1878.11.25

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 48

τῆς 25 Νοεμβρίου 1878.

(Σάββατον.)

Ὥρα 2 μ.μ.

Ἀπαρτίας γενομένης, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προτεραίας καὶ ἐνεκρίθησαν.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπεβλήθησαν ἀναφοραὶ 1) Στ. Σταυριανοπούλου, Συμβολαιογράφου Πειραιῶς, ἐξαιτουμένου τὴν ἀνάκλησιν τοῦ ἐδαφίου 2 τοῦ ἄρθρου 7 τοῦ περὶ χαρτοσήμου Νόμου· βʹ) Πολλῶν ἀρχαίων ἐργατῶν τοῦ Ἐθνικοῦ Τυπογραφικοῦ, ζητούντων νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς τοὺς νόμους περὶ συντάξεως τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων· καὶ γʹ) Τῆς Πολυξένης χήρας Α. Ἀχόλου, διὰ τὰς πρὸς τὴν πατρίδα ἐκδουλεύσεις τῆς συζύγου της, αἰτούσης μηνιαίαν σύνταξιν. Θὰ παραπεμφθῶσιν εἰς τὴν ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν Ἐπιτροπήν.

§2Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν.) Ἐζητήθη χθὲς νὰ προσαγάγω εἰς τὴν Βουλὴν τὸν προσωρινὸν ἀπολογισμὸν τῆς χρήσεως τοῦ 1877. Ἐπειδὴ δυστυχῶς ἐλλείπουσιν οἱ λογαριασμοὶ τῶν ταμείων Μήλου, Κέας καὶ Τριχωνίας, δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ τὸν εἰσαγάγω σήμερον. Ἐζητήθη νὰ εἰσαγάγω ὡσαύτως τὴν κατάστασιν τοῦ ταμείου τῆς χρήσεως τοῦ 1878 μέχρι τέλους Ὀκτωβρίου, διότι εἶναι δημοσιευμένος μέχρι τέλους Ἰουλίου· αὐτὴν ἐλπίζω ἐντὸς τῆς ἡμέρας νὰ καταθέσω. Μοὶ ἐζητήθη ὡσαύτως πίναξ ἢ σημείωσις τῶν ποσῶν, τὰ ὁποῖα διὰ τῶν νομοσχεδίων περὶ ἀναπληρωτικῶν ἢ ἐκτάκτων πιστώσεως τῆς χρήσεως τοῦ 1878 ἐζητήθησαν.

§3ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν νομίζετε, ὅτι καὶ ἄνευ τῶν λογαριασμῶν αὐτῶν τῶν τριῶν ταμείων δύναται νὰ ὑποβληθῇ ὁ ἀπολογισμός;

§4ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Πολὺ καλά. Χθὲς ἐγένετο ἐπερώτησις ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐκ Σύρου, ἀναγομένη εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ τελωνιακοῦ νόμου. Προσέρχομαι νὰ δώσω τὰς πληροφορίας, τῶν ὁποίων εἶχεν ἀνάγκην. Κατὰ τὸν νόμον τῆς 19 Μαρτίου 1843 (ἄρθρον 75– 77), ἐκανονίσθη, ὅπως διὰ τὰ ἀπὸ διαμετακομιστικοῦ καταστήματος ἀποστελλόμενα εἰς ἄλλο μέρος τοῦ Βασιλείου πρὸς τελωνισμὸν ἐμπορεύματα, δίδεται ἐγγύησις, ἥτις λύεται μετὰ τὸν τελωνισμὸν, ἀποστελλομένης εἰς τὸν τόπον τῆς φορτώσεως ὑπὸ τῆς τελωνισάσης τὰ ἐμπορεύματα τελωνιακῆς ἀρχῆς τῆς λύσεως. Ἡ λύσις δὲ αὕτη ἔδει, κατὰ τὸν εἰρημένον νόμον, νὰ προσαχθῇ εἰς τὴν τελωνιακὴν ἀρχὴν τοῦ τόπου τῆς φορτώσεως, ἐντὸς τριῶν μηνῶν ἀπὸ ταύτης, ἵνα οὕτω λυθῇ ἡ ληφθεῖσα ἐγγύησις· ἄλλως ὑπεχρεοῦτο ὁ ἀποστολεὺς εἰς τὴν πληρωμὴν τοῦ τέλους· ἠδύνατο δὲ ἐντὸς ἄλλης τριμηνίας ἀπὸ τῆς προσκλήσεως, ἀντὶ νὰ πληρώσῃ τὸ τέλος, νὰ προσαγάγῃ τὴν λυσεγγύησιν· ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει ὑπεχρεοῦτο εἰς τὴν πληρωμὴν, ἐκτὸς ἂν ἤθελε προσαγάγει ἀξιοπίστους ἀποδείξεις περὶ τῆς ἐξ ἀνωτέρας δυνάμεως καθυστερήσεως εἰς τὴν προσαγωγὴν τοῦ ἐγγυολυτηρίου. Αἱ διατάξεις ὅμως αὗται τοῦ ἀνωτέρω μνημονευθέντος νόμου μετεβλήθησαν ὑπὸ τοῦ νόμου ΧΞΘ τοῦ 1861, κατὰ τὸν ὁποῖον περιωρίσθη ἡ πρὸς προσαγωγὴν τῆς ἀποδείξεως περὶ μεταφορᾶς ἢ ἀποβιβάσεως τῶν ἐμπορευμάτων πρώτη προθεσμία εἰς δύο μῆνας, ἐν ὅλῳ δὲ εἰς τέσσαρας, οὐδενὸς γενομένου λόγου περὶ τοῦ ἀδυνάτου τῆς προσαγωγῆς τῆς ἀποδείξεως ταύτης· αὐταὶ εἶναι αἱ διατάξεις ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως τῆς εἰδικῆς, ἡ ὁποία προεκάλεσε τὸν ἐκ Σύρου Βουλευτὴν εἰς τὴν ἐπερώτησιν. Ἐπὶ τούτου δίδω τὰς ἑξῆς πληροφορίας. Διάφοροι ἔμποροι τῆς πόλεως Σύρου δι’ ἀναφορᾶς των πρὸς τὸ ὑπὸ τὴν διεύθυνσίν μου Ὑπουργεῖον ἐξέθεσαν, ὅτι προσεκλήθησαν νὰ πληρώσωσι τὸ εἰσαγωγικὸν τέλος ἐμπορευμάτων ἀποσταλέντων παρ’ αὐτῶν εἰς διάφορα μέρη τοῦ Βασιλείου κατὰ τὰ ἔτη 1863, 1865, 1866, 1867 κλπ. ἐκ τῆς διαμετακομίσεως, διότι δὲν εἶχον προσαχθῆ διὰ ταῦτα ἐγγυολυτήρια, αἰτούμενοι καὶ τὴν ἀπὸ τοῦ διπλοῦ φόρου ἀπαλλαγήν των. Τὴν αἴτησιν ταύτην ἀπέῤῥιψεν, ὡς εἰκός, τὸ Ὑπουργεῖον, ὑπ’ ὄψιν ἔχον τὰς σχετικὰς τοῦ εἰρημένου νόμου ΧΞΘ διατάξεις· οὐδ’ ἦτο δυνατὸν νὰ πράξῃ ἄλλως, ἀφ’ οὗ αἱ ἀποστολαὶ τῶν ἐμπορευμάτων καὶ συνεπῶς ἡ διὰ τὸν τελωνισμὸν τούτων ἐγγύησις ἔλαβον χώραν μετὰ τὴν ἔκδοσιν τοῦ ΧΞΘ νόμου, ἤτοι τὸ ἔτος 1861· ὥστε ἡ ἀφορμὴ, ἡ ὁποία ἐπροκάλεσε τὴν ἐπερώτησιν, δὲν προέρχεται ἐκ τῆς μὴ ἐκτελέσεως τοῦ νόμου, ἀλλ’ ἐκ τῶν διατάξεων αὐτοῦ τοῦ νόμου. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ εἰσαγάγω νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου αἴρονται τ’ ἀποτελέσματα διατάξεών τινων, αἱ ὁποῖαι εἶχον περιληφθῆ ἐν τῷ νόμῳ περὶ διαθέσεως τῶν ἐθνικοϊδιοκτήτων φυτειῶν, τῷ ἐκδοθέντι κατὰ τὸ 1873, καὶ αἵτινες ἔκτοτε κατεδείχθησαν ὡς δημευτικαὶ τῶν δικαιωμάτων τῶν ἐνοικιαστῶν ἐπικαρπίας ἐθνικοϊδιοκτήτων σταφιδαμπέλων περὶ τῶν διατάξεων τούτων ἐγένετο λόγος ἐπανειλημμένως κατὰ τὸ 1874 καὶ κατὰ τὸ 1877. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ προβάλω ὡσαύτως νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου κυροῦται ἡ συνομολογηθεῖσα σύμβασις μεταξὺ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τοῦ κ. Μωραϊτίνη, διευθυντοῦ τοῦ ἑλληνικοῦ πυριτιδοποιείου. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ προβάλω προσέτι δήλωσιν εἰς τὴν Βουλὴν, διὰ τῆς ὁποίας ζητῶ τὴν αὔξησιν τῆς διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1879 τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν ζητηθείσης διὰ τοῦ κεφαλαίου τῶν κεκλεισμένων χρήσεων πιστώσεως κατὰ δραχμὰς 2,627:55|00. Ἡ καταχώρισις τῶν πιστώσεων τούτων εἰς τὸ 1879 ἀπαλλάττει τὸ Δημόσιον ἀπὸ τὴν ὑποχρέωσιν πληρωμῆς τόκων.

§5ΤΖΑΝΕΣ. Κύριοι Βουλευταὶ, ὁ ἀείμνηστος Πέτρος Δημάκης ἐξ Ἀλαγωνίας ἐγκατέλιπε πᾶσαν τὴν περιουσίαν αὑτοῦ εἰς τὸ Ἔθνος. Ἐγκατέλιπε δὲ καί τινα οἰκίαν του, ἡ ὁποία κεῖται ἐνταῦθα καὶ ἐν τῇ ὁποίᾳ εὑρίσκεται τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης, ταύτην δὲ ἐδωρήσατο εἰς τὸ Δημόσιον ὑπὸ τὸν ἑξῆς ὅρον νὰ δίδῃ ἡ Κυβέρνησις 5,000 δραχμῶν, διὰ τῶν ὁποίων νὰ συντηρῆται τὸ ἐν Μελὲ τοῦ Δήμου Ἀλαγωνίας Σχολεῖον, καὶ μισθοδοτῶνται δύο βοηθοὶ Ἑλληνοδιδάσκαλοι, εἷς ἐπιστάτης, εἷς δημοδιδάσκαλος καὶ εἷς ἱερεὺς, ὅστις νὰ μένῃ εἰς τὴν διαλελυμένην Μονὴν τὴν καλουμένην Σιδηρόπορτα· ἐκτελεστὰς δὲ καὶ διαχειριστὰς τῆς διαθήκης του καὶ τῶν 5,000 τούτων δραχμῶν ἀφῆκε τὸν ἀείμνηστον Γεώργιον Ψύλλαν καὶ τὸν Στέφανον Ἀναστασιάδην, ἀποθανόντα καὶ τοῦτον. Ὁ ἀείμνηστος πατριώτης Γεωρ. Ψύλλας διεχειρίσθη τὴν ὑπόθεσιν ταύτην διὰ τοῦ ἐπίσης μακαρίτου υἱοῦ του Φιλίππου, καὶ ἀφ’ ἧς ἀπέθανε, κατὰ τὸ 1863, ὁ μακαρίτης Πέτρος Δημάκης, ἔκτοτε διεχειρίσθη μετὰ τοῦ μακαρίτου Ἀναστασιάδου τὸ ποσὸν τοῦτο, ἀλλὰ μὲ λύπην μου λέγω, κύριοι Βουλευταὶ, ὅτι μόνον εἷς διδάσκαλος βοηθὸς εἰς τὸ ἐν Μελὲ σχολεῖον μισθοδοτεῖται, εἷς ἐπιστάτης, καὶ ὁ Ἱερεὺς εἰς τὴν μονὴν τῆς Σιδηρόπορτας ἔμεινε χωρὶς νὰ μισθοδοτῆται.

§6ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ποῖος διεχειρίσθη κατόπιν;

§7ΤΖΑΝΕΣ. Θέλω σᾶς εἴπει. Τὸ Δημόσιον ἔδιδε πάντοτε τὰς πέντε χιλιάδας δραχμῶν, καὶ ἔκτοτε μέχρι τῆς χθὲς σχεδὸν οἱ προειρηθέντες ἐκεῖνοι, στερούμενοι τῶν μισθῶν των, ἠναγκάσθησαν νὰ ἐγείρωσιν ἀγωγὴν κατὰ τοῦ Δημοσίου, ἀφοῦ ἐλήφθησαν ὑπὸ τῶν ἐκτελεστῶν τῆς διαθήκης 65,000 δραχμῶν. Ἐγὼ καὶ οἱ ἔντιμοι συνάδελφοί μου Βουλευταὶ ἐκ Καλαμῶν, μόλις ἤλθομεν, ἀρξαμένης τῆς Βουλῆς, ἠγωνίσθημεν ν’ ἀνεύρωμεν εἰς ποίαν κατάστασιν εὑρίσκεται τὸ κληροδότημα, νὰ μάθωμεν δὲ τί γίνονται τὰ χρήματα. Ἐμάθομεν λοιπὸν, ὅτι αἱ 65,000 δραχμῶν ἀπωλέσθησαν, δὲν ὑπάρχουν, διότι περιῆλθον εἰς τὰ θυλάκια τῶν διαχειριστῶν, καὶ κατὰ συνέπειαν, ἂς εἴπω πρὸς παρηγορίαν τοὐλάχιστον, ἐναπομένει τὸ δικαίωμα τῆς ἐξαιτήσεώς των δικαστικῶς. Κατωρθώσαμεν ὅμως, κύριοι, διὰ τοῦ ἐντίμου τέως ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως, νῦν δὲ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ Οἰκονομικῶν, νὰ συμπληρώσωμεν τὸ σχολεῖον ἐκεῖνο καὶ νὰ διορίσωμεν τοὺς δύο κατὰ τὴν διαθήκην βοηθοὺς Ἑλληνοδιδασκάλους, τὸν Δημοδιδάσκαλον, τὸν Ἐπιστάτην καὶ τὸν Ἱερέα. Ἀλλὰ καὶ οὗτοι, ὡς ἔχω εἰδήσεις καὶ ὡς αὐτοὶ γράφουσι πρὸς ἐμὲ, εἰσὶν ἕτοιμοι νὰ ἐγκαταλίπωσι τὰς θέσεις των, διότι δὲν μισθοδοτοῦνται καὶ ἤδη, καὶ διότι, ὡς λέγουν, δὲν ἔχουσι τοὐλάχιστον ἐλπίδα νὰ ἐξασφαλισθῶσι δυνάμει νόμου· ἐλπίζομεν, ὅτι δυνάμεθα, γράφουσιν οὗτοι, ἂν ἀποκτήσωμεν νόμον, ὅστις νὰ μᾶς ἀναγνωρίσῃ ὡς ὑπαλλήλους καὶ νὰ παράσχῃ ἡμῖν τὸ δικαίωμα τῆς συντάξεως.» ἔχοντες τὸ συμφέρον νὰ μεριμνήσωμεν περὶ τούτων σπουδαίως; ὡς ἀντιπρόσωποι τῆς ἐπαρχίας Καλαμῶν, ἐρωτῶμεν τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, τί ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἔπραξε; Θὰ τὸν παρακαλέσω δὲ νὰ κανονίσῃ τὰ κληροδοτήματα, διότι εἶναι σπουδαία ἡ ὑπόθεσις, ἀφορῶσα εἰς τὰ συμφέροντα τῆς κοινότητος ὁλοκλήρου. Κατὰ τὴν διαθήκην, κύριοι Βουλευταί, ἐκ τοῦ κληροδοτήματος, ἐκτὸς τῶν μισθῶν τῶν διδασκάλων, περὶ ὧν εἶπον, τοῦ ὑπηρέτου καὶ τοῦ ἱερέως, τὸ περίσσευμα πρέπει νὰ διατίθεται πρὸς κατασκευὴν καὶ συντήρησιν τῆς ὁδοῦ ἀπὸ τῆς Ἀλαγωνίας μέχρι Καλαμῶν, καὶ, ἂν περισσεύσῃ, εἰς κατασκευὴν ὁδοῦ ἀπὸ Ἀλαγωνίας μέχρι Σπάρτης. Πιστεύω δὲ, ὅτι δὲν θὰ ἐξαντλήσω, κύριοι, τὴν ὑπομονήν σας, διότι εἶναι σπουδαῖον τὸ ἀντικείμενον, ἂν σᾶς εἴπω, ὅτι, καὶ ἂν ἐξεπληροῦντο οἱ ὅροι καὶ αἱ διατάξεις τῆς διαθήκης τοῦ εὐεργέτου Δημάκη, καὶ πάλιν ἤθελε προκύπτει περίσσευμα 1,400 δραχμῶν κατ’ ἔτος, καθ’ ὅσον 300 μόνον δραχμαὶ ἀπαιτοῦνται εἰς μισθοδοσίαν τοῦ διδασκάλου, τοῦ ἐπιστάτου καὶ τοῦ ἱερέως κατὰ μῆνα, φέρουσαι ἐν ὅλῳ κατ’ ἔτος τὸ ποσὸν τῶν 3,600 δραχμῶν. Δὲν ὁμιλῶ περὶ τοῦ ἀπολεσθέντος ποσοῦ, διότι, κύριοι, ἐλπίζει ἡ κοινότης τοῦ δήμου Ἀλαγωνίας ν’ ἀναγνωρισθῇ μίαν ἡμέραν κυρία τοῦ κληροδοτήματος, καὶ νὰ λάβῃ τὸ ποσὸν τῶν 65,000 δραχμῶν, ὡς ἐγὼ φρονῶ, καὶ ὡς θέλω ἐργασθῆ, ἂν κατὰ τὴν προσεχῆ Βουλὴν ἡ ἐπαρχία Καλαμῶν μὲ τιμήσῃ διὰ τῆς ψήφου καὶ τῆς ἐντολῆς της.

§8ΤΙΝΕΣ. Ποῖος διαχειρίζεται;

§9ΤΖΑΝΕΣ. Ἔχετε ὑπομονήν. Ἀπαιτῶ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν παρακαλῶ νὰ κανονίσῃ τὸ κληροδότημα ἀπὸ τοῦδε, διότι τὸ Σχολεῖον ἐκεῖνο θὰ παραλύσῃ· διότι ἡ κοινότης ἐκείνη ἔχει ἀνάγκην δύο πραγμάτων, ἄρτου καὶ γραμμάτων· διότι δὲν ἠξεύρω, ἂν πρέπῃ νὰ ἀποτελέσωσι τὴν ἐξαίρεσιν, ὅπως πρέπει νὰ ἀποτελέσωσιν ἐξαίρεσιν πᾶσαι αἱ κοινότητες τῆς Ἑλλάδος, νὰ ὑπόκηνται εἰς τὴν ἀρχὴν ἐκείνην, τὴν ἀναγομένην εἰς ἄλλους χρόνους, τὴν ἐπαιτοῦσαν, ὅπως ἔλεγέ τις ποτὲ δι’ ἕνα λαὸν δυστυχῆ ἄλλον, «pane e bastone» ἄρτον καὶ ῥάβδον. Περὶ τούτου παρακαλῶ καὶ τὴν Βουλὴν νὰ συστήσῃ πρὸς τὸν κύριον ἐπὶ τῆς Παιδείας Ὑπουργὸν τὴν ὑπόθεσιν ὡς σπουδαίαν, ἵνα μὴ καὶ τὰ ἐκ τοῦ κληροδοτήματος χρήματα εἰς τὸ ἑξῆς ἀνωφελῶς σπαταλῶνται, καὶ τὸ Δημόσιον ζημιοῦται, ὑποκύπτον εἰς δικαστικοὺς ἀγῶνας· ὁ ἑλληνοδιδάσκαλος Γεώργιος Βασιλάκος, ἐν Μελὲ, ὑπηρετήσας ἐπὶ 3 ἔτη, ἔχει λαμβάνειν 3 ἐτῶν ὁλοκλήρων μισθοὺς, ἤγειρε δὲ ἀγωγὴν κατὰ τοῦ Δημοσίου καὶ ἔλαβε τελεσίδικον ἀπόφασιν.

§10ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῖος διαχειρίζεται τώρα;

§11ΤΖΑΝΕΣ. Ὁ Οὔτις, καὶ διὰ τοῦτο φωνάζω.

§12ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Οἱ διαχειρισταὶ ἀπέθανον, ἄρα οἱ κληρονόμοι δὲν εἶχον κανὲν δικαίωμα νὰ ζητήσουν...

§13ΤΖΑΝΕΣ. Μάλιστα, ἀλλὰ δὲν ἐξηγήθην ἴσως. Δὲν πρόκειται περὶ τῶν κληρονόμων τῶν διαχειριστῶν ἢ ἐκτελεστῶν. Εἶναι λοιπὸν ἀναγκαῖον καὶ κατεπεῖγον ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ λάβῃ πρόνοιαν περὶ τοῦ κληροδοτήματος, οὗ τινος τὸ περίσσευμα, ἐκτὸς τῶν μισθῶν τῶν περὶ ὧν εἴρηται διδασκάλων καὶ λοιπῶν, νὰ κατατίθηται εἰς τὴν Τράπεζαν τὴν Ἐθνικὴν ἢ τὴν Ἰονικὴν, ὑπὸ τὸν ἑξῆς τίτλον «Δημάκειον κληροδότημα ὑπὲρ τοῦ Δήμου Ἀλαγωνίας», ἵνα χρησιμεύσῃ ἡμέραν τινὰ εἰς κατασκευὴν τῶν ὁδῶν τοῦ Δήμου Ἀλαγωνίας, κατὰ τὸν πόθον τοῦ ἀειμνήστου Πέτρου Δημάκη. Ταῦτα ὤφειλον, ὡς ἀντιπρόσωπος τῆς Ἐπαρχίας Καλαμῶν, κύριοι, ἔχων καὶ τὴν συναίνεσιν τῶν συναδέλφων μου, νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ Ἔθνους, ἐλπίζων, ἀδιστάκτως μάλιστα, ὅτι ταχέως ὁ κ. ἐπὶ τῆς Παιδείας Ὑπουργὸς θὰ μεριμνήσῃ περὶ τῆς σπουδαιοτάτης ταύτης ὑποθέσεως.

§14ΤΙΝΕΣ. Πολὺ καλά· ἀρκετά.

§15ΤΖΑΝΕΣ. Ἐξήντλησα τὴν ὑπομονήν σας, κύριοι; Βιάζεσθε; δὲν τὸ πιστεύω. — Ἔχω καὶ μίαν ἄλλην ἐντολὴν, κύριοι, νὰ ἐκπληρώσω. Ὁ κ. Νάζος λαμβάνει τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλῃ δι’ ἐμοῦ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ διὰ τοῦ κ. Προέδρου αὐτῆς...

§16ΤΙΝΕΣ. Ποῖος Νάζος;

§17ΤΖΑΝΕΣ. Ὁ ἐν Ἀθήναις κ. Νάζος ὑποβάλλει ἀναφορὰν, διὰ τῆς ὁποίας,—δὲν θὰ ἀναγνώσω τὸ περιεχόμενον τῆς ἀναφορᾶς διὰ νὰ μὴ σᾶς ἀπασχολήσω ἐπὶ πολὺ,—διὰ τῆς ὁποίας, λέγω, παρακαλεῖ τὴν Βουλὴν καὶ ἰδίᾳ τὸ Ὑπουργεῖον νὰ τηλεγραφήσῃ εἰς τὸν ἐν Ἀγγλίᾳ ἀντιπρόσωπον τῆς Ἑλλάδος κ. Γεννάδιον, μεθ’ οὗ συνειργάσθη ὑπὲρ τῆς συνομολογηθείσης συμβάσεως περὶ τακτοποιήσεως τῶν παλαιῶν δανείων τοῦ 1824 καὶ 1825, ἵνα οὗτος πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν περὶ τῆς προμηθείας, τίνες ἔλαβον αὐτὴν κλπ. Τὴν ἀναφορὰν ταύτην παραδίδω πρὸς τὸν κύριον Πρόεδρον.

§18ΤΙΝΕΣ. Νὰ τυπωθῇ ἡ ἀναφορά.

§19ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν). Δὲν ἠξεύρω μέχρι τοῦδε τί ἔγεινε· θὰ φροντίσω διὰ τὸ μέλλον νὰ γείνῃ ὁ κανονισμὸς τοῦ κληροδοτήματος ὅσον τὸ δυνατὸν καλλίτερον. Ὅσον ὅμως ἀφορᾷ τὸ περὶ συντάξεως τῶν διδασκάλων τοῦ σχολείου ἐκείνου, ὑπέβαλον πρὸ καιροῦ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον, ἂν θέλῃ ἡ Βουλὴ, ἂς τὸ ψηφίσῃ.

§20ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ. Ἔχω νὰ ὑποβάλω, κύριοι, τροπολογίας τινὰς ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ· ἐπειδὴ δὲ, ἂν τοῦτο συζητηθῇ σήμερον εἰς γʹ συζήτησιν, δὲν ὑπάρχει καιρὸς βέβαια νὰ τυπωθοῦν καὶ διανεμηθοῦν, κατὰ τὴν συζήτησιν θὰ κάμω τὴν ἀνάπτυξιν αὐτῶν.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πήλλικας ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ λιμενικῶν ἀρχῶν. Θὰ τυπωθῇ. Σήμερον εἶναι ἡμέρα προσδιωρισμένη διὰ τὴν συζήτησιν τῶν ἀναφορῶν, καὶ ἐπειδὴ ὑπάρχει ἔκθεσις τῆς Ἐπιτροπῆς, νομίζω, ὅτι εἶναι καλὸν νὰ διαθέσῃ ὀλίγας στιγμὰς ἡ Βουλὴ πρὸς συζήτησιν αὐτῶν.

§22ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι· νὰ ἀναβληθῶσι.

§23ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ἀλλεπάλληλα καταφθάνουσιν καθ’ ἑκάστην, κύριοι, τὰ τηλεγραφήματα ἐκ τῶν πληρωμάτων, τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται εἰς τὴν ἀλλοδαπήν. Καὶ ὅσον μὲν ἀφορᾷ τὰ ἐν τῇ ἡμεδαπῇ πληρώματα, ὅπως ἠδυνήθην, οἰκονόμησα τὸ πρᾶγμα· ὅ,τι δὲν δύναμαι νὰ οἰκονομήσω εἶναι ἡ κατάστασις τῶν ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ πληρωμάτων, ἕνεκα τῆς ἐλλείψεως πιστώσεως. Ἡ Ἐπιτροπὴ ποσῶς δὲν συνῆλθεν, οὔτε συνέρχεται. Δὲν ἠξεύρω λοιπὸν τί νὰ κάμω.

§24ΠΟΛΛΟΙ. Ἂς ἀναγνωσθῇ εἰς γʹ. συζήτησιν.

ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ.

§25ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δὲν τὸ λένω διὰ σᾶς.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τί ἐγκρίνει λοιπὸν ἡ Βουλὴ;

§27ΛΑΠΠΑΣ. Ἀφ’ οὗ δὲν θέλῃ ἡ Ἐπιτροπὴ νὰ ἐργασθῇ, ἂς γείνῃ εἰς γʹ ἀνάγνωσιν.

§28Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε· ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἔχει πληρέστατον δίκαιον, καὶ πρέπει βεβαίως νὰ μέμφεται τῆς Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία δὲν συνῆλθεν, ὅπως ἐκπληρώσῃ μίαν ἀπαίτησιν, ὁριζομένην ὑπὸ τοῦ Συντάγματος. Ὥστε ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἔχει δίκαιον, καὶ ἡ Ἐπιτροπὴ κακῶς ἔπραξε νὰ μὴ συνέλθῃ. Ἀλλὰ νομίζετε, κ. Πρόεδρε, ὅτι δυνάμεθα νὰ προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν τῆς πιστώσεως ἄνευ γνωμοδοτήσεως τῆς Ἐπιτροπῆς; Νομίζω, ὄχι.

§29ΛΑΠΠΑΣ. Τί νὰ γείνῃ λοιπὸν, ἀφ’ οὗ δὲν ἐργάζεται ἡ Ἐπιτροπὴ;

§30Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἡσυχάσατε, κ. Λάππα· μὴ φωνάζετε· δὲν εἶναι πράγματα αὐτὰ, τὰ ὁποῖα ἐννοεῖτε σεῖς. Λέγω λοιπὸν ὅτι, ἐπειδὴ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔχει ἀνάγκην, ἂς φροντίσῃ ὁπωσδήποτε νὰ οἰκονομήσῃ αὐτὴν τὴν ἀνάγκην, καὶ ἡ Ἐπιτροπὴ νὰ συνέλθῃ αὔριον, καὶ τὴν Δευτέραν συζητοῦμεν τὰ περὶ πιστώσεως· διότι δὲν πρέπει, κ. Πρόεδρε, νὰ παραδῶμεν μίαν ῥητὴν διάταξιν τοῦ Συντάγματος, καὶ ἂν τὴν ἀποφασίσωμεν αὐτὴν τὴν πίστωσιν, νομίζετε, ὅτι θὰ ᾖναι νομοθέτησις σπουδαία αὐτὴ, τὴν ὁποίαν θὰ κάμωμεν;

§31ΤΙΝΕΣ. Εἶναι διάταξις τοῦ Κανονισμοῦ.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατὰ τὸ 60 ἄρθρον τοῦ Συντάγματος, «ὁ προϋπολογισμὸς εἰσάγεται εἰς τὴν Βουλὴν ἐντὸς τῶν δύο πρώτων μηνῶν ἑκάστης Συνόδου, ἡ δ’ ἐξέτασις αὐτοῦ γίνεται παρ’ εἰδικῆς Ἐπιτροπῆς τῆς Βουλῆς.» Ἑπομένως, ἂν δὲν διέλθῃ ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπὴν, δὲν ἠμπορεῖ νὰ γείνῃ ἡ συζήτησις αὐτοῦ. Δὲν ἐπεκράτησεν ὅμως αὐτὴ ἡ διάταξις καὶ διὰ τὰς πιστώσεις, διότι αἱ πιστώσεις ψηφίζονται καὶ συζητοῦνται τρὶς, ἐνῷ ὁ προϋπολογισμὸς ἅπαξ. Ἓν ἀπὸ τὰ δύο ἔπρεπε νὰ γείνῃ, ἢ νὰ ἔρχωνται αἱ πιστώσεις ἄνευ ἐκθέσεως τῆς Ἐπιτροπῆς, ἢ ὅταν ἀπαραιτήτως πρέπει καὶ αὐταὶ νὰ ἔρχωνται μὲ ἔκθεσιν, πρέπει νὰ συζητῶνται ἅπαξ. Ἡ Βουλὴ ἠκολούθησε πάντοτε τὰς τρεῖς συζητήσεις· ἑπομένως ἔκρινε πολλάκις, ὅτι δὲν εἶναι ἀναγκαῖον νὰ διέρχωνται ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπήν. Αὐτὸ γνωρίζω ὡς μέλος τοῦ Κοινοβουλίου.

§33ΛΑΠΠΑΣ. Ἐγὼ, κ. Πρόεδρε, οὔτε ῥήτωρ εἶμαι οὔτε φιλόσοφος, καθὼς ὁ κ. Πετιμεζᾶς· ἔχω τὸ μυαλό μου εἰς τὸ κεφάλι μου πάντοτε, καὶ ἐξετάζω καὶ βλέπω· ἂν ἡ Ἐπιτροπὴ δὲν θελήσῃ νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐργασίαν της, τί θὰ γείνῃ;

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπειδὴ μὲ ἐρωτᾶτε, ἂν ᾖναι ἀπαραίτητον νὰ σταλῇ εἰς Ἐπιτροπὴν, εἶναι καὶ ἄλλη Ἐπιτροπή.

§35ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Ἔχων τὴν τιμὴν, κ. Πρόεδρε, νὰ ἀποτελῶ μέρος τῆς Ἐπιτροπῆς αὐτῆς, ἐκτιμῶ πολὺ καλῶς τὰ καθήκοντα τὰ ὁποῖα ἔχουσι τὰ μέλη αὐτῆς. Πολὺ ὅμως ἀμφιβάλλω, ἂν ὁ ἔντιμος ἐκ Καλαβρύτων Βουλευτὴς εἶχε δίκαιον νὰ μεμφθῇ αὐτὴν, διότι, ὡς γνωρίζετε, αἱ τοιαῦται ἐπιτροπαὶ διευθύνονται ἀπὸ τὸν Πρόεδρον αὐτῶν. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς ταύτης πρὸ πολλῶν ἡμερῶν συνεκάλεσε τὰ μέλη αὐτῆς νὰ συνέλθουν τὴν προσεχῆ Δευτέραν ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου. Ταῦτα λέγων, οὐδόλως θέλω νὰ ἀποδώσω ἔλλειψιν οὔτε εἰς τὸν ἔντιμον κ. Πρόεδρον, ὅστις, ὅπως πάντες γνωρίζετε, κατέβαλε τὴν μεγαλειτέραν ἐπιμέλειαν καὶ προσπάθειαν, διὰ νὰ φέρῃ εἰς πέρας τὸ ἔργον της· θέλω ὅμως νὰ ὑποδείξω εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι δὲν ὑπέδειξαν εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Ἐπιτροπῆς τὴν ἀνάγκην, τὴν ὁποίαν σήμερον παρέστησαν, καὶ ἕνεκα τούτου δὲν εἰργάσθη ἡ Ἐπιτροπή. Δὲν βλέπω λοιπὸν ἂν σχετικῶς μὲ τὰ πράγματα εἶχε δίκαιον ὁ κ. Πετιμεζᾶς νὰ μεμφθῇ τὰ μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς.

§36Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρατηρῶ εἰς τὸν κύριον Ζέγγελην, ὅτι δὲν ἐμέμφθην παρὰ τὴν ἔλλειψιν τῆς Ἐπιτροπῆς, διότι ἦτο σπουδαιοτάτη. Παρατηρῶ δὲ μάλιστα, ὅτι ὅλαι αἱ Ἐπιτροπαὶ σχεδὸν δὲν ἐργάζονται.

§37ΤΙΝΕΣ. Ὄχι ὅλαι.

§38Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐξαιρῶ μερικάς. Ὅταν, κύριοι, πρόκηται νὰ συνταχθοῦν τὰ ψηφοδέλτια τῶν Ἐπιτροπῶν, μεγάλη πάλη γίνεται, κατόπιν ὅμως δὲν ἐργαζόμεθα. Διατί λοιπὸν νὰ μὴ ὁμολογήσωμεν τοῦτο; διατί νὰ εὑρισκώμεθα ἐκτὸς τῆς τάξεως εἰς περιστάσεις, κατὰ τὰς ὁποίας ἐπιθυμοῦμεν νὰ ἤμεθα ἐντὸς αὐτῆς; διατί τὰ μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς καὶ ὁ κύριος Πρόεδρος αὐτῆς, τοσάκις προκληθεὶς, διατί νὰ μὴ συνέλθουν μίαν ὥραν, διὰ νὰ δυνηθῶμεν καὶ ἡμεῖς νὰ ψηφίσωμεν; Μήπως διὰ τοῦτο θέλω νὰ εἴπω, ὅτι ὑπάρχει ἀντίῤῥησις ἢ ὅτι ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν ναυτικῶν δὲν ἔχει δίκαιον, ἀλλὰ ἐρωτῶ, τώρα πόθεν προέρχεται αὐτὴ ἡ συζήτησις; βεβαίως ἐκ τῆς ἐλλείψεως τῆς Ἐπιτροπῆς.

§39ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Παρακαλῶ τὰ μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς νὰ ἀποσυρθοῦν μίαν στιγμὴν καὶ νὰ κάμουν τὴν ἔκθεσιν.

§40ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα. (Ἀποσύρονται εἰς δωμάτιον τὰ μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ, ὅπως συντάξωσι τὴν περὶ ἧς ὁ λόγος ἔκθεσιν.)

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐτυπώθησαν καὶ διενεμήθησαν νομοσχέδια, πρῶτον περὶ ἐφόρων καὶ τοῦ λοιποῦ προσωπικοῦ τῶν ἀρχαιοτήτων· βʹ) περὶ προσόντων τῶν ὑποψηφίων ἐπισκόπων· γʹ) περὶ περιθάλψεως παραιτηθέντων ἐπισκόπων· δʹ) περὶ προσωπικοῦ τοῦ ἐν Ἀθήναις Ἀστεροσκοπείου· ε) περὶ προσδιορισμοῦ τοῦ προσωπικοῦ τῆς ἐν Ἀθήναις Ἀστυκλινικῆς. Ὅλα ταῦτα ἀνήκουν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐκκλησιαστικῶν κτλ. ἔχουν δὲ σχέσιν μὲ τὸν προϋπολογισμόν. Ἀλλ’ αἱ Ἐπιτροπαὶ δὲν ἔφερον τὰς ἐκθέσεις.

§42Φ. ΦΙΛΩΝΟΣ. Εἶμαι Πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν· συνεκάλεσα τὰ μέλη, ὁ δὲ κύριος Κοσονάκος καὶ ὁ κ. Δαραλέξης προσῆλθον καὶ ἔμειναν ἀρκετὴν ὥραν, οἱ λοιποὶ ὅμως δὲν προσῆλθον. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν νὰ συνέλθωμεν τὴν Δευτέραν καὶ ἡ Ἐπιτροπὴ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ ἡ Ἐπιτροπὴ τῆς Ἐκπαιδεύσεως.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν, ἐπειδὴ συνδέονται μὲ τὸν προϋπολογισμὸν, νομίζω ὅτι εἶναι καλὸν νὰ ἐγγραφοῦν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, καὶ ἐν τῷ μεταξὺ αἱ Ἐπιτροπαὶ νὰ φέρωσι τὰς ἐκθέσεις των. Ἔχομεν ἤδη νομοσχέδιά τινα· Νομοσχέδια τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν περὶ μεταβολῆς τινος εἰς τὸν νόμον τοῦ 1865 διὰ τὴν κατασκευὴν καὶ κάθαρσιν λιμένων. (Εἶναι συντομώτατον καὶ δύναται νὰ ἀναγνωσθῇ εἰς πρώτην συζήτησιν. (ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτόν.) Ἔχομεν νομοσχέδιον περὶ πιστώσεως ἐξ 150,000. Αὐτὸ θὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν Ἐπιτροπήν. Ἐτυπώθη τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἡ Βουλὴ ἐθεώρησεν ὡς κατεπεῖγον, περὶ ἁλάτων τῆς Λευκάδος. Νομίζω, ὅτι ἐπιτρέπει ἡ Βουλὴ νὰ ἀναγνωσθῇ εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτόν.) Εἶναι τὸ νομοσχέδιον περὶ συντάξεως τῆς οἰκογενείας Σαχτούρη.

§44ΤΙΝΕΣ. Αὐτὸ θέλει μυστικὴν ψηφοφορίαν.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τὴν Δευτέραν· διότι θὰ γείνῃ μυστικὴ ψηφοφορία. Ἔρχεται τώρα ὁ προϋπολογισμός· ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ἀνταποκρίνομαι εἰς τὴν ἐπιθυμίαν τῆς Βουλῆς, ἐὰν προτάξω τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα εἶναι εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν καὶ δευτέραν, διὰ νὰ φθάσουν ὅλα εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν, ἔπειτα δὲ, καθόσον προχωροῦμεν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν, νὰ προτάσσωμεν, τὰ ἔχοντα σχέσιν μὲ τὸν προϋπολογισμὸν πρὸ τοῦ σχετικοῦ μέρους· π. χ. πρὸ τοῦ νόμου περὶ ἐσόδων, πρέπει νὰ προταχθοῦν τὰ φορολογικὰ νομοσχέδια, ἐπίσης πρὸ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν τὰ στρατιωτικὰ, διότι διαφορετικὰ δὲν δυνάμεθα νὰ κάμωμεν.

§46ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Πρὶν εἰσέλθωμεν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐξόδων, πρέπει νὰ ἔλθουν τὰ ζητήματα τῶν δανείων, διότι ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τῶν ἐξόδων κανονίζονται αὐτά.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν θὰ ἀναγνώσωμεν εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν ὅσα εἶναι ὥριμα. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ συνθήκης ἐμπορίας καὶ ναυτιλίας μεταξὺ Ῥουμουνίας καὶ Ἑλλάδος. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτόν.)

§48ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Μόνον ἐκεῖνα τὰ νομοσχέδια νὰ ἀναγνωσθῶσιν, ἐπὶ τῶν ὁποίων δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§49ΠΟΛΛΟΙ. Βέβαια.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Περὶ ἐγκρίσεως διεθνοῦς ταχυδρομικῆς συμβάσεως πρώτη συζήτησις. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτόν.) Περὶ ἀποξηράνσεως λιμνῶν πρώτη συζήτησις.

§51ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τὴν Δευτέραν νὰ τὸ ἀναγνώσωμεν αὐτὸ, διὰ νὰ τὸ ἴδω.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ λαχείων.

§53ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἔχω ἀντίῤῥησιν· διότι φρονῶ, ὅτι τὰ λαχεῖα πρέπει νὰ περιορισθῶσι.

§54ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Νὰ συζητηθῇ.

§55ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐὰν θὰ συζητήσωμεν, πρέπει νὰ ἀρχίσωμεν τὴν συζήτησιν ἀπὸ τὸ νομοσχέδιον περὶ λιμνῶν.

§56ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἂς ἀναβληθῇ καὶ αὐτό.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ θητείας τῶν τηλεγραφικῶν φυλάκων. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτόν.) Νομοσχέδιον τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν περὶ μεταῤῥυθμίσεως διατάξεών τινων τοῦ περὶ ἐκλογῆς νόμου. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτόν.) Πρώτη συζήτησις τῆς προτάσεως τοῦ κυρίου Ῥουσσοπούλου περὶ τροποποιήσεως τῶν ἄρθρων 16 καὶ 17 τοῦ περὶ δημαιρεσιῶν νόμου.

§58ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι καὶ τοῦ κ. Ῥοντήρη.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ὑποτροπολογία, ἡ ὁποία θὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτόν.) Νομοσχέδιον τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου περὶ δενδροφορῶν εἰς ά συζήτησιν. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτόν.) Περὶ βοηθητικοῦ προσωπικοῦ τῆς ταχυδρομικῆς ὑπηρεσίας.

§60ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εἶναι σύμφωνον μὲ τὸν προϋπολογισμόν;

§61ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Μάλιστα, καὶ συμφωνεῖ μὲ τὴν γνώμην τῆς Ἐπιτροπῆς.

§62ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὥστε μεταβάλλει τὸν προϋπολογισμὸν, κατὰ τὴν γνώμην τῆς Ἐπιτροπῆς;

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτόν.) Πρότασις ἑρμηνείας τοῦ ἄρθρου 483 τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας εἰς ά συζήτησιν, ἐπὶ τῆς ὁποίας ἔφερεν ἡ Ἐπιτροπὴ τὴν ἔκθεσίν της. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτόν.) Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 5 τοῦ νόμου περὶ στρατιωτικῶν προβιβασμῶν.

§64Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Ὅλα αὐτὰ οὔτε νὰ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν δὲν εἶναι.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη ἀνάγνωσις εἶναι. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτόν.) Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ προσόντων τῶν οἰκονομικῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Β. ναυτικοῦ. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτόν). Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ κυρώσεως συμβάσεως πρὸς συμπλήρωσιν τοῦ συστήματος τῶν φάρων καὶ φανῶν τῆς Ἐπικρατείας.

§66ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§67ΣΟΥΤΣΟΣ. Εἶμαι ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ἐγένετο ἀντίῤῥησις, ζητῶ τὸν λόγον.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ αὐτὸ εἶναι εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν· ν’ ἀναγνωσθῇ;

§69ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὄχι· διότι εἶναι νεωτερισμὸς, αὐτὸ δὲ συνδέεται μὲ τὸν προϋπολογισμὸν, καὶ θὰ συζητηθῇ.

§70ΣΟΥΤΣΟΣ. Ἐγὼ δικαιοῦμαι νὰ ὁμιλήσω.

§71ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἀπεφασίσθη, ὅτι περὶ ἐκείνων τῶν νομοσχεδίων, εἰς τὰ ὁποῖα ὑπάρχει ἀντίῤῥησις, νὰ μὴ γείνῃ λόγος, οὔτε νὰ συζητηθοῦν.

§72ΣΟΥΤΣΟΣ. Τότε ἠμπορεῖ ἕκαστος νὰ λέγῃ, ὅτι ἔχει ἀντίῤῥησιν, καὶ τίποτε νὰ μὴ συζητηθῇ. Ἐπιθυμῶ νὰ μὲ ἀκούσῃ ἡ Βουλή. Κύριοι, κατ’ ἔτος νομίζω, ὅτι ἀναβαίνω τὸ βῆμα τοῦτο, καὶ τὸ ἐνθυμεῖσθε, ὅτι ἐπανειλημμένως ἐζήτησα τὴν βελτίωσιν τῶν φάρων καὶ φανῶν, διότι ἀντιπροσωπεύω νῆσον ναυτικὴν, ἥτις πάσχει ἐκ τῆς ἐλλείψεως ταύτης· διότι γίνονται πολλὰ ναυάγια, καὶ ὡς ἐκ τούτου εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ὑπάρχουν πολλαὶ ἐκθέσεις, ζητοῦσαι τὴν βελτίωσιν τῶν φάρων καὶ φανῶν. Ὡς ἐκ τούτου πολλαὶ Κυβερνήσεις καὶ τοῦ κυρίου Δεληγεώργη καὶ τοῦ κυρίου Κουμουνδούρου ἔκαμον συμβάσεις, ὡς θεωροῦσαι ἀναγκαίαν αὐτὴν τὴν συζήτησιν. Πέρυσιν ἐνθυμεῖσθε, ὅτι καὶ ἐγὼ καὶ ὁ ἔντιμος Βουλευτὴς ἐκ Μεσολογγίου ἀπῃτήσαμεν νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ τότε σύμβασις, διότι ὁ συμβληθεὶς εἶχε κατάθεσιν χρημάτων, καὶ ἔπρεπεν ἢ νὰ ἐπιψηφισθῇ ἢ νὰ καταψηφισθῇ ἡ σύμβασις. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου ὑπάρχει καὶ ἓν κονδύλιον 150,000 δραχμῶν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν, τὸ ὁποῖον θὰ ἀφαιρεθῇ. Ἐὰν ἡ σύμβασις ἀποῤῥιφθῇ, ἡμεῖς οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν νήσων θὰ κάμωμεν πρότασιν νὰ προστεθοῦν 200,000 δραχμαὶ πρὸς ἀνέγερσιν φάρων καὶ φανῶν· ὥστε ὡς ἐκ τούτου πρέπει νὰ συζητηθῇ πρὸ τοῦ προϋπολογισμοῦ, καὶ αὐτὴν τὴν ἰδέαν φρονῶ, ὅτι ἔχει καὶ ἡ Κυβέρνησις.

§73ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐγὼ θὰ ὁμιλήσω ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου καὶ εἰς τὰς τρεῖς συζητήσεις, καὶ θὰ ὁμιλήσω ἐπὶ πολλὰς ὥρας.

§74ΤΙΝΕΣ. Τότε ἂς ἀναγνωσθῇ ἄλλα.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται αὐτό. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἱεροκηρύκων. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτόν.) Πρώτη συζήτησις τοῦ περὶ συστάσεως σώματος Μηχανικῶν διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν πολεμικῶν πλοίων. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτόν.) Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Β. ναυτικοῦ. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτόν.)

§76ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ κύριος Ὑπουργὸς νὰ μᾶς εἴπῃ, ἐὰν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἦναι σύμφωνον μὲ τὸν προϋπολογισμὸν ἢ προστίθενται θέσεις.

§77ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Συμφωνεῖ μὲ τὸν ὑποβληθέντα προϋπολογισμόν.

§78ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὄχι ὅμως μὲ τὴν ὑφισταμένην κατάστασιν.

§79ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Μὲ τὴν κατάστασιν, ἥτις θὰ ἐπέλθῃ.

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχομεν εἰς βʹ. ἀνάγνωσιν τὰ ἑξῆς νομοσχέδια.

§81Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Εἰσήχθη νομοσχέδιον περὶ ἀτμοτελωνίδων· ἐπειδὴ ἡ ὑπηρεσία αὐτὴ εἶναι ἀναγκαία, παρακαλῶ νὰ ἐπιψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον.

§82ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Σήμερον ἡ Ἐπιτροπὴ συνῆλθε, καὶ τὴν Δευτέραν θὰ ὑποβάλῃ τὴν ἔκθεσιν.

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀναπληρωτικῆς πιστώσεως δραχμῶν 40,000 ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως τῆς χρήσεως τοῦ 1878. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτόν.) Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐκτάκτου πιστώσεως δραχμῶν 11,200 ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς χρήσεως 1878. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτόν.) Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐκτάκτου πιστώσεως δραχμῶν 55,000 ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν τῆς χρήσεως 1878. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτόν.) Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐκτάκτου πιστώσεως δραχ. 51,000 ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν τῆς χρήσεως 1878. (Γίνεται δεκτόν.) Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ κυρώσεως συμβάσεως μετὰ τῆς Ἑταιρίας τῶν Μεταλλουργείων τοῦ Λαυρίου.

§84ΤΙΝΕΣ. Ὑπάρχουν πολλαὶ ἀντιῤῥήσεις.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ ὑπέβαλε τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τῆς πιστώσεως τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν καὶ δέχεται τὴν πίστωσιν. Ἐπιθυμεῖ ἡ Βουλὴ ν’ ἀναγνωσθῇ;

§86ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀναπληρωτικῆς πιστώσεως δραχμῶν 624, 645 ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν εἰς γʹ συζήτησιν.)

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγκρίνει ἡ Βουλὴ νὰ συζητηθῇ εἰς γʹ ἀνάγνωσιν τὸ νομοσχέδιον περὶ προσωρινῆς δι’ ἐγγυήσεως ἀπολύσεως;

§88Δ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Εἰς τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ θὰ γείνῃ συζήτησις.

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἀναβάλλεται. Μεταβαίνομεν εἰς τὴν γενικὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἀφοῦ δὲ αὕτη ἀποπερατωθῇ, θὰ προταχθῶσι τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ἔχουν σχέσιν μὲ τὰ ἔσοδα, καὶ κατόπιν θὰ ζητήσω τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς ἐπὶ τῶν ἐσόδων. Ἔχει τις τὸν λόγον;

§90ΤΙΝΕΣ. Αὐτὰ ἐτελείωσαν χθές.

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τότε μεταβαίνομεν εἰς τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ἔχουν σχέσιν μὲ τὰ ἔσοδα· καὶ πρῶτον περὶ τῆς φορολογίας τῶν προϊόντων τῆς γῆς καὶ τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν ζώων εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν διὰ τὸ ἔτος 1879. (Ψηφίζεται τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον. Ὁμοίως ἄνευ ἀντιῤῥήσεως εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν τὸ νομοσχέδιον περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 31 Δεκεμβρίου 1877 νόμου περὶ διαθέσεως τοῦ ἐγγείου φόρου καὶ τοῦ δικαιώματος τῆς ἐπικαρπίας τῶν δημητριακῶν καρπῶν.) (Καταλαμβάνει τὴν ἕδραν τοῦ Προέδρου ὁ Ἀντιπρόεδρος κ. Κατριβάνος.) Τρίτη ἀνάγνωσις περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 31 Δεκεμβρίου 1877 νόμου περὶ βεβαιώσεως τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν ζώων.

§92ΖΟΥΜΠΟΥΛΑΚΗΣ. Γνωρίζω ἐκ πείρας, κύριοι, ὅτι κατὰ τὸ παρελθὸν ἠγέρθησαν διενέξεις, καὶ διενέξεις, αἱ ὁποῖαι ἠνάγκασαν τοὺς κατοίκους νὰ προσφύγουν εἰς τὰ δικαστήρια· ἐδῶ πρέπει νὰ γείνῃ μία ἐξαίρεσις. Ὑποθέτω, ὅτι ὑπάρχουν 2–3 στρέμματα γαιῶν, τῶν ὁποίων δὲν κάμνει οὐδεμίαν ἄλλην χρῆσιν ὁ ἰδιοκτήτης, ἢ διὰ νὰ βόσκουν τὰ γεωργικά του ζῶα· ὥστε αὐτὴ ἡ ἔκτασις ἡ μικρὰ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ μένῃ ἀφορολόγητος.

§93ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἄν πρόκηται νὰ περιορίσωμεν τὴν ἐξαίρεσιν διὰ μόνα τὰ γεωργικὰ ζῶα, δὲν ἔχω ἀντίῤῥησιν.

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν εἰς τὸ ἄρθρον 15 θὰ γείνῃ προσθήκη· «δὲν ὑπόκεινται εἰς τὴν πληρωμὴν τοῦ ἐγγείου φόρου τὰ βόσκοντα γεωργικὰ ζῶα τοῦ ἰδιοκτήτου τῆς βοσκῆς». (Γίνεται δεκτὸν μὲ τὴν προσθήκην τὸ νομοσχέδιον.) Νομοσχέδιον περὶ δηλωθεισῶν Ἐθνικῶν γαιῶν καὶ ἐθνικοϊδιοκτήτων φυτειῶν. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ ὡς καὶ τὸ ἄρθρ. 1.) Ἄρθρον 2.

§95ΝΕΖΕΡΙΤΗΣ. Ἐδῶ, κύριοι, μετὰ τὸ «οἱ δηλωταὶ» νὰ προστεθῇ «καὶ οἱ ἐκδοχεῖς τῶν δικαιωμάτων των». Πρὸς δὲ εἰς τὴν ἑτέραν §, ὅπου λέγει «ὁ ἐγγυητής», νὰ προστεθῇ «ἢ ὁ ἐκδοχεὺς τῶν δικαιωμάτων αὐτοῦ».

§96Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Καὶ εἰς τὴν τρίτην παράγραφον· «ἐὰν ὁ δηλωτής».

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον, ὅπως τροπολογεῖται, παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι.) Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 3.

§98ΝΕΖΕΡΙΤΗΣ. Κατὰ τὸν πρῶτον νόμον, ἐκεῖνοι, οἵτινες ἤθελον καθυστερήσει τὰς πρὸς τὸ Δημόσιον δόσεις καὶ ἐδυστρόπουν νὰ δηλώσωσιν αὐτὰς, ὑπεχρεοῦντο εἰς τὴν ἐκποίησιν τοῦ κτήματος· καὶ ὅ,τι μὲν ἐπερίσσευεν ἐδίδετο εἰς αὐτοὺς, διὰ δὲ τὸ ἐλλεῖπον ἦσαν ὀφειλέται. Κατὰ τὸν νέον ὅμως νόμον, ὄχι μόνον ἐπιστρέφεται τὸ κτῆμα εἰς τὸ Δημόσιον, ἀλλὰ ὀφείλεται ἀποζημίωσις καὶ διὰ πᾶσαν βελτίωσιν. Ἐν πρώτοις λοιπὸν καθυποβάλλω τὴν πρότασιν νὰ τηρηθῇ ἡ ἰσχὺς τοῦ πρώτου νόμου καὶ ν’ ἀπαλειφθῇ τὸ ἄρθρον· ἐν πάσῃ ὅμως ἐναντίᾳ περιπτώσει φρονῶ, ὅτι καλὸν ἤθελεν εἶσθαι ἡ προθεσμία τῶν δύω ἐτῶν νὰ γείνῃ πενταετής. Λάβετε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ὁ σκοπὸς τοῦ νόμου καὶ αἱ εὐχαὶ τῶν Συνελεύσεων ἦσαν νὰ μοιρασθῇ ἡ γῆ, ἀλλ’ αὐτὸ δὲν εἶναι νόμος διανομῆς, εἶναι νόμος πωλήσεως. Δυστυχῶς εἰς τὴν Ἑλλάδα στερούμεθα γεωργικῆς Τραπέζης μετὰ μεγάλων κεφαλαίων καὶ τῶν μέσων τῆς συγκοινωνίας καὶ τῆς καλλιεργείας· ἄλλως καὶ ὡς ἐκ τοῦ κλίματος ἡ γῆ συνήθως παράγει ὀλίγους καρπούς. Λοιπὸν, ὁ σκοπὸς τοῦ νόμου μετὰ δύω ἔτη δὲν ἐκπληροῦται, ὥστε μία πενταετία εἶναι καλή. Τώρα μένει εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ παραδεχθῇ ἢ τὴν ἀπάλειψιν τοῦ ἄρθρου, ἢ τὴν αὔξησιν τοῦ χρονικοῦ διαστήματος.

§99ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐγὼ νομίζω, ὅτι τὸ ἄρθρον αὐτὸ πλεονάζει, διότι, καθὼς γνωρίζετε, δηλώσεις ἐγένοντο ἀπὸ τὰ 1871, ἐνῷ δὲ κατὰ τὸν ἀρχικὸν νόμον μετ’ ὀλίγους μῆνας ἔπρεπε νὰ γενοῦν αἱ ἐκτιμήσεις καὶ μετὰ ταῦτα αἱ καταμετρήσεις, διὰ νὰ ἐκδοθοῦν τὰ παραχωρητήρια, παρῆλθον δύω ἔτη, καὶ οὐδὲν τούτων εἶχεν ἐνεργηθῆ. Τότε, κατὰ συνέπειαν ἀπαιτήσεως πολλῶν Βουλευτῶν, ἐβιάσθη ἡ Κυβέρνησις νὰ νομοθετήσῃ, ὅτι δύνανται, ὅσοι τῶν δηλωσάντων θέλουν, νὰ πληρόνουν τὴν ἐτησίαν δόσιν ἐπὶ τῇ βάσει γενικῶν τιμῶν, τὰς ὁποίας ὥριζεν ὁ νόμος, καὶ ν’ ἀπαλλάσσωνται ἀπὸ τὴν ἐπικαρπίαν. Τοῦτο δὲ γίνεται ἕως σήμερον. Ἐὰν δὲ τὰ πράγματα ἔμενον ὅπως ἐξ ἀρχῆς ἐκανονίσθησαν, καὶ ἐγὼ φρονῶ, ὅτι ἤθελε βραδύνει ἐπὶ πολὺν καιρὸν ἀκόμη ἡ τακτοποίησις τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς. Ἀλλὰ τὸ παρὸν νομοσχέδιον λαμβάνει ἄλλο μέτρον· δίδει τὴν ἄδειαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐκδώσῃ τὰ παραχωρητήρια ἐπὶ τῇ βάσει τῶν δηλώσεων, ἄνευ καταμετρήσεως· ἑπομένως ἔχει ὅλην τὴν εὐκολίαν ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐκδώσῃ ἀμέσως ὅλα τὰ παραχωρητήρια καὶ ἀναγκάσῃ τοὺς δηλώσαντας ἢ νὰ τὰ δεχθοῦν καὶ νὰ καταστήσουν δι’ ἑαυτοὺς ὑποχρεωτικὴν τὴν τακτικὴν πληρωμὴν τῶν δόσεων, ἢ νὰ παραιτηθοῦν, καὶ τότε αἱ γαῖαι νὰ περιέλθουν εἰς τὴν κυριότητα τοῦ Δημοσίου. Ἑπομένως νομίζω, ὅτι εἶναι περιττὸν νὰ ληφθῇ τὸ προτεινόμενον μέτρον, τὸ ὁποῖον ἄλλως εἶναι καὶ ἄδικον καὶ ἠμπορεῖ νὰ θεωρηθῇ ὡς δημευτικόν· διότι ὑποθέσατε, ὅτι ἐπλήρωσάν τινες τὰς δόσεις ἀπὸ τὸ 1873, ὅτε ἐδόθη αὐτὸ τὸ δικαίωμα, ὅτι ἡ Κυβέρνησις διὰ λόγους, οἱ ὁποῖοι ἠμποροῦν νὰ συμβοῦν, δὲν θελήσῃ νὰ ἐκδώσῃ τὸ παραχωρητήριον οὔτε μετὰ παρέλευσιν πέντε ἢ δέκα ἐτῶν· ἐν τῷ μεταξὺ θὰ πληρώσῃ δεκαπέντε δόσεις, ὅ ἐστι πλέον τοῦ ἡμίσεως τοῦ τιμήματος, κάμνει δὲ καὶ μεγάλας βελτιώσεις, διότι ἠμπορεῖ νὰ καταστήσῃ τὸν ἀγρὸν φυτείαν καὶ νὰ ἐγείρῃ ἐπ’ αὐτοῦ οἰκοδομάς· εἶναι δίκαιον, σᾶς ἐρωτῶ, ἐὰν αὐτὸς δὲν δυνηθῇ νὰ πληρώσῃ δύο δόσεις, νὰ δημευθῇ τὸ κτῆμα; Δὲν εἶναι ὀρθότερον νὰ ἀρκεσθῶμεν εἰς τὰς διατάξεις τοῦ ἀρχικοῦ νόμου, κατὰ τὸν ὁποῖον δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ πωλήσῃ τὸ κτῆμα, νὰ κρατήσῃ τὰ ὀφειλόμενα, τὰ δὲ περισσεύματα νὰ τὰ ἀποδώσῃ εἰς τὸν πολίτην; Ἐπαναλαμβάνω λοιπὸν, ὅτι εἶναι περιττὸν αὐτὸ τὸ ἄρθρον.

§100Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δύο αἰτίαι παρέτεινον τὴν ἐκκρεμότητα τοῦ νόμου τούτου· ἡ πρώτη αἰτία ἦτο τὸ δύσκολον νὰ ἐξακριβωθῇ, ἐὰν αἱ ἐκτάσεις αἱ δηλωθεῖσαι, αἵτινες κατείχοντο ἢ κατελήφθησαν, ἦναι τόσαι, ὅσαι ἐδηλώθησαν, ἢ τυχὸν κατελήφθη ὑπὸ τοῦ δηλωτοῦ ἔκτασις μεγαλειτέρα τῆς δηλωθείσης. Ἡ δευτέρα αἰτία ἦτο ὁ προσδιορισμὸς τῆς τιμῆς· ἐπειδὴ δὲ ὁ προσδιορισμὸς αὐτὸς ἀπήντα δυσκολίας, ἠναγκάσθη ἡ νομοτελεστικὴ ἐξουσία νὰ ἐπιτρέψῃ νὰ μὴ δίδωσι τὸ δικαίωμα τῆς ἐπικαρπίας, νὰ ληφθῇ δ’ ὡς βάσις μέσος τις ὅρος τῆς τιμῆς, νὰ προσδιορίζηται ἐπ’ αὐτῆς ἡ ἐτησία δόσις, ἐπὶ τῇ ἀμοιβαίᾳ συνομολογήσει τῆς ὑποχρεώσεως τοῦ συμψηφισμοῦ τῶν καταβληθέντων. Εὐτυχῶς αἱ ἐκτιμήσεις ἐπροόδευσαν ἀρκετὰ καὶ διεξήχθησαν καὶ κατὰ τοὺς δύο βαθμοὺς καθ’ ἱκανὸν μέρος, ὑπολείπεται ὅμως μέρος ἀκόμη, τοῦ ὁποίου αἱ ἐκτιμήσεις δὲν ἐπερατώθησαν εἰσέτι ἐντελῶς. Ἀλλὰ διὰ τὰς γαίας ἐκείνας, διὰ τὰς ὁποίας αἱ ἐκτιμήσεις ἐτελείωσαν καὶ κατὰ τὸν πρῶτον καὶ κατὰ τὸν δεύτερον βαθμὸν, μένει κἄτι τι ἐκκρεμὲς, ὁ προσδιορισμὸς τῶν τοποθεσιῶν, εἰς τὰς ὁποίας ὑπάγονται αἱ γαῖαι αὗται· ἀλλὰ τοῦτο εἶναι δύσκολον νὰ ἐξακριβωθῇ· διὰ τοῦτο τὸ νομοσχέδιον ἀφῆκεν ἐκλεκτικὸν δικαίωμα εἰς τὸν δηλωτὴν, ἐὰν θέλῃ, νὰ δηλώσῃ αὐτὸς ὁ ἴδιος εἰς ποίαν τοποθεσίαν νομίζει ὅτι ἀνήκουν αἱ γαῖαι. Αὐτὸ θέλει ἐξακολουθήσει ἐπί τινα καιρόν. Μεγαλειτέρα ὅμως δυσκολία, διὰ νὰ ἐκτελεσθῇ ὁ νόμος, ἦτο αἱ καταμετρήσεις τῶν γαιῶν. Οἱ δηλωταὶ ἐδήλωσαν ἐκτάσεις, ἀλλ’ ὑπῆρχον διάφοροι ἀφορμαὶ, ἠγέρθησαν πολλοὶ δισταγμοὶ, ἐὰν αἱ δηλώσεις ἦσαν ἀκριβεῖς κατ’ ἔκτασιν. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἀνελάμβανεν αὐτὴν τὴν φροντίδα, νὰ καταμετρήσῃ τὰς δηλωθείσας γαίας, ἤθελεν ἀναδεχθῆ ἔργον, τὸ ὁποῖον δὲν ἤθελε περατωθῆ εἰς μακρὰν σειρὰν ἐτῶν· ἤθελε δ’ ἀναδεχθῆ δαπάνας, αἱ ὁποῖαι ἴσως ἤθελον ἀποῤῥοφήσει ὅλας τὰς προσόδους τῆς διαθέσεως τῶν ἐθνικῶν γαιῶν, καὶ ἴσως ἤθελεν ἐκθέσει καὶ τοὺς δηλωτὰς καὶ κατόχους γαιῶν εἰς δυσάρεστον ἐνόχλησιν καὶ ὑποχρέωσιν μὴ νόμιμον. Διὰ τοῦτο ἐνόμισα, ὅτι ἔπρεπε νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν ἓν μέτρον γενναῖον, διότι νομίζω, ὅτι εἶναι λίαν γενναῖον, τὸ καθιστᾷ ὅμως δικαιολογημένον ἡ ἀνάγκη. Ἀλλ’ ἀπέναντι αὐτῆς τῆς γενναιότητος ἐνόμισα, ὅτι ἦτο εὔκολον νὰ παρακαλέσω τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν νὰ συνδυάσῃ αὐτὴν καὶ μετὰ κἄποιας αὐστηρότητος. Ἀλλ’ ἐπειδὴ βλέπω, ὅτι ἡ ἐπιθυμία σας εἶναι νὰ φανῆτε καὶ κατὰ τοῦτο εὐμενεῖς, δὲν ἀνθίσταμαι εἰς τὴν ἀπάλειψιν τοῦ ἄρθρου.

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀπάλειψιν παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκεται τὸ τέταρτον ἄρθρον.)

§102ΝΕΖΕΡΙΤΗΣ. Πρέπει νὰ τεθῇ «ὁ δηλωτὴς ἢ ὁ ἐκδοχεύς».

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον μὲ αὐτὴν τὴν προσθήκην παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 5.)

§104ΝΕΖΕΡΙΤΗΣ. Καὶ ἐδῶ πρέπει νὰ τεθῇ «ἢ οἱ ἐκδοχεῖς αὐτῶν» καὶ ἐν τέλει «ἐπ’ ὀνόματι αὐτῶν».

§105Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐννοεῖται.

§106ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν σᾶς φαίνεται πολὺ αὐστηρὸν τὸ μέτρον, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις μετὰ τὴν καταμέτρησιν εὕρῃ ποσὸν ὑπερβάλλον, νὰ τὸ ἀποκόψῃ;

§107ΜΠΟΥΤΟΣ. Πρέπει νὰ ἔλθῃ νόμος.

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον μὲ τὴν προσθήκην τοῦ κ. Νεζερίτου παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ψηφίζεται ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὸ ἄρθρον 6.) Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 7.

§109Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Εἶναι μία προσθήκη, ἀλλ’ εἶναι ἐν τυπογραφικὸν λάθος, ἀντὶ ἐκτός, πρέπει ἐντός. (Ἀναγινώσκεται ἡ τροπολογία.)

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον μὲ τὴν τροπολογίαν παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ψηφίζονται ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰ ἄρθρα 8, 9 καὶ 10.)

§111Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Μοὶ ἐσυστήθη νὰ προβάλω τὴν ἑξῆς προσθήκην. «Δὲν ὑπάγονται δὲ εἰς ἐξαίρεσιν αἱ ἐντὸς τῶν κωμοπόλεων ἢ χωρίων φυτεῖαι καὶ τὰ ἐξαρτήματα αὐτῶν, αἱ γενόμεναι πρὸ τῆς ἐγκρίσεως σχεδιογράμματός τινος.»

§112ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι ὡς τελευταῖον ἄρθρον τὴν προσθήκην αὐτὴν παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Τώρα ἔρχεται ὁ νόμος περὶ τῶν οἰκοπέδων Πατρῶν. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον πρῶτον.)

§114ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Σωτηροπούλου. «Ἄρθρον 1. Τὰ εἰς τὸ Δημόσιον ἀνήκοντα ἢ δι’ ἀνταλλαγῆς εἰς τὴν κυριότητα αὐτοῦ περιελθόντα οἰκόπεδα ἐντὸς τοῦ σχεδίου τῆς ἄνω πόλεως Πατρῶν, ἐφ’ ὧν ἀνηγέρθησαν τέλειαι οἰκοδομαὶ μέχρι τέλους τοῦ ἔτους 1877, παραχωροῦνται ἐπὶ ἐκτιμήσει εἰς τοὺς ἀνεγείραντας τὰς οἰκοδομὰς, κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ἀπὸ 10 Ἀπριλίου 1858 ΥΝΖʹ νόμου περὶ τῶν οἰκοπέδων Πατρῶν. Ἡ διάταξις τῆς προηγουμένης παραγράφου ἐφαρμόζεται καὶ ἐπὶ τῶν ἐθνικῶν γηπέδων τῶν κειμένων εἰς τὴν νέαν ἀρκτικὴν σειρὰν τῆς κάτω πόλεως, τὴν θέσιν Ἅριαν καὶ τὰς ἐκτὸς τοῦ σχεδίου θέσεις Βλατερὸν καὶ Καμίνια.» Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§115ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον μὲ τὴν τροπολογίαν παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 2.)

§117Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὑπάρχει τροπολογία, νὰ παραταθῇ ἡ προθεσμία ἀντὶ ἑνὸς μηνὸς εἰς τρεῖς μῆνας· δὲν ἀντιλέγω.

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον μὲ τὴν τροπολογίαν αὐτὴν παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι.) Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 3 ἄνευ ἀντιῤῥήσεως.) (Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 4.)

§119ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον τοῦτο πρόκειται περὶ οἰκοπέδων τινῶν, τὰ ὁποῖα ὀνομάζονται Νοβελάρικα. Καθὼς γνωρίζετε, Νοβελάρικα ὀνομάζονται τὰ οἰκόπεδα, τὰ ὑποκείμενα εἰς δικαίωμα ἐπιφανείας, καὶ εἰς δικαίωμα ἐπιφανείας ὑπάγονται ὅλα τὰ ἀκίνητα, ὅσα, ἀνήκοντα εἰς Ὀθωμανοὺς ἢ εἰς τὸ Ὀθωμανικὸν Δημόσιον, εἶχον παραχωρηθῆ εἰς τὴν διηνεκῆ κατοχὴν χριστιανῶν, πρὸς οἰκοδομὴν ἢ ἐμφύτευσιν. Ἀλλ’ ἀφοῦ κατὰ τὸ διάστημα τῆς Ἐπαναστάσεως κατεστράφησαν αἱ οἰκοδομαὶ καὶ αἱ φυτεῖαι, αἱ ὁποῖαι ὑπῆρχον ἐπὶ τῶν τοιούτων κτημάτων, ἐννοεῖται, κατὰ τοὺς περὶ ἐμφυτεύσεως κανόνας, ἡ γῆ περιῆλθεν εἰς τὴν κυριότητα τοῦ Δημοσίου. Ἀλλὰ τὰ λεγόμενα Νοβελιάρικα οἰκόπεδα τῆς ἄνω πόλεως Πατρῶν δὲν ἦσαν τοιαύτης φύσεως. Ταῦτα εἶναι ὀλίγα οἰκόπεδα, κείμενα εἰς διαφόρους συνοικίας τῆς πόλεως, τὰ ὁποῖα δὲν ὑπῆρξαν ἰδιοκτησία οὔτε τῶν Ὀθωμανῶν οὔτε τῆς Ὀθωμανικῆς Κυβερνήσεως, ἀλλ’ ἦσαν ἀνέκαθεν ἰδιοκτησία τῶν χριστιανῶν καὶ ὑπεβλήθησαν εἰς μικρόν τινα κανόνα (νόβελον), πληρονόμενον εἰς τὸ Ὀθωμανικὸν προσκύνημα (τὸν τεκὲν), ὁ ὁποῖος ὑπῆρχεν εἰς τὰς Πάτρας, διότι συνέβη ἐκεῖ πλησίον κακούργημα, οὗτινος δὲν ἀνεκαλύφθη ὁ αὐτουργός. Ἐγὼ αὐτὸς, ὁ ὁποῖος κατάγομαι ἀπὸ τὴν πόλιν τῶν Πατρῶν καὶ ὁ ὁποῖος, μολονότι πρὸ πολλῶν ἐτῶν ἐγκατεστάθην εἰς ἄλλην ἐπαρχίαν, ἔχω τὴν τιμὴν νὰ διατηρῶ καὶ ἐν αὐτῇ, δι’ ἐξαιρετικῆς ἀποφάσεως τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου, πλήρη τὰ δικαιώματα τοῦ δημότου, γνωρίζω ἐκ διηγήσεως τοῦ μακαρίτου πατρός μου καὶ ἄλλων γερόντων, ὅτι 15–20 οἰκόπεδα, κείμενα ὀλίγον ἀπωτέρω τῆς πατρικῆς μου οἰκίας, ὑπεβλήθησαν ὀλίγα πρὸ τῆς Ἐπαναστάσεως ἔτη εἰς νόβελον ἑνὸς γροσίου ἕκαστον, πληρονόμενον εἰς τὸν Τεκὲ, διότι ὑπὸ μίαν μικρὰν γέφυραν, ἡ ὁποία σώζεται ἀκόμη, εὑρέθη φονευμένος εἷς ἄραψ, τοῦ ὁποίου δὲν ἠδυνήθησαν νὰ εὕρωσι τὸν φονέα. Τοιαύτη εἶναι ἡ ἱστορία τῶν οἰκοπέδων, τὰ ὁποῖα εἰς τὴν ἄνω πόλιν τῶν Πατρῶν φέρουν τὸ ὄνομα Νοβελιάρικα. Καὶ διὰ τοῦτο, ἀφοῦ κατεστράφησαν αἱ οἰκίαι,—διότι, ὡς δὲν ἀγνοεῖτε, ἡ πόλις τῶν Πατρῶν ἔλαβε τὸ ἀτύχημα νὰ μὴ μείνῃ οὔτε μία τῶν οἰκιῶν της ὀρθή,—οἱ ἰδιοκτῆται τῶν οἰκοπέδων, ἐπανελθόντες τὰ κατέλαβον καὶ τὰ ἐνέμοντο ὡς ἰδιοκτῆται, χωρὶς νὰ πληρόνουν νόβελον. Αἱ παρὰ τῆς Κυβερνήσεως συστηθεῖσαι ἐπιτροπαί, διὰ νὰ ἐνεργήσουν τὴν ἀνταλλαγὴν τῶν οἰκοπέδων τῆς ἄνω πόλεως πρὸς τὰ οἰκόπεδα τῆς κάτω, τὰ ἀνεγνώρισαν καὶ τὰ ἐσημείωσαν ὡς ἰδιόκτητα. Ἀλλ’ ὑπάλληλοί τινες, ἀπὸ ὑπέρμετρον ζῆλον κινούμενοι, ἐπρότειναν νὰ μὴ ἀναγνωρισθῶσιν ὡς τοιαῦτα. Ἀλλὰ τί συνέβη; Ὅτε κατὰ τὸ 1858 ἐξεδόθη ὁ περὶ οἰκοπέδων Πατρῶν νόμος, δι’ οὗ ἐδόθη τέλος εἰς τὴν πολυθρύλητον ὑπόθεσιν τῆς ἀποζημιώσεως τῶν οἰκοπέδων τῆς πόλεως Πατρῶν, ἐξεδόθη κατὰ τὰς διατάξεις αὐτοῦ βιβλίον περιέχον ὅλας τὰς ἰδιοκτησίας, τὸ ὁποῖον μετὰ παρέλευσιν ἑνὸς ἔτους ἔμελλε νὰ θεωρῆται ὡς τίτλος ἀδιαφιλονείκητος· εἰς τὸ βιβλίον τοῦτο τὰ νοβελιάρικα οἰκόπεδα ἐσημειώθησαν ὡς ἰδιόκτητα, παρελθόντος δὲ τοῦ ἔτους, καὶ ἂν ὑποτεθῇ ὅτι τὸ Δημόσιον εἶχε μικρὸν δικαίωμα ἐπ’ αὐτῶν, τὸ δικαίωμά του τοῦτο παρεγράφη. Μ’ ὅλα ταῦτα τὸ Δημόσιον ἐξακολουθεῖ ν’ ἀμφισβητῇ τὴν κυριότητα τῶν οἰκοπέδων τούτων, ἀπαιτοῦν νὰ κρατήσῃ τὸ ἥμισυ τῆς ἐκτάσεως αὐτῶν. Ἕνεκα τούτου τινὲς τῶν ἰδιοκτητῶν ἠναγκάσθησαν νὰ καταφύγουν εἰς τὰ δικαστήρια, ἔνθα τὸ Δημόσιον ἡττήθη. Ὕστερον ἀπὸ τὴν ἧτταν αὐτὴν, εἶναι, νομίζω, καὶ ἄδικον καὶ μάταιον νὰ ἐπιμένωμεν καταβασανίζοντες ὀλίγους πτωχοὺς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι ἦσαν, ὡς σᾶς εἶπον, ἀνέκαθεν κύριοι τῶν οἰκοπέδων· δι’ ὃ θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλήν, ἐπειδὴ ἦλθεν ἡ ὑπόθεσις ἤδη ἐνώπιόν της, νὰ δώσῃ τέλος καὶ νὰ τὰ θεωρήσῃ ὡς ἰδιόκτητα. Δὲν πρόκειται περὶ μεγάλων ἐκτάσεων οὔτε περὶ οἰκοπέδων μεγάλης ἀξίας, ὥστε νὰ διστάσῃ τις νὰ παραχωρήσῃ καὶ τὸ ἕτερον ἥμισυ.

§120ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν.) Ὅσην καὶ ἂν εἶχα προαίρεσιν νὰ εὐκολύνω τὴν ἐκτέλεσιν τῆς ἐπιθυμίας τῶν κατοίκων τῆς πόλεως Πατρῶν καὶ τῶν ἐκ Πατρῶν Βουλευτῶν καὶ τοῦ κ. Σωτηροπούλου, ὅστις, ὡς εἶπεν, εἶναι ἐπίτιμος πολίτης τῆς εἰρημένης πόλεως, τόσον μοὶ εἶναι δύσκολον νὰ συναινέσω. Καὶ ὅτι μὲν ἡ ἱστορία τοῦ δικαιώματος, τὸ ὁποῖον ἀντιποιεῖται τὸ Δημόσιον εἶναι αὐτὴ, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Σωτηρόπουλος ἐξέθηκε, καὶ ἐγὼ ἤκουσα παρὰ πολλῶν, ἱστορούντων ὅτι ἐκ παραδόσεως ἔμαθον ταῦτα. Δὲν βεβαιοῦται ὅμως τὸ ἱστορικὸν ἐξ ἐγγράφων. Τὸ βέβαιον εἶναι, ὅτι ἐν πίνακι συνταχθέντι καὶ ἐκτεθέντι πρὸ πολλῶν χρόνων ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς ἐκτελέσεως τῆς ὑποθέσεως, συντεταγμένῳ, ὡς εἶπον, ὑπὸ γεωμετρῶν τῆς Κυβερνήσεως, ἐσημειώθησαν τὰ οἰκόπεδα, περὶ ὧν ὁ λόγος, ὡς νοβελιάρικα, καὶ ἐξηκολούθει τὸ Δημόσιον ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν νὰ ἀξιοῖ ἐπ’ αὐτῶν δικαίωμα ἐπικαρπίας. Ὁ ἰσχυρισμὸς τοῦ κ. Σωτηροπούλου, ὅτι, ἐπειδὴ κατὰ τὰ 1858, ἐντὸς τῆς προθεσμίας τοῦ ἑνὸς ἔτους τῆς τότε ταχθείσης, ἐσημειώθησαν αὐτὰ ὡς ἰδιόκτητα καὶ ὅτι παρεγράφη πᾶσα ἀξίωσις δικαιώματος περιορισμοῦ τῆς ἰδιοκτησίας, εἶναι ἰσχυρισμὸς, τὸν ὁποῖον μόνον ἡ δικαστικὴ ἐξουσία δύναται νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν, οὐχὶ δὲ ἡ Βουλή. Ἐγὼ ἐσκέφθην νὰ ἐξεύρω μέσον τινὰ τρόπον, ἵνα εὐκολύνω τοὺς κατοίκους τῶν Πατρῶν καὶ ἀπαλλάξω αὐτούς τε καὶ τὸ Δημόσιον δικαστικῶν ἀγώνων. Πρᾶξις νομοθετικὴ περὶ αὐτοῦ ἀποτελεῖ παραίτησιν δικαιώματος, τὸ ὁποῖον ἐπὶ τριακονταετίαν ἠξίου τὸ Δημόσιον, παραίτησιν, πρὶν ἢ δι’ ἐξετάσεως γένηται γνωστὸν καὶ βέβαιον ἐφ’ ἑκάστου οἰκοπέδου, ὅτι τὸ Δημόσιον ματαίως καὶ ἀδίκως ἀξιοῖ δικαίωμα ἐπικαρπίας. Ἐπρότεινα λοιπὸν διὰ τοῦ νομοσχεδίου διοικητικήν τινα προεξέτασιν, κατὰ τὴν ὁποίαν συνιστᾶται Ἐπιτροπὴ ἀπὸ τὸν Νομάρχην, τὸν Ἔφορον καὶ τὸν Δήμαρχον Πατρῶν, ὅπως ἐξετάσῃ τὰς ἀξιώσεις, τὰς ὁποίας τὸ Δημόσιον ἔχει ἐφ’ ἑκάστου οἰκοπέδου, καὶ ὑποβάλῃ περὶ τούτου ἔκθεσιν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, καὶ, ἂν τὸ Ὑπουργεῖον εὕρῃ ὅτι τὸ Δημόσιον ἀδίκως διεκδικεῖ δικαίωμα ἐπιφανείας, νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ παραιτῆται· ἐν περιπτώσει δὲ, καθ’ ἣν ἤθελεν ἐπιμείνει, εἴτε ἀπὸ πνεῦμα ταμιευτικόν, εἴτε ἀπὸ ὑπέρμετρον ζῆλον, τότε ὁ ἰδιώτης θέλει δύνασθαι νὰ προσφεύγῃ εἰς τὰ δικαστήρια. Ἡ γνώμη τοῦ κ. Σωτηροπούλου εἶναι ν’ ἀποφανθῇ ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία, ὅτι τὸ Δημόσιον δὲν ἔχει ἀξιώσεις. Ἡ γνώμη αὕτη δύναται νὰ ἦναι συμφέρουσα εἰς τοὺς κατοίκους Πατρῶν, ἀλλὰ εἶναι χαριστική· εἰς ἐμὲ δὲ, Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ ἐνδώσω εἰς γνώμην χαριστικὴν, καὶ θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ μὴ ἐγκαταλείψῃ τὸ ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου.

§121ΡΙΚΑΚΗΣ. Νομίζω, κύριοι, ὅτι ὁ ἔντιμος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν παρακινεῖται ἰδίως ἀπὸ τὴν ἰδέαν τοῦ νὰ μὴ φανῇ, ὅτι συναινεῖ εἰς μίαν δήμευσιν τῆς περιουσίας τοῦ Δημοσίου· ἀλλ’ ἔπρεπε νὰ τὸν ἐπηρεάσῃ ἡ ἰδέα, ὅτι οὔτε ὁ ἀξιότιμος κ. Σωτηρόπουλος οὔτε ἡμεῖς οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν Πατρῶν ἠθέλομεν ὑποβάλει τοιαύτην αἴτησιν εἰς τὴν Βουλὴν, ἐὰν μετὰ μακρὰν πολυχρόνιον βάσανον, ὑπὸ τὴν ὁποίαν τὰ οἰκόπεδα τῶν Πατρῶν ἐτέθησαν ἀπὸ τοῦ 1830, ἤθελε προκύψει τὸ ἐλάχιστον δικαίωμα τοῦ Δημοσίου. Εἶναι γνωστὸν, ὅτι τὸ Δημόσιον εἶναι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζῃ τοὺς λόγους, ἐκ τῶν ὁποίων διεδέχθη ἀπὸ τῆς Ὀθωμανικῆς Κυβερνήσεως τὴν κυριότητα ἐπὶ διαφόρων ἀκινήτων ἐν Ἑλλάδι, ἤτοι ἄλλα μὲν δικαιώματι κυριαρχικῷ, ἕτερα δὲ ὡς βακούφικα, καὶ ἄλλα ὑπὸ τὸ βάρος τοῦ νοβέλου. Ἀλλὰ τοιαῦτα, κύριοι, ἐν Πάτραις δὲν ὑπάρχουσι. Συνεστήθησαν ἐκεῖ ἄπειροι ἐπιτροπαὶ, καὶ μολονότι διαφοροτρόπως προσεπάθησε τὸ Δημόσιον ν’ ἀνακαλύψῃ τίτλους ἐπὶ τῶν ὑπὸ συζήτησιν οἰκοπέδων, δὲν ἠδυνήθη, καὶ ἐνώπιον τοῦ δικαστηρίου ἡττήθη. Μένουν, κύριοι, πολλὰ ὀλίγα οἰκόπεδα εἰς τὴν θέσιν Βλατερὸ καὶ εἰς μίαν ἄλλην θέσιν, ἐπὶ τῶν ὁποίων τὸ Δημόσιον δὲν ἠδυνήθη νὰ εὕρῃ τίτλους ἰδιοκτησίας· νομίζω λοιπὸν ὅτι, ἀφοῦ εἶναι βεβαιωμένον, ὅτι τὸ Δημόσιον δὲν δύναται νὰ γνωρίζῃ, ἂν ἔχῃ δικαίωμα ἐπὶ τῶν οἰκοπέδων αὐτῶν καὶ ἔρχεται ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία νὰ κανονίσῃ ὁριστικῶς τὸ ζήτημα τῶν οἰκοπέδων, νομίζω ὅτι, ἂν λύσῃ τὸ ζήτημα ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία, τὸ Δημόσιον δὲν ὑφίσταται οὐδεμίαν ζημίαν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀναχωρεῖ ἀπὸ μίαν ἰδέαν, ἡ ὁποία ὑπὸ γενικὴν ἔποψιν εἶναι ἀξιέπαινος, ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ προκειμένου δὲν ἔχει ἐφαρμογὴν — ὥστε τὸν παρακαλῶ νὰ συναινέσῃ. Ἐὰν δὲ ἡ ἰδική μου γνώμη δὲν ἔχῃ βαρύτητα, ἔχει ὅμως βαρύτητα ἡ γνώμη τοῦ κ. Σωτηροπούλου, ὁ ὁποῖος ἐμελέτησε τὴν ὑπόθεσιν καὶ ἐβασάνισεν αὐτὴν, καὶ ὁ ὁποῖος, ὡς Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, δὲν τὴν εἰσήγαγεν εἰς τὴν Βουλὴν, ὡς μὴ ἐντελῶς ὥριμον. Τώρα ὅμως, ὅτε ὡρίμασεν ἡ ὑπόθεσις, λαμβάνει τὸ θάῤῥος νὰ ἔλθῃ καὶ νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἐσχημάτισεν. Εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν εἶναι μεγάλη ἐγγύησις ἡ γνώμη τοῦ κ. Σωτηροπούλου, καὶ παρακαλῶ καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ συναινέσῃ, καὶ τὴν Βουλὴν νὰ παραδεχθῇ τὴν τροποποίησιν.

§122ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Πρὸ πάντων ἔχω ἀνάγκην νὰ σχηματίσω ἰδίαν γνώμην.

§123ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἀνάγκη νομοθετικῶς νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα, διότι ἐπὶ τῶν οἰκοπέδων τούτων δὲν ἐγένετο ὅ,τι καὶ ἐπὶ τῶν εἰς ἄλλα μέρη τῆς ἐπικρατείας εὑρισκομένων ὁμοίως. Ὁ νόμος τοῦ 1858 τὰ ἐθεώρησε κατὰ τὸ ἥμισυ ἐθνικὰ καὶ κατὰ τὸ ἥμισυ ἰδιόκτητα· ἀλλὰ τὸ Δημόσιον δὲν ἠδυνήθη οὔτε τὸ ἥμισυ νὰ ὑποστηρίξῃ ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων ὡς ἐθνικόν, διότι δὲν ἠδυνήθη ν’ ἀποδείξῃ, ὅτι ἦσαν νοβελιάρικα. Ἑπομένως, ἀφοῦ ἅπαξ ἐνομοθετήθη ὅτι τὸ Δημόσιον δικαιοῦται νὰ λάβῃ τὸ ἥμισυ, τοῦτο δὲ κατέπεσεν ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων, νομίζω, ὅτι εἶναι δίκαιον ν’ ἀπαλλαγῶσι καὶ οἱ λοιποὶ 20 ἢ 30 τοιοῦτοι ἰδιοκτῆται ἀπὸ τὴν ἀνάγκην τοῦ νὰ προσφύγουν εἰς τὰ δικαστήρια. Ὁ κ. Ὑπουργὸς σχηματίζει ἐπιτροπὴν, ὅπως ἐξετάσῃ τὴν ὑπόθεσιν, ἀλλὰ τί ἄλλο δύναται νὰ σᾶς εἴπῃ ἡ Ἐπιτροπὴ παρ’ ὅ,τι ἐλέχθη μέχρι τοῦδε; Ἐπιτροπαὶ συνεστήθησαν μέχρι τοῦδε πολλαὶ ἀπὸ τῆς ἐλεύσεως τοῦ ἀοιδίμου Καποδιστρίου καὶ ἐντεῦθεν. Τὸ ζήτημα εἶναι ἐξηντλημένον καὶ δὲν δύναται οὔτε ὁ νομάρχης, οὔτε ὁ ἔφορος νὰ σᾶς εἴπῃ τι νεώτερον. Ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλὴ εἶναι ἤδη εἰς θέσιν ν’ ἀποφασίσουν ὁριστικῶς καὶ νὰ ἀποδώσουν δικαιοσύνην, διότι ἄλλως οἱ ἰδιοκτῆται θὰ καταφύγουν εἰς τὰ δικαστήρια καὶ θὰ ἐξαντληθῶσιν, ὅπως καὶ ἐξηντλήθησαν οἱ περισσότεροι.

§124ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Μὲ ἀναγκάζει ὁ κ. Σωτηρόπουλος νὰ ἐπαναλάβω, ὅτι ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία διὰ νόμου κατὰ τὸ 1858 ἀνεκήρυξεν, ὅτι τὸ Δημόσιον ἔχει δικαίωμα ἐπιφανείας ἐπί τινων οἰκοπέδων Πατρῶν· ὁ λόγος, ὅτι τὸ Δημόσιον ἡττήθη ἐπὶ ἓξ ἢ ἑπτὰ δικῶν, δὲν εἶναι ἰσχυρὸς, ἵνα δικαιολογήσῃ τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν τοῦ νὰ παραιτηθῇ τοῦ δικαιώματος τῆς ἐπιφανείας, ὅπερ ἠξίου μέχρι τοῦδε ἐπὶ ἑξήκοντα ἢ καὶ ἑδδομήκοντα ὅλων οἰκοπέδων. Κατὰ τὸ νομοσχέδιον, ὁ ἀντιπρόσωπος τοῦ Δημοσίου θέλει ἐξετάσει ποῦ στηρίζεται ἡ περὶ τοῦ δικαιώματος τῆς ἐπιφανείας ἀξίωσις τοῦ Δημοσίου. Ἂν καὶ πρὸ τούτου ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία θέλῃ νὰ δωρήσῃ νῦν τὰ δικαιώματα τοῦ Δημοσίου, εἶναι κυρία νὰ τὰ δωρήσῃ· ἐγὼ ὅμως ὡς Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν ἔχω τὴν ἐξουσίαν νὰ δωρήσω, οὐδὲ τὸ καθῆκον νὰ συμβουλεύσω εἰς τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν νὰ δωρήσῃ.

§125ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σωτηρόπουλος προτείνει ν’ ἀντικατασταθῶσι τὰ ἄρθρα 4, 5 καὶ 6 διὰ τῆς ἑξῆς διατάξεως: «Αἱ μερίδες τῶν ἐχόντων ἐντὸς τοῦ σχεδίου τῆς ἄνω πόλεως οἰκόπεδα, τὰ ὁποῖα εἰς τὸ βιβλίον τῆς ἀναθεωρητικῆς Ἐπιτροπῆς χαρακτηρίζονται ὡς ἰδιόκτητα, κατόπιν δὲ διὰ μολυβδοκονδύλου ἐσημειώθησαν εἰς τὸ ἐκτεθὲν ἀπόσπασμα ὡς ὑποκείμενα εἰς δικαίωμα ἐπιφανείας (νόβελον) θέλουσι πιστωθῆ μὲ τὸ συνεπείᾳ τῆς σημειώσεως ταύτης ἀποκοπὲν ἥμισυ τῆς ἐκτάσεώς των.» Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι.) Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. (Κατόπιν ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὰ ἄρθρα 4, 5, 6 καὶ 7 ἄνευ ἀντιῤῥήσεως.)

§126ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. Ἄρθρον 8. (Ἀναγινώσκεται.)

§127ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σωτηρόπουλος ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 8 ἔχει τὴν ἑξῆς τροπολογίαν Τὸ ἄρθρον 8 νὰ μεταβληθῇ ὡς ἑξῆς· «Οἱ μήπω λαβόντες ἀναγνωριστήρια διὰ τὰ ἐντὸς τοῦ σχεδίου τῆς ἄνω πόλεως ἰδιόκτητα οἰκόπεδα καὶ οἱ κατὰ τὸ βιβλίον τῆς πιστωχρεώσεως ἔχοντες ὑπόλοιπα ἀνταλλαξίμων πιστώσεων, συμπεριλαμβανομένων καὶ τῶν ἐκλεξάντων μὴ διαθέσιμα οἰκόπεδα εἴτε κατέφυγον οὗτοι εἰς τὰ δικαστήρια εἴτε μὴ ὀφείλουσιν ἐντὸς δύο μηνῶν ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ παρόντος νόμου νὰ ὑποβάλωσι διὰ δικαστικοῦ κλητῆρος εἰς τὸν ἐπὶ τῆς ἀποζημιώσεως ὑπάλληλον, οἱ μὲν πρῶτοι αἴτησιν, ὁρίζουσαν ἀκριβῶς τὴν θέσιν καὶ τὰ ὅρια τῶν οἰκοπέδων των, οἱ δὲ τελευταῖοι ὁμοίαν αἴτησιν περὶ ἐκλογῆς ἑτέρου διαθεσίμου οἰκοπέδου. Παρελθούσης τῆς προθεσμίας ταύτης, ἐὰν διατεθῶσι παρὰ τοῦ Δημοσίου τοιαῦτα οἰκόπεδα, οἱ ὑπαγόμενοι εἰς τὰς ἀνωτέρω κατηγορίας οὐδὲν ἄλλο δικαίωμα ἔχουσιν εἰμὴ νὰ λάβωσιν ἀτόκως τὸ εἰσπραχθὲν τίμημα ἢ νὰ ζητήσωσιν ἄλλα διαθέσιμα οἰκόπεδα.»

§128ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν ἔχω ἀντίῤῥησιν.

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Κατόπιν ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὰ ἄρθρα 9 καὶ 10 ἄνευ ἀντιῤῥήσεως.)

§130ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). Ἄρθρον 11.

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Σωτηρόπουλος ἔχει ἐνταῦθα τροπολογίαν.

§132ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Συγχωνεύω τὴν τροπολογίαν μου εἰς τὴν τοῦ κυρίου Ῥούφου.

§133Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Ὑποβάλλω, κύριοι, τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 11. (Ἀναγινώσκεται.)

§134ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Παραδέχομαι τὴν τροπολογίαν τοῦ κυρίου Ῥούφου.

§135ΡΟΥΦΟΣ. Ἐνόμισα ἀναγκαῖον νὰ ὑποβάλω τὴν τροπολογίαν αὐτὴν, διότι ἐκ τοῦ νομοσχεδίου ἐμφαίνεται, ὅτι ἀνήκουν εἰς τὸ Δημόσιον τὰ οἰκόπεδα καὶ παραχωροῦνται εἰς τὸν ναὸν, ἐνῶ εἶναι ἰδιοκτησία τοῦ ναοῦ, καὶ ὅλαι αἱ δίκαι αἱ κατὰ τοῦ Δημοσίου διεξήχθησαν ὑπὲρ αὐτοῦ ὥστε ἀποδίδεται δικαιοσύνη.

§136ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κυρίου Ῥούφου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§137ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). Ἄρθρον 12.

§138ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§139ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ διορθωθῇ μόνον ἓν τυπογραφικὸν λάθος· ἀντὶ «οἱ ἐντὸς τοῦ σχεδίου» νὰ τεθῇ «οἱ ἐκτὸς τοῦ σχεδίου». (Κατόπιν ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὰ ἄρθρα 13 καὶ 14 τοῦ νομοσχεδίου καθὼς καὶ τὸ σύνολον ἄνευ ἀντιῤῥήσεως.) (Καταλαμβάνει τὴν ἕδραν τοῦ Προέδρου ὁ Πρόεδρος κύριος Σωτηρόπουλος.)

§140ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχομεν, κύριοι, καὶ ἓν μικρὸν νομοσχέδιον περὶ Θηραϊκῆς γῆς. (Ἀναγινώσκεται τὸ νομοσχέδιον περὶ Θηραϊκῆς γῆς καὶ γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως.)

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μεταβαίνομεν, κύριοι, εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐσόδων.

§142Δ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἐπὶ τῶν ἐσόδων δύο μόνον παρατηρήσεις ἔκαμεν ἡ Ἐπιτροπὴ, αʹ) ἐπὶ τῶν ἐσόδων τοῦ ἐγγείου φόρου τῶν ἐλαιῶν, προτείνουσα τὸ ποσὸν ἀπὸ 500,000 νὰ καταβιβασθῇ εἰς 400,000, διότι ἡ ἐσοδεία τοῦ 1879 προβλέπεται οὐχὶ τόσον εὔφορος, καὶ βʹ) ἐπὶ τῶν ἐσόδων τῶν τηλεγραφικῶν, τὰ ὁποῖα ἀπὸ 450,000 τὰ ἀνεβίβασεν εἰς 700,000, διότι ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν τὰ ἔσοδα τῶν τελευταίων ἐτῶν.

§143ΤΙΝΕΣ. Καλῶς ἔχουσιν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ. (Ἐνταῦθα γίνεται παραδεκτὸς ἄνευ ἀντιῤῥήσεως ἅπας ὁ προϋπολογισμὸς τῶν ἐσόδων)

§144ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μεταβαίνομεν ἤδη εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐξόδων.

§145ΤΙΝΕΣ. Τὴν Δευτέραν.

§146ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρᾳ 6 παρὰ 10|60 μ. μ.