1878.09.28

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 7

τῆς 28 Σεπτεμβρίου 1878.

(Πέμπτη.)

Ὥρᾳ 2 μ. μ.

Ἀπαρτίας γενομένης, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προτεραίας καὶ ἐνεκρίθησαν.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔλαβον ἔγγραφον τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν περὶ ἀποβιώσεως τοῦ Βουλευτοῦ ἐκ Σκοπέλου Ἰωάννου Δουλίδου. (Ἀναγινώσκεται.) Ἀριθ. Πρωτ. 32,053. Ἐν Ἀθήναις, τῇ 27 Σεπτεμβρίου 1878.

ΤΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΝ ΤΩΝ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ

Πρὸς τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς τῶν Ἀντιπροσώπων. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ κοινοποιήσω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι κατὰ τηλεγραφικὴν ἀναφορὰν τοῦ Νομάρχου Εὐβοίας ὁ Βουλευτὴς τῆς ἐπαρχίας Σκοπέλου κ. Ἰωάννης Δουλίδης ἀπεβίωσε κατὰ τὴν 18 φθίνοντος μηνός.

Ὁ Ὑπουργὸς

Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ.

Πρῶτον ἀντικείμενον τῆς συνεδριάσεως εἶναι ἡ συζήτησις τῆς ἐκλογῆς Γυθείου. (Ἀναγινώσκεται ἡ ἑπομένη ἔκθεσις.) «Πρὸς τὴν Βουλὴν Τὸ Γʹ τμῆμα τῆς Βουλῆς, ἐπεξεργασθὲν τ’ ἀφορῶντα τὴν ἐκλογὴν Γυθείου ἔγγραφα, ἐκθέτει τὰ ἑξῆς· Κατὰ τῆς ἐκλογῆς ταύτης οὐδεμία αἰτίασις ἠγέρθη καθ’ ὅλους τοὺς δήμους, διαρκούσης τῆς ψηφοφορίας. Μετὰ τὸ πέρας ὅμως αὐτῆς, ὁ ἐπιλαχὼν ὑποψήφιος Ἰω. Ζερβουλάκος, δι’ ἐνστάσεώς του προσέβαλε τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς τῶν δήμων Λαγείας καὶ Κολοκυνθίου, ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι οἱ ἐκλογεῖς τῶν δήμων τούτων δὲν ἔλαβον προσηκόντως γνῶσιν τῆς ἐκλογῆς, διότι οἱ ἁρμόδιοι δήμαρχοι δὲν ἐδημοσίευσαν πρὸ ὀκτὼ τοὐλάχιστον ἡμερῶν τὸ πρόγραμμα, ὅπερ ὤφειλον νὰ δημοσιεύσωσιν ἐν ἅπασι τοῖς χωρίοις ἑκάστου δήμου, κατὰ τὸ ἄρθρον 48 τοῦ νόμου περὶ ἐκλογῆς Βουλευτῶν. Ἐπειδὴ ὅμως ἡ ἔνστασις ἀποκρούεται ὡς ἀβάσιμος ὑπὸ τοῦ Ἐπάρχου Γυθείου, πληροφορήσαντος τὸ τμῆμα διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 2036 τηλεγραφήματός του, ὅτι ἐδημοσιεύθησαν τὰ περὶ ὧν πρόκειται, οὐδ’ ὑποστηρίζεται ἐκ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 937 ε. ε. βουλεύματος τοῦ συμβουλίου τῶν ἐν Σπάρτῃ Πλημμελειοδικῶν, ἀφοῦ δι’ αὐτοῦ ἀπηλλάγησαν οἱ κατηγορηθέντες ἐπὶ πλαστογραφίᾳ τῶν ἀποδείξεων τῆς δημοσιεύσεως τοῦ προγράμματος ἐν τοῖς δήμοις Λαγείας καὶ Κολοκυνθίου, ὡς μὴ ἀποδειχθείσης τῆς πλαστογραφήσεως αὐτῶν. Ἀφοῦ λοιπὸν αἱ ἀποδείξεις τῆς ἐμπροθέσμου τῶν προγραμμάτων δημοσιεύσεως δὲν ἀπεδείχθησαν πλασταὶ διὰ τῆς γενομένης ἀνακρίσεως, τὸ τμῆμα δὲν εὑρίσκει λόγον ν’ ἀμφιβάλλῃ περὶ τῆς ἀληθείας τοῦ πιστοποιουμένου δι’ αὐτῶν γεγονότος, τῆς ἐμπροθέσμου τῶν προγραμμάτων δημοσιεύσεως, γνωμοδοτεῖ ὑπὲρ τῆς ἐπικυρώσεως τῆς ἐκλογῆς ταύτης καὶ ἀναγνωρίσεως ὡς νομίμου Βουλευτοῦ τοῦ πλειονοψηφίσαντος Π. Πετροπουλάκη, ἔχοντος πάντα τὰ ὑπὸ τοῦ νόμου ὁριζόμενα προσόντα. Ἐν Ἀθήναις, τὴν 26 Σεπτεμβρίου 1878.

Ὁ Πρόεδρος

ΙΩ. ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ.

Ὁ Εἰσηγητὴς Π. Μανέτας. Τὰ μέλη Β. Ν. Βουδούρης, Α. Ῥικάκης, Ν. Πετιμεζᾶς, Αἴας Ν. Καραβίας, Λ. Μαυρομιχάλης, Κ. Πανάρετος, Σ. Κολιάτσος, Χ. Τρικούπης, Κ. Θεοδώρου, Κ. Χατζίσκος, Ν. Δ. Καφετζόγλους, Δ. Β. Γαβαλᾶς.»

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ζητεῖ τις τὸν λόγον;

§3ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν γνωμοδότησιν τοῦ τμήματος παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται σχεδὸν πάντες). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς Γυθείου καὶ νόμιμον Βουλευτὴν τὸν κ. Π. Πετροπουλάκην. (Ἀναγινώσκεται ἡ ἑπομένη ἔκθεσις.) «Πρὸς τὴν Βουλήν Τὸ Ζʹ Τμῆμα τῆς Βουλῆς, συνελθὸν εἰς νόμιμον συνεδρίασιν καὶ ἐπεξεργασθὲν τὰ πρακτικὰ τῆς πρὸς ἀναπλήρωσιν τῆς χηρευούσης θέσεως βουλευτοῦ Κυνουρίας ἄρτι διεξαχθείσης βουλευτικῆς ἐκλογῆς, παρατηρεῖ ὅτι ἀνεκηρύχθησαν νομίμως καὶ διηγωνίσθησαν ἐλευθέρως ὑποψήφιοι οἱ κ.κ. Θεόδωρος Θερμογιάννης καὶ Νικόλ. Χ. Παναγιώτου, ὅτι τὰ προκαταρκτικὰ τῆς ἐκλογῆς ἐτηρήθησαν ἀκριβῶς· ἀρξαμένης δὲ τῆς ψηφοφορίας καὶ ἀποπερατωθείσης εἰς ἅπαντα τὰ ἐκλογικὰ τμήματα συγχρόνως ἄνευ διακοπῆς κατὰ τὴν 6 Αὐγούστου ε. ε. προέκυψε τὸ ἐφεξῆς ἀποτέλεσμα. Ἐκ ψηφοφορησάντων ἐν ὅλῳ ἐκλογέων 4,740 ἔλαβον ὁ μὲν κ. Θεόδ. Θερμογιάννης ψήφους 2,554, ὁ δὲ κ. Ν. Χ. Παναγιώτου ψήφους 2,725. Ἑπομένως ἀνεκηρύχθη πλειονοψηφῶν βουλευτὴς ὁ κ. Νικόλ. Χατζῆ Παναγιώτου διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 870 ἀποφάσεως τῶν ἐν Τριπόλει Πρωτοδικῶν· Ὅτι πρὸ τοῦ ἀποτελέσματος τούτου τῆς ἐκλογῆς οὐδεμία ἔνστασις ἐγένετο ἢ ἐνεγράφη ἐν τοῖς πρακτικοῖς καὶ οὐδεμία οὔτε πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς ψηφοφορίας οὔτε κατ’ αὐτὴν καὶ μετ’ αὐτὴν πρὸς τοὺς παρευρεθέντας ἀντιπροσώπους τῆς δικαστικῆς ἀρχῆς καὶ τὸν ἐπόπτην αὐτῆς Ἐφέτην ἐδόθη· μετὰ τὴν ἀνακήρυξιν ὅμως τοῦ πλειονοψηφήσαντος ἐπεδόθησαν αἱ ἀπὸ 13, 16, 17 καὶ 18 Αὐγούστου ἐνστάσεις 1) τοῦ Θ. Βυτωροπούλου, 2) τοῦ Μιχ. Κυριακίδου καὶ Νικολ. Νικήτα, 3) τοῦ Νικολ. Βακαλοπούλου, καὶ 4) τοῦ Βασιλ. Δανιὴλ καὶ Ι. Πουρῆ, δι’ ὧν προσβάλλουν κυρίως τὸ ἐκλογικὸν ἀποτέλεσμα τῶν δήμων Γλυπίας, Δολιανῶν, Λιμναίων καὶ Πάρνωνος· διότι, καταβληθεισῶν δραχμῶν δώδεκα χιλιάδων, ἐξηγοράσθησαν αἱ συνειδήσεις τῶν ἐκλογέων καὶ διαφόρων κομματαρχῶν ὑπὲρ τοῦ Νικολ. Χατζῆ Παναγιώτου καὶ κατὰ τοῦ Θεοδ. Θερμογιάννη· διότι ἐπεμβῆκεν ὁ Ἔπαρχος Δημάκος ἀπροκαλύπτως ὑπὲρ τοῦ Χατζῆ Παναγιώτου, ὅν τινα καὶ ὑπουργικὸν ὑποψήφιον ἐχαρακτήρισε λόγοις καὶ πράξεσι καὶ στοιχήμασι καὶ δι’ ἐπιστολῆς του τὴν 11 Ἰουνίου ε. ε. καὶ ὅστις μετακαλέσας ἐκ Μπαρμπίτσης φυγοδίκους ἥνωσεν αὐτοὺς μὲ τοὺς ἐντοπίους φυγοδίκους Καβουραίους καὶ τὸν Μπαμπᾶν καὶ δι’ αὐτῶν ἐξεφόβισε πλείστους ἐκλογεῖς πρὸς βλάβην τῶν ἀποτυχόντων· Διότι ὁ ἐνωμοτάρχης Χρυσανθάκης μετὰ 34 στρατιωτῶν καὶ ὁ δήμαρχος Βερβαίνων Κουτοῦζος μετὰ εἰκοσάδος ὁπλιτῶν καὶ φυγοδίκων ἡμέρας τινὰς πρὸ τῆς ψηφοφορίας ἐπιδραμόντες εἰς Βέρβαινα κατεδίωξαν καὶ ἐπίεσαν τοὺς φίλους τοῦ ἀποτυχόντος καὶ ἰδίως τοὺς ποιμένας ἐκλογεῖς· πρὸς δὲ ὅτι φυγόδικοι ἐκ Μπαρμπίτσης, Δολιανῶν καὶ Βερβαίνων, τῇ προτροπῇ τοῦ δημάρχου Κουτούζου καὶ τοῦ Ἀριστ. Παναγιωτοπούλου, ἀπαγαγόντες ἐκ Κυβερίου (Ἀργολίδος) περὶ τοὺς 100 ἐκλογεῖς μέχρι τοῦ τόπου τῆς ψηφοφορίας, κατηνάγκασαν αὐτοὺς νὰ ψηφοφορήσωσιν ὑπὲρ τοῦ ἐπιτυχόντος καὶ κατὰ τοῦ Θερμογιάννη· Διότι εἰς τὸν δῆμον Γλυπίας ὁ δήμαρχος μετὰ τοῦ διαβοήτου φυγοδίκου Ψυχωγιοῦ ἐπεμβῆκαν ἀσυστόλως ὑπὲρ τοῦ ἐπιτυχόντος, πιέσαντες καὶ ἐκβιάσαντες ἰδίως τοὺς ποιμένας. Διότι εἰς τὸν δῆμον Πάρνωνος ὁ δημόσιος εἰσπράκτωρ Κωτσούλας, ὁ δήμαρχος Κουτοῦζος μετὰ εἰκοσάδος ὁπλιτῶν καὶ φυγοδίκων, εἰσβαλόντες εἰς Βούρβουρα, ἐκακοποίησαν πολλοὺς ἐκλογεῖς καὶ ἐξεβίασαν ἄλλους ὑπὲρ τοῦ Χ. Παναγιώτη, ἀποκλείσαντες τῆς ψηφοφορίας καὶ πάντας τοὺς ὑπόπτους φίλους· ὅτι πάντες οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι ἐπέδρασαν εἰς τὰς συνειδήσεις τῶν ἐκλογέων ὑπὲρ τοῦ ἐπιτυχόντος καὶ προσέτι ὅτι καὶ Ἡγούμενοι Μονῶν ἐξετράπησαν ἀσέμνως καὶ ἀδεῶς κατὰ τοῦ ἀποτυχόντος διὰ διδασκαλίας, δι’ ἀπειλῶν κλπ. καὶ ἐν γένει ὅτι ἡ στρατιωτικὴ δύναμις, προσεταιρισθεῖσα μὲ τοὺς φίλους τοῦ Χατζῆ Παναγιώτου, ἔδειρεν ἐκλογεῖς, ἐδέσμευσε καὶ κατεκράτησεν ὁλόκληρον ἡμερονύκτιον τοὺς Ἰωάν. Μ. Πολίτην καὶ Ἀναστ. Ι. Πολίτην. Τέλος διὰ τῆς ἀπὸ 1 7βρίου ἀναφορᾶς του πρὸς τὴν Βουλὴν αὐτὸς ὁ ἀποτυχὼν Θ. Θερμογιάννης ἐπαναλαμβάνων, τὰς ἀνωτέρω ἐνστάσεις, προστίθησιν ὅτι καὶ ὁ τρόπος τῆς ἐνεργείας τοῦ Νομάρχου Ἀρκαδίας, ἀποσταλέντος ἵν’ ἄρῃ τὰ προσκόμματα, νὰ τροποποιήσῃ τὰς διαθέσεις τῆς δημοσίας δυνάμεως καὶ νὰ κανονίσῃ εὐθύτερον τὴν τοποθέτησιν τῶν ἀντιπροσώπων τῆς Διοικήσεως, ἀπέβη λίαν ὕποπτος, οὐδεμίαν τῶν αἰτήσεών του ἀποδεξαμένου, ὅτι καὶ αὐτὸς ὁ Σεβασμιώτατος Ἀρχιεπίσκοπος Θεόκλ. Βίμπος σκανδαλωδῶς ἐπεμβῆκε καὶ χρήματα ἐδαπάνησεν ὑπὲρ τοῦ ἐπιτυχόντος. Ἐπικαλούμενος δὲ ὁ εἰρημένος ἀποτυχὼν πρὸς ἀπόδειξιν τῶν ἐνστάσεών του τὴν καλὴν πίστιν καὶ τὴν εἰλικρίνειαν αὐτοῦ, τὰς ὑποβληθείσας βραδύτερον πρὸς τὴν Εἰσαγγελίαν Τριπόλεως μηνύσεις καὶ τὰς τυχὸν ὑπαρχούσας ἐκθέσεις τῶν δημοσίων Ἀρχῶν, ἐξαιτεῖται τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς, ὡς προκαταβολὴν μελλούσης νομιμότητος ἐν τῇ Ἐπαρχίᾳ Κυνουρίας, ἥν τινα κακοὶ διέφθειραν διδάσκαλοι!! Τὰς ἐνστάσεις ταύτας βασανίσαν τὸ τμῆμα ἐπισταμένως καὶ σκεπτόμενον ὅτι, ἂν ἀληθῶς ἐλάμβανον χώραν εἴτε ἐν γένει εἴτε ἐν μέρει αἱ προτεινόμεναι παραβάσεις εἴτε πρὸ τῆς ψηφοφορίας εἴτε κατ’ αὐτὴν, ἤθελον καταγγελθῆ ἢ ἐκτεθῆ πρὸ τῆς γνωστοποιήσεως τοῦ ἐκλογικοῦ ἀποτελέσματος ἢ τοὐλάχιστον ἀμέσως μετ’ αὐτὸ πρὸς τοὺς ἐν τῷ τόπῳ παρευρισκομένους ἀντιπροσώπους τῆς δικαστικῆς Ἀρχῆς καὶ τὸν ἐπόπτην αὐτῶν· ἄλλως τε δὲν εἶναι πιστευτὸν ὅτι, ἂν ἐλάμβανον χώραν τοιαῦται παραβιάσεις, οἱ ἀνακριτικοὶ ὑπάλληλοι ἤθελον σιωπήσει, ἀποστολὴν καὶ καθῆκον ἔχοντες νὰ προλάβωσι καὶ νὰ βεβαιώσωσιν εἴτε αὐτεπαγγέλτως εἴτε ἐπὶ τῇ μηνύσει τῶν παθόντων ἢ ἄλλων ἐκλογέων ταύτας (ἄρθρ. 32, 33, 57 καὶ 59 Ἐκλογ. Νόμου), δὲν ἀμφισβητεῖται δὲ τὸ γεγονὸς ὅτι οἱ ἀντιπρόσωποι τῆς δικαστικῆς Ἀρχῆς παρευρίσκοντο πρὸ τῆς ψηφοφορίας κατ’ αὐτὴν καὶ μετ’ αὐτήν. Ἐκτὸς δὲ τούτου αἱ ἐκθέσεις τοῦ δικαστικοῦ ἐπόπτου Ἐφέτου κ. Χατζῆ Σαράντου, τῆς στρατιωτικῆς Ἀρχῆς καὶ τῶν ἀνακριτῶν, Ἰωαννίδου Ἀντεισαγγελέως, Εἰρηνοδίκου Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς, Εἰρηνοδίκου Βρασιῶν, περιέχουσαι ὅτι ἡ ἐκλογὴ ἐνηργήθη νομίμως κλπ. διαψεύδουσι τὰς ἐνστάσεις ταύτας· ὅτι ὁ περὶ ἐκλογῆς Βουλευτῶν Νόμος, ἀναγράψας ὡς οὐσιώδη ἐγγύησιν τὴν σύμπραξιν ἀντιπροσώπων τῆς δικαστικῆς Ἀρχῆς, δὲν προέθετο νὰ ἐξασφαλίσῃ μόνον τὴν ἐλευθέραν ἐνάσκησιν τοῦ ἐκλογικοῦ δικαιώματος, ἀλλὰ καὶ νὰ θέσῃ φραγμὸν κατὰ τῆς ψευδοῦς κατηγορίας ἐναντίον τῆς νομίμου ἐκλογῆς ἀπὸ μέρους τῶν ἀποτυχόντων, τοὺς ὁποίους ἡ βαρυθυμία ἐκ τῆς ἀποτυχίας δύναται νὰ ἐξωθήσῃ εἰς παραμόρφωσιν τῆς ἀληθείας, διὰ τὸ δυσεξέλεγκτον αὐτῆς· ὅτι τέλος τ’ ἀντίγραφα τῶν βραδύτερον γενομένων μηνύσεων καὶ αἱ ἐνστάσεις, ὁπωςδήποτε καὶ ἂν κριθῶσι, δὲν περικλείουν εἰμὴ τὴν γνώμην τῶν ἐνισταμένων, μὴ δυναμένην νὰ χρησιμεύσῃ οὔτε ὡς στοιχεῖον ἐνδείξεως· ἡ δὲ ἀπὸ 11 Ἰουνίου 1878 ἐπιστολὴ, περιέχουσα στοχασμοὺς τοῦ γράφοντος πρὸς τρίτον, ὄχι μόνον δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, διότι τὸ τῶν ἐπιστολῶν ἀπόῤῥητον εἶναι ἀπολύτως ἀπαραβίαστον, ἀλλὰ καὶ δὲν ἠδύνατο νὰ χρησιμεύσῃ χρονολογουμένη πεντήκοντα ἕξ ἡμέρας πρὸ τῆς ψηφοφορίας, ἐν ἐποχῇ καθ’ ἣν ὁ ἐπιτυχὼν δὲν εἶχεν ἀνακηρυχθῆ ὑποψήφιος καὶ δὲν ἦτο γνωστὸν ἂν ἐπρόκειτο νὰ ἐκτεθῇ οὗτος. Διὰ τοὺς λόγους τούτους ἀποφαίνεται, Ὅτι ἡ ἐκλογὴ τῆς Ἐπαρχίας Κυνουρίας διεξήχθη νομίμως καὶ προτείνει τὴν ἐπικύρωσιν αὐτῆς καὶ τὴν ἀναγνώρισιν νομίμου βουλευτοῦ τοῦ κυρίου Νικολάου Χατζῆ Παναγιώτου, ἔχοντος τὰ παρὰ τοῦ νόμου ἀπαιτούμενα προσόντα. Ἐγένετο ἐν Ἀθήναις, τὴν 24 7βρίου 1878. Ὁ πρόεδρος Γ. Κασβύκης Τὰ μέλη Ἀντ. Τσαμαδὸς, Ἀλ. Κοντόσταυλος, Π. Οἰκονόμου, Ἰω. Νέγκας, Ν. Δ. Καλάρης, Γ. Λαδόπουλος, Γ. Α. Γεωργιάδης. Ὁ εἰσηγητὴς Δ. Δημητριάδης.»

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τις τὸν λόγον;

§6ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ τμήματος νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται σχεδὸν πάντες). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὴν ἐκλογὴν Κυνουρίας καὶ νόμιμον Βουλευτὴν τὸν κ. Νικόλαον Χατζῆ Παναγιώτου. Ἐὰν ἦναι παρόντες οἱ κύριοι οὗτοι Βουλευταὶ, νὰ προσέλθουν, διὰ νὰ ὁρκισθῶσιν. (Προσέρχονται καὶ ὁρκίζονται οἱ Βουλευταὶ κ. κ. Ν. Χατζῆ Παναγιώτου καὶ Π. Πετροπουλάκης.)

§8ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Κατὰ τὴν μυστικὴν συνεδρίασιν, κ. πρόεδρε, ἡ Βουλὴ ἀπεφάνθη τὰ πρακτικὰ αὐτῆς νὰ μὴ κοινοποιηθῶσι.

§9ΤΙΝΕΣ. Ἀπὸ τὸ βῆμα, διότι δὲν ἀκούομεν.

§10ΤΣΑΜΑΔΟΣ. (Ἀπὸ τοῦ βήματος.) Ἐνθυμεῖσθε, κύριοι, ὅτι κατὰ τὴν μυστικὴν συνεδρίασιν ἀπεφάσισεν ἡ Βουλὴ, ἵνα τὰ πρακτικὰ αὐτῆς μὴ κοινοποιηθῶσι, μέχρις ὅτου ἀποφανθῇ ἐκ νέου. Ἤδη, πιστεύω, συζητοῦμεν ὑπὸ τὸ κράτος τῆς ἐλευθερίας, τῆς ἀφοβίας, καὶ ὄχι τῆς πιέσεως.

§11ΤΙΝΕΣ. Ὑπῆρξέ ποτε πίεσις;

§12ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ἐγὼ οὕτω φρονῶ· ἡ ἰδέα μου εἶναι αὐτὴ, ὅτι συζητοῦμεν ὑπὸ τὸ κράτος τῆς ἐλευθερίας καὶ ὄχι τῆς πιέσεως, καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν, ἐὰν ἐγκρίνῃ, νὰ κοινοποιηθῶσι τὰ πρακτικὰ τῆς μυστικῆς συνεδριάσεως.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρότασις πρέπει νὰ κατατεθῇ ἐγγράφως, νὰ τυπωθῇ καὶ νὰ διανεμηθῇ.

§14ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ἐγὼ λέγω ἀμέσως ν’ ἀποφανθῇ ἡ Βουλὴ.

§15ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ὁ λόγος, δι’ ὃν δὲν ἐδημοσιεύθησαν τὰ πρακτικὰ ἐκεῖνα, σήμερον δὲν ὑφίσταται· σήμερον εἷς Βουλευτὴς κάμνει τὴν πρότασιν, ὅτι πρέπει νὰ δημοσιευθῶσι τὰ πρακτικὰ αὐτά· εἶναι δικαίωμα τῆς Βουλῆς ν’ ἀποφανθῇ ἀμέσως.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀμέσως σήμερον;

§17ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Αὐτὸ λέγω ἐγὼ, ὅτι σήμερον πρέπει, καὶ δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ κάμω ἔγγραφον πρότασιν, διὰ νὰ σταλῇ εἰς τὴν ἐπιτροπήν.

§18ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡ Βουλὴ, κύριε Πρόεδρε, χθὲς ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ κυρίου Ζαΐμη ἀπεφάνθη, ὅτι δὲν θέλει ἐπιληφθῆ πολιτικοῦ ζητήματος οἱουδήποτε, ἕως οὗ ὁ κύριος πρωθυπουργὸς ἐκθέσῃ τὰ τῆς καταστάσεως τοῦ τόπου καὶ τῆς πολιτικῆς τῆς ἐσωτερικῆς καὶ ἐξωτερικῆς. Μετὰ τὴν ἀπόφασιν ταύτην, νομίζω, δὲν δυνάμεθα νὰ προβῶμεν εἰς συζήτησιν οἵα ἡ προτεινομένη, ἀφοῦ ἡ συζήτησις αὕτη καὶ ἡ ἐπὶ τῆς γενομένης προτάσεως ἀπόφασις τῆς Βουλῆς ἐξαρτᾶται ἐκ τῆς πολιτικῆς καταστάσεως τοῦ τόπου.

§19ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ἐπειδὴ τὸ ζήτημα τοῦτο ἐξαρτᾶται ἐκ τῆς καταστάσεως τῆς πολιτικῆς τοῦ τόπου, φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ κοινοποιηθῶσι τὰ πρακτικὰ τῆς μυστικῆς συνεδριάσεως, διότι ἡμεῖς οἱ πέντε ἐψηφοφορήσαμεν χωριστὰ, καὶ εἰς τὰς ἐπαρχίας μας χαρακτηριζόμεθα ἄλλοι ὡς δειλοὶ καὶ ἄλλοι ὡς ἀντιπατριῶται· ἐνδιαφερόμεθα νὰ φανῇ τί εἴπομεν τότε καὶ ἂν εἴπομεν ὀρθὰ ἢ ὄχι (Θόρυβος).

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀναβολὴν τῆς προτάσεως τοῦ κ. Τσαμαδοῦ, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν εἶναι παρών· πρόκειται νὰ προβῶμεν εἰς τὸ νομοσχέδιον περὶ τῶν ἁλατοπηγείων Ζακύνθου.

§21Ν. ΣΟΥΤΣΟΣ. Ἐνθυμεῖσθε, κύριοι, ὅτι κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος, περὶ τὰ μέσα Δεκεμβρίου, εἷς ἔντιμος συνάδελφός μας, Βουλευτὴς ἐκ Ζακύνθου, ὑπέβαλε πρότασιν, δι’ ἧς ἐζήτει νὰ νομοθετήσωμεν ἡμεῖς, ὅπως ἓν γήπεδον, κείμενον εἰς τὴν παραλίαν τῆς Ζακύνθου καὶ ἀνῆκον εἰς τοὺς δήμους τῆς ὁμωνύμου ἐπαρχίας, ἐνοικιασθῇ ἐπὶ 99 ἔτη ἀπὸ ἄτομόν τι, ἐπὶ μισθώματι ὡρισμένῳ, τὸ ὁποῖον ἐπρόκειτο νὰ δοθῇ εἰς τοὺς δήμους Ζακύνθου. Ἐνθυμεῖσθε ἐπίσης, ὅτι κατὰ τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, καθ’ ἣν ἐπρόκειτο ν’ ἀποφασισθῇ ἡ ἀνάγνωσις, ἐγένετο μέγας πάταγος καὶ θόρυβος, καὶ ὅτι δὲν κατωρθώθη νὰ γείνῃ ἡ πρώτη ἀνάγνωσις, ἀναβληθεῖσα διὰ τὴν ἑπομένην συνεδρίασιν. Ἀλλ’ αὐτὴ ἡ ἑπομένη παρῆλθεν, ὡς καὶ ἡ παρεπομένη καὶ ἡ ἀκόλουθος καὶ ἡ ἐπακόλουθος, καὶ δὲν ἐγένετο, ἀναβληθεῖσα εἰς τὰς Ἑλληνικὰς Καλένδας, διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, ὅτι ἡ Βουλὴ συνησθάνθη, ὅτι δὲν ἦτο ἁρμοδία νὰ νομοθετήσῃ πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον ἐνδιέφερε συμφέροντα ἰδιωτικὰ, διότι καὶ ὁ μὲν, ἐπ’ ὀνόματι τοῦ ὁποίου ἔπρεπε νὰ γείνῃ ἡ ἐνοικίασις, ἦτο ἄτομον, καὶ οἱ δῆμοι Ζακύνθου θεωροῦνται ὡς ἄτομα, καθόσον ἀφορᾷ τὰ ἰδιαίτερα αὐτῶν συμφέροντα. Αὐτὸ τοῦτο, κύριοι, συμβαίνει καὶ ἐπὶ τοῦ προκειμένου· ζητοῦσιν ἀπὸ ἡμᾶς νὰ νομοθετήσωμεν, ὅπως ὁ ἐργολάβος ἄνευ δημοπρασίας, ἐγκρίσει τῶν δημοτικῶν ἀρχῶν Ζακύνθου, ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ πωλῇ τὸ ἅλας, τὸ ἀπαιτούμενον εἰς κατανάλωσιν τοῦ τόπου, μέχρι λεπτῶν ἑκατὸν τὸ κοιλὸν, ἀντὶ τῶν λεπτῶν ἑβδομήκοντα, ἐπὶ ἕξ ὅλα ἔτη· τοῦτο, νομίζω, δὲν εἶναι ἀντικείμενον νομοθετήματος. Ἡμεῖς συμφωνοῦμεν, ὅτι ἡ Ζάκυνθος δὲν πρέπει νὰ ζημιωθῇ παντάπασιν, ἀλλ’ ἂς μᾶς ὑποβάλῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν μίαν πρότασιν, ἵνα ψηφίσωμεν νὰ παραχωρηθῇ τὸ ἀπαιτούμενον ἅλας διὰ τὰς ἐλαίας τῆς Ζακύνθου εἰς ἴσην τιμὴν μὲ τὴν εἰς τὸν ἐργολάβον διδομένην. Ἀλλὰ νὰ νομοθετήσωμεν περὶ ἀντικειμένου, μὴ ὑπαγομένου εἰς νομοθετικὴν ἁρμοδιότητα, δὲν εἶναι δυνατὸν, διότι τοῦτο εἶναι τὸ αὐτὸ ὡς νὰ ψηφίσητε, ὅτι ὑποχρεοῦτε ἐμὲ ἢ ἄλλον τινὰ νὰ ἐνοικιάσῃ εἰς τρίτον τὴν οἰκίαν του ἐπὶ ὡρισμένῳ τιμήματι καὶ ἐπὶ τόσα ἔτη· τοῦτο εἶναι ἀντικείμενον μὴ ὑπαγόμενον εἰς νομοθετικὴν ἁρμοδιότητα. Διὰ ταῦτα παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅστις δὲν εἶναι ἐδῶ, ν’ ἀποσύρῃ τὸ νομοσχέδιόν του καὶ νὰ μᾶς ὑποβάλῃ ἕτερον, τὸ ὁποῖον, πιστεύω, θὰ ψηφίσωμεν ὁμοφώνως, καὶ διὰ τοῦ ὁποίου νὰ θεραπευθῶσιν αἱ ἀνάγκαι τῆς Ζακύνθου, χορηγουμένου αὐτῇ τοῦ ἀναγκαίου ἅλατος ἐπὶ τῷ αὐτῷ τιμήματι μὲ τὸν ἐργολάβον.

§22ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἐγὼ δὲν συμφωνῶ μὲ τὸν ἀξιότιμον φίλον μου κύριον Σοῦτσον· ὅταν πρόκηται περὶ κοινοτικῶν συμφερόντων, δὲν εἶναι τὸ ἴδιον, ὡς νὰ πρόκηται περὶ ἰδιωτικῶν· νομίζω ὅτι ὡς πρὸς τὸ μέρος τοῦτο δὲν δυνάμεθα νὰ θεωρηθῶμεν ἀναρμόδιοι, ὅπως ἐπιληφθῶμεν τοῦ ἀντικειμένου τούτου, ἀλλ’ ὡς πρὸς τὴν ἀρχὴν του Νομοσχεδίου ἐπιτρέψατέ μοι νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις. Ἡ Ζάκυνθος εἰς τὴν προκειμένην περίστασιν δύναται νὰ ἀπαιτήσῃ ἰδιαιτέραν προστασίαν νομοθετικὴν, διότι εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ προμηθεύηται τὸ ἅλας ἀπὸ τὴν Λευκάδα, ὁσάκις εἶχεν ἔλλειψιν· ἀλλὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ἀφῃρέσαμεν διὰ νόμου τὰς ἁλυκὰς τῆς Λευκάδος, καὶ τὰς ὑπεβάλαμεν εἰς τοὺς γενικοὺς Νόμους περὶ ἁλυκῶν τοῦ Κράτους (θόρυβος). Τὸ Νομοσχέδιον, κύριοι, ὅπως παρουσιάζεται, δὲν ἔρχεται μόνον πρὸς συνδρομὴν τοῦ τόπου, ἀλλὰ γεννᾷ καὶ ὑποχρεώσεις, κατὰ τῶν ὁποίων τὰ ⅘ τῶν κατοίκων τῆς κοινότητος διεμαρτυρήθησαν. Νομίζω λοιπὸν ὅτι ἀπέναντι τῆς τοιαύτης διαμαρτυρήσεως δὲν δυνάμεθα νὰ παραδεχθῶμεν τὸ προτεινόμενον νομοθέτημα, καθότι νομίζοντες ὅτι δι’ αὐτοῦ εὐεργετοῦμεν, εἶναι πιθανὸν νὰ βλάψωμεν, καθόσον τὸ προκείμενον νομοσχέδιον ἔρχεται νὰ λύσῃ διαφορὰν, ἥτις ἐγεννήθη μεταξὺ τοῦ ἐργολάβου καὶ τῶν κατοίκων Ζακύνθου καὶ τῆς ὁποίας τὰς λεπτομερείας ἀγνοοῦμεν. Νομίζω λοιπὸν ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο δὲν δύναται ν’ ἀνταποκριθῇ εἰς τὸν σκοπὸν, τὸν ὁποῖον προτιθέμεθα, δὲν δύναται νὰ ὑπηρετήσῃ εἰλικρινῶς τὸν σκοπὸν, τὸν ὁποῖον οἱ συντάξαντες τὸ νομοσχέδιον ἐνόμισαν ὅτι πληροῦσιν· ἀλλὰ πρέπει νὰ ζητήσωμεν ἄλλο μέσον, διὰ νὰ ἔλθωμεν εἰς βοήθειαν τῆς νήσου· δυνάμεθα καὶ τὴν νῆσον νὰ συντρέξωμεν καὶ τὸ Δημόσιον νὰ μὴ ζημιώσωμεν. Σήμερον ἔλαβον τὸν κόπον νὰ μεταβῶ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ νὰ λάβω ὑπ’ ὄψιν ὅλον τὸν φάκελλον τῆς προκειμένης ὑποθέσεως· ἐκ τῶν ἐγγράφων ἐξήγαγον ὅτι ἡ παραγωγὴ τῶν ἐλαιῶν τῆς Ζακύνθου ἔχει ἀνάγκην ἅλατος πλέον τοῦ παραγομένου ἐκ τῶν ἁλυκῶν τῆς Ζακύνθου, 500–600 χιλιάδας ὀκάδας· αὐτὸ εἶναι γεγονὸς ἔκτακτον, διότι ἡ ἐσοδεία τοῦ ἐφετεινοῦ ἐλαιοκάρπου τῆς νήσου ἐκείνης εἶναι μεγάλη. Οἱ Ζακύνθιοι μέχρι τοῦδε ἐπρομηθεύοντο τὸ ἅλας πρὸς 70 λεπτὰ τὸ κοιλόν· ἐὰν σήμερον τὸ προμηθευθῶσιν ἀπὸ τὰς ἁλυκὰς τοῦ λοιποῦ Κράτους κατὰ τὴν προσδιωρισμένην τιμὴν, θὰ τὸ πληρώσωσι 2½ δραχμὰς τὸ κοιλόν. Ἔλαβον τὴν περιέργειαν νὰ ἴδω, ἐὰν τὸ δημόσιον ἔχῃ διαθέσιμον ἅλας καὶ ἐὰν δύναται νὰ ἔλθῃ εἰς συνδρομὴν τῆς νήσου, καὶ εὗρον ὅτι εἰς τὴν Λευκάδα ὑπάρχουν 18 ἑκατομμύρια ὀκάδων ἅλατος, τὸ ὁποῖον φθείρεται κατ’ ἔτος καὶ ἐπιβαρύνεται μὲ φύλακας καὶ μὲ ἄλλας δαπάνας, καὶ τὸ ὁποῖον τὸ δημόσιον δὲν δύναται νὰ ἐκποιήσῃ· θὰ ἦναι δ’ εὐτυχὲς τὸ δημόσιον, ἐὰν τὸ ἐκποιήσῃ πρὸς 5 λεπτὰ εἰς τὸ ἐξωτερικόν.

§23ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἰς τὴν Ἠλείαν δύναται νὰ ἐκποιήσῃ πλέον τῶν 5 ἑκατομμυρίων ὀκάδων.

§24ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἂς ὑπάγουν νὰ τὸ ἀγοράσουν. Ἐσκέφθην λοιπὸν, κύριοι, ὅτι ἐξ αὐτοῦ τοῦ ἅλατος, τὸ ὁποῖον μένει διαθέσιμον, δυνάμεθα διὰ νομοθετήματος νὰ συντρέξωμεν τὴν νῆσον τῆς Ζακύνθου, πρὸς ὠφέλειαν μάλιστα τοῦ Δημοσίου, διότι, ἐὰν διὰ μίαν τριμηνίαν τοῦ Ὀκτωβρίου, Νοεμβρίου καὶ Δεκεμβρίου συστηθῇ μία ἁλαταποθήκη εἰς Ζάκυνθον, ἄνευ δαπάνης, καὶ μεταφέρῃ εἰς αὐτὴν ἡ Κυβέρνησις ἅλας ἀπὸ τὴν Λευκάδα καὶ τὸ δώσῃ πρὸς 5 λεπτὰ τὴν ὀκᾶν, τὸ Δημόσιον θὰ εἰσπράξῃ 25 χιλιάδας δραχμῶν. Τοιουτοτρόπως δὲ καὶ οἱ κάτοικοι θὰ ἱκανοποιήσωσι τὰς ἀνάγκας των, καὶ τὴν νῆσον θὰ εὐεργετήσωμεν, χωρὶς τὸ Δημόσιον νὰ ζημιωθῇ, ἀλλὰ μᾶλλον θὰ ὠφεληθῇ. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω μίαν πρότασιν, ἥτις νὰ τυπωθῇ καὶ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν δευτέραν καὶ τρίτην ἀνάγνωσιν· ἔχει δὲ ὡς ἑξῆς·

ΠΡΟΤΑΣΙΣ ΝΟΜΟΥ

Ἄρθρον 1. Ἐπιτρέπεται ἡ ἐν τῇ νήσῳ Ζακύνθῳ σύστασις εἰδικῆς ἁλαταποθήκης καὶ ἡ διατήρησις αὐτῆς μέχρι τέλους τὸ πολὺ Δεκεμβρίου ἐνεστῶτος ἔτους. Ἄρθρον 2. Ἡ διεύθυνσις καὶ φύλαξις τῆς ἁλαταποθήκης ταύτης θέλει ἀνατεθῆ ὑπὸ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν εἰς ἕνα τῶν ὑπαλλήλων καὶ εἰς τοὺς φύλακας τοῦ τελωνείου Ζακύνθου. Ἄρθρον 3. Ἐκ τῆς ἁλαταποθήκης ταύτης θέλει χορηγηθῆ τὸ ἀναγκαιοῦν εἰς τὴν τοπικὴν μόνης τῆς νήσου Ζακύνθου κατανάλωσιν ἅλας, πρὸς λεπτὰ πέντε κατ’ ὀκᾶν.

Ὁ βουλευτὴς Πατρῶν

Α. ΡΙΚΑΚΗΣ.

§25ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Εὐγνωμονῶ εἰς τὸν ἀντιπρόσωπον ἐκ Σύρου διὰ τὴν ἀγάπην καὶ τὸν ἰδιάζοντα ἔρωτα, τὸν ὁποῖον ἔδειξεν, ὅτι ἔχει ὑπὲρ τῶν συμφερόντων τῆς Ζακύνθου. Δὲν εἶναι πρώτη φορὰ, καθ’ ἣν ὁ ἀξιότιμος ἀντιπρόσωπος δεικνύει αὐτὸ τὸ ἐνδιαφέρον διὰ τὴν Ζάκυνθον· ἐὰν δὲν μὲ ἀπατᾷ ἡ μνήμη, τοῦτο συνέβη καὶ κατὰ τὸ 1871, ὅτε, διὰ νὰ τὴν ἀπαλλάξῃ ἀπὸ νέαν, ἐπεκύρωσε τὴν περιβόητον ἐκείνην ἐκλογήν. Καθόσον ἀφορᾷ τὸ προκείμενον ζήτημα, λανθάνεται. Τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀνέφερεν, ἀνεγνώσθη εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν.

§26ΣΟΥΤΣΟΣ. Δὲν ἀνεγνώσθη.

§27ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Οὕτως εἶναι σημειωμένον εἰς τὰ πρακτικά. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ λάβῃ ὀλίγην ὑπομονὴν, διὰ νὰ ἴδῃ τὸ ζήτημα ὑπὸ τὴν καθαρὰν αὐτοῦ ἔποψιν. Αἱ ἐλαῖαι τῆς Ζακύνθου, κύριοι, ἁλατίζονται· δὲν παράγεται ἔλαιον οὔτε πολὺ οὔτε καλὸν, ἐὰν αἱ ἐλαῖαι δὲν ἁλατισθῶσιν. Ἐφέραμεν ἐλαιοτριβεῖα ἄλλου εἴδους, μετεχειρίσθημεν πρὸ 10 ἐτῶν ἐλαιοτριβεῖα εὐρωπαϊκὰ μὲ μηχανὰς εὐρωπαϊκὰς, ἀλλὰ δὲν ἐκάμομεν τίποτε. Ὅ,τι καὶ ἂν μεταχειρισθῶμεν, αἱ ἐλαῖαι τῆς Ζακύνθου, ἐὰν δὲν ἁλατισθῶσι, βγάζουν καὶ πολὺ ὀλιγώτερον, καὶ πολὺ χειρότερον ἔλαιον· αὐτὸ εἶναι γεγονός. Τὸ ἅλας τῆς ἁλυκῆς τῆς Ζακύνθου δὲν ἐπαρκεῖ διὰ νὰ ἁλατίσωμεν τὰς ἐλαίας, ὅταν ἦναι εὐφορία, ὄχι μόνον σήμερον, ἀλλ’ οὔτε ἐπὶ τῆς ἐποχῆς τῆς Ἀγγλικῆς προστασίας, ὅτε λαθρεμπόριον δὲν ἠδύνατο νὰ γείνῃ, καὶ διότι αὐστηρὸς νόμος ποινῆς θανάτου ἐτιμώρει τὸν ὑπερβαίνοντα τὴν νενομισμένην ὑγειονομικὴν γραμμὴν, καὶ διότι ἀπὸ τοῦ 1809, ἀπὸ τῆς ἀρχῆς τῆς Ἀγγλικῆς κατοχῆς, μέχρι τοῦ 1830 ἐδῶ, εἰς τὴν παλαιὰν Ἑλλάδα, ὑψωμένη ἡ τιμὴ τοῦ ἅλατος δὲν ὑπῆρχε· λοιπὸν οὔτε εἶχον συμφέρον οἱ ἐργολάβοι νὰ προστρέχωσιν ἐδῶ, οὔτε εἶχον πολλὴν ὄρεξιν νὰ διατρέξωσι τὸν κίνδυνον τῆς ποινῆς τοῦ θανάτου, καὶ ὅμως καὶ τότε ἡ ἁλυκὴ τῆς Ζακύνθου δὲν ἐπήρκει εἰς τὰς ἀνάγκας τοῦ τόπου. Ἔκτοτε ἡ Κυβέρνησις τοῦ τόπου ἐλάμβανε τὴν ὑποχρέωσιν νὰ χορηγῇ τὸ ἅλας εἰς τὴν κοινότητα τῆς Ζακύνθου, ὁσάκις ἔλειπε, πρὸς 25 λεπτὰ τὸ κοιλὸν· ἡ χρῆσις τοῦ ἅλατος ἐπηύξησεν ἔκτοτε, καὶ διότι ἡ παραγωγὴ ἐπηύξησε, καὶ διότι ἀσθένειά τις, πρὸ 10 ἐτῶν ἀναφανεῖσα, ἔκαμεν ὥστε νὰ ἔχωσιν ἀνάγκην περισσοτέρου ἅλατος αἱ ἐλαῖαι, ἵνα παράγωσιν ἔλαιον. Ἕνεκα τῆς ἀσθενείας ταύτης οἱ κάτοικοι εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ συνάζουν τὸν καρπὸν πολὺ πρώιμα, διὰ νὰ βγάζουν περισσότερον ἔλαιον, διότι, ἐὰν γείνῃ ἡ ὡρίμανσις ἐπὶ τῶν δένδρων, βγάζουν ὀλιγώτερον, ἀκόμη δὲ καὶ διὰ τοῦτο ἀνάγκη ἀφθονωτέρου ἅλατος. Ἐφέτος ἡ εὐφορία εἶναι μεγαλειτέρα καὶ τῆς τοῦ 1857, ὅτε ἐχρειάσθησαν, διὰ νὰ ἁλατισθῶσιν αἱ ἐλαῖαι τῆς Ζακύνθου 93 χιλιάδ. κοιλὰ ἅλατος, ἐπῆραν δὲ 73 χιλιάδες κοιλὰ ἅλατος ἐκ Λευκάδος, τὸ ὁποῖον καταναλίσκεται ὀλιγώτερον παρὰ τὸ ἐντόπιον, διότι τοῦτο εἶνε καλλίτερον· ἐὰν δὲ τότε ἡ ἁλυκὴ τῆς Ζακύνθου ἤθελε κάμει, ὅπως συνήθως, 40 ἢ 50 χιλιάδας κοιλὰ (τότε δὲν ἔκαμε παρὰ 18), ἠθέλομεν ἔχει ἀνάγκην κοιλῶν ἅλατος πλέον τῶν 100,000. Αἱ ἁλυκαὶ δὲν παρήγαγον ἐφέτος, παρὰ 50,000, θὰ χρειασθῶσι λοιπὸν τοὐλάχιστον ἄλλαι 50,000. Ὁ νῦν ἐργολάβος, ὅστις ἔχει δικαίωμα νὰ κρατήσῃ τὰς ἁλυκὰς ἐπὶ τέσσαρα ἀκόμη ἔτη, δυνάμει συμβολαίου, ἀρνεῖται νὰ φέρῃ τὸ ὑπόλοιπον ἅλας ἐκ Λευκάδος, διότι ἀντὶ νὰ τὸ πληρώσῃ 25 λεπτὰ τὸ κοιλὸν, ὡς πρότερον, πρέπει νὰ τὸ πληρώσῃ πρὸς 2½ δραχμάς. Τί νὰ γείνῃ; δίκη μετὰ τοῦ ἐργολάβου; ἀλλ’ ἡ ἐλαιοσοδεία χάνεται. Νὰ φέρῃ τὸ ἅλας ὁ δῆμος; ἀλλὰ χρειάζονται 120– 150 χιλιάδες δραχμαί. Ἐγένοντο προσφοραὶ παρ’ ἄλλων, ἀλλ’ ἐκτὸς ὅτι ἦσαν ἀπραγματοποίητοι, διότι ἐζητοῦσαν τὸ ἅλας τῆς Λευκάδος ἐπὶ πιστώσει, ὑπῆρχε πάντοτε ὁ ἀνυπέρβλητος σκόπελος τοῦ συμβολαίου τοῦ νῦν ἐργολάβου· ἐπεβάλλετο λοιπὸν ὁ συμβιβασμὸς μετὰ τοῦ νῦν ἐργολάβου. Μεταξὺ ἐκείνων οἵτινες προσέφεραν, ἵνα λάβωσι τὴν ἁλυκὴν Ζακύνθου εἶναι καὶ εἷς τῶν Δημάρχων, τῶν ὁποίων τὴν τηλεγραφικὴν ἔκθεσιν ἀνέγνωσεν ὁ κ. Ῥικάκης· σᾶς εἶπον δὲ τοὺς λόγους διὰ τοὺς ὁποίους ἡ προσφορά του δὲν ἐγένετο δεκτή. Τὰ πράγματα ἀπέδειξαν ἀληθεῖς τοὺς περὶ ὧν ὁ λόγος Δημάρχους, διὰ τὸν ἑαυτόν των, διότι ἐφρόντισάν τινες ἐξ αὐτῶν ν’ ἀγοράσωσιν ἐσπευσμένως διὰ τὸν ἑαυτόν των 400 καὶ 500 κοιλὰ ἅλατος ἕκαστος, καὶ βεβαίως δι’ αὐτοὺς χρεία δὲν ἦτο καὶ δὲν εἶναι νὰ ἔλθῃ ἅλας ἐκ Λευκάδος; Τὸ γεγονὸς ὅμως εἶναι ὅτι 15 ἡμέρας μετὰ τὴν τηλεγραφικὴν ἀναφορὰν τῶν περὶ ὧν ὁ λόγος Δημάρχων, ὅλον τὸ ἅλας τῆς Ζακύνθου ἐξηντλήθη. Εἰς τὴν ἀνάγκην λοιπὸν αὐτὴν εὑρίσκετο ὁ τόπος, νὰ χάσῃ αὐτὸς μὲν τὴν ἐλαιοσοδείαν του ἐφέτος, τὸ δὲ δημόσιον νὰ ζημιωθῇ πολὺ, διότι, ἐὰν γείνουν 100,000 βαρέλαι, μὲ τὸ 18%, θὰ εἰσπράξῃ τὸ δημόσιον 18 χιλ. βαρέλας, ἤτοι τοὐλάχιστον 180,000 τάλληρα, τὰ ὁποῖα βεβαίως θὰ χάσῃ, ἐὰν καταστραφῇ ἡ ἐσοδεία· διὰ τοῦτο ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, πρὸς τὸν ὁποῖον εὐγνωμονῶ, χθὲς μᾶς παρουσίασε τὸ νομοσχέδιον ὡς κατεπεῖγον. Δὲν εἴχομεν τὴν τόλμην νὰ ἔλθωμεν ἐδῶ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ νὰ ζητήσωμεν αὐτὸ, τὸ ὁποῖον γενναίως ἐπρότεινεν ὁ κ. Ῥικάκης, διότι ἐφανταζόμεθα ὅτι μεταξὺ τῶν ἄλλων πρῶτος ὁ Βουλευτὴς Σύρου θὰ μᾶς ἔλεγε, «τί ζητεῖτε; νὰ σᾶς δώσωμεν ἅλας εἰς τιμὴν κατωτέραν τῆς ὡρισμένης;» Ἡ πρότασις, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ κ. Ῥικάκης, λύει τὸ ζήτημα· ἂν ὅμως ἡ Βουλὴ δὲν τὴν παραδεχθῇ, παρακαλοῦμεν αὐτὴν νὰ δεχθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦ ὑπουργείου, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ φορολογηθῶμεν ἡμεῖς μόνοι, διὰ νὰ ἐξασφαλίσωμεν τὴν ἐλαιοσοδείαν μας καὶ τὸ συμφέρον τοῦ δημοσίου. Τοῦτο μόνον ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ῥικάκην, νὰ συγκατετίθετο εἰς τὴν πρότασίν του νὰ ὁρίσῃ εἰς 4 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν τὴν τιμὴν τοῦ ἅλατος, διότι, συνεπείᾳ τῆς ἀκυρώσεως τῆς πράξεως τοῦ Συμβουλίου, τὸ ὑπάρχον ἐν Ζακύνθῳ ἅλας ἐπωλήθη πρὸς 3½ λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν· τὸ ἥμισυ λοιπὸν τῶν κατοίκων ἐπρομηθεύθη πρὸς 3½ λεπτὰ τὴν ὀκᾶν, εἶναι δὲ ἄνισον οἱ λοιποὶ νὰ πληρώσωσι περισσότερον. Παρακαλῶ λοιπὸν ἡ τιμὴ νὰ ὁρισθῇ πρὸς 4 λεπτὰ τὴν ὀκᾶν.

§28ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν δεχθῇ ἡ Βουλὴ τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ῥικάκη, ὑπάρχει τι τὸ ἀντιβαῖνον εἰς τὸ συμβόλαιον τὸ παλαιόν; δύναται νὰ ἐγερθῇ διένεξίς τις;

§29ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ὁ ἐργολάβος εἶναι ὑπόχρεως νὰ προσφέρῃ τὸ ἅλας καθὼς σᾶς εἶπον, ἡ διένεξις μεταξὺ ἡμῶν καὶ τοῦ ἐργολάβου εἶναι ὅτι δὲν συγκατατίθεται νὰ φέρῃ τὸ ἅλας πρὸς 10 λεπτὰ τὴν ὀκᾶν. Ἂν ἡ Κυβέρνησις εἴπῃ, ὅτι τὸ ἅλας, τὸ ὁποῖον λείπει ἀπὸ τὴν κοινότητα, τὸ προσφέρω ἐγώ, ἡ προτέρα διένεξις λείπει. Ἂν παρουσιασθῶσιν ἄλλαι, θὰ ἐξομαλυνθῶσιν, ἐλπίζω.

§30ΣΟΥΤΣΟΣ. Ἐγὼ προβαίνω πολὺ περισσότερον· προτείνω, κύριοι, ἵνα ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν διατάξῃ τηλεγραφικῶς εἰς Λευκάδα, ὅπως ἀμέσως ἀποσταλῇ ἐκεῖθεν εἰς Ζάκυνθον ὅσον ἅλας εἶναι ἀναγκαῖον, καὶ πωληθῇ πρὸς 75 μόνον λεπτὰ τὸ κοιλόν. Φρονῶ δὲ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει πολὺ ἀνώτερα μέσα, πρὸς μεταφορὰν τούτου, ἀπὸ τὸν ἐργολάβον· ὥστε ὁ κ. Λομβάρδος ἐντελῶς μὲ παρεξήγησε, διότι, τὸ κατ’ ἐμὲ, ἐπιθυμῶ καὶ προτείνω νὰ προστατεύσωμεν τὰ συμφέροντα τῶν Ζακυνθίων περισσότερον τοῦ κυρίου Λομβάρδου, οὐχὶ ὅμως καὶ τὰ συμφέροντα τοῦ ἐργολάβου.

§31ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Εὐχαριστῶ τὸν κ. Βουλευτὴν Σύρου διὰ τὸν ὑπὲρ τῶν συμφερόντων τῶν Ζακυνθίων ζῆλόν του. Μὲ ὅλην ὅμως τὴν προθυμίαν, τὴν ὁποίαν δεικνύει, νὰ ἔλθῃ ἅλας εἰς τὴν Ζάκυνθον, τῷ λέγω, ἂν μετεχειρίζετο ὅλην του τὴν εὐγλωττίαν διὰ νὰ σᾶς πείσῃ αὐτὸς ὁ ἴδιος ὅτι ἐγὼ ἐνδιαφέρομαι πλέον αὐτοῦ διὰ τὴν Σῦρον, οὐδεὶς ἀπὸ σᾶς ἤθελε τὸν πιστεύσει· ἐπιτρέπεται λοιπὸν καὶ εἰς ἐμὲ νὰ μὴ τὸν πιστεύσω μὲ ὅσα καὶ ἂν λέγῃ, ὅτι αὐτὸς ἐνδιαφέρεται πλέον ἐμοῦ διὰ τὴν Ζάκυνθον.

§32ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Παρακαλῶ νὰ περατωθῇ ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου, καὶ αὔριον νὰ ἐκφράσωμεν τὴν γνώμην μας.

§33ΡΙΚΑΚΗΣ. Ν’ ἀναγνωσθῇ καὶ ἡ ἰδική μου πρότασις εἰς ά ἀνάγνωσιν.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ δὲν ἐπέτρεψε τοῦτο χθές. Ἐὰν δὲν ἦναι τροπολογία, ἀλλ’ εἶναι αὐτοτελὴς πρότασις, θὰ ἐγγραφῇ αὔριον εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§35ΡΙΚΑΚΗΣ. Εἶναι αὐτοτελὴς πρότασις.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπειδὴ δὲν ἐτυπώθη ἡ πρότασις τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ λογιστικοῦ τῆς Βουλῆς περὶ τροποποιήσεως ἄρθρων τινῶν τοῦ Κανονισμοῦ, ἡ περὶ τούτου συζήτησις ἀναβάλλεται διὰ τὴν αὔριον. Ἄλλο ἀντικείμενον πρὸς συζήτησιν δὲν ἔχομεν. Λύεται ἡ συνεδρίασις (ὥρα 3 καὶ ½ μ. μ.)