1878.11.02

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 29

τῆς 2 Νοεμβρίου 1878.

(Πέμπτη.)

Ὥρᾳ 2 μ. μ.

Ἀπαρτίας γενομένης, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προτεραίας καὶ ἐνεκρίθησαν.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπεβλήθησαν ἀναφοραί· α) Π. Ἐλευθερίου καὶ ἄλλων, παραπονουμένων, ὅτι ἡ Ἱερὰ Σύνοδος παρανόμως ἀπέστειλεν ἡγούμενον, ἐπὶ μισθῷ δρ. 150, εἰς τὴν ἐν τῷ Δήμῳ Ἐπιδαυρίων τῆς Ναυπλίας Μονὴν τοῦ Ἀγνοῦντος· βʹ) τοῦ καταδίκου Σ. Παπαποστόλη, περὶ ἀπονομῆς χάριτος. Θὰ παραπεμφθῶσιν εἰς τὴν ἁρμοδίαν Ἐπιτροπήν. Ἐτυπώθη τὸ νομοσχέδιον περὶ τῶν παλαιῶν δανείων. Ἐγκρίνει ἡ Βουλὴ νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν;

§2ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§3Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁ ἄλλοτε ταμίας τῆς ἐν Κωνσταντινουπόλει Πρεσβείας, μετὰ ἐξέλεγξιν τῆς διαχειρίσεως αὐτοῦ, εὑρέθη ὑπόλογος πλέον τῶν 100,000 δρ. ἐξ ὧν 55 προέρχονται ἐκ παρακαταθηκῶν ἐμπόρων καὶ ἐκ δικαστικῶν προκαταβολῶν. Προβάλλω λοιπὸν νομοσχέδιον περὶ ἐκτάκτου πιστώσεως ἐκ δραχ. 55,000, πρὸς ἀπόδοσιν τῶν ὀφειλομένων ποσῶν εἰς τοὺς δικαιούχους.

§4ΛΟΥΝΤΖΗΣ. Κατεδιώχθη αὐτός;

§5Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Βέβαια· ὅλα τὰ μέτρα τὰ καταδιωκτικὰ ἐτέθησαν εἰς ἐνέργειαν.

§6ΡΟΥΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπεβίωσεν ἢ ζῇ;

§7Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἀπεβίωσεν. Ὑποβάλλω καὶ ἕτερον νομοσχέδιον περὶ ἐκτάκτου πιστώσεως ἐκ δραχ. 47,000 τὸ ἀντίτιμον 40,000 φράγκων, τὰ ὁποῖα τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν ἀνέλαβε τὴν ὑποχρέωσιν νὰ χορηγήσῃ ὡς βοήθειαν ἑνὸς γαλλικοῦ πλοίου, ναυαγήσαντος εἰς τὰ παράλιά μας, διότι τὸ φορτίον αὐτοῦ διηρπάγη ἀπὸ κατοίκους ἐπιδραμόντας εἰς τὸν λιμένα.

§8ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριοι, ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν λογαριασμὸν τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων τοῦ ταμείου τῆς ὁδοποιΐας διὰ τὸ ἔτος 1877, κατάστασιν τοῦ ταμείου μέχρι τέλους Σεπτεμβρίου τοῦ 1878, πίνακα τῶν ἐξόδων διὰ τὰς ὁδοὺς ἐν Ἑπτανήσῳ, καὶ δοκίμιον τοῦ ἀπολογισμοῦ τοῦ 1876, διότι δὲν ἐτελείωσεν, εἶναι ἁπλοῦν δοκίμιον.

§9ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Σᾶς ἠρώτησα, ἐὰν συνετάξατε προϋπολογισμὸν τῆς πρὸς κατασκευὴν τῶν ὁδῶν αὐτῶν δαπάνης.

§10ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Οὐδεὶς δύναται νὰ κάμῃ προϋπολογισμὸν τῶν δαπανῶν τούτων· ἐγὼ τοὐλάχιστον λέγω, ὅτι δὲν εἶναι δυνατόν.

§11ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι εἶναι δυνατόν.

§12ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν.). Καταθέτω, κατ’ αἴτησιν τοῦ ἑτέρου Βουλευτοῦ Πόρου, τὴν ζητηθεῖσαν σημείωσιν τῶν δαπανῶν τῆς μεταφορᾶς τοῦ ναυστάθμου ἐκ Πόρου εἰς Σαλαμῖνα.

§13ΤΙΝΕΣ. Πόσον εἶναι τὸ ποσόν;

§14ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Τὸ ὅλον 77,000 διὰ τὸ ἐργοστάσιον κτλ.

§15ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Μεταξὺ τῶν ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα ὑπέβαλεν ὁ κ. Ὑπουργός, δὲν εὑρίσκονται τὰ πρακτικὰ τῶν ἀοιδίμων Μπόταση, Μπρούμ καὶ Σαχίνη· μόνη ἡ ἔκθεσις εἶναι. Πρέπει νὰ κατατεθῶσι καὶ τὰ πρακτικά.

§16ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Τὰ εὑρίσκομεν καὶ τὰ φέρομεν καὶ αὐτά.

§17ΖΩΧΙΟΣ. Προχθὲς παρεκάλεσα τὸν ἀξιότιμον Πρωθυπουργὸν νὰ διατάξῃ νὰ ὑποβληθῇ ὑπ’ ὄψιν τῆς Βουλῆς τὸ ἔγγραφον, διὰ τοῦ ὁποίου τινὲς διεχειρίσθησαν ὡς ἀντιπρόσωποι τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως ἐν Λονδίνῳ δημόσια χρήματα.

§18ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τὸ φέρω καὶ αὐτό. Ἐγὼ ἐνόμιζον, ὅτι ἐζητεῖτε τὸ κατατεθέν.

§19ΣΕΡΒΟΣ. Ὑποβάλλω νομοσχέδιον περὶ διανομῆς τῆς ἐγχωρίου περιουσίας τῆς Λευκάδος· τὸ ὑποβάλλω ἀπὸ κοινοῦ μετὰ τῶν συναδέλφων μου κυρίων Μαχαιρᾶ καὶ Βαλαωρίτου. Εἶναι ἡ πέμπτη φορὰ, καθ’ ἣν τὸ ὑποβάλλομεν· ἐτυπώθη, διενεμήθη, ἐτέθη εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ἀλλὰ δὲν ἐπεψηφίσθη. Πρὸ 15 ἐτῶν ἀπεφασίσθη ἡ διανομὴ, καὶ εἰς μὲν τὰς ἄλλας νήσους ἐγένετο, ἀλλ’ εἰς τὴν Λευκάδα οὐχί. Παρακαλῶ, κύριε, Πρόεδρε, ἵνα ἐρωτήσητε τὴν Βουλὴν, ἐὰν ἐγκρίνῃ νὰ ἐγγραφῇ τὸ νομοσχέδιον εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις, πιστεύω.

§21ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§22Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Εἰσάγω καὶ ἐγὼ νομοσχέδιον περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἰσήχθη πολλάκις, ἐσυζητήθη, ἀλλὰ δὲν ἀπεφασίσθη τι ἐπ’ αὐτοῦ· καθιεροῖ τὴν ἀρχὴν τοῦ μονοψήφου. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἶχον ὑπογράψει μετὰ τοῦ συναδέλφου ἡμῶν κ. Α. Δημητριάδου, καὶ ἐδόθη καὶ εἰς ἄλλον συνάδελφον, ὅστις δὲν εἶναι κατ’ αὐτὴν τὴν στιγμὴν παρὼν, διὰ νὰ τὸ μελετήσῃ. Παρακαλῶ τὸν κ. Δημητριάδην, ἐὰν θέλῃ, νὰ τὸ ὑπογράψῃ. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἶναι σπουδαιότατον, καὶ πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ τὸ κηρύξῃ κατεπεῖγον καὶ νὰ τὸ συζητήσῃ.

§23ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Νὰ σταλῇ εἰς τὴν Ἐπιτροπήν.

§24Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ὑπεβλήθη ἀπὸ ἐμὲ πρῶτον εἰς τὴν Συνέλευσιν· κατόπιν ὑπέβαλε τοιοῦτον εἰς τὴν Βουλὴν ὁ νῦν Πρωθυπουργὸς καὶ ἕτερον ὁ κ. Τρικούπης. Τὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἐσυζητήθησαν ἀπὸ τρεῖς ἢ τέσσαρας ἐπιτροπὰς, τῶν ὁποίων τὰ μέλη σᾶς ὑπέβαλον τὸ σχέδιον τοῦ ἐπιψηφισθέντος ἐκλογικοῦ νόμου· ὥστε δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ὑποβληθῇ ἐκ νέου τὸ νομοσχέδιον εἰς τὴν ἐξέτασιν οὐδεμιᾶς ἐπιτροπῆς. Τὸ ζήτημα εἶναι ἤδη ὥριμον, καὶ ἕκαστος ἔχει μορφώσει γνώμην.

§25ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Νὰ σταλῇ εἰς τὴν Ἐπιτροπήν.

§26ΡΙΚΑΚΗΣ. Νὰ τυπωθῇ, καὶ ἔπειτα ἀποφασίζομεν.

§27Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἡ παρατήρησις τοῦ κ. Ῥικάκη ἀντίκειται εἰς ὅ,τι μέχρι τοῦδε ἐκανόνισεν ἡ Βουλή. Ἡ Βουλὴ ἀποφαίνεται, ἐὰν ἓν νομοσχέδιον ἦναι κατεπεῖγον, εἶτα δὲ τυποῦται τοῦτο καὶ συζητεῖται.

§28ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἐὰν θ’ ἀποφασίσῃ ἡ Βουλὴ σήμερον περὶ τοῦ κατεπείγοντος, νὰ μοὶ δώσητε τὸν λόγον.

§29ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Προτείνεται τὸ κατεπεῖγον· ὅτι δὲ δὲν εἶναι κατεπεῖγον τὸ ζήτημα τοῦτο, φαίνεται ἐκ τούτου, ὅτι ἔμεινεν ἐκκρεμὲς ἀπὸ τῆς Συνελεύσεως· καὶ ἐντεῦθεν, ἀποδεικνύεται δ’ ἐκ τούτου, ὅτι εἶναι ἀνάγκη σκέψεως. Προτείνω νὰ σταλῇ εἰς τὴν Ἐπιτροπήν, εἰς τὴν ὁποίαν νὰ τεθῇ προθεσμία, διότι δὲν εἶναι ὀρθὸν, ὅ,τι προχθὲς ἀπεφασίσαμεν νὰ τὸ ἀναιροῦμεν σήμερον.

§30Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὅτι τὸ νομοσχέδιον εἶναι κατεπεῖγον, πιστεύω, ὅτι δὲν θέλει τὸ ἀποκρούσει ἡ συνείδησις ὁλοκλήρου τῆς Βουλῆς. Μετ’ οὐ πολὺ λήγει ἡ ἐνεστῶσα περίοδος, ὅ,τι δὲ εἶπεν ὁ κ. Λομβάρδος, πρὸς ἀπόκρουσιν τοῦ κατεπείγοντος, ἂς μοὶ συγχωρήσῃ νὰ τῷ παρατηρήσω, ὅτι δὲν εἶναι ὀρθόν. Ἴσα ἴσα δι’ ἡμᾶς μάλιστα, οἵτινες ἔχομεν τοιαύτην ἐπιμονὴν νὰ ἐπιψηφισθῇ ἓν νομοσχέδιον ἀπὸ τοῦ 1862 εἰσαχθὲν, καὶ ἐμμένομεν εἰς τὰς αὐτὰς ἰδέας, θὰ εἰπῇ, ὅτι ὑπάρχῃ ὕψιστος καὶ σπουδαιότατος λόγος. Καὶ ἐὰν δὲν ἔχῃ ἄλλον λόγον ὁ κ. Λομβάρδος, τὸν παρακαλῶ νὰ ἐνθυμηθῇ τοὐλάχιστον τὸ 1874, ὅτε ἐξῆλθε τῆς Βουλῆς.

§31ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Διὰ τοῦτο τὸ λέγω, διότι τότε θὰ ἦναι χειρότερα.

§32Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τὸ νομοσχέδιον εἶναι ὄχι μόνον κατεπεῖγον, ἀλλὰ καὶ ὑψίστου συμφέροντος, θὰ ὑποστηριχθῇ δὲ, δὲν ἔχω ἀμφιβολίαν, ἀπὸ πάντας τοὺς ἄνδρας ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐπιθυμοῦσι νὰ ἴδωσιν ἐντὸς τοῦ Βουλευτηρίου ἀληθῆ καὶ εἰλικρινῆ ἀντιπροσωπείαν, ἀνεξάρτητον καὶ ἀκολουθοῦσαν τὰς ἰδίας πεποιθήσεις. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους ὑποστηρίζω τὸ κατεπεῖγον. Οὐ μόνον δὲ κατὰ τὴν συζήτησιν θέλω ὑποστηρίξει τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ἀλλά, καὶ ἐὰν ἀποῤῥιφθῇ, ἐὰν καὶ πάλιν ἡ ἐπαρχία μου μὲ τιμήσῃ διὰ τῆς ἐκλογῆς της, καὶ πάλιν θέλω εἰσαγάγει τὸ νομοσχέδιον, διότι ἔχω πεποίθησιν ἀκράδαντον, ὅτι διὰ τοιούτου νόμου θέλει μορφωθῆ ἡ ἀντιπροσωπεία.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζω, ὅτι ἡ περὶ τοῦ κατεπείγοντος συζήτησις εἶναι πρόωρος. Ἀκούσατε τὸ ἄρθρον 34 τοῦ Κανονισμοῦ, τὸ ὁποῖον πολλάκις καὶ πολλοὶ ἐπεκαλέσθητε. (Τὸ ἀναγινώσκει.)

§34Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Εἶμαι σύμφωνος.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὥστε θὰ τυπωθῇ, καὶ εἶτα θὰ ἀποφασίσωμεν.

§36ΡΟΥΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ νόμος, κύριοι, ΧΜΗʹ, τὸν ὁποῖον ὑπέμνησεν ὁ ἀξιότιμος κ. Πετιμεζᾶς, δὲν περιλαμβάνει, ὡς γνωρίζετε, ἢ τὰς τροποποιήσεις ἐκείνας, αἵτινες ἐπενέχθησαν ἐπί τε τοῦ Νόμου «περὶ ἐκλογῆς Βουλευτῶν» τοῦ 1864 καὶ τοῦ νόμου «περὶ δημαιρεσιῶν» τοῦ αὐτοῦ ἔτους. Καθόσον δὲ ὑπεβλήθη ἤδη ὑπὸ τοῦ κ. Πετιμεζᾶ πρότασις περὶ τροποποιήσεως τοῦ νέου τούτου νόμου, δράττομαι τῆς εὐκαιρίας νὰ συνυποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν καὶ πρότασιν περὶ μεταῤῥυθμίσεως τῶν ἄρθρων 16 καὶ 17 τοῦ περὶ «Δημαιρεσιῶν ΣΤΓʹ Νόμου» τῆς 19 Ὀκτωβρίου 1874, ἣν, ἐγὼ τοὐλάχιστον, θεωρῶ ὡς ἐγγυωμένην μείζω ἀσφάλειαν ἐπὶ τοῦ ἀποτελέσματος τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν, καὶ παρακαλῶ ὑμᾶς νὰ ἐπινεύσητε εἰς τὴν συνεκτύπωσιν καὶ τῆς τροποποιήσεως ταύτης, διὰ νὰ λάβῃ τὴν αὑτὴν τῆς προϋποβληθείσης σειράν.

§37Ν. ΣΟΥΤΣΟΣ. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ πρόνοιαν περὶ τῶν ἐκλογικῶν τμημάτων, διότι εἰς αὐτὰ πρέπει νὰ προστεθῇ καὶ τὸ πεμπτημόριον.

§38ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Θὰ φέρωμεν νόμον περὶ αὐτοῦ.

§39Ν. ΣΟΥΤΣΟΣ. Διότι ἄλλως δὲν δύναται νὰ γείνῃ ἐκλογή.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχομεν τὴν ἐκλογὴν τῶν μελῶν τῆς ἐξεταστικῆς Ἐπιτροπῆς. (Γίνεται μυστικὴ διὰ ψηφοδελτίων ἐκλογὴ τῶν μελῶν τῆς ἐξεταστικῆς ἐπὶ τῶν πραγμάτων Ἐπιτροπῆς, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν ψηφολεκτῶν κκ. Οἰκονόμου καὶ Ῥουσοπούλου.)

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 153, ἐξελέχθησαν δὲ μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς οἱ κκ. Γ. Ῥοῦφος, ὅστις ἔλαβε ψήφους 83, Δ. Δημητριάδης (81), Φλωριᾶς (81), Κατριβάνος (79), Χριστόπουλος (79), Κυριακίδης (79), Ζωχιὸς (69), Βουλπιώτης (68), καὶ Κορωναῖος (67). Ἔλαβον δὲ καὶ ἄλλοι ὀλιγωτέρας ψήφους. Μεταβαίνομεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Πρῶτον ἀντικείμενον εἶναι ἡ συζήτησις τῶν προτάσεων τοῦ Ἐφόρου περὶ τῆς Βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς. Καθὼς σᾶς εἶπον καὶ εἰς προηγουμένην συνεδρίασιν, αἱ προτάσεις αὗται ἀφορῶσι τὴν ἔκφρασιν εὐχαριστιῶν ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς, διὰ τοῦ Προέδρου αὐτῆς, πρὸς ἓξ γενναίους δωρητὰς εἰς δύο δὲ ἐξ αὐτῶν προστίθενται καὶ διακρίσεις τινές, αἱ ὁποῖαι, κατὰ τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ κ. Ἔφορος, θέλουν πραγματοποιηθῆ, ὅταν ἀνεγερθῇ τὸ νέον κατάστημα τῆς Βιβλιοθήκης.

§42ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ παραδέχεται τὰς προτάσεις αὐτάς.

§44ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατόπιν ἔρχεται πρότασις τοῦ κ. Ἐφόρου, ἵνα συστήσῃ ἡ Βουλὴ εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ πρόνοιαν περὶ ἀνεγέρσεως καταστήματος τῆς Βιβλιοθήκης, ἐγγράφουσα εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ε. ἔ. ποσὸν ἀνάλογον, διὰ τόκον καὶ χρεωλύσιον τοῦ συνομολογηθησομένου δανείου. Πιστεύω ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§46ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἔφορος ἔχει καὶ δύο προτάσεις περὶ ἀναπληρωτικῆς πιστώσεως 3,000 δραχμῶν, διὰ τὰς ἐφημερίδας καὶ τὰ περιοδικὰ συγγράμματα τοῦ Ἀναγνωστηρίου, καὶ 740 διὰ τὴν μισθοδοσίαν δύο κλητήρων, τοὺς ὁποίους θεωρεῖ ἀναγκαίους διὰ τὸ Ἀναγνωστήριον.

§48ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ λοιπὸν παρεδέχθη. Δευτέρα συζήτησις τοῦ Νομοσχεδίου περὶ παραχωρήσεως δωρεὰν κτήματος εἰς τὸν Ναὸν τοῦ ἁγίου Σπυρίδωνος. (Γίνεται δεκτὸν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως.) Νομοσχέδιον περὶ παραχωρήσεως δημοσίου οἰκοπέδου εἰς τὸν Σύλλογον ὑπὲρ τῶν Ἀπόρων Γυναικῶν εἰς δευτέραν συζήτησιν. (Γίνεται δεκτὸν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως.) Τρίτη συζήτησις τοῦ Νομοσχεδίου περὶ διαθέσεως τῆς ἐγχωρίου περιουσίας Κεφαλληνίας. Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ καὶ τ’ ἄρθρα 1–4 ἄνευ ἀντιῤῥήσεως. Ἀναγινώσκεται τὸ 5. ἄρθρον.

§50ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Ἀντὶ τῆς λέξεως ἐκποιήσεως, πρέπει νὰ τεθῇ ἐκπτώσεως.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι τυπογραφικὸν λάθος, καὶ θὰ διορθωθῇ.

§52ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Ὀφείλει νὰ διορθωθῇ ἕτερον τυπογραφικὸν λάθος· ὑπάρχουν δύο καταθέσεις, ἡ ὁριστικὴ κατάθεσις εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν καὶ ἡ προσωρινὴ εἰς τὴν Ἰονικὴν Τράπεζαν. Εἰς τὸ ἄρθρον δ’ αὐτὸ πρόκειται περὶ τῆς προσωρινῆς καταθέσεως· ἑπομένως πρέπει νὰ τεθῇ ἀντὶ «παρὰ τῇ Ἐθνικῇ Τραπέζῃ» «παρὰ τῇ Ἰονικῇ Τραπέζῃ.»

§53Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Βεβαίως.

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 5 μὲ τὰς τροποποιήσεις αὐτὰς παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται πάντες.) Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Μετὰ ταῦτα γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰ ἑπόμενα ἄρθρα καὶ τὸ σύνολον τοῦ Νομοσχεδίου.)

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομοσχέδιον περὶ παρατάσεως τῆς μισθώσεως τῶν ἁλατοπηγείων Ζακύνθου εἰς γʹ ἀνάγνωσιν.

§56ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (Πρωθυπουργός.). Κύριοι, πρόκειται περὶ ἁλάτων, τῶν ὁποίων ἔχουν ἀνάγκην οἱ Ζακύνθιοι, ἵνα ἁλατίζωσι τὰς ἐλαίας των· ἄνευ δὲ τούτων βεβαιοῦν, ὅτι αἱ ἐλαῖαι καταστρέφονται. Ἐπειδὴ πρόκειται περὶ συμφέροντος ἰδιωτικοῦ, ἐνόμισα, εἰσαγαγὼν τὸν νόμον, τὸν ὁποῖον εἰσήγαγον, ὅτι πρέπει τὸ κέρδος καὶ ἡ ζημία νὰ ἐπιβαρύνουν τοὺς ἰδίους κατοίκους, διότι αὐτοὶ βεβαίως πρόκειται νὰ ὠφεληθῶσι, καὶ ἔπρεπε νὰ ὑποστῶσι καὶ τὴν ζημίαν πρὸς προμήθειαν τοῦ ὑλικοῦ ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ἤθελε χρησιμεύσει πρὸς διατήρησιν τοῦ προϊόντος αὐτῶν. Διὰ τοῦτο ὑπέβαλον τὸν νόμον αὐτόν, διότι ἐθεώρησα, ὅτι εἶναι ἄδικον, προκειμένου περὶ ἰδιωτικοῦ συμφέροντος, νὰ ἀναλάβῃ τὴν ζημίαν τὸ Δημόσιον. Ἀλλὰ παράπονα ἠγέρθησαν, πολλοὶ μοὶ εἶπον ἐκεῖθεν, ὅτι τὸ σύστημα αὐτὸ θὰ γεννήσῃ ἀδικίας καὶ θὰ δώσῃ χώραν εἰς καταχρήσεις. Ἐπιχειρηματίαι δὲ διάφοροι παρουσιάσθησαν, προσφέροντες νὰ προμηθεύωσι τὸ ἅλας μὲ μικροτέρας τιμὰς ἀπὸ τὰς τιμὰς, τὰς ὁποίας τὸ νομοσχέδιον κανονίζει. Ἐγγύησις ὅμως περὶ τῆς ἀκριβοῦς ἐκπληρώσεως τῶν συμφωνιῶν αὐτῶν δὲν προὐτάθη. Ἰδοὺ διατὶ δὲν ἐπιμένω εἰς τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον εἰσήγαγον, διότι αἱ πληροφορίαι μου, ἐκ Ζακύνθου κυρίως, καὶ ἡ ἐπίμονος ἀντίστασις τῶν δημοτικῶν ἀρχῶν τῆς ἐξοχῆς μ’ ἔκαμον τῷ ὄντι ν’ ἀμφιβάλλω περὶ τῆς ὀρθότητος αὐτοῦ. Ἀντὶ τούτου εἰσήχθη ἄλλο σχέδιον, κατὰ τὸ ὁποῖον τὸ Δημόσιον ὑποχρεοῦται ν’ ἀναλάβῃ τὴν ζημίαν καὶ νὰ παραχωρήσῃ εἰς τοὺς Ζακυνθίους ἅλας μὲ ὀλιγωτέραν τιμήν. Ἐὰν θέλῃ ἡ Βουλὴ ν’ ἀναλάβῃ τὸ Ἔθνος τὴν ζημίαν, ἐλαττόνον τὸ ἐκ τοῦ ἅλατος εἰσόδημά του κατὰ 25 ἢ 30 χιλιάδας δραχμῶν, ἡ Βουλὴ εἶναι κυρία νὰ τὸ πράξῃ ἀποκλειστικῶς διὰ τὸν τόπον αὐτὸν, διότι οἱ Ζακύνθιοι διὰ τοῦ νόμου τοῦ παρελθόντος ἔτους ἀπώλεσαν ἓν δικαίωμα, τὸ ὁποῖον εἶχον, τὸ νὰ προμηθεύωνται εὐθηνὸν τὸ ἅλας, καὶ ἐχειροτέρευσεν ἡ θέσις των· ἑπομένως ἰσχυρίζονται, ὅτι δὲν εἶναι δίκαιον νὰ ὑποστῶσι τὰς συνεπείας τοῦ νόμου αὐτοῦ καὶ εἰς τὴν παροῦσαν ἔκτακτον περίστασιν. Ἰδοὺ ὁ κύριος ἰσχυρισμὸς τῶν Ζακυνθίων, διότι τὸν ἰσχυρισμὸν ὅτι διὰ τοῦ ἅλατος πρόκειται νὰ διατηρήσουν τὸ προϊόν, ἀπὸ τὸ ὁποῖον καὶ τὸ Δημόσιον θὰ ὠφεληθῇ, δὲν δύναται νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ἡ Βουλὴ· τοιοῦτοι ἰσχυρισμοὶ πολλοὶ καὶ πολλαχόθεν δύνανται νὰ παρουσιασθῶσιν. Ἡ Βουλὴ ἠμπορεῖ νὰ ἀποφασίσῃ, ἐὰν ὁ λόγος, τὸν ὁποῖον προτείνουν οἱ Ζακύνθιοι, ἦναι τοσοῦτον ἰσχυρὸς, ὥστε τὸ Δημόσιον νὰ παραβλέψῃ τὴν ὠφέλειάν του, πρόκειται νὰ πωλήσῃ εἰς ὀλιγωτέραν τιμὴν τὸ ἅλας διὰ μόνην τὴν Ζάκυνθον.

§57ΖΑΪΜΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον.

§58ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἀλλὰ, κύριοι, ἐὰν τῷ ὄντι πρόκηται νὰ κάμῃ τοῦτο τὸ Δημόσιον, νομίζω, ὅτι τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον παρουσιάζεται, δὲν εἶναι ἀσφαλὲς, δὲν μᾶς ἀπαλλάττει ἀπὸ τοὺς κινδύνους τῶν καταχρήσεων· θὰ μεταφέρητε ἅλας εἰς τὴν Ζάκυνθον, θὰ συστήσητε ἀποθήκην εἰδικὴν, θὰ πληρώσητε ἐπιστάτας καὶ ἔξοδα μεταφορᾶς. Κύριοι, πρέπει τῷ ὄντι νὰ συστήσωμεν εἰδικὴν ἀποθήκην εἰς μόνην τὴν Ζάκυνθον, διότι παρουσιάζεται ἀνάγκη ἔκτακτος καὶ ζητεῖται μεγαλείτερον ποσὸν ἅλατος. Ἐὰν περισσεύσῃ τῶν ἀναγκῶν τὸ μετακομισθὲν ἅλας, τί θέλετε τὸ κάμει; Θὰ τὸ πωλήσητε πρὸς 5 λεπτὰ τὴν ὀκᾶν. Ἀλλὰ δὲν ὑπολογίζετε τὰς δαπάνας τῆς μεταφορᾶς καὶ τὰ λοιπὰ ἔξοδα; ὥστε, ἀντὶ 5 λεπτῶν, τὸ Δημόσιον θὰ λάβῃ μόνον 2 ἢ 3 λεπτά. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι, ἐὰν ἡ Βουλὴ τῷ ὄντι φρονῇ, ὅτι οἱ λόγοι, τοὺς ὁποίους προτείνουν οἱ Ζακύνθιοι, εἶναι ἰσχυροὶ, ὥστε τῷ ὄντι νὰ πωλήσητε εἰς αὐτοὺς τὸ ἅλας μὲ αὐτὴν τὴν τιμὴν, τότε, κατ’ ἐμὲ, ἀσφαλέστερον καὶ καλλίτερον εἶναι νὰ γείνῃ ὅ,τι καὶ πρότερον ἐγίνετο, ν’ ἀγοράζουν οἱ Ζακύνθιοι τὸ ἅλας εἰς τὴν Λευκάδα. Ἕως τώρα οἱ Ζακύνθιοι ἐπρομηθεύοντο δι’ οἱουδήποτε τρόπου ἀπὸ τὴν Λευκάδα τὸ ἀναγκαῖον ποσὸν, καὶ τὸ Δημόσιον δὲν μετέφερεν ἐκεῖ, οὔτε συνίστα ἀποθήκας εἰδικάς. Τοιουτοτρόπως νομίζω, ὅτι πρῶτον πωλεῖται τὸ ἅλας εἰς τὴν ὡρισμένην τιμὴν, δεύτερον θέλετε πωλήσει μόνον τὸ ποσὸν, τοῦ ὁποίου ἔχουν πραγματικὴν ἀνάγκην.

§59ΡΙΚΑΚΗΣ. Τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε.

§60ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Διότι οὐδεὶς βεβαίως θὰ μεταβῇ ν’ ἀγοράσῃ ἅλας πλέον τῶν ἀναγκῶν αὐτοῦ.

§61ΡΕΒΕΛΑΚΗΣ. Φοβοῦμαι, μήπως ὅλοι οἱ Ἕλληνες γείνουν Ζακύνθιοι.

§62ΡΟΥΚΗΣ. Αὐτὸ τὸ δικαίωμα πρέπει νὰ ἐπεκταθῇ καὶ εἰς ἄλλας Ἐπαρχίας.

§63ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἰς ἄλλας Ἐπαρχίας βεβαίως δὲν πρέπει νὰ ἐπεκταθῇ.

§64ΤΙΝΕΣ. Διατί;

§65ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Διότι εἰς τὰς παρούσας μάλιστα δυσκόλους περιστάσεις δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον οὔτε εἰς ὑμᾶς, οὔτε εἰς ἡμᾶς νὰ ζητήσωμεν ἐλάττωσιν τῶν φόρων· τὸ δὲ σύστημα αὐτὸ, ἐφαρμοζόμενον εἰς ὅλα τὰ μέρη, ἤθελεν εἶναι ἀδικαιολόγητος καὶ ὑπερβολικὴ ἐλάττωσις ἑνὸς φόρου, ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι ἐπαχθὴς καὶ εἶναι ὠφέλιμος εἰς τὸ Δημόσιον Ταμεῖον. Ἡ ἐξαίρεσις αὐτὴ σᾶς ζητεῖτε ὡς ἐπιείκεια διὰ τὸν τόπον αὐτὸν, καὶ μένει εἰς ὑμᾶς νὰ ἀποφασίσητε, ἐὰν πρέπῃ νὰ κάμητε αὐτὴν τὴν ἐπιείκειαν ἢ ὄχι. Ἀλλὰ, καὶ ἐὰν θέλητε νὰ πράξητε τοῦτο, νομίζω, ὅτι τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον προτείνεται, δὲν εἶναι ἀσφαλὲς, καὶ δὲν ἀπομακρύνει τὰς καταχρήσεις.

§66Θ. ΖΑΪΜΗΣ. Χαίρω, διότι ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἀπέσυρε τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον εἶχε καταθέσει ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο δὲν ἠδυνάμεθα νὰ ὑποστηρίξωμεν, καί τοι ἀναγνωρίζοντες τὴν ἀνάγκην τῆς νήσου, διότι ἀντέκειτο ὄχι μόνον εἰς τὴν νομοθεσίαν, ὅπως ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν τὸ ἐπαρουσίασεν, ἀλλὰ διότι πρὸ παντὸς ἄλλου ἀντέκειτο εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς ἀποκεντρώσεως, ὑπὲρ τῆς ὁποίας πρὸ καιροῦ μετὰ πολλοῦ πατάγου ἐκηρύχθη.

§67ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δίδει τὸ δικαίωμα εἰς τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον νὰ κάμῃ ὅ,τι θέλει.

§68ΖΑΙΜΗΣ. Ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία, κατὰ τὸ νομοσχέδιον, εἰσέρχεται εἰς τὰ δικαιώματα τῶν Δήμων καὶ τῶν Κοινοτήτων, καὶ αὐτὸ εἶναι ἡ μεγαλειτέρα συγκέντρωσις, ἡ ὁποία δύναται νὰ ὑπάρξῃ καὶ ἡ ὁποία βεβαίως ἀντίκειται διαῤῥήδην εἰς τὰς ἀρχὰς, τὰς ὁποίας ὁ ἀξιότιμος κ. Κουμουνδοῦρος προεκήρυξεν. Ἀλλὰ περὶ τούτου δὲν δύναται νὰ γείνῃ λόγος σήμερον, θὰ χρησιμεύσῃ ὡς κείμενον συζητήσεως ἡ Ῥικάκειος πρότασις. Λοιπὸν συζητοῦμεν, κύριοι, περὶ τῆς προτάσεως τοῦ κ. Ῥικάκη, καὶ τὸ πρῶτον ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἀναφύεται, εἶναι τὸ ἑξῆς· ἂν οἱ Ζακύνθιοι ἔχωσι δικαίωμα νὰ ἀπαιτήσωσι παρὰ τοῦ Δημοσίου τὴν παροχὴν ἅλατος, διὰ νὰ ἐμποδίζωσι τὴν καταστροφὴν τοῦ ἐλαιοκαρποῦ, καὶ ἂν ὅ,τι ζητοῦν οἱ Ζακύνθιοι σήμερον, δύνανται νὰ ζητήσουν καὶ ἄλλαι ἐπαρχίαι τῆς Ἑλλάδος. Κύριοι, κατ’ ἐμὲ, ἀδιστάκτως πιστεύω, ὅτι οἱ μὲν Ζακύνθιοι ἔχουσι δικαίωμα νὰ ἀπαιτήσωσι παρὰ τῆς πολιτείας τὴν παροχὴν τοῦ ἅλατος, οὐδεμία δὲ ἄλλη ἐπαρχία τῆς Ἑλλάδος ἔχει τὸ αὐτὸ δικαίωμα, διὰ τὸν ἑξῆς λόγον. Κατὰ τὴν καθεστῶσαν νομοθεσίαν ἡ νῆσος τῆς Ζακύνθου δὲν ὑπάγεται εἰς τὸν φόρον τοῦ ἅλατος, εἰς τὸν ὁποῖον ὑπαγόμεθα ἡμεῖς οἱ τῶν ἑτέρων ἐπαρχιῶν· τὴν νομοθεσίαν τοῦ ἅλατος ἐν Ζακύνθῳ διέπουσιν ἰδιαίτεροι νόμοι· ἡ Ζάκυνθος λοιπὸν, στερουμένη ἅλατος, ἔχει τὸ δικαίωμα, μὴ ὑπαγομένη εἰς τὴν νομοθεσίαν τοῦ Κράτους, νὰ ζητήσῃ ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς ἰδίως τὸ ἀναγκαῖον ἅλας διὰ τὴν παρακώλυσιν τῆς καταστροφῆς τοῦ ἐλαιοκαρποῦ, ἀλλ’ οἱ Ζακύνθιοι δὲν δύνανται νὰ τὸ πράξουν, διότι ἀπέναντι τοῦ δικαιώματος, τὸ ὁποῖον ἔχουν, νὰ ζητήσουν ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς τὸ ἅλας, ἀντιτάσσεται τὸ προνόμιον τῆς Ἐπικρατείας, τὸ μονοπώλιον τῆς Ἐπικρατείας. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει νομίζω, ὅτι εἶναι καθῆκον τῆς Πολιτείας νὰ ἔλθῃ εἰς βοήθειαν τῆς νήσου ἐκείνης, διὰ νὰ ἐμποδίσῃ τὴν καταστροφὴν τῶν ἰδιωτικῶν συμφερόντων ὡς καὶ τοῦ Δημοσίου, διότι εἶναι ἀποδεδειγμένον καὶ ἀναμφισβήτητον ὅτι, ἂν αἱ ἐλαῖαι τῆς Ζακύνθου δὲν ἁλατισθῶσιν, ἀδύνατον νὰ παραγάγωσι καρπόν. Δικαιοῦνται λοιπὸν οἱ Ζακύνθιοι νὰ ζητήσουν παρ’ ἡμῶν ἅλας, ἐνῷ αἱ ἄλλαι ἐπαρχίαι, αἱ ὑπαγόμεναι εἰς τὸν φόρον τοῦ ἅλατος (διότι τὸ μονοπώλιον τοῦ ἅλατος εἶναι φόρος, τὸν ὁποῖον ἡμεῖς ὑποχρεούμεθα νὰ πληρόνωμεν), δὲν ἔχουσι τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἔχει ἡ Ζάκυνθος. Ὄντος βεβαιωμένου τούτου, ἔχομεν νὰ συζητήσωμεν κατὰ ποῖον τρόπον δύναται ἡ πολιτεία νὰ παράσχῃ τὴν ὑποχρεωτικὴν αὑτῆς συνδρομὴν, διότι εἴμεθα ὑποχρεωμένοι, ἐν ὅσῳ ἔχομεν τὸ μονοπώλιον, καὶ ἕνεκα τούτου ἐμποδίζομεν τοὺς Ζακυνθίους νὰ προμηθεύωνται ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς ἅλας εὐθηνότερον, νὰ παράσχωμεν συνδρομήν. Κατὰ τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. Ῥικάκη, νομίζω, ὅτι τὸ ζήτημα λύεται, λύεται δὲ μέ τινα ζημίαν τοῦ Δημοσίου. Κατὰ τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. Ῥικάκη, μόνον ἐπὶ δύο μῆνας ἐπιτρέπεται ἡ ἐν τῇ νήσῳ Ζακύνθῳ σύστασις εἰδικῶν ἁλαταποθηκῶν, καὶ κατὰ τὸ τρίτον ἄρθρον, ἐκ τῆς ἁλαταποθήκης θέλει χορηγηθῆ τὸ ἀναγκαιοῦν εἰς τὴν τοπικὴν μόνης τῆς Ζακύνθου κατανάλωσιν, πρὸς λεπτὰ πέντε κατ’ ὀκᾶν. Ἀποδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ῥικάκη, νομίζω, ὅτι ἱκανοποιοῦμεν τὰς ἐπιθυμίας ὁλοκλήρου ἐπαρχίας τῆς Ἑλλάδος· ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἡ ζημία, τὴν ὁποίαν τὸ Δημόσιον δύναται νὰ ὑποστῇ, δὲν πιστεύω νὰ φθάσῃ τὰς 20,000–25,000 δραχμὰς, διότι κατὰ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἔχω καὶ περὶ τῶν ὁποίων εἶναι ἁρμοδιώτεροι νὰ κρίνουν οἱ ἔντιμοι Βουλευταὶ Ζακύνθου, δὲν ἀπαιτεῖται καὶ μεγάλη ποσότης ἅλατος, ὥστε νὰ ὑπάρχῃ φόβος ζημίας μεγαλειτέρας τοῦ Δημοσίου. Ὅταν, κύριοι, ἀναγνωρίζετε τὸ δικαίωμα τῆς Ζακύνθου, τὸ ὁποῖον εἶναι, κατ’ ἐμὲ, ἀναμφισβήτητον, βεβαίως πρέπει νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι τὸ Δημόσιον θὰ ὑποστῇ ζημίαν τινὰ· εἶναι δὲ ἐπιθυμητὸν νὰ ὑποστῇ τὴν ὀλιγωτέραν ζημίαν, ὅπερ ἐπιτυγχάνομεν διὰ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ κ. Ῥικάκη. Κηρύσσομαι λοιπὸν ὑπὲρ τῆς προτάσεως αὐτοῦ.

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον λοιπὸν, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν ἡ Κυβέρνησις, ἀποσύρεται, συζητοῦμεν δὲ εἰς δευτέραν συζήτησιν τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ῥικάκη.

§70ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Δὲν εἶμαι, κύριοι, κατ’ ἀρχὴν ἐναντίος τοῦ νομοσχεδίου τοῦ παρὰ τοῦ κ. Ῥικάκη ὑποβληθέντος, οὐδὲ εἰς τὸ τοῦ Ὑπουργείου, διότι δὲν ἐπιθυμῶ ἡ νῆσος τῆς Ζακύνθου εἰς τὴν μεγάλην ἐφετεινὴν τοῦ ἐλαιοκαρποῦ ἐσοδείαν, τὴν ὁποίαν ἔχει, νὰ ζημιωθῇ, καθ’ ὅσον ἡ ζημία τῶν κτηματιῶν τῆς νήσου εἶναι καὶ ζημία τοῦ Δημοσίου. Ὁ ἐλαιοκαρπὸς, ὅπως παρέστησαν οἱ ἀντιπρόσωποι τῆς νήσου, δύναται νὰ καταστραφῇ, ἂν δὲν ἁλατισθῇ μὲ τὸ ἀπαιτούμενον ἅλας. Ἀλλὰ τίς μᾶς βεβαιοῖ, ὅτι τοῦτο δὲν θὰ συμβαίνῃ κατ’ ἔτος; ἐγὼ τοὐλάχιστον ἔχω ἀμφιβολίας τινὰς, ὅτι καὶ τὸ ἐπιὸν ἔτος θὰ ἔχωμεν τὰς αὐτὰς ἀπαιτήσεις, διότι οὐδεμία ἐπιτήρησις γίνεται εἰς τὸ ἅλας τὸ παραγόμενον ἐκ τῆς Ζακύνθου, τὸ ὁποῖον εἶναι ἰδιοκτησία τῆς κοινότητος. Ὅτε πρῶτον ὑπεβλήθη τὸ νομοσχέδιον, ἐζήτησα παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν πληροφορίας πόσον ἅλας ἐξάγουν αἱ ἁλυκαὶ τῆς Ζακύνθου καὶ πόσου ποσοῦ ἅλατος ἀνάγκην ἔχει ἡ νῆσος, κατὰ δὲ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας εἶχε τὴν καλοσύνην ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ μοὶ δώσῃ, ἡ ἐτησία παραγωγὴ ἀνέρχεται κατὰ μέσον ὅρον εἰς 45,000 κοιλῶν· ἐν περιπτώσει δὲ μεγάλης ἐλαιοσοδείας, δὲν ἀρκεῖ τὸ ποσὸν τοῦτο, ἀλλὰ προμηθεύεται ὁ ἐργολάβος τὸ ἐλλεῖπον ἐκ τῶν ἁλυκῶν τῆς Λευκάδος, οὐδέποτε δὲ τὸ ἐλλεῖπον ποσὸν ὑπερέβη τὰς 15,000 κοιλῶν. Σημειωτέον δὲ ὅτι τὸ κοιλὸν ἰσοδυναμεῖ μὲ 25 ὀκάδας. Ἄγνωστον εἶναι πόσον εἰδικῶς ποσὸν ἅλατος ἀπαιτεῖται διὰ τὸ ἁλάτισμα τῶν ἐλαιῶν καὶ ἐὰν τὸ ἐκ τῆς Λευκάδος προσλαμβανόμενον χρησιμεύῃ πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ νὰ εἰσάγεται λαθραίως εἰς τὸ πρώην Ἑλληνικὸν Βασίλειον. Μελετήσας τὸ ζήτημα τοῦτο, ὑπελόγισα, κύριοι, ὅτι 15,000 κοιλῶν ἅλατος τὰ ὁποῖα παράγει ἡ ἁλυκὴ Ζακύνθου, καθὼς καὶ αἱ 15,000, αἱ προσλαμβανόμεναι ἐκ τῆς ἁλυκῆς Λευκάδος, ἰσοδυναμοῦν πρὸς 1,500,000 ὀκάδων ἅλατος. Ἐζήτησα τὴν ἀναλογίαν μεταξὺ τοῦ πληθυσμοῦ τῆς Ζακύνθου καὶ τοῦ πληθυσμοῦ τῆς πρώην Ἑλλάδος καὶ εὗρον, ὅτι, ἐὰν οἱ 15,000 κάτοικοι τῆς Ζακύνθου ἔχουν ἀνάγκην ἅλατος 1,500,000 ὀκάδων, ἡμεῖς οἱ κάτοικοι τῆς πρώην Ἑλλάδος ἔχομεν ἀνάγκην πεντήκοντα ἑκατομμυρίων ὀκάδων· γνωρίζει ὅμως ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι τὸ κράτος ὁλόκληρον μόλις καταναλίσκει 10,000,000 ὀκάδων ἅλατος, συμπεριλαμβανομένων καὶ πασῶν τῶν γιγνομένων καταχρήσεων. Δὲν δύναμαι λοιπὸν νὰ ἐννοήσω τίνι τρόπῳ 45,000 κάτοικοι καταναλίσκουσιν 1,500,000. Ἡ πρώην Ἑλλάς, κύριοι, ἔχει 36 ἁλυκάς, ἐξ ὧν 6 ἢ 8 καλλιεργοῦνται, αἱ λοιπαὶ δὲ μένουν ἄχρηστοι· διότι καλλιεργούμεναι ἅπασαι θὰ ἀπῄτουν μεγαλειτέρας δαπάνας καὶ τὸ προϊὸν αὐτῶν δὲν ἤθελε καταναλωθῆ· οὐδέποτε δὲ αἱ Κυβερνήσεις ἔλαβον πρόνοιαν νὰ ἐλαττώσωσι τὴν τιμὴν τοῦ ἅλατος τοῦ ἐξαγομένου εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Εἶχον ἀποδείξει ἄλλοτε διὰ σειρᾶς ἄρθρων ἔν τινι ἐφημερίδι, ὅτι ἠδύνατο τὸ Κράτος νὰ ὠφελῆται ὑπὲρ τὸ ἑκατομμύριον κατ’ ἔτος, ἐὰν ἐκαλλιέργει τὰς ἁλυκὰς ὅλας, ὥστε τὰ ἑλληνικὰ πλοῖα, τὰ ὁποῖα ἠναγκάζοντο νὰ φορτόνωσιν ἐκ τῶν ἁλυκῶν τῆς Σικελίας καὶ τῆς Σαρδηνίας ἅλας διὰ τὸν Δούναβιν ἢ διὰ τὴν Τουρκίαν, θὰ ἠγόραζον τὸ ἅλας ἐκ τῶν ἁλυκῶν τῆς Ἑλλάδος· ἠθέλομεν δὲ ὠφεληθῆ καὶ πλέον τοῦ ἑκατομμυρίου, καθ’ ἣν ἐποχὴν μάλιστα τὸ ἅλας δὲν ἦτο μονοπώλιον ἐν Τουρκίᾳ, καμμία ὅμως κυβέρνησις δὲν ἔδωσε προσοχὴν εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο, τὸ ὁποῖον ἐπραγματεύθην ἐν ὅλῃ αὐτοῦ τῇ ἐκτάσει. Ἤδη δὲ καλλιεργοῦνται ὀλίγαι μόνον ἁλυκαί, ἡ τῆς Θερμισίας, ἡ τῆς Ἀναβύσσου, ἡ τοῦ Μεσολογγίου, τῆς Δομβραίνας, ὡς καὶ ἡ ἁλυκὴ τῆς Λαμίας, τῆς Νάξου καὶ τῆς Μήλου. Καὶ τὸ παραγόμενον πασῶν τῶν ἀνωτέρω ἁλυκῶν μόλις φθάνει τὸ ποσὸν τῶν 10,000,000 ὀκάδων. Ἡ σύγκρισις ὅμως τῆς ἀναλογίας τοῦ καταναλισκομένου ἅλατος ἐν Ζακύνθῳ πρὸς τὸ καταναλισκόμενον ὑπὸ τῆς Ἑλλάδος μοὶ δίδει τὸ ἐνδόσιμον νὰ πιστεύω, ὅτι γίνεται φοβερὰ κατάχρησις λαθρεμπορίας, καὶ διὰ ταῦτα σᾶς εἶπον, ὅτι ἐπιθυμῶ νὰ παύσῃ τοῦ λοιποῦ τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον θὰ ληφθῇ κατὰ τὸ παρὸν ἔτος. Αἱ παρατηρήσεις μου δὲν ἀποβλέπουν τὸ παρόν, ἀλλὰ τὸ μέλλον, καὶ πιστεύω, ὅτι οἱ ἀξιότιμοι ἀντιπρόσωποι τῆς Ζακύνθου θὰ ἐννοοῦν τοῦτο. Δὲν ἐπιθυμοῦμεν ἡ ἁλυκὴ τῆς Ζακύνθου νὰ χρησιμεύσῃ ὡς μέσον εἴς τινας κερδοσκόπους, οἱ ὁποῖοι μεταφέρουν τὸ ἅλας εἰς τὰς ἀπέναντι παραλίας τῆς Ἑλλάδος λαθρεμπορικῶς. Γνωρίζετε δὲ, κύριοι, ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἔχει 10,000 μιλίων ἔκτασιν παραλίων, τὰ ὁποῖα δὲν δύνανται νὰ ἐπιτηρηθῶσιν ἐντελῶς. Ἀφίνω λοιπὸν εἰς τὴν Βουλὴν νὰ κρίνῃ ποῖον εἶναι τὸ καταλληλότερον μέτρον, τὸ ὁποῖον θέλει μεταχειρισθῆ, ἵνα ἱκανοποιήσῃ τὴν προσωρινὴν ἀπαίτησιν τῆς Ζακύνθου, ἀλλ’ ἐν τῷ μέλλοντι πρέπει νὰ ληφθῶσι μέτρα σωστικά, καθόσον τὰ μέχρι τοῦδε γιγνόμενα προξενοῦσι προφανῶς ζημίαν τοῦ Δημοσίου, εἶμαι δὲ βέβαιος, ὅτι ὁστιςδήποτε λάβει τὸν λόγον δὲν θὰ δυνηθῇ νὰ μὲ ἀναιρέσῃ ὡς πρὸς τὸ καταπληκτικὸν ποσὸν τῆς καταναλώσεως τοῦ ἅλατος ἐν Ζακύνθῳ, διότι αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας σᾶς ἔδωκα, εἶναι ἐπίσημοι καὶ αὐθεντικαί. Πρό τινων ἡμερῶν μάλιστα εἶχον ὁμιλήσει μετὰ τινων ἀξιοτίμων ἀντιπροσώπων τῆς νήσου Ζακύνθου, τοὺς ὁποίους εἶδον συμφώνους μὲ τὰς παρατηρήσεις μου ταύτας, δηλαδὴ νὰ ἐξευρεθῇ τρόπος νὰ παύσῃ τοῦ λοιποῦ ἡ γινομένη κατάχρησις. Αἱ ἁλυκαὶ Ζακύνθου, ὡς γνωρίζομεν, ἀνήκουσιν εἰς τὴν κοινότητα, ἥτις ἐνοικιάζει αὐτὰς εἰς ἐργολάβον πρὸς 12,000 δραχμὰς ἐτησίως, τὰ δὲ χρήματα ταῦτα χρησιμεύουσιν εἰς τὴν διατήρησιν τοῦ ὀρφανοτροφείου καὶ νοσοκομείου. Ἂν λοιπὸν ἡ Κυβέρνησις θελήσῃ ν’ ἀναλάβῃ τὴν δαπάνην ταύτην τῆς κοινότητος καὶ συγχρόνως θελήσῃ νὰ ἀφομοιώσῃ τὰς ἁλυκὰς τῆς Ζακύνθου μὲ τὰς λοιπὰς τῆς Ἑλλάδος, φρονῶ, ὅτι οἱ κύριοι ἀντιπρόσωποι τῆς Ζακύνθου δὲν θὰ ἔχουν κανὲν παράπονον. Ἡ ἐκ τῶν ἁλυκῶν τῆς νήσου πρόσοδος εἶναι ὡρισμένη, ἡ δὲ κοινότης Ζακύνθου ὠφελεῖται οὐδὲν ἕτερον ἢ μόνον τὰς 12,000 δραχμῶν. Ἐὰν δὲ ἡ Κυβέρνησις προσφέρῃ 20,000 πρὸς καλλιτέραν μάλιστα συντήρησιν τοῦ νοσοκομείου καὶ ὀρφανοτροφείου, καὶ ἀφομοιώσῃ τὰς ἁλυκὰς, οὐδεμία ζημία θέλει ἐπέλθει, ἀλλὰ θὰ παύσῃ τὸ κακὸν τοῦτο, οὐδὲ θὰ συζητῶμεν κατ’ ἔτος νομοσχέδια καὶ προτάσεις, αἵτινες πολλάκις δὲν στηρίζονται εἰς πραγματικὰς ἀνάγκας.

§71ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἐὰν, κύριοι, τὸ συμβαῖνον ἐφέτος ἦτο φόβος νὰ συμβῇ καὶ εἰς τὸ μέλλον, καὶ ἐγὼ ὁ ὑποβαλὼν τὴν πρότασιν ἤθελον διστάσει νὰ τὴν ὑποβάλω καὶ καθιερώσω προηγούμενον, τὸ ὁποῖον ἠδύναντο νὰ ἐπικαλῶνται κατ’ ἔτος οἱ κάτοικοι τῆς Ζακύνθου. Ἀφοῦ ἀκούσητε τί συνέβη κατὰ τὸ τρέχον ἔτος, θέλετε πεισθῆ, ὅτι εἰς τὸ μέλλον δὲν ὑπάρχει φόβος ἐπαναλήψεως. Οἱ Ζακύνθιοι εἶχον συμβόλαιον μὲ ἐργολάβον καὶ νὰ καλλιεργῇ τὴν ἁλυκὴν τῆς Ζακύνθου καὶ νὰ χορηγῇ τὸ ἀναγκαῖον ἅλας εἰς τὴν νῆσον πρὸς 70 λεπτὰ τὸ κοιλὸν, ὑπὸ τὸν ὅρον, ὁσάκις ἡ παραγωγὴ τῆς ἁλυκῆς ἐκείνης δὲν ἐπαρκεῖ, νὰ προμηθεύηται ἅλας ἐκ τῆς Λευκάδος. Ἀλλὰ τί συνέβη; Ἐπῆλθεν ὁ νόμος, τὸν ὁποῖον ἐψηφίσαμεν κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον, καὶ καθ’ ὃν αἱ ἁλυκαὶ τῆς Λευκάδος ἐκηρύχθησαν περιουσία τῆς Ἐπικρατείας· ἑπομένως ὁ ἐργολάβος, μὴ δυνάμενος νὰ προμηθευθῇ ἐκ τῆς Λευκάδος ἅλας εἰμὴ πρὸς 10 λεπτὰ, ἐσταμάτησεν, ἀρνηθεὶς νὰ ἐκτελέσῃ τὸ συμβόλαιον. Ἐγεννήθη οὕτω δικαστικὴ διένεξις μεταξὺ τῶν κατοίκων τῆς νήσου καὶ τοῦ ἐργολάβου, καὶ ἂν ἀποβῇ αὕτη ὑπὲρ τοῦ ἐργολάβου, οὗτος εἶναι ἐλεύθερος, ἂν ὅμως ἀποβῇ κατ’ αὐτοῦ, ὀφείλει νὰ δίδῃ τὸ ἅλας πρὸς 70 λεπτὰ τὸ κοιλόν· ἀλλ’ ἡ διένεξις αὕτη μεταξὺ τοῦ ἐργολάβου καὶ τῶν κατοίκων ἐξακολουθεῖ νὰ μένῃ ἐκκρεμὴς, ἡ δὲ ἀνάγκη τῶν κατοίκων εἶναι κατεπείγουσα· ὥστε εἶμαι βέβαιος, ὅτι τὸ κακὸν, τὸ ὁποῖον παρουσιάζεται ἐφέτος, δὲν θέλει παρουσιασθῆ εἰς ἄλλην ἐποχήν. Ἔρχομαι ἤδη νὰ ἐξετάσω, ἂν ἦναι δικαιολογημένη ἡ πρότασις, τὴν ὁποίαν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω, καὶ ἂν ὑπὲρ τῆς νήσου Ζακύνθου ὀφείλωμεν νὰ πράξωμεν κἄτι τι ἐξαιρετικὸν, τὸ ὁποῖον πᾶσα ἄλλη Ἐπαρχία δὲν δύναται νὰ ἐπικαλεσθῇ. Διὰ τοῦ νόμου, τὸν ὁποῖον ἐψηφίσαμεν περὶ τῶν ἁλυκῶν Λευκάδος, καθιερώσαμεν μίαν ἐξαίρεσιν ὑπὲρ τῆς νήσου ταύτης. Ἀπεφασίσαμεν, ὥστε εἰς τὴν Λευκάδα νὰ δίδεται τὸ ἅλας πρὸς 5 λεπτὰ, ἐνῷ ὑπεβάλομεν αὐτὴν εἰς τοὺς γενικοὺς τοῦ Κράτους νόμους· ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἁλυκῆς εἶχε κεκτημένον δικαίωμα ἡ Ζάκυνθος, καὶ δυνάμει τοῦ δικαιώματος τούτου ἐλάμβανε τὸ ἅλας πρὸς ἓν λεπτὸν τὴν ὀκᾶν· λοιπὸν, ἀφοῦ ἐσεβάσθημεν αὐτὸ τὸ δικαίωμα τῆς Λευκάδος καὶ ἠλαττώσαμεν τὴν τιμὴν εἰς 5 λεπτὰ, δὲν εἶναι δίκαιον εἰς μίαν ἐξαιρετικὴν περίστασιν, καθ’ ἣν ἀποδεικνύεται, ὅτι ἡ Ζάκυνθος ζημιοῦται σπουδαίως, διότι ἀντὶ ἑνὸς λεπτοῦ ὀφείλει νὰ πληρώσῃ δέκα, δὲν εἶναι, λέγω, δίκαιον αὐτὸ τὸ δικαίωμα τῆς Ζακύνθου νὰ σεβασθῶμεν καὶ νὰ λάβωμεν ἓν ἐξαιρετικὸν μέτρον, ἵνα σώσωμεν τὸν ἐλαιοκαρπὸν τῆς νήσου; Τὴν ἐξαίρεσιν ταύτην δὲν δυνάμεθα ὑπὲρ ἄλλου νὰ κανονίσωμεν, διότι οὐδεὶς εἶχε κεκτημένον τὸ δικαίωμα νὰ λαμβάνῃ τὸ ἅλας ἀλλαχόθεν πρὸς ἓν λεπτὸν τὴν ὀκᾶν. Εἰς οὐδεμίαν ἄλλην, κύριοι, Ἐπαρχίαν ἐπῆλθε νόμος, ἀφαιρῶν τὴν περιουσίαν τῆς Κοινότητος καὶ κηρύττων αὐτὴν περιουσίαν τοῦ Κράτους. Ἀπέναντι λοιπὸν αὐτῆς τῆς πράξεως, τὴν ὁποίαν ἡ Ἐπικράτεια ἔπραξε, καὶ διὰ τῆς ὁποίας ἐζημίωσε τοὺς κατοίκους τοῦ τόπου ἐκείνου, εἶναι πλέον παρὰ νόμιμον νὰ ἔλθωμεν εἰς συνδρομὴν τῶν κατοίκων. Ἔρχομαι τώρα εἰς τὸ ἄλλο ζήτημα· θὰ ζημιωθῇ ἡ Ἐπικράτεια; Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς σᾶς εἶπεν, ὅτι θὰ ὑποστῶμεν μίαν ζημίαν, ἀλλ’ ἐγὼ δὲν τὴν θεωρῶ ζημίαν. Καὶ κατὰ τὴν πρώτην ἀγόρευσίν μου εἶπον, καὶ ἤδη ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἀληθῶς ζημιοῦται ὁ ἐκποιῶν εἰς μικροτέραν τιμὴν πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον ἠδύνατο νὰ πωλήσῃ εἰς ἀνωτέραν. Ἀλλ’ ὡς σᾶς εἶπον καὶ τότε, ἐζήτησα πληροφορίας ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Οἰκονομικῶν περὶ τοῦ ἅλατος τοῦ ἐν ταῖς ἀποθήκαις Λευκάδος, καὶ ἔμαθον, ὅτι ὑπάρχει ἅλας ἀποτεταμιευμένον 18 ἑκατομμύρια ὀκάδων. Τὸ ἅλας τοῦτο δὲν δύναται νὰ ἐκποιηθῇ, διότι ἡ ἐτησία ἐσοδεία ἐπαρκεῖ εἰς τὴν ζήτησιν, καὶ ἑπομένως ἐπιβαρύνεται κατ’ ἔτος μὲ δαπάνας, ὑποκείμενον εἰς τὴν ἐκ τῆς ἀτμοσφαίρας καταστροφήν. Λοιπὸν ἂν αὐτὸ τὸ μένον εἰς τὰς ἀποθήκας δώσωμεν πρὸς 5 λεπτὰ, ἀντὶ 10 λεπτῶν, ζημιούμεθα ἢ ὠφελούμεθα; Νομίζετε ζημίαν νὰ δώσωμεν μέρος αὐτοῦ δι’ ὡρισμένας ἀνάγκας πρὸς 5 λεπτὰ; Διὰ τοῦτο εἶπον, ὅτι δὲν ὑπάρχει πραγματικὴ ζημία, ἀλλά, κατ’ ἐμὲ, μεγάλη ὠφέλεια τοῦ Δημοσίου. Τώρα γεννᾶται τὸ ζήτημα· συμφέρει νὰ τὸ μεταφέρωμεν εἰς τὴν Ζάκυνθον καὶ νὰ συστήσωμεν ἐκεῖ ἀποθήκην, ἢ νὰ τὸ ἀγοράζωσιν οἱ Ζακύνθιοι ἐκ τῆς Λευκάδος; Περὶ τούτου δύναται νὰ κρίνῃ ἡ Κυβέρνησις, ἀλλ’ ἐγὼ ἔχω τὴν ἑξῆς γνώμην. Ἐὰν τὸ μεταφέρωμεν εἰς Ζάκυνθον, δὲν θὰ ἔχωμεν παρὰ μόνον τὴν δαπάνην τῆς μεταφορᾶς, ἥτις εἶναι μικρά. Ἀποθήκας δὲν θὰ πληρώσωμεν, οὐδὲ ἐπιστάτας, διότι κατὰ τὸ νομοσχέδιον ἡ φύλαξις ἀνατίθεται εἰς τοὺς ὑπαλλήλους τοῦ τελωνείου. Ἐὰν ὅμως μεταβαίνωσιν ἐκεῖ οἱ Ζακύνθιοι νὰ τὸ παραλαμβάνουν, πλὴν τούτων θὰ μεταβῶσι καὶ ἄλλοι, οἵτινες θὰ ζητήσωσι νὰ ὠφεληθῶσιν ἀπὸ τὴν εὐκαιρίαν ταύτην, δὲν θὰ ὑπάρχῃ δὲ τρόπος τῆς ἐξελέγξεως· ἐνῷ ἂν τὸ πωλήσωμεν ἐπὶ τόπου, ἐξασφαλίζομεν τὴν τοπικὴν κατανάλωσιν, χωρὶς νὰ διατρέχωμεν τὸν κίνδυνον νὰ γείνῃ λαθρεμπόριον. Ἑπομένως ἀπέναντι τῆς μεγάλης ζημίας, ἣν δυνάμεθα νὰ ὑποστῶμεν, νομίζω, ὅτι εἶναι προτιμότερον νὰ πληρώσωμεν διὰ τὴν μεταφορὰν ἓν ὄγδοον τοῦ λεπτοῦ παρὰ νὰ συμβῶσι καταχρήσεις. Διὰ τοῦτο ὑποστηρίζω τὴν γνώμην αὐτήν. Ἐὰν ὅμως ἡ Κυβέρνησις νομίζῃ, ὅτι τὸ ἕτερον σύστημα εἶναι συμφερώτερον διὰ τὸ Δημόσιον, ἂς τὸ ἐφαρμόσῃ.

§72ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἀκριβῶς, κύριοι, διὰ νὰ μὴ παρενοχλήσωσιν οὔτε τὴν Κυβέρνησιν, οὔτε τὴν Βουλὴν, οἱ Ζακύνθιοι ἀπεφάσισαν νὰ λύσωσι τὸ ζήτημα τοῦτο ἐξ ἰδίων, καὶ νὰ φορολογηθῶμεν ἡμεῖς αὐτοί· ἀλλ’ ἰδοὺ εἰς ποίαν θέσιν εὑρέθημεν. Εἴχομεν ἐνώπιόν μας ἐργολάβον τῶν ἁλυκῶν ἔχοντα τὸ δικαίωμα νὰ καλλιεργῇ τὰς ἁλυκὰς ἐπὶ τέσσαρα συνεχῆ ἔτη· ὁ ἐργολάβος οὗτος ἠρνήθη καὶ ἀρνεῖται νὰ φέρῃ τὸ ὑπόλοιπον ἅλας εἰς τὴν Ζάκυνθον ἐκ Λευκάδος, καθὼς ἦτο καὶ εἶναι ὑπόχρεως· ἀντέταξε δὲ τὸ ἐπιχείρημα, ὅτι ἦτο ὑπόχρεως νὰ φέρῃ τὸ ἅλας ἐκ Λευκάδος, ἀλλὰ πρὸς ἓν λεπτὸν τὴν ὀκᾶν· σήμερον ὅμως, ἔλεγε, θὰ τὸ πληρώσω δέκα. Ἠδυνάμεθα νὰ ζητήσωμεν τὴν ἐκπλήρωσιν τοῦ συμβολαίου καὶ νὰ φέρωμεν τὸ ἅλας εἰς βάρος τοῦ ἐργολάβου; αἱ γνῶμαι τῶν νομικῶν διῃρέθησαν· οἱ μὲν λέγουν, ὅτι ἦτο ὑποχρεωμένος ὁ ἐργολάβος, οἱ δὲ ὄχι· ἀνάγκη ὅμως νὰ κινήσωμεν ἀγωγὴν, ἀλλ’ ἠγνοοῦμεν πόσον ἤθελε διαρκέσει ἡ δίκη, καὶ ἡ συγκομιδὴ τῶν ἁλυκῶν ἦτο ἐγγύς. Ἠδυνάμεθα νὰ ζητήσωμεν τὴν διάλυσιν τοῦ συμβολαίου, διότι ὁ ἐργολάβος δὲν ἐξεπλήρωσε τὰς ὑποχρεώσεις αὐτοῦ τὰς ἐκ τοῦ συμβολαίου, ἀλλὰ καὶ τότε ἠθέλομεν ὑποπέσει εἰς δίκην· καὶ λίαν κατεπεῖγον ἦτο, ἔπρεπε νὰ προμηθευθῶμεν ἅλας. Διὰ νὰ μὴ παρενοχλήσωμεν λοιπὸν οὔτε τὴν Βουλὴν οὔτε τὴν Κυβέρνησιν, καὶ οὔτε νὰ ἐνοχλήσωμέν τινας συναδέλφους μας, διὰ τὰ ἰδιαίτερα ἐμπόριά μας...

§73ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν τὸ εἶπε κανεὶς αὐτό.

§74ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἀπεφασίσαμεν νὰ ἔλθωμεν εἰς συμφωνίαν μὲ τὸν τωρινὸν ἐργολάβον, ὁ ὁποῖος ἀνεδέχετο νὰ ἀγοράσῃ τὸ ἅλας ἐκ Λευκάδος πρὸς 10 λεπτὰ τὴν ὀκᾶν καὶ νὰ τὸ προσφέρῃ εἰς τὴν κατανάλωσιν τῆς Ζακύνθου πρὸς μίαν δραχμὴν τὸ κοιλόν· ἀλλ’ ἐπειδὴ, καθ’ ὅλους τοὺς ὑπολογισμοὺς, ἐπρόκειτο νὰ ζημιωθῇ περίπου 80,000 ἢ 100,000 δραχμῶν, ἐζήτησε παράτασιν τῆς ἐργολαβίας, ὅπως ἠμπορέσῃ νὰ ἀναπληρώσῃ αὐτὴν τὴν ζημίαν. Ἡ δημοτικὴ ἀρχὴ τῆς Ζακύνθου τὴν παρεδέχθη· ἀλλὰ τοῦτο ἦτο παράτυπον, διότι παρετείνετο ἡ ἐργολαβία ἄνευ δημοπρασίας· ἐφεσιβλήθη ἡ ὑπόθεσις εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ αὐτὸ τὴν ἠκύρωσεν, οὐ μόνον διότι ἐγένετο παρατύπως, ἀλλὰ καὶ διότι ἓξ δήμαρχοι τῆς ἐξοχῆς ἐβεβαίωσαν, ὅτι οὐδεμία ὑπάρχει ἀνάγκη διὰ τὴν Ζάκυνθον νὰ ἔλθῃ ἅλας ἐκ Λευκάδος. Δὲν ἐξετάζω τὰ αἴτια, τὰ ὁποῖα παρέσυραν τοὺς ἓξ Δημάρχους νὰ εἴπωσιν ὅ,τι εἶπον· ὅτι ὅμως οἱ δήμαρχοι οὗτοι δὲν ἐπιστοποίησαν τὴν ἀλήθειαν, τὸ γνωρίζει ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, καὶ διὰ τοῦτο νομίζω ὅτι τὸν ἠπάτησεν ἡ μνήμη, ὅταν εἶπε πρὸ ὀλίγου ὅτι αὐτοὶ ἐπιμένουσιν...

§75ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (Πρωθυπουργός.). Τὴν ἀνάγκην ἀνομολογοῦν, ἀλλ’ εἰς τὸ σύστημα ἀντιτείνουν.

§76ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Τὴν ἀνάγκην ἀνομολογοῦν τώρα, ἀλλὰ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπιστοποίησαν πρότερον δὲν εἶναι ἀληθές· ἀντιτείνουν εἰς τὸ σύστημα τοῦ νὰ μὴ ἀναβῇ ἡ τιμὴ τοῦ ἅλατος εἰς μίαν δραχμὴν, καὶ ἐπιμένουν, ὅτι, ἂν τυχὸν τεθῇ εἰς δημοπρασίαν, ἤθελον παρουσιασθῆ ἄνθρωποι νὰ τὸ πωλήσωσι πρὸς 70 λεπτά. Δὲν ἀντιτείνομεν ἡμεῖς εἰς τοῦτο, ἂν ἦτο κατορθωτὸν, ἀλλ’ ἰδοὺ ποῦ εὑρίσκεται ἡ Ζάκυνθος σήμερον, διότι θέλουν οἱ Δήμαρχοι νὰ πωληθῇ 70 λεπτὰ τὸ ἅλας, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀδύνατον, καὶ δὲν ἦτο λόγος οὗτος, ὅπως ἡ Κυβέρνησις ἀποσύρῃ τὸ νομοσχέδιόν της. Τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον παρουσίασεν ἡ Κυβέρνησις, ἔλυε τὸ ζήτημα καὶ διὰ τὸ παρὸν καὶ διὰ τὸ μέλλον, δὲν προσέβαλε διόλου τὰς ἀρχὰς τῆς ἀποκεντρώσεως, ὅπως εἶπεν ὁ ἀξιότιμος κ. Ζαΐμης, καθότι διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου δὲν ἐπρόκειτο νὰ περιορισθῶσιν ἐν ταῖς Ἐπαρχίαις τὰ δικαιώματα τῶν Δήμων ἢ τῶν Κοινοτήτων, ἐπεξετείνοντο μάλιστα· δὲν ἐπεβάλλετο εἰς τὴν δημοτικὴν ἀρχὴν Ζακύνθου νὰ κάμῃ τοῦτο, τῇ ἀφίνετο τὸ δικαίωμα νὰ τὸ κάμῃ· τῆς ἐδίδετο λοιπὸν ἐλευθερία περισσοτέρα ἀπὸ ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ἔχει. Μιᾶς μόνης διορθώσεως ἀνάγκην ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο, ταύτης, νὰ ἐπιτραπῇ εἰς τὸ δημοτικὸν συμβούλιον Ζακύνθου νὰ κάμῃ αὐτά, τὰ ὁποῖα λέγει τὸ νομοσχέδιον, ὑπὸ τὴν ῥήτραν τοῦ νὰ γνωμοδοτήσουν καὶ συμφωνήσουν καὶ τὰ ἄλλα Δημοτικὰ Συμβούλια τῆς νήσου, διότι βεβαίως δὲν ἦτο παρὰ πολὺ ὀρθὸν, προκειμένου νὰ πωληθῇ τὸ ἅλας πρὸς 100 λεπτὰ ἀντὶ 70 μόνον, τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον τῆς πόλεως Ζακύνθου νὰ ἀποφασίσῃ· εἶμαι δὲ βέβαιος ὅτι ὅλα τὰ ἄλλα Δημοτικὰ Συμβούλια ἤθελον συμφωνήσει εἰς τὴν ἀπόφασιν ταύτην, καὶ ἔχει τὴν ἀπόδειξιν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, διότι, ἐνῷ ποῦ ἔλεγον οἱ ἓξ Δήμαρχοι, ὅτι θὰ προσκαλέσωσι τὰ Δημοτικὰ Συμβούλια, οὐδὲν τῶν Δημοτικῶν τούτων Συμβουλίων ἠκολούθησε τοὺς δημάρχους αὐτούς· μόνον ἓν ἐξέφρασε τὴν γνώμην, ὅτι καλὸν ἦτο νὰ πωληθῇ τὸ ἅλας πρὸς 70 λεπτὰ, τὸ ὁποῖον κανεὶς δὲν ἀποκρούει, ἂν ἦναι κατορθωτόν. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου λοιπὸν ἐκείνου ἐθεραπεύετο τὸ παρὸν, χωρὶς διόλου νὰ ἐνοχληθῇ οὔτε Κυβέρνησις οὔτε Βουλή· ἐθεραπεύετο τὸ παρὸν καὶ ἐτίθετο καὶ ἀσφαλὴς διὰ τὸ μέλλον φραγμὸς, ὅπως μὴ καταχρασθῇ ὁ ἐργολάβος τοῦ λοιποῦ, ἂν κατεχρᾶτο μέχρι τοῦδε. Δὲν ἦσαν ἀκριβεῖς αἱ πληροφορίαι τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὅτι δὲν προσεφέρθη ἐγγύησις, καθότι ὁ ἐργολάβος κατέβαλεν ὑπ’ ἐγγύησιν ἐλαιῶνας πρώτης ποιότητος, ἐλευθέρους πάσης ὑποθήκης, ἐκτάσεως 110 βατσελίων ἢ στρεμμάτων, (τουτέστιν ἀξίας πλέον τῶν 60–70 χιλιάδων δραχμῶν, καὶ τὴν ἐγγύησιν ταύτην προσέφερε διὰ συμβολαίου· ἀφοῦ λοιπὸν ἤθελε δοθῆ ὑπὸ τοιαύτην ἐγγύησιν εἰς τὸν ἐργολάβον τοῦτον ἡ ὑποχρέωσις νὰ ἔχῃ, νὰ προμηθεύσῃ τὸ ἅλας, τὸ ὁποῖον τυχὸν ἤθελε λείψει ἐκ τῆς Ζακύνθου, πρὸς βλάβην καὶ ζημίαν του, θὰ ἦτο βεβαίως τρελλὸς, ἂν ἐπήγαινε νὰ πωλήσῃ τὸ ἅλας τῆς ἁλυκῆς τῆς Ζακύνθου, νὰ τὸ πωλήσῃ πρὸς πέντε λεπτὰ καὶ νὰ ἀγοράσῃ κατόπιν ἄλλο ἅλας ἐκ τῆς Λευκάδος πρὸς δέκα. Εἴχετε δὲ τὴν ἐγγύησιν ἀκόμη, ὅτι οὐδὲ τὸ ἐρχόμενον ἔτος, οὔτε τὰ ἑπόμενα ἤθελομεν σᾶς ἐνοχλήσει διὰ τὸ ἅλας Ζακύνθου. Ἀλλ’ ἀφοῦ ἀπέσυρε τὸ νομοσχέδιον ἡ Κυβέρνησις, ἠμπορῶ νὰ τὸ ὑποστηρίξω ἐγώ; εἶμαι βέβαιος ὅτι θὰ καταπέσῃ, ἀφοῦ καὶ ὁ κ. Ζαΐμης, δι’ ἄλλας αἰτίας, τὸ πολεμεῖ. Ἐρχόμεθα εἰς τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ῥικάκη. Μίαν παρατήρησιν ἔτι ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου· τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο, καὶ ἂν ἐψηφίζετο σήμερον, δὲν ἦτο εἰς ὥραν νὰ ἠμπορέσῃ νὰ προλάβῃ τὸ κακὸν τὸ ἐφετεινόν· σήμερον ἀμφιβάλλω ἂν δεχθῇ ὁ ἐργολάβος τὴν πρότασιν, καὶ ἂν τὴν δεχθῇ, δὲν θὰ ἦναι εἰς καιρὸν, ὡς ἦτο πρὸ δύω μηνῶν, νὰ φέρῃ τὸ ἅλας ἐκ Λευκάδος ἢ ἐκ Μεσολογγίου εἰς τὴν Ζάκυνθον, διὰ νὰ προμηθευθῶσιν οἱ κάτοικοι αὐτῆς· ἑπομένως τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο δὲν θεραπεύει πλέον τὸ παρόν. Τὸ θεραπεύει ἡ πρότασις τοῦ κυρίου Ῥικάκη; ὁ κ. Θεοχάρης ἐξεπλάγη διὰ τὸ μέγα ποσὸν τοῦ ἅλατος, τὸ ὁποῖον φαίνεται καταναλισκόμενον ἐν Ζακύνθῳ· καὶ κατὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς, τοὺς ὁποίους ἔκαμεν ἐπὶ τῶν πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας ἔλαβεν ἐκ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, τὸ ποσὸν τοῦτο φαίνεται βεβαίως χονδρόν. Ἀκριβῶς, κύριοι, 45,000 κοιλῶν παράγει κατὰ μέσον ὅρον ἡ ἁλυκὴ Ζακύνθου, εἶναι δὲ καὶ ἔτη, καθ’ ἃ δὲν παράγει πλέον τῶν 18,000, ἂν ἀκολουθήσωσι βροχαὶ κατὰ τὸν Ἰούνιον, Ἰούλιον, ἢ Αὔγουστον. Δὲν εἶναι ὅμως ἀκριβὲς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπον εἰς τὸν κ. Θεοχάρην, ὅτι δηλαδὴ ἐν καιρῷ ἐλαιοεσοδείας δαπανῶνται μόνον 15,000 κοιλῶν, καὶ ὁ ὑπάλληλος ἠπατήθη κατὰ τοῦτο· τοῦ ἐσημείωσε τὴν ποσότητα τῆς τακτικῆς καταναλώσεως τῶν κατοίκων τῆς νήσου Ζακύνθοι, καὶ ὄχι τὴν ποσότητα τῆς καταναλώσεως ἐν καιρῷ ἐλαιοεσοδείας. 15,000 κοιλὰ, καὶ αὐτὸ πιστοποιεῖται ἀπὸ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἐπανειλημμένως ἐζητήσατε ἀπὸ τὸν νομάρχην, 15,000 κοιλὰ εἶναι ἡ κατ’ ἔτος τακτικὴ κατανάλωσις τῆς νήσου Ζακύνθου. Ἐν καιρῷ ἐλαιοεσοδείας ἠξεύρετε πόσον καταναλίσκεται; Κατὰ τὰ 1857, ὅτε εἴχομεν ἐλαιοεσοδείαν παραπλησίαν τῆς ἐφετεινῆς, καὶ ἴσως ἡ ἐφετεινὴ εἶναι ἀνωτέρα, κατηναλώθησαν 93,000 κοιλὰ, καὶ εἰς τὰς 93 αὐτὰς χιλιάδας πρέπει νὰ συμπεριλάβητε 75,000 ἐκ Λευκάδος, διότι ἦτο ἀκριβῶς τὸ ἔτος ἐκεῖνο, καθ’ ὃ ἡ ἁλυκὴ Ζακύνθου δὲν ἔκαμεν ἅλας· τώρα ποῦ πηγαίνει αὐτὸ τὸ ἅλας; εἴτε πρόληψις εἴτε εἰς ὅ,τι καὶ ἂν τὸ ἀποδώσητε, τὸ γεγονὸς εἶναι αὐτό· αἱ ἐλαῖαι τῆς Ζακύνθου δὲν παράγουσιν ἔλαιον, ἐὰν δὲν ἁλατισθῶσι πολύ· ἀπεπειράθημεν νὰ τὰς ἀφήσωμεν χωρὶς ἅλας, ἐστάθη τῶν ἀδυνάτων ἀδύνατον, δὲν ἐξήγαγον οὔτε τὸ ἥμισυ τῆς ποσότητος τῶν ἁλατισμένων, καὶ εἰς ποιότητα πολὺ κατωτέραν· ἀνὰ πέντε βατσέλια ἐλαιῶν, μετὰ τὴν ἀναφανεῖσαν νόσον, ἀνὰ πέντε βατσέλια μᾶς ἀναγκαιοῖ ἓν κοιλὸν ἅλατος, ἢ, κατὰ τοὺς οἰκονομικώτερον ἁλατίζοντας, ἀνὰ ἑπτὰ βατσέλια ἀναγκαιοῖ ἓν κοιλὸν ἅλατος, ὅπως παραχθῇ ἔλαιον. Κατὰ μέσον ὅρον αἱ ἐλαῖαι τῆς Ζακύνθου, αἱ καλῶς ἁλατισμέναι, τὰ 5 βατσέλια παράγουσι 2 ἡμίλιτρα· ἡ βαρέλα σύγκειται ἀπὸ 8 ἡμίλιτρα, ἤτοι 52 ὀκάδας. Ὅθεν ὅπως παραγάγῃ ὁ Ζακύνθιος μίαν βαρέλαν ἐλαίου, ἔχει ἀνάγκην νὰ ἁλατίσῃ εἴκοσι βατσέλια ἐλαιῶν, ἔχει λοιπὸν ἀνάγκην διὰ πᾶσαν βαρέλαν ἐλαίου τριῶν κοιλῶν ἅλατος. Ἡ ἐπαρχία παράγει 100, 80, 60, 50,000 βαρέλια ἐλαίου, κατὰ τὰς διαφόρους ἐλαιοεσοδείας. Διὰ 50,000 βαρέλλας ἀναγκαιοῦν 150,000 κοιλὰ ἅλατος· ἰδοὺ διατὶ αὐτὴ ἡ μικρὰ ἐπαρχία, ἡ ὁποία μόνον 45.000 κατοίκους τρέφει, καταναλίσκει τόσον πολὺ ἅλας, ὅταν ἔχῃ ἐλαιοεσοδείαν. Προσθέσατε τώρα καὶ τὴν κατανάλωσιν τοῦ τόπου, καὶ βλέπετε διατὶ τόσον πολὺ ἅλας καταναλίσκεται ἐν Ζακύνθῳ. Τώρα, ἂν τὸ ἅλας ἐκεῖ πωληθῇ πρὸς 2½ δραχμὰς καὶ προσθέσητε τὸν ναῦλον καὶ ἄλλα, θὰ ἔχητε πρὸς 3 τὸ κοιλὸν, θὰ προσθέσητε εἰς τὸν 18% δασμὸν, τὸν ὁποῖον πληρόνει τὸ ἔλαιον ἐκεῖ, θὰ προσθέσητε νέον δασμὸν 9 δραχμὰς περισσότερον τὴν βαρέλαν· εἶναι ἰσότης αὐτή; εἶναι δικαιοσύνη; Ἰδοὺ διατὶ ζητοῦμεν αὐτὸ, τὸ ὁποῖον ζητοῦμεν, καὶ ὡς πρὸς ἡμᾶς τὸ ἐζητήσαμεν μὲ τρόπον, καθ’ ὃν νὰ μὴ ἐνοχλήσωμεν οὔτε τὴν Κυβέρνησιν οὔτε τὴν Βουλήν. Ἡ πρότασις τοῦ κ. Ῥικάκη προσθέτει ἕνα δασμὸν ἐπιπρόσθετον ἀπὸ 1 καὶ 50, νομίζω, τὴν βαρέλαν, διότι, προστιθεμένων τῶν 50 λεπτῶν τὸ κοιλὸν εἰς τὰ 70 λεπτὰ, τὰ ὁποῖα ἐπλήρονεν ἕως τώρα ὁ ἰδιοκτήτης, εἶναι 1½ δραχμὴ τὴν βαρέλαν περιπλέον εἰς τὸ ἔλαιον τῆς Ζακύνθου, εἰς τὸ ἔλαιον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πληρόνει 18% ἐξαγωγήν.

§77ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. 55 λεπτὰ πλέον.

§78ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Εἶναι περισσότερον, εἶναι 1 καὶ 65 τὴν βαρέλαν. Ἐνῷ τὸ ἔλαιον τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν τίποτε σχεδὸν δὲν πληρόνει διὰ τὴν ἐξαγωγὴν, ἐνῷ καὶ ἡ γείτων Ἰταλία κατήργησε καὶ αὐτὸν τὸν δασμὸν τῆς ἐξαγωγῆς ἐπὶ τοῦ ἐλαίου της. Τοῦτο δὲν εἶναι τὸ αὐτὸ, ὡς νὰ καταδικάσητε τὴν ἐπαρχίαν ἐκείνην νὰ χάσῃ τὸ προϊόν της, καὶ ἂν χαθῇ τοῦτο, δὲν θὰ ζημιωθῇ τὸ Κράτος τὸ 18%; δὲν θὰ ζημιωθῇ ἓν περίπου ἑκατομμύριον, τὸ ὁποῖον κατὰ πᾶσαν ἐλαιοεσοδείαν εἰσπράττει; Ἀποφασίσατε, κύριοι, ὅπως θέλετε· λυποῦμαι, ἐπαναλέγω, ὅτι αἱ κατόπιν ἐσφαλμέναι πληροφορίαι πρὸς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, διότι ἄλλο κίνητρον δὲν ὑποθέτω, τὸν ἔκαμαν νὰ ἀποσύρῃ τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἤθελε θεραπεύσει καὶ διὰ τὸ παρὸν καὶ διὰ τὸ μέλλον τὴν ἀνάγκην τῆς νήσου, τοὐλάχιστον διὰ διάστημα 10 ἐτῶν. Θέλω ἀποδεχθῆ τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ῥικάκη, διότι κάλλιον λαβωμένος παρὰ σκοτωμένος. Ἓν μόνον παρατηρῶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν· τὸ ἅλας τοῦ Μεσολογγίου, τὸ ὁποῖον ἔλαβε τὴν καλωσύνην νὰ στείλῃ ἐκεῖ καὶ νὰ τὸ πωλήσῃ πρὸς 10 λεπτὰ, εἶναι ποιότητος πολὺ κατωτέρας τοῦ ἅλατος, τὸ ὁποῖον πρότερον ἦτο ἐν Ζακύνθῳ, καὶ σήμερον οἱ ἄνθρωποι προτιμῶσι νὰ ἀγοράζωσιν ἄλλοθεν ἅλας μὲ πολὺ ἀνωτέραν τιμὴν, παρὰ νὰ ἀγοράσωσιν ἐκεῖνο τὸ ἅλας· ἂς στείλῃ τοὐλάχιστον ἅλας ἐκ Λευκάδος. Ἀλλ’ ἂς ληφθῇ ἓν ὁποιονδήποτε μέτρον, ἢ ἂν δὲν θὰ ληφθῇ οὐδὲν μέτρον, ἂς τὸ εἴπῃ ταχέως, ὅπως οἱ ἄνθρωποι ἐκεῖνοι ἐξέλθουν ἀπὸ τὴν ἀδημονίαν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκονται, καὶ ἀπὸ τὰς ἀπατηλὰς ὑποσχέσεις, τὰς ὁποίας τοὺς δίδει ὁ Νομάρχης, «ἡσυχάσατε καὶ θὰ ἔλθῃ ἅλας». Ἡ πρότασις τοῦ κ. Ῥικάκη ἔχει «προθεσμίαν μόνον μέχρι τέλους Δεκεμβρίου.» Τοῦτο δὲν ἀρκεῖ· ἄλλοτε αἱ ἐλαῖαι Ζακύνθου ἐσυνάζοντο πρωϊμώτερον, ἐφέτος ὅμως, ἕνεκα τῆς ἀμφιβολίας ἂν θὰ ἔχουν ἢ οὔ ἅλας, στέκουν μὲ τὰς χεῖρας ἐσταυρωμένας· ἂν θέλετε, ἂς παραταθῇ ἡ προθεσμία «μέχρι τέλους Ἰανουαρίου».

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν εἴμεθα εἰς τὴν βʹ συζήτησιν τῆς προτάσεως τοῦ κ. Ῥικάκη. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι (τὸ ἀποτέλεσμα ἀμφίβολον.) Θὰ ἐρωτήσω τὸ ἐναντίον· οἱ μὴ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι). Λοιπὸν ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὴν ἀρχήν. (Εἶτα ἐγένετο δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον. Ἐπίσης εἰς τρίτην συζήτησιν κατ’ ἀρχὴν ἄρθρον καὶ σύνολον (τὸ περὶ ἐμμέσου δημοτικῆς εἰσφορᾶς.) Ἀντικείμενον τῆς συνεδριάσεως τῆς αὔριον εἶναι· 1) γʹ. συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ παραχωρήσεως δωρεὰν κτημάτων εἰς τὸν ναὸν τοῦ ἁγίου Σπυρίδωνος. 2) γʹ. συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ παραχωρήσεως δημοσίου οἰκοπέδου εἰς τὸν Σύλλογον τῶν ἀπόρων γυναικῶν. 3) γʹ. συζήτησις τῆς προτάσεως Νόμου περὶ συστάσεως εἰδικῆς ἀλαταποθήκης ἐν Ζακύνθῳ. 4) γʹ. συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ὁδικῶν φόρων. 5) γʹ. συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ περὶ ὁδοποιΐας νόμου. 6) γʹ. συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ στρατολογίας. 7) γʹ. συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ πτωχεύσεως. 8) ά. συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ κυρώσεως τῶν μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης συνομολογηθεισῶν δύω συμβάσεων περὶ συνομολογήσεως δανείων ἐκ δρ. 7,262,433.60. 9) ά. συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ κυρώσεως συμβάσεως μεταξὺ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ γενικοῦ Διευθυντοῦ τῆς Ἰονικῆς Τραπέζης. 10) ά. συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ αὐξήσεως τοῦ ποσοῦ τῶν ἐντόκων γραμματίων εἰς δρ. 14,000,000. 11) ά. συζήτησις τῆς προτάσεως Νόμου περὶ τῶν ἐν Πάτραις οἰκοπέδων. 12) γʹ. συζήτησις τῆς προτάσεως Νόμου περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρ. 208 τῆς Πολιτ. Δικονομίας. 13) ά. συζήτησις τῆς προτάσεως Νόμου περὶ ὁδοποιΐας ἐκ τῶν εἰσοδημάτων τοῦ ἱεροῦ ναοῦ τῆς Εὐαγγελιστρίας ἐν Τήνῳ. 14) ά. συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀναπληρωτικῆς πιστώσεως δραχ. 6,000 τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν τῆς χρήσεως 1878. 15) ά. συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀναπληρωτικῆς πιστώσεως δραχ. 10,000 ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν τῆς χρήσεως 1878. 16) ά. συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀναπληρωτικῆς πιστώσεως ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν τῆς χρήσεως 1878, ἐκ δραχ. 40,000. 17) ά. συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ναυτικῆς πολεμικῆς Σχολῆς. 18) ά. συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀναπληρωτικῶν πιστώσεων δραχ. 460,000 ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν τῆς χρήσεως 1878. 19) ά. συζήτησις τῆς προτάσεως Νόμου περὶ διανομῆς τῆς περιουσίας τῆς ἐπαρχίας Λευκάδος. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρᾳ 5½. μ. μ.