1878.11.03

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 30

τῆς 3 Νοεμβρίου 1878.

(Παρασκευή.)

Ὥρᾳ 2 μ. μ.

Ἀπαρτίας γενομένης, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προτεραίας καὶ ἐνεκρίθησαν.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπεβλήθησαν ἀναφοραὶ ά) τῶν ἀδελφῶν Πρινοπούλων περὶ πληρωμῆς τῶν ὀφειλομένων αὐτοῖς ἐξ ἐργασίας των ἐπὶ τοῦ ἱεροῦ Ναοῦ τῆς Μητροπόλεως Ἀθηνῶν· βʹ) τῶν Συμβολαιογράφων Ἀθηνῶν, ἐξαιτουμένων τὴν τροποποίησιν τοῦ τελευταίου περὶ χαρτοσήμου νόμου, δι’ αὐξήσεως τῶν ἐπὶ τῶν τελῶν δικαιωμάτων αὐτῶν. Θὰ παραπεμφθῶσιν ἡ μὲν πρώτη εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν, ἡ δὲ δευτέρα εἰς τὴν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν. Δὲν κατέθεσαν εἰσέτι τὰς ἐκθέσεις των αἱ Ἐπιτροπαί 1) Ἡ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ἐπὶ τῶν Νομοσχεδίων αʹ) περὶ τῆς ἀποζημιώσεως τοῦ ἰδιοκτήτου τῆς οἰκίας ἐν ᾗ ἦτο τὸ τηλεγραφεῖον Ἀθηνῶν καὶ βʹ) περὶ ἐγκρίσεως τῆς τηλεγραφικῆς συμβάσεως. 2) Ἡ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἐπὶ τοῦ Νομοσχεδίου περὶ ἐπικυρώσεως τῆς συμβάσεως μετὰ τῆς Ἑταιρίας τῶν Μεταλλουργείων, καὶ ἐπὶ τοῦ περὶ μεταβολῆς τοῦ δασμολογίου.

§2ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἐπειδὴ δὲν εἶναι ὁ εἰσηγητὴς παρών, ὑποβάλλω ἐγὼ τὴν ἔκθεσιν ἐπὶ τοῦ πρώτου.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. 3) Ἡ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων αʹ) περὶ δυνάμεως τοῦ στρατοῦ καὶ βʹ) περὶ στρατολογίας. 4) Ἡ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου περὶ τροποποιήσεως ἄρθρου τοῦ ἀστικοῦ νόμου. Παρακαλῶ τὰς Ἐπιτροπὰς νὰ ὑποβάλωσι ταχέως τὰς ἐκθέσεις των, διότι ἄλλως θὰ ζητήσω τὴν ἄδειαν τῆς Βουλῆς, ἵνα ἐγγράψω τὰ νομοσχέδια εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§4ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν συνῆλθε καὶ ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν της τὰ τέσσαρα νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ἐστάλησαν εἰς αὐτήν. Καὶ ἐπὶ μὲν τῶν δύω νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα ἀνεφέρατε, ἐπεράτωσε τὸ ἔργον της, ἐπὶ δὲ τῶν ἄλλων δύω, κατ’ αἴτησιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, θὰ συνεργασθῇ μετὰ τῆς Ἐπιτροπῆς τῶν Στρατιωτικῶν.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ἐπιτροπὴ ἔχει τι νὰ εἴπῃ, διὰ τοῦ Προέδρου αὐτῆς;

§6ΣΕΡΒΟΣ. Μέχρι τῆς χθὲς κατεγίνετο εἰς τὸ ἄλλο Νομοσχέδιον· εἰς πρώτην δὲ συνεδρίασιν θὰ ἐργασθῇ καὶ ἐπὶ ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ἀνεφέρατε.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν δὲν κατατεθῶσιν αἱ ἐκθέσεις τὴν Δευτέραν, θὰ ζητήσω τὴν ἐγγραφὴν τῶν Νομοσχεδίων εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§8ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§9Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸν Ἰούνιον τοῦ 1877 συνήφθη σύμβασις μεταξὺ τοῦ τότε Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τῆς Ἰονικῆς Τραπέζης περὶ συνομολογήσεως δανείου 320,000 δραχμῶν πρὸς ἀγορὰν τῶν ἀτμοτελωνίδων. Ὑποβάλλω Νομοσχέδιον περὶ ἐπικυρώσεως τῆς συμβάσεως ταύτης.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπεβλήθη ἡ ἔκθεσις τῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ Νομοσχεδίου περὶ τῶν Μεταλλουργείων τοῦ Λαυρίου.

§11ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Καταθέτω εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τὸ πρωτόκολλον τῆς ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς Σαλαμῖνος καὶ Πόρου. Ὀφείλω δὲ νὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν, ἵνα μοι ἐπιτρέψῃ νὰ ἐκφράσω τὴν εὐχαρίστησίν μου εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐπροκάλεσαν τὴν κατάθεσιν τῶν ἐγγράφων τούτων, διότι εἶναι λίαν εὐνοϊκὰ ὑπὲρ ἐμοῦ.

§12ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (Πρωθυπουργός). Μεταξὺ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Αὐστριακῆς ὑπάρχει ἐκκρεμὴς διαπραγμάτευσις ταχυδρομικὴ, ἀφορῶσα τὰ ἀτμόπλοια τοῦ Λόϋδ, αὕτη δὲ συνδυάζεται καὶ μὲ ἐμπορικὴν συνθήκην. Ἐπειδὴ δὲ ἡ διαπραγμάτευσις δὲν ἐπερατώθη εἰσέτι, ἔληξε δὲ ἡ προθεσμία προηγουμένης συμβάσεως, ὑποβάλλω Νομοσχέδιον παρατεῖνον τὴν προθεσμίαν αὐτήν.

§13Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐλέχθη προχθὲς, ὅτι ἐπιζητεῖται ὁ περιορισμὸς τοῦ ἐλέγχου ἐπὶ τῶν προμηθειῶν. Διὰ τοῦτο ἐνόμισα καθῆκόν μου νὰ καταθέσω ἐπὶ τῆς τραπέζης ὅλα τὰ εἴδη τῶν προμηθειῶν, περὶ ὧν προέβλεψα, δηλαδὴ γαλέτας καὶ ὑποδήματα, ὑποκάμισα καὶ ἐσώβρακα, ἀναξυρίδας καὶ ἱμάτια· κατέθεσα δὲ καὶ τὰ εἴδη, τὰ ὁποῖα πρὸ τῶν προμηθειῶν μου εἶχεν ὁ στρατὸς, ἵνα ἐξελεγχθῇ ἡ διαφορά, διὰ νὰ δυνηθῇ ἡ Βουλὴ ἀμέσως νὰ κρίνῃ καὶ περὶ τούτων καὶ περὶ ἐκείνων. Ἐὰν δὲν μὲ ἀπατᾷ ἡ μνήμη, ὁ ἔντιμος Βουλευτὴς ἐκ Μεσολογγίου εἶπεν, ὅτι ἐκ τῆς ἐξετάσεως τῶν πραγμάτων, ναὶ εἶπε πολὺ ὀρθῶς, θ’ ἀποδειχθῇ οὐ μόνον ἡ ἱκανότης τοῦ Ὑπουργοῦ, ἀλλὰ καὶ ἡ πρόνοια καὶ ἡ ἐπιτήρησις τῆς Κυβερνήσεως. Ἐγὼ δὲ προσφέρω τὰ μέσα, ἵνα καὶ ὁ ἔντιμος Βουλευτὴς ἐκ Μεσολογγίου καὶ πάντες δυνηθῆτε νὰ κρίνητε δικαίως καὶ περὶ τῆς ἱκανότητος καὶ περὶ τῆς προνοίας καὶ περὶ τῆς ἐπιβλέψεως. Αὐτά, διὰ νὰ ἐξελέγξω τὴν συκοφαντίαν, τὰ ἔλαβον ἐπὶ ἀποδείξει ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ δὲν δύνανται νὰ ὑπάρχωσιν ἄλλα δείγματα, παρὰ αὐτὰ τὰ ὁποῖα ἐπρομηθεύθημεν ἀπὸ τὴν Γαλλίαν. Ἡ Βουλή, ἐλπίζω, θὰ εὐχαριστηθῇ, διότι τῇ παρέχω τὰ μέσα νὰ κρίνῃ ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως.

§14Ν. ΣΟΥΤΣΟΣ. Πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως ἔχω τὸν λόγον.

§15ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ τοῦ προϋπολογισμοῦ, τῆς ὁποίας ἔχω τὴν τιμὴν ν’ ἀποτελῶ μέρος, ἐγένετο λόγος περὶ τῆς ἐκ τῶν δασῶν προσόδου· ἅπαντες δὲ οἱ ἀποτελοῦντες τὴν Ἐπιτροπὴν ταύτην ἀξιότιμοι συνάδελφοι ἀπεφήναντο, ὅτι τὸ τελευταῖον μέτρον, ἤτοι ἡ κατάργησις τῆς δασοφυλακῆς, οὐ μόνον δὲν ἐβελτίωσε τὰ δάση, ἀλλ’ ἐπήνεγκε καὶ βλάβην εἰς αὐτά. Δὲν πρόκειται νῦν νὰ συνηγορήσω ὑπὲρ τοῦ προηγουμένου καθεστῶτος, ἀλλὰ φρονῶ, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ληφθῇ πρόνοια, ὡς τάχιστα, διότι, ἂν ἐξακολουθήσῃ ἡ σήμερον ὑφισταμένη κατάστασις ὡς πρὸς τὴν διοίκησιν τῶν δασῶν, μετ’ ὀλίγον χρόνον δὲν θέλομεν ἔχει δάση, αἱ δ’ ἐντεῦθεν ζημίαι καὶ βλάβαι τῆς κοινωνίας εἰσὶ τοῖς πᾶσι γνωσταί. Κατὰ τὴν προτελευταίαν Σύνοδον τῆς Βουλῆς ὁ ἀξιότιμος τότε Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ νῦν Πρόεδρος τῆς Βουλῆς ὑπέβαλε νομοσχέδιον περὶ δασῶν. Πρὸς κατάρτισιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψιν ὅλα τὰ πρὸ αὐτοῦ συνταχθέντα νομοσχέδια περὶ δασῶν, ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψιν ἅπασαι αἱ περιστάσεις, αἵτινες συνδυάζονται πρὸς τὰς τοπικὰς ἡμῶν ἀνάγκας, ἐλήφθησαν δὲ προσέτι ὑπ’ ὄψιν καὶ αἱ ἐν Εὐρώπῃ ἰσχύουσαι περὶ δασῶν νομοθεσίαι· εἰς τὴν κατάρτισιν τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ εἰργάσθησαν ἐν Ἐπιτροπῇ, προεδρευομένῃ ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ, οἱ εἰδικώτεροι τῶν παρ’ ἡμῖν ἀνδρῶν. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ παραπέμψῃ εἰς τὴν ἁρμοδίαν Ἐπιτροπὴν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, καὶ κατόπιν νὰ ἐγγραφῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ὥστε ἐντὸς τῆς Συνόδου αὐτῆς νὰ ἐπιψηφισθῇ νόμος τοσούτῳ χρήσιμος καὶ ἐπωφελὴς εἰς τὴν πολιτείαν.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§17ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§18ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν τῇ αὐτῇ Ἐπιτροπῇ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐγένετο λόγος περὶ τῆς ἐκ τῆς «Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως» προσόδου. Ὅλοι οἱ ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ ἀξιότιμοι συνάδελφοι παρετήρησαν, ὅτι ἡ «Ἐφημερὶς τῆς Κυβερνήσεως» καθ’ ὃν τρόπον ἐκδίδεται δὲν ἐκπληροῖ τὸν σκοπόν, πρὸς ὃν προώρισται. Ἐκ τούτου ἔλαβον ἀφορμὴν νὰ προτείνω ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ, ὅτι τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν προτελευταίαν Σύνοδον τῆς Βουλῆς, περὶ τοῦ τρόπου τῆς ἐκδόσεως τῆς «Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως» ἠδύνατο νὰ πληρώσῃ ἐπαρκῶς τὸν προορισμὸν αὐτῆς καὶ ν’ ἀποβῇ αὕτη χρήσιμος ὑπὸ πολλὰς ἐπόψεις. Ἐὰν ἡ «Ἐφημερὶς τῆς Κυβερνήσεως» ἐξεδίδετο καθ’ ἑκάστην ἡμέραν, ἀνέγραφε πάσας τὰς πράξεις τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῶν διαφόρων ἀρχῶν, διοικητικῶν καὶ δικαστικῶν, καὶ ἐν γένει ἀνεγράφοντο ἐν αὐτῇ ἅπαντες οἱ διορισμοὶ δημοσίων ὑπαλλήλων, πρὶν ἢ ἐνῶ συγχρόνως κοινοποιοῦνται εἰς τοὺς διοριζομένους, ἐν γένει δὲ, ἂν ἐν τῇ «Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως» ἐδημοσιεύοντο πᾶσαι αἱ Κυβερνητικαὶ πράξεις καὶ ἐνέργειαι, ἡ ἐφημερὶς αὕτη ἤθελε πληρώσει ὑπάρχον κενὸν καὶ ἤθελεν ἀπαλλάξει τὸ δημόσιον ἐκ πολλῶν δαπανῶν, τὰς ὁποίας νῦν, διὰ καταχωρίσεις, διαψεύσεις κτλ., ὑφίσταται τὸ δημόσιον ταμεῖον, ἐπὶ βλάβῃ τῆς ὑπολήψεως τῆς παρ’ ἡμῖν δημοσιογραφίας. Οὕτως ἐκδιδομένης τῆς «Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως», ἅπαντες οἱ πολῖται ἤθελον ἐγγραφῆ συνδρομηταὶ καὶ ἤθελον πάντες φωτίζεσθαι περὶ τῶν πράξεων τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῶν διαφόρων ἐνεργειῶν αὐτῆς, ὅπερ συντελεῖ σπουδαίως εἰς τὸν ἔλεγχον τῶν δημοσίων πράξεων. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Βουλὴν νὰ ἐγκρίνῃ, ὅπως ἀποσταλῇ καὶ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἰς τὴν ἁρμοδίαν ἐπιτροπὴν, κατόπιν δ’ ἐγγραφῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, οὕτω δὲ κατορθωθῇ ἡ ἐντὸς τῆς παρούσης Συνόδου ἐπιψήφισις νομοσχεδίου χρησιμωτάτου.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις· ἑπομένως θέλει ἀποσταλῆ καὶ τοῦτο.

§20Ν. ΣΟΥΤΣΟΣ. Ἡ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ἐπιτροπὴ, κύριοι Βουλευταὶ, λαβοῦσα τὴν ἐντολὴν νὰ ἐξετάσῃ τὰ περὶ ἀποστράτων, ἐζήτησε ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, διὰ τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Βουλῆς, διάφορα ἔγγραφα ἀναγκαιοῦντα αὐτῇ. Ἐκ τούτων τινὰ μὲν τῇ ἐστάλησαν, τινῶν δικαιολογεῖται ἡ μὴ ἀποστολὴ, καὶ ἐπὶ τούτων δὲν ἐπιμένει ἡ Ἐπιτροπὴ. Δύω ὅμως ἐκ τῶν ἐγγράφων τούτων, τὰ σπουδαιότερα, ἅτινα εἶναι τὸ πρωτότυπον τοῦ διατάγματος, διὰ τοῦ ὁποίου ἐτέθησαν ἐν ἀποστρατείᾳ οἱ ἀξιωματικοὶ, καὶ δεύτερον ἡ ἀλληλογραφία ἡ λαβοῦσα χώραν μεταξὺ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, τοῦ ἀρνηθέντος νὰ κανονίσῃ τὰς ἀποδοχὰς τῶν τεθέντων ἐν ἀποστρατείᾳ, οὔτε ἐστάλησαν, οὔτε ἐδικαιολογήθη ἡ μὴ ἀποστολή των. Τὰ δύω ταῦτα ἔγγραφα, τὰ σπουδαιότερα πάντων, ἄνευ τῶν ὁποίων δὲν δύναται ἡ Ἐπιτροπὴ νὰ προβῇ εἰς τὰς ἐργασίας της, εἶναι ἀνάγκη νὰ μᾶς ἀποσταλῶσιν ἢ νὰ αἰτιολογηθῇ ἡ μὴ ἀποστολή των· ἑπομένως εἶμαι ἐπιφορτισμένος παρὰ τῆς Ἐπιτροπῆς, ἧς διατελῶ καὶ εἰσηγητὴς ἐπὶ τῆς προκειμένης ὑποθέσεως, νὰ παρακαλέσω καὶ πάλιν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ μᾶς ἀποστείλῃ τὸ πρωτότυπον διάταγμα, τὸ ὁποῖον φέρει τὴν ὑπογραφὴν τοῦ Βασιλέως Γεωργίου, διὰ τοῦ ὁποίου ἐτέθησαν ἐν ἀποστρατείᾳ οἱ συνάδελφοι ἡμῶν τῶν στρατιωτικῶν, δεύτερον δὲ τὴν ἀλληλογραφίαν τὴν λαβοῦσαν χώραν μεταξὺ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, ἀρνηθέντος νὰ κανονίσῃ τὰς ἀποδοχὰς τῶν ἐν ἀποστρατείᾳ τεθέντων. Ἐπιμένω δὲ παρακαλῶν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ἂν δὲν δύναται νὰ ἀποστείλῃ τὰ ἔγγραφα ταῦτα, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι ἔγγραφα ἐχεμυθίας, ἀλλὰ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ μᾶς εἴπῃ τοὺς λόγους, τοὺς κωλύοντας αὐτὸν νὰ πράξῃ τοῦτο.

§21ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἀντίγραφον δὲν σᾶς ἐδόθη τοῦ διατάγματος;

§22ΣΟΥΤΣΟΣ. Ἡμεῖς θέλομεν αὐτὸ τὸ Β. Διάταγμα, τὸ ὁποῖον ἀνήκει εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τὸ ὁποῖον εἶναι ἔγγραφον ἐμπιστευτικὸν, οὐχὶ δὲ ἀντίγραφον, ἔχομεν δὲ πρὸς τοῦτο ἀποχρῶντας λόγους, ὧν ἡ Βουλὴ θέλει λάβει γνῶσιν ἐν καιρῷ.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μεταβαίνομεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§24ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ὅ,τι μοι ἐζητήθη τὸ κατέθεσα· θὰ φροντίσω ἤδη καὶ περὶ τῶν ζητουμένων.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Κυβέρνησις ἐζήτησε νὰ προηγηθῇ ἡ ἀνάγνωσις νομοσχεδίων τινῶν περὶ πιστώσεων, ἐγγεγραμμένων εἰς τὸ τέλος τῆς ἡμερησίας διατάξεως. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§26ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι. Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν εἰς αʹ συζήτησιν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀναπληρωτικῆς πιστώσεως ἐκ δραχμῶν 6,000 ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ π. ἔ. τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἤδη ἔχομεν τὴν αʹ συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀναπληρωτικῆς πιστώσεως ἐκ δραχμῶν 10,000, ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ προϋπολογισμοῦ.

§28ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει ἀντίῤῥησις ἐκ μέρους τῆς Ἐπιτροπῆς, παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, νὰ τὸ ἀναφέρετε.

§29Θ. ΖΑΪΜΗΣ. Νὰ συγχωνευθοῦν αὐτὰ τὰ νομοσχέδια.

§30Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν ἐγνώριζον, ὅτι θὰ συζητηθῇ σήμερον ἡ πίστωσις, ὥστε νὰ προλάβω νὰ σᾶς ἀναγγείλω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν μοὶ ἀνεκοίνωσεν, ὅτι, ἐπειδὴ ἡ ἐπιζωοτία δὲν ἐξέλιπεν εἰσέτι, πρέπει νὰ προστεθῶσιν εἰς τὸ ποσὸν τῆς πιστώσεως καὶ 5,000 δραχμῶν προσέτι. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον εἰς αʹ συζήτησιν μετὰ τῆς προταθείσης προσθήκης. Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως εἰς αʹ συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀναπληρωτικῆς πιστώσεως ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν τῆς χρήσεως τοῦ 1878, ἐκ δραχμῶν 40,000. (Ἀναγινώσκεται εἰς αʹ συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀναπληρωτικῶν πιστώσεων ἐκ δραχμῶν 460,000 ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ προϋπολογισμοῦ.)

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει διαφωνία τῆς Ἐπιτροπῆς.

§32ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. Ἀναγινώσκει. «Ἡ Ἐπιτροπὴ ἀποφαίνεται παμψηφεὶ μὲν ὡς πρὸς τὴν παραδοχὴν τῶν 360,000 δραχμῶν, δι’ ἀπόδοσιν διεθνῶν τηλεγραφικῶν τελῶν, κατὰ πλειονοψηφίαν δὲ ὡς πρὸς τὰς 50,000 δραχ. διὰ γενικὰ μέτρα ἀσφαλείας, πλὴν μελῶν τινων, ἅτινα ἀπῄτησαν τὴν ἐξέλεγξιν τῆς δαπάνης, ἀλλ’ ἡ πλειονοψηφία τῆς Ἐπιτροπῆς ἐθεώρησεν ἐπαρκεῖς τὰς πληροφορίας, ἃς ἔδωκεν αὐτῇ ὁ εἰσηγητής, καθόσον ἡ ἀκριβὴς ἐξέλεγξις τῆς δαπάνης ταύτης θέλει γείνει κατὰ τὸν ἀπολογισμόν. Ἐπίσης δὲ παρεδέχθη καὶ τὴν ἑτέραν πίστωσιν τῶν 50,000 διὰ τὴν συμμετοχὴν τῆς Ἑλλάδος εἰς τὴν ἐν Παρισίοις παγκόσμιον ἔκθεσιν τοῦ 1878, πλὴν μελῶν τινων, ἅτινα διεφώνησαν ὡς πρὸς τὴν παραδοχὴν τῆς πιστώσεως, ἰσχυριζόμενα ὅτι αἱ παρὰ τοῦ εἰσηγητοῦ προσαχθεῖσαι σημειώσεις εἶναι ἀνεπαρκεῖς, καὶ δὲν δεικνύεται δι’ αὐτῶν ἡ αἰτία τῆς δαπάνης περὶ τοῦ ὅλου ποσοῦ· ἀλλ’ ἡ πλειονοψηφία, λαβοῦσα ὑπ’ ὄψιν τὴν πρὸς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ἔκθεσιν τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ, ἥτις ἱκανῶς δικαιολογεῖ τὴν αἰτίαν καὶ τὴν ἀνάγκην τῆς προκληθείσης πιστώσεως, τὸ πρωτόκολλον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ὡς καὶ τὴν ἐπίσημον σημείωσιν, ἣν προσήγαγεν ὁ εἰσηγητὴς ἐκ τοῦ ἁρμοδίου τμήματος τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, παρεδέχθη, ὡς εἴρηται, τὴν πίστωσιν, καὶ προτείνει τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου καθ’ ὁλοκληρίαν».

§33Θ. ΖΑΪΜΗΣ. Κατὰ λάθος, φαίνεται, θὰ ἐσημειώθη εἰς τὸ περὶ δημοσίου ἀσφαλείας.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι διὰ διατάγματος.

§35ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ διετέλεσα μειονοψηφῶν ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ τοῦ προϋπολογισμοῦ, καὶ ἐπειδὴ ἐν αὐτῇ ἐπρότεινα νὰ προσαχθῶσι πληρέστεραι διασαφήσεις ἐπὶ τῆς πιστώσεως ταύτης, νομίζω ἀναγκαῖον νὰ δώσω ἐξηγήσεις τινάς, οὐ μόνον πρὸς δικαιολόγησιν τῆς γνώμης μου, ἀλλ’ ἰδίως, ἵνα ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἰς τὴν βʹ συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου προσαγάγῃ τὰ ἀναγκαῖα ἔγγραφα, οὕτω δὲ ἡ Βουλὴ ἐν γνώσει προέλθῃ εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τῆς πιστώσεως ταύτης. Διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ τρέχοντος ἔτους ἐχορηγήθη ὑπὸ τὸν τίτλον «Γενικὰ μέτρα δημοσίας ἀσφαλείας» πίστωσις ἐκ δραχ. 100,000· ἡ πίστωσις αὕτη ἦν ἀνωτέρα τῆς συνήθως διδομένης ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου τούτου. Γνωστὸν δὲ εἶναι, ὅτι ἡ τοιαύτη πίστωσις χρησιμεύει ἀποκλειστικῶς εἰς δαπάνας γινομένας διὰ τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν, καὶ ὅτι κατὰ τὸ τρέχον ἔτος, ὡς καὶ κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη, ἡ δημοσία ἀσφάλεια δὲν ἠδύνατο νὰ προκαλέσῃ εἰ μὴ ἐλαχίστας δαπάνας, διότι εὐτυχῶς αὕτη δὲν διεταράχθη, οὐδὲ διετέλεσεν ὑπὸ τὰς περιστάσεις ἐν αἷς διετέλει εἰς ἐποχὰς ἀρχαιοτέρας. Κατὰ τὸ τρέχον μάλιστα ἔτος ἡ ηὐξημένη δύναμις τοῦ στρατοῦ κατέστησεν ἀδικαιολογήτους τὰς διὰ τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν πολλὰς δαπάνας. Ἐν τούτοις ἡ χορηγηθεῖσα διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ πίστωσις τῶν 100,000 δραχμῶν ἐξηντλήθη, πρὶν λήξῃ ἡ πρώτη ἑξαμηνία, ὥστε εὑρέθη ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ προκαλέσῃ διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος νεωτέραν ἐκ δραχ. 50,000, καὶ νὰ δαπανήσῃ καὶ ταύτην· ὡς δὲ γνωρίζει ἡ Βουλή, ὑπεβλήθη εἰς αὐτὴν πρό τινων ἡμερῶν καὶ ἑτέρα ἐκ δραχ. 50,000, ἣν καὶ ἐνέκρινεν, εἰδικεύσασα αὐτὴν «πρὸς χρῆσιν τῶν προσφύγων». Ἐνεκρίθη δὲ καὶ ἑτέρα ὑπὸ τὸ αὐτὸ κεφάλαιον ἐκ δρ. 6,000, προταθεῖσα ὑπὸ τοῦ κ. Ζαΐμη, χάριν τῶν ἀπολυθέντων ἐφέδρων. Νομίζω ὅτι πρέπει, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν πίστωσιν αὐτήν, νὰ ἀκολουθήσωμεν τὸ προηγούμενον, τὸ ὁποῖον καὶ ἄλλοτε ἡ Ἐπιτροπὴ τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ ἡ Βουλὴ παρεδέχθησαν, ἤτοι πρὶν ἢ ἐγκριθῇ ἡ αἰτουμένη ἀναπληρωτικὴ πίστωσις, νὰ δοθῇ εἰς τὴν Βουλὴν ἀκριβὴς σημείωσις τῶν δαπανηθέντων ἐκ τοῦ κεφαλαίου «Γενικὰ μέτρα δημοσίας ἀσφαλείας». Εἶναι ἀληθές, ὅτι ἐν τῇ εἰσηγητικῇ ἐκθέσει τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν γίνεται μνεία, ὅτι ἐδαπανήθησαν ἐκ τοῦ κεφαλαίου αὐτοῦ καὶ ὑπὲρ τῶν προσφύγων· ἀλλὰ φρονῶ, ὅτι τοῦτο δὲν γίνεται τακτικῶς, τὸ μὲν διότι ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ὑπάρχει εἰδικὸν κεφάλαιον «συνδρομὴ προσφύγων», ὥστε, ἐὰν ἐπαρουσιάσθη ἀνάγκη ὑπερβαλλούσης δαπάνης καὶ ἑπομένως ἀναπληρωτικῆς πιστώσεως, ἔπρεπε νὰ σημειωθῇ ὑπὸ τὸ κεφ. τοῦτο τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον διαλαμβάνει ἡ πίστωσις· τὸ δὲ διότι εἶναι γνωστόν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις παρέσχε συνδρομὴν ἐκ δραχ. 110,000 πρὸς τὸν σύλλογον τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἐρυθροῦ Σταυροῦ ἐκ τῶν ἐκτάκτων πιστώσεων, ὁ δὲ σύλλογος ἐδαπάνησε, πλὴν αὐτῶν, καὶ ἑτέρας 300,000 ἐξ ἰδίων πόρων, πρὸς περίθαλψιν τῶν ἐκ τῶν ὁμόρων ἐπαρχιῶν προσφυγουσῶν εἰς τὴν ἡμεδαπὴν οἰκογενειῶν. Νομίζω λοιπὸν ὅτι ἡ αἰτουμένη ἀναπληρωτικὴ πίστωσις ἐκ πεντήκοντα χιλιάδων δραχμῶν, μέχρις οὗ προσαχθῶσιν αἱ ἀναγκαῖαι πληροφορίαι, δὲν δικαιολογεῖται. Μεταβαίνω εἰς τὴν ἑτέραν πίστωσιν, ἐκ δραχ. 50,000, χορηγηθεῖσαν ὡσαύτως διὰ Β. Διατάγματος ὑπὸ τὸν τίτλον «μετοχὴ τῆς Ἑλλάδος εἰς τὴν ἐν Παρισίοις ἔκθεσιν». Ὁμοφώνως ἡ Ἐπιτροπὴ ἐζήτησεν ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν λεπτομερεῖς πληροφορίας περὶ τῆς γενομένης χρήσεως τῆς διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ χορηγηθείσης πιστώσεως, ὁ δὲ εἰσηγητὴς ἐπαρουσίασεν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν μίαν σημείωσιν, διαλαμβάνουσαν μόνον ἀριθμοὺς ἐνταλμάτων καὶ ποσὰ ἄνευ διευκρινήσεως τῆς αἰτίας, καὶ τῶν λόγων ἑκάστης δαπάνης· ἐπὶ παραδείγματι, 20,000 ἐπληρώθησαν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν δι’ ἀγορὰν ἐξωτερικοῦ συναλλάγματος, δραχμαὶ τόσαι εἰς τὸν Πρόεδρον τῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῆς ἐμψυχώσεως τῆς Ἐθνικῆς βιομηχανίας, λόγῳ τῆς μετοχῆς τῆς Ἑλλάδος εἰς τὴν Παρισινὴν ἔκθεσιν. Νομίζω, ὅτι οὐδεὶς Ὑπουργὸς δύναται νὰ ἐκδώσῃ ἐντάλματα τοσούτων ποσοτήτων, ἐὰν δὲν προηγῆται ἔκθεσις, εἴτε τῆς ἐν Παρισίοις πρεσβείας, διὰ τὰς ἐν Παρισίοις δαπάνας, εἴτε τοῦ Προέδρου τῆς ἐπὶ τῆς ἐμψυχώσεως τῆς βιομηχανίας Ἐπιτροπῆς διὰ τὰς ἐν Ἑλλάδι δαπάνας, καὶ ἂν ἀκόμη δὲν ὑπεβλήθησαν αὐτῷ προϋπολογισμοὶ καὶ λεπτομερεῖς σημειώσεις, ὥστε ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῇ νὰ δικαιολογῆται ἡ ἔκδοσις χρηματικοῦ ἐντάλματος. Ἀπὸ τὴν πρώτην ἡμέραν ἐζήτησα, ὅπως δοθῶσιν ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου λεπτομερεῖς πληροφορίαι, ὅπως καὶ ἡ Ἐπιτροπὴ τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ ἡ Βουλὴ πεισθῶσιν, ὅτι ἐγένοντο ἠτιολογημένως αἱ δαπάναι, καὶ εὐλόγως προεκλήθη ἡ ἐκ δραχ. 50,000 ἀναπληρωτικὴ πίστωσις, περὶ ἧς ὁ λόγος· λοιπὸν παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν τὰς πληροφορίας αὐτὰς νὰ παράσχῃ εἰς τὸ Προεδρεῖον, ὅπως, κατὰ τὰς ἑπομένας τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου συζητήσεις, ἡ Βουλὴ προβῇ ἐν γνώσει εἰς τὰς ἀποφάσεις της.

§36ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὡς πρὸς τὸ πρῶτον, παρακαλῶ τὸν κ. Ζαΐμην νὰ μοὶ στείλῃ τὸν κατάλογον, ἐν ᾧ σημειοῦνται ἀκριβῶς αἱ δαπάναι· ὡς πρὸς τὸ δεύτερον θέλω ἐξετάσει τὸ τμῆμα καὶ θέλω φέρει τὰς ζητουμένας πληροφορίας.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραδέχεται ἡ Βουλὴ εἰς ά ἀνάγνωσιν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο σήμερον;

§38ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα. (Κατόπιν ἐγένοντο παραδεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως εἰς γʹ καὶ τελευταίαν συζήτησιν, κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ ἐν συνόλῳ, τὰ νομοσχέδια περὶ παραχωρήσεως δωρεὰν κτημάτων εἰς τὸν ναὸν τοῦ ἁγίου Σπυρίδωνος καὶ περὶ παραχωρήσεως δημοσίου οἰκοπέδου εἰς τὸν Σύλλογον ὑπὲρ τῶν Ἀπόρων γυναικῶν.)

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχομεν εἰς γʹ συζήτησιν τὴν πρότασιν νόμου περὶ συστάσεως εἰδικῆς ἁλαταποθήκης ἐν Ζακύνθῳ.

§40ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δύο λέξεις μόνον, κύριοι, καθ’ ὅσον ὁ κ. Λομβάρδος μὲ προεκάλεσε, καὶ πρέπει νὰ δώσω περισσοτέραν ἀνάπτυξιν εἰς ὅ,τι ἀφορᾷ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἀνεκάλεσα. Αἱ πληροφορίαι τῶν δημάρχων τῆς ἐξοχῆς κατὰ πρῶτον ἦσαν αἱ ἀκόλουθοι, ὅτι ἅλας ἀρκετὸν ὑπάρχει εἰς τὴν Ζάκυνθον, ἑπομένως εἶναι περιττὴ ἡ προμήθεια ἄλλου. Αἱ κατόπιν πληροφορίαι ἦσαν, ὅτι ἅλας πρέπει νὰ ἀποσταλῇ ὡς ἀναγκαῖον, ἀλλὰ ὁ τρόπος, τὸν ὁποῖον καθιέρου τὸ νομοσχέδιον, ἤθελε δώσει χώραν εἰς ἀδικίας καὶ κερδοσκοπίαν εἰς βάρος τῶν κατοίκων· ἑπομένως ἐζήτησαν δι’ ἄλλου τρόπου νὰ θεραπευθῇ ἡ ἀνάγκη. Ὅταν, κύριοι, τὸ νομοσχέδιον ὑπεβλήθη, διάφοροι ἐκ Ζακύνθου ἐπρότειναν ν’ ἀναλάβωσι τὴν προμήθειαν τοῦ ἅλατος μὲ 90 ἢ καὶ μὲ 80 λεπτὰ τὸ κοιλόν· περὶ τούτων εἶπον χθὲς, ὅτι ἐγγύησιν δὲν εἶχον οὐδεμίαν. Ἐν τούτοις ἀπὸ τὴν Ζάκυνθον μοὶ ἔλεγον συγχρόνως, διατὶ ἀδίκως θέλει ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐπιβάλῃ φορολογίαν ἐξ 130 χιλ. δραχμῶν περιπλέον εἰς βάρος τῶν κατοίκων; διότι εἰς αὐτὸ κατέληγε τὸ νομοσχέδιον, ἐνῷ ἡ ἀνάγκη, ἐὰν ὑπάρχῃ, ἠδύνατο νὰ θεραπευθῇ διὰ θυσίας ὀλιγίστου ποσοῦ χρημάτων; Κατὰ τὰς πληροφορίας μου, ὁ μέσος ὅρος τοῦ ἅλατος, τοῦ παραγομένου καὶ καταναλισκομένου ἐν Ζακύνθῳ, ἀναβαίνει εἰς 45,000 κοιλῶν· κατὰ δὲ τὰς πληροφορίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, εἰς ἔκτακτον μόνον εὐφορίαν τῶν ἐλαιῶν, ὁποία ἡ παροῦσα, μετεφέρετο ἀπὸ τὴν Λευκάδα ἅλας 15 ἢ 20 χιλ. κοιλῶν. Αὐτὰ θέλουν προσθέσει ἔξοδα εἰς τὸν ἐργολάβον, ὁ ὁποῖος, ἀντὶ 70 λεπτῶν, θὰ τὸ ἀγοράσῃ πρὸς 2½ δραχμὰς, 35,000, κατ’ ἀνώτατον ὅρον, δραχμῶν, ἀφαιρουμένων τῶν 70 λεπτῶν τῆς ἐν Ζακύνθῳ κανονισμένης τιμῆς, ἐνῷ, ἐὰν ὑποχρεωθῶμεν διὰ δέκα ἔτη νὰ πληρώνωμεν τὸ ἅλας πρὸς 1. δραχμὴν, δηλαδὴ ἐὰν προσθέσητε 30 ἀκόμη λεπτὰ εἰς τὴν ἀξίαν ἑκάστου κοιλοῦ, θὰ ἐπιβαρύνητε διὰ τὰς 45,000 κοιλὰ τὸν τόπον μὲ 13,500 δραχμὰς κατ’ ἔτος, ἤτοι μὲ 135,000 δραχμὰ διὰ τὴν δεκαετίαν, εἰς ἣν ἀναβιβάζεται ἡ ἐργολαβία· θὰ κερδοσκοπήσῃ λοιπὸν ὁ ἐργολάβος ἄνευ λόγου. Ἐγώ, ὁ μὴ Ζακύνθιος, ἐνόμισα, ὅτι δὲν εἶναι δίκαιον νὰ ἐπιβάλωμεν αὐτὴν τὴν φορολογίαν εἰς βάρος τῶν κατοίκων, ἀφοῦ μάλιστα τὸ Δημόσιον ἀπέστειλεν ἐκεῖ 100,000 ὀκάδας ἅλατος, τὸ ὁποῖον ἐπωλήθη πρὸς 10 λεπτὰ, καὶ τοιουτοτρόπως ἠλάττωσε τὴν ἀνάγκην τῶν κατοίκων κατὰ 4,000 κοιλά. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἐνόμισα, ὅτι πρέπει ν’ ἀνακαλέσω τὸν νόμον ἐκεῖνον. Ἤδη ἔρχομαι εἰς τὸ ζήτημα, τὸ ἀφορῶν τὴν πρότασιν, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Ῥικάκης ὑπέβαλε, καὶ μόνον θέλω ἀντιλέξει κατὰ τῆς αἰτιολογίας, τὴν ὁποίαν ἐπρότεινεν ὁ κ. Ζαΐμης. Ἐὰν ἡ Βουλὴ θέλῃ νὰ θυσιάσῃ ὑπὲρ τῆς Ζακύνθου, οὐδεμίαν δυσκολίαν ἔχω νὰ τὸ παραδεχθῶ· δυσκολεύομαι ὅμως νὰ δεχθῶ, καὶ ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ προσέξῃ νὰ μὴ δεχθῇ ὅτι τοῦτο πράττει, διότι ἔχει δικαίωμα ἡ Ζάκυνθος. Ἄν ἔχῃ δικαίωμα, τότε διαρκῶς δύναται νὰ ἐπαναλαμβάνηται τὸ αὐτὸ καὶ ἄνευ νόμου, ἐπειδὴ ἔχει τὸ δικαίωμά της, συνεπείᾳ ἄλλων νόμων· καὶ ὄχι μόνον ἡ Ζάκυνθος, ἀλλ’ ὅλη ἡ Ἑπτάνησος πρέπει νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα αὐτό. Ἐπὶ προστασίας ὑπῆρχεν ἡ κατάστασις ἀλλοία εἰς τὴν Ἑπτάνησον. Ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις μετέβαλεν αὐτὴν τὴν κατάστασιν. Κατὰ τοὺς νῦν νόμους ἡ Ἑπτάνησος ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ καρποῦται τὸ ἅλας, τὸ ὁποῖον παράγει, ὅπου ὑπάρχουν ἁλυκαὶ, καθὼς τὸ ἀπελάμβανε μέχρι τῆς ἑνώσεως· ἐὰν ἔχουν ἀνάγκην περισσοτέρου ἅλατος, δὲν ἠμποροῦν νὰ τὸ προμηθευθοῦν ἔξωθεν, οὔτε μὲ ὀλιγωτέραν τιμὴν ἀπὸ τὸ ἐσωτερικὸν παρὰ τὴν ὁριζομένην. Ἐγὼ συμφωνῶ, κύριοι, νὰ δοθῇ αὐτὴ ἡ βοήθεια εἰς τὴν Ζάκυνθον, ἀλλὰ πολεμῶ τὸν λόγον, διότι νομίζω, ὅτι ἡ Ζάκυνθος δὲν ἔχει κανὲν δικαίωμα νὰ ἐξαιρεθῇ ἀπὸ τοὺς νόμους, ὅταν ἐξαντλήσῃ τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον τῆς ἀνεγνωρίσθη, τοῦ νὰ ἀπολαμβάνῃ τὸ ἅλας, τὸ ὁποῖον παράγει. Ὁ τελευταῖος νόμος διέταξεν, ὥστε αἱ νῆσοι, αἱ μὴ ἔχουσαι ἁλυκὰς, νὰ λαμβάνουν ἀποζημίωσίν τινα. Ἡ Λευκὰς, ἀποζημιωθεῖσα, ὑπεβλήθη εἰς τὸ μονοπώλιον, ἐκτὸς τοῦ ἅλατος, τοῦ ὁποίου ἔχει αὐτὴ ἀνάγκην. Ἡ προτέρα λοιπὸν κατάστασις οὕτω διεῤῥυθμίσθη, καὶ οὕτως ἱκανοποιήθη ἡ ἐπελθοῦσα μεταβολὴ εἰς τὰς διαφόρους σχέσεις.

§41ΡΙΚΑΚΗΣ. Νομίζω, ὅτι ὁ φόβος, τὸν ὁποῖον ἠθέλησε νὰ προλάβῃ ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, μήπως καθιερώσωμεν ὑπὲρ τῆς Ζακύνθου δικαίωμα, δὲν ὑφίσταται. Λέγουν, ὅτι ἡ Ζάκυνθος, κατὰ τὰ κεκανονισμένα, ἐπρομηθεύετο τὸ ἀναγκαῖον ἅλας ἐκ τῆς ἁλυκῆς Λευκάδος, πρὸς 1 λεπτὸν τὴν ὀκᾶν, ὅτι εἶχε συμβόλαιον μετὰ τοῦ ἐργολάβου, ὁ ὁποῖος, ἐπὶ τῇ βάσει ταύτῃ, ὑπεχρεοῦτο νὰ χορηγῇ τὸ ἀναγκαῖον ἅλας, καὶ ὅτι ἐν τῷ μεταξὺ νόμος, ὁ ὁποῖος ἔχει πλήρη ἰσχὺν, μετέβαλε τὰ ἐκεῖ κεκανονισμένα· ὡς ἐκ τούτου δ’ ἐπῆλθε διένεξις μεταξὺ τοῦ ἐργολάβου καὶ τῶν κατοίκων, ἐκ τῆς ὁποίας ἀπειλεῖται ἡ νῆσος νὰ χάσῃ τὸν ἐλαιοκαρπόν· ἑπομένως ὄχι λόγῳ δικαιώματος, ἀλλὰ λόγῳ μιᾶς ἐκτάκτου περιστάσεως, ἡ ὁποία εἶναι συνέπεια τοῦ νόμου, τὸν ὁποῖον ἡμεῖς ἐψηφίσαμεν, δικαιολογεῖται τὸ ἐξαιρετικὸν μέτρον ὑπὲρ ἐπαρχίας, ἥτις ἐξ ἀπροβλέπτων περιστάσεων εὑρέθη ἐφέτος εἰς αὐτὴν τὴν ἀνάγκην. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι, συνεπείᾳ τῆς ἐξηγήσεως ταύτης, διὰ τοῦ προτεινομένου νόμου, δὲν καθιεροῦται κανὲν δικαίωμα.

§42ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ὡς πρὸς τὴν ἱστορίαν τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἀπέσυρεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, δὲν ἔχω νὰ παρατηρήσω, εἰμὴ ...

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διὰ τοῦτο δὲν ἀνακοινῶ εἰς τὴν Βουλὴν ἕν τηλεγράφημα, τὸ ὁποῖον ἦλθε διὰ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ, νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ αἴτησις τοῦ ἐργολάβου ὡς πρὸς τὸ νομοσχέδιον τῆς Κυβερνήσεως, καὶ τὸ παραπέμπω εἰς τὸ ἀρχεῖον.

§44ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ὅτι αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἔκαμον αὐτὰ τὰ τηλεγραφήματα, ἐπρότειναν ὅρους συμφορωτέρους, ἀλλὰ, ὡς εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἄνευ ἐγγυήσεως, τοῦτο εἶναι γεγονός. Τὸ ζήτημα ἦτο, ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιτευχθῇ τὸ τοιοῦτον, διότι ὁ νῦν ἐργολάβος ἔχει συμβόλαιον. Ὁ ἐργολάβος οὗτος ἀνεδέχετο νὰ χορηγήσῃ τὸ ἅλας πρὸς 1 δραχμὴν τὸ κοιλὸν, ἐνῷ σήμερον θὰ τὸ πληρώσωμεν πρὸς 1, 25, καὶ τὸ ἐρχόμενον ἴσως πρὸς 2, 50 καὶ 3 δραχμὰς τὸ κοιλὸν. Ποῖον ἦτο συμφερώτερον διὰ τὸν τόπον; Ἑπομένως εἶναι κακαὶ αἱ πληροφορίαι τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἐπρόκειτο ὁ τόπος νὰ ζημιωθῇ. Εἶναι ἐπίσης ἐσφαλμένη ἡ πληροφορία ἡ ἐκ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι ἐν περιπτώσει ἐλαιοσοδείας δὲν χρειάζονται παρὰ 15,000 κοιλῶν διὰ τὴν Ζάκυνθον ἐκ Λευκάδος. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἐὰν ἐνεθυμεῖτο τὰς ἐπανειλημμένας ἐκθέσεις τοῦ Νομάρχου, ὁ ὁποῖος εἶναι ὅλως διόλου ἐχθρικῶς διακείμενος πρὸς ἡμᾶς, ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τοῦ ἅλατος, καὶ ὁ ὁποῖος λέγει, ὅτι δι’ ἐφέτος θὰ χρειασθῶσι τουλάχιστον 24,000 κοιλῶν ξένου ἅλατος, δὲν ἤθελε πεισθῆ εἰς τὰς 15,000, τὰς ὁποίας ἐσημείωσε κατὰ λάθος ὁ ὑπάλληλος.

§45ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἔχετε ἅλας εἰς τὴν Ζάκυνθον τώρα;

§46ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Αἱ 15,000 κοιλῶν, τὰς ὁποίας ἐσημείωσεν ὁ ὑπάλληλος, εἶναι ἡ τακτικὴ κατανάλωσις, ἡ κατ’ ἔτος ἀναγκαιοῦσα διὰ τοὺς ἀρτοποιοὺς κτλ. Μόλις δ’ ἠκούσθη, ὅτι ὑπάρχει ἀμφιβολία, ἐὰν θὰ ἔχουν ἅλας ἀπὸ τὴν Λευκάδα, ὡς τὸ εἶχον πρότερον....

§47ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ὥστε δὲν ὑπάρχει;

§48ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὑπάρχει εἰς τὸν τόπον, ἀλλ’ ἠγοράσθη ἀπὸ ἰδιώτας.

§49ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Πρῶτοι, οἱ ὁποῖοι ἐπρομηθεύθησαν ἀπὸ 400 καὶ 500 κοιλὰ ἕκαστος, ἦσαν οἱ δήμαρχοι, οἱ ὁποῖοι πιστοποιοῦν εἰς τὸν κ. Πρόεδρον, ὅτι ἀνάγκη ἅλατος δὲν ὑπάρχει.

§50Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Τί τὸ θέλουν;

§51ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Τὸ ἔχουν διὰ τὰς ἐλαίας των, πρὸς ἰδίαν χρῆσιν. Σήμερον ἡ Κυβέρνησις ἔστειλεν 100,000 ὀκάδων· αὐταὶ δὲν ἀρκοῦσιν οὔτε διὰ τὸ τέταρτον τῆς ὑπολειπομένης ἐσοδείας. «Τῆς ἐσοδείας οὔσης μεγάλης,» λέγει ὁ Νομάρχης, «καταναλωθήσονται 90,000 κοιλῶν.» Αὐτὸς ἐξήτασε καὶ μὲ κάθε τρόπον ἐπροσπάθησε νὰ ἐλαττώσῃ τὸ ἀναγκαῖον ποσὸν, διότι καὶ αὐτὸς ἰσχυρίζεται, ὅτι ἀνάγκη πολλὴ ἅλατος δὲν ὑπάρχει. 50,000 παρήγαγον ἐφέτος αἱ ἁλυκαὶ, τῶν ὁποίων ἡ παραγωγὴ ἐπετηρήθη ἀρκούντως, διὰ νὰ μὴ παραστρατεύσῃ τὸ παραμικρόν· ὑπολείπονται 40,000 κοιλῶν, αἱ ὁποῖαι ὅμως φοβοῦμαι, ὅτι καὶ αὐταὶ ἴσως δὲν θὰ φθάσουν. Συμφωνῶ πληρέστατα μὲ τὴν ἰδέαν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὅτι αἱ πρώην Νῆσοι τοῦ Ἰονίου δὲν ἔχουν ἄλλο δικαίωμα ἐπὶ τοῦ ἅλατος παρὰ νὰ μείνωσιν εἰς τὴν κατάστασιν τὴν ἐπὶ Προστασίας, νὰ ἔχουν δηλαδὴ τὴν χρῆσιν τῶν ἁλυκῶν των, ὡς τὴν εἶχον πρίν· ὅταν δὲ δὲν ἐπαρκῇ ἡ ἁλυκὴ Ζακύνθου, νὰ προμηθεύωνται ἀπὸ τὴν Λευκάδα. Ἀλλὰ τὸ συζητοῦμεν καὶ τοῦτο εἰς ἓν ἀκόλουθον ἔτος· δι’ ἐφέτος ὅμως παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ εἴπῃ καθαρῶς καὶ ἄνευ ὑπεκφυγῶν τὴν γνώμην του εἰς τὴν Βουλὴν, ἡ ὁποία βεβαίως θὰ ὁδηγηθῇ ἀπὸ τὰ φῶτα τῆς Κυβερνήσεως. Νομίζει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι δὲν εἶνε ἀνάγκη νὰ δοθῇ αὐτὸ τὸ ἅλας; Κατὰ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἔχει, ἠμπορεῖ νὰ σωθῇ ἡ ἐλαιοσοδεία τῆς Ζακύνθου, ἐὰν δὲν φροντίσῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ στείλῃ τοὐλάχιστον 40,000 κοιλά; Ἦλθεν ἓν ἀπρόοπτον περιστατικὸν, τὸ ὁποῖον ἐδημιουργήθη ἀπ’ ἐδὼ μέσα· ἐὰν ἤθελεν ἔλθει θεομηνία τις, ἐὰν ἐν χαλάζι ἤθελε ρίψει τὸν καρπὸν ὅλον κάτω, καὶ ἤθελον ζητήσει χεῖρας, διὰ νὰ συλλέξουν τὸν καρπὸν αὐτὸν, δὲν ἤθελε στείλει ἐκεῖ ἡ Κυβέρνησις; Ἐὰν ἤθελεν ἐπέλθει λοιμὸς, ἤθελεν εἴπει ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὡς εἶπε χθὲς· «ἂς διορθώσουν τὰς ὑποθέσεις μόνοι των;» Νομίζει ὅτι πρέπει ν’ ἀφεθοῦν τὰ πράγματα ὡς εἶνε, πρέπει νὰ καταστραφῇ ἡ ἐλαιοσοδεία, ἀπὸ τὴν ὁποίαν 18% θὰ εἰσπράξῃ ἡ Κυβέρνησις, τὰ ὁποῖα ἀντιπροσωπεύουν 180,000 τάλληρα, ἀπὸ μίαν Ἐπαρχίαν, ἡ ὁποία δι’ ὅλα τὰ ἔξοδά της δὲν καταναλίσκει παρὰ 34,000 δραχμῶν κατὰ μῆνα; θέλετε λοιπόν, ἂς καταστραφῇ ἡ ἐσοδεία αὕτη· ἐκφρασθῆτε καθαρῶς.

§52ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Δὲν συμφωνοῦσιν αἱ γνῶμαι περὶ τοῦ ποσοῦ τοῦ ἀναγκαίου ἅλατος. Εἷς ἐκ τῶν κκ. Βουλευτῶν μᾶς λέγει νῦν, ὅτι ἀπαιτοῦνται 20,000 δραχμαί. Ἡ Κυβέρνησις λέγει ἄλλα, ὁ κ. Λομβάρδος λέγει ἄλλα, ἄλλοι ἄλλα.

§53ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἐγὼ εἶπον ὅ,τι εἶπεν ὁ Νομάρχης.

§54ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἐγὼ ἠρώτησα πόσον ἅλας ἔχει ἡ Ζάκυνθος, καὶ μοὶ εἴπατε, ὅτι δὲν ἔχει διόλου.

§55ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. 40,000 κοιλῶν, κατὰ τὴν ἔκθεσιν τοῦ Νομάρχου, ἔχει ἀνάγκην.

§56ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Καὶ ἐγὼ θὰ δώσω δίκαιον εἰς τὸν Νομάρχην, ὁ ὁποῖος προσήγγισε κατά τι, ἀλλ’ εἶναι πολὺ μακράν. Χθὲς ὁ κ. Λομβάρδος, ὁμιλῶν ἀπὸ τοῦ βήματος εὐγλώττως, ὅπως πάντοτε, εἶπεν, ὅτι διὰ 52 ὀκάδας ἐλαίας ἀπαιτοῦνται 75 ὀκάδες ἅλας.

§57ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Σᾶς εἶπον καὶ οἰκονομικῶς μάλιστα.

§58ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ὁ κ. Λομβάρδος ἐρωτηθεὶς εἶπεν, ὅτι ἡ ἐλαιοεσοδεία εἶναι 10,000 βαρέλια, ὅτι ὅμως θὰ ἐλαττωθῇ.....

§59ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Προσθέσατε καὶ κἄτι ἄλλο, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ὑπολογίζητε τὴν ὅλην ἐσοδείαν, διότι ἓν μέρος, τὸ πρώϊμον, ἀλέθεται ἀνάλατον, διότι ἐκτίθεται τὸν μῆνα 8βριον εἰς τὸν ἥλιον.

§60ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ὁ Νομάρχης λέγει, ὅτι 90,000 κοιλῶν ἔχει ἀνάγκην ἡ Ζάκυνθος, ἤτοι 2,250,000 ὀκάδων. Ὁ δὲ κ. Λομβάδος τώρα εἶπεν, ὅτι 600,000 ὀκάδες νομίζει ὅτι ἀρκοῦν· ὥστε ὁ κ. Νομάρχης λέγει τὸ τετραπλοῦν.

§61ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἐλλείπουν, εἶπον.

§62ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἐγὼ ὁμιλῶν θέλω καὶ νὰ φωτίσω καὶ νὰ φωτισθῶ. Ἐγὼ εἶπον χθὲς, ὅτι παραδέχομαι τὴν ἀρχὴν ἀμφοτέρων τῶν νόμων. Ἐπιθυμῶ ἡ Ζάκυνθος νὰ μὴ ζημιωθῇ οὔτε ἓν λεπτόν, νὰ δοθῇ ὅσον ἅλας εἶναι ἀνάγκη. Ἀλλὰ πρέπει νὰ παύσῃ εἰς τὸ μέλλον αὐτὴ ἡ ἀνωμαλία, νὰ τεθῇ εἷς κανὼν καὶ μία φορολογία, εἰς ἣν ὑποκείμεθα ὅλοι, χωρὶς ὅμως νὰ προσβληθοῦν τὰ κεκτημένα δικαιώματα τῆς Ζακύνθου. Κατ’ ἀναλογίαν τῆς παραγωγῆς, ἤτοι 10,000 βαρελίων, ἀπαιτοῦνται 7,500,000 ἅλατος, καὶ ἔχομεν ἀνάγκην 40 πλοίων μεγάλων, διὰ νὰ τὸ φορτώσωμεν.

§63ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Σᾶς εἶπον, τὸ ἐλλεῖπον θὰ ἦναι περίπου 10,000 κοιλά· αὐτὸ λέγει καὶ ὁ Νομάρχης.

§64ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ποῦ τὸ εὕρατε τὸ ἄλλο;

§65ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. 50,000 παρήγαγεν ἐφέτος ἡ ἁλυκὴ Ζακύνθου· 40,000 λείπουν.

§66ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Πρέπει νὰ θέσητε ὡρισμένως μίαν βάσιν.

§67ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. 10,000 κοιλὰ ἀπαιτοῦνται.

§68ΘΕΟΧΑΡΗΣ. 40,000 κοιλὰ εἶναι 1 ἑκατομμύριον ὀκάδες.

§69ΡΩΜΑΙΟΣ. Δὲν ἐνεθυμήθης καὶ τὸν Καραβαλίκην.

§70ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Εἶχε καὶ ἄλλας ἰδέας ὁ κ. Λομβάρδος, ὅτι θέλομεν νὰ φορολογήσωμεν τοὺς Ζακυνθίους, ὅτι δὲν θέλομεν νὰ θεραπεύσωμεν τὰς ἀνάγκας αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων. Ἡμεῖς, ὅπως συζητοῦμεν περὶ τῶν ἀναγκῶν ὅλων τῶν Ἐπαρχιῶν ἐν εἰλικρινείᾳ, τοιουτοτρόπως συζητοῦμεν καὶ περὶ τῶν ἀναγκῶν τῶν Ζακυνθίων, διότι δὲν εἴμεθα ξένοι· δὲν εἴμεθα Ἄγγλοι ἢ Γάλλοι, καὶ ἐκεῖνοι Τοῦρκοι.

§71ΛΟΥΝΤΖΗΣ. Τὰ πράγματα δὲν συμφωνοῦν.

§72ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος φορολογεῖ τὴν Ἐπαρχίαν σας, ἐφέτος, εἶναι ὁ Ἐργολάβος τῆς Ζακύνθου, καὶ θέλει νὰ φορολογήσῃ καὶ ἡμᾶς. Ἡμεῖς δίδομεν ὅλην τὴν εὐκολίαν, εἶπον δὲ χθὲς ὅτι εἶμαι ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς. Δὲν ἔχομεν ἀνάγκην νὰ κερδήσῃ ἡ Ἑλλὰς ἀπὸ σᾶς, ἀλλὰ πρέπει νὰ προλάβωμεν τὴν κατάχρησιν τοῦ λαθρεμπορίου.

§73ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Δύο ἀποθῆκαι ἅλατος ὑπάρχουν εἰς τὴν Ζάκυνθον, εἰς τὰ κεντρικώτερα μέρη τῆς πόλεως. Ὅταν λοιπὸν αἱ ἀρχαὶ τῆς Ζακύνθου ἦναι τοιαῦται, ὥστε νὰ κλέπτουν τὸ ἅλας ἀπὸ τὰ μάτια τους, τί νὰ σᾶς κάμω;

§74ΖΑΪΜΗΣ. Ἐκ τῆς θέσεώς μου θὰ εἴπω δύο λέξεις, πρὸς ἀντίκρουσιν τῆς γνώμης τοῦ κυρίου Προέδρου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Ἡ ἀντίθεσις τῆς γνώμης τοῦ κυρίου Πρωθυπουργοῦ πρὸς τὴν ἐμὴν, ὡς πρὸς τὴν αἰτιολογίαν τοῦ νομοσχεδίου, πηγάζει ἐκ τῆς διαφωνίας ἡμῶν ὡς πρός τινας ἀρχὰς τῆς πολιτικῆς οἰκονομίας καὶ ὡς πρὸς τὴν θεωρίαν περὶ τῶν μονοπωλίων. Τὸ κατ’ ἐμὲ, θεωρῶ, ὅτι τὰ μονοπώλια εἶναι φόρος ἐπιβαρύνων τοὺς κατοίκους Ἐπικρατείας τινός. Ἀναχωρῶν ἐκ τῆς ἀρχῆς ταύτης, ἐθεώρησα, ὅτι ἡ Ζάκυνθος ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν τῆς Ἑλλάδος καὶ ἡ Κέρκυρα δὲν ὑπάγονται εἰς τὸ μονοπώλιον τοῦτο ἑπομένως ἔχουσι τὸ δικαίωμα, ὁσάκις στεροῦνται ἅλατος, νὰ τὸ προμηθεύωνται ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς. Ἀλλ’ ὅταν κατὰ τοῦ δικαιώματος τούτου ἀντιτάσσηται τὸ μονοπώλιον τῆς Ἐπικρατείας, αἱ ἐπαρχίαι αὐταὶ δικαιοῦνται νὰ ζητήσωσι παρ’ ἡμῶν τὸ ἀναγκαῖον ἅλας. Ὁρμώμενος λοιπὸν ἐξ αὐτῆς τῆς ἀρχῆς, θεωρῶ, ὅτι, ἂν σήμερον εἰς τὴν Ζάκυνθον χορηγήσητε ἅλας, δὲν θὰ τὸ χορηγήσητε λόγῳ δημοσίας φιλανθρωπίας, καὶ ἂν ἡ Κέρκυρα λάβῃ τὴν αὐτὴν ἀνάγκην, ἐπίσης δὲν θὰ χορηγηθῇ εἰς αὐτὴν τὸ δικαίωμα λόγῳ δημοσίας φιλανθρωπίας. Ἂν δὲ ἡ Κυβέρνησις θέλῃ νὰ μὴ ὑπάρχῃ τὸ δικαίωμα τοῦτο, πρέπει νὰ προβῇ εἰς τὴν κατάργησιν τῆς εἰδικῆς νομοθεσίας, τῆς διεπούσης τὰ περὶ ἁλάτων εἰς τὰς ἐπαρχίας αὐτάς. Εἰπὼν τὰς λέξεις ταύτας, δὲν θέλω νὰ ἔλθω εἰς συζήτησιν ἐπιστημονικὴν περὶ τούτου, διότι ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι ἀκαδημία. Ἐπιμένω λοιπὸν εἰς τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἐξέθηκα, κηρυττόμενος ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου. (Ἐπιψηφίζεται τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν, κατ’ ἄρθρον καὶ ἐν συνόλῳ, δι’ ἀναστάσεως, δεκτῆς γενομένης ἐν τῷ ἄρθρῳ 1 τῆς προταθείσης παρὰ τοῦ κυρίου Λομβάρδου μεταβολῆς, ἀντὶ «μέχρι τέλους τὸ πολὺ Δεκεμβρίου ἐ. ἔ.», ὡς εἶχε τὸ κείμενον, «μέχρι τέλους Ἰανουαρίου 1879.») (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τοῦ περὶ ὁδοποιΐας νόμου εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν.)

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχομεν τὸ νομοσχέδιον περὶ ὁδικῶν φόρων. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις κατὰ τῆς ἀρχῆς;

§76ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Νομίζω, κύριοι, ὅτι ἀκίνδυνον εἶναι νὰ ἀναβάλωμεν τὴν ἐξέτασιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου διὰ τὴν Δευτέραν, σήμερον δὲ καὶ αὔριον νὰ προβῶμεν εἰς τὸ νομοσχέδιον περὶ πτωχεύσεως, διότι ἡ Ἐπιτροπὴ ἀπεπεράτωσε τὸ ἔργον της καὶ ἐξετυπώθη ἡ ἔκθεσίς της.

§77ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν εἶδον ἀκόμη τὴν ἔκθεσιν.

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐτυπώθη, ἀλλὰ δὲν διενεμήθη εἰσέτι. Ὑπάρχει λοιπὸν ἀντίῤῥησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου περὶ ὁδικῶν φόρων;

§79ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Ἔχω ἐγώ. Ἀληθῶς, κύριοι, τὸ προκείμενον νομοσχέδιον ἐπιβάλλει σπουδαῖα βάρη, ἴσως δὲ, κατ’ ἐμὴν γνώμην, καὶ ἐπαχθῆ· οὐδὲν ἧττον ὁμολογῶ, ὅτι ὁ σκοπὸς ὁ ζητούμενος δι’ αὐτοῦ εἶναι τοσοῦτον ἀναγκαῖος καὶ ἐπωφελὴς διὰ τὸν τόπον, ὥστε σύμπας ὁ ἑλληνικὸς λαὸς θὰ συνεισφέρῃ τὸν ζητούμενον φόρον. Ἀλλ’ ὅσον μεγάλη καὶ ἂν ἦναι ἡ ἀνάγκη, ἀμφιβάλλω ἂν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ἐπιτυγχάνῃ τοῦ σκοποῦ, καὶ ἂν πράγματι, ὡς ἔχει, θέλωμεν δυνηθῆ νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ πέρας τῆς μεγάλης ταύτης ἀνάγκης τῆς συγκοινωνίας. Εἶπεν ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς, δώσατέ μοι χρήματα, ἄλλως μὴ περιμένενητε πώποτε κατασκευὴν δημοσίων ὁδῶν. Ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ εἴπω μετὰ πολλῆς εὐλαβείας πρὸς τὴν Βουλὴν τὴν πεποίθησιν, τὴν ὁποίαν ἔχω, ὅτι ὅσα δήποτε χρήματα καὶ ἂν δώσητε, ἂν δὲν λάβητε τὴν πρέπουσαν πρόνοιαν, ὅπως λάβητε ἐγγυήσεις, διὰ τῶν ὁποίων νὰ δυνηθῆτε νὰ φθάσητε εἰς τὴν ἐπιθυμίαν, τὴν ὁποίαν ἔχετε, ἀδύνατον εἶναι νὰ κατορθώσητέ τι, ψηφίζοντες τὸ νομοσχέδιον τοῦτο. Κατ’ ἐμὴν, κύριοι, γνώμην, ὑπάρχουν δύο κυρίως λόγοι, ἕνεκα τῶν ὁποίων τοὐλάχιστον ἐγὼ ἀδυνατῶ νὰ ψηφίσω ἐν γνώσει ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου· ὁ πρῶτος εἶναι, ὅτι ὑποβάλλεται εἰς ἡμᾶς τὸ προκείμενον νομοσχέδιον, καὶ εἷς σκελετὸς, διὰ τοῦ ὁποίου βλέπομεν καταρτιζομένην, οὕτως εἰπεῖν, πλήρη τὴν συγκοινωνίαν τοῦ Κράτους, ὀνομαζομένας τὰς ὁδοὺς, τὰς ὁποίας πρόκειται νὰ κατασκευάσωμεν· δὲν εὑρίσκω ὅμως κανένα προϋπολογισμὸν, διὰ νὰ κρίνω ὁποία ἔσεται ἡ δαπάνη καὶ πῶς αὐτὴ θέλει προμηθευθῆ. Τῷ ὄντι, κύριοι, βλέπω διάταξίν τινα εἰς τὸ νομοσχέδιον, διὰ τῆς ὁποίας δίδεται ἡ ἄδεια εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ συμφωνήσῃ δάνειον· ἀλλ’ ἡ ἀόριστος αὕτη πληρεξουσιότης πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, καὶ λέγω ἀόριστος, διότι δὲν ἀναφέρει τὸ ποσὸν, οὐδὲ τὸν τρόπον, εἶναι ἱκανὴ νὰ διαπιστώσῃ ὑμᾶς, ὅτι θέλετε ἐπιτύχει, καὶ νὰ ἐμπνεύσῃ τὴν πεποίθησιν, ὅτι θὰ ἐκτελεσθῇ τὸ νομοσχέδιον; Ἑτέρα τις ἔλλειψις σπουδαία, κατ’ ἐμὲ, ὑπάρχει ἐν τῷ νόμῳ αὐτῷ· δὲν ὑπάρχει ἐν τῷ νόμῳ αὐτῷ ὑπόδειξίς τις περὶ τοῦ τρόπου καὶ τῶν προσώπων, δι’ ὧν σκοπεῖ ἡ Κυβέρνησις νὰ κατασκευάσῃ τὰς ὁδοὺς αὐτὰς, διὰ νὰ κρίνω, ἂν τῷ ὄντι ἔλαβε τὴν δέουσαν πρόνοιαν καὶ ὡς πρὸς τοῦτο, καὶ ἐξηγοῦμαι. Σᾶς λέγω, κύριοι, ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ φθάσωμεν εἰς τὴν κατασκευὴν τῶν ὁδῶν αὐτῶν, ἂν δὲν ἔχωμεν τοὺς ἀναγκαίους τεχνίτας· δὲν ἐννοῶ νὰ κατακρίνω κανένα τῶν κυρίων μηχανικῶν τῶν παρ’ ἡμῖν, οὐδὲ θέλω νὰ ἐλαττώσω τὴν ὑπόληψιν, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἔχει εἴς τινας αὐτῶν, ἡ ἰδική μου πεποίθησις ἀπολήγει εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι διὰ τούτων οὐδὲν θέλετε κατορθώσει. Ἀλλὰ, κύριοι, πλὴν τούτου νομίζω, ὅτι διὰ τῶν σιδηρουργῶν, διὰ τῶν βαρελοποιῶν καὶ διὰ τῶν παντοπωλῶν, καὶ τοιοῦτοι εἶναι οἱ πλείονες, οἵτινες ἀναλαμβάνουσι τοιαῦτα ἔργα, ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ φθάσῃ εἰς ἓν πέρας· ὤφειλε νὰ μὴ ἀπομακρυνθῇ ἀπὸ τὸ σύστημα ἐκεῖνο, διὰ τοῦ ὁποίου ἠδύνατο καὶ τὸν συναγωνισμὸν νὰ ἀναπτύξῃ, καὶ μεγάλους ἐπιχειρηματίας νὰ προσελκύσῃ, δυναμένους νὰ παράσχωσι τὰς ἐγγυήσεις, ὅτι αἱ ὁδοὶ θέλουσι κατασκευασθῆ εἰς τὰς ἐπαρχίας, καὶ δύναμαι νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι τὰ ἔργα ταῦτα, ὡς σήμερον διευθετοῦνται καὶ διαπερατοῦνται, πλὴν τοῦ ὅτι εἶναι ἡμιτελῆ, ἴσως δὲ καὶ ἄχρηστα, οὐδεμίαν ἐγγύησιν παρέχουν, ὅτι δυνάμεθα νὰ φθάσωμεν εἰς ὅ,τι ἡμεῖς ζητεῖτε. Νομίζω, κύριοι, ὅτι τὰ ὀλίγα ταῦτα, τὰ ὁποῖα προχείρως ὑπέβαλα ὑμῖν, εἶναι ἱκανὰ νὰ ἐφελκύσωσι τὴν προσοχὴν ὑμῶν, καὶ ἂν προβῆτε εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, νὰ προνοήσητε, ἂν θὰ ἔχητε τεχνίτας καταλλήλους, ὅπως διευθύνουν τὴν ἐργασίαν, ἢ τὴν ἐλπίδα, ὅτι θὰ δυνηθῆτε νὰ ἔχητε ἐπιχειρηματίας ἐργολάβους, οἵτινες δύνανται νὰ ἀναδεχθῶσιν αὐτὰ τὰ ἔργα, καὶ παρέχουσι τὰς ἐγγυήσεις, ὅτι θὰ τὰς κατασκευάσωσι καλῶς. Νομίζω, κύριοι, χωρὶς νὰ παρεξηγηθῶ ἀπὸ τὸν κ. Πρωθυπουργόν, ὅτι δὲν πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ ἀφήσῃ, ὡς λέγει τελευταία τις διάταξις, εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ κανονίσῃ τὰ τοιαῦτα διὰ Β. Διατάγματος. Διὰ τούτου δὲν θέλω νὰ μὴ ὁμολογήσω τὴν ἄπειρον ἐμπιστοσύνην, τὴν ὁποίαν ἔχω εἰς τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν. Ὑπάρχουσιν ὅμως περιστατικά τινα, τὰ ὁποῖα μοὶ φαίνονται ἄξια τῆς προσοχῆς σας, καὶ θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀναφέρω ἓν μόνον, τὸν τρόπον π. χ. τῆς μειοδοσίας, ἡ ὁποία εἶναι ἀπολύτως ἀναγκαία ἐπὶ τοῦ παρόντος, διὰ μυστικοῦ τρόπου ἢ διὰ φανεροῦ. Τὸ ἀντικείμενον τοῦτο, αὐτὸ καθ’ ἑαυτὸ, δὲν εἶναι ἀνάξιον τῆς προσοχῆς ὑμῶν, καὶ μὴ νομίσητε, ὅτι ἡ θεωρία αὕτη ἢ αἱ ἀρεταὶ, αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουν ὑπὲρ τῆς μυστικῆς προσφορᾶς, πάντοτε ἐπέτυχον· διότι ἔχομεν καὶ τὰ ἐναντία παραδείγματα. Δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους, εἶμαι κατὰ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, καὶ ἐπιθυμῶ, ὅπως ἡ Κυβέρνησις προνοήσῃ περὶ πάντων τούτων τῶν ἐλαττωμάτων καὶ ὑποβάλῃ ἡμῖν νομοσχέδιον ἐπαρκὲς, ὅπερ μετ’ εὐχαριστήσεως θέλω ψηφίσει.

§80Ν. ΣΟΥΤΣΟΣ. Κύριοι, τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἶναι κοινωνικῆς ἀνάγκης, τὸ παραβάλλω μὲ τὸν στρατολογικὸν νόμον· ἑπομένως πρέπει ἐν ἡσυχίᾳ καὶ ἀταραξίᾳ νὰ τὸ συζητήσωμεν καὶ νὰ ἐπιφέρωμεν, εἴτε ἡμεῖς εἴτε ἡ Κυβέρνησις, ὅσας νομίσωμεν ἀναγκαίας μεταβολὰς, ὥστε νὰ καταρτίσωμεν ἔργον ὅσον τὸ δυνατὸν ἐντελέστερον. Ἐπὶ δύω ἔτη συνεχομένως ὑπεβλήθησαν τρία τοιαῦτα νομοσχέδια ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου Πρωθυπουργοῦ, τὸ ἓν τούτων φέρει καὶ τὴν ὑπογραφὴν τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Βουλῆς, ὡς πρῴην Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, εἰς ταῦτα δὲ ὑπάρχουσι διαφοραὶ ὡς πρὸς τὴν φορολογίαν. Εἰς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἐκ τοῦ εἰσοδήματος παραχωρεῖται καὶ ἓν μέρος εἰς τὴν ἐπαρχιακὴν ὁδοποιΐαν, καθὼς καὶ εἰς τὴν δημοτικὴν, τοῦ ὁποίου ἡμεῖς οἱ νησιῶται ἔχομεν ἀπόλυτον ἀνάγκην, διότι δὲν ἔχομεν ἐθνικὰς ὁδοὺς, ἀλλὰ μόνον ἐπαρχιακὰς ἢ δημοτικάς. Τὸ τελευταῖον ὅμως τῶν νομοσχεδίων τούτων δὲν δίδει τίποτε εἰς τὰς ἐπαρχιακὰς καὶ δημοτικὰς ὁδοὺς, ἀλλ’ εἰσάγει ὅλον τὸ ποσὸν εἰς τὸ Ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς ὁδοποιΐας· διὰ τοῦτο ἐγώ τε καὶ ὁ συνάδελφός μου κ. Βαλέττας, ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν τὸ νομοσχέδιον τὸ φέρον καὶ τὴν ὑπογραφὴν τοῦ κ. Σωτηροπούλου, ὑποβάλλομεν τροπολογίαν, διὰ τῆς ὁποίας ζητοῦμεν, ὅπως τὸ τριτημόριον τῶν διὰ τοῦ νόμου τούτου εἰσπραττομένων δίδεται εἰς τὰς νήσους, διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν ἐπαρχιακῶν, δημοτικῶν καὶ ἀγροτικῶν ὁδῶν, ἢ καὶ ἄλλων κοινωφελῶν ἔργων. «Εἰς τὸ τέλος τοῦ ἄρθρου 3 προστίθεται· «Εἰς δὲ τὰς λοιπὰς νήσους ἐν γένει ἐκ τῶν ἀνωτέρω εἰσπράξεων τὸ ⅓ διατίθεται διὰ τὴν εἰς ταύτας κατασκευὴν ἐπαρχιακῶν, δημοτικῶν καὶ ἀγροτικῶν ὁδῶν, ἢ, τοιούτων μὴ ὑπαρχουσῶν, εἰς ἄλλα κοινωφελῆ ἔργα, τῇ προτάσει τῶν ἁρμοδίων Συμβουλίων καὶ τῇ ἐγκρίσει τῆς διοικητικῆς Ἀρχῆς.» Ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου ἐγὼ ὡμίλησα καὶ προχθὲς, καὶ πάλιν λέγω, ὅτι τοῦτο εἶναι ἀνεπαρκὲς, καὶ πρέπει, νομίζω, νὰ συμφωνήσωμεν νὰ ἀναβάλωμεν ἐπὶ μίαν ἢ δύο ἡμέρας τὴν συζήτησιν αὐτοῦ, ἵνα σκεφθῶμεν σπουδαιότερον καὶ ὑποβάλωμεν νομοσχέδιον πράγματι δυνάμενον νὰ ἐπαρκέσῃ εἰς τὴν κατασκευὴν τῶν ὁδῶν καὶ ἐξηγοῦμαι διατὶ φρονῶ, ὅτι τὸ νομοσχέδιον εἶνε ἀνεπαρκὲς πρὸς τοῦτο. Σᾶς εἶπον εἰς τινα τῶν προηγουμένων συνεδριάσεων, ὅτι ὁ ἀπολογισμὸς τοῦ 1873 φέρει ἔξοδα συντηρήσεως 350,000 ὡς ἔγγιστα, ὁ τοῦ 1875 φέρει 670,000, καὶ ὅτι ὁ τοῦ 1876 φέρει 900,000· ἀλλ’ ἐνταῦθα εἶχον ἀπατηθῆ πρὸς βλάβην μου ὅμως, διότι τὸ τελευταῖον τοῦτο ποσὸν ἀνέρχεται εἰς 990,000, δηλ. περίπου εἰς ἓν ἑκατομμύριον· προσέθηκα, ὅτι ἡ πληρωμὴ τῆς ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας, ἥτις γίνεται ἐκ τοῦ κεφαλαίου τῆς ἐθνικῆς ὁδοποιΐας, εἶναι 350,000, ὥστε, προστιθεμένων καὶ τούτων εἰς τὸ τῆς συντηρήσεως κεφάλαιον, ἔχομεν ὁλικὴν δαπάνην διὰ τὸ 1876 ἓν ἑκατομμύριον καὶ 350,000 περίπου. Τὰ ἔσοδα τῆς ἐθνικῆς ὁδοποιΐας τοῦ ἔτους τούτου δὲν φθάνουν τὰς 800,000· ὥστε βλέπετε, ὅτι διὰ τὸ 1876 ὄχι μόνον δὲν εἴχαμεν περίσσευμά τι διὰ τὴν κατασκευὴν ἐθνικῶν ὁδῶν, ἀλλὰ καὶ ἔλλειμμα 550,000, καὶ τῇ ἀληθείᾳ, δὲν γνωρίζω πόθεν ἐπληρώθη ὁλόκληρον τὸ σπουδαῖον τοῦτο ἔλλειμμα. Ἴσως ἐπληρώθη ἀπὸ τὰ χρήματα τῆς ἐπαρχιακῆς καὶ δημοτικῆς ὁδοποιΐας. Ἀλλ’ ὅμως τοῦτο δὲν ἦτον ἐπιτετραμμένον νὰ γείνῃ, διότι γνωρίζετε, ὅτι κατὰ τὸ 1877 ἐπετρέψαμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ κάμῃ χρῆσιν χρημάτων τῆς ἐπαρχιακῆς καὶ δημοτικῆς ὁδοποιΐας, μόνον ἵνα πληρωθῶσιν αἱ ἐργολαβίαι τῶν ὁδῶν, αἱ ὁποῖαι ἤδη εἶχον ἀρχίσει, καὶ τίποτε περισσότερον· ὥστε πιστεύω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς θέλει μᾶς πληροφορήσει πόθεν ἐπληρώθη τὸ ὡς ἀνωτέρω ἔλλειμμα τῶν 550,000 δραχμῶν. Κατὰ τὰ 1877 τὰ πράγματα δὲν εἶναι εἰς τόσον καθαρὰν καὶ ἀκριβῆ κατάστασιν ὡς πρὸς τὰ ἔξοδα, διότι δυνάμει τοῦ νόμου, τὸν ὁποῖον ἀνωτέρω ἀνέφερα, ἐδαπανήθησαν πολλὰ χρήματα ἐκ τῆς ἐπαρχιακῆς καὶ δημοτικῆς ὁδοποιΐας. Ὡς πρὸς τὰς εἰσπράξεις ὅμως εὑρισκόμεθα εἰς τὸ αὐτὸ σχεδὸν ἀποτέλεσμα. Διότι εἶναι μὲν ἀληθές, ὅτι κατὰ τὴν ὑποβληθεῖσαν σημείωσιν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ τὰ ἔσοδα τοῦ 1877 ὑπερβαίνουσι τὸ ἑκατομμύριον, ἀλλ’ ἀγνοῶ πῶς οἱ τόκοι τῶν χρημάτων τῆς ἐπαρχιακῆς καὶ δημοτικῆς ὁδοποιΐας, κατατεθειμένων εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, ἐλήφθησαν πρὸς ὄφελος τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ὁδοποιΐας καὶ κατελογίσθησαν ὡς ἔσοδα τῆς Ἐθνικῆς Ὁδοποιΐας. Λοιπόν, ἐὰν ἀπὸ τὸ ἓν ἑκατομμύριον καί τινας χιλιάδας τοῦ 1877 ἀφαιρέσητε τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον παρανόμως, κατ’ ἐμὲ, κατελογίσθη εἰς τὴν ἐθνικὴν ὁδοποιΐαν, ἐρχόμεθα καὶ πάλιν εἰς τὸ ποσὸν τῶν ὡς ἔγγιστα 800,000 εἰς εἰσπράξεις τῆς ἐθνικῆς ὁδοποιΐας. Τὰ ἀνωτέρω λεχθέντα, κύριοι, στηρίζονται εἰς ἀριθμοὺς, ἀδιστάκτως δὲ λέγω, εἶναι ἀκριβῆ, διότι ἅπασαι αἱ ἀνωτέρω λεπτομέρειαι ἐλήφθησαν ἐκ τῶν ἀπολογισμῶν τοῦ σχετικοῦ Ὑπουργείου. Καὶ εἶναι μὲν ἀληθὲς, ὅτι εἰς τὰς εἰσπράξεις τῆς ἐθνικῆς ὁδοποιΐας πρέπει νὰ προστεθῇ τὸ πεμπτημόριον τὸ προερχόμενον ἐκ τῆς ἐκποιήσεως τῶν φθαρτῶν κτημάτων, ἀλλ’ ὅμως τοῦτο οὐδέποτε ἐδόθη καὶ οὐδέποτε θέλει δοθῆ, ἕνεκα τῆς ἀνεχείας τοῦ δημοσίου ταμείου, καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἐλήφθη ὑπ’ ὄψιν. Τελικὸν λοιπὸν μέχρι τοῦδε συμπέρασμα εἶναι, ὅτι αἱ εἰσπράξεις τῆς ἐθνικῆς ὁδοποιΐας ὄχι μόνον οὐδὲν περίσσευμα δίδουσι διὰ τὴν κατασκευὴν ἐθνικῶν ὁδῶν, ἀλλὰ, καὶ κατὰ τὰς αὐθεντικὰς ἀποδείξεις τοῦ 1876, ἐπαρουσίασαν καὶ ἔλλειμμα 550,000 δραχμῶν, τὸ ὁποῖον, ὡς προεῖπον, ἀγνοῶ πόθεν ἀνεπλήρωσεν ἡ διοίκησις τοῦ ταμείου τούτου. Ἤδη ἔρχομαι εἰς τὰ ἀφορῶντα τὸ νομοσχέδιον. Ἐπὶ τῇ βάσει τῆς σημειώσεως, τῆς δοθείσης μοι ἐκ τοῦ σχετικοῦ τμήματος τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, ἣν ὁ βουλόμενος δύναται νὰ ἴδῃ, καὶ ἐν ᾗ δηλοῦται, ὅτι αὕτη ἐδόθη ἐκ τοῦ τμήματος τούτου, αἱ κατὰ τὸ νομοσχέδιον εἰσπράξεις ἀνέρχονται εἰς 760,000. Ἐξ ἄλλου πάλιν ἡ διδομένη ἡμῖν σημείωσις παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, στηριζομένη εἰς πληροφορίας τοῦ σχετικοῦ ὑπ’ αὐτὸν τμήματος, σπουδαίως διαφέρει τῆς προηγουμένης, καὶ εἶναι ἀνάγκη ὅπως τοῦτο ἐκκαθαρισθῇ, ἐπὶ τῇ πραγματικῇ αὐτοῦ ἀληθείᾳ, ἵνα γνωρίζωμεν ποῦ θέλομεν στηριχθῆ ἐπὶ τοῦ κανονισμοῦ τῶν φόρων, σχετικῶς μὲ τοὺς ἐκτελεσθησομένους δρόμους τοῦ νομοσχεδίου, ὧν τὴν δαπάνην τῆς ἐκτελέσεως ἐπίσης ὀφείλομεν νὰ γνωρίζωμεν. Καὶ εἶναι μὲν ἀληθὲς, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς σᾶς εἶπεν, ὅτι οἱ μηχανικοί του θὰ δύνανται νὰ προϋπολογίσωσι τοῦτο, ἀλλὰ καὶ ἐγὼ, τυγχάνων μηχανικὸς, λέγω, ὅτι τοῦτο εἶναι εὐκολώτατον, καὶ δύνασθε καὶ σεῖς εὐκόλως νὰ πράξητε, καθόσον δὲν πρόκειται περὶ λεπτομερειῶν, ἀλλὰ περὶ προϋπολογισμοῦ κατὰ προσέγγισιν. Οὕτως, ἐπὶ παραδείγματι, λαμβάνω ὡς τοιοῦτον τὸν δρόμον τοῦ νομοσχεδίου τὸν μέλλοντα νὰ συνδέσῃ τὸ Γύθειον διὰ Μολάων μὲ τὴν Μονεμβασίαν, τὸν μὴ ὑπάρχοντα εἰς τὰ πρῶτα δύω νομοσχέδια, προστεθέντα δὲ εἰς τὸ τελευταῖον, ἵνα μὴ μεταξὺ πάντων μείνῃ παραπονούμενος ὁ φίλος κ. Παπαμιχαλόπουλος, καὶ ἂς ἴδωμεν, ἂν δὲν ἦναι ὅλως εὔκολον νὰ εὕρωμεν κατὰ προσέγγισιν τὴν διὰ τὴν κατασκευὴν τούτου ἀναγκαίαν δαπάνην. Καθ’ ἃς ἔλαβον πληροφορίας, ὁ δρόμος οὗτος ἔχει ἔκτασιν ὡς ἔγγιστα 13 ὡρῶν. Ἑκάστη δὲ ὥρα ὑπολογίζεται ἐπ’ ἐλάχιστον εἰς 6,000 μέτρα, καθόσον ἁμαξωτὴ ὁδὸς λαμβάνει ἀνάπτυξιν μεγαλειτέραν τῆς διὰ τοὺς πεζοὺς χρησιμευούσης· ἔχομεν ἑπομένως ἔκτασιν ὁδοῦ 6 ἐπὶ 13, ἤτοι 78 χιλιόμετρα. Ἐὰν ἤδη κατὰ μέσον ὅρον ὑπολογίσητε δρ. 20 τὸ τρέχον μέτρον μετὰ τῶν τεχνικῶν ἔργων, θέλετε ἔχει ὡς ἔγγιστα, διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῆς ἐν λόγῳ ὁδοῦ, τὸ ποσὸν τῶν 1,560,000. Ἰδοὺ, κύριοι, εἴδομεν ἀμέσως ποίαν δαπάνην ἀπαιτεῖ αὐτὸς ὁ δρόμος. Κατὰ τὴν αὐτὴν ἀναλογίαν εἰς τὸ γραφεῖον τῶν δημοσίων ἔργων ἦτο εὐκολώτατον νὰ ὑπολογίσωσι καὶ τοὺς λοιποὺς, καὶ οὕτω νὰ μᾶς φέρουν σημείωσιν πλήρη καὶ νὰ μᾶς εἴπωσιν, ὅτι διὰ τὴν ἐκτέλεσιν ὅλων τῶν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ δρόμων ἀπαιτοῦνται τόσα ἑκατομμύρια, καὶ συνεπῶς πρὸς τὴν ἀνεύρεσιν τῶν πρὸς τοῦτο ἀναγκαιούντων πόρων, ἐκανονίσθη καὶ ἡ ἐπιβαλλομένη φορολογία, ἵνα ἐν γνώσει ἀποφασίζωμεν ἐπὶ τῶν προτεινομένων. Κατὰ πρόχειρόν τινα ὑπολογισμὸν, καθόσον δὲν γνωρίζω ἀκριβῶς τὴν ἔκτασιν ὅλων τῶν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ὁδῶν, φρονῶ ὅτι ἀπαιτοῦνται 50 ἑκατομμύρια διὰ τὴν πραγματοποίησιν αὐτῶν. Ἀλλ’ ἔχομεν τὸ ποσὸν τοῦτο, δυνάμεθα νὰ τὸ εὕρωμεν διὰ τῶν πόρων τοῦ νομοσχεδίου; Βεβαίως ὄχι, διότι, ἐὰν ἐκ τῶν εἰσπραττομένων διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου φόρων, ὅσον καὶ ἂν μεγαλώσῃ τούτους ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅπερ ὅμως μόνον μέχρις ὁρίου παραδέχομαι, φρονῶ ἀδιστάκτως, ὅτι οὐδέποτε θέλει ὑπάρξει περίσσευμα ἀνώτερον τῶν 800,000. Τί θέλετε κατ’ ἔτος κατασκευάζει διὰ τοῦ ποσοῦ τούτου; Ἐὰν δὲ κάμητε δάνειον μὲ τόκον 8% καὶ 1 χρεωλύσιον, θέλετε πορισθῆ τὸ πολὺ 9 ἑκατομμύρια, ἀντὶ τῶν ὁποίων θέλετε κατασκευάσει δύο ἢ τρεῖς δρόμους τοῦ νομοσχεδίου, καὶ οὐδὲν πλέον κατόπιν, διότι τὸ εἰσπραττόμενον ποσὸν θέλετε πληρώνει ἐπὶ 30 ἢ 40 εἰς τόκον καὶ χρεωλύσιον· ἑπομένως ἢ οἱ φόροι πρέπει νὰ κανονισθῶσι πρὸς τοὺς ἐκτελεσθησομένους ἢ ἡ ἔκτασις τῶν δρόμων πρὸς τοὺς ἐπιβληθησομένους φόρους. Διὰ ταῦτα φρονῶ ἀναγκαῖον νὰ γείνῃ καλλιτέρα μελέτη, ἵνα ὑποβληθῇ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον νὰ ἐξισώσῃ τοὺς φόρους πρὸς τὴν κατασκευήν· καὶ τοῦτο, ἵνα μὴ εὑρισκώμεθα εἰς τὴν ἀπάτην τοῦ νὰ νομίζωμεν, ὅτι διὰ τῶν ἐπιβαλλομένων φόρων θέλουσι κατασκευασθῆ, πρὸς κοινὴν εὐχαρίστησιν, ἅπαντες οἱ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ δρόμοι. Διὰ ταῦτα προτείνω, ὅπως ἀναβληθῇ ἡ ἐπιψήφισις τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ἵνα γείνῃ παρὰ τῆς Κυβερνήσεως καλλιτέρα τούτου μελέτη, καὶ ὑποβληθῇ νομοσχέδιον τελειότερον καὶ ἀκριβέστερον.

§81ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. (Πρωθυπουργός). Κύριοι, ἂν τὸ σύστημα τοῦ κ. Σούτσου γείνῃ παραδεκτὸν, καθὼς καὶ οἱ ὑπολογισμοί του, ἐπειδὴ ἔχομεν ἀνάγκην 50,000,000, καὶ διὰ νὰ δανεισθῶμεν ταῦτα, ἔχομεν ἀνάγκην διὰ τόκον καὶ χρεωλύσιον 5,000, 000· ἢ ἐπιβάλετε λοιπὸν φόρους 5,000,000, ἢ μὴ ἐπιβάλετε τίποτε· αὐτὸ εἶναι τὸ συμπέρασμα τοῦ συλλογισμοῦ τοῦ κ. Σούτσου. Εἶσθε, κύριοι, ἐλεύθεροι νὰ τὸ πράξητε, ἐὰν θέλητε, ἐγὼ δὲν θέλω συμφωνήσει ποτέ. Κύριοι, πόθεν ἕως τώρα κατεσκευάσθησαν αἱ ὁδοί; ἀπὸ τὰ χρήματα τῶν ἐπαρχιακῶν καὶ δημοτικῶν ταμείων· αὐτὴ εἶναι ἡ ἀλήθεια. Τὸ Ταμεῖον τῆς ἐθνικῆς ὁδοποιΐας εἶναι εἰς ἔλλειμμα διαρκῶς, καὶ βλέπετε, κύριοι, ὅσοι χθὲς παρεπονεῖσθε διὰ τί δὲν κάμνομεν δρόμους, τὸν λόγον, διότι ἐλλείπουν τὰ χρήματα. Ἄνευ χρημάτων δρόμους δὲν ἠμποροῦμεν νὰ κάμωμεν, καὶ μὲ αὐτὰ μολαταῦτα τὰ μέσα κατεσκευάσθησαν ὁδοὶ 1,100 χιλιομέτρων· ἀλλὰ ποῖον εἶναι τὸ ἔλλειμμα; Δὲν εἶναι ὅσον εἶπεν ὁ κ. Σοῦτσος· ὁ κ. Σοῦτσος ἔκαμε λάθος, διότι δὲν ἔχει γνῶσιν τῶν ἰδιαιτέρων περιστάσεων· ἀληθῶς περίπου ἐξωδεύθησαν τὸ παρελθὸν ἔτος 900,000 δραχ. διότι διὰ τὴν Ἑπτάνησον ἐξωδεύθησαν πολλά· ὁ ἀπολογισμὸς, τὸν ὁποῖον σᾶς ὑπέβαλον, ἀποδεικνύει, ὅτι κατὰ τὸ ἔτος αὐτὸ ἐξωδεύθησαν πολλαπλάσια εἰς τοὺς δρόμους τῆς Ἑπτανήσου. Τὸ ἔξοδον τῆς συντηρήσεως τῶν ὁδῶν μέχρι τοῦδε, κύριοι, καὶ ἄνευ αὐτῶν τῶν ἐκτάκτων περιστάσεων, ἀναβαίνει εἰς 700,000 δραχμάς· προσθέτομεν καὶ 370,000 δραχμῶν, τὰς ὁποίας πληρόνομεν εἰς τὴν ἀτμοπλοϊκὴν ἑταιρίαν, ἐνῷ εἰσπράττομεν ὡς ἔγγιστα μέχρις 800,000 δραχμῶν, ὥστε τὸ διαρκὲς καὶ ἐτήσιον ἔλλειμμα ἀνέρχεται εἰς 200,250,000 δραχμῶν. Αὐτὴ, κύριοι, εἶναι ἡ ὡς ἔγγιστα κατάστασις τοῦ ταμείου αὐτοῦ· ἑπομένως, ὅπως ἔχουσι τὰ πράγματα, θὰ σταματήσωμεν πᾶσαν ἐργασίαν, μένοντες ὀφειλέται πρὸς τὴν ἐπαρχιακὴν καὶ δημοτικὴν ὁδοποιΐαν πολλῶν ἑκατομμυρίων. Τὸ νομοσχέδιον, κύριοι, ἀναντιῤῥήτως δὲν εἶναι ἐπαρκὲς πρὸς τὰς ἀνάγκας, ἀλλ’ εἶναι ἀνάλογον πρὸς τὰ βάρη, τὰ ὁποῖα ἠμποροῦμεν νὰ ἐπιβάλωμεν εἰς τὸν λαὸν, διότι βεβαίως ἔπρεπε νὰ ἔχωμεν περισσότερα χρήματα καὶ μέσα, διὰ νὰ ἐλπίσωμεν καὶ περισσότερα καὶ ταχύτερον νὰ κατασκευάσωμεν τὰς ὁδούς· δὲν ἠμποροῦμεν δὲ νὰ ἐπιβάλωμεν πολλὰ βάρη. Καὶ ἂν δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ἐπιβάλωμεν πολλὰ βάρη, δὲν πρέπει νὰ εἰσπράττωμεν ὀλίγα, καὶ ὀλίγον κατ’ ὀλίγον δι’ αὐτῶν νὰ κατασκευάζωμεν ὁδούς; Αὐτὴ, κύριοι, ἡ σκέψις ὑπερίσχυσεν, ὅταν συνετάττομεν τὸ νομοσχέδιον, καὶ βεβαίως, ἂν ἡ Βουλὴ ἐγκρίνῃ, δυνάμεθα νὰ προσθέσωμεν ½ ἔτι ἐπὶ τῶν δημητριακῶν καρπῶν.

§82ΤΙΝΕΣ. Εἶναι πολύ.

§83ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἂν ἀναβιβάσωμεν τὸν φόρον οὕτω, θέλομεν ἔχει εἰσπράξεις κατὰ τοὺς λογαριασμοὺς, τοὺς ὁποίους ἔχω ἀνὰ χεῖρας, καὶ τοὺς ὁποίους συνέταξε τὸ τμῆμα, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν προϋπολογισμῶν, θέλομεν ἔχει εἰσπράξεις 1,700,000 δραχμὰς μὲ τὸ 1% ἐκ τούτων ἀφαιροῦντες τὸ ἔλλειμμα, θέλομεν ἔχει 1,500,000 περίπου δραχμάς.

§84ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῖον ἔχετε ὑπολογισμὸν ἐπὶ μιᾶς ἑκάστης τῶν προσθηκῶν; εἶναι καὶ δικαιώματα τῆς ἐπικαρπίας, δὲν εἶναι μόνον φόροι.

§85ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐδῶ ὑπάρχει μόνον ἓν λάθος, διότι 1,200,000, ὅπως ὑπελόγισα, δὲν εἶναι ὁ ἐτήσιος φόρος· ὁ ἐτήσιος φόρος τὸ μὲν ἓν ἔτος εἶναι 600,000, τὸ δὲ ἄλλο 1,200,000, ὥστε κατὰ μέσον ὅρον εἶναι 800,000. Αὐτὸ εἶναι τὸ λάθος ἐπὶ τῆς φορολογίας τοῦ ἐλαίου· ἑπομένως πρέπει νὰ ἐλαττώσωμεν τὸ ὑπολογισθὲν ποσόν. Ἐπειδὴ, κύριοι, εἶναι οὕτω πτωχὸν τὸ ταμεῖον τῆς ἐπαρχιακῆς ὁδοποιΐας, διὰ τοῦτο εἰς τὸ νομοσχέδιον προτείνομεν ὅλα τὰ εἰσπραχθησόμενα νὰ δοθῶσιν εἰς τὴν ἐθνικὴν ὁδοποιΐαν· νὰ μὴ διανεμηθῶσι δὲ μεταξὺ αὐτῆς καὶ τῆς ἐπαρχιακῆς καὶ δημοτικῆς. Διατὶ, κύριοι; διότι πάλιν αἱ εἰσπράξεις τοῦ ταμείου τῆς ἐθνικῆς ὁδοποιΐας θὰ καταντήσουν πενιχραὶ, καὶ δὲν θὰ γείνῃ τίποτε σπουδαῖον· ἢ θὰ καταντήσωμεν εἰς τὸ ἄτοπον νὰ κάμωμεν χρῆσιν ξένων χρημάτων, ὅπως μέχρι τοῦδε, παραβιάζοντες τὰ δικαιώματα τῶν ἐπαρχιῶν καὶ νῦν· καὶ, κύριοι, νομίζω, ὅτι αἱ ἐπαρχιακαὶ καὶ δημοτικαὶ ὁδοὶ εἶναι χρήσιμοι καὶ ὠφέλιμοι, ὅταν ὑπάρχουν καὶ ἐθνικαὶ μεγάλαι ὁδοὶ, διότι ἡ συγκοινωνία ἀπὸ χωρίου εἰς χωρίον δὲν φέρει τὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα ἐπιζητεῖ τὸ ἐμπόριον, ἡ βιομηχανία καὶ ἡ γεωργία, δηλαδὴ τὴν εὔκολον καὶ εὐθηνὴν μετακόμισιν τῶν προϊόντων ἀπὸ τοῦ τόπου τῆς παραγωγῆς εἰς τὸν τόπον τῆς καταναλώσεως· δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, κύριοι, τὸ νομοσχέδιον ἀποδίδει ὅλους τοὺς φόρους εἰς τὴν ἐθνικὴν ὁδοποιΐαν, καὶ ὄχι εἰς τὴν ἐπαρχιακὴν καὶ δημοτικήν. Ἰδοὺ οἱ λόγοι, οἱ ὁποῖοι ὑπηγόρευσαν τὸ νομοσχέδιον· ζητοῦμεν ἀπὸ τὸν τόπον ὅ,τι δύναται νὰ δώσῃ. Βεβαίως αὐτὸ δὲν ἀνταποκρίνεται εἰς τὰς ἀνάγκας, ὧν δὲν δύναται νὰ ζητηθῇ ἡ ἄμεσος ἱκανοποίησις· αἱ ἀνάγκαι αὐταὶ βαθμηδὸν θὰ ἱκανοποιηθῶσι. Καὶ δυνατὸν διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ, ἂν ἐπιτύχωμεν καὶ τὸ ἐξωτερικὸν δάνειον καὶ προικίσωμεν τὸ Ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας διὰ 10,000,000, δυνάμεθα νὰ ἐργασθῶμεν ἐπὶ πολλὰ ἔτη, μέχρι τῆς ἐξαντλήσεως τῶν ποσῶν αὐτῶν· τότε δὲ ὁ τόπος θὰ ἦναι εἰς καλλιτέραν κατάστασιν, ὥστε νὰ ἐξακολουθήσῃ γενναιότερον τὸ ἔργον του. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν θέλει δυσκολευθῆ νὰ ἐπιψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον, ὅπως ἔχει.

§86ΣΤΡΑΤΟΣ. Ποία ὁδὸς θὰ γείνῃ κατὰ πρῶτον;

§87ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὅταν θὰ ἔλθωμεν εἰς τὰς λεπτομερείας, τότε ἡ Βουλὴ θὰ ἀποφασίσῃ περὶ τούτου.

§88ΚΑΤΣΙΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄλλοτε ἐψηφίσθη εἷς νόμος, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ λαμβάνῃ τὰ χρήματα ἀπὸ τὰ ἐπαρχιακὰ καὶ δημοτικὰ ταμεῖα καὶ νὰ τὰ δαπανᾷ εἰς τὴν ἐθνικὴν ὁδοποιΐαν· ὁ νόμος ἐκεῖνος ἐψηφίσθη ἐτήσιος ἢ διαρκής; Ἂν ἐψηφίσθη διαρκής, δὲν θὰ ὑπάρχῃ πεντάρα εἰς τὰ ταμεῖα τῆς ἐπαρχιακῆς καὶ δημοτικῆς ὁδοποιΐας.

§89ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐπετράπη νὰ δαπανᾷ ἡ Κυβέρνησις οὐχὶ ἀορίστως, ἀλλ’ εἰς ἀνάγκας ῥητάς, διὰ τὰς ἐν ἐνεργείᾳ ὁδούς.

§90ΚΑΤΣΙΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἅμα τελειώνουν τὰ ῥητὰ ἐκεῖνα ἔργα, τὰ χρήματα εἰσάγονται εἰς τὰ ἐπαρχιακὰ καὶ δημοτικὰ ταμεῖα;

§91ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ εἰσάγωνται.

§92ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἐκ τῆς ἀγορεύσεως τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ καὶ τοῦ κ. Σούτσου, ὅστις εἶναι καὶ μηχανικός, ἀπεδείχθη, ὅτι τὸ ταμεῖον τῆς ἐθνικῆς ὁδοποιΐας εἶναι ἀνεπαρκὲς διὰ τὰς ἀνάγκας, περὶ ὧν προβλέπει τὸ νομοσχέδιον. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς μᾶς παρηγόρησεν, ὅτι τὸ ταμεῖον τοῦτο, ἀφοῦ κατορθώσῃ νὰ συνομολογήσῃ δάνειον, θέλει προικισθῆ μὲ δέκα τοὐλάχιστον ἑκατομμύρια, καὶ τότε θὰ ἐπαρκῇ εἰς πάσας τὰς ἀνάγκας. Ἀλλὰ τὸ δάνειον εἶναι ἄδηλον ἐὰν θὰ ἐπιτύχωμεν· αἱ δὲ ὁδοί, περὶ ὧν προβλέπει τὸ νομοσχέδιον, ὅπως σᾶς ἀπέδειξεν ὁ κ. Σοῦτσος, εἶναι δύσκολον νὰ κατασκευασθῶσι διὰ τῶν φόρων, οὓς ἐπιβάλλει τὸ νομοσχέδιον. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, ὡς Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν κατὰ τὸ 1876, τὴν 6 Ὀκτωβρίου εἰσήγαγε νόμον περὶ ἐκκαθαρίσεως τῶν μέχρι τοῦ 1872 καθυστερούντων· διὰ τοῦ νόμου τούτου, ὅστις θεωρεῖται εὐεργετικός, τὰ 100 ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα ὑποτίθεται, ὅτι εἶναι καθυστερούμενα, θέλουν ἐλαττωθῆ εἰς 50 ἑκατομμύρια, καὶ ταῦτα θὰ πληρωθῶσιν εἰς εἴκοσι δόσεις. Ἐὰν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο παραδεχθῶμεν, πιστεύω, ὅτι τὸ ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας θέλει προικισθῆ μὲ ἓν ποσὸν ἀρκετόν· οὕτω δὲ θὰ βελτιωθῇ οὐσιωδῶς ἡ κατάστασίς του, διότι, ὡς ἤδη τοῦτο ἔχει, οὐδὲν θὰ κατορθωθῇ.

§93ΤΙΝΕΣ. Πολὺ καλά, πολὺ καλά.

§94ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἂν ἀποφασίσωμεν μὲ τὸ ἥμισυ, τοὐλάχιστον μὲ τὸ ἓν τρίτον νὰ προικίσωμεν τὸ ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας, φρονῶ, ὅτι θὰ ἔχωμεν ἄλλας 700 χιλιάδας κατ’ ἔτος.

§95ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὸ ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας τὸ ἐπροικίσαμεν μὲ τὸ ἓν πέμπτον τοῦ τιμήματος τῶν ἐκποιουμένων φθαρτῶν κτημάτων. Μέχρι τοῦδε ὅμως περιωρίσθημεν εἰς τὴν ὑπόσχεσιν.

§96ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Δὲν ἠθέλησεν ἡ Κυβέρνησις νὰ τὰ δώσῃ· ὅταν ὅμως τὸ λέγῃ ὁ Νόμος, νομίζω, ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ τὸ ἀρνηθῇ ὁ Ὑπουργός.

§97ΣΕΡΒΟΣ. Οὐδείς, κύριοι, δύναται ν’ ἀρνηθῇ τὴν ἀνάγκην, τὴν ὁποίαν ἔχει ὅλη ἡ Ἐπικράτεια, ὁδῶν· καθὼς καὶ οὐδεὶς δύναται νὰ ἀρνηθῇ τὴν ὠφέλειαν, ἥτις θὰ παραχθῇ ἐκ τῆς ἀναπτύξεως τῶν μέσων τῆς συγκοινωνίας. Ἀλλά, προκειμένου περὶ ἐπιβολῆς νέων φόρων, πρέπει νὰ προσέξωμεν, ὅπως ὦσιν ὅσον ἔνεστιν ἐλαφρότεροι, καὶ ἰδίως εἰς τὰ ἀντικείμενα, εἰς ἃ θὰ ἐπιβληθῶσι. Παρατηρῶ, ὅτι εἶναι ἓξ κατηγορίαι φόρων, δὲν ἠδυνήθην δὲ νὰ ἐννοήσω τίνες ἐξ αὐτῶν ἐφαρμόζονται εἰς τὴν Ἑπτάνησον. Πρῶτον λοιπὸν ἔχω αὐτὴν τὴν παρατήρησιν· ἑτέραν παρατήρησιν ἔχω, ὅτι πρέπει νὰ γινώσκωμεν εἰς ποῖον ἐξαγόμενον θὰ μᾶς φέρῃ αὐτὴ ἡ ἐπιβολὴ τῶν φόρων, καὶ ποῖον εἶναι τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον θὰ εἰσπράξωμεν. Πρὸ ὀλίγου εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι ἔφερε μίαν κατάστασιν. Πρέπει ἡ σημείωσις αὕτη νὰ τυπωθῇ, διὰ νὰ γνωρίσωμεν εἰς ποίαν κατάστασιν εὑρισκόμεθα καὶ τί θὰ κάμωμεν. Τρίτον ἐπεθύμουν ἀκριβῶς νὰ ἠξεύρω πόσον εἶναι τὸ καθυστερούμενον ἐτησίως ποσόν· διότι πρέπει νὰ ἠξεύρωμεν πόσου ποσοῦ ἔχομεν ἀνάγκην, πόσον ποσὸν θ’ ἀπομείνῃ, ὅπως χρησιμεύσῃ εἴτε εἰς τὴν ἐθνικὴν εἴτε εἰς τὴν ἐπαρχιακὴν ὁδοποιΐαν, διότι ἂν ὑποθέσωμεν, ὅτι τὸ ἐπιβληθησόμενον σήμερον δὲν ἐπαρκεῖ, δὲν θὰ κάμωμεν τίποτε. Λοιπὸν παρακαλῶ, ὅπως ἀποφασίσωμεν ἐν γνώσει, νὰ λάβωμεν τὰς πληροφορίας ταύτας, νὰ τυπωθῶσι καὶ διανεμηθῶσιν οἱ σχετικοὶ πίνακες, ἀναβαλλομένης τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου εἰς ἄλλην συνεδρίασιν.

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προτείνεται ἡ ἀναβολὴ τῆς συζητήσεως.

§99ΣΟΥΤΣΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε νὰ εἴπω δύο λέξεις· ἐγὼ εἶπον, ὅτι ἔχω μίαν σημείωσιν ἐκ τοῦ τμήματος τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἔφερε σημείωσιν ἐκ τοῦ τμήματος τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ φέρῃ εἰς ἀντιπαράστασιν τοὺς δύο τμηματάρχας καὶ νὰ φέρῃ μίαν σημείωσιν, διὰ νὰ ἴδωμεν τίνος ἐξ αὐτῶν ἡ σημείωσις εἶναι ἀκριβής.

§100ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἶναι περιττὴ ἡ παρατήρησις, διότι ὁρίζονται ἐν τῇ καταστάσει τὰ ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἔσοδα, αἱ εἰσπράξεις ἐκ τοῦ φόρου, καὶ τὸ κεφάλαιον. Εἶναι λεπτομέρεια τοιαύτη, ὥστε ἐκ πρώτης ἀναγνώσεως καταλαμβάνεται.

§101ΣΟΥΤΣΟΣ. Ἀλλὰ πρέπει ἕκαστος ἡμῶν νὰ πάρῃ ἕνα προϋπολογισμὸν καὶ νὰ κάμῃ αὐτὴν τὴν μελέτην, ἐνδέχεται δέ τινες νὰ μὴ δύνανται νὰ κάμουν αὐτὴν τὴν μελέτην.

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπροτάθη ἀναβολή. Ὑποστηρίζεται ὑπὸ δέκα; (Ἐγείρονται πλείονες τῶν δέκα.) Λοιπὸν ἐπὶ τῆς ἀναβολῆς ἔχει τις τὸν λόγον;

§103ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Νομίζω, κύριοι, ὅτι εἶναι ἄτοπον, προκειμένου περὶ συγκοινωνίας, περὶ τῆς ὁποίας ὅλοι φωνάζομεν...

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σέρβος ἐπρότεινε τὴν ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως.

§105ΣΕΡΒΟΣ. Μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τῆς ἀρχῆς.

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω λοιπὸν τὴν Βουλήν. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται πλεῖστοι.) Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλήν, ἂν θέλῃ νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις.

§107ΤΙΝΕΣ. Εἰς αὔριον.

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀναβολὴν εἰς τὴν αὔριον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται πλεῖστοι.) Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Μεταβαίνομεν εἰς τὸ νομοσχέδιον περὶ στρατολογίας, εἶναι εἰς γʹ. ἀνάγνωσιν.

§109ΠΟΛΛΟΙ. Αὔριον.

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὔριον ἔχομεν τὴν ἐξακολούθησιν τῆς σημερινῆς ἡμερησίας διατάξεως. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρα 5¾.