδοσις τῶν τραπεζικῶν γραμματίων ὑποβάλλεται εἰς περιορισμὸν, καθόσον τὰ ἐν κυκλοφορίᾳ τραπεζικὰ γραμμάτια τῆς Τραπέζης κατὰ τὸν νόμον πρέπει νὰ ἀντιπροσωπεύωνται κατὰ μὲν τὸ τρίτον ἐκ τοῦ μεταλλικοῦ ἀποταμιεύματος, κατὰ δὲ τὸ ὑπόλοιπον ἐκ γραμματίων βραχυπροθέσμων μὴ ὑπερβαινόντων τοὺς τρεῖς μῆνας· ἑπομένως, ἂν τυχὸν ἡ Τράπεζα διαθέσῃ δι’ ἀγορὰν ἐξωτερικοῦ συναλλάγματος ποσόν τι, θὰ τὸ ἀφαιρέσῃ ἀπὸ τὰς ἄλλας ἐργασίας της καὶ δὲν θὰ χρησιμοποιήσῃ πρὸς τοῦτο, τὸ ὁποῖον ἔχει δικαίωμα ἐκδόσεως τραπεζικῶν γραμματίων. Δὲν θέλω, κύριοι, περισσότερον νὰ παρατείνω τὴν συζήτησιν· νομίζω, ὅτι ἐκ τῶν ὀλίγων, τὰ ὁποῖα εἶπον, ἀπεδείχθη, ὅτι εἶναι προτιμότερον τὸ ἐξωτερικὸν δάνειον, οἷον προτείνεται ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, ἀπὸ τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ὑπέδειξεν ὁ ἐκ Σύρου ἔντιμος βουλευτὴς, διότι διὰ τοῦ ἐξωτερικοῦ δανείου πρόκειται ἀμέσως νὰ ἀρθῇ ἡ ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία, πρόκειται νὰ εἰσέλθωμεν ἀμέσως εἰς εὔρυθμον καὶ ὁμαλὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν, καὶ νὰ ἀπαλλάξωμεν τὸν τόπον ἀπὸ ἕνα ἐφιάλτην, ὁ ὁποῖος ἐπιπροσθεῖ εἰς πᾶσαν ἐπιχείρησιν καὶ συναλλαγὴν, καὶ συγχρόνως δι’ αὐτοῦ πρόκειται νὰ ὑπηρετήσωμεν τὰ συμφέροντα καὶ αὐτοῦ τοῦ δημοσίου ταμείου, οὐ μόνον διὰ τὰς ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ πληρωμὰς διὰ δάνεια καὶ προμηθείας ὑλικοῦ, ἀλλὰ καὶ ὡς ἐκ τῆς αὐξήσεως τῶν δημοσίων εἰσπράξεων, ἥτις ἐπέρχεται ἐκ τῆς προαγωγῆς τῆς βιομηχανίας καὶ τῶν ἐμπορικῶν ἐπιχειρήσεων. Ἐν τέλει ὀφείλω νὰ παρατηρήσω, ὅτι ὑπὲρ τοῦ ἐξωτερικοῦ δανείου ἐκηρύχθημεν εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς, ὑπὸ τὸν ῥητὸν ὅρον τοῦ νὰ γίνωσι συνάμα δεκταὶ καὶ αἱ τροποποιήσεις, τὰς ὁποίας αὐτὴ ἡ Κυβέρνησις διὰ τοῦ κ. πρωθυπουργοῦ ἀπεδέχθη· ἡ πρώτη τῶν τροποποιήσεων τούτων ἀφορᾷ εἰς τὴν χρῆσιν τοῦ δανείου, δηλ. ὁ Νόμος πρέπει νὰ περιλαμβάνῃ διάταξιν, ὅτι ἀποκλειστικῶς τὸ δάνειον θὰ χρησιμεύσῃ κατὰ πρῶτον εἰς τὴν ἄρσιν τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, μετὰ δὲ τὴν καταβολὴν τοῦ ποσοῦ τοῦ ἀναγκαιοῦντος πρὸς τοῦτο δέκα ἑκατομμύρια θὰ διατεθῶσιν εἰς προικοδότησιν τοῦ ταμείου τῆς ἐθνικῆς ὁδοποιΐας, καί, καθόσον ἤθελε περισσεύσει, εἰς τὸν περιορισμὸν τῆς κυκλοφορίας τῶν ἐντόκων γραμματίων.

§119ΖΑΪΜΗΣ. Τί θὰ περισσεύσῃ;

§120ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶπον «ἂν περισσεύσῃ καὶ καθόσον περισσεύσῃ.» Ἰδοὺ πῶς εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ περισσεύσῃ· ἂν πραγματοποιηθῇ τὸ δάνειον τῶν 60,000,000 κατὰ μὲν τὸ ἥμισυ πρὸς 73%, κατὰ δὲ τὸ ἕτερον ἥμισυ πρὸς 74%, ἤτοι ἐν ὅλῳ πρὸς 73,5%, θέλομεν εἰσπράξει 44,100,000 φράγκα· ἐὰν ὑπολογίσωμεν τὸ φράγκον πρὸς λεπτὰ 114, θέλομεν εἰσπράξει 50,274,000 δραχ. ἐξ αὐτῶν πρέπει νὰ ἐκπέσωμεν 1,000,000 περίπου διὰ προμήθειαν, οὕτω δὲ πράγματι θὰ εἰσπράξωμεν δραχ. 49,274,000· θὰ πληρώσωμεν 39,000,000 πρὸς τὰς Τραπέζας· τὸ δάνειον τῶν 5,000,000 τὸ τελευταίως ψηφισθὲν ἀκόμη δὲν ἐπραγματοποιήθη, καὶ ἡ Κυβέρνησις ἐδήλωσεν, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ὅτι δὲν θέλει τὸ πραγματοποιήσει, ἂν κατορθώσῃ τὴν συνομολόγησιν τοῦ ἐξωτερικοῦ δανείου ἐντὸς τραχέως χρονικοῦ διαστήματος.

§121ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἂν δὲν πάρῃ ἀπὸ τὴν τράπεζαν τὰ 5 ἑκατομμύρια πῶς θὰ καλύψῃ τὰς ἀνάγκας, τὰς ὁποίας ἐπρόκειτο νὰ καλύψῃ διὰ τῶν 5 ἐκείνων ἑκατομυρίων;

§122ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν συζητοῦμεν ἐπ’ αὐτοῦ· αὐτὸ εἶναι ὅλως κεχωρισμένον καὶ ἀνεξάρτητον ζήτημα.—Ἔχομεν λοιπὸν 39 ἑκατομ. διὰ τὰς Τραπέζας καὶ 10 μὲν καθ’ ἡμᾶς, 8 δὲ κατὰ τὸν Κ. Πρωθυπουργὸν πρὸς προικοδότησιν τοῦ ταμείου τῆς ὁδοποιΐας, ἀνέρχεται τὸ ὅλον εἰς 49 ἢ 47, ὥστε εἶναι πιθανὸν νὰ προκύψῃ μικρόν τι περίσσευμα. Ὑπενθυμίζω ἐν τούτοις εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ὅτι ἂν ἡ Βουλὴ ἀπεδέχθη εἰς τὰς δύω πρώτας συζητήσεις τὸ νομοσχέδιον περὶ τοῦ ἐξωτερικοῦ δανείου, τὸ ἀπεδέχθη μὲ τὰς τροποποιήσεις αὐτάς.

§123ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν ἀντιλέγω.

§124ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἰδού, κατὰ τὴν εἰσαγωγὴν τοῦ νομοσχεδίου ἢ μᾶλλον ὅτε κατετέθησαν αἱ τροποποιήσεις, τί ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶπε· «Εἰς ἓν πρὸ πάντων πρέπει νὰ προσέξωμεν σήμερον, ὅτι δὲν πρέπει ἐκ τῶν προτέρων νὰ προσδιορίσωμεν τὸ ποσὸν τοῦ μεταλλικοῦ, ὅπερ θὰ χρησιμεύσῃ πρὸς ἄρσιν τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας τῶν Τραπεζικῶν γραμματίων. Ἂς σημειώσωμεν εἰς τὸν Νόμον, ὅτι τὸ δάνειον θὰ χρησιμεύσῃ πρῶτον διὰ τὴν ἄρσιν τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας· δεύτερον, ὅτι μέχρις 8 ἑκατομ. ποσὸν κατόπιν θέλει χρησιμεύσει διὰ τὴν συγκοινωνίαν· τὰ δὲ ἄλλα, ἂν περισσεύσωσιν, διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ Κράτους. Δεχόμεθα δὲ πᾶσαν διάταξιν, ἥτις θ’ ἀσφαλίσῃ τὴν χρῆσιν τοῦ δανείου, διότι ἡμεῖς μὲν εἰλικρινῶς αὐτὸ θέλομεν, οἱ δὲ κατόπιν ἡμῶν ἂς εἶναι δεσμευμένοι».

§125ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν ἀντιλέγω.

§126ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Μεταξὺ τῶν ὅσων εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς καὶ τῆς τροπολογίας ἡ ὁποία κατετέθη εἰς τὸ προεδρεῖον, δὲν ὑπάρχει εἰμὴ μόνον διαφορὰ 2 ἑκατομ. ὡς πρὸς τὸ χορηγητέον εἰς τὸ ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας ποσόν· διότι ἡμεῖς προετείναμεν δέκα ἑκατομμύρια, ὁ δὲ κ. Πρωθυπουργὸς 8, καὶ ἡ διαφορὰ ἡ ἑτέρα ὅτι κατὰ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν πρέπει τὸ ὑπόλοιπον νὰ διατεθῇ εἰς τὰς ἄλλας ἀνάγκας τοῦ κράτους, καθ’ ἡμᾶς δὲ πρέπει νὰ χρησιμεύσῃ πρὸς περιορισμὸν τῶν ἐν κυκλοφορίᾳ ἐντόκων γραμματίων· ἂν δὲ εἶναι ἀμφίβολος ἡ ὕπαρξις περισσεύματος, τότε ἡμεῖς προτείνομεν ὁλόκληρον τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον θὰ μείνῃ μετὰ τὴν ἄρσιν τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, νὰ χρησιμεύσῃ διὰ τὸ ταμεῖον τῆς ὁδοποιίας. Νομίζω δὲ ἀναγκαῖον, διὰ νὰ μὴ παραταθῇ ἐπὶ πολὺ ἡ συζήτησις νὰ παρατηρήσω, ὅτι, ἐφ’ ὅσον ἤκουσα ἢ μᾶλλον ἐβεβαιώθην, ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, τὰς διατάξεις τὰς ἀφορώσας εἰς τὸν τρόπον τῆς ἐκδόσεως τῶν ἐνταλμάτων ἀποκρούει....

§127ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ποῦ τὸ ἠξεύρετε;

§128ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐφόσον ἤκουσα. Νομίζω, ὅτι ἐπίσης μετὰ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν οἰκονομικῶν δὲν διαφωνοῦμεν, διότι αἱ διατάξεις αὗται ἐλήφθησαν ἐκ τοῦ νόμου τοῦ ἀφορῶντος εἰς τὸ δάνειον τῶν 10,000,000 τὸ ψηφισθὲν κατὰ Δεκέμβριον 1876, καὶ ὑπὲρ τῶν τροπολογιῶν τούτων ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν οἰκονομικῶν, εὑρισκόμενος τότε εἰς τὰς τάξεις τῆς ἀντιπολιτεύσεως, συνηγόρησεν ἐκθύμως, καὶ οὐ μόνον συνηγόρησεν ὑπὲρ τῶν διατάξεων τούτων, ἀλλ’ ἐπρότεινεν κἄτι τι περισσότερον· ἐζήτησεν, ὥστε εἰς τὸν ὑπάλληλον, εἰς ὃν ἀνετίθετο τὸ καθῆκον τοῦ νὰ θεωρῇ τὰ ἐντάλματα, τοιοῦτος δὲ εἶχε προβληθῆ τότε ὁ διευθευθύνων τὸ δικαστικὸν τμῆμα παρὰ τῷ ὑπουργείῳ τῶν οἰκονομικῶν, νὰ δοθῇ τὸ δικαίωμα τοῦ νὰ ἐξελέγχῃ καὶ τὴν χρῆσιν τῶν χρημάτων, διότι ἔκρινεν, ὅτι ἡ Βουλὴ ἔπρεπε νὰ λάβῃ ἐγγυήσεις ἔτι σπουδαιοτέρας ἤτοι νὰ μὴ περιορισθῇ μόνον εἰς τὴν θεώρησιν τῶν ἐνταλμάτων, κατὰ τοῦτο δὲ διεφώνει πρὸς τὸν τότε ὑπουργὸν τῶν οἰκονομικῶν καὶ νῦν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς κ. Σωτηρόπουλον· ἐπειδὴ δὲ καὶ τότε ἐγένετο ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ἡ παρατήρησις, ὅτι αἱ τοιαῦται διατάξεις εἶναι ἐξευτελεστικαὶ διὰ τὴν Κυβέρνησιν, ὁ κ. Δηλιγιάννης εἶπε τότε πρὸς ὑποστήριξιν τῆς τροπολογίας, ἣν νῦν ὑποβάλλομεν μετριωτέραν τῆς τότε προβληθείσης, πρὸς τοῖς ἄλλοις καὶ τὰ ἑπόμενα «ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶπεν ὅτι θεωρεῖ ἐξευτελεστικὰς τὰς ἐγγυήσεις, τὰς ὁποίας ἐγὼ ἐπρότεινα — Εἰς παραπλησίαν θέσιν εὑρέθην ἄλλοτε πρὸς ἄλλον Πρωθυπουργὸν ἀγορεύων καὶ τότε ἀλλ’ ἐν ἄλλῃ πολιτικῇ περιόδῳ ἤκουσα τὸν Πρωθυπουργὸν ἐκεῖνον ἀπευθυνόμενον πρός με μετ’ ἀγανακτήσεως καὶ εἰπόντα μοι «Λοιπὸν τοσοῦτον δυσπιστεῖτε πρὸς ἡμᾶς;» Τὴν ἀπάντησιν, ἣν ἔδωκα εἰς τὸν Πρωθυπουργὸν ἐκεῖνον, ἀναγκάζομαι νὰ δώσω καὶ εἰς τὸν ἀξιότιμον νῦν Πρωθυπουργόν. Τὸ συνταγματικὸν πολίτευμα ἔχει μίαν ἰδίως ἀφορμὴν, ἐξ ἧς καὶ ἐσχηματίσθη καὶ ἐφ’ ἧς ᾠκοδομήθη, ἡ δὲ ἀφορμὴ αὕτη εἶναι ἡ δυσπιστία. Οὐδεὶς διαχειριζόμενος τὰ δημόσια πράγματα δύναται ν’ ἀξιώσῃ παρὰ τῶν ἄλλων ν’ ἀποδίδωσιν αὐτῷ πλήρη ἐμπιστοσύνην. Ἕκαστος ὀφείλει νὰ δυσπιστῇ πρὸς τὸν διαχειριζόμενον τὰ δημόσια, διότι οὗτοι δὲν εἶναι κύριοι τῶν πραγμάτων, ἅτινα διαχειρίζεται, ἀλλ’ ἁπλοῦς ἐπιστάτης αὐτῶν...» Διὰ τὸν αὐτὸν δὲ λόγον, ὅστις ὑπηγόρευσεν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν τὴν ὑποστήριξιν ὁμοίας τῇ προκειμένῃ τροπολογίας, καὶ ὑπὸ τὴν αὐτὴν ἔννοιαν, ἣν οὗτος ἀπέδιδεν εἰς τὴν τροπολογίαν αὐτὴν, ὑπεβάλομεν καὶ ἐπιμένομεν ὑποστηρίζοντες τὴν τροπολογίαν, περὶ ἧς πρόκειται. Πιθανῶς ἡ πληροφορία, τὴν ὁποίαν ἔλαβον περὶ τοῦ ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν οἰκονομικῶν πρόκειται νὰ ἔχῃ ἐναντίαν γνώμην ἐπὶ τῆς ἐν τῷ νομοσχεδίῳ προσθήκης τῶν διατάξεων, τὰς ὁποίας περιέχει ἡ τροπολογία, νὰ ἦναι ἐσφαλμένη· καὶ εὔχομαι νὰ ἦναι ἐσφαλμένη, διότι οὕτω διευκολύνεται ἡ τῆς τροπολογίας ἐπιψήφισις. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ὀφείλων νὰ δικαιολογήσω τὴν ψῆφον μου, παρατηρῶ, ὅτι ἐννοῶ τὴν τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου παραδοχὴν ἀλλ’ ὑπὸ τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν προέβαλον, καὶ τὴν ὁποίαν ἡ Βουλὴ, συγκατατιθεμένης καὶ τῆς Κυβερνήσεως, ἀπεδέχθη καὶ ἐπεψήφισε κατὰ τὰς δύω πρώτας τοῦ νομοσχεδίου συζητήσεις.

§129ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Πρέπει νὰ εἶχε μέγαν πόθον ὁ ἐκ Παρνασσίδος Βουλευτὴς νὰ ἔλθῃ εἰς ἀντίκρουσίν μου πρὶν λάβω τὸν λόγον, ἵνα κατόπιν μὲ ἀναιρέσῃ· ὁ καιρὸς ἐπείγει, καὶ ἀναγκάζομαι νὰ σιωπήσω εἰς ὅσα εἶπεν, διότι εἶναι ἴσος ἐκτὸς τοῦ προκειμένου· ὅταν ἔλθῃ ἡ συζήτησις τῶν κατὰ μέρος διατάξεων, ἡ Κυβέρνησις θέλει ἐκφράσει τὰς γνώμας της.

§130ΦΙΛΗΜΩΝ. Ὑπάρχει κατατεθειμένη μία ἀναφορὰ τῶν ἐμπόρων Ἀθηνῶν, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι τὴν ἰδέαν τὴν ὁποίαν καὶ ἐγὼ συμμερίζομαι, καὶ τὴν γνώμην τῶν συμμερίζεται ὅλος ὁ ἐμπορικὸς κόσμος τῆς Ἑλλάδος, ὅτι ἡ Βουλὴ πρέπει, καὶ παρακαλοῦσιν αὐτὴν, νὰ ἐπισπεύσῃ τὴν ἄρσιν τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, ἡ ὁποία ἔφερε πολλὰ δεινὰ εἰς τὸ ἐμπόριον, καὶ ἀπειλεῖ ἐντὸς ὀλίγου δεινότερα.

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν πρόκειται περὶ τῆς ἀρχῆς.

§132ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὄχι, διότι κατὰ τὴν ἐξήγησιν τὴν ὁποίαν ἔδωσεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὅτε ἐψηφίσθη εἰς 2 ἀναγνώσεις τὸ προκείμενον νομοσχέδιον ἡ ἀρχὴ μετεβλήθη, διότι τότε εἶπεν, ὅτι δέχεται τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἐπροτείνετο ἁπλῶς ὡς νομοσχέδιον περὶ δανείου 60,000,000 νὰ μετατραπῇ εἰς νομοσχέδιον δανείου 60,000,000 πρὸς ἄρσιν τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας καὶ πρὸς προικοδότησιν τοῦ ταμείου τῆς ὁδοποιΐας· ἀφοῦ παρεδέχθη τοῦτο ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, νομίζω ὅτι τοῦτο πρέπει νὰ τεθῇ.

§133ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Αὐτὸ θὰ τεθῇ εἰς τὰς λεπτομερείας· ἡμεῖς παρεδέχθημεν καὶ ἐπιμένομεν ὅτι τὸ δάνειον θὰ χρησιμεύσῃ κατὰ πρῶτον εἰς τὴν ἄρσιν τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας καὶ κατόπιν νὰ δανείσωμεν τὸ ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας ὀκτὼ ἑκατομμύρια.

§134ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὸ ζήτημα ἂν τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον θὰ δοθῇ εἰς τὸ ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας θὰ δοθῇ πρὸς προίκισιν ἢ ὡς δάνειον εἶναι δευτερεῦον· ἐγὼ τὸ θέλω ὡς προίκισιν καὶ ἔχω τὴν ἐλπίδα ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς οὕτω θὰ τὸ δεχθῇ· ἀλλ’ ἐκεῖνο εἰς τὸ ὁποῖον ἐπιμένω εἶναι ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου νὰ χαρακτηρισθῇ ὡς τὴν διέγραψα· ἡμεῖς δὲν εἴμεθα ὑπὲρ δανείου ἀπολύτως, ἀλλ’ ὑπὲρ δανείου πρὸς ἄρσιν τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, καὶ πρὸς προίκισιν τοῦ ταμείου τῆς ὁδοποιΐας.

§135ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου...........

§136ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ποίαν ἀρχήν;

§137ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅπως τὴν ἐξήγησεν ὁ Πρωθυπουργός.

§138ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Πρέπει νὰ ἀναλύσωμεν τὰ ζητήματα, διότι συμβαίνουν λάθη.

§139ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ εἴπητε περὶ δανείου ἐν γένει· ἐδῶ πρόκειται περὶ τίτλου, ὁ τίτλος νὰ ἦναι «περὶ δανείου πρὸς ἄρσιν τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας καὶ πρὸς χορήγησιν εἰς τὸ ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας».

§140ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὸν τίτλον ὡς διετυπώθη νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πολλοί). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Εἶτα γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 2 καὶ 3. Ἄρθρον 4.

§141ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Νομίζω καλὸν νὰ τεθῇ μεγαλειτέρα τις εὐκολία εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἐλαττουμένου τοῦ ὅρου τῶν 75% εἰς 74½%.

§142ΣΟΥΤΣΟΣ. Προτείνω νὰ τροποποιηθῇ τὸ ἄρθρον τοῦτο, κατὰ τὸ ὁποῖον ὑποχρεοῦνται οἱ ἀναδεχθησόμενοι τὸ δάνειον νὰ δανείσουν τὸ ἥμισυ ποσόν. Κατὰ τὸ νομοσχέδιον τὸ ἕτερον ἥμισυ εἶναι δυνητικὸν καὶ οὐχὶ ὑποχρεωτικόν· ἐννοῶ ὅθεν νὰ τροποποιηθῇ ἵνα γείνῃ ὑποχρεωτικὸν ὁλόκληρον, διότι ἐὰν πραγματοποιηθῇ μόνον τὸ ἥμισυ, δὲν αἴρεται διὰ τούτου ἡ ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία. Πρὸς Θεοῦ τί θέλετε νὰ παίζωμεν καὶ νὰ γελῶμεν ἑαυτοὺς καὶ τὸ ἔθνος; Ἂν οἱ πραγματοποιήσαντες τὸ ἥμισυ τοῦ δανείου καὶ λαβόντες προμήθειαν δι’ ὅλον, σᾶς εἴπωσιν ὅτι τὸ ἕτερον ἥμισυ δὲν μᾶς συμφέρει νὰ τὸ πραγματοποιήσωμεν, πῶς θὰ ἄρωμεν τὴν ἀναγκαστικὴν κυκλοφορίαν; ἠθέλομεν ταῦτα μεταχειρισθῆ εἰς ἄλλας δαπάνας· εἶναι πρέπον οὕτως νὰ παίζωμεν καὶ νὰ γελῶμεν τὸ ἔθνος;

§143ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ὁ κ. Σοῦτσος δεικνύει τόσον ζῆλον ὥστε βεβαιοῖ ὅτι καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλὴ ἀπατᾶται οἰκτρῶς· καὶ διατί; διότι ζητεῖ παρ’ ἡμῶν τι τὸ ὁποῖον εἶναι ἀνώτερον τῶν δυνάμεών μας· πραγματοποιήσετε ὁλόκληρον τὸ δάνειον. Ἂν δὲν θέλουν οἱ τραπεζῖται πῶς νὰ τὸ κάμωμεν; ἀλλὰ νὰ μὴ πραγματοποιήσωμεν τὸ ἥμισυ μόνον ἔχοντες πιθανότητα μεγάλην ὅτι θέλομεν πραγματοποιήσει καὶ τὸ ὑπόλοιπον; ὄχι· θέλομεν νὰ μᾶς ὑποσχεθῆτε ὅτι θὰ τὸ πραγματοποιήσετε ὅλον. Πῶς νὰ τὸ ὑποσχεθῶμεν; ζητοῦμεν τὰς εὐκολίας αὐτὰς διὰ νὰ τὸ πραγματοποιήσωμεν ὅλον.

§144ΣΟΥΤΣΟΣ. Δὲν σᾶς βιάζω νὰ μοὶ ὑποσχεθῆτε ὅτι θὰ συνομολογήσητε ὁλόκληρον τὸ δάνειον· ἀλλὰ λέγω πρὸς τί θὰ συνομολογήσητε τὸ δάνειον ἀφοῦ ὁ ὅρος ὁ κυριώτερος, ἡ ἄρσις τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας δὲν πληροῦται, ὑποχρεωτικοῦ ὄντος μόνον τοῦ ἡμίσεος τοῦ δανείου διὰ τοῦ ὁποίου δὲν αἴρεται ἡ ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία. Δέχονται αἱ τράπεζαι νὰ ἄρωσι τὴν ἀναγκαστικὴν κυκλοφορίαν λαμβάνουσαι μόνον μέρος τοῦ δανείου των; Ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει, ἥτις καὶ βεβαία εἶναι, τί ψηφίζομεν;

§145ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, ὅτι ἡ παρατήρησις τοῦ κ. Σούτσου ἔχει ἐν μέρει τὸν τόπον της· διότι τῷ ὄντι εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ πραγματοποιηθῇ τὸ δάνειον κατὰ τὸ ἥμισυ, ὅπερ δὲν ἐπαρκεῖ εἰς τὴν πληρωμὴν τῶν ὀφειλομένων εἰς τὰς δύω τραπέζας, διὰ νὰ ἀρθῇ δὲ ἡ ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία δέον νὰ πληρωθῶσιν ὁλόκληρα τὰ κεφάλαια· ἀλλ’ ὅλοι γνωρίζομεν ὅτι πρὸς τὰς τραπέζας ἡ κυβέρνησις δὲν ὀφείλει 22,000,000 νὰ τὰ καταβάλῃ εἰς μεταλλικὸν ἀλλὰ ἀσυγκρίτως ὀλιγώτερον καὶ τῶν 10 ἑκατομ. ὀλιγώτερον. Τὸ ὑπόλοιπον δὲ τοῦ δανείου ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν κατὰ τὸ ἥμισυ μόνον πραγματοποιηθῇ τὸ ἐξωτερικὸν δάνειον νομίζω πῶς ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ τὸ δανεισθῇ διὰ τραπεζικῶν γραμματίων, ὥστε πρέπει νὰ τεθῇ ἐν αὐτῷ τούτῳ τῷ νομοσχεδίῳ διάταξις κατὰ τὴν ὁποίαν νὰ ἐπιτρέπηται εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ δανεισθῇ τὸ ὑπόλοιπον εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια καὶ οὕτω δύναται νὰ κατορθωθῇ ὁ σκοπὸς τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκομεν διὰ τοῦ νομοσχεδίου, διότι τῷ ὄντι κατὰ τοῦτο τὸ νομοσχέδιον εἶναι ἐλλιπές.

§146ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (Πρωθυπουργός). Κύριοι, τὴν διάταξιν αὐτὴν δὲν δυνάμεθα νὰ περιλάβωμεν εἰς τὸ νομοσχέδιον, διότι φοβούμεθα ὅτι νὰ πραγματοποιηθῇ εἰς μέταλλον, θὰ ἔλθουν ὀλίγοι μὲ μέταλλον, πολλοὶ δὲ θ’ ἀγοράσουν γραμμάτια ἐκπεσμένα, καὶ θὰ τὰ δώσουν ἀντὶ τοῦ δανείου, καὶ θὰ ζημιωθῇ τὸ Δημόσιον. Ἂν θέλῃ ἡ Βουλὴ ἠμπορεῖ νὰ δώσῃ τὴν ἄδειαν νὰ κάμωμεν ἐξωτερικὸν δάνειον· ἀλλ’ ἐγὼ νομίζω ὅτι οὔτε τοῦτο δὲν πρέπει νὰ γείνῃ. Ἔχω πληροφορίας ἐξ Εὐρώπης κατὰ τὰς ὁποίας τραπεζῖται ἀναδέχονται τὴν πραγματοποίησιν ὅλου τοῦ δανείου. Ὅταν δὲ πραγματοποιηθῇ τὸ δάνειον, θὰ δώσωμεν τὸ πραγματοποιηθὲν εἰς τὴν τράπεζαν. Τὸ δάνειον πρέπει νὰ πραγματοποιηθῇ ἐντὸς 6 μηνῶν, μετὰ 7 μῆνας ἡ Βουλὴ πάλιν θὰ ἔλθῃ καὶ δύναται νὰ μεταβάλῃ τὸν νόμο, δίδουσα τὴν ἄδειαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ κάμῃ δάνειον καὶ ἀφαιρέσῃ τὰ εἰς κυκλοφορίαν γραμμάτια. Ἰδοὺ διὰ τί μοὶ φαίνεται ὅτι ὁ Κύριος Σοῦτσος ἦλθε νὰ μᾶς εἴπῃ ὅτι προτιθέμεθα ν’ ἀπατήσωμεν τὴν Βουλὴν καὶ τὸν ἑαυτόν μας. Δὲν σκοπεύομεν ν’ ἀπατήσωμεν κανένα, ζητοῦμεν νὰ πράξῃ ἡ Βουλὴ ὅ,τι εἶναι δυνατόν. Ἰδοὺ δὲ τί μᾶς θέτει εἰς ἀμφιβολίαν μήπως ὁ ὅρος τὸν ὁποῖον ὁρίζομεν 73 καὶ 74 κάμνει τοὺς τραπεζίτας νὰ πωλήσωσι τὸ δάνειον περισσότερον καὶ αὐτὸ παρεξηγήθη, διότι ἔχομεν πεποίθησιν καὶ αὐτοὶ ἔχουν πεποίθησιν ὅτι θέλουσι δυνηθῇ νὰ πωλήσωσι τὸ δάνειον περισσότερον, ἑπομένως τὸ συμφέρον τὸ μέγα τὸ ὁποῖον ἔχουν νὰ κερδίσουν τὴν διαφορὰν αὐτὴν ἀπὸ τὸ 74 θέλει τοὺς ὠθήσει νὰ ἐπιζητήσωσι δι’ ὅλων τῶν μέσων τὴν πραγματοποίησιν τοῦ δανείου καθ’ ὅσον θέλουσιν ἔχει καὶ τὴν προμήθειαν διὰ τῆς πραγματοποιήσεως τοῦ δανείου.

§147ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Δύω λέξεις θὰ εἴπω πρὸς ὑμᾶς. Ὅσην ἀξίαν καὶ ἂν δώσω εἰς τὰς ἀντιῤῥήσεις τῶν Βουλευτῶν Σύρου καὶ Παρνασσίδος νομίζω ὅτι ἀφοῦ ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὴν ἀνάγκην τοῦ δανείου δὲν πρέπει νὰ ἀπαιτῶμεν μείζονας ἐγγυήσεις, ἀφοῦ εἶναι βέβαιον ὅτι ἡ Κυβέρνησις θέλει καταβάλει πᾶσαν προσπάθειαν διὰ νὰ πραγματοποιήσῃ τὸ δάνειον ὁλόκληρον· ἄρα νομίζω ὡς πρὸς τοῦτο δὲν πρέπει νὰ γείνῃ οὐδεὶς περιορισμὸς ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ πεισθῶ διατί κατὰ τὸ νομοσχέδιον οἱ τὸ πρῶτον ἀναδεχθησόμενοι νὰ πραγματοποιήσωσι κατὰ τὸ ἥμισυ τὸ δάνειον νὰ ἔχωσι μὲν τὸ δικαίωμα νὰ πραγματοποιήσωσι καὶ τὸ ἕτερον ἥμισυ, ἀλλὰ χωρὶς νὰ ἦναι ὑποχρεωμένοι νὰ λαμβάνωσι πάντοτε μίαν προμήθειαν· οὔτε ὁ ἔντιμος κύριος Ὑπουργὸς ἦλθεν ἵνα μὲ πείσῃ ὅτι εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη νὰ δώσῃ εἰς αὐτοὺς τὴν προμήθειαν ὁλόκληρον.

§148ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἰδοὺ διατί· διότι οὐδεὶς τραπεζίτης ἢ κατάστημα δέχεται αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγετε, τοὐτέστι νὰ λαμβάνῃ προμήθειαν ἀναλόγως τοῦ ποσοῦ τοῦ πραγματοποιησομένου· τί θέλετε νὰ κάμωμεν;

§149ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Ἀφοῦ, κύριε Πρόεδρε, δίδετε αὐτὸ τὸ δικαίωμα φρονῶ ὅτι ἡ προμήθεια εἶναι πολὺ μεγάλη, διότι ἀμέσως ἔχομεν ἀπώλειαν 500000 δραχμῶν.

§150ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὄχι, 300000.

§151ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κύριοι Ὑπουργοὶ προτείνουσι τὸ 75 νὰ γείνῃ 74.

§152ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§153ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον, ὡς ἐτροπολογήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 5 ἀναγινώσκεται· καὶ ἐνταῦθα τὸ 75 νὰ γείνῃ 74.

§154ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι! διότι δὲν ὑπάρχει ὁ αὐτὸς λόγος, ἐνταῦθα πρόκειται περὶ τῆς ἐκδόσεως τοῦ δανείου....

§155Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁ αὐτὸς λόγος ὁ ὁποῖος ὑπηγόρευσε τὴν ἐλάττωσιν εἰς τὴν πρώτην περίπτωσιν ὑπηγόρευσε καὶ εἰς τὴν δευτέραν.

§156ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον, ὅπως ἀνεγνώσθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Κατόπιν ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὰ ἄρθρα 6, 7, 8, 9, 10 καὶ 11 ἄνευ ἀντιῤῥήσεως δι’ εἰδικῆς ἐφ’ ἑκάστου αὐτῶν ψηφοφορίας.

§157ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔρχονται ἤδη αἱ τροπολογίαι. Ἄρθρον 12 (ἀναγινώσκεται).

§158ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ τούτου, κύριοι, ἔχομεν ἡμεῖς τροπολογίαν τὴν ἑξῆς· (ἀναγινώσκει).

§159ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τὸ εἰς χορήγησιν, κύριοι, πρέπει νὰ ἀλλάξῃ καὶ νὰ γείνῃ οὕτω· πρῶτον ἡ ἄρσις τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας καὶ δεύτερον 8,000,000 εἰς τὸ δάνειον τοῦ ταμείου ἐθνικῆς ὁδοποιΐας, καὶ ἂν περισσεύσουν χρήματα εἰς ἄλλας ἀνάγκας τοῦ Κράτους, ἂν δὲν περισσεύσουν, τί χάνετε;

§160ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε κρεῖττον εἶναι νὰ σημειωθῇ «εἰς χορήγησιν μέχρι τοῦ ποσοῦ 8 ἑκατομμυρίων εἰς τὸ ταμεῖον τῆς ἐθνικῆς ὁδοποιΐας».

§161ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Σιμόπουλος διετύπωσεν οὕτω τὴν τροπολογίαν του· πρῶτον, ἀφαιρεῖ τὴν πρώτην παράγραφον, ἔπειτα μεταβάλλει τὴν δευτέραν ὡς ἑξῆς· «μετὰ τὴν πληρωμὴν τοῦ πρὸς ἄρσιν τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας ἀναγκαίου ποσοῦ εἰς χορήγησιν εἰς τὸ ταμεῖον τῆς ἐθνικῆς ὁδοποιΐας».

§162ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡμεῖς εἴπομεν νὰ διατεθῇ ὁλόκληρον τὸ ὑπόλοιπον ὑπὲρ τοῦ ταμείου τῆς ἐθνικῆς ὁδοποιΐας, ἀλλ’ ὁ κ. πρωθυπουργὸς λέγει νὰ περιορισθῇ τὸ ὑπόλοιπον εἰς 8,000,000.

§163ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τί ἐννοεῖ ὁ κ. πρωθυπουργὸς, ἀφοῦ τὰ 39,000,000 ὀφείλονται εἰς τὴν τράπεζαν, 5,000,000 ὀφείλονται δυνάμει νόμου ψηφισθέντος, τὰ ὁποῖα θέλουσι περιληφθῆ, ὥστε 44 θέλουσι δαπανηθῆ διὰ τὴν ἄρσιν τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, δὲν ὑπολείπεται λοιπὸν οὔτε τὸ ἥμισυ τῶν 8,000,000, πρὸς τί λοιπὸν νὰ σημειώσωμεν 8,000,000 καὶ νὰ μὴ ἀρκεσθῶμεν εἰς τοῦτο; τοιαύτη σημείωσις δύναται νὰ δώσῃ ἀφορμὴν εἰς παρεξηγήσεις.

§164ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἡμεῖς νομίζομεν, καὶ ἴσως ὑπὸ τὸν ὅρον αὐτὸν ἐνηργήσαμεν ὅτι μὲ ὀλιγώτερον ποσὸν δυνάμεθα νὰ ἄρωμεν τὴν κυκλοφορίαν.

§165ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡ παρατήρησις τοῦ κ. πρωθυπουργοῦ ἔχει τὴν ἔννοιαν, ὅτι θὰ δυνηθῇ νὰ ἄρῃ τὴν ἀναγκαστικὴν κυκλοφορίαν ἄνευ τῆς πληρωμῆς τοῦ ὅλου ποσοῦ, καὶ ἑπομένως τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον θὰ πληρωθῇ, θὰ ἀποτελέσῃ νέον δάνειον, καὶ διὰ τοῦτο φέρομεν ἔνστασιν κατὰ τοῦ τρίτου ἐδαφίου· διότι δὲν θέλομεν νὰ ὑποτεθῇ ὅτι ἡ Βουλὴ ἐπέτρεψε τοῦτο.

§166ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Λαμβάνομεν ὡς ὅρον ἀναπόφευκτον τὰ 74, ποῦ ἠξεύρετε ὅμως ἐὰν δὲν γείνῃ καὶ πρὸς 81;

§167ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Πάλιν δὲν φθάνετε εἰς τὰ 8,000,000 (Θόρυβος), ἐὰν προτίθεσθε νὰ κρατήσητε μέρος τοῦ ὑπάρχοντος δανείου πρέπει τότε ἰδίως νὰ μὴ θέσητε τὸ τρίτον ἐδάφιον, διότι τότε δεικνύομεν, ὅτι ἐπιτρέπομεν δάνειον οὐχὶ 60,000,000, ἀλλὰ μεγαλειτέρου ποσοῦ.

§168ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Μὲ ὑποθέσεις δὲν δανείζει κανείς.

§169ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἠκούσατε κατὰ τίνα τρόπον γίνεται ἡ μεταβολή.....

§170ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐὰν ἐπρόκητο ἁπλῶς περὶ διατυπώσεως ἀφορώσης τὸ τρίτον ἐδάφιον, δηλ. εἰς ποσὸν τὸ ὁποῖον δὲν θέλει πραγματοποιηθῆ, δὲν ἠθέλαμεν ἐγείρει ἔνστασίν τινα· ἀλλ’ ὁ κύριος πρωθυπουργὸς ἔφερεν εἰς ἡμᾶς ἀμφιβολίαν, μᾶς εἶπεν, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἀρθῇ ἡ ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία ἄνευ πληρωμῆς τοῦ ὅλου ποσοῦ καὶ ἑπομένως, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν καὶ ἕτερον δάνειον πρὸς τὴν τράπεζαν· ἡ Βουλὴ ὅμως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προβῇ εἰς τοῦτο, διότι δὲν ἐννοεῖ ἐκτὸς τοῦ δανείου τῶν 60,000,000 νὰ ἀναγνωρίσῃ καὶ ἄλλο δάνειον.

§171ΡΙΚΑΚΗΣ. Δὲν δύναται νὰ συμβῇ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὑποθέτει ὁ κ. Τρικούπης, ἀλλὰ φοβοῦμαι μήπως συμβῇ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον φοβοῦμαι ἐγώ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἐὰν πληρώσωμεν 3,000,000 καὶ αἱ τράπεζαι εὐχαριστηθῶσι νὰ ἄρωσι τὴν ἀναγκαστικὴν κυκλοφορίαν, τὸ νέον δάνειον θὰ μείνῃ ὑπὸ τοὺς ὅρους, εἰς οὓς εἶναι συνωμολογημένον.... (Θόρυβος).

§172ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Προκειμένου νὰ ἀρθῇ ἡ ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία διὰ τῆς ἀποδόσεως ὀλιγωτέρου ποσοῦ, θὰ εἴπῃ ὅτι θὰ συμβῇ νέον δάνειον πλέον τοῦ δανείου, τὸ ὁποῖον ψηφίζομεν, τοῦτο δὲ δὲν δέχεται ἡ Βουλή.

§173ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριοι, ἐὰν θέλετε νὰ σοφίζησθε ἠμπορεῖτε νὰ ἰσχυρίζησθε, ὅτι ἄνευ ῥητῆς ἀδείας, ἄνευ νόμου, ἄνευ ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς θὰ εὑρεθῇ κανεὶς νὰ δανείσῃ τὸ Δημόσιον ἓν λεπτὸν πρὸς 1 ἢ 8%· ἂν φοβεῖσθε αὐτὸ σπουδαίως, νομίζω ὅτι δὲν ἔχετε νὰ φοβῆσθε τίποτε, διότι κανεὶς δὲν δανείζει ἄνευ νόμου.

§174ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὑμεῖς εἴπατε, ὅτι θὰ κατορθώσετε νὰ ἄρετε τὴν ἀναγκαστικὴν κυκλοφορίαν χωρὶς νὰ πληρώσητε τὸ ὅλον ποσόν· τότε πιστεύω, ὅτι ἔχετε ἐν τῷ νῷ μέρος τοῦ ὑπάρχοντος δανείου νὰ γείνῃ νέον δάνειον εἴτε πρὸς 6, εἴτε πρὸς 7%, ἀλλὰ τοῦτο εἶναι ἀδιάφορον δι’ ὑμᾶς· ἐγὼ πιστεύω, ὅτι ἡμεῖς οὔτε ἡ Βουλὴ δύναται νὰ ψήφισωσιν ἄλλο δάνειον.

§175ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει ἄλλος τις τὸν λόγον;

§176ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Παρακαλῶ ἡ ψηφοφορία νὰ γείνῃ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§177ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ ἐννοηθῶμεν καλῶς· σήμερον δίδομεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὸ δικαίωμα νὰ δανεισθῇ ποσὸν φρ. 60,000,000 ὀνοματικοῦ κεφαλαίου, δηλ. φρ. 44,100,000 πραγματικόν· θὰ εἰσπράξῃ ἐκ τούτου δραχμὰς τοὐλάχιστον 50,000,000· Ὁ κύριος πρόεδρος τοῦ ὑπουργείου παρετήρησεν, ὅτι εἶναι ἐνδεχόμενον διὰ ποσοῦ ὀλιγωτέρου νὰ ἐπιτευχθῇ ἡ ἄρσις τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας (θόρυβος), ἤτοι θὰ πληρώσῃ μόνον 22,000,000 εἰς τὴν Τράπεζαν, θὰ δώσῃ 8,000,000 εἰς τὸ ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας καὶ θὰ μείνῃ διαθέσιμον τὸ ὑπόλοιπον· ἄρα πρόκειται νὰ ἐπιτρέψωμεν τὴν χορήγησιν δανείου οὐχὶ 60,000,000, ἀλλὰ 82,000,000.

§178ΔΟΥΜΑΣ. Ἡ συζήτησις αὐτῆς τῆς στιγμῆς ἔρχεται εἰς ὑποστήριξιν τῶν ὅσα εἶπον πρὸ ὀλίγου, ὅτι δύναται ἡ Κυβέρνησις διὰ συμβάσεως νὰ ἄρῃ τὴν ἀναγκαστικὴν κυκλοφορίαν χωρὶς νὰ ἐπιβαρύνῃ μὲ τὸ ποσὸν αὐτὸ (θόρυβος)· Αὐτὴν τὴν στιγμὴν βλέπω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐλπίζει ὅπως μὲ 28,000,000 δύναται νὰ ἄρῃ τὴν ἀναγκαστικὴν κυκλοφορίαν· τί θὰ γείνῃ κατόπιν; τὸν τρόπον αὐτὸν δὲν τὸν παραδέχομαι, διότι θὰ μείνουν 28,000,000, τὰ ὁποῖα θὰ χρεωστοῦμεν εἰς τὴν Τράπεζαν μὲ 1%. Αὐτὸ δὲ τὸ ποσὸν τῶν 28,000,000 θὰ μείνῃ ἐν τῇ κυκλοφορίᾳ καὶ θὰ ἔχωμεν πλεονάζον ποσὸν τραπεζικῶν γραμματίων.

§179ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ εἶναι ἐναντίον τοῦ καταστατικοῦ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης.

§180Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡμεῖς δάνειον δὲν θὰ συνομολογήσωμεν μὲ τὴν Τράπεζαν ἄλλο.

§181ΔΟΥΜΑΣ. Πῶς θὰ ἀρθῇ ἡ ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία;

§182ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Διὰ τοῦ δανείου τῶν 60,000,000. Δὲν δύναται νὰ γείνῃ νέον δάνειον, δὲν εἶναι δυνατόν, διότι δὲν ἔχομεν τὴν ἄδειαν ἀπὸ τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν· δίδω τὴν διαβεβαίωσιν ταύτην.

§183ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ θέσω εἰς ψηφοφορίαν τὸ ζήτημα.

§184ΦΙΛΗΜΩΝ. Εἰς τὴν τροπολογίαν τοῦ ὑπουργείου «Τὸ ἀποκλειστικῶς» πρέπει νὰ λείψῃ, ἀφοῦ ὑπάρχῃ ἡ τρίτη παράγραφος, ἡ ὁποία τὸ ἀναιρεῖ.

§185ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἂς διαγραφῇ.

§186ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς ἀναγινώσκω τὴν ὑποτροπολογίαν «Ἄρθρον 12. Τὰ ἐκ τῆς πραγματοποιήσεως τοῦ δανείου τούτου εἰσπραττόμενα χρήματα κατατίθενται ἐν τῇ Ἐθνικῇ Τραπέζῃ, θέλουσι δὲ δαπανηθῆ πρὸ πάντων κλπ.» Θὰ θέσω εἰς ψηφοφορίαν τὴν πρότασιν.

§187ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ ΚΑΙ ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐγειρόμενοι). Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§188ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ὑποτροπολογίαν τοῦ κυρίου ὑπουργοῦ λέγουσι ναί, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν ὄχι. Γίνεται δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 98, ἐξ ὧν 79 εἶπον Ναί, 19 ὄχι, ἑπομένως ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὴν ὑποτροπολογίαν. Ἔχομεν ἤδη ἐκ τῆς τροπολογίας τὸ ἄρθρον 13. (Ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰ ἑπόμενα ἄρθρα ἐκ τῆς τροπολογίας 13, 14, 15, καὶ 16. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον......

§189ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὄχι, κ. πρόεδρε, θὰ τυπωθῇ κατὰ τὸν κανονισμόν, διότι εἶναι ἀρκετὰ σπουδαῖον τὸ νομοσχέδιον· δὲν ἐξαρτᾶται δὲ ἀπὸ τὴν πλειονοψηφίαν αὐτὸ, εἶναι τοῦ Κανονισμοῦ.

§190ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐκτὸς ἐὰν ἡ Βουλὴ θελήσῃ νὰ μὴ τυπωθῇ.

§191ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. (Ἀναγινώσκει μέρος τοῦ σχετικοῦ ἄρθρου τοῦ Κανονισμοῦ)

§192ΠΡΟΕΔΡΟΣ. (Ἀναγινώσκει τὸ λοιπὸν μέρος τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου).

§193ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐγὼ, καὶ αὐτὴ φρονῶ ὅτι εἶναι καὶ ἡ γνώμη τῆς Βουλῆς, συναινῶ νὰ τυπωθῇ καὶ ν’ ἀναγνωσθῇ αὔριον. Ἀλλὰ ν’ ἀρχίσωμεν τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§194ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§195ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν. Κύριε ὑπουργὲ, νομίζω, ὅτι μετὰ τὰς τροποποιήσεις, αἱ ὁποῖαι ἔγειναν, τὰ ποσὰ δὲν εἶναι ἀμετάβλητα.

§196ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἔστειλα σημείωσιν εἰς τὸ προεδρεῖον περιέχουσαν τὰς μεταβολάς.

§197ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ σημείωσις δὲν εἶναι καθαρά.

§198ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Τότε παρακαλῶ νὰ συζητήσωμεν τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν.

§199ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄνευ τῆς ἀναγνώσεως τῶν σχετικῶν νομοσχεδίων διὰ τὸν προϋπολογισμόν.

§200ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Πρέπει νὰ προηγηθοῦν τὰ δύω νομοσχέδια τοῦ ὑπουργείου τῶν ναυτικῶν αʹ) τῆς ναυτικῆς σχολῆς καὶ βʹ) περὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἀξιωματικῶν.

§201ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραδέχεται ἡ Βουλή;

§202ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§203ΤΙΝΕΣ. Καὶ τὸ περὶ δυνάμεως τοῦ κατὰ θάλασσαν στρατοῦ.

§204ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ περὶ ναυτικῆς σχολῆς φρονῶ ὅτι δὲν πρέπει νὰ ψηφισθῇ χωρὶς νὰ ὁμιλήσω. Κύριοι, ἐὰν τὸ πρᾶγμα ἦτο ἐπουσιῶδες, ἀποβλέπων εἰς τὴν ὥραν τὴν προκεχωρημένην, δὲν ἤθελα τὸ συζητήσει· ἀλλ’ εἶναι τὸ πρᾶγμα λίαν σπουδαῖον, διότι πρόκειται......

§205ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἀφήσατέ το.

§206ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀποσύρεται.

§207ΤΙΝΕΣ. Αὔριον.

§208ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχομεν τὸ ἕτερον νομοσχέδιον εἰς γʹ. συζήτησιν τὸ περὶ ἀριθμοῦ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ ναυτικοῦ.

§209ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὸ ά. ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ σχετίζεται πρὸς ἄλλο νομοσχέδιον, διότι περιλαμβάνει λογιστάς, ὑπολογιστὰς κλπ.

§210ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Οἱ ὑπολογισταὶ πρέπει νὰ διαγραφῶσι, διότι ἄλλοι εἶναι τακτικοὶ καὶ σύμφωνοι μὲ τὴν δύναμιν τῶν πλοίων. Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν εἰς γʹ. καὶ τελευταίαν συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀριθμοῦ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ ναυτικοῦ κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον μετὰ μόνης τῆς ἀπαλείψεως 73 ὑπολογιστῶν. Ἐπίσης ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν εἰς γʹ. καὶ τελευταίαν συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον περὶ δυνάμεως τοῦ κατὰ θάλασσαν στρατοῦ κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον.

§211ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μεταβαίνομεν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν.

§212ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τί θέλει γείνει καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν πίστωσιν περὶ τῆς ναυτικῆς σχολῆς;

§213ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Θὰ μένῃ τὸ πρᾶγμα ὅπως ἦτο πρότερον, ἀφοῦ δὲν ἐψηφίσθη ὁ νόμος.

§214ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡ ναυτικὴ σχολὴ πρέπει νὰ λείψῃ, διότι οὐδεμία λαμβάνεται πρόνοια περὶ τῶν προσώπων.

§215ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἡ ἐξαίρεσις, ἡ ὁποία ἐγένετο σήμερον διὰ τοὺς μαθητευομένους εἰς τὴν στρατιωτικὴν σχολήν.

§216ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὡς πρὸς τοὺς δύω τοὺς ἐν τῇ σχολῇ τῷ ἐννοῶ αὐτό· ἀλλὰ δὲν ὑπάρχει πίστωσις διὰ δύω μόνον.

§217ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζω, ὅτι αὐτὸ ἀνήκει εἰς τὸ κεφάλαιον στʹ.

§218ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Μάλιστα. Κατόπιν ἐγένετο δεκτὸν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὸ κεφάλαιον Αʹ. ὁλόκληρον· ἐκ δὲ τοῦ κεφαλαίου Βʹ. τὰ ἄρθρα 1, 2, καὶ 3, ἀναγινώσκεται δὲ καὶ τὸ ἄρθρον 4, ὁπλισμὸς 10000. Ἐπιθυμῶ, ἐὰν ἡ Βουλὴ ἤθελε συγκατατεθῆ, νὰ βελτιώσῃ τὴν θέσιν τοῦ ὁπλισμοῦ τοῦ ναυτικοῦ. Καὶ ἐπειδὴ ἐφέτος θ’ ἀφαιρέσωμεν τὴν δαπάνην τοῦ ναυστάθμου, νὰ προσθέσωμεν ἐνταῦθα 800 χιλ. δραχμὰς διὰ τὸν ὁπλισμὸν τῶν πλοίων. Αὐτὴ ἡ βελτίωσις θέλει βελτιώσει τὰ μέγιστα τὸν στόλον καὶ θέλει διπλασιάσει καὶ τριπλασιάσει τὴν δύναμίν του. Τοῦτο τὸ προτείνω εἰς τὴν Βουλήν, διότι τὸ θεωρῶ τῆς μεγίστης ἀνάγκης.

§219ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα.

§220ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Θ’ ἀφαιρέσωμεν ἓν ἑκατομμύριον ἐκ τοῦ ναυστάθμου.

§221ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραδέχεται ἡ Βουλὴ αἱ 10000 ν’ ἀναβιβασθῶσιν εἰς 800000;

§222ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα. Κατόπιν ἐγένοντο δεκτὰ καὶ τὰ ἄρθρα 5, 6, 7, καὶ 8 τοῦ Βʹ. κεφαλαίου. Ἀναγινώσκεται δὲ καὶ τὸ κεφάλαιον Γʹ. Ναύσταθμος, ἓν ἑκατομμύριον.

§223ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Παρακαλῶ νὰ διαγραφῇ τὸ 1 ἑκατομμύριον καὶ νὰ ἀφήσητε 50 χιλ. δραχμὰς διὰ τὴν προκαταρτικὴν ἐργασίαν, τὴν ὁποίαν ὀφείλουν νὰ κάμωσι παραγγελθέντες νὰ ἔλθουν ξένοι ἀξιωματικοί.

§224ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις. Εἶτα ἐγένοντο παραδεκτὰ τὸ κεφ. Δ, τὸ κεφ. Ε καὶ τὸ ἄρθρον 1 τοῦ ΣΤʹ. κεφαλαίου. Ἀναγινώσκεται δὲ καὶ τὸ ἄρθρον 2, ἔξοδα ἐκπαιδεύσεις, 70 χιλιάδες.

§225ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Εἰς τὴν ἐκπαίδευσιν νὰ σημειωθοῦν ἀντὶ 70 χιλ. 23 χιλ.

§226ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τί θὰ χρησιμεύσουν αἱ 23 χιλ.;

§227ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Διότι ἔχομεν ἀξιωματικοὺς εἰς τὴν Εὐρώπην καὶ σπουδάζουσιν εἰς τὴν σχολήν, θὰ στείλωμεν δὲ καὶ 2 νὰ κάμουν τὸν γύρον τοῦ κόσμου.

§228ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον περὶ σχολῆς οὐδένα ἔκαμε λόγον περὶ τῶν ἀξιωματικῶν τῶν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἐκπαιδευομένων οὔτε περὶ ἐκείνων, οἵτινες θὰ κάμωσι τὸν γύρον τοῦ κόσμου. Ἐὰν φέρετε αὐτὴν τὴν πρότασιν, εἶναι πρότασις νέα.

§229ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἔχει σχέσιν, διότι ἐὰν κατηρτίζομεν τὴν σχολὴν ἤθελον ταξειδεύει καὶ αὐτοὶ οἱ ἴδιοι. Σήμερον δὲ μὲ ἐδεσμεύσατε, ὥστε ἐπιθυμῶ νὰ παραδεχθῆτε αὐτό.

§230ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον δὲν κάμνει λόγον περὶ ταξειδίου.

§231ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Νὰ παραδεχθῆτε τὰς 23 χιλ. σύμφωνα μὲ τὸ φύλλον λεπτομερείας τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1878.

§232ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ φύλλον λεπτομερείας ἔχει ποσὸν 34 χιλ. δραχμῶν (Ἀναγινώσκεται τὸ φύλλον λεπτομερείας). Λοιπὸν ἠκούσατε.

§233ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Τινὲς ἐξεπαιδεύθησαν καὶ θὰ τοὺς ἀφαιρέσω.

§234ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἀλλὰ νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικὰ ὅτι οἱ τελειώνοντες τὰς σπουδὰς νέοι δὲν θ’ ἀντικατασταθῶσι διὰ νέων ἄλλων διοριζομένων· ἑπομένως δὲν θέλει γείνει χρῆσις τῆς πιστώσεως.

§235ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Κύριε Τρικούπη, ἦτο περιττὸν νὰ θέσητε εἰς ἐμὲ φραγμὸν, διότι θέτω ἐγὼ ὁ ἴδιος εἰς ἐμαυτὸν φραγμὸν, διότι ἠδυνάμην νὰ κάμνω 30 ἀξιωματικοὺς καὶ δὲν τοὺς ἔκαμα, διότι προσπαθῶ ὁσάκις κενοῦται θέσις νὰ μὴ τὴν συμπληρῶ, καὶ διὰ τοῦτο βλέπετε, ὅτι δὲν ἐπιμένω εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τῶν 34,000.

§236ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν παραδέχεται ἡ Βουλὴ νὰ τεθῇ εἰς τὰ πρακτικὰ, ὅτι οἱ νέοι οἱ ὁποῖοι τελειόνουν τὰς σπουδάς των δὲν θὰ ἀντικατασταθοῦν;

§237ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§238ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τώρα ἠμποροῦμεν νὰ ἐξακολουθήσωμεν τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν.

§239ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Μίαν ἀπορίαν ἔχω. Ὑπάρχει πρὸ ἔτους φαλαγγάρχης τοῦ Πανεπιστημίου. Μολονότι ἐξαρτᾶται ἀπὸ τρία ὑπουργεῖα, παρατηρῶ ὅτι εἰς οὐδένα τῶν προϋπολογισμῶν ἐτέθη ποσὸν πρὸς πληρωμὴν τῆς μισθοδοσίας του. Αὐτὸς ὁ ἄνθρωπος ἐκίνησεν αἴτησιν θεραπείας, καὶ νομίζω ὅτι πρέπει νὰ σημειωθῇ πίστωσις ἀνάλογος.

§240ΖΑΪΜΗΣ. Δὲν εἶναι τώρα ὁ τόπος ἐδῶ, εἶναι εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐκπαιδεύσεως.

§241ΠΟΛΛΟΙ. Ἐμπρός.

§242ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κεφάλαιον Αʹ. ἄρθρον ά, μισθὸς ἀξιωματικῶν.

§243Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Κατὰ τὸν πίνακα τῆς λεπτομερείας ὑπάρχει τμηματάρχης εἰς τὸ τμῆμα τοῦ προσωπικοῦ ἀντισυνταγματάρχης, ἐνῷ πράγματι εἶναι ταγματάρχης, ἄνθρωπος χρησιμώτατος εἰς τὸν κλάδον αὐτόν. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι πρέπει νὰ τεθῇ ταγματάρχης.

§244ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Παραδέχομαι.

§245ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τότε ἐλαττοῦται καὶ ὁ μισθός. Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1 καὶ 2.

§246ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κεφάλαιον Βʹ.

§247Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Αὐτὸ ἀφήσατέ το δι’ αὔριον.

§248Μ. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἄλλο ἀντίκειται εἰς τὸν νόμον τὸν ὁποῖον ἐψηφίσαμεν.

§249Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Δὲν ἀντίκειται.

§250ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τὸ κεφάλαιον βʹ μένει δι’ αὔριον.

ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Γʹ.

§251ΜΑΝΕΤΑΣ. Δὲν ἐψηφίσθη ἡ προσθήκη δύω πυροβολαρχιῶν;

§252ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἔδωσα τὴν δήλωσιν καὶ πρέπει νὰ προστεθῇ.

§253ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄς μείνῃ λοιπὸν καὶ αὐτὸ δι’ αὔριον. Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 1, 2, καὶ 3 τοῦ Δʹ Κεφαλαίου.

§254ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κεφάλαιον Εʹ, ἄρθρον 1, μισθὸς ἀξιωματικῶν.

§255Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἐλησμονήσατε, κ. Ὑπουργὲ, ὅτι διεγράψατε τὴν θέσιν ἑνὸς συνταγματάρχου.

§256ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἠλαττώθη.

§257ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ μείνῃ λοιπὸν καὶ αὐτὸ τὸ κεφάλαιον. Ψηφίζεται τὸ κεφάλ. στʹ καὶ τ’ ἄρθρ. 1, 2 καὶ 3 τοῦ κεφαλαίου Ζʹ.

§258ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κεφάλαιον Ηʹ, στρατιωτικὴ ἐκπαίδευσις. Ἄρθρον 1, στρατιωτικὸν σχολεῖον Εὐελπίδων.

§259Μ. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐνταῦθα προτείνω νὰ αὐξηθῇ ἡ μισθοδοσία τοῦ διδασκάλου.... (θόρυβος).

§260ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§261ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐσόδων σημειοῦται δραχμ. 120,000 ἀπὸ δίδακτρα τῶν ἐν τῇ σχολῇ τῶν Εὐελπίδων φοιτώντων. Κατὰ τὸν πίνακα τῆς λεπτομερείας πρόκειται ἐν τῇ σχολῇ ταύτῃ νὰ ἦναι 120 μαθηταὶ, ὥστε κατὰ τὴν διὰ Β. Διατάγματος καθιερωθεῖσαν ἀναλογίαν πρέπει νὰ εἰσπράττωνται παρὰ τῶν μαθητῶν 125 χιλιάδες, ἀντὶ 120. Ἀλλ’ ἐρωτῶ, ἂν τὸ ποσὸν τοῦτο εἰσπράττεται, διότι συνέπεσε νὰ πληροφορηθῶ, ὅτι τὸ πλεῖστον καθυστερεῖται. Πλὴν δὲ τούτου παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, ἐπειδὴ μέχρι τοῦδε ὑπάρχουν μόνον 80 μαθηταὶ, ἂν εἰσήχθησαν ἢ πρόκειται νὰ εἰσαχθῶσιν εἰς τὴν σχολὴν οἱ ὑπόλοιποι, τόσον περισσότερον, ὅσον συνέπεσε πάλιν νὰ πληροφορηθῶ, ὅτι τὸ κατάστημα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ χωρέσῃ 120 μαθητάς.

§262ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Χῶρος ὑπάρχει καὶ θὰ εἰσαχθῶσι μέχρι συμπληρώσεως τοῦ ἀριθμοῦ 120.

§263ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰσπράττονται αὐτὰ τὰ χρήματα;

§264ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Αὔριον θὰ δώσω πληροφορίας πόσα καθυστεροῦνται. Ψηφίζονται τὰ ἄρθρα 1 καὶ 2. Ἄρθρον 3, σχολεῖα στρατοῦ 10,000

§265Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν δαπανᾷ 230,000 δραχμὰς διὰ τὸ στρατιωτικὸν σχολεῖον καὶ 20,000 δι’ ἀποστολὴν ἀξιωματικῶν εἰς τὴν Εὐρώπην, ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον δὲ οἱ ἀξιωματικοὶ αὐτοὶ ἀνήκουσιν εἰς τὰ δύω τεχνικὰ σώματα, τὸ πυροβολικὸν καὶ τὸ μηχανικόν. Ὥστε ἐν ὅλῳ δαπανᾷ τὸ κράτος διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν τῶν τεχνικῶν σωμάτων 250,000 δραχ. κατ’ ἔτος. Διὰ τὸ πεζικὸν δὲ ἀναγράφει μόνον 10,000 δραχ. Διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω νὰ διαγραφοῦν καὶ αὐταὶ, διότι θεωρῶ ὅτι εἶναι ἀσχημία νὰ ὑπάρχῃ τόσον μικρὸν ποσὸν διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν τοῦ πεζικοῦ· ἐὰν ὅμως ὁ κ. Ὑπουργὸς συγκινῇ, παρακαλῶ νὰ τεθῇ ποσὸν ῥητῶς πρὸς σύστασιν σχολῆς ὑπαξιωματικῶν τοῦ πεζικοῦ 30 ἢ 40 χιλιάδων δραχμῶν.

§266ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Βεβαίως καὶ ἐγὼ νομίζω δὲν εἶναι ἀρκοῦσα ἡ δαπάνη καὶ καλὸν εἶναι νὰ διαγραφῇ.

§267Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς προτιμᾷ τὴν διαγραφὴν, διότι δὲν γνωρίζει κατὰ τίνα τρόπον πρόκειται νὰ συστήσῃ σχολὴν τῶν ὑπαξιωματικῶν, τὸν διαβεβαιῶ, ὅτι εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν θὰ εὕρῃ ὅλα τὰ στοιχεῖα, ἵνα σχηματίσῃ σχολὴν ὑπαξιωματικῶν ἐν Ἀθήναις.

§268ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δὲν ἐπιμένω, κ. Πρόεδρε, νὰ διαγραφοῦν αἱ 10,000, ἂς μείνουν.

§269ΛΑΠΠΑΣ. Ἀφήσατε τὰς 10,000 δραχμῶν διὰ νὰ ἠμπορῇ ἕνας ἀξιωματικὸς νὰ ἐκπαιδευθῇ.

§270ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ μείνῃ.

§271ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν θὰ μείνῃ ὡς ἔχει.

§272ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§273ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κεφάλαιον Θʹ, σῶμα χωροφυλακῆς.

§274Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ παρατηρεῖ, ἡ δὲ Βουλὴ παρεδέχθη ἀντὶ ὑποστράτηγος Ἀρχηγὸς νὰ τεθῇ συνταγματάρχης, νὰ ἀπαλειφθῶσι δὲ οἱ ἀνθυπολοχαγοὶ οἰκονομίας καὶ νὰ μείνουν ἀνθυπομοίραρχοι.

§275ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ναὶ, ἀλλὰ διαφέρει ὁ μισθός.

§276Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ γίνουν ἀνθυπομοίραρχοι, ἀλλὰ δὲν εἶμαι εἰς κατάστασιν νὰ βεβαιώσω τὴν Βουλὴν ἐὰν ἠμπορῇ νὰ γίνῃ ἀμέσως αὐτὸ, ἐὰν ὑπάρχουν πρόσωπα.

§277ΜΕΤΑΞΑΣ. Ὑπάρχουν πολλοὶ ἀξιωματικοὶ τῆς χωροφυλακῆς ἱκανώτατοι, οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ κάμουν αὐτὴν τὴν ὑπηρεσίαν.

§278Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Πολὺ καλὰ καὶ ἐγὼ ὑποστηρίζω νὰ γίνουν ἀνθυπομοίραρχοι.

§279ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀλλ’ ἐδῶ ὑπάρχει διαφορὰ μισθοδοσίας.

§280ΚΑΤΣΙΚΟΓΙΑΝΝΗΣ. Εἶναι τὸ ἐπιμίσθιον, τὸ ὁποῖον λαμβάνουν.

§281ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ Βουλὴ παραδέχεται τὸ κεφ. Θʹ μὲ αὐτὰς τὰς τροποποιήσεις;

§282ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα. Γίνονται δεκτὰ τὸ κεφ. 10 καὶ 11, τὰ ἄρθρ. 1 καὶ 2 τοῦ κεφ. 12, τὰ ἄρθρ. 1 καὶ 2 τοῦ κεφ. 13, καὶ τὸ ἄρθρ. 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, καὶ 8 τοῦ κεφ. 14 καὶ τὸ κεφ. 15.

§283ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κεφάλαιον 16 ἄρθρ. 1, νέαι οἰκοδομαί.

§284ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς ἐπὶ τοῦ σημειωθέντος ποσοῦ τῶν διαγεγραμμένων καὶ κεκλεισμένων χρήσεων, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν ἄνευ λεπτομεροῦς καὶ ὀνομαστικοῦ πίνακος νὰ ψηφισθῶσι ποσὰ οἱαδήποτε.

§285ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὰ δὲν ὑπάρχουν πίνακες;

§286ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ὑπάρχουν.

§287ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν προσαρτῶνται πίνακες, (τοὺς ἐννοεῖ ὁ Νόμος περὶ δημοσίου Λογιστικοῦ. Τὸ φύλλον λεπτομερείας εἶναι ἀόριστον. Νομίζω, ὅτι εἶναι εὔκολον νὰ παρασκευασθῇ.

§288ΚΑΤΣΙΚΟΓΙΑΝΝΗΣ. Ὅλοι οἱ προϋπολογισμοὶ οὕτω τὸ ἔχουν.

§289ΤΙΝΕΣ. Αὐτὸ ἐπέρασε.

§290ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κεφάλ. 16 ἄρθρ. 1, νέαι οἰκοδομαί. Ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει νὰ ἀπολειφθῇ ἡ πίστωσις.

§291ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν δύναται νὰ ψηφισθῇ ἡ αἰτουμένη δι’ οἰκοδομὰς πίστωσις, διότι δὲν ὑπάρχει διάγγραμμα οὔτε προϋπολογισμὸς δαπάνης κατὰ τὴν ῥητὴν ἀπαίτησιν τοῦ Νόμου περὶ δημοσίου λογιστικοῦ.

§292Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Κ. Πρόεδρε, μεταξὺ τῶν ἄλλων ἐλλείψεων τὰς ὁποίας ἔχει ὁ στρατὸς εἶναι καὶ ἡ ἔλλειψις στρατώνων, ἐκεῖνο δὲ τὸ ὁποῖον λέγει ὁ ἔντιμος συνάδελφος ποτὲ δὲν ἐζητήθη· ἄλλως, ὑπάρχει στρατὼν τοῦ ἱππικοῦ, ὁ ὁποῖος ἔμεινεν ἡμιτελὴς καὶ δύναται ἡ πίστωσις εἰς αὐτὸν νὰ δαπανηθῇ.

§293ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔχω ἐναντίαν γνώμην εἰς τὴν ἀνέγερσιν στρατώνων, φρονῶ ὅμως, ὅτι τὸ ὑπουργεῖον δὲν δύναται ν’ ἀναγράψῃ οἱανδήποτε πίστωσιν πρὸς ἀνέγερσιν τῶν οἰκοδομῶν, ἐὰν δὲν ὑποβάλλῃ συνάμα διάγγραμμα, ἤτοι σχέδιον ὡρισμένον, καὶ προϋπολογισμὸν τῆς δαπάνης. Τὸ δὲ διάγραμμα διὰ τὸν στρατῶνα, τοῦ ὁποίου ἡ οἰκοδομὴ θὰ ἐξακολουθήσῃ κατὰ τὴν δοθεῖσαν πληροφορίαν, πρέπει νὰ ὑποβληθῇ συγχρόνως μὲ τὴν αἴτησιν τῆς πιστώσεως.

§294ΤΙΝΕΣ. Ὑπεβλήθη τότε.

§295ΕΤΕΡΟΣ. Γραπτόν.

§296ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον, ὅπως ἔχει, παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ψηφίζονται ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰ ἄρθρα 2, 3 καὶ 4 τοῦ κεφ. 16, τὰ ἄρθρ. 1 καὶ 2 τοῦ κεφ. 17, καὶ τὰ κεφ. 18, 19, 20 καὶ 21.

§297ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὔριον θὰ ψηφισθοῦν τὰ παραλειφθέντα σήμερον κονδύλια τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν καὶ ὁ νόμος τῶν ἐξόδων. Ἡ ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν ἐπιτροπὴ ὑπέβαλεν ἔκθεσιν περὶ διαφόρων ἀναφορῶν, αἵτινες ὑπεβλήθησαν εἰς τὴν Βουλήν. Λύεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 7 καὶ ½.