1878.10.30

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 26

τῆς 30 Ὀκτωβρίου 1878.

(Δευτέρα.)

Ὥρᾳ 2 μ. μ.

Ἀπαρτίας γενομένης, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προτεραίας καὶ ἐνεκρίθησαν.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπεβλήθησαν ἀναφοραί· 1) Ἀναστασίου Γούδα, αἰτοῦντος τὴν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους ἐγγραφὴν πιστώσεως ἐκ δραχμῶν 2,800, ἣν πέρυσιν ἡ Βουλὴ ἀπήλειψε, πρὸς πληρωμὴν 400 ἀντιτύπων τοῦ 8 τόμου τοῦ συγγράμματός του «οἱ Παράλληλοι Βίοι». 2) Ν. Καρυστινάκη καὶ Ν. Καΐρη ἐξ Ἄνδρου, παραπονουμένων κατὰ τοῦ αὐτόθι Ἐπάρχου, ὡς φατριαστοῦ. 3) Μήτρου Ἀθανασοπούλου ἢ Κολιανίτου, αἰτοῦντος, διὰ τὰς ἐκδουλεύσεις του κατὰ τὸν ἀγῶνα, ἀνάλογον σύνταξιν. 4) Νικολάου Ἀντύπα, ἀομμάτου, αἰτοῦντος χρηματικὴν περίθαλψιν. Θὰ παραπεμφθῶσιν εἰς τὴν ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν Ἐπιτροπήν. Ὁ κ. Διευθυντὴς τῆς Γενικῆς Πιστωτικῆς Τραπέζης ὑποβάλλει πρότασιν περὶ συστάσεως Τραπέζης ἐν Ἑπτανήσῳ· θὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ἐπιτροπήν. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν ν’ ἀποφασίσῃ, ἐὰν πρέπῃ νὰ ἐγγραφῶσιν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν ἢ νὰ παραπεμφθῶσιν εἰς τὴν ἁρμοδίαν ἐπιτροπὴν τὰ ὑποβληθέντα ἀπὸ τὸν κ. πρώην Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν δύω νομοσχέδια, περὶ παραχωρήσεως γηπέδων εἰς τὸν ἐν Πειραιεῖ Ναὸν τοῦ Ἁγίου Σπυρίδωνος καὶ εἰς τὸν Σύλλογον ὑπὲρ τῶν Ἀπόρων Γυναικῶν.

§2ΠΟΛΛΟΙ. Εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ ἐπίσης τὴν Βουλὴν ν’ ἀποφασίσῃ καὶ περὶ τῆς προτάσεως τοῦ κ. Ῥάλλη, ἐὰν θὰ ἐγγραφῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν πρὸς συζήτησιν.

§4ΠΟΛΛΟΙ. Αὔριον.

§5ΤΙΝΕΣ. Ὄχι· σήμερον.

§6ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (Πρωθυπουργός). Κύριοι, ὅπως ἐξεύρετε, ἡ Κυβέρνησις ἔχει τὸ δικαίωμα δυνάμει τῶν νόμων νὰ κατατάξῃ εἰς τὸν στρατὸν ἐθελοντάς· ἀλλὰ δὲν ὑπάρχει μεγάλη ἐλπὶς, ὅτι θέλει συῤῥεύσει μέγας ἀριθμός. Διὰ τοῦτο ὑποβάλλω δύω νομοσχέδια εἰς τὴν Βουλήν· κατὰ τὸ μὲν ἐλαττοῦται ἡ θητεία τῶν καθυστερούντων νεοσυλλέκτων μέχρι τοῦ 1876 εἰς ἓν ἔτος, ἄν ἐντὸς τοῦ ἔτους παρουσιασθῶσι καὶ καταταχθῶσιν εἰς τὸν στρατόν· ἡ διάταξις αὕτη ἐμπεριέχεται εἰς τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται ὑπὸ συζήτησιν, καὶ τὴν μεταφέρομεν. Ἔχομεν οὕτω δύο πηγὰς, τοὺς ἐθελοντὰς καὶ τοὺς νεοσυλλέκτους πρὸς κατάταξιν· ἀλλὰ καὶ πάλιν δὲν πιστεύομεν, ὅτι ὁ ἀριθμὸς θέλει εἶσθαι ἱκανὸς ὥστε νὰ φθάσῃ τὸν ἀριθμόν, τὸν ὁποῖον ἡμεῖς θεωροῦμεν ἀναγκαῖον, διὰ τὰς περιστάσεις, τῶν 30,000, ἀλλ’ οὔτε ἴσως τὸν ἀριθμὸν τῶν 18,000, τὸν ὁποῖον φαίνεται ὅτι παραδέχεται καὶ ἡ ἀντιπολίτευσις διὰ τοῦτο ὑποβάλλομεν καὶ ἕτερον νομοσχέδιον. Γνωρίζετε, ὅτι δυνάμει τοῦ περὶ ἐθνοφυλακῆς νόμου ἔχει τὸ δικαίωμα ἡ Κυβέρνησις νὰ καλέσῃ τὴν μεταβατικὴν ἐθνοφυλακὴν εἰς ὑπηρεσίαν· ἀλλὰ μεταβατικοὶ ἐθνοφύλακες ἤδη εἰσὶν οἱ ἀπὸ ἡλικίας 19–30 κλπ. Ἀντὶ τῆς διατάξεως ταύτης, εἰσάγομεν ἑτέραν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὸ ἐρχόμενον ἔτος νὰ καλέσῃ εἰς μεταβατικὴν ὑπηρεσίαν ἐθνοφύλακας 22, 23 καὶ 24 ἐτῶν ἡλικίας· ὁ ἀριθμὸς τῶν τριῶν ἡλικιῶν θέλει ἐπαρκέσει. Δὲν πιστεύω δὲ ὅτι θέλει γείνει καὶ ἤδη ἡ παρεξήγησις, ἡ ὁποία ἐγένετο ἄλλοτε· ἐὰν ὁμιλήσω περὶ ἀριθμῶν, ἐνθυμεῖσθε, ὅτι, ὅταν ἐζητοῦμεν ἄλλοτε νὰ αὐξήσωμεν τὸν στρατὸν εἰς τὸ τριπλάσιον τοῦ ὑπάρχοντος, θέλων νὰ δώσω ἀκριβεῖς εἰς τὴν Βουλὴν πληροφορίας, εἶπον ὅτι κατὰ τὴν στατιστικὴν οἱ δυνάμενοι νὰ φέρωσιν ὅπλα ἀνέρχονται εἰς 200,000· ἀντὶ τούτου, διέδωσαν ὅτι ἐπροτείναμεν νὰ συγκροτήσωμεν στρατὸν ἐκ 200,000. Δὲν πιστεύω λοιπὸν καὶ πάλιν νὰ λάβῃ χώραν αὐτὴ ἡ παρεξήγησις. Αἱ τρεῖς ἡλικίαι δίδουσι 35,000 ἱκανοὺς νὰ φέρωσιν ὅπλα· ἀλλὰ βεβαίως ἐξ αὐτῶν θὰ λείψωσι πολλοί, ἑπομένως ὑπολογίζομεν 15–20 χιλιάδας. Ἐξ αὐτῶν ζητοῦμεν διὰ τοῦ νομοσχεδίου νὰ ἐπιτραπῇ εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ καλέσῃ πρὸς ἐκγύμνασιν εἰς τὰς ἐπαρχίας καὶ τοὺς νομοὺς τοὺς ἀναγκαιοῦντας, καὶ ἐν ἀνάγκῃ δέ, καὶ αὐτὸ παρακαλῶ νὰ σημειώσητε, οἱ κληθέντες νὰ συμπληρῶσι τὸν στρατὸν καὶ νὰ ἦναι στρατιῶται. Πλὴν λοιπὸν τῶν ἐθελοντῶν καὶ τῶν νεοσυλλέκτων τῶν καθυστερούντων ἐπιφέρομεν καὶ αὐτὴν τὴν τροποποίησιν εἰς τὸν νόμον περὶ ἐθνοφυλακῆς. Κύριοι, ὡς βάσις λαμβάνονται οἱ ἐκλογικοὶ κατάλογοι ἀπὸ τῆς ἡλικίας 22 ἐτῶν καὶ πλέον, διότι θεωροῦνται ὅσον εἶναι δυνατὸν ἀκριβέστεροι ὅλων τῶν ἄλλων καταλόγων· λαμβάνονται δὲ οἱ κατάλογοι ὡς βάσις, διότι εἶναι ἕτοιμοι, καὶ δὲν ἔχομεν, ἀφοῦ ἐγκρίνῃ ἡ Βουλὴ τὴν πρότασίν μας, ἢ νὰ διατάξωμεν τὴν κλήρωσιν. Τὰ δύο ταῦτα νομοσχέδια ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλήν.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. Ὄρα σελ. 11.

§8Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἐκτελῶν τὴν ἐπιθυμίαν, τὴν ὁποίαν ἡ Βουλὴ ἐξήνεγκε κατὰ τὴν παρελθοῦσαν συνεδρίασιν, ἠσχολήθην χθὲς ἀποκλειστικῶς ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐξωτερικῶν ν’ ἀνερευνήσω διὰ τῶν ἁρμοδίων ὑπαλλήλων τὸ ἀρχεῖον τοῦ Ὑπουργείου, καὶ ἀνεύρω ὅλα τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ἦσαν συναφῆ μετὰ τῶν ἐν Παρισίοις ἐκτελεσθεισῶν παραγγελιῶν. Εὗρον πληθὺν ἐγγράφων, ἀλλὰ καὶ πληθὺς ὑπῆρχε παραγγελιῶν. Ὑπάρχουν παραγγελίαι περὶ ὑποκαμίσων, περὶ ἐσωβράκων, περὶ Douilles Γκρᾶ, περὶ φυσιγγίων, περὶ πυρίτιδος, περὶ τηλεσκοπίων, περὶ κλινοσκεπασμάτων, περὶ ἀγορᾶς ὅπλων, περὶ ὑλικοῦ πυριτιδοποιείου, διὰ τοῦτο ὑπῆρχε καὶ πληθὺς ἐγγράφων· ἔγγραφα ὅμως περὶ ὑποδημάτων ἢ ἀρβυλῶν δὲν εὗρον, παρὰ τρία, ἅτινα ἐστάλησαν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, τὸ μὲν κατὰ μῆνα Ἀπρίλιον, τὸ δὲ κατὰ μῆνα Μάϊον, καὶ τὸ τρίτον κατὰ μῆνα Ἰούνιον· ἄλλα ἔγγραφα, πλὴν τούτων, δὲν ὑπάρχουσιν, ὡς μὲ ἐβεβαίωσαν οἱ ὑπάλληλοι. Δίδω τὴν πληροφορίαν ταύτην, διὰ νὰ ἀποφύγω τὸν ἔλεγχον, τὸν γενόμενον ἐντεῦθεν. Τῶν διπλωματικῶν ἐγγράφων, τῶν ὁποίων ἡ δημοσίευσις ἐκρίθη ἀβλαβής, ἐγένετο ἡ ἐκτύπωσις· ἤδη συνεῤῥάφησαν τὰ ἐκτυπωθέντα εἰς φυλλάδια, καὶ καταθέτω εἰς τὴν Βουλὴν ἓν ἀντίτυπον αὐτῶν. Ὑπέγραψα δὲ ἔγγραφον πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον, διὰ τοῦ ὁποίου στέλλεται ἱκανὸς ἀριθμὸς ἀντιτύπων, καὶ μέχρι τῆς 4 ὥρας θέλουσιν εἶσθαι ταῦτα εἰς τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς. Τὰ ἔγγραφα ταῦτα ἀναβαίνουσιν εἰς τὸν ἀριθμὸν 127· τινὰ τούτων, τὰ προταχθέντα, περιγράφουσι τὴν κατάστασιν τῶν ἐπαρχιῶν τῆς Ἠπείρου Θεσσαλίας, καὶ Μακεδονίας, κατὰ τοὺς τελευταίους μῆνας τοῦ παρελθόντος ἔτους, καὶ κατὰ τὰς πρώτας ἡμέρας τοῦ πρώτου μηνὸς τοῦ ἀρξαμένου ἔτους· βεβαιοῦσι τὴν ἔλλειψιν πάσης ἀσφαλείας καὶ τάξεως καὶ τοὺς κινδύνους, τοὺς ὁποίους διέτρεξεν ὁ ἑλληνικὸς πληθυσμός. Ταῦτα τὰ ἔγγραφα πιστοποιοῦσι τὴν ἀνάγκην, ἥτις ὑπηγόρευσεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὸ μέτρον τῆς εἰσόδου τοῦ ἑλληνικοῦ στρατοῦ. Μετὰ τοῦτο κατετάχθησαν τὰ ἔγγραφα, τὰ ἀναγόμενα εἰς τὴν ἔξοδον τοῦ ἑλληνικοῦ στρατοῦ καὶ τὰ βεβαιοῦντα, ὅτι κατὰ τὸν χρόνον τῆς ἐξόδου δὲν ἦτο γνωστὸν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι ὑπεγράφη ἡ ἀνακωχή. Μετὰ τοῦτο κατετάχθησαν τὰ ἔγγραφα τὰ ἀναγόμενα εἰς τὴν ἐπάνοδον τοῦ στρατοῦ· μετὰ ταῦτα, τὰ ἔγγραφα τὰ ἀναγόμενα εἰς τὴν εἰρηνοποίησιν τῆς Θεσσαλίας, καὶ τελευταῖον τὰ ἔγγραφα, τ’ ἀναγόμενα εἰς τὸ Συνέδριον τοῦ Βερολίνου. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ σᾶς ὑποβάλω νομοσχέδιον περὶ ἐπικυρώσεως συμβάσεως, συνομολογηθείσης ἐν Λονδίνῳ μεταξὺ τῶν ἀντιπροσώπων τῆς ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως καὶ τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ σωματείου τῶν κατόχων τῶν παλαιῶν δανείων τοῦ 1824 καὶ 1825, διὰ τῆς ὁποίας κανονίζονται τὰ τῶν χρεῶν τούτων· μετὰ τοῦ νομοσχεδίου συγκαταθέτω τὴν πρᾶξιν τοῦ ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, τὴν σύμβασιν ἐν τῷ πρωτοτύπῳ, ἤτοι τῷ ἀγγλικῷ κειμένῳ, καὶ τῷ ἐπισήμῳ ἑλληνικῷ κειμένῳ, καὶ πρᾶξιν παραδοχῆς ἄρθρου, τὴν ὁποίαν ἡ ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἐπρότεινε, καὶ οἱ μεθ’ ὧν συνωμολογήθη ἡ σύμβασις παρεδέχθησαν. Ὄρα σελ. 276.

§9ΔΟΥΜΑΣ. Ποῖοι εἶναι οἱ ἀντιπρόσωποι τῆς ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως;

§10ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁ διευθύνων τὴν ἐν Λονδίνῳ ἑλληνικὴν Πρεσβείαν κύριος Γεννάδιος, γραμματεὺς αὐτῆς, καὶ ὁ κύριος Θεμ. Μαλικόπουλος, ἰδίῳ ὀνόματι καὶ ὡς πληρεξούσιος τοῦ κυρίου Ν. Νάζου. Κατὰ τὰ τέλη τοῦ μηνὸς Δεκεμβρίου π. ἔ. ἐψηφίσθη παρὰ τῆς Βουλῆς νόμος περὶ Προξενείων, ὁ ὁποῖος ἐκυρώθη ὑπὸ τοῦ Βασιλέως. Καθ’ ὃν χρόνον ὅμως ἐψηφίσθη παρὰ τῆς Βουλῆς καὶ ἐκυρώθη ὑπὸ τοῦ Βασιλέως, ἡ πολιτικὴ κατάστασις τῆς Ἀνατολῆς δὲν ἦτο τοιαύτη, ὁποία παρεσκευάσθη διὰ τῶν ἀποφάσεων τοῦ ἐν Βερολίνῳ Συνεδρίου. Ἐπειδὴ δὲ μέχρι τοῦδε δὲν ἐπραγματοποιήθησαν ἐντελῶς αἱ ἀποφάσεις αὗται, μένουσι δὲ ἐκκρεμῆ τὰ συμβεβηκότα, τὰ ὁποῖα τὸ Συνέδριον ἠθέλησε νὰ κανονίσῃ, ἐπίκειται ἡ ἀνάγκη νὰ μείνωσιν ἐκκρεμῆ τὰ μέρη τοῦ ψηφισθέντος νόμου, τὰ ὁποῖα κανονίζουσι τὰ τῶν Προξενικῶν Ἀρχῶν ἐν τῇ Ἀνατολῇ. Ἐὰν δὲ, ὅπως εἶναι βέβαιον, αἱ ἀποφάσεις τοῦ ἐν Βερολίνῳ Συνεδρίου ἐκτελεσθῶσι, τότε ἡ νέα κατάστασις τῆς Ἀνατολῆς ἐπιβάλλει τὴν ἀνάγκην νὰ κανονισθῶσιν ἄλλως τὰ τῶν Προξενικῶν Ἀρχῶν τῆς Ἑλλάδος ἐν τῇ Ἀνατολῇ. Ἐπειδὴ προσέτι ἡ ἐκτέλεσις τοῦ νόμου ἐπάγει δαπάνας μεγάλας καὶ αὔξησιν τῶν ἐξόδων τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἐνόμισα, ὅτι ἦτο ἀνάγκη νὰ μὴ προβῶμεν δι’ ἓν ἔτος εἰς τὴν ἐκτέλεσιν αὐτοῦ. Διὰ τοῦτο διὰ τοῦ νομοσχεδίου προτείνεται ἡ τροπολογία τῆς τελευταίας διατάξεως, τῆς διατασσούσης τὴν ἔναρξιν τῆς ἐκτελέσεως τοῦ νόμου ἀπὸ τῆς ἀρχῆς τοῦ ἔτους 1879, ὅπως ἀρχίσῃ ἡ ἐκτέλεσις τοῦ νόμου ἀπὸ 1 Ἰανουαρίου 1880. Ἡ συντελουμένη μεταβολὴ τῆς πολιτικῆς καταστάσεως τῆς νήσου Κύπρου ἐπάγει ἀναποφεύκτως τὴν ἀνάγκην τῆς μεταβολῆς τῶν ἐκεῖ Προξενικῶν Ἀρχῶν. Τὸ Ὑποπροξενεῖον, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει ἐν Λάρνακι, εἶναι Ὑποπροξενεῖον ἄμισθον, ἄμισθον δ’ Ὑποπροξενεῖον ὑπάρχει καὶ ἐν Λεμισσῷ. Μετὰ τὴν μεταβολὴν τῆς πολιτικῆς καταστάσεως τῆς Κύπρου, τὰ ἔξοδα τοῦ βίου ἀνεβιβάσθησαν ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε αἱ Προξενικαὶ Ἀρχαὶ τῶν περιφερειῶν ἐκείνων βεβαιοῦσιν, ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ ζήσωσιν. Ἐπειδὴ δὲ ὑπάρχουσι συμφέροντα Ἑλληνικὰ χρῄζοντα προστασίας, ἔκρινα ἀναγκαίαν τὴν ἀνύψωσιν τῆς Προξενικῆς ἀρχῆς, προβάλλω δὲ νομοσχέδιον διὰ τοῦ ὁποίου τὸ ἐν Λάρνακι Ὑποπροξενεῖον προάγεται εἰς Προξενεῖον, προσδιοριζομένου εἰς τὸν πρόξενον αὐτοῦ μισθοῦ ἐκ δραχμῶν ἑπτακοσίων, τὸ δ’ ἐν Λεμισσῷ Ὑποπροξενεῖον γίγνεται ἔμμισθον, προσδιοριζομένου εἰς τὸν Ὑποπρόξενον μισθοῦ 400 δραχμῶν. Ὅρα σελ. 11.

§11ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν ἠξεύρω ἂν ἀντελήφθην καλῶς τῆς δηλώσεως τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργοῦ, ὅστις εἶπε, νομίζω, ὅτι δὲν ἠδυνήθη νὰ εὕρῃ ἔκθεσίν τινα σχετικὴν πρὸς τὰς ἀρβύλας.

§12ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Εἶπον ὅτι οἱ ἐπὶ τοῦ ἀρχείου ὑπάλληλοι μὲ ἐβεβαίωσαν, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἐν τῷ ἀρχείῳ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν ἔγγραφον συναφὲς μὲ τὴν παραγγελίαν τῶν ἀρβυλῶν, διότι τρία ἔγγραφα τοιαῦτα περὶ αὐτῶν ἀπεστάλησαν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν.

§13ΡΑΛΛΗΣ. Ἀπέτυχε λοιπὸν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ εὕρῃ τὴν ἔκθεσιν οὐχὶ ἀπὸ κακὴν θέλησιν, ἀλλὰ ἀπὸ ἀδυναμίαν, διότι δὲν εὗρεν αὐτήν· ἀπέτυχε καὶ ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, διότι δὲν ὑπάρχει εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν. Διὰ νὰ λάβωμεν λοιπὸν γνῶσιν τῆς ἐκθέσεως ταύτης, ἓν μόνον πρόχειρον μέσον ἔχομεν εἰσέτι, τὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν· ἡ ἔκθεσις αὕτη ἀπεστάλη διὰ τηλεγραφήματος περιλαμβάνοντος 387 λέξεις, ἀναγκαίως δὲ τὸ πρωτότυπον θὰ ὑπάρχῃ εἰς τὸ ἁρμόδιον τμῆμα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν ἢ εἰς τὸ τηλεγραφεῖον.

§14ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐνθυμεῖσθε τὴν ἐποχήν;

§15ΡΑΛΛΗΣ. Ἡ παραγγελία ἐγένετο τὴν 6 Φεβρουαρίου, ὥστε ἐντὸς τοῦ Φεβρουαρίου θ’ ἀπεστάλη. Ἀφοῦ δὲ σεῖς δὲν εἶσθε εἰς κατάστασιν νὰ γνωρίζητε τὴν ἐν λόγῳ ἔκθεσιν, ζητεῖτε παρ’ ἐμοῦ τὴν χρονολογίαν; Νομίζω, κύριοι, ὅτι, ἀφοῦ ὡρίσθη ἡμέρα συζητήσεως τῆς προτάσεώς μου ἡ αὔριον, δικαιοῦμαι νὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν νὰ προσαγάγῃ καὶ ἄλλα τινὰ ἔγγραφα ἐκ τῶν ὁποίων θέλει συμπληρωθῆ ἡ πρότασίς μου, εἶναι δὲ τὰ ἑξῆς. Ὁ κ. Πετιμεζᾶς ἰσχυρίσθη ἐν πρώτοις, ὅτι δὲν ἠδύνατο νὰ γνωρίζῃ τι περὶ τῆς ποιότητος τοῦ διπυρίτου, διότι τοῦτο δὲν ἦτο ἀντικείμενον τοῦ ἐπαγγέλματός του. Ἀπεναντίας νομίζω, ὅτι δύναται νὰ εὑρεθῇ εἰς τὰ ἀρχεῖα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν ἔγγραφον ἀποδεικνῦον, ὅτι ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν εἶχε, τότε τοὐλάχιστον, τοσαύτην πεποίθησιν εἰς τὴν εἰδικότητά του, ὥστε διέταξε τὰ ἀρχηγεῖα νὰ παραλάβωσι τὸν διπυρίτην ἄνευ ἐλέγχου. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν προσωρινῶς διευθύνοντα τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν νὰ καταθέσῃ εἰς τὸ Προεδρεῖον τὴν διαταγὴν ταύτην. Σχετικῶς πρὸς τὸν διπυρίτην, τοῦ ὁποίου, νομίζω, ἡ προμήθεια ἐδόθη διὰ ἰδιωτικοῦ συμβολαίου τὴν 15 Μαρτίου 1878, ὑπάρχει προκήρυξις τοῦ Φρουραρχείου Ἀθηνῶν τῆς 11 Μαρτίου 1878, δι’ ἧς ὡρίσθη ἡμέρα δημοπρασίας τῆς προμηθείας τῶν 15,000 στατήρων τοῦ διπυρίτου ἡ 17, ἡ 18 καὶ ἡ 19 Μαρτίου, αὐτοῦ δηλαδὴ τοῦ διπυρίτου, τοῦ ὁποίου τὴν προμήθειαν δυνάμει ἰδιαιτέρας συμφωνίας τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, γενομένης τὴν 15 Μαρτίου, ἀνέλαβεν ὁ Δ. Λάμπρου. Καὶ ταύτην τὴν διακήρυξιν παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ προσαγάγῃ. Παρακαλῶ ὡσαύτως νὰ μοὶ δώσῃ καὶ ἄλλας τινὰς πληροφορίας· ἤτοι, ἂν ἠγοράσθησαν ἀπ’ εὐθείας παρὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν κ. Πετιμεζᾶ φυσέκια Σασεπὼ πρὸς 72 φράγκα τὴν χιλιάδα μετὰ τὴν ὑπογραφὴν τῆς εἰρήνης, ἐνῷ φυσέκια τοῦ αὐτοῦ ὅπλου, καλλίτερα ἴσως, ἠγοράσθησαν διὰ τῆς Πρεσβείας πρὸς 28 φράγκα τὴν χιλιάδα, ὑφισταμένου τοῦ πολέμου, νὰ προσαγάγῃ δὲ, εἰ δυνατὸν, τὰ ἔγγραφα ταῦτα. Ὡσαύτως παρακαλῶ νὰ μὲ πληροφορήσῃ ἂν παρὰ τοῦ τότε Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν ἠγοράσθησαν ἐπίσης ἀπ’ εὐθείας ὅπλα Σασεπὼ πρὸς 33 φράγκα ἕκαστον διὰ δὲ τῶν Πρεσβειῶν τὰ αὐτὰ ὅπλα καλλιτέρας ποιότητος εἶχον ἀγορασθῆ πρὸς 25 φράγκα, ὑφισταμένου τοῦ πολέμου· καὶ τούτου τὰ σχετικὰ ἔγγραφα παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ προσαγάγῃ. Τρίτον παρακαλῶ τὸν προσωρινὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸν νὰ μὲ πληροφορήσῃ, ἂν ἠγοράσθησαν παρὰ τοῦ αὐτοῦ Ὑπουργοῦ ῥεβόλβερ διὰ τὸν ἐξοπλισμὸν τῶν ἀξιωματικῶν, τὰ ὁποῖα οὐδένα ἐπλήρουν τῶν ὅρων τοῦ προτύπου τοῦ στρατοῦ ἢ τοὐλάχιστον ὅπλου πολέμου.

§16ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ὑποβάλλω, κύριοι, τὸν νόμον περὶ ναυτικῆς δυνάμεως τοῦ 1878.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα σελ. 11).

§18Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Κατὰ τὴν παρελθοῦσαν συνεδρίασιν τῆς Βουλῆς ὁ βουλευτὴς Θήρας κ. Βαλέττας ἦλθεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου νὰ διαψεύσῃ τὰ ἐν τῷ «Τηλεγράφῳ» γραφέντα περὶ τῆς μυστικῆς συνεδριάσεως. Βεβαίως δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γείνῃ εὐρεῖα συζήτησις ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου, ἀφοῦ ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισε νὰ μὴ ἀποκαλύψῃ τὰ ἐν αὐτῇ γενόμενα. Ἐγὼ ὅμως, κύριοι, ἐνόμιζον ὅτι ἦτο πρέπον νὰ μὴ ἀφήσω ἄνευ ἀπαντήσεως τῆς Θήρας τὸν Βουλευτὴν καὶ νὰ τῷ εἴπω, ὅτι τὰ λεχθέντα ὑπ’ αὐτοῦ δὲν εἶναι ἀκριβῆ οὔτε σύμφωνα πρὸς τὴν ἀλήθειαν. Δὲν ἐπεθύμουν δὲ, κύριοι, νὰ ἐκταθῶ περισσότερον, ἵνα μὴ παραβιάσω ὅ,τι εἴχετε ἀποφασίσει. Δὲν θέλω ν’ ἀπαντήσω εἰς ὅ,τι δὲν ἤκουσα, διότι οὐδὲ εἶναι πρέπον εἰς ἐμὲ νὰ δώσω ἀπάντησιν εἰς τοιαύτας φράσεις. Καὶ ἀπὸ ποίους; Ἀλλὰ, κύριοι, μοὶ εἶναι ἐπίσης ἐπιτετραμμένον νὰ ἀνέλθω εἰς τὸ βῆμα αὐτὸ καὶ νὰ διαψεύσω διαῤῥήδην, κατὰ τὴν φράσιν τῆς ἰδίας Ὥρας ὅσα ἐγράφησαν εἰς τὸ φύλλον αὐτῆς τῆς 29 Ὀκτωβρίου 1878. Τὰ γραφέντα ἐν τῇ Ὥρᾳ εἶναι ψευδέστατα, δὲν εἶναι ἀκριβῆ, δὲν εἶναι σύμφωνα μὲ τὰ πράγματα. Ὅταν δ’ ἔλθῃ τις νὰ μὲ διαψεύσῃ, δὲν δυσκολεύομαι ν’ ἀποκαλύψω ὅ,τι ἐῤῥέθη κατὰ τὴν μυστικὴν συνεδρίασιν.

§19ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν δύνασαι.

§20Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Ἔχω τὸ δικαίωμα.

§21ΤΙΝΕΣ. Τί λέγει ἡ Ὥρα;

§22ΡΟΥΦΟΣ. Θέλετε ν’ ἀκούσητε;

§23ΤΙΝΕΣ. Ὄχι, τὸ ἐδιαβάσαμεν.

§24Θ. Α. ΖΑΪΜΗΣ. Τὰ λεχθέντα ἐν μυστικῇ συνεδριάσει δὲν εἶναι ζήτημα, ὅτι πρέπει νὰ μείνωσι βεβαίως ἀπόῤῥητα καὶ μυστικὰ, ἀλλ’ εἰσὶ καί τινα, ἐπὶ τῶν ὁποίων δύναται νὰ γείνῃ λόγος, χωρὶς νὰ παραβιασθῇ ὁ λόγος τῆς μυστικότητος. Παρετήρησα, ὅτι ἐγένετο παρεξήγησίς τις περὶ πρωτοκόλλου τινός, τὸ ὁποῖον ἐν τῇ μυστικῇ συνεδριάσει ἐγὼ ἀνέφερα. Εἶπον, ὅτι πρωτόκολλόν τι τοῦ οἰκουμενικοῦ Ὑπουργείου, φέρον τὰς ὑπογραφὰς καὶ τῶν 6 ὑπουργῶν, εἶχε παρουσιασθῆ ἀλλοῦ· ἀλλὰ εἰπὼν τοῦτο, δὲν ἐνόησα, ὅτι τὸ σχέδιον τοῦ πρωτοκόλλου τούτου δὲν ὑφίσταται εἰς τὰς χεῖρας τοῦ κ. Τρικούπη· τὸ ἐγνώριζον, ὅτι τὸ σχέδιον γεγραμμένον διὰ τῆς χειρὸς τοῦ κ. Τρικούπη καὶ φέρον τὰς μονογραφὰς τριῶν ὑπουργῶν.......

§25ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Διὰ τῆς χειρὸς τοῦ κ. Δεληγεώργη.

§26Θ. Α. ΖΑΪΜΗΣ. Ναὶ, διὰ τῆς χειρὸς τοῦ κ. Δεληγεώργη— ἐκ τοῦ οἰκουμενικοῦ Ὑπουργείου, τοῦ κ. Δηλιγιάννη, τοῦ κ. Ζιμβρακάκη, τοῦ κ. Δεληγιώργη, ὅτι τὸ σχέδιον τοῦ πρωτοκόλλου ὑπῆρχεν εἰς τὰς χεῖρας τοῦ κ. Τρικούπη, καὶ ὅτι ἡ ἐν αὐτῷ ἐκτεθεῖσα γνώμη αὐτοῦ εἶναι σύμφωνος πρὸς ὅσα εἶπε κατὰ τὴν μυστικὴν ἐκείνην συνεδρίασιν. Ἐγὼ ἠθέλησα νὰ εἴπω μόνον τὴν γνώμην μου καὶ νὰ ἀναδεχθῶ τὴν εὐθύνην αὐτῆς, τὴν ὁποίαν ἐξήνεγκον καὶ ὡς Ὑπουργὸς ἐν τῷ οἰκουμενικῷ Ὑπουργείῳ καὶ ὡς πολίτης. Περὶ τῆς γνώμης ἑτέρου Ὑπουργοῦ δὲν ἐλάλησα, ἀλλ’ εἶπον, ὅτι ἐθεώρουν πρωτότυπον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔφερε καὶ τὰς ὑπογραφὰς τῶν 6 ὑπουργῶν· ἀλλὰ τοῦτο δὲν ἀναιρεῖ τὸ σχέδιον τὸ φέρον τὰς μονογραφὰς 3 Ὑπουργῶν. Τὸ σχέδιον αὐτὸ ὑπάρχει εἰς τὰς χεῖρας τοῦ κ. Τρικούπη· ἐν αὐτῷ δὲ ἡ γνώμη αὐτοῦ εἶναι ἀπαράλλακτος, ὅπως τὴν ἐξέθηκε κατὰ τὴν μυστικὴν συνεδρίασιν. Ἐγὼ ὡμίλησα περὶ τῆς γνώμης μου, ἀδιαφορῶν, ἂν ἡ γνώμη μου δὲν συμφωνῇ εἴτε μὲ τὴν γνώμην τοῦ κ. Τρικούπη, εἴτε μὲ τὴν γνώμην ἑτέρου Ὑπουργοῦ.

§27ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Μετὰ τὴν δοθεῖσαν παρὰ τοῦ κ. Ζαΐμη ἐξήγησιν, σχεδὸν δὲν ἀπολείπεται εἰς ἐμὲ νὰ εἴπω τι, διότι ἅπασαι αἱ συκοφαντίαι, αἵτινες κατὰ τὰς ἡμέρας ταύτας διεδόθησαν ἐν τῇ πόλει, εἰς οὐδὲν ἄλλο ἐστηρίζοντο εἰμὴ εἰς τοῦτο, ὅτι ὁ κ. Ζαΐμης εἶπεν, ὅτι ἐγὼ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῷ Οἰκουμενικῷ εἶχον ἐκφράσει γνώμην ὑπὲρ τῶν ἐξεγέρσεων. Ἤδη ὁ κ. Ζαΐμης διετράνωσεν, ὅτι ταῦτα πάντα ἦσαν παρεξήγησις. Ὁ κ. Ζαΐμης σᾶς λέγει, ὅτι ὑπάρχει πρωτόκολλον, τὸ ὁποῖον δύναμαι νὰ ἀνάγκῃ καὶ νὰ παρουσιάσω, διότι τὸ ἔχω παρ’ ἐμοὶ ἐν τῷ θυλακίῳ μου, γεγραμμένον τῇ χειρὶ τοῦ κ. Δεληγεώργη, τὸ ὁποῖον μαρτυρεῖ, ὅτι κατὰ τὴν ἐποχὴν ἀκριβῶς ἐκείνην, καθ’ ἣν ὁ κ. Κουμουνδοῦρος εἶπεν, ὅτι ἐγὼ ἤμην ὑπὲρ τῶν ἐξεγέρσεων, κατ’ αὐτὴν ἐκείνην τὴν ἐποχὴν ἐγὼ εἶχον ἐκφρασθῆ κατὰ τῶν ἐξεγέρσεων, καὶ εἶχον εἰπεῖ ὅτι ἡ Ἑλλὰς ὤφειλε νὰ διεκδικήσῃ τὰ δικαιώματά της διὰ τοῦ τακτικοῦ στρατοῦ καὶ ὅτι αἱ ἐξεγέρσεις πρέπει νὰ χρησιμεύσωσιν ὡς συμπλήρωμα τῆς ἐνεργείας τοῦ τακτικοῦ στρατοῦ.

§28ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Αὐτὰ ἀνήκουσιν εἰς τὴν μυστικὴν συνεδρίασιν.

§29ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ μυστικῆς συνεδριάσεως· αὐτὰ λέγω ἐγὼ τώρα, καὶ ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ τὰ εἴπω. Δὲν ἔρχομαι ν’ ἀποκαλύψω ὅ,τι ἄλλοι εἶπον, ἀλλὰ καὶ ἐὰν τυχὸν ἐγὼ εἶπόν τι ἐν τῇ μυστικῇ συνεδριάσει, δὲν ἐμποδίζομαι ἐκ τούτου νὰ εἴπω αὐτὸ καὶ τώρα. Ἀλλ’ ὁ κ. Βουλευτὴς Πατρῶν ἀνέφερε τὰ περιεχόμενα ἔν τινι ἐφημερίδι, διαψεύδοντα τὰ ἐν ἑτέρᾳ ἐφημερίδι, καὶ εἶπεν εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι τὰ ἐν τῇ πρώτῃ δὲν εἶναι ἀληθῆ. Κύριοι, ἐφ’ ὅσον αὐτὰ ἀνάγονται εἰς ἐμὲ εἶναι ἀληθέστατα, ὅσα δὲ ἡ ἐφημερὶς «Τηλέγραφος» εἶπεν εἶναι πάντα ἀνυπόστατα, καὶ τοῦτο δύναμαι νὰ εἴπω ἐνώπιον ὑμῶν, καὶ προκαλῶ ὑμᾶς, ἐὰν δύνασθε, νὰ μὲ διαψεύσητε διὰ τῆς ψήφου σας. Ἔρχομαι ὡσαύτως, κύριοι, νὰ προκαλέσω τὸν κύριον Πρωθυπουργὸν, τοῦ ὁποίου τὴν εἰλικρίνειαν ἀπεκδέχομαι, νὰ εἴπῃ ἐὰν τοῦτο ἦναι ἀληθὲς, ὅτι αἱ συσκέψεις, τὰς ὁποίας ἀπὸ τοῦ τέλους τῆς παρελθούσης Συνόδου καὶ μέχρι σήμερον μετ’ αὐτοῦ εἶχον, δὲν ἐγένοντο πάντοτε τῇ πρωτοβουλίᾳ ἐκείνου, οὐδέποτε δὲ πρωτοβουλίᾳ ἐμοῦ ἐγὼ ἦλθον εἰς συνέντευξιν μετ’ αὐτοῦ. Παρακαλῶ τὸν κύριον Πρωθυπουργὸν νὰ μὲ διαψεύσῃ, ἂν δύναται, ὅτι κατὰ τὰς συνεντεύξεις ἐκείνας οὐδέποτε ἐγένετο λόγος περὶ ἐξεγέρσεων, διότι τὸ ἀντικείμενον αὐτῶν εἰς πᾶν ἄλλο ἀφώρα ἢ εἰς τὰς ἐξεγέρσεις, καὶ δὲν δυσκολεύομαι νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι πρῶτον ζήτημα ἐν αὐταῖς ὑπῆρξε τὸ ζήτημα τὸ ἀλβανικὸν (θόρυβος), δεύτερον ζήτημα τὸ περὶ προσδιορισμοῦ τῶν συνόρων τῆς Ἑλλάδος, καὶ τρίτον τὸ ζήτημα τοῦ καταρτισμοῦ Κυβερνήσεως. Δὲν ἐνθυμοῦμαι νὰ ὑπῆρξεν ἄλλο ζήτημα, ἀλλὰ βεβαίως δὲν ὑπῆρξαν ἀντικείμενον τῶν συνεντεύξεων ἡμῶν τὰ τῶν ἐξεγέρσεων. Οὐδέποτε ἐσύστησα οἱονδήποτε πρόσωπον πρὸς τοιοῦτον σκοπὸν, οὐδέποτε ἐποίησα λόγον τινὰ οἱονδήποτε πρὸς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν περὶ τοιαύτης ἀνάγκης, αἱ δὲ συνεντεύξεις ἡμῶν ἀφώρων εἰς ἀντικείμενα ἀλλότρια. Ταῦτα, κύριοι, ὤφειλον νὰ εἴπω πρὸς διάψευσιν πάσης συκοφαντίας ὁθενδήποτε καὶ ἂν προέρχηται.

§30ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. (Πρωθυπουργός). Κύριοι, εἰς ἐμὲ δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ὁμιλήσω ἐλευθέρως, ὅσον ὁ κ. Τρικούπης· ὅ,τι ἠδυνάμην νὰ εἴπω, τὸ εἶπον εἰς τὴν μυστικὴν συνεδρίασιν, καὶ ἐπιμένω εἰς ὅσα εἶπον (θόρυβος.) Κύριοι, ὁμολογῶ ὅτι μετὰ τὴν διάλυσιν τοῦ Ὑπουργείου τοῦ Οἰκουμενικοῦ ἐγὼ προσεκάλεσα τὸν κ. Τρικούπην εἰς συνεννόησιν ἢ σύμπραξιν· ὁμολογῶ, ὅτι ὁ κ. Τρικούπης αὐθορμήτως δὲν ἦλθε πρὸς ἐμέ· δὲν ἐπιτρέπεται ὅμως εἰς ἐμὲ τώρα νὰ εἴπω τ’ ἀντικείμενα, ἐφ’ ὧν ἐσκέφθημεν, ὅπως ὁ κ. Τρικούπης· ἀλλ’ ἐγὼ ἐπιμένω εἰς ὅσα εἶπον εἰς τὴν μυστικὴν συνεδρίασιν.

§31ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Κύριε Πρωθυπουργὲ, ἤλθομέν ποτε εἰς ὁμιλίαν περὶ ἐξεγέρσεων μετὰ τὴν διάλυσιν τοῦ Οἰκουμενικοῦ Ὑπουργείου;

§32ΤΙΝΕΣ. Δὲν ἐπιτρέπονται αὐτά.

§33ΡΟΥΦΟΣ. Ἀφήσατε, θὰ τὰ εἴπω ἐγώ.

§34ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριε Τρικούπη, ἂν ἤλθομεν εἰς ὁμιλίαν περὶ τούτου καὶ πότε ἤλθομεν, αὐτὸ τὸ εἶπον ἤδη εἰς τὴν μυστικὴν συνεδρίασιν.

§35ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν τὸ ἤκουσα ἐγὼ εἰς τὴν μυστικὴν συνεδρίασιν, καὶ διὰ τοῦτο σᾶς ἐρωτῶ, ἐὰν εἰς τὴν μυστικὴν συνεδρίασιν εἴπατε, ὅτι καὶ μετὰ τὴν Οἰκουμενικὴν Κυβέρνησιν ἡμεῖς ὡμιλήσαμεν περὶ ἐξεγέρσεων.

§36ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριε Τρικούπη, περὶ τοῦ Πρωτοκόλλου δὲν κάμνω λόγον, διότι πρόκειται ἤδη περὶ σχεδίου Πρωτοκόλλου, τὸ ὁποῖον δὲν φέρει τὴν ἰδικήν μου ὑπογραφὴν, τὸ καθαυτὸ Πρωτόκολλον δὲν ὑπάρχει, οὔτε τὸ ἔλαβεν ὁ κ. Δηλιγιάννης, ὡς εἴπατε.

§37ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εἰς τὸ κείμενον τὴν ἔφερε.

§38ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐγὼ εἶπον, ὅτι εἰργάσθημεν ὁμοῦ εἰς τὴν οἰκίαν σας, καὶ σᾶς ἐπαινῶ δι’ αὐτό. Τώρα, ἐὰν μοῦ ζητῆτε ἐξηγήσεις ἰδιαιτέρας, σᾶς λέγω, ὅτι ἐν ἄλλῃ μυστικῇ συνεδριάσει δύναμαι νὰ εἴπω καὶ περισσότερα ἀκόμη.

§39ΡΟΥΦΟΣ. Κύριοι, δὲν ἐπιτρέπεται εἰς κανένα....

§40ΡΑΛΛΗΣ. Σιώπα, εἰς ποῖον δὲν ἐπιτρέπεις; (θόρυβος). Δὲν σὲ ἠξεύρω τί πρᾶγμα εἶσαι.

§41ΡΟΥΦΟΣ. Δὲν ἐπιτρέπεται εἰς κανένα νὰ μὲ διαψεύσῃ διὰ πράγματα, τὰ ὁποῖα ἐλέχθησαν ἐνώπιον ὅλων ἡμῶν, ἡμῶν καὶ ὑμῶν. Ὁ κ. Τρικούπης σᾶς εἶπε φανερὰ, ὅτι ἦτο ὑπὲρ τῆς ἐξεγέρσεως τῆς Κρήτης.

§42ΤΙΝΕΣ (ἐξ ἀριστερῶν). Δὲν τὸ εἶπεν αὐτὸ. Δὲν εἶπε τίποτε ἀπὸ αὐτά. Εἶνε ψεύδη.

§43Ν. ΣΟΥΤΣΟΣ. Δὲν εἶπε κανὲν ἀπὸ αὐτά· σᾶς διαψεύδομεν (θόρυβος).

§44ΡΟΥΦΟΣ. Δὲν δύνασθε νὰ μὲ διαψεύσητε, διότι ἀπροκαλύπτως τὰ εἶπε. Δὲν ἔπρεπε δὲ νὰ προκαλῆτε τοιαύτας συζητήσεις ἐπιζημίους διὰ τοὺς προκαλοῦντας (θόρυβος). Ἐὰν μὲ διαψεύσητε, δὲν θὰ δυσκολευθῶ ν’ ἀποκαλύψω ὅσα ἐλέχθησαν εἰς τὴν μυστικὴν συνεδρίασιν· θὰ τὰ ἀποκαλύψω ὅλα. Ὁ κ. Τρικούπης ἦτο ὑπὲρ τῶν ἐξεγέρσεων......

§45ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν δύνασαι νὰ εἴπῃς.

§46ΡΟΥΦΟΣ. Θὰ τὰ εἴπω· διότι δὲν δύνασθε νὰ μὲ ἐμποδίσητε (θόρυβος). Θέλω νὰ εἴπω καὶ νὰ δώσω μίαν ἐξήγησιν ἐνώπιον ὅλης τῆς Ἑλλάδος, διότι εἶπον καὶ ἔγραψαν, ὅτι ἐγὼ ἔλαβον χρήματα. Ἐγὼ οὔτε χρήματα ἔλαβον, οὔτε χρήματα διεχειρίσθην. Χρήματα μάλιστα ἔδωκα ἀπὸ τὴν τσέπην μου, καὶ εἰς τοῦτο προκαλῶ τὸν κ. Τρικούπην, ἐὰν δύναται, νὰ μὲ διαψεύσῃ, ὅστις εἶχε τὰ ἔγγραφα εἰς χεῖράς του ἐπὶ τόσας ἡμέρας.

§47Δ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἄνευ ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς δὲν δύναται νὰ γείνῃ λόγος περὶ τῶν ῥηθέντων κατὰ τὴν μυστικὴν συνεδρίασιν.

§48ΒΑΛΕΤΤΑΣ. Χαίρω ὅτι ὁ ἐκ Πατρῶν Βουλευτὴς μοὶ δίδει ἀφορμὴν νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις καὶ νὰ ἀπαντήσω εἰς πρόκλησιν, ἡ ὁποία δημοσίᾳ ἐγένετο πρός με παρὰ τῆς ἐφημερίδος ἐκείνης, τῆς ὁποίας ἐμνήσθην εἰς τὴν προηγηθεῖσαν συνεδρίασιν. Δὲν θέλω δ’ ἀπαντήσει εἰς ὅσα εἶπεν ὁ κ. Βουλευτὴς Πατρῶν, διότι ἡ ἀπάντησις, ἥτις θέλει δοθῆ εἰς τὸν ἐκδότην τῆς ἐφημερίδος αὐτῆς, ἢ αὐτὴ δύναται νὰ δοθῇ καὶ εἰς αὐτὸν (θόρυβος)

§49ΡΟΥΦΟΣ. Οὔτε καταδέχομαι νὰ ἀπαντήσω.

§50ΒΑΛΕΤΤΑΣ. Ἡ ἐφημερὶς αὕτη, ὁμιλοῦσα χθὲς περὶ ἐμοῦ, μὲ προκαλεῖ νὰ ἀποδείξω, ὅτι ἀληθῶς εἶναι τρόφιμος τοῦ δημοσίου ταμείου, ὡς ἐχαρακτήρισα αὐτήν. Παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ μὲ βοηθήσῃ, ἵνα μὴ φανῇ, ὅτι Βουλευτὴς ἐκ τοῦ βήματος ἐκτοξεύει συκοφαντίας κατ’ ἀνθρώπων ἐκπληρούντων τόσον ὑψηλὸν καθῆκον, οἷον εἶναι τὸ τοῦ δημοσιογράφου, ἂν ἀληθῆ λέγω, ἂν δὲ μὴ, νὰ μὲ διαψεύσῃ δίδουσα αὐτὴ πληροφορίας ἀκριβεστέρας. Ἡ ἐφημερὶς αὕτη παρὰ μὲν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, τοῦ ὁποίου γνωρίζετε τὸ κονδύλιον εἰς τὸν προϋπολογισμὸν πόσον ἐλάχιστον ποσὸν διαθέτει πρὸς τὸν σκοπὸν τῶν δημοσιεύσεων, ἔλαβεν, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, 1600 δραχμὰς, λόγῳ τοιούτων δημοσιεύσεων· γνωρίζετε δὲ, ὑπὸ τὴν ἔκφρασιν «δημοσιεύσεις», τί ὑποκρύπτεται; Παρὰ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν ἔχει λάβει δραχ. 1000 λόγῳ τῆς ἐκδόσεως τοῦ «Τηλεγράφου» γαλλιστί. Παρὰ τῶν ἄλλων Ὑπουργείων δυστυχῶς δὲν κατώρθωσα νὰ λάβω πληροφορίας, διότι εἶναι ἀρκετὰ στερεὰ κεκλεισμέναι αἱ θύραι αἱ κλείουσαι τὰ ἔγγραφα ταῦτα. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον τὰ φανερὰ ταῦτα ἐντάλματα, τῶν ὁποίων δύναταί τις ν’ ἀντιληφθῇ, ἅμα ὡς θελήσῃ νὰ ἐξελέγξῃ τὰ ἀρχεῖα τοῦ λογιστικοῦ τῶν ὑπουργείων τούτων· εἶναι ἄπειροι ἄλλοι τρόποι, δι’ ὧν δίδονται χρήματα, καὶ νομίζω ὅτι πρὸ πολλοῦ χρόνου πολλὰ λέγονται ὡς ὑπάρχοντα μέσα, διὰ τῶν ὁποίων πληρόνονται αἱ ἐφημερίδες ὅσας ἐννοεῖ ἡ Κυβέρνησις. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον ταῦτα· πρὸ καιροῦ, ἀκριβῶς δὲν δύναμαι νὰ ὁρίσω τὸν χρόνον, ὁ ἐκδότης τῆς ἐφημερίδος, περὶ ἧς ἔκαμα λόγον, ἔλαβεν ἐπιστολὴν παρὰ τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως κ. Κουμουνδούρου, ὅπως λάβῃ 3000 δραχμὰς παρὰ συλλόγου, ὁ ὁποῖος λαμβάνει ἐτησίαν συνδρομὴν παρὰ τοῦ δημοσίου ταμείου. Ὁ σύλλογος κατ’ ἀρχὰς ἠρνήθη νὰ πληρώσῃ τὸ ποσὸν τῶν 3,000 δραχ. εἰπὼν εἰς τὸν κομίζοντα τὴν ἐπιστολὴν ταύτην ἐκδότην, ὅτι δὲν ἔχει χρήματα καὶ ὅτι ἔχει ἔνταλμα ἐκ 30,000 δραχμῶν πληρωτέων παρὰ τοῦ δημοσίου ταμείου, τὸ ὁποῖον δὲν δύναται νὰ ἐξαργυρώσῃ. Ἀνέλαβεν ὁ ἐκδότης τῆς ἐφημερίδος ταύτης, ἵνα ἐξαργυρώσῃ τὸ ἔνταλμα τοῦτο, καὶ τάχιστα τὸ ἔνταλμα ἐξαργυροῦται, λαμβάνει δὲ οὗτος τὰς 3,000 δραχμάς. Ἐκτὸς ὅμως τούτων ὁ ἐκδότης τῆς ἐφημερίδος ταύτης εἶναι εἰδικὸς καὶ εἰς τὰς προμηθείας. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν παρεχώρησεν εἰς αὐτὸν πρὸ πολλοῦ τὴν προμήθειαν φυσεκίων Σασεπώ.

§51Ι. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Δὲν σᾶς εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ λέγητε αὐτά, διότι αὐτὸς δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑπερασπισθῇ τὸν ἑαυτόν του.

§52ΒΑΛΕΤΤΑΣ. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, ἐπαναλαμβάνω, πρὸ καιροῦ παρεχώρησε διὰ συμβολαίου εἰς τὸν ἐκδότην τῆς ἐφημερίδος ταύτης τὴν προμήθειαν φυσεκίων Σασεπώ· τὸ συμβόλαιον τοῦτο ἐγένετο γνωστὸν εἰς τὸ τότε Ὑπουργικὸν Συμβούλιον καὶ προεκάλεσε τὴν ὁμόφωνον ἀπαρέσκειαν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, δι’ ὃν τρόπον ἐδόθη εἰς τὸ πρόσωπον τοῦτο ἡ προμήθεια. Νομίζω δὲ ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶδε τὸ συμβόλαιον, ἔμαθε δὲ προσέτι, ὅτι ἡ προμήθεια αὕτη μετὰ ὀλίγον χρόνον ἐξεχωρήθη ὑπὸ τοῦ ἐκδότου τῆς ῥηθείσης ἐφημερίδος ἀντὶ 22,000 δραχμῶν ἐπὶ πλέον, ἤτοι τὸ κέρδος αὐτοῦ, ἂν ἐξετελεῖτο, θὰ ἦτο 22,000 δραχμῶν. Ἐρωτῶ τώρα, ἐὰν δύναται ἢ δὲν δύναται μετὰ τὰ ῥηθέντα νὰ ὀνομασθῇ τρόφιμος τοῦ ὑπουργείου ἡ ἐφημερὶς αὕτη.

§53ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἀληθῶς, κύριοι, τὸ συμβόλαιον αὐτὸ ἐγένετο μεταξὺ τοῦ κ. Ζιμβρακάκη καὶ τοῦ μνησθέντος· ἐγένετο δὲ ἐπὶ τοῦ οἰκουμενικοῦ Ὑπουργείου, ὅτε ὑμεῖς μάλιστα ἐνεκρίνατε τὸ συμβόλαιον τοῦτο, διότι, ὅταν ὁ κ. Ζιμβρακάκης ἦλθεν ἐδὼ καὶ σᾶς εἶπεν, ὅτι ἡ ἀγορὰ αὕτη ἦναι καλὴ καὶ συμφέρουσα, ἡ Βουλὴ μετ’ ἐπαίνων ἐδέχθη τὴν σύμβασιν καὶ εἶπεν ἡ Βουλὴ ὅτι πολὺ καλὰ ἔκαμεν ὁ κ. Ζιμβρακάκης.

§54ΒΑΛΕΤΤΑΣ. Δὲν ἦτο εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς ὁμιλίας μου ταύτης ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, διὰ τοῦτο ἐπαναλαμβάνω νὰ ἐρωτήσω αὐτὸν, ἐὰν δὲν εἶδε καὶ τὸ συμβόλαιον, διὰ τοῦ ὁποίου μετεπώλησε τὸ δικαίωμα τῆς προμηθείας ὁ ἐκδότης μὲ ὄφελος 22,000 δραχ.

§55ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Κατὰ τὴν προπαρελθοῦσαν Σύνοδον ὑπέβαλον νομοσχέδιον περὶ τῆς τοπικῆς ὁδοποιΐας τῆς πατρίδος μου, εἰς βάρος ἰδιαιτέρου πόρου ἐξ αὐτῆς ταύτης τῆς Ἐπαρχίας μας. Ἡ Βουλὴ δὲ, κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον, δὶς ἀπεφάσισε νὰ τεθῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τὸ νομοσχέδιον, ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν ἐτέθη. Παρακαλῶ τὴν Βουλήν, ἵνα ἐπιτρέψῃ νὰ ἐγγραφῇ ἤδη εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τὸ εἰρημένον νομοσχέδιον. Καὶ ἡμεῖς συνεισφέρομεν εἰς τὸ ταμεῖον τῆς γενικῆς ὁδοποιΐας· ἀλλ’ ἀφοῦ ἄλλαι ἐπαρχίαι, τῆς Στερεᾶς καὶ Πελοποννήσου, στεροῦνται ὁδῶν, ὀλίγον θὰ ἐλπίζωμεν ἡμεῖς ἐκ τοῦ ταμείου τῆς γενικῆς ὁδοποιΐας. Ἐν τούτοις στερούμεθα ὁδῶν, διότι ἡ πατρίς μου εἶναι ἀπόκρημνος καὶ βραχώδης, καὶ ἔχομεν ἀπόλυτον ἀνάγκην τοιούτων. Δὲν ἔχομεν δὲ νὰ ἐπιβαρύνωμεν τὸ δημόσιον ταμεῖον, διότι τὸ ἀπαιτούμενον ποσὸν θὰ ληφθῇ ἐκ τοῦ ἰδιαιτέρου ταμείου τοῦ Ναοῦ τῆς Εὐαγγελιστρίας.

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγκρίνει ἡ Βουλή;

§57ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§58Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν, ἵνα διατάξῃ τὴν τύπωσιν καὶ διανομὴν εἰς τοὺς κκ. Βουλευτὰς τοῦ καταλόγου, ὃν καταθέτω εἰς τὸ Προεδρεῖον· ἐν αὐτῷ σημειοῦνται αἱ μεταβολαὶ αἱ γενόμεναι εἰς τὸν στρατὸν, καὶ πρέπει νὰ διατελῇ ἐν γνώσει τούτων ἡ Βουλὴ κατὰ τὴν συζήτησιν περὶ τῶν ἀποστρατεύσεων.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγκρίνει ἡ Βουλή;

§60ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα. Ὅρα σελ. 11.

§61Ν. ΣΟΥΤΣΟΣ. Ἀποτείνομαι πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν. Παράπονα γίνονται ἐν τῇ Ἐπαρχίᾳ μου, ὅτι τὸ ἐκεῖ τηλεγραφεῖον δὲν δέχεται τηλεγραφήματα ἔχοντα σχέσιν μὲ τὸ ἐμπόριον παρὰ εἰς ὥρας ὡρισμένας καὶ βραχείας· εἶναι τοῦτο γνωστὸν εἰς αὐτόν; Ἐὰν δὲν ἦναι, τὸν παρακαλῶ νὰ διατάξῃ, ἵνα τὰ τοιαῦτα τηλεγραφήματα γίνωνται πάντοτε δεκτὰ, διότι δὲν πρέπει νὰ παρεμβάλλωνται προσκόμματα εἰς τὸ ἐμπόριον.

§62ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Θέλω διατάξει.

§63ΦΙΛΗΜΩΝ. Παρακαλῶ, ἵνα ἡ Βουλὴ ὁρίσῃ ἡμέραν πρὸς συζήτησιν τῶν ἐν τῇ ἐκθέσει, ἣν ὑπέβαλον, προτάσεών μου.

§64Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη ποσῶς ἡ Βουλὴ νὰ ὁρίσῃ ἡμέραν, διότι ὅλοι ἤδη ἐλάβομεν καὶ ἀνέγνωμεν τὴν ἔκθεσιν αὐτήν. Νομίζω, ὅτι τὸ πρώτιστον καθῆκον τῆς Βουλῆς σήμερον εἶναι νὰ ἐκφράσῃ τὰς εὐχαριστίας της πρὸς τὸν κ. Ἔφορον τοῦ Βουλευτηρίου, διὰ τοὺς ἀτρύτους τῷ ὄντι κόπους του πρὸς ἀνάπτυξιν καὶ βελτίωσιν τῆς βιβλιοθήκης, τόσον πολυτίμου θησαυροῦ καὶ διὰ τὴν Βουλὴν καὶ διὰ τὴν Ἑλλάδα, συνάμα δὲ νὰ ἐγκρίνῃ παμψηφεὶ καὶ ὁμοφώνως πάσας τὰς προτάσεις τοῦ κ. Ἐφόρου, διὰ νὰ ἐνισχύσωμεν τὸν ζῆλον τοῦ τε Ἐφόρου καὶ ὅλων ἐκείνων, οἵτινες συνετέλεσαν εἰς τὸν πλουτισμὸν τῆς βιβλιοθήκης.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αἱ μὲν τῶν προτάσεων ἀφορῶσιν εἰς ἔκφρασιν εὐχαριστίας πρὸς τοὺς συνδραμόντας εἰς τὸν πλουτισμὸν τῆς βιβλιοθήκης, αἱ δὲ εἰς ἐπιψήφισιν δαπανῶν. Καὶ ἐπὶ μὲν τῶν δευτέρων δὲν δυνάμεθα νὰ προβῶμεν εἰς ἀπόφασιν, πρὶν ἢ ἀποφανθῇ ἡ ἐπὶ τοῦ λογιστικοῦ Ἐπιτροπή· καθ’ ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὰς πρώτας, παρακαλῶ τοὺς κυρίους Βουλευτὰς νὰ μελετήσωσι τὴν ἔκθεσιν, καὶ αὔριον ἀποφαινόμεθα.

§66Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰς πιστώσεις, οὔτε εἶχον κατὰ νοῦν ὅτι κατ’ αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἤθελον γείνει ἀμέσως ἀποδεκταί, διότι αἱ πιστώσεις πρέπει νὰ συζητηθοῦν τρίς.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι, διότι θὰ καταλογισθῶσιν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐξόδων τῆς Βουλῆς.

§68Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἄλλας προτάσεις, νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ δύναται αὐτὴν τὴν στιγμὴν ν’ ἀποφανθῇ· διότι πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ φαίνηται πρόθυμος εἰς τὸ νὰ θερμαίνῃ τὸν ζῆλον πρὸς τοιαῦτα ἐθνωφελῆ ἔργα.

§69ΜΙΛΗΣΗΣ. Παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῆς Ἐκπαιδεύσεως, ἵνα διορίσῃ καθηγητὴν τῶν Μαθηματικῶν εἰς τὸ βʹ γυμνάσιον, διότι, ἐλλείψει τοιούτου καθηγητοῦ, οἱ μαθηταὶ στεροῦνται σπουδαίου μαθήματος.

§70ΡΙΚΑΚΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὑπέβαλεν αἴτησιν περὶ πιστώσεως διὰ τὴν ἀπόλυσιν τῶν ἐφέδρων. Κατὰ τὰς πληροφορίας ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν, πολλὰ παράπονα γίνονται, διότι οἱ ἔφεδροι ἀπολύονται καὶ ἀποστέλλονται εἰς τὰς ἐπαρχίας των γυμνοὶ καὶ ἀνυπόδητοι. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ, ἵνα τὸ νομοσχέδιον περὶ τῆς πιστώσεως συζητηθῇ κατεπειγόντως, διότι ἄδηλον πότε ἡ Ἐπιτροπή, εἰς ἣν παρεπέμφθη, θὰ ὑποβάλῃ τὴν ἔκθεσίν της. Ὑπεβλήθη καὶ ἕτερον νομοσχέδιον σχετικὸν πρὸς τὸ περὶ τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ, τὸ ὁποῖον εἶναι ἐκκρεμές. Νομίζω χρήσιμον εἰς τὴν συζήτησιν καὶ τῶν δύω, ἵνα προσαχθῇ α) κατάστασις ἐμφαίνουσα τὴν ἤδη ἐνεργὸν δύναμιν τοῦ στρατοῦ ἐν ὅλῳ, καὶ διακεκριμένως τὸν ἀριθμὸν τῶν ὑπηρετούντων κληρούχων καὶ ἐθελοντῶν· καὶ βʹ) ἑτέρα κατάστασις ἐμφαίνουσα, τοὐλάχιστον ἀπὸ τοῦ 1875, πόσοι κληροῦχοι καθυστεροῦσι καὶ ἐκ τίνων ἐπαρχιῶν.

§71Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Σχετικῶς πρὸς ὅσα εἶπεν ὁ κ. Ῥικάκης, ὅστις φαίνεται ἐν μέρει, ὅτι δὲν ἔχει τόσον καλὰς πληροφορίας, λέγω, ὅτι ἕκαστος τῶν στρατιωτῶν ἔχει κατάθεσιν ἐκ τῆς μισθοδοσίας αὐτοῦ καὶ προκαταβολὴν κατὰ δεκαήμερον διὰ τὴν τροφὴν αὐτοῦ. Ὅταν δὲ οἱ στρατιῶται αὐτοὶ, εἴτε ἀφεθῶσιν, εἴτε λάβωσιν ἄδειαν, εἴτε, ὡς συνέβη τώρα, ἀπολυθῶσι, συμπίπτει δὲ τοῦτο ἢ κατὰ τὴν 2 ἢ κατὰ τὴν 3 ἢ κατὰ τὴν 5 τοῦ μηνὸς, οἱ ἁρμόδιοι λόχοι δὲν φροντίζουν νὰ ἐκκαθαρίζουν τοὺς λογαριασμοὺς καὶ κρατοῦσιν ἀπὸ τοὺς δυστυχεῖς αὐτοὺς στρατιώτας τόκον διὰ τὰς προκαταβολὰς τοῦ σιτηρεσίου καὶ τῶν καταθέσεων αὐτῶν, ἀναχωροῦσι δὲ οἱ στρατιῶται πεινῶντες καὶ διψῶντες εἰς τὰς οἰκίας των. Κάμνω τὴν παρατήρησιν εἰς τὸν σήμερον διευθύνοντα τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, ἂν καὶ δὲν ἦναι στρατιωτικὸς, ἀλλ’ ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι εἶναι ἀνὴρ τοῦ καθήκοντος καὶ δραστήριος, νὰ ἐπιστήσῃ πολὺ τὴν προσοχὴν τῶν Σωματαρχῶν, διότι, ἐκτὸς τῆς ἀδικίας, ἥτις προσγίνεται εἰς τοὺς στρατιώτας, αὐτὸ τὸ σύστημα τῆς καταχρήσεως ἐξαχρειοῖ τὰ ἤθη τοῦ στρατοῦ, καὶ πρέπει τὸ σύστημα αὐτὸ νὰ καυτηριασθῇ, διότι ὅ,τι σᾶς λέγω εἶναι ἀληθέστατον. Ἔχω πληροφορίας θετικὰς ἀπὸ διάφορα Σώματα, ὅτι ταῦτα λαμβάνουν χώραν.

§72ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. (Προσ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἀφότου ἀνέλαβον τὴν διεύθυνσιν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, διέταξα ἀμέσως ὅλους τοὺς σωματάρχας, ἵνα εἰς τοὺς ἀπολυομένους ἐφέδρους ἢ κληρούχους, οἵτινες δὲν ἔχουν νὰ λαμβάνωσιν ἀπὸ τὰς καταθέσεις, ὡς εἶπεν ὁ ἔντιμος προλαλήσας, νὰ δίδωσι τὸν ναῦλον καὶ τὰ ἔξοδα τὰ ὁδοιπορικὰ μέχρι τοῦ τόπου τῆς ἀφίξεώς των· διέταξα δὲ καὶ τὰ ἀρχηγεῖα, ἵνα ἐγκαταλείψωσιν οἱ στρατιῶται τὰς σκηνὰς καὶ νὰ κατοικήσωσιν ἐντὸς οἰκοδομημάτων. Αὗται εἶναι αἱ ἐνέργειαί μου. Ἐπειδὴ δέ τινες τῶν στρατιωτῶν ἦλθον διὰ ξηρᾶς εἰς Ἀθήνας, ἡ Κυβέρνησις ἐπλήρωσε τὸν ναῦλον καὶ τὰ ἔξοδα τῆς διατροφῆς των μέχρι τῆς ἀφίξεως αὐτῶν εἰς τὰς πατρίδας των.

§73ΖΑΪΜΗΣ. Ἂν ἡ Κυβέρνησις διέταξεν ὅπερ εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ἔπραξε καλῶς. Ὅ,τι ἡμεῖς εὕρομεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, εἶναι τὸ ἑξῆς, ὅτι ἐν Ἀθήναις ὑπῆρχον 260 περίπου ἔφεδροι, οἵτινες παρέμενον ἐνταῦθα ἀναμένοντες νὰ ἀναχωρήσωσι καὶ μὴ ἔχοντες τὰ μέσα ἐζητήσαμεν, ἂν ἦτο διαθέσιμός τις πίστωσις ἐκ τῶν ἐξόδων τῆς δημοσίας ἀσφαλείας, διὰ νὰ δοθῇ ποσόν τι εἰς αὐτοὺς, καὶ δὲν εὕρομεν· οὕτω δὲ ἀνελάβομεν τὴν εὐθύνην νὰ δώσωμεν εἰς τὴν Διεύθυνσιν τῆς Ἀστυνομίας χρήματά τινα, ὅπερ εἶχε κάμει καὶ ἡ προηγουμένη Κυβέρνησις, διὰ νὰ ἀποσταλῶσιν εἰς τὰς ἑστίας των· ἐλάβομεν δὲ τὴν φροντίδα νὰ ζητηθῇ παρὰ τῆς Βουλῆς πίστωσις ἔκτακτος καὶ εἰδικὴ διὰ τὴν ἐπιστροφὴν τῶν ἐφέδρων καὶ ἐθελοντῶν εἰς τὰς ἑστίας αὐτῶν, καὶ τὴν πίστωσιν ταύτην παρουσίασε προχθὲς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Θεωρῶ δὲ, σύμφωνος πρὸς τὴν γνώμην τοῦ κ. Ῥικάκη, ἀναγκαιότατον νὰ ψηφισθῇ ἡ πίστωσις αὕτη παρὰ τῆς Βουλῆς, διότι εἶναι ἄδικον, ἀφοῦ τοὺς ἐφέδρους ἐβασανίσαμεν 15 μῆνας, νὰ μὴ δύνανται νὰ ἐπανέλθουν εἰς τὰς ἑστίας αὐτῶν· κατὰ δὲ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἔλαβον κατόπιν, καὶ αὐτὴ ἡ πίστωσις δὲν θέλει ἐπαρκέσει εἰς τὰς ἀνάγκας, ἀλλὰ τοὐλάχιστον ἂς ψηφισθῇ, ὥστε ἡ Κυβέρνησις νὰ ἔχῃ μέσα τινά, ἵνα ἀποσταλῶσιν οἱ ἔφεδροι εἰς τὰς ἑστίας των.

§74ΡΙΚΑΚΗΣ. Νὰ γείνῃ ἡ πρώτη ἀνάγνωσις.

§75ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§76ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Πρὸ ἑνὸς μηνὸς περίπου ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργείου παρουσίασε νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἐχαρακτήρισε, καὶ καλῶς, ὡς λίαν σπουδαῖον καὶ κατεπεῖγον διὰ τὴν ἐλαιοσοδείαν Ζακύνθου, ἡ ὁποία ἂν χαθῇ, θὰ ζημιωθῇ καὶ ἡ ἐπαρχία καὶ τὸ Δημόσιον· τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ χθὲς ἐγένετο ἀπόπειρα νὰ ἀναγνωσθῇ εἰς δευτέραν συζήτησιν, ἀλλὰ δὲν ἦτο ἀπαρτία, καὶ τοῦτο προεκλήθη κυρίως ἀπὸ τὴν δεξιὰν πτέρυγα.

§77ΤΙΝΕΣ. Καὶ ἀπὸ τὴν ἀριστεράν.

§78ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἤθελον ἐρωτήσει τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ἂν τυχὸν ἔλαβε πληροφορίας, ὅτι δὲν κινδυνεύει ἡ ἐλαιοσοδεία Ζακύνθου· ἐὰν ὅμως εὑρίσκεται αὕτη εἰς τὴν κατάστασιν, εἰς τὴν ὁποίαν πρὸ ἑνὸς μηνὸς εὑρίσκετο, εἶναι ἀπειράκις πλέον κατεπεῖγον τὸ νομοσχέδιον παρ’ ὅ,τι ἦτο πρὸ ἑνὸς μηνός· ἑπομένως ἤθελον παρακαλέσει, ἐὰν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς γνωρίζῃ, ὅτι ἐπίκειται βλάβη, νὰ θεραπεύσῃ τὴν ἀνάγκην, καὶ ὡς κατεπεῖγον νὰ ληφθῇ ἓν μέτρον.

§79ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Καὶ ἐδὼ ὑπάρχει μεγάλη εὐφορία τῶν ἐλαιῶν, ἀλλὰ δυστυχῶς τὸ ἅλας πωλεῖται ἐν Ἀθήναις πρὸς 25 λεπτὰ τὴν ὀκᾶν· θὰ παρακαλέσω τὸ Ὑπουργεῖον, ὅπως συστήσῃ προσωρινῶς μόνον δι’ ἐφέτος εἴτε ἐν Ἀθήναις εἴτε ἐν Πειραιεῖ ἁλαταποθήκην, διὰ νὰ ἀγοράσῃ ὁ κόσμος εὐθηνότερα τὸ ἅλας.

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρῶτον θ’ ἀναγνωσθῇ εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν τὸ νομοσχέδιον περὶ πιστώσεων, τὸ ὁποῖον ἐπροτάχθη ἀπὸ ὅλα. (Ψηφίζεται εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν τὸ ῥηθὲν νομοσχέδιον κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον.)

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπρότεινεν ὁ κ. Ἀθανάσιος Πετιμεζᾶς νὰ μεταβληθῇ ἡ ἡμερησία διάταξις, ὅπως προταχθῶσιν αἱ προτάσεις τοῦ κ. Ἐφόρου. Ὑποστηρίζεται ἡ πρότασις ὑπὸ δέκα; (Ἐγείρονται πλείονες τῶν δέκα.) Προβαίνομεν λοιπὸν εἰς τὴν συζήτησιν τῶν προτάσεων.

§82ΤΙΝΕΣ. Αὔριον (θόρυβος).

§83ΜΑΥΡΟΚΟΡΔΑΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ζητῶ τὴν ἄδειαν νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις σχετικῶς πρὸς τὴν ἔκθεσιν ἣν ἔχομεν ὑπ’ ὄψιν, καὶ ἐπεθύμουν νὰ τὰς εἴπω, πρὶν ἀναγνωσθοῦν αἱ προτάσεις τοῦ κυρίου Ἐφόρου, τὰς ὁποίας ὅλοι ἀνέγνωμεν μετ’ εὐχαριστήσεως, διότι δὲν θέλω αἱ ὀλίγαι αὗται λέξεις νὰ ἔχουν χαρακτῆρα προσωπικόν. Ἐκ τῶν προτάσεων τοῦ κυρίου Ἐφόρου, ἡ μὲν ἀφορᾷ πίστωσιν ἐξ 100,000 πρὸς ἀνέγερσιν οἰκοδομῆς, πρὸς ἐξεύρεσιν δὲ τοῦ ποσοῦ ὁ κ. Ἔφορος μετὰ πολλῆς φιλοτιμίας ἐσκέφθη καὶ ἀνεῦρε τρόπον· ἀλλὰ περὶ τούτου θέλει σκεφθῆ ἡ Βουλὴ ἐν εὐθέτῳ ὥρᾳ. Αἱ ἄλλαι ὅμως προτάσεις ἀφορῶσιν εἰς ἔκφρασιν εὐχαριστιῶν πρὸς ἐκείνους, οἵτινες ἔκαμον δωρεάς. Ὁ ζῆλος, ἡ δραστηριότης καὶ τὰ λίαν εὐάρεστα ἀποτελέσματα τῶν ἐνεργειῶν τοῦ κυρίου Ἐφόρου εἶναι τοιαῦτα, ὥστε πρὸς αὐτὸν βεβαίως ὀφείλομεν νὰ ἀπονείμωμεν εὐχαριστίας.

§84ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§85ΜΑΥΡΟΚΟΡΔΑΤΟΣ. Πολλῷ δὲ μᾶλλον ὀφείλομεν νὰ ὑποστηρίξωμεν τὰς προτάσεις αὐτοῦ. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ ἄνευ ἐνδοιασμοῦ θέλει παραδεχθῆ τὰς προτάσεις αὐτοῦ. Νομίζω ὅμως, ὅτι ἐν τῷ μέλλοντι πρέπει νὰ γείνῃ σκέψις, ὥστε νὰ μὴ ὑπάρχῃ πλήρης ἰσότης μεταξὺ τῶν εὐχαριστιῶν, αἵτινες θέλουσιν ἀπονέμεσθαι πρὸς ἐκείνους, οἵτινες ἤθελον κάμει δωρεάς. Ἀληθῶς αἱ εὐχαριστίαι ἐκ μέρους τῆς ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας εἶναι γεγονὸς σπουδαῖον καὶ ἔχει μεγίστην σημασίαν, ὥστε δὲν πρέπει ἄνευ ὡρίμου σκέψεως νὰ ἀπονέμωνται. Διὰ τοῦτο ἤθελον παρακαλέσει, ἵνα ἐν τῷ μέλλοντι (διότι νομίζω, ὅτι αἱ ἤδη προτεινόμεναι εὐχαριστίαι εἶναι ἅπασαι δικαιολογημέναι καί τοι ἄνισοι), ἤθελον παρακαλέσει, λέγω, ἵνα ἐν τῷ μέλλοντι γείνῃ ἡ ἑξῆς διάκρισις, ἣν ὑποβάλλω πρὸς τὸν κ. Ἔφορον τὸν μετὰ τοσούτου ζήλου μεριμνῶντα ὑπὲρ τῆς βιβλιοθήκης· προκειμένου περὶ εὐχαριστίας ἐπὶ δωρεαῖς, αἱ ὁποῖαι, εἴτε διὰ τὸ μέγεθος τοῦ ποσοῦ, εἴτε ὡς ἐκ τοῦ προσώπου τοῦ προσφέροντος, πραγματικῶς εἶναι ἄξιαι τῶν εὐχαριστιῶν τῆς ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας, αἱ προτάσεις νὰ εἰσάγωνται εἰς τὴν Βουλήν· ὅταν δὲ πρόκηται περὶ ποσῶν μικροτέρων, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ἔφορον ἐν τῷ δικαιώματί του νὰ εὐχαριστῇ ἐκείνους, οἵτινες ἔκαμον τὰς προσφορὰς αὐτάς.

§86ΛΟΥΝΤΖΗΣ. Εἰς τὸν κύριον Ἔφορον ἐδόθη τὸ δικαίωμα αὐτό.

§87ΦΙΛΗΜΩΝ. Εἶναι ἀληθές, ὅτι τὸ δικαίωμα τοῦτο μοὶ ἐδόθη, νὰ εὐχαριστῶ διὰ τὰς μικροτέρας δωρεὰς ἐν ὀνόματι τῆς Βουλῆς· καὶ τοῦτο ἔπραξα. Ἔκρινα ὅμως δέον διὰ τὰς μεγαλειτέρας δωρεὰς, νὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ ἐκφράσῃ αὐτὴ ἀμέσως, καὶ δι’ ἰδίας πράξεως, τὰς εὐχαριστίας αὐτῆς. Ἔκρινα δὲ ἐπάναγκες τὸ τοιοῦτον, καὶ διὰ πολλοὺς λόγους, πρὸ πάντων δὲ διὰ νὰ ἐνισχύσωμεν τὴν περαιτέρω ἀνάπτυξιν τοῦ ἱδρύματος, τὸ ὁποῖον, δύναμαι νὰ εἴπω, ἔχει μέλλον λαμπρόν. Προβαίνων δὲ εἰς τὴν ἀπόφασιν αὐτὴν, ἔλαβον ὑπ’ ὄψιν πληρέστατα τὴν ἀξιοπρέπειαν τῆς Βουλῆς. Ἀφοῦ αἱ μεγάλαι τοῦ ἀγῶνος Ἐθνικαὶ Συνελεύσεις, καὶ διὰ τὰ ἐλάχιστα δῶρα, ἐξέφραζον τὴν ἐθνικὴν εὐγνωμοσύνην, οὐχὶ ἁπλῶς εὐχαριστίας, διὰ τὴν ἀντιγραφὴν μόνον τοῦ Συντάγματος, διὰ τὴν δώρησιν 15 ἢ 20 βιβλίων, καὶ δι’ ἄλλα δωρήματα ἔτι μικρότερα, παρέδιδον δὲ εἰς τὴν ἐθνικὴν εὐγνωμοσύνην τὰς τοιαύτας πράξεις, νομίζω, ὅτι ὅσα προτείνω σήμερον, διὰ δωρεάς, ἀσυγκρίτῳ τῷ λόγῳ μείζονας, εἶναι πολὺ κατώτερα τῶν ἀποφάσεων τῶν μεγάλων ἡμῶν Ἐθνικῶν Συνελεύσεων· διότι δὲν προτείνω ἔκφρασιν ἐθνικῆς εὐγνωμοσύνης.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ Βουλευταὶ κκ. Πετιμεζᾶς καὶ Μαυρομιχάλης προτείνουν νὰ ἐκφράσῃ ἡ Βουλὴ τὰς εὐχαριστίας της πρὸς τὸν κύριον Φιλήμονα.

§89ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§90ΦΙΛΗΜΩΝ. Εὐχαριστῶ τοὺς κυρίους Βουλευτὰς, ἀλλὰ τὰς εὐχαριστίας της ἡ Βουλὴ ὀφείλει νὰ ἐκφράσῃ πρὸς ἑαυτὴν, διότι αὐτὴ παρεσκεύασε τὰ μέσα.....

§91ΛΟΥΝΤΖΗΣ. Καὶ εἰς ἑαυτήν.

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀκούσατε τώρα μίαν πρὸς μίαν τὰς προτάσεις τοῦ κ. Ἐφόρου· πρῶτον διὰ τὴν δωρεὰν τοῦ κυρίου Κούπα...

§93ΤΙΝΕΣ. Αὔριον, κύριε Πρόεδρε (θόρυβος).

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προτείνεται ἡ ἀναβολὴ εἰς αὔριον· ὑπάρχει ἀντίῤῥησις; (οὐδεὶς ἀντιλέγει). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη νὰ ἀναβληθῇ εἰς αὔριον. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον εἰς βʹ συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον περὶ πιστώσεως, διὰ τὴν δαπάνην πρὸς ἐξόρυξιν τῶν ἀπαιτουμένων μαρμάρων πρὸς ἀνέγερσιν τοῦ μνημείου τοῦ Βύρωνος.)

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔρχεται ἤδη ἡ πρότασις τοῦ κ. Λομβάρδου. Παραδέχεται ἡ Βουλή;

§96ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (Πρωθυπουργός.). Δὲν ἔχω ἀντίῤῥησιν.

§97ΖΑΙΜΗΣ. Παρακαλῶ τὸ Ὑπουργεῖον νὰ δηλώσῃ, ἐὰν ἐπιμένῃ εἰς τὴν πρότασίν του, ἢ ἂν ἀποδέχηται τὴν τοῦ κ. Ῥικάκη, διότι, τὸ κατ’ ἐμὲ, δύναμαι νὰ ψηφίσω ὑπὲρ τῆς προτάσεως τοῦ κ. Ῥικάκη, δὲν δύναμαι ὅμως νὰ παραδεχθῶ τὸ ὑπουργικὸν νομοσχέδιον.

§98ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὁ τρόπος, τὸν ὁποῖον ἠθέλομεν, δὲν εἶναι ὁ καταλληλότερος, τὸ ὁμολογῶ· δὲν εἶμαι εἰς θέσιν ὅμως ἀκόμη νὰ ἀποφανθῶ ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ κ. Ῥικάκη, διότι μέχρις αὐτῆς τῆς στιγμῆς οὔτε τὴν εἶδον. Ἐπιφυλάττομαι λοιπὸν κατὰ τὴν τρίτην συζήτησιν νὰ ἀποφανθῶ ὁριστικῶς. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον τὸ νομοσχέδιον περὶ τῶν ἁλατοπηγείων Ζακύνθου εἰς βʹ συζήτησιν.)

§99ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν εἰς τὴν γʹ συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἁλάτων τῆς Ζακύνθου νὰ μᾶς πληροφορήσῃ πόσον ἅλας ἐξάγει ἡ ἁλυκὴ τῆς Ζακύνθου κατ’ ἔτος καὶ πόσον κατὰ μέσον ὅρον εἰς τὰ ἔτη τῆς εὐφορίας, διότι ὑποθέτω, ὅτι τὸ ἅλας τῆς ἁλυκῆς Ζακύνθου ἀρκεῖ διὰ νὰ ἁλατισθῶσιν αἱ ἐλαῖαι τῆς ἐφετεινῆς ἐσοδείας. (Ἐνταῦθα ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον ἡ πρότασις τοῦ κ. Ῥικάκη.) «Ἄρθρον 1. Ἐπιτρέπεται ἡ ἐν τῇ νήσῳ Ζακύνθῳ σύστασις εἰδικῆς ἁλαταποθήκης καὶ ἡ διατήρησις αὐτῆς μέχρι τέλους τοῦ πολὺ Δεκεμβρίου ἐνεστῶτος ἔτους. «Ἄρθρον 2. Ἡ διεύθυνσις καὶ φύλαξις τῆς ἁλαταποθήκης ταύτης θέλει ἀνατεθῆ ὑπὸ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν εἰς ἕνα τῶν ὑπαλλήλων καὶ εἰς τοὺς φύλακας τοῦ τελωνείου Ζακύνθου «Ἄρθρον 3. Ἐκ τῆς ἁλαταποθήκης ταύτης θέλει χορηγηθῆ τὸ ἀναγκαιοῦν εἰς τὴν τοπικὴν μόνης τῆς νήσου Ζακύνθου κατανάλωσιν ἅλας πρὸς λεπτὰ πέντε κατ’ ὀκάν.

Ὁ Βουλευτὴς Πατρῶν

Α. ΡΙΚΑΚΗΣ.»

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μεταβαίνομεν εἰς τὴν βʹ ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ ὀδικῶν φόρων.

§101ΣΟΥΤΣΟΣ. Ἐπὶ τῆς ἀρχῆς. Προκειμένου, κύριοι, περὶ φόρων περίπου ἑνὸς ἑκατομμυρίου δραχμῶν, παρατηρῶ πρῶτον, ὅτι εἰς τὸ νομοσχέδιον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν φαίνεται ὑπογεγραμμένος· ἑπομένως τὸν παρακαλῶ νὰ τὸ ἴδῃ, καὶ ἂν ἦναι σύμφωνος, νὰ τὸ ὑπογράψῃ καὶ τὸ χρονολογήσῃ. Καθ’ ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου, νομίζω, ὅτι, πρὶν ἀποφασίσωμεν νὰ τὸ συζητήσωμεν, πρέπει νὰ μᾶς ὑποβάλῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν τὸν ἀπολογισμὸν τῆς ὁδοποιΐας. Κατὰ τὸν ἰσχύοντα νόμον, κατ’ ἔτος ὑποβάλλεται εἰς τὴν Βουλὴν ὁ ἀπολογισμὸς τοῦ παρελθόντος ἔτους τῆς ὁδοποιΐας· πέρυσιν ἐζήτησα τὸν ἀπολογισμὸν τοῦ 1876, ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν μᾶς εἶπεν, ὅτι εὑρίσκεται εἰς τὰ πιεστήρια. Παρῆλθεν ἔκτοτε ἓν ἔτος, ἡμεῖς δὲ δὲν ἐλάβομεν τὸν ἀπολογισμὸν τοῦ 1876, πολὺ δὲ ὀλιγώτερον τὸν τοῦ 1877. Ἂν δὲν ἴδωμεν ἐν τῷ ἀπολογισμῷ τὴν διαχείρισιν τῆς ὁδοποιΐας, πῶς θέλετε νὰ ψηφίσωμεν νέους φόρους; Λοιπὸν παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐὰν δὲν δύναται νὰ ὑποβάλῃ πλήρη τὸν ἀπολογισμὸν, τοὐλάχιστον νὰ ὑποβάλῃ περίληψιν τῶν ἀπολογισμῶν τοῦ 1876 καὶ 1877. Παρακαλῶ δὲ καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ ὑποβάλῃ κατὰ τὴν γʹ ἀνάγνωσιν σημείωσιν τοῦ ποσοῦ, εἰς τὸ ὁποῖον ἀνέρχονται οἱ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ σημειούμενοι φόροι.

§102ΖΑΪΜΗΣ. Ἤθελον παρακαλέσει τοὺς κκ. Βουλευτάς, οἱ ὁποῖοι ἀνθίστανται εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου, νὰ μὴ ἐξακολουθήσωσιν ἀνθιστάμενοι· δύνανται τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἐζήτησαν, νὰ τὰς λάβωσιν αὔριον. Ἐγὼ δὲ δύναμαι ἀπὸ τοῦδε νὰ τοῖς δώσω τὴν ἑξῆς πληροφορίαν, τὴν ὁποίαν ἔλαβον κατὰ τὴν μονοήμερον δίοδόν μου ἀπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν. Κεφάλαιον ἐθνικῆς ὁδοποιΐας δὲν ὑπάρχει· τὰ ἔσοδα τῆς ἐθνικῆς ὁδοποιΐας, καὶ μάλιστα μέρος τῶν τῆς Δημοτικῆς καὶ Ἐπαρχιακῆς, ἐδαπανήθησαν εἰς κατασκευὴν τῶν ἐθνικῶν ὁδῶν, καὶ τοῦτο ἐγένετο συνεπείᾳ νόμου, τὸν ὁποῖον ἐψήφισεν ἡ Βουλὴ ὅτε ὁ ἀξιότιμος κ. Δεληγεώργης ἦτο Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργείου. Εἶναι ἐπίσης βέβαιον, ὅτι ἡ ἀνάγκη τῆς κατασκευῆς ὁδῶν εἶναι ἤδη πανθομολογουμένη, καὶ ἂν ὁ ἑλληνικὸς λαὸς μετὰ δυσκολίας θὰ ἀποδεχθῇ ἄλλους φόρους, πρέπει νὰ ἤμεθα βέβαιοι, ὅτι θὰ πληρώσῃ μετ’ εὐχαριστήσεως πάντα φόρον, ὅστις θὰ συντελέσῃ εἰς τὴν κατασκεὴν ὁδῶν. Εἶναι λυπηρὸν, μετὰ 50 ἐτῶν ἀποκατάστασιν, νὰ μὴ ὑπάρχῃ οὐδὲν μέσον συγκοινωνίας. Ἀλλ’ ἡ συγκοινωνία ἀπαιτεῖ δαπάνας, ταύτας δὲ εἴμεθα βέβαιοι θὰ καταβάλῃ εὐχαρίστως ὁ ἑλληνικὸς λαὸς, ὅταν ἴδῃ, ὅτι πράγματι πρόκειται νὰ κατασκευασθῶσιν ὁδοί. Ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον περιέχει διάταξιν, ἥτις, κατ’ ἐμὲ, θὰ ἐμποδίσῃ πάλιν τὴν κατασκευὴν ὁδῶν. Τὸ νομοσχέδιον ἐπιτρέπει νὰ συνομολογηθῇ δάνειον ὁδοποιΐας, εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ὁποίου θὰ χρησιμεύσωσιν οἱ φόροι οἱ προστιθέμενοι καὶ οἱ παλαιοί. Ἀλλὰ δάνειον τὸ ὁποῖον νὰ μὴ ὑπερβαίνῃ τὰ 7% νομίζω ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ εὑρεθῇ· διὰ τοῦτο ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ αὐξήσῃ τὸν τόκον. Ἐπίσης ὑποβάλλω τὴν ἑξῆς παρατήρησιν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν, ὅτι, καὶ ἂν ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον καὶ ἐὰν εὑρεθοῦν τὰ μέσα, δὲν θέλομεν κατορθώσει τι, ἐὰν δὲν ζητήσωμεν ἀπὸ τὸ ἐξωτερικὸν ἐργοδηγοὺς (conducteurs des travaux). Τὸ κατ’ ἐμὲ, θὰ ψηφίσω εὐχαρίστως τὸ νομοσχέδιον, ὑπὸ τὸν ὅρον πρῶτον τῆς αὐξήσεως τοῦ τόκου καὶ δεύτερον τῆς προσκλήσεως ξένων ἐργοδηγῶν.

§103ΡΙΚΑΚΗΣ. Τὸ ζήτημα τῆς ὁδοποιΐας εἶναι ζήτημα, τὸ ὁποῖον ὅλους μᾶς ἀπασχολεῖ. Διαφόρους νόμους ἐψηφίσαμεν, διάφορα μέσα μετεχειρίσθημεν, καὶ μολαταῦτα δρόμους δὲν ἔχομεν, καὶ ὁσάκις ἔρχεται τὸ ζήτημα αὐτὸ, ἐμπαίζομεν ἑαυτούς. Ἡ πραγματικὴ αἰτία ποῦ ὑπάρχει; ἐλλείπουσι τὰ χρήματα;

§104ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Βεβαίως.

§105ΡΙΚΑΚΗΣ. Δὲν πιστεύω, διότι ἀρκετὰ ἑκατομμύρια ἐψηφίσαμεν καὶ ἀρκετοὺς φόρους.

§106ΖΑΪΜΗΣ. Δὲν ἀρκοῦσι.

§107ΡΙΚΑΚΗΣ. Τὸ δυστύχημα εἶναι, ὅτι δὲν ἔχομεν πρόσωπα, τὰ ὁποῖα νὰ διευθύνωσι τὰς ἐργασίας, καὶ διὰ τοῦτο, ὡς εἶπεν ὁ ἔντιμος Βουλευτὴς Καλαβρύτων, πρέπει νὰ ζητήσωμεν τοὺς ἀνθρώπους τοὺς δυναμένους νὰ κατασκευάσωσι δρόμον.

§108ΡΩΜΑΙΟΣ. Καλὲ, ἔχεις τὸν Σκαλιστήρην.

§109ΡΙΚΑΚΗΣ. Ὅταν ἐψηφίσθη ὁ νόμος περὶ νομομηχανικῶν, εἴχομεν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἠθέλομεν φθάσει εἰς τὸ ἀποτέλεσμα νὰ ἔχωμεν ξένους μηχανικοὺς καταλλήλους, οἱ ὁποῖοι νὰ ἐπιστατῶσιν εἰς τὰ δημόσια ἔργα καὶ εἰς τὰς ὁδούς. Ἀλλὰ τὶ ἔγεινε; Τὸ Σῶμα τῶν μηχανικῶν ἐσχηματίσθη, τὰ ἔξοδα ηὔξησαν, καὶ ὅμως εὑρισκόμεθα εἰς τὰ αὐτὰ, διότι τὰ πρόσωπα ἔμειναν τὰ ἴδια, οἱ στρατιωτικοὶ ἔγειναν πολιτικοί. Πολλάκις ἐγένετο λόγος νὰ κατασκευασθῇ ἡ ὁδὸς ἀπὸ Πατρῶν μέχρι Καλαβρύτων, ἀπὸ Πατρῶν μέχρις Ἠλείας, καὶ ἔγειναν τόσαι ἐργασίαι, τόσαι δαπάναι, ἀλλ’ οὔτε ἴχνος ὁδοῦ ὑπάρχει. Κατ’ ἔτος κάμνουσι μίαν χάραξιν, ῥίπτουσι κάμποσα χώματα, τὰ παρασύρει ὁ χειμὼν, καὶ τοῦ χρόνου τὰ ἴδια. Καλλίτερον νὰ λέγωμεν, ὅτι δὲν ἔχομεν τὰ μέσα νὰ κάμωμεν τὴν συγκοινωνίαν, καὶ νὰ ἀφήσωμεν τοὺς ἀνθρώπους εἰς τὴν δυστυχίαν των, παρὰ νὰ τοὺς ἐμπαίζωμεν. Πρώτη λοιπὸν αἰτία εἶναι, ὅτι δὲν ἔχομεν μηχανικοὺς καταλλήλους.

§110ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (Πρωθυπουργός). Τὴν αἰτίαν τὴν ὑποθέτετε, ὁ κ. Σοῦτσος δὲ τὴν γνωρίζει· ἡ κυρία καὶ ἀρχικὴ αἰτία εἶναι, ὅτι δὲν ὑπάρχουσι χρήματα. 700 ἢ 800 χιλ. κατ’ ἔτος δὲν ἀρκοῦσι· διὰ τοῦτο ἡ Κυβέρνησις, ὅταν ἐπελήφθη σπουδαίων ἔργων, ἠναγκάσθη νὰ λάβῃ 2½ ἑκατομμύρια ἀπὸ τὴν ἐπαρχιακὴν καὶ δημοτικὴν ὁδοποιΐαν. Λοιπὸν, κύριοι, μὴ ἐλπίζετε, ὅτι μὲ 600 χιλ. δραχμῶν κατ’ ἔτος θὰ συντηρήσητε καὶ θὰ κατασκευάσητε ὁδοὺς· πρέπει νὰ προσθέσητε φόρους. Ἡ ἰδική μου ἰδέα εἶναι, ἐὰν τῷ ὄντι κατορθώσωμεν νὰ λάβωμεν τὸ ἐξωτερικὸν δάνειον, νὰ δώσωμεν 10,000,000 ἐξ αὐτοῦ εἰς τὴν ὁδοποιΐαν· ἄλλως, οὔτε νὰ κατασκευάσωμεν, οὔτε νὰ συντηρήσωμεν ὁδοὺς θέλομεν δυνηθῆ. Πρὸ πολλοῦ ἐζητήσαμεν, καὶ ἐσχάτως ἐπανελάβομεν πρὸς τὸν κ. Πρέσβυν μας εἰς Παρισίους, ν’ ἀνεύρῃ μηχανικοὺς καὶ μᾶς τοὺς στείλῃ, καὶ τοὺς περιμένομεν ταχέως. Συνομολογῶ, ὅτι ἀπόλυτος ἀνάγκη ὑπάρχει νὰ ἔλθωσι καὶ μηχανικοὶ καὶ ἐργοδηγοὶ ξένοι, διότι αὐτοὶ βεβαίως καὶ γνώσεις ἔχουσι περισσοτέρας καὶ πεῖραν. Μέχρι τοῦδε, δυνάμει τοῦ τελευταίου νόμου, εἰσήχθησάν τινες πολιτικοὶ μηχανικοί, σπουδάσαντες εἰς τὴν Εὐρώπην καλῶς, ἀλλὰ βεβαίως δὲν δύναμαι νὰ ἰσχυρισθῶ, ὅτι αὐτοὶ ἔχουσιν ἔτι τὴν ἀπαιτουμένην πεῖραν· ἡ κατάστασις ἐν τούτοις τοῦ Σώματος ἐβελτιώθη ἐπαισθητῶς, διότι μέχρι τῆς ψηφίσεως τοῦ νόμου διεύθυνον τὰ ἔργα ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι δὲν ὑπήγοντο εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, τὸ ὁποῖον ἑπομένως δὲν ἠδύνατο νὰ τοὺς διαθέσῃ ὅταν καὶ ὅπως ἤθελε, διότι ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν ἐνίοτε εἶχεν αὐτῶν ἀνάγκην· δὲν ἦτο δὲ δυνατὸν οὔτε νὰ ἐκλέξωμεν, οὔτε νὰ τιμωρήσωμεν, ἐξ ἀνάγκης δὲ ἡ ὑπηρεσία διετήρει πολλάκις ἀξιωματικούς, κατὰ τῶν ὁποίων ἠγέρθησαν ὑπόνοιαι. Γνωρίζω μάλιστα εἰς ἄλλην ἐποχὴν, ὅτι δύο Ὑπουργοὶ συνεκρούσθησαν, διότι ὁ μὲν Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν συνέλαβεν ὑπονοίας καθ’ ἑνὸς μηχανικοῦ, τὸν ὁποῖον ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ὑπερησπίζετο.

§111Ν. ΜΕΤΑΞΑΣ. Διατὶ νὰ μὴ τιμωρήσῃ τὸν κλέπτην; (Θόρυβος.)

§112ΤΙΝΕΣ. Μὴ διακόπτετε.

§113ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Λοιπὸν, κύριοι, ὁ νέος νόμος εἰσήγαγε πολιτικοὺς μηχανικοὺς ἱκανοὺς, θὰ ἦναι δυνατὸν δὲ ἐντὸς ὀλίγου νὰ ἔλθωσι καὶ ξένοι· ὁ νόμος λοιπὸν ἐβελτίωσε τὸν κλάδον αὐτόν. Ἀλλ’ ἤκουσα πολλὰ παράπονα ἐναντίον τοῦ διευθύνοντος τὸ τμῆμα τοῦτο· ὁ διευθύνων ὑπηρέτησεν ὑπὸ πολλοὺς Ὑπουργοὺς, καὶ ὅλοι ἐξετίμησαν καὶ τὴν ἀκρίβειαν καὶ τὴν τιμιότητα αὐτοῦ, διὰ τοῦτο καὶ τὸν διετήρησαν. Ἀκούετε, κύριοι, παράπονα· δὲν τελειόνουσι ταχέως, λέγουσιν, αἱ ὑποθέσεις. Πρῶτος καὶ κύριος λόγος τούτου εἶναι, ὅτι δὲν ὑπάρχουσιν, ὡς σᾶς εἶπον, χρήματα· ἀγνοοῦντες δὲ τὸ κακὸν, τὸ ὁποῖον ἔγκειται εἰς τὰ πράγματα, τὸ ἀποδίδουσιν εἰς τὸ τμῆμα. Δεύτερον, ἵνα ἀποφασίσῃ καὶ ἐγκρίνῃ ἐργασίαν τινὰ τὸ τμῆμα, ἔχει ἀνάγκην ἐξετάσεως, ἐρεύνης, μελέτης, καὶ ὡρίμου σκέψεως, διότι πρέπει νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι εἴμεθα φίλοι τῶν ἐπικρίσεων καὶ παρεξηγήσεων· ἕκαστος λοιπὸν ὑπεύθυνος προσέχει πλέον τοῦ δέοντος, τὴν ἔλλειψιν δὲ αὐτὴν τὴν θεωροῦσιν ὡς ἔλλειψιν τοῦ διευθύνοντος, καὶ καταφέρονται ἐναντίον αὐτοῦ.

§114ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποῖος καταφέρεται;

§115ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Πολλοὺς βουλευτὰς ἤκουσα ...

§116ΡΩΜΑΙΟΣ. Ἠξεύρετε ἓν ἀνέκδοτον κατ’ αὐτοῦ εἰς τὴ Κέρκυραν.

§117ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν ἤκουσα τίποτε.

§118ΡΟΥΚΗΣ. Πολὺ ὀλίγοι καταφέρονται.

§119ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐὰν πρόκηται νὰ θεραπεύσωμεν ὅλα τὰ παράπονα, ἔχομεν ἀνάγκην τοὐλάχιστον 15,000,000, καὶ ἡμεῖς δὲν ἔχομεν ἤδη τίποτε. Κύριοι, ἐὰν θέλητε τῷ ὄντι τὰ δημόσια ἔργα νὰ προοδεύσουν, δώσατε μέσα, συντόμως δ’ ἐλπίζω νὰ ἔχωμεν καὶ τοὺς ξένους, οἱ ὁποῖοι θέλουσι χρησιμεύσει ὡς ἐπιθεωρηταὶ καὶ ὡς ἐργοδηγοί· ἄλλως, μὴ ἐλπίζετε τίποτε.

§120ΣΟΥΤΣΟΣ. Δὲν ἤλπιζον, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἤθελεν ἀποφανθῇ τόσον ἀποτόμως περὶ ἀξιωματικῶν· κατ’ ἀναλογίαν λοιπὸν πρὸς τὰ λεχθέντα παρ’ αὐτοῦ, βιάζομαι νὰ τῷ εἴπω, ἐὰν ἀπέβαλε μερικοὺς κλέπτας, ἐκράτησεν ὅμως τοὺς πρωτοκλέπτας (θόρυβος). Ἔρχομαι ἤδη εἰς τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον θεωρῶ ὡς ὅλως ἀνεπαρκές, καὶ ἐξηγοῦμαι. Κατὰ τὸ 1873 ἐδαπανήθησαν διὰ τὴν συντήρησιν τῶν ὁδῶν 349,000. Κατὰ τὸ 1875 ἐδαπανήθησαν 678,000. Κατὰ τὸ 1876 μέχρι τοῦ ἔτους, εἰς τὸ ὁποῖον φθάνουσιν αἱ πληροφορίαι μου, ἐδαπανήθησαν 900 χιλ. ἔχομεν δαπάνην συντηρήσεως τῶν ὁδῶν ἐκ τοῦ ταμείου τῆς ἐθνικῆς ὁδοποιΐας κατὰ τὸ 1876, 900,000. Ἐπίσης ἐκ τοῦ αὐτοῦ κεφαλαίου πληρώνονται εἰς τὴν ἀτμοπλοϊκὴν ἑταιρίαν 370,000, ἤτοι ἐν συνόλῳ 1,270,000. Ἤδη τί εἰσπράττει τὸ ταμεῖον τῆς ἐθνικῆς ὁδοποιΐας; κατὰ τὸ 1876 εἰσέπραξεν 770,000 ὥστε ἔχομεν κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο ἔλλειμμα 500,000 δραχμὰς διὰ τὴν πληρωμὴν τῶν ἐξόδων τῆς συντηρήσεως τῶν ἐθνικῶν καὶ ἐπαρχιακῶν ὁδῶν, βαρύνουσαν τὴν ἐθνικὴν ὁδοποιΐαν, καὶ τὴν πληρωμὴν τῆς ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας. Κατόπιν τούτου ἂς ἴδωμεν δι’ αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου τί θὰ εἰσπράξωμεν. Ὅταν πρὸ ὀλίγου ἀνέβην τὸ βῆμα, δὲν εἶχον τὰς πρὸς τοῦτο πληροφορίας· τὴν στιγμὴν ταύτην τὰς ἔλαβον ἐκ τοῦ σχετικοῦ τμήματος τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν. Τὰ ἔσοδα τῶν ἐπιβαλλομένων φόρων ἀνέρχονται εἰς 760,000 δραχμὰς, ἀφαιρέσατε ἀπὸ αὐτὰς τὸ ἔλλειμμα τῶν 500,000 δραχμῶν, θὰ μείνωσι 260,000, διὰ νὰ κάμωμεν ὅλον τὸν κατάλογον τῶν δρόμων τῶν ἐν τῷ ὑπουργικῷ νομοσχεδίῳ ἀναφερομένων, διὰ τοὺς ὁποίους ἀπαιτεῖται ποσὸν ὑπερβαῖνον τὰ 100 ἑκατομμύρια.

§121ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Οἱ λογαριασμοὶ τοῦ κ. Σούτσου εἶναι ἐντελῶς λανθασμένοι, καὶ αὔριον θὰ σᾶς φέρω σημείωσιν, ἐκ τῆς ὁποίας θὰ ἴδητε, ὅτι ὁ κ. Σοῦτσος δὲν εἶπε τίποτε ἀκριβές.

§122Δ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ὁμολογουμένως ὁ Νόμος περὶ ὁδοποιΐας ἔχει ἐλλείψεις, ἴσως δὲ συμβαίνουσι καταχρήσεις· ἀλλ’ αὐτὸ δὲν πρέπει νὰ μᾶς ἐμποδίσῃ ἀπὸ τοῦ νὰ ψηφίσωμεν τὸν νόμον. Δὲν ἔχομεν δρόμους, δὲν ἔχομεν, καθὼς εἶπον ἄλλοτε, οὔτε γομαρόδρομον. Οἱ δρόμοι δυστυχῶς ἐν Ἑλλάδι ἀπαιτοῦσι μεγάλας δαπάνας, διότι τὸ ἔδαφος εἶναι ἀνώμαλον. Τὰ ἐπαρχιακὰ χρήματα τὰ διέθεσαν, καὶ δικαίως, πρὸς κατασκευὴν τῶν ἐθνικῶν λεγομένων δρόμων, ἤδη δὲ τὸ ὁδικὸν ταμεῖον δὲν ἔχει πεντάρα, καὶ εἶναι ἀνάγκη νὰ ψηφίσωμεν τὸν νόμον. Ἐγὼ δὲ, τοῦ ὁποίου ἡ Ἐπαρχία δὲν ἔχει κανένα δρόμον, σᾶς βεβαιῶ, ὅτι κανεὶς φορολογούμενος δὲν θὰ γογγύσῃ.

§123Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Δὲν ἔγεινε τίποτε ἕως τώρα.

§124Δ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Δὲν ἔχετε δίκαιον. Πρὸ ὀλίγων ἐτῶν ἡ Ἑλλὰς δυστυχῶς δὲν εἶχεν οὐδένα δρόμον, καὶ τώρα ἔχει δρόμον· πήγαινε εἰς τὸ Μεσσολόγγιον, ἵνα θαυμάσῃς.

§125Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἔχει πρωθυπουργόν.

§126Δ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Φρόντισον καὶ σὺ νὰ κάμῃς πρωθυπουργόν. Λοιπὸν παραδέχομαι, ὅτι οἱ λόγοι τοῦ κ. Ζαΐμη εἶναι λίαν πειστικοί, καὶ πρέπει νὰ δεχθῶμεν τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου.

§127ΠΟΛΛΟΙ. Εἴμεθα σύμφωνοι.

§128Δ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Εἰς τὰ καθέκαστα θὰ φέρω τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν, φρονῶ, θὰ παραδεχθῶσι καὶ οἱ συνάδελφοί μου ἐξ Εὐρυτανίας, μετὰ τῶν ὁποίων δὲν ἐπρόφθασα νὰ συνεννοηθῶ. Διετάχθη ἡ πυροβολαρχία ἀπὸ Καρπενήσιον νὰ μεταβῇ εἰς Ἀγρίνιον, καὶ ἔκαμεν ἕνα μῆνα, διότι δὲν ὑπάρχει δρόμος. Διὰ νὰ συγκοινωνήσῃ ἡ Δυτικὴ Ἑλλὰς μὲ τὴν Ἀνατολικὴν, πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἕνας δρόμος. Συμφωνεῖτε:

§129ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§130Δ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον δὲν περιέλαβε τοιοῦτόν τι. Προτείνω λοιπὸν ἀπὸ Ἀγρινίου εἰς Καρπενήσιον, διὰ τοῦ Ἁγίου Βλασίου, νὰ γείνῃ ἁμαξωτὴ ὁδὸς, καὶ νὰ συγκοινωνήσῃ οὕτως ἡ Ἀνατολικὴ μὲ τὴν Δυτικὴν Ἑλλάδα.

§131Ν. ΣΟΥΤΣΟΣ. Ὁ κύριος Πρόεδρος μὲ διέψευσεν ἐπὶ τῶν πληροφοριῶν· λέγω λοιπὸν αὐτῷ, ὅτι, ὅταν εἷς Ὑπουργὸς φέρῃ νομοσχέδιον πρὸς συζήτησιν, πρέπει νὰ ἦναι ἕτοιμος νὰ τὸ συζητήσῃ· πῶς ἔρχεται ἤδη νὰ μὲ διαψεύσῃ, μὴ δυνάμενος οὐδεμίαν νὰ δώσῃ πληροφορίαν; Θέλω ζητήσει τὴν ὑποβολὴν τῶν ἐπισήμων ἐγγράφων, ἵνα ἴδητε, ὅτι ὅσα εἶπον εἶναι ἀληθῆ, καὶ ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς σφάλλει.

§132ΚΑΣΒΙΚΗΣ. Κύριοι, εἶμαι ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου περὶ ὁδικῶν φόρων. Ἀλλὰ παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ κάμῃ ἐκλογὴν ἰδίως τῶν ὁδοστατῶν, διότι μοὶ φαίνεται ὅτι εἰς μέρη τινὰ, ὅπου δὲν ὑπάρχουν δρόμοι, διατηροῦνται ὁδοστάται, καθὼς εἰς τὴν Λευκάδα. Ἐδαπανήθησαν 900,000 δραχμῶν διὰ τὴν συντήρησιν τῶν ὁδῶν, καὶ κανὲν ἔργον δὲν ἐγένετο. Ἀπολογισμοὶ δὲν προσήχθησαν εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ ἕκαστος δύναται νὰ δυσπιστῇ, διότι διὰ τοῦ τελευταίου νόμου ἐδώσαμεν τὰ τελευταῖα χρήματα τῶν ἐπαρχιακῶν ὁδῶν, καὶ ἐδαπανήθησαν ἀλλοῦ.

§133ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ποῦ ἐμάθατε, ὅτι εἶναι διωρισμένοι ὁδοστάται χωρὶς ὁδούς;

§134ΚΑΣΒΙΚΗΣ. Καὶ εἰς τὸ Μεσολόγγιον καὶ ἀλλαχοῦ. Ἀντὶ λοιπὸν τῆς προτάσεως, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ συνάδελφός μου, προτείνω ὡς τροπολογίαν τὸ Μεσολόγγιον νὰ συγκοινωνῇ διὰ τῆς Ναυπακτίας καὶ Εὐρυτανίας.

§135ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου περὶ ὁδικῶν φόρων παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 1.

§136ΛΟΥΝΤΖΗΣ. Ἐρωτῶ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, διατὶ αὐτὴ ἡ ἰδιαιτέρα μέριμνα, ἵνα τὰ δημοτικὰ συμβούλια ἐν Ἑπτανήσῳ θέτωσι φόρους;

§137ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἔγγειος φόρος, φόρος οἰκοδομῶν, φόρος ἐπιτηδευμάτων κλπ. δὲν ὑπάρχουν εἰς τὴν Ἑπτάνησον· δὲν ἠδυνάμεθα δὲ νὰ προσθέσωμεν καὶ φόρους ἐπὶ τῆς ἐξαγωγῆς, διότι οἱ ὑπάρχοντες τοιοῦτοι εἶναι ὑπέρογκοι. Ἡ ἰδέα μας εἶναι νὰ προστεθῶσιν ἐπὶ τῆς εἰσαγωγῆς, ἂν δὲ ἦναι σημειωμένον ἐπὶ τῆς ἐξαγωγῆς, εἶναι λάθος. Ἐσκέφθημεν δέ, ὅτι τὸ εἰσόδημα αὐτὸ δὲν ἀρκεῖ διὰ τὰς ὁδοὺς τῆς Ἑπτανήσου, ἀφοῦ μάλιστα ἀφῃρέθη καὶ τὸ ⅓. Διὰ τοῦτο εἴπομεν, πρὶν ἢ ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία ἀποφασίσῃ, νὰ ἀκουσθῇ ἡ γνώμη τῶν συμβουλίων, τὰ ὁποῖα γνωρίζουν τὰς ἀνάγκας τοῦ τόπου καὶ τὰ μέσα αὐτοῦ, καὶ νὰ γνωμοδοτήσουν, ἂν πρέπῃ νὰ ἐπιβληθῇ νέος φόρος ποῦ καὶ πῶς, διότι τὸ Ὑπουργεῖον δὲν ἠδυνήθη νὰ ἐξεύρῃ ποῦ ἠδύνατο νὰ ἐπιβάλῃ φόρους.

§138ΛΟΥΝΤΖΗΣ. Εἰς τὸ 5%, τὸ ἐν τοῖς τελωνείοις εἰσπραττόμενον εἰσαγωγικὸν τέλος, συμπεριλαμβάνεται ἡ Ἑπτάνησος;

§139ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὄχι.

§140ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Τὸ ἄρθρον, νομίζω, εἰς τὸ τελευταῖον ἐδάφιον καθιεροῖ καινοτομίαν, ἡ ὁποία εἰς τὸ μέλλον δύναται νὰ ἦναι ἐπικίνδυνος, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ προσέξῃ, μήπως διὰ τοῦ ἐδαφίου αὐτοῦ δίδῃ τὸ δικαίωμα εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν νὰ ἐπιβάλῃ οἱονδήποτε ἐγκρίνῃ φόρον ἀορίστως κατὰ τὸ ποσὸν καὶ τὸ εἶδος. Ἡ ἐπιβολὴ φόρου εἶναι ὑπέρτατον δικαίωμα τῆς Βουλῆς· ἐνίοτε, εἶναι ἀληθὲς, κατ’ ἐντολὴν δύναται νὰ δοθῇ τὸ δικαίωμα εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν νὰ ἐπιβάλλῃ φόρους, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἦναι ὡρισμένοι εἴτε κατὰ ποσὸν, εἴτε κατ’ εἶδος, ἐνῷ τὸ ἐδάφιον τοῦτο οὐδὲν ὁρίζει. Τὰ δημοτικὰ συμβούλια ἐν Ἑπτανήσῳ δύνανται νὰ ἐπιβάλλωσι φόρους κατά τε τὸ ποσὸν καὶ τὸ εἶδος, ἀρκεῖ νὰ ἦναι ὑπὲρ τῶν ὁδῶν. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν, ἂν ἐγκρίνῃ, νὰ ὁρισθῇ μέχρι τίνος ποσοῦ δύναται νὰ ἐπιβληθῇ ὁ φόρος αὐτὸς ἢ ἐπὶ τίνων πραγμάτων. Αὐτὸ, κύριοι, ἀφορᾷ τοὺς Ἑπτανησίους, ἀλλ’ ἐγὼ ἔλαβα τὸν λόγον, ἵνα δείξω ὅτι ἀντιβαίνει εἰς τὰς συνταγματικὰς ἀρχὰς ἡ καινοφανὴς αὐτὴ διάταξις.

§141ΛΟΥΝΤΖΗΣ. Θὰ προτείνω εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἂν δὲν ἔχῃ δυσκολίαν, ν’ ἀπαλείψῃ τὴν παράγραφον τὴν ἀφορῶσαν τὴν Ἑπτάνησον, διότι τὸ μέτρον αὐτὸ εἶναι αὐθαίρετον, νὰ ψηφίζωσι τὰ δημοτικὰ Συμβούλια φόρους.

§142ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐγὼ δὲν ἔχω δυσκολίαν, ἀλλὰ φοβοῦμαι, ὅτι αὔριον θὰ λεχθῇ, ὅτι τὰ εἰσοδήματα τῆς Ἑπτανήσου δὲν ἐπαρκοῦν διὰ τὰς ὁδούς. Ἂς χωρισθῇ τὸ ταμεῖον, ἀλλὰ οἱ Ἑπτανήσιοι νὰ μὴ παραπονῶνται, ὅτι αἱ ὁδοί των ἀφίνονται καὶ χαλοῦν. Αὔριον θέλω σᾶς φέρει σημείωσιν, εἰς τὴν ὁποίαν θὰ ἴδητε τί εἰσπράττεται ἀπὸ τὴν Ἑπτάνησον καὶ τί ἐξοδεύεται διὰ τὰς ὁδούς. Ἂν οἱ Ἑπτανήσιοι ἀναλαμβάνουν τὴν εὐθύνην, μὲ τὰ εἰσοδήματά των νὰ κατασκευάζουν τὰς ὁδούς των, χωρὶς νὰ ἔχουν παράπονον, ἐγὼ δὲν ἔχω δυσκολίαν.

§143ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αἱ γενόμεναι παρατηρήσεις θὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν εἰς τὴν γʹ συζήτησιν. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον τὸ συζητηθὲν Νομοσχέδιον. Εἶτα δὲ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται ἐπίσης δεκτὰ εἰς βʹ συζήτησιν κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον καὶ τὰ νομοσχέδια 1) περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ περὶ ὁδοποιΐας Νόμου· καὶ 2) περὶ δημοτικῆς εἰσφορᾶς.)

§144ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μεταβαίνομεν εἰς τὸ νομοσχέδιον περὶ στρατολογίας.

§145ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ. Ἐπειδὴ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἶναι λίαν σπουδαῖον, δὲν πρέπει νὰ σπεύδωμεν εἰς τὴν συζήτησιν, ἵνα μὴ μεταμεληθῶμεν, ἀλλὰ νὰ μεσολαβήσωσιν ἀπὸ τῆς μιᾶς συζητήσεως εἰς τὴν ἄλλην δύο ἢ τρεῖς ἡμέραι, πρὸς σκέψιν. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἶναι σπουδαῖον. Ἔχομεν τεσσαράκοντα ἔτη τὸν νόμον περὶ ἀπογραφῆς, εἴδομεν πόσα ἐλαττώματα ἔχει, καὶ ποτὲ αἱ Βουλαὶ δὲν ἠδυνήθησαν νὰ φέρωσι διόρθωσιν. Ἐγὼ ἔχω τροπολογίας τινὰς ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, σᾶς παρατηρῶ δὲ, ὅτε ἤμην ἄλλοτε μέλος τῆς ἐπιτροπῆς, ἥτις διωρίσθη παρὰ τοῦ Ὑπουργείου τοῦ κ. Τρικούπη εἰς τὴν σύνταξιν τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, τὸ συνετάξαμεν καὶ τὸ ὑπεβάλαμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἔκτοτε, ἤδη δὲ μόνον εἰσάγεται. Τότε διεφώνησα πρὸς τὴν ἐπιτροπὴν εἴς τινα μέρη, ἐδημοσίευσα δὲ τὰς διαφωνίας μου δι’ ὑπομνήματος, αὐτὰς δὲ τὰς διαφωνίας διετύπωσα εἰς τροπολογίας. Εἶναι ἀνάγκη νὰ τυπωθῶσι, διότι συνοδεύονται καὶ μὲ τοὺς λόγους, μὲ ἱστορικὰ πράγματα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀνάγκη νὰ ἴδῃ ἡ Βουλή. Εἶναι καλὸν νὰ ἴδῃ ἡ Βουλὴ καὶ τὴν ἔκθεσιν τῆς Ἐπιτροπῆς, καὶ πιστεύω ὅτι δὲν θὰ ζημιωθῇ, διότι ἐγένετο ἐν ἡσυχία, καὶ εἰς τὸ διάστημα ἑνὸς ἔτους ἐγένετο τὸ σχέδιον. Εἴχομεν ὑπ’ ὄψιν τοὺς νόμους ὅλων τῶν ἐθνῶν. Εἶναι λοιπὸν καλὸν νὰ τυπωθῇ καὶ αὐτὴ ἡ ἔκθεσις μετὰ τῶν τροπολογιῶν μου.

§146ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγκρίνει ἡ Βουλὴ νὰ τυπωθῶσιν αἱ τροπολογίαι μετὰ τῆς ἐκθέσεως;

§147ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μόνον αἱ τροπολογίαι.

§148Ν. ΣΟΥΤΣΟΣ. Εἶμαι, κύριοι, ὑπουργικὸς, ὑπουργικώτατος καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ. Ἐπὶ τούτου, κύριοι, διάφοροι κυβερνήσεις εἰργάσθησαν διαδοχικῶς, κατόπιν τρεῖς ἐπιτροπαὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, Ναυτικῶν καὶ Στρατιωτικῶν εἰργάσθησαν ἐπὶ πολλὰς ἡμέρας καὶ ἐπὶ πολλὰς ὥρας καθ’ ἑκάστην, ὑπὸ τὴν προεδρείαν τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Βουλῆς. Ἐφέραμεν δὲ τροπολογίας τινὰς, αἱ ὁποῖαι, νομίζω, ἐξασφαλίζουν τὰ πάντα. Ἂν ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχῃ ἀντίῤῥησιν εἰς τὰς τροπολογίας τῆς Ἐπιτροπῆς, προτείνω νὰ συναρμολογηθῶσιν αἱ τροπολογίαι μὲ τὰ σχέδια, ὥστε εἰς τὴν γʹ ἀνάγνωσιν νὰ ὑποβληθῇ τέλειον τὸ σχέδιον. Λέγω δὲ ὅτι καλλίτερον νομοσχέδιον τούτου δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ καταρτισθῇ.

§149ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐγὼ θὰ ἔχω παρατηρήσεις τινὰς ὡς πρὸς τὸν χρόνον τῆς θητείας καὶ ὡς πρὸς τὸν χρόνον τῆς θητείας τῶν ὑπαξιωματικῶν καὶ τῶν ἐθελοντῶν. Εἰς τὰ ἄλλα εἶμαι συμφωνότατος.

§150ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προβαίνομεν ἤδη εἰς τὴν βʹ ἀνάγνωσιν, καὶ λαμβάνομεν εἰς τὴν γʹ τὰ λοιπὰ ὑπ’ ὄψιν. (Μετὰ τοῦτο ἡ Βουλὴ παρεδέχθη εἰς βʹ ἀνάγνωσιν τὸ περὶ στρατολογίας νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον δι’ εἰδικῆς ἐφ’ ἑκάστου αὐτῶν ψηφοφορίας ἄνευ ἀντιῤῥήσεως.)

§151ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον νὰ θέσῃ εἰς ά συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον περὶ διαθέσεως τῆς ἐγχωρίου περιουσίας Κεφαλληνίας.

§152ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα. (Ἀναγιγνώσκεται τὸ νομοσχέδιον περὶ διαθέσεως τῆς ἐγχωρίου περιουσίας Κεφαλληνίας καὶ γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον δι’ εἰδικῆς ἐφ’ ἑκάστου αὐτῶν ψηφοφορίας ἄνευ ἀντιῤῥήσεως.)

§153ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης νὰ ἐκθέσῃ τί ἔπραξεν ἡ Ἐπιτροπὴ αὕτη ὡς πρὸς τὸ νομοσχέδιον περὶ πτωχεύσεως.

§154ΣΕΡΒΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ τῆς δικαιοσύνης κατέγεινεν ἐπὶ ὀκτὼ συνεδριάσεις ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου, σήμερον δὲ ἐφθάσαμεν εἰς τὸ τέρμα. Εἶναι ἀνάγκη νὰ συναρμολογηθῶσι πολλαὶ καὶ ποικίλαι διατάξεις καὶ τροπολογίαι, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο. Αὔριον συνέρχεται ἡ Ἐπιτροπὴ, καὶ ἐλπίζω νὰ περατώσῃ αὐτὴν τὴν ἐργασίαν, ὥστε εἰς μίαν τῶν προσεχῶν συνεδριάσεων θέλομεν ὑποβάλει τὸ ἀποτέλεσμα.

§155ΦΛΩΡΙΑΣ. Ἐπειδὴ τὸ περὶ κοινοτικῆς περιουσίας νομοσχέδιον δὲν θὰ προκαλέσῃ οὐδεμίαν συζήτησιν, διότι εἶναι σύμφωνοι ὅλοι οἱ Κεφαλλῆνες, θὰ παρακαλέσω αὔριον νὰ ψηφισθῇ εἰς βʹ ἀνάγνωσιν ἐκ τῶν πρώτων νομοσχεδίων, μεταξὺ τῶν κατεπειγόντων.

§156ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν εἶναι πλήρης ἡ Βουλή.

§157ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἡμερησία διάταξις τῆς αὔριον ἔχει ὡς ἑξῆς 1) Συζήτησις ἐπὶ τῶν προτάσεων τοῦ Ἐφόρου περὶ τῆς Βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς. 2) Συζήτησις τῆς προτάσεως περὶ διορισμοῦ ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων ἐπιτροπῆς. 3) ά συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ παραχωρήσεως δωρεὰν κτημάτων εἰς τὸν ναὸν τοῦ ἁγίου Σπυρίδωνος. 4) ά συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ παραχωρήσεως δημοσίου οἰκοπέδου εἰς τὸν Σύλλογον τῶν ἀπόρων γυναικῶν. 5) βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀναπληρωτικῆς πιστώσεως δραχ. 30,000. 6) γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ χορηγίας ἐκτάκτου πιστώσεως δραχ. 15,000 ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν τῆς χρήσεως 1878. 7) βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ διαθέσεως τῆς ἐγχωρίου περιουσίας Κεφαλληνίας. 8) γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τῶν ἐν Ζακύνθῳ ἁλατοπηγείων. 9) βʹ συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου περὶ συστάσεως εἰδικῆς ἁλαταποθήκης ἐν Ζακύνθῳ. 10) γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ὁδικῶν φόρων. 11) γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ περὶ ὁδοποιΐας νόμου. 12) γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ δημοτικῆς εἰσφορᾶς. 13) γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ στρατολογίας. 14) γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ πτωχεύσεως. 15) αʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ κυρώσεως τῶν μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης συνομολογηθεισῶν δύο συμβάσεων περὶ συνομολογήσεως δανείων ἐκ δρ. 7,262,453. 60)00. 16) αʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ κυρώσεως συμβάσεως μεταξὺ τῆς Ἑλλ. Κυβερνήσεως καὶ τοῦ γενικοῦ Διευθυντοῦ τῆς Ἰονικῆς Τραπέζης. 17) αʹ συζήτησις τοῦ Νομοσχεδίου περὶ αὐξήσεως τοῦ ποσοῦ τῶν ἐντόκων γραμματίων εἰς δρ. 14,000,000. 18) αʹ συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου περὶ τῶν ἐν Πάτραις οἰκοπέδων. 19) γʹ συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρ. 208 τῆς Πολιτ. Δικονομίας. Λύεται ἡ συνεδρίασις· ὥρα 5 μ. μ.