1877.12.13

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 32

τῆς 13 Δεκεμβρίου 1877.

(Τρίτη)

Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου, εὑρεθείσης ἐν ἀπαρτίᾳ τῆς Βουλῆς, ἤρξατο ἡ συνεδρίασις.

§1Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Κατὰ τὴν παρελθοῦσαν συνεδρίασιν, συζητουμένου τοῦ ἄρθρου 6ου τοῦ περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν νόμου, ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ὑποδεικνύων τὴν χρησιμότητα αὐτοῦ ὑπέβαλε κανόνας τινὰς χρησίμους καὶ λυσιτελεῖς κατὰ τὴν διεξαγωγὴν τῶν ἐκλογῶν εἰς δήμους εἰς τοὺς ὁποίους ὑπάρχουν χωρία ἀπέχοντα τῆς πρωτευούσης 2 καὶ 3 ὥρας. Προκειμένης τῆς ψηφοφορίας τοῦ ἄρθρου, διάφοροι ἠκούσθησαν ἀντιῤῥήσεις καὶ ἡ Βουλὴ δὲν ἠδύνατο νὰ συνεννοηθῇ. Εἷς τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων ἐπρότεινε τὴν ἀναβολὴν διὰ σήμερον οὐχὶ δι’ ἕτερον σκοπὸν, εἰμὴ διὰ νὰ βασανισθοῦν οἱ κανόνες τοὺς ὁποίους ἐπρότεινε ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ νὰ συμβιβασθῶσι μὲ τὸ ἄρθρον, ἀλλ’ ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη τὴν ἀναβολήν. Ἐγὼ ὑπεστήριξα τὴν ἀναβολὴν, δὲν εἶχον δ’ ἕτερον λόγον εἰμὴ νὰ συστήσω εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν ἐὰν δὲν εὑρίσκῃ ἀναγκαῖον νὰ διατυπωθῶσι ῥητῶς οἱ κανόνες κατ’ ἄρθρον τοὐλάχιστον νὰ θεωρήσῃ τοὺς κανόνας τοὺς ὁποίους ἀνέπτυξεν ἀπὸ τοῦ βήματος ὡς δυναμένους νὰ χρησιμεύσωσιν εἰς ἑρμηνείαν τῆς διατάξεως αὐτῆς καὶ διοικητικῶς νὰ συστήσῃ τὴν ἐφαρμογὴν αὐτῶν εἰς τοιούτους δήμους.

§2ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐτηλεγράφησα χθὲς εἰς τὰς διοικητικὰς ἀρχὰς νὰ μὴ σπεύσωσι διὰ νὰ τοὺς δώσω διαταγάς.

§3Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἀποδέχεσθε λοιπὸν τοὺς κανόνας τοὺς ὁποίους εἴπατε;

§4ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Μάλιστα, ἀλλ’ ὅπου γείνῃ αἴτησις.

§5ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Παρακαλῶ νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικά.

§6ΠΑΝΑΡΕΤΟΣ. Ἐνθυμεῖσθε, κ. πρόεδρε, τὸ παρελθὸν Σάββατον, ὅτε συνεζητεῖτο ὁ ἐκλογικὸς νόμος πολλοὶ τῶν κ. βουλευτῶν ἔλαβον τὸν λόγον καὶ ἐγένετο μέγας θόρυβος ὥστε ἕκαστος ἐξ ἡμῶν δὲν ἠμποροῦσε ν’ ἀκούσῃ· ὡμίλησε καὶ ὁ κ. Κορωναῖος, ἀλλὰ δὲν ἤκουσα τί εἶπε· σήμερον ὅμως κάποιος μοῦ εἶπε, ὅτι ἀνέφερεν εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι ἐπὶ προστασίας ἐγένετο εἷς καὶ μόνος φόνος εἰς τὰ Κύθηρα, ἀπὸ τῆς ἑνώσεως δὲ καὶ ἐντεῦθεν ἔγειναν 9. Ἀνέγνωσα δέ, κύριοι, καὶ τὰ πρακτικὰ καὶ εἶδον ὅτι ἐλέχθησαν τὰ τοιαῦτα. Ἐπειδὴ δὲ συνεζητεῖτο ὁ ἐκλογικὸς νόμος, ὁ κόσμος θὰ ὑποθέσῃ ὅτι αὐτοὶ οἱ φόνοι ἐγένοντο ἐπὶ τῶν ἐκλογῶν καὶ χάριν πολιτικῶν παθῶν. Θέλω λοιπὸν καὶ ἡ Βουλὴ καὶ ὁ κόσμος νὰ μάθῃ ὅτι οὐδὲ εἷς φόνος ἐγένετο εἰς τὰς ἐκλογάς, οὔτε πολιτικὸς μπάτσος ἐδόθη, ὥστε αὐτὸ εἶναι μία συκοφαντία. Ἐπειδὴ δὲ ἀντιπροσωπεύω τὴν πατρίδα μου ἐπὶ πολλὰ ἔτη, δύναμαι νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι οὐδέποτε συνέβη φόνος εἰς τὰς ἐκλογάς· ἐγένετο ἕνας φόνος μίαν φορὰν εἰς ἕν χωρίον ὀνομαζόμενον Δρυμώνη ὅπου εἶχον μεταφέρει τὴν εἰκόνα τῆς Θεοτόκου (θόρυβος).

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρόκειται περὶ τῶν πρακτικῶν. Ἔχετε ἀντίῤῥησιν; Μετὰ τὰ πρακτικὰ δύνασθε νὰ λάβητε τὸν λόγον καὶ νὰ εἴπητε ὅ,τι θέλετε.

§8ΠΑΝΑΡΕΤΟΣ. Δὲν ἔχω νὰ εἴπω τίποτε εἰμὴ ὅτι οὐδέποτε ἐγένετο φόνος κατὰ τὰς ἐκλογάς.

§9ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ. Δὲν ἠξεύρω πῶς ἦτο δυνατὸν ν’ ἀπατηθῇ ὁ ἔντιμος συνάδελφός μου εἰς τὴν ἔκφρασιν τὴν ὁποίαν ἐξέφερον προχθὲς συζητουμένου τοῦ περὶ ἐκλογῆς νόμου· ἐγὼ δὲν ἠννόησα ὅτι τὰ ἐγκλήματα ἐκεῖνα συνέβησαν κατὰ τὰς ἐκλογάς, τοὐναντίον ἔπρεπε νὰ μὲ εὐχαριστήσῃ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ὅτι παρέστησα τὴν ἀθλίαν κατάστασιν τοῦ τόπου, καὶ ἐζήτησα τὴν βελτίωσιν· ἐγὼ εἶπον μόνον ὅτι ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τῆς ἑνώσεως ἐγένοντο πλείονα ἐγκλήματα ἢ πρίν, καὶ τοῦτο διότι ἡ δικαιοσύνη ἐκεῖ ἦτο χαλαρωμένη, καὶ διότι ἡ διοίκησις ἦτο ἕρμαιον τοῦ ἑνὸς καὶ τοῦ ἄλλου. Ὄντως δέ, κύριοι, ἡ κατάστασις ἐκεῖ τοῦ τόπου εἶναι οἰκτρὰ καὶ διὰ τοὺς λόγους τοὺς ὁποίους προχθὲς εἶπον, καὶ διὰ τὴν ἔλλειψιν τῆς συγκοινωνίας, διότι πολλάκις συμβαίνει μετὰ δύω καὶ τρεῖς μῆνας νὰ ἔχωμεν ἀνταπόκρισιν μετὰ τῆς Ἑλλάδος, ὅπερ βραδύνει τὴν ἐνέργειαν τῆς δικαιοσύνης.

§10ΖΩΧΙΟΣ. Ὁ ἀξιότιμος κύριος Δημητριάδης, ὁ ἐκ Ναυπλίας βουλευτὴς, ἔκαμε παρατήρησίν τινα ἢ ἐπενθύμισιν εἰς τὸν ἀξιότιμον ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ παρεκάλεσε νὰ σημειωθοῦν εἰς τὰ πρακτικὰ αἱ ἰδέαι, τὰς ὁποίας ἐξέφρασεν· ὁ ὑπουργὸς εἶπε, μάλιστα, ἀλλὰ δυστυχῶς ἐπρόσθεσεν ἕν ἀλλά· Τὸ ἀλλά, ἀνατρέπει τὸ πᾶν, ὅταν ὑπουργὸς τὸ προφέρῃ. Ἐγὼ ἔχω νὰ κάμω μόνον μίαν παρατήρησιν ἀριθμητικὴν εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἂν εἷς δῆμος ἔχῃ 1800 ψηφοφόρους καὶ ἀποτελῇ ἓν τμῆμα, πῶς θὰ ψηφοφορήσουν εἰς 12 ὥρας; Ἀπὸ ἕν λεπτὸν ὁ ψηφοφόρος, χρειάζονται 1800 λεπτά. Τί θὰ γείνῃ, κ. ὑπουργέ; Μὴ παίζετε μὲ τοὺς ἀριθμοὺς αὐτούς.

§11ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Εἰς τὴν Βουλὴν εἶπον τί δύναμαι δυνάμει τῶν κειμένων νόμων νὰ πράξω. Ὑπάρχει νόμος κατὰ τὸν ὁποῖον τὰ συμβούλια προτείνουν, οἱ νομάρχαι ἀποφαίνονται, ἐν διαφωνίᾳ μεταξὺ συμβουλίων καὶ νομαρχῶν, τὰ συμβούλια ἀναφέρονται εἰς τὸ ὑπουργεῖον, καὶ τὸ ὑπουργεῖον ἀποφασίζει ὁριστικῶς· ἂν ἡ διαφωνία αὐτὴ δὲν ὑπάρξῃ, ἔφεσις δὲν ὑποβάλλεται εἰς τὸ ὑπουργεῖον, τὸ ὑπουργεῖον δὲν ἠμπορεῖ νὰ πράξῃ τίποτε. Λοιπὸν ὅπου τὰ πράγματα ἐτελέσθησαν, ἐκεῖ δὲν ἠμποροῦμεν νὰ πράξωμεν τίποτε· ὅπου δὲν ἐτελέσθησαν, θὰ λάβωμεν μέτρα καὶ θὰ δώσω ὁδηγίας.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγκρίνει ἡ Βουλὴ τὰ πρακτικά;

§13ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§14ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ὑποβάλλω, κύριοι, τὸν ἐπέτειον φορολογικὸν νόμον, ὅστις περιέχει μίαν μόνην καινοτομίαν, τὸ ἄρθρον 2ον, κατὰ τὸ ὁποῖον δὲν ὑποβάλλεται εἰς φόρον ἀπὸ 13 Ἰανουαρίου 1878 τὸ πρινοκόκιον, τὸ ῥιζάριον, τὰ λεμόνια, πορτοκάλια, μανδαρύνια, κύτρα καὶ ὁ ζωμὸς τῶν λεμονίων, ὁ βάμβαξ, τὰ κρόμια, κοκκάρια, σκόρδα καὶ γαιώμηλα καὶ τελευταῖον τὰ μελίσσια. Ὑποβάλλω ὡσαύτως νομοσχέδιον κατὰ τὸ ὁποῖον καταργοῦνται διάφοροι οἰκονομικαὶ θέσεις ἀπὸ 1ης Ἰανουαρίου καὶ ἐφεξῆς. Ὑποβάλλω νομοσχέδιον περὶ ἀναπληρωτικῆς πιστώσεως ἐκ δραχμῶν 29,000 ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης, ἀφορῶσαν εἰς ἀποζημίωσιν τῶν ἐνόρκων καὶ λοιπὰ ἔξοδα τῶν κακουργιοδικῶν.

§15ΖΑΪΜΗΣ (ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Παρακαλῶ, κ. πρόεδρε, ἀφοῦ τυπωθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀναπληρωτικῆς πιστώσεως καὶ διανεμηθῇ, νὰ τεθῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, διότι τὰ κακουργιοδικεῖα πλησιάζουν εἰς τὸ τέλος των.

§16ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ γείνῃ ἤδη ἡ ά. ἀνάγνωσις. Ἀναγινώσκεται τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀναπληρωτικῆς πιστώσεως καὶ γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον εἰς ά. ἀνάγνωσιν.

§17Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Προχθὲς ὅτε ἐπόκειτο ν’ ἀπαλειφθῇ τὸ ἄρθρον 6ον τοῦ νόμου περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν, ἐνθυμεῖσθε ὁποῖος πάταγος καὶ θόρυβος καὶ σύγχυσις ἐγένετο περὶ τοῦ ποῖος θὰ ᾖναι ὁ τόπος τῆς ψηφοφορίας, καὶ βλέπετε, ὅτι πᾶν ζήτημα τὸ ὁποῖον θίγει τὰ δημοτικὰ συμφέροντα ἐγείρει τοιοῦτον θόρυβον. Ἐγὼ ἐπιθυμῶ ὅπως ἐλαττωθῇ τὸ κακὸν ὅσον εἶναι δυνατόν· ἐπειδὴ δὲ ἐγγίζουν ἤδη αἱ δημοτικαὶ ἐκλογαὶ καὶ τὰ ἴδια σκάνδαλα θὰ γεννηθοῦν πρὸς βάσανα καὶ ἡμῶν τῶν βουλευτῶν καὶ αὐτῆς τῆς Κυβερνήσεως, ὑποβάλλω πρότασιν ὅπως βελτιώσω τὸ κακὸν, ἡ ὁποία πιστεύω, ὅτι θὰ εὕρῃ τὴν ὑποστήριξιν τῆς Βουλῆς: «Οὐδεμία δήμου συγχώνευσις ἢ διαίρεσις ἢ ἀλλαγὴ τῆς πρωτευούσης αὐτοῦ γίνεται ἄνευ νόμου»· διότι, κύριοι, γνωρίζετε, ὅτι οἱ δῆμοι οὐδεμίαν ἔχουν ἀσφάλειαν· ὅταν γίνεται ἐκλογὴ, ἔρχεται ἕνα διάταγμα καὶ ἀποσπᾷ ἕνα χωρίον ἀπὸ ἕνα δῆμον καὶ τὸ προσκολλᾷ εἰς ἕτερον. Ἐνθυμεῖσθε τί ἐγένετο εἰς τὴν Κεφαλληνίαν· ἐζητήθη νὰ συγχωνευθῶσι τρεῖς δῆμοι ἵνα ἀποτελέσωσιν ἕνα· μετὰ ταῦτα ἕτερον διάταγμα διέταξε ὁ ἕνας δῆμος νὰ γίνωσι τέσσαρες. Αὐτὰ, κύριοι, γίνονται καθ’ ἡμέραν. Σᾶς πληροφορῶ δὲ προσέτι, ὅτι ἄλλοτε ὑπὲρ τῆς ἰδέας αὐτῆς ἦτον πολλοὶ ἐκ τῶν κυρίων βουλευτῶν καὶ ἰδίως ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης ὑπουργὸς κύριος Ζαΐμης, ἀπὸ τὸν ὁποῖον ἀκόμη ἐπληροφορήθην, ὅτι εἰς τὴν αὐτοκρατορικὴν Γαλλίαν δὲν γίνεται κἀνεὶς μετασχηματισμὸς δήμου ἄνευ νόμου καὶ ὁ νόμος αὐτὸς ὑπάρχει ἔτι καὶ νῦν. Διὰ τοῦτο λοιπὸν φρονῶ, ὅτι ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ δεχθῇ τὸ νομοσχέδιόν μου.

§18ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Καὶ νὰ δώσῃ ὀπισθενεργὸν δύναμιν.

§19Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δώσατε ὅσην θέλετε· ἐγὼ θέλω νὰ κανονίσω μόνον τὸ πρᾶγμα ἅπαξ διὰ παντός. Δύναταί τις νὰ ἀντιλέξῃ, ὅτι ὅταν ὑπάρχῃ λόγος ἰσχυρὸς καὶ σπουδαῖος νὰ συγχωνευθῇ ἕνας δῆμος ἢ νὰ διαιρεθῇ, τί θὰ γείνῃ; τότε ἴσα ἴσα εἶναι ἀνάγκη ἡ Κυβέρνησις νὰ ἔλθῃ νὰ ἐκθέσῃ τοὺς λόγους διὰ τοὺς ὁποίους ζητεῖ τὴν μεταβολήν· σήμερον τί γίνεται, ἔρχεται ἕνα διάταγμα, νὰ ἀποφανθῇ τὸ δεῖνα ἐπαρχιακὸν συμβούλιον περὶ τῆς διαιρέσεως τοῦ δεῖνος δήμου, τὸ συμβούλιον συνέρχεται, σύγκειται ἐξ 20 μελῶν, τὰ 19 ἀποφαίνονται νὰ μὴ διαιρεθῇ ὁ δῆμος, τὸ ἓν λέγει νὰ διαιρεθῇ. Ἡ Κυβέρνησις τί λέγει; ἀκούσαντες τὴν γνώμην τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου ἀποφαινόμεθα νὰ διαιρεθῇ ὁ δῆμος, δὲν λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν αὕτη ἡ πλειονοψηφία, οὔτε ἡ μειοψηφία, ἀλλ’ ἀποφασίζει ἡ Κυβέρνησις, ὅ,τι θέλει. Ἀλλ’ αὐτὰ, κύριοι, τὰ πράγματα συνδέονται στενότατα μὲ τὰ συμφέροντα τῶν ἐπαρχιῶν, μὲ τὰ συμφέροντα τῶν δημοτῶν, καὶ ἡ Βουλὴ θὰ πράξῃ ἔργον συνέσεως νὰ ἀποφασίσῃ νὰ κανονίσῃ αὐτὰ τὰ πράγματα διὰ νόμου καὶ ὁ ὑπουργὸς νὰ ἔρχηται νὰ λέγῃ, ὅτι δι’ αὐτὸν καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον εἶναι ἀνάγκη νὰ γίνῃ διαίρεσις. Δι’ αὐτὸ, κύριοι, παρακαλῶ νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ πρότασίς μου καὶ νὰ γραφῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§20ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§21Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐγὼ θὰ συνηγορήσω ὑπὲρ τῆς προτάσεως τοῦ νόμου τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς τῶν Καλαβρύτων καὶ ἐξάδελφός μου.

§22ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Διὰ τί νὰ γίνεται τόσος λόγος; αὐτὴ ἡ πρότασις θὰ ἀκολουθήσῃ τὸν δρόμον της· (θόρυβος).

§23Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὁ κ. Πετιμεζᾶς ἔκαμε κατηγορητήριον κατὰ τοῦ ὑπουργείου.

§24Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὄχι.

§25Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὁ προλαλήσας, κύριοι, ἐπροκάλεσεν ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ του τὴν μετάθεσιν τῆς πρωτευούσης ἑνὸς δήμου, ἐνῷ παμψηφεὶ τὸ ἐπαρχιακὸν καὶ δημοτικὸν συμβούλιον ἀπεφήναντο, ὅτι ἡ πρωτεύουσα ἔχει καλῶς. Τώρα, ἀφοῦ πρὸ 3 μηνῶν μετέθεσε τὴν πρωτεύουσαν, προτείνει νόμον ἤδη, δῆθεν πρὸς πρόληψιν τῶν καταχρήσεων, ἀλλὰ πράγματι, ἵνα ἐξασφαλίσῃ ὅ,τι καταχρηστικῶς ἐκέρδησεν. Αὐτὸ εἶναι ὄντως περίεργον.

§26Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἡ πρᾶξις τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου τὴν ὁποίαν ἀνέφερε ἐγένετο ὅτε ἦτο ὑπουργὸς ὁ κ. προλαλήσας· ἐγὼ δὲν εἶχον καμμίαν ἰσχὺν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, τὸ γνωρίζετε πολὺ καλὰ, δὲν θέλω νὰ εἴπω τίποτε περισσότερον. Ἐδῶ εἶναι Καλαβρυτινοὶ βουλευταὶ καὶ δύνανται νὰ σᾶς βεβαιώσουν. Ἀλλὰ καὶ οἱ λόγοι τοῦ προλαλήσαντος, ἐὰν ᾖναι ἀληθεῖς, εἶναι ὑπὲρ ἐμοῦ, διότι τοῦ λοιποῦ θέλω νὰ παύσῃ ὁ εἷς καὶ ὁ ἄλλος νὰ δύναται νὰ κάμῃ τοιαῦτα πράγματα.

§27Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Θὰ διορθώσω ἕνα λάθος· ἡ πρᾶξις τοῦ δημοτικοῦ Συμβουλίου ἐγένετο κατὰ τὰ 1873, ὅτε κάθε ἄλλο ἤμην παρὰ ὑπουργός.

§28Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἡ Βουλὴ ἂς πιστεύσῃ τότε ὅποιον θέλει.

§29ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Χρεωστῶ νὰ σᾶς εἴπω δύω λέξεις ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, διότι συνυπέγραψα τὴν πρότασιν, ὁρμώμενος ἀπὸ λόγον ἴσως διάφορον ἐν μέρει ἐκείνου, ὃν προέβαλεν ὁ κ. Πετιμεζᾶς. Κατὰ τὴν πεποίθησίν μου τὸ δημοτικὸν ζήτημα εἶναι πολὺ σπουδαιότερον ἄλλων ζητημάτων, τὰ ὁποῖα ἐλύθησαν ἀπὸ τὸ νομοθετικὸν σῶμα. Συμπέρασμα δὲ εἶναι, ὅτι ἀνάγκην ἔχομεν νὰ λύσωμεν δι’ αὐτοῦ τὸ δημοτικὸν ζήτημα· καὶ διὰ τοῦτο συνετάξαμεν τὸν νόμον καὶ τὰς τροπολογίας τὰς ὁποίας ἔφερεν ὁ κ. ὑπουργός. Ἐὰν ἡ Βουλὴ παραδεχθῇ τὸ ζήτημα, τοῦτο τὸ ὁποῖον ἀποκλείει τὴν Κυβέρνησιν τοῦ δικαιώματος τούτου, ἀποφαίνεται περὶ τῶν καθεστώτων δήμων, ἕνεκα τοῦ ὁποίου θὰ ἀναγκασθῶμεν νὰ καταργήσωμεν τὸ σύστημα τὸ ὑπάρχον καὶ νὰ παραδεχθῶμεν ἓν σύστημα τῶν μικρῶν ἢ τῶν μεγάλων δήμων, ὅ,τι φανῇ καταλληλότερον. Δὲν ἐκτείνομαι, κύριοι, διότι ἐπιφυλάττωμαι νὰ λάβω τὸν λόγον. Παρακαλῶ ὅμως τὴν Βουλὴν νὰ δεχθῇ τὴν πρότασιν αὐτὴν εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν.

§30ΤΙΝΕΣ. Ὄχι.

§31ΕΤΕΡΟΙ. Ναί.

§32ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Προτείνω νὰ τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ ἐπιφυλαττόμενος ἐν τῇ συζητήσει νὰ σᾶς ἀποδείξω, ὅτι ὄχι μόνον δὲν εἶναι ὀρθὸν, ἀλλὰ καὶ ὅτι θέλει βλάψει.

§33Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ πρέπει νὰ τυπωθῇ, διανεμηθῇ, καὶ νὰ σταλῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, λέγει ὁ Κανονισμός.

§34Δ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Τώρα αὐτὴν τὴν στιγμὴν δὲν παρέβητε τὸν Κανονισμόν; Δὲν ἀνεγνώσατε εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν τὸ σήμερον ὑποβληθὲν νομοσχέδιον; (θόρυβος).

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο πρότασις περὶ ἀναγνώσεως εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν.

§36ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑποστηρίζεται ἀπὸ δέκα;

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποστηρίζεται ἀπὸ δέκα ἡ πρότασις; (ἐγείρονται ὑπὲρ τοὺς δέκα).

§38ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ μὴ διακόπτῃ τὰς ἐργασίας τὰς ὁποίας ἤδη ἤρχισε, διότι δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ διακόπτωμεν.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ κατεπεῖγον τῆς ἀναγνώσεως καὶ συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Ἐρχόμεθα εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ ἑβδόμου ἄρθρου τὸ ὁποῖον γίνεται ἕκτον.

§40ΖΩΧΙΟΣ. Ἀναγκάζομαι νὰ ἀπασχολήσω δι’ ὀλίγας στιγμὰς τὴν Βουλὴν πρὸς τὸ συμφέρον καὶ αὐτῆς καὶ τῶν ὑπουργῶν. Ἔλαβον χθὲς ἕνα μέτρον ἐξ Εὐβοίας καὶ τὸν ἔλαβον ἀπὸ ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος γράφει ἢ εἰς τὰ σύνορα ἢ εἰς τὰς Ἀθήνας. Καὶ τί μὲ λέγει; Μοῦ ἔχει σημειώσει, ὅτι γίνονται καταχρήσεις εἰς τὴν προμήθειαν τοῦ ἄρτου εἰς τὸ στρατόπεδον τῆς Χαλκίδος. Ἐγὼ δὲν τὸ πιστεύω, διότι ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν εἶναι μακρὰ πάσης μομφῆς, ἀλλὰ διὰ νὰ κλείσωμεν τὰ στόματα τῶν ἀντιπάλων πρέπει νὰ τὸ εἴπωμεν, διότι καὶ ἐδῶ ὅπως εἶναι ἐκτεθειμένον τὸ πρᾶγμα φαίνεται, ὅτι δὲν εἶναι ἀληθὲς, πρέπει δὲ νὰ ἀναιρεθῇ, διότι ἠξεύρετε σήμερον ποῖος εἶναι ὁ Πρόεδρος τοῦ ὑπουργικοῦ Συμβουλίου; Εἶναι ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὁ ὁποῖος εἶναι καὶ τῶν Ναυτικῶν. Μειουμένης δὲ τῆς ἀξίας αὐτοῦ, μειοῦται καὶ τῆς Κυβερνήσεως καὶ βλάπτεται καὶ ὁ τόπος.

§41ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κύριον ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ἐξετάσῃ.

§42ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα νὰ ἐξετάσῃ. Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 7 τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τις τὸν λόγον;

§44ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ ἄρθρον.

§46Ν. ΣΟΥΤΣΟΣ. Νομίζω, ὅτι ἐνταῦθα εἶναι ἀνάγκη νὰ προστεθῇ διάταξις περὶ ἀντικαταστάσεως τοῦ προέδρου τοῦ ἐπαρχιακοῦ Συμβουλίου, ὅταν οὗτος δὲν μεταβαίνῃ νὰ ἐκδικάσῃ....

§47Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς θὰ φέρῃ νόμον.

§48ΣΟΥΤΣΟΣ. Θὰ σᾶς ἀποδείξω διατὶ πρέπει νὰ γίνῃ τοῦτο ἤδη. Εἰς τὰ 1873 ἐγένοντο, ὅπως ἠξεύρετε, αἱ δημοτικαὶ ἐκλογαὶ, αἱ ὁποῖαι ἐξεδικάσθησαν εἰς τὰς ἀρχὰς τοῦ 1874. Εἰς διαφόρους ἐπαρχίας προσκληθέντες τινὲς τῶν προέδρων τῶν ἐπαρχικῶν Συμβουλίων διὰ νὰ ἐκδικάσουν τὰς ἐκλογὰς, δὲν ὑπήκουσαν εἰς τὸν νόμον καὶ ὡς ἐκ τούτου ἔμειναν πολλαὶ ἐκλογαὶ ἐκκρεμεῖς ἐπὶ πολὺν καιρόν. Τοῦτο δύναται νὰ συμβῇ καὶ μετ’ ὀλίγον ὅταν θὰ γείνωσιν αἱ νέαι δημοτικαὶ ἐκλογαί, καὶ πρέπει νὰ προληφθῇ ὅπως καὶ τότε, διότι καὶ τότε, ἂν ἐνθυμῆσθε, ἐπεψηφίσθη πρότασις τοιαύτη ἔχουσα ἰσχὺν μόνον δι’ ἐκείνας τὰς ἐκλογάς. Καὶ πράγματι ὅταν ὁ Πρόεδρος τοῦ ἐπαρχιακοῦ Συμβουλίου δὲν μεταβῇ νὰ ἐξελέγξῃ τὴν ἐκλογὴν τί θέλει γείνῃ; πρέπει νὰ κληθῇ ἀμέσως ὁ ἀντικαταστήσων αὐτὸν, πᾶσα δὲ βραδύτης εἶναι ἐπιζήμιος καθόσον δίδεται καιρὸς εἴτε εἰς τὴν ἀνάκλησιν τοῦ Νομάρχου ἢ τοῦ Προέδρου τοῦ δικαστηρίου ἀλλοιοῦσαν τὴν ἀπόφασιν. Δὲν βλέπω κανένα λόγον διὰ τοῦ ὁποίου δὲν δύναται ἐνταῦθα νὰ ἐπιψηφισθῇ ἡ διάταξις αὕτη.

§49ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Σᾶς προτείνουν νὰ καταχωρίσητε εἰς τὸν νόμον αὐτὸν ἕνα νόμον τὸν ὁποῖον ἐπρότεινεν ὁ κ. Ζαΐμης. Δὲν ἠδυνήθησαν οἱ Νομάρχαι νὰ κάμουν τοὺς καταλόγους, ὑπῆρχε μία ἔλλειψις μεγίστη, ἐδιορθώθη. Ἀλλὰ ἐδῶ δὲν πρόκειται περὶ δημοτικῶν ἐκλογῶν, περὶ ἐπικυρώσεως ἢ τροποποιήσεως Νόμου καταστατικοῦ νὰ εἰσάξωμεν ξένην διάταξιν ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου περὶ τοῦ ὁποίου πρόκειται. Ὅ,τι ζητοῦν εἶναι ξένον τοῦ ἀντικειμένου, τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν, καὶ δὲν ἠμποροῦμεν νὰ τὸ παραδεχθῶμεν. Πρώτην φορὰν, κύριοι, παρουσιάζεται τὸ ἄτοπον αὐτό. Παρουσιάζεται ἕνας νόμος καὶ θέλομεν νὰ προσθέσωμεν εἰς αὐτὸν ὅλας τὰς διατάξεις, αἱ ὁποῖαι αἰσθανόμεθα ὅτι πρέπει νὰ διορθωθῶσι. Λοιπὸν, κύριοι, δι’ ὅλα αὐτὰ τὰ ζητήματα θὰ γείνῃ ἄλλος νόμος, εἰς αὐτὸν δύνανται νὰ προστεθῶσι τοιαῦται διατάξεις καὶ ὄχι εἰς αὐτὸν τὸν νόμον, ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει σκοπὸν παρὰ νὰ συμπληρώσῃ μερικὰς ἐλλείψεις, αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουν εἰς τὸν ἐκλογικὸν νόμον καὶ τίποτε ἄλλο. Δὲν δυνάμεθα ἑπομένως νὰ παραδεχθῶμεν νὰ προστεθῶσι διατάξεις μὴ ἔχουσαι σχέσιν. Ἰδοὺ, κύριοι, ποῦ προσκόπτει ἡ ἰδέα τοῦ κ. Σούτσου, ἡ ὁποία ἄλλως δύναται νὰ ᾖναι ὀρθὴ καὶ ἀναγκαία, ἀλλὰ σήμερον δὲν δυνάμεθα νὰ θέσωμεν ποικίλας διατάξεις καὶ ὅλως διόλου ξένας εἰς αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον.

§50ΣΟΥΤΣΟΣ. Κύριοι, δὲν ἔλαβον τὸν λόγον διὰ νὰ ἔχω καὶ τὴν θέλησιν νὰ ἐπιψηφισθῇ αὐτὸ, ἐὰν ὁ ὑπουργὸς σκοπῇ νὰ διορθώσῃ τὸ ἄτοπον καὶ ἕνεκα τούτου νὰ ὑποβάλῃ ἐντὸς τῆς ἐνεστώσης συνόδου νομοσχέδιον περὶ τούτου. Ἐὰν ὁ ὑπουργὸς ἐντὸς τῆς Συνόδου δὲν ὑποβάλῃ, βεβαίως αὐτὸς θὰ ᾖναι ὑπεύθυνος διὰ τὰς συνεπείας ἐάν τινες ἐκλογαὶ δὲν κυρωθοῦν. Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 8.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Πετσάλης προτείνει νὰ προστεθῶσιν αἱ λέξεις μετὰ τὸ «ὁ ὑποψήφιος» αἱ ἑξῆς «ἢ ὁ ἀντιπρόσωπος». Ἐπίσης καὶ ὁ κ. Ῥουσσόπουλος προτείνει τὸ αὐτό. Ὁ κ. ὑπουργὸς ἔχει παρατήρησιν;

§52ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἂς προστεθῇ.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον, ὅπως τροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀνεγινώσκεται τὸ ἄρθρον 9).

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ῥουτσόπουλος καὶ ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου ἔχει τροπολογίαν, νὰ ἀπαλειφθῶσιν αἱ λέξεις «καθ’ οἱονδήποτε τρόπον».

§55ΡΟΥΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Δύω λέξεις, κύριε πρόεδρε. Κύριοι, ἐπροτείναμεν νὰ ἀπαλειφθῶσιν αἱ λέξεις «καθ’ οἱονδήποτε τρόπον» διότι φρονοῦμεν, ὅτι ἐὰν δὲν ἀπαλειφθῶσιν αἱ λέξεις αὗται θὰ ἀφήσωμεν ἐκτεθειμένους καὶ τοὺς δημοσίους καὶ τοὺς δημοτικοὺς ὑπαλλήλους εἰς τὸ αὐθαίρετον τῆς Διοικητικῆς ἀρχῆς, ἡ ὁποία θὰ δύναται καὶ τὴν ἀθωοτέραν ἔτι παράκλησιν, ἢ σύστασιν αὐτῶν νὰ θεωρῇ ὡς πρᾶξιν περιλαμβανομένην εἰς τὴν εὐρεῖαν σημασίαν τῶν λέξεων «καθ’ οἷον δήποτε τρόπον». Θέλομεν δὲ νὰ λείψουν αἱ λέξεις «καθ’ οἱονδήποτε τρόπον» καὶ μάλιστα ἀφοῦ τὸ ἄρθρον ἀπαιτεῖ τρεῖς ποινὰς, τὴν χρηματικὴν, τὴν φυλάκισιν καὶ τὴν στέρησιν τῶν πολιτικῶν δικαιωμάτων.

§56ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Ὡς πρὸς τὴν παρατήρησιν τοῦ κ. Ῥοσσοπούλου, ἣν ἔκαμε πρὸς ὑποστήριξιν τῆς τροπολογίας του, λέγω ὅτι τὸ αὐτὸ ἀποτέλεσμα θὰ ὑπάρξῃ καὶ ἂν ἀπαλειφθῶσιν αἱ λέξεις καὶ ἂν μείνωσι. Πιστεύω ὅτι ὁ κ. Ῥουσσόπουλος δὲν θέλει ἐπιμείνει. Ἔχω ὅμως νὰ κάμω μίαν ἄλλην παρατήρησιν εἰς τὴν ὁποίαν πιστεύω ὅτι θέλει συμφωνήσει καὶ ὁ κ. ὑπουργός. Τὸ ἄρθρον αὐτὸ ἔρχεται νὰ ἀντικαταστήσῃ τὸ ἄρθρον 87 τοῦ νόμου. Τὸ ἄρθρον 87 ἀντικαθίσταται διὰ τοῦ ἄρθρ. 9 τοῦ ὑπὸ συζήτησιν. Δὲν ἔχει οὕτως, κύριε ὑπουργέ;

§57ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Μάλιστα.

§58ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Ἐὰν ἔχῃ οὕτως, εἶναι καλὸν νὰ ἐξηγηθῇ, διότι ἄλλως θὰ πέσωμεν εἰς τὸ ἄτοπον ὅτι συνυπάρχουν καὶ δύω διατάξεις. Ὥστε πρέπει νὰ γείνῃ μνεία ὅτι καταργεῖται διὰ τῆς διατάξεως αὐτῆς τὸ ἄρθρ. 87.

§59ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον αὐτὸ βεβαίως ἀντικαθιστᾷ τὸ ἄρθρ. 87· ἐὰν δὲν ἐννοεῖται, ἠμποροῦμεν νὰ τὸ εἴπωμεν.

§60ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἄρθρον 87 μεταβάλλεται ὡς ἑξῆς· (ἀναγινώσκει).

§61ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἄς διατυπωθῇ οὕτω.

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς εἶπεν ὅτι τὸ ἄρθρον 87 ἀντικαθίσταται, ὥστε εἶναι περιττὸν νὰ τὸ βάλωμεν.

§63ΡΟΥΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Καθόσον ἀφορᾷ τὴν ἄλλην τροπολογίαν, ἣν ζητοῦμεν νὰ λείψῃ ἡ ποινὴ τῆς φυλακίσεως καὶ νὰ μείνουν αἱ δύω ἄλλαι, τί λέγει ὁ κ. ὑπουργός;

§64ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὑπὲρ τῶν καταχραστῶν δὲν πρέπει νὰ δεικνύωμεν προστασίαν. Ἔχομεν ἀποδείξεις ὅτι πολλοὶ δίδουν χιλιάδας δραχμῶν...

§65ΡΟΥΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχετε στέρησιν τριετῆ τῶν πολιτικῶν δικαιωμάτων, ἔχετε καὶ 500 δραχμῶν χρ. ποινὴν, δὲν ἀρκοῦν αἱ δύω αὗται ποιναί; Ἀλλ’ ἐγὼ τοὐλάχιστον οὐδεμίαν γνωρίζω τοῦ ποινικοῦ νόμου διάταξιν, προβλέπουσαν τριπλῆν ποινὴν διὰ μίαν καὶ τὴν αὐτὴν πρᾶξιν· παρετηρήθη δὲ, ἄλλως, ὅτι ὁσάκις διάταξίς τις ἀπαιτεῖ ὑπερμέτρως αὐστηρὰν ποινὴν, ἡ διάταξις αὕτη σπανιώτατα, ἢ μᾶλλον οὐδέποτε ἐφαρμόζεται.

§66Ι. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Νὰ προστεθῇ ὄχι μόνον οἱ ὑπάλληλοι ἀλλὰ καὶ «οἱ ὑπηρέται», τοὐτέστι οἱ ἀγροφύλακες κλπ.

§67ΤΙΝΕΣ. Δὲν εἶναι ἀνάγκη.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 10.

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 11.

§70ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ φέρῃ προσθήκην τινὰ εἰς τὸν νόμον διὰ τῆς ὁποίας νὰ λύηται ἡ διαφωνία καὶ ἡ ἀμφιβολία ἡ ὑπάρχουσα εἰς τὸν Δήμαρχον Ἀθηνῶν. Καθὼς σᾶς εἶπον καὶ ἄλλοτε ὁ κ. Δήμαρχος ἀμφιβάλλει ἂν ᾖναι ὑποχρεωμένος κατὰ τὸν νόμον νὰ ἐγγράφῃ εἰς τοὺς καταλόγους ὅλους τοὺς ἐν τῷ δημοτολογίῳ ἀνυπάρκτους, πλαστοὺς καὶ ἀγνώστου διαμονῆς διὰ μόνον τὸν λόγον, ὅτι ὑπάρχουσιν ἐν τῷ δημοτολογίῳ καὶ οἵτινες εὑρίσκονται ἐν πλήρει ἀγνοίᾳ αὐτοῦ. Ὁ δήμαρχος παρεκάλεσε τρεῖς ἐκ τῶν καλλιτέρων νομικῶν μας νὰ γνωμοδοτήσωσι, τὸν κ. Καλλιγᾶν, Κόκκινον καὶ Ψαρᾶν, καὶ ὁ κ. Καλλιγᾶς ἀπεφάνθη σύμφωνα μὲ τὴν ἐπίσημον ἑρμηνείαν ἣν ἔδωκεν ὁ κ. ὑπουργὸς, ὅτι εὐθύνεται ὁ δήμαρχος ἐγγράφων εἰς τὸν ἐκλογικὸν κατάλογον πρόσωπα ἀγνώστου διαμονῆς ἀνύπαρκτα· ἀλλ’ οἱ δύο ἕτεροι νομικοὶ εἶπον, ὅτι ἐνόσῳ ὁ δήμαρχος δὲν εἶναι πεπεισμένος, ὅτι πρόσωπόν τι ἀπεβίωσε, δὲν ὑπάρχει εἰμὴ μόνον τὸ τεκμήριον ὅτι ὑπάρχει ἐν τῷ δημοτολογίῳ. Εὑρίσκεται λοιπὸν ὁ κ. δήμαρχος εἰς αὐτὴν τὴν ἀμφιβολίαν, καὶ θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ λύσῃ τὸ ζήτημα, καθόσον οἱ νομικοὶ αὐτοὶ καὶ ὁ κ. Καλλιγᾶς καὶ οἱ δύω ἄλλοι λέγουσιν ὅτι ἡ ἑρμηνεία τὴν ὁποίαν δίδει ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ δὲν καλύπτει τὴν εὐθύνην τοῦ δημάρχου, ἀλλ’ ἴσως εὐθύνεται καὶ ὁ ὑπουργός. Διὰ τοῦτο διὰ νὰ λείψῃ πᾶσα ἀμφιβολία αὐτὴν τὴν σκέψιν τὴν διετύπωσα εἰς ἄρθρον καὶ θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ τὴν δεχθῇ (ἀναγινώσκει). Οὕτως ἀπεφάνθησαν οἱ σπουδαιότεροι νομομαθεῖς. Πρέπει νὰ δοθῇ μία λύσις, διότι ἡ διοικητικὴ λύσις δὲν ἀρκεῖ, δὲν καλύπτει τὴν εὐθύνην. Διὰ τοῦτο αὐτὸ τὸ ὁποῖον ὁ κ. ὑπουργὸς ἐγνωμοδότησε πρέπει νὰ τὸ ἀποφασίσωμεν καὶ νὰ τεθῇ εἰς τὰ πρακτικά.

§71ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἰδού, κύριοι, τί ὁ νόμος λέγει ῥητῶς (ἀναγινώσκει). Ἐγὼ εἶπον εἰς τὸν δήμαρχον ὅτι ἐὰν αἱ πληροφορίαι τῶν διαφόρων ἀρχῶν δὲν συντρέχουν ὑπὲρ τῶν ἐγγεγραμμένων εἰς τὸ δημοτολόγιον, ἐὰν οὗτος δὲν γνωρίζῃ αὐτούς, μόνον διότι εἶναι ἐγγεγραμμένοι, τοὺς τοιούτους διὰ τοὺς ὁποίους δὲν ἔχει πληροφορίας ἐὰν δὲν τοὺς ἐγγράψῃ δὲν εὐθύνεται. Κύριοι, νομίζω ὅτι αὐταὶ αἱ ἐξηγήσεις ἀρκοῦσι παραδεχόμεναι καὶ ὑπὸ τῆς Βουλῆς καὶ ἐξασφαλίζουσι τοὺς δημάρχους, οἱ ὁποῖοι εἰλικρινῶς ἐκτελοῦν τὸ καθῆκόν των καὶ οἱ ὁποῖοι δὲν ἐγγράφουν εἰς τὸν κατάλογον ἐκείνους περὶ τῶν ὁποίων δὲν ὑπάρχουν τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα ζητεῖ ὁ νόμος· ἀλλ’ ἐὰν χορηγήσωμεν διὰ διατάξεως ῥητῆς τὸ δικαίωμα εἰς τὸν δήμαρχον νὰ μὴ γράφῃ ὅσους θέλει μοὶ φαίνεται ἐπικίνδυνον. Ὁ δήμαρχος ζητεῖ τὴν ἐξήγησιν διὰ νὰ καλύψῃ τὴν εὐθύνην. Πιστεύω ὅτι ἡ ἐξήγησις, ἣν ἡ Βουλὴ δίδει σήμερον, καλύπτει τὴν εὐθύνην τοῦ δημάρχου Ἀθηνῶν.

§72ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Νὰ σημειωθῇ αὐτὴ ἡ ἐξήγησις εἰς τὰ πρακτικά.

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ βεβαίως θὰ τὸ κάμωσιν οἱ συντάκται.

§74ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον, ὅταν ἐψηφίσθη ὁ ἐκλογικὸς νόμος, ἔκαμον πρότασιν περὶ τῆς διαρκείας τῆς ψηφοφορίας ἐπὶ τῶν ἐκλογῶν, τότε μοῦ φαίνεται, ὅτι δὲν διεκρίθη καλῶς τὸ ζήτημα· σήμερον καὶ ἐντολὴν ἔχω παρὰ τῆς ἐπαρχίας μου νὰ παραστήσω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ἡ μία ἡμέρα θέλει ἐπιφέρει πολλὰς καὶ σπουδαίας ζημίας, ἐκτὸς δὲ τούτου πολλοὶ τῶν συναδέλφων μὲ παρεκάλεσαν νὰ ἐπαναλάβω τὴν τροπολογίαν....

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει τοιαύτη τροπολογία, ἀλλὰ δὲν εἶναι ὥρα ἀκόμη. Λοιπὸν τὸ 11 ἄρθρον ἔγινε 10· οἱ παραδεχόμενοι νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πολλοί). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Τώρα διάφοροι βουλευταὶ ἐπρότειναν τὴν ἑξῆς τροπολογίαν· (ἀναγινώσκει).

§76ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριοι, ὁ νόμος ὁ νέος προεκλήθη, ἵνα συμπληρώσῃ χάσματα καὶ ὄχι νὰ ἀνατρέψῃ ἢ μεταβάλλῃ διατάξεις μὴ ἐφαρμοσθείσας καὶ μὴ δοκιμασθείσας. Ἡμεῖς παρεδέχθημεν μίαν ἀρχὴν εἰς τὸν νόμον, πρέπει νὰ τὴν δοκιμάσωμεν πρῶτον. Ἡ Βουλὴ ἐπίστευσε τότε, ὅτι ἡ μονοήμερος ψηφοφορία συντείνει εἰς τὴν εἰλικρίνειαν τῶν ἐκλογῶν καὶ εἰς τὴν ἀπαλλαγὴν τῶν διαφόρων ἀτόπων, τὰ ὁποῖα οἱ πολῖται καὶ οἱ βουλευταὶ ὑποφέρουν· διὰ τοῦτο ὀφείλομεν νὰ ἐπιμείνωμεν εἰς ὅ,τι ἀπεφασίσαμεν, καὶ δὲν ἠμποροῦμεν νὰ δεχθῶμεν διατάξεις ἀνατρεπούσας κείμενον νόμον, χωρὶς αὐτὸς ὁ νόμος νὰ ἐφαρμοσθῇ ἔτι· αὐτὸ δὲ ἤθελεν ἀποδείξει, κύριοι, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν ψηφίζει σπουδαίως, ὅτι παίζει. Ἑπομένως παρακαλῶ νὰ μὴ δεχθῇ ἡ Βουλὴ αὐτὴν τὴν τροπολογίαν, ἡ ὁποία ξένη ὅλως παριστᾷ καὶ τὴν Βουλὴν ὡς σῶμα μὴ σπουδαῖον.

§77ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω πῶς ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ζητεῖ ἐκ βάθρων νὰ καταστρέψῃ τὴν καθολικὴν ψηφοφορίαν, ἡ ὁποία εἶναι ἀναγεγραμμένη εἰς τὸ Σύνταγμα. Ἡμεῖς θέλομεν νὰ δώσωμεν τὰ μέσα διὰ τῶν δύω ἡμερῶν εἰς πάντα πολίτην θέλοντα νὰ ἐξασκήσῃ τὸ πολύτιμον δικαίωμά του νὰ τὸ ἐξασκήσῃ· αἱ συγκοινωνίαι ἐν Ἑλλάδι σήμερον διατελοῦν ἐν κακίστῃ καταστάσει, ἡ μία ἡμέρα εἶναι ἀδύνατον νὰ μὴ ἐπιφέρῃ ἀποκλεισμοὺς καὶ διαφόρους ἄλλας καταχρήσεις· διὰ τοῦτο ἐπιμένω εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τῆς τροπολογίας.

§78ΡΕΒΕΛΑΚΗΣ. Αὐτὸ εἶναι ἀντικείμενον ἰδιαιτέρου νόμου.

§79Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τί ἐννοεῖτε, ὅτι θὰ κάμωμεν μίαν μόνην ἡμέραν ψηφοφορίαν; Ἡ πρότασις αὕτη εἶναι πρότασις αὐτοτελής, καὶ θὰ ὑποβληθῇ εἰς ὅλους τοὺς κανόνας καὶ τὰς διατυπώσεις, τὰς ὁποίας ὁρίζει ὁ Κανονισμός· θὰ ὑπάγῃ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, θὰ ἔλθῃ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς, θὰ ὁρισθῇ ἡ θέσις τοῦ νόμου αὐτοῦ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει καὶ θὰ συζητηθῇ ἐν τῇ Βουλῇ κατὰ τὴν σειράν τῆς. Ἤδη βλέπω, ὅτι τὸ κάμνομεν ὡς εἰς τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν· ἔχομεν μίαν ἡμερησίαν διάταξιν καὶ ἐρχόμεθα νὰ συζητήσωμεν κατ’ αὐτήν· αἰφνιδίως ὅμως παρουσιάζονται νέαι προτάσεις. Αὐτὸ δὲν εἶναι τροπολογία, εἶναι αὐτοτελὴς πρότασις, καὶ θ’ ἀποδείξῃ ἡ Βουλὴ, ὅτι τὴν μίαν ἡμέραν παραδέχεται ἓν σύστημα καὶ τὴν ἄλλην τὸ καταργεῖ χωρὶς νὰ τὸ δοκιμάσῃ. Λοιπὸν πρέπει νὰ σταλῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, νὰ ἔλθῃ ἔκθεσις αὐτῆς, καὶ νὰ κανονισθῇ ἡ θέσις τοῦ νόμου ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει.

§80ΖΩΧΙΟΣ. Ἐψηφοφόρησα ὑπὲρ τῆς μιᾶς ἡμέρας, καὶ παραδόξως ἤλλαξα γνώμην. Διατί; ἐψήφισα ὑπὲρ τῆς μιᾶς ἡμέρας ἐπὶ τῇ ὑποθέσει, ὅτι θὰ ἀφεθοῦν οἱ ψηφοφόροι ἐλεύθεροι νὰ ψηφοφορήσουν. Ἂν ὅμως σεῖς παραδεχθῆτε κανόνα, κατὰ τὸν ὁποῖον ἀριθμητικῶς εἶναι ἀδύνατον νὰ ψηφοφορήσῃ ὁ λαὸς, τί ποιητέον; Ἐπετρέψατε εἰς τοὺς Νομάρχας καὶ τὰ δημοτικὰ συμβούλια νὰ ὁρίσουν τὰ τμήματα κατὰ τὴν ἀπόστασιν τῶν χωρίων καὶ τὴν πληθὺν τῶν πολιτῶν. Ἂν ὅμως τὰ συμφέροντα τῶν νομαρχῶν ἢ τῶν δημοτικῶν συμβούλων εἶναι ἐναντία, ὅπως πολλάκις συνέβη, τί τότε ποιητέον; Ἐκ τῶν προτέρων κατάδηλον εἶναι, ὅτι δὲν θὰ ψηφοφορήσῃ ὁ λαὸς, καὶ ἀπὸ τοῦ ἑνὸς ἀτόπου περιεπέσαμεν εἰς ἄλλο· ἐγκατελείψαμεν δὲ τὰς ἐκλογὰς εἰς ποίους; εἰς τὴν διάκρισιν τῶν ποιμένων τῶν μισθωτῶν. Ὁ Χριστὸς ἐμνημόνευσε δύω τάξεις ποιμένων, τοὺς ποιμένας τοὺς μισθωτοὺς καὶ τοὺς ποιμένας τοὺς καλούς. Σεῖς δὲ προτιμᾶτε τοὺς μισθωτοὺς, ἐμπιστευόμενοι τοὺς νομάρχας. Ἐγὼ ὅμως σᾶς λέγω, ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ ψηφίσουν 2,000 δημόται εἰς ἓν τμῆμα. Τινὲς δὲ προτείνουσι νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἡ πρότασις. Ἀλλ’ ἠξεύρετε τί αὐτὸ σημαίνει; Σημαίνει νὰ μὴ ψηφισθῇ ἡ πρότασις ποτέ. Ἂς εἴπωμεν δὲ καθαρῶς, ὅτι δὲν δέχεται ἡ Βουλὴ τὴν πρότασιν· ἀφοῦ μάλιστα ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἶπεν ὄχι, τετέλεσται. Ὁ δὲ κύριος Σωτηρόπουλος εἶπεν, δὲν βλέπεις τὴν Βουλὴν, ὅτι δὲν τὸ δέχεται; Τί ἐπιμένεις; Ἀλλ’ ἐὰν ποτὲ συναντηθῶμεν εἰς τοῦτον τὸν τόπον, ἢ εἰς ἄλλον, νὰ ἐνθυμηθῆτε, ὅτι δὲν ἐπιτρέπετε νὰ ψηφοφορήσουν σήμερον οἱ Ἕλληνες οἱ ἐλεύθεροι, καὶ θέλετε δῆθεν νὰ δώσητε τὸ δικαίωμα νὰ ψηφοφορήσουν ἄλλοι.

§81ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριοι, πρῶτον δὲν ὑπάρχει παράδειγμα, ἐκτὸς ἐκείνου τοῦ παρὰ τοῦ κ. Ζωχιοῦ ἀναφερομένου, τὸ ὁποῖον νὰ καθιστᾷ πιθανὴν τοιαύτην δυσκολίαν ὡς πρὸς τὸν προσδιορισμὸν τῶν τμημάτων. Ἐκτὸς τούτου, μέχρι τοῦδε δὲν ἔχομεν παράπονον ἀπὸ κανὲν μέρος, ὅτι τῳόντι οὕτω κακῶς ἐφῃρμόσθη ὁ νόμος πρὸς τὰ τμήματα, ὥστε νὰ καταστῇ ἀδύνατος ἡ ψηφοφορία. Ἀλλὰ, κύριοι, ἡ τροπολογία αὐτὴ ἀνατρέπει ὅλον τὸν νόμον· ὅλος ὁ νόμος ἔχει σχέσιν πρὸς τὴν ψηφοφορίαν τοῦ μονοημέρου. Λοιπὸν ἂν παραδεχθῆτε τὴν τροπολογίαν, ἀνατρέπετε ὅλον τὸν νόμον, καὶ βεβαίως ἐγὼ δὲν ἀναλαμβάνω τὸ ἔργον τοιαύτης ἀνατροπῆς, ἂν τῳόντι δὲν ἀποδείξει ἡ πεῖρα, ὅτι αὐτοὶ οἱ κίνδυνοι, οἱ ὁποῖοι παρουσιάζονται, εἶναι ἀληθεῖς καὶ πραγματικοί.

§82ΡΙΚΑΚΗΣ. Κύριοι, πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν ἂν πραγματικῶς ἡ πρότασις δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς ἀπαράδεκτος, ὡς ἀντικειμένη εἰς ἄλλην διάταξιν τοῦ νόμου καὶ ἀνατρέπουσαν αὐτὴν, διότι τότε βεβαίως δὲν δυνάμεθα νὰ ἐπιληφθῶμεν μονομερῶς τῆς συζητήσεως αὐτῆς.

§83Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐγὼ ἔφερον πρότασιν ῥητὴν καὶ εἶπον, ὅτι δὲν δύναται νὰ ὑποβληθῇ εἰς συζήτησιν οὐσιαστικὴν καὶ βλέπω, ὅτι ἤρχισεν οὐσιαστικὴ συζήτησις χωρὶς νὰ γείνῃ καθόλου λόγος περὶ τῆς ἐνστάσεώς μου· διότι τότε, ὅταν οὕτως ἔρχονται τὰ ζητήματα, θὰ κάμητε καλὰ νὰ ξεσχίσητε τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, διότι δὲν ἔχει πλέον οὐδεμίαν ἔννοιαν. Πρέπει λοιπὸν νὰ προηγηθῇ τὸ ζήτημα αὐτό, τὸ ὁποῖον εἶπον, καὶ μετὰ ταῦτα νὰ συζητήσωμεν τὴν πρότασιν.

§84ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ πρότασις αὕτη ἐφέρθη εἰς τὴν ἐπιτροπὴν καὶ ἀπεῤῥίφθη· ἐπικαλοῦμαι μάλιστα τὴν μαρτυρίαν τοῦ κ. Δημητριάδου· ὥστε ἡ ἔνστασις, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ κ. Πετιμεζᾶς, δὲν ὑπάρχει, διότι ἡ πρότασις αὕτη ἐσυζητήθη καὶ ἀπεῤῥίφθη ἀπὸ τὴν ἐπιτροπήν.

§85ΡΙΚΑΚΗΣ. Δὲν δυνάμεθα ἐδῶ, οὔτε νὰ περιορίσωμεν, οὔτε νὰ κανονίσωμεν τὰς συζητήσεις μας μὲ τύπους δικαστικούς· πρόκειται νὰ τροποποιήσωμεν διατάξεις τινὰς τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, αἱ ὁποῖαι ἐκ προοιμίων ἐθεωρήθησαν ἐσφαλμέναι. Δὲν ἔχω λοιπὸν τὸ δικαίωμα κατὰ τὴν συζήτησιν νὰ κάμω καὶ ἄλλας προτάσεις αὐτοτελεῖς σχετιζομένας πάντοτε μὲ τὸν ἐκλογικὸν νόμον; Ἐὰν εἰσήγετο μία πρότασις μὴ σχετιζομένη μὲ τὸν ἐκλογικὸν νόμον, θὰ ἐθεώρουν βάσιμον τὴν ἔνστασιν τοῦ κ. Πετιμεζᾶ· ἀλλὰ πᾶσα πρότασις, ἡ ὁποία σχετίζεται μὲ τὰς διατάξεις τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, νομίζω, ὅτι δύναται νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν.

§86Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Φαίνεται, ὅτι ὁ κ. Ῥικάκης ὁ ὁποῖος εἶναι φίλος τῆς τάξεως μέχρι τῶν ἄκρων, ἐντὸς τῆς Βουλῆς θέλει νὰ φέρῃ τὴν ἀναρχίαν· χαίρω λοιπὸν διότι ὁ κ. Ῥικάκης εἶναι ἐγγὺς νὰ καταστῇ ἐπὶ τέλους καὶ πολεμικός. Τὸ ὑπουργεῖον ἔφερε προτάσεις αὐτοτελεῖς ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου· αἱ προτάσεις τοῦ ὑπουργείου ὑπεβλήθησαν εἰς τὴν ἐπιτροπήν· ἡ ἐπιτροπὴ ἔφερεν ἔκθεσιν, ἡ Βουλὴ ὥρισε τὴν κατάταξιν τοῦ νόμου ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει καὶ οὕτως ἐσυζητήθησαν αἱ τροπολογίαι αὐταί· ἐρωτῶ λοιπὸν τὸν κ. Ῥικάκην, κατὰ τί αἱ προτάσεις τοῦ νόμου ἐκ μέρους τῶν βουλευτῶν θὰ ᾖναι πλέον προνομιακαὶ ἀπὸ τὰς προτάσεις τὰς ὁποίας ἔκαμεν ἡ ἐπιτροπή; Ἂν, κ. πρόεδρε, παραδεχθῇ ἡ Βουλὴ τὰς ἀξιώσεις τὰς ὁποίας ὑπεστήριξεν ἀπὸ τοῦ βήματος ὁ κ. Ῥικάκης, κάμνετε πολὺ καλὰ νὰ ξεσχίσετε τὸν Κανονισμὸν τὸν διέποντα τὰς συζητήσεις τοῦ Σώματος, καὶ μετὰ ταῦτα νὰ ἔλθῃ νὰ ὑποστηρίξῃ τοιαύτας ἰδέας.

§87ΜΙΛΗΣΗΣ. Καὶ ἄλλοτε εἰς ἄλλην συνεδρίασιν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Καλαβρύτων ἐπρότεινεν αὐτὴν τὴν ἀντίῤῥησιν, τὸ ἐνθυμεῖσθε, ἡ Βουλὴ δὲ τὴν ἀπέῤῥιψε· διότι ἐσκέφθη ὅτι ἡ ἀρχὴ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου εἶναι ἡ μεταῤῥύθμισις τοῦ ψηφισθέντος ἐκλογικοῦ νόμου· ἑπομένως εἶναι δεκτὴ πᾶσα πρότασις τροπολογοῦσα τὴν ἀρχὴν, τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν, δὲν ὑπεβλήθη ἐξ ἀρχῆς, ὅπως εἶναι νῦν διατετυπωμένον, ἀλλ’ ἐτροποποιήθη διὰ διαφόρων προτάσεων, αἵτινες ὑπεβλήθησαν ἐν εἴδει τροπολογιῶν κατὰ τὴν πορείαν τῆς συζητήσεως καὶ ἐπὶ τέλους ἔλαβον τὸ σχῆμα τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἔχομεν ὑπ’ ὄψιν. Ἂν λοιπὸν ἡ Βουλὴ θελήσῃ νὰ παραδεχθῇ τὴν ἔνστασιν τοῦ κ. Πετιμεζᾶ, πρῶτον θὰ ἐκδώσῃ ἀπόφασιν ἀντιφατικὴν, πρὸς ἣν προηγουμένως ἐξέδωκε· ἔπειτα θὰ θεωρήσῃ ἀπαράδεκτον μίαν μόνον τροπολογίαν, τὴν ὑπὸ συζήτησιν, παραδεκτὰς δὲ ὅλας τὰς λοιπὰς προτάσεις, αἵτινες εἰς τὴν αὐτὴν ὑπάγονται κατηγορίαν. Καὶ τί θὰ προκύψῃ ἐντεῦθεν; Ὅτι θὰ διαμφισβητηθῇ τὸ ἔννομον κῦρος ὅλων τῶν προτάσεων τούτων, διότι δυνάμει τῆς ἀποφάσεως, ἣν θὰ ἐκδώσητε, δύναταί τις ἄριστα νὰ εἴπῃ, ὅτι ἡ τάδε πρότασις, ἡ ὁποία συμπεριελήφθη εἰς τὸ νομοσχέδιον, δὲν συνεζητήθη τρὶς, καὶ ἐπειδὴ δὲν ἦτο τροπολογία, ἀλλ’ ἀνεξάρτητος πρότασις, ἔπρεπε νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, νὰ ὑποβληθῇ εἰς τρεῖς ἀναγνώσεις, διὰ νὰ λάβῃ τὸ κῦρος νόμου· τοιουτοτρόπως, κύριοι, ἂν δεχθῶμεν τὴν πρότασιν τοῦ κ. Πετιμεζᾶ, κινδυνεύομεν νὰ θέσωμεν ἐν ἀμφιβολίᾳ τὸ κῦρος καὶ τὴν ὕπαρξιν τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἐψηφίσαμεν.

§88ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὅλαι αἱ τροπολογίαι τρὶς ἐψηφίσθησαν.

§89ΜΙΛΗΣΗΣ. Διότι ὑπεβλήθησαν τινὲς ἐξ αὐτῶν κατὰ τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν.

§90ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν εἶναι ἀκριβές.

§91ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Κάμνει ἓν λάθος ὁ κ. Μίλησης· ὅλας τὰς τροπολογίας, τὰς ὁποίας ἔχει τὸ νομοσχέδιον, τὰς ἔφερεν ἡ ἐπιτροπὴ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ἀνεγνώσθησαν τρίς.

§92ΜΙΛΗΣΗΣ. Τρίς;

§93ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα τρίς.

§94ΜΙΛΗΣΗΣ. Ὅλαι αἱ τροπολογίαι;

§95ΤΙΝΕΣ. Ὅλαι.

§96ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἄπορον πῶς μὲ ἀπατᾷ ἡ ἰδική μου μνήμη.

§97ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Κύριε πρόεδρε, ὁ κ. Πετιμεζᾶς μᾶς εἶπεν, ὅτι ἡ πρότασις εἶναι αὐτοτελὴς, ἀλλὰ συνάμα εἶπεν, ὅτι εἶναι αὐτοτελὴς καὶ ἡ πρότασις τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἐπρότεινε δὲ τὸ ἀπαράδεκτον, διότι κατὰ τὸν Κανονισμὸν ὀφείλει νὰ ὑποβληθῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν· ἀλλ’ ὅταν πρόκειται περὶ τροπολογιῶν, αἱ τροπολογίαι δὲν μεταβαίνουν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν παρ’ ὅταν κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς παρουσιάζονται· τότε μόνον ἀποστέλλονται εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, ἵνα διαφωτισθῇ ἡ Βουλή· ἀλλὰ ἤδη τὸ ζήτημα τοῦτο ἐσυζητήθη τρὶς καὶ εἶναι ἐν γνώσει ἡ Βουλὴ καὶ εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ κρίνῃ περὶ ὅλων τῶν τροπολογιῶν τῶν ἐπ’ αὐτοῦ ἐπιφερομένων.

§98ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κατὰ τοῦτο ἔχουσιν ἄδικον, καθόσον πᾶσα τροπολογία ἐρχομένη ὡς πρότασις νόμου δὲν ἠμπορεῖ νὰ τροπολογήσῃ ἄλλους νόμους περὶ τῶν ὁποίων δὲν πρόκειται· δὲν ἠμποροῦμεν δι’ αὐτῆς τῆς τροπολογίας νὰ τροπολογήσωμεν τὸν ἐκλογικὸν νόμον· ἂν παραδεχθῆτε αὐτὸ τὸ σύστημα, τότε θὰ γείνῃ κυκεών.

§99ΜΙΛΗΣΗΣ. Δὲν ὑπεβάλετε σεῖς τροπολογίας κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν;

§100ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Ἐγὼ ἀντετάχθην καὶ κατὰ τῶν ἄλλων τροπολογιῶν, διότι ἐξ ἀρχῆς εἶπον, ὅτι ἡ ἀρχὴ τοῦ νόμου ἐκείνου εἶναι ἡ ἑξῆς: οἱ κατάλογοι οἱ παλαιοὶ εἶναι ἔγκυροι μέχρι τῆς καταρτίσεως τῶν νέων καταλόγων· αὐτὴ εἶναι ἡ ἀρχὴ τοῦ νόμου τὸν ὁποῖον συζητοῦμεν. Λοιπὸν ἐκ τῆς ἀφορμῆς αὐτῆς, ἣν δίδει ἓν ἄρθρον τοῦ νόμου, καὶ ἐκ τοῦ σκοποῦ, τὸν ὁποῖον ἔχει ὁ νομοθέτης νὰ ἀνακαλέσῃ τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἄρθρου, δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ἀνατρέψωμεν ὅλον τὸν νόμον. Ὁ ἀστικὸς κώδιξ σύγκειται ἀπὸ τὸ πραγματικὸν δίκαιον, τὸ οἰκογενειακὸν, τὸ κληρονομικὸν δίκαιον· ἔρχεται μία πρότασις εἰδικὴ μεταῤῥυθμίζουσα ἓν ἄρθρον τοῦ περὶ κληρονομίας δικαίου· δὲν ἠμποροῦμεν δι’ αὐτῆς τῆς προτάσεως νὰ συζητήσωμεν ὅλον τὸν ἀστικὸν κώδικα· νὰ παραδεχθῶμεν λόγου χάριν αἰφνηδίως πρότασιν, ἡ ὁποία δὲν ἀναγνωρίζει τὴν ἰδιοκτησίαν. Ἐπειδὴ λοιπὸν ἦλθε πρότασις περὶ τροπολογίας ἑνὸς ἄρθρου, δὲν ἠμποροῦμεν νὰ τροπολογήσωμεν ὅλον τὸν νόμον· θὰ περιορισθῶμεν ἐντὸς τῆς ἀρχῆς τὴν ὁποίαν ἔθεσεν ὁ νόμος.

§101ΜΙΛΗΣΗΣ. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγετε δὲν τὸ ἐξετάζω· ἀλλὰ δὲν εἰσήχθησαν τροπολογίαι καὶ κατὰ τὴν βʹ. συζήτησιν;

§102ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Βλέπετε, ὁ κ. Μίλησης ἀναγνωρίζει τὸ ἄτοπον ἀλλὰ θέλει νὰ κάμῃ μίαν ἐξαίρεσιν· ἀφοῦ παρεβιάσθη ὁ Κανονισμὸς διὰ τὰς ἄλλας τροπολογίας νὰ παραβιασθῇ καὶ τώρα. Ἀλλ’ ὁ Κανονισμὸς ὅταν παρεβιάσθη σιωπηρῶς δὲν σημαίνει τίποτε· καὶ ἂν παρεβιάσθη ὁ Κανονισμός, καὶ τοῦτο συνέβη κατ’ ἐμὲ ὡς πρὸς τὰ ἄλλα ἄρθρα, διότι ἐγὼ εἶπον ὅτι τὰ ἄλλα ὅλα εἶναι ἐκτὸς τῆς ἀρχῆς τῆς τροπολογίας τὴν ὁποίαν ἔφερεν ὁ ὑπουργός, ἀλλ’ ὁ ὑπουργὸς μοῦ ἀντέταξε τότε, ὅτι ὅλαι αὗται αἱ τροπολογίαι συμπεριελήφθησαν εἰς ἕνα νόμον καὶ ὑπάγονται εἰς μίαν ἀρχὴν τῆς τροπολογίας τοῦ νόμου περὶ ἐκλογῆς, καὶ ἡ Βουλὴ παρεδέχθη, ὅτι τὰ ἐπίλοιπα ἄρθρα, τὰ ὁποῖα ἐψηφίσθησαν ὑπάγονται εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ νόμου τοῦ εἰσαχθέντος. Τί σὲ ὠφελεῖ τώρα αὐτό, κ. Μίληση; ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισεν, ὅτι τὰ ἄλλα ἄρθρα ὑπάγονται εἰς τὴν ἀρχὴν αὐτήν, εἶναι πάλιν ἐντὸς τοῦ Κανονισμοῦ, διότι οὕτως ἀπεφάσισεν ἡ Βουλή, καὶ τώρα ἂν ἡ Βουλὴ ἀποφασίσῃ, ὅτι καὶ αὐτὸ τὸ ἄρθρον ὑπάγεται εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ νόμου τοῦ εἰσαχθέντος, θὰ ἔχῃ καλῶς. Τέλος πάντων τὰ ἄλλα ἄρθρα ἐψηφίσθησαν, ὅπως δήποτε· τώρα ἀφοῦ ἔρχεται ἔνστασις τυπική, πῶς ἠμποροῦμεν ἡμεῖς νὰ ἀποφασίσωμεν, ὅτι καὶ αὐτὴ ἡ πρότασις ὑπάγεται εἰς τὴν τροπολογίαν τοῦ ἄρθρου δεῖνος τοῦ νόμου, ἐνῷ τὸ ἄρθρον ἐκεῖνο λέγει μόνον περὶ κύρους τῶν καταλόγων; Νομίζω λοιπόν, ὅτι εἶναι ἀπαράδεκτον, δὲν θέλω δὲ νὰ μακρηγορήσω ποίας συνεπείας δύναται νὰ ἔχῃ, ὅταν συζητουμένου ἑνὸς ἀντικειμένου τροπολογοῦμεν καθ’ ἑκάστην ἄλλους οὐσιώδεις νόμους διὰ συναρπαγῆς.

§103ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἐγὼ ἰσχυρίζομαι, ὅτι ἡ προκειμένη πρότασις ἀποβλέπει τὸ αὐτὸ μέρος τοῦ νόμου, τὸ ὁποῖον ἀποβλέπουν ὅλαι αἱ ἄλλαι διατάξεις. Αἱ διάφοροι προτάσεις, τὰς ὁποίας ἐσυζητήσαμεν, ἀνάγονται εἰς διάφορα κεφάλαια τοῦ νόμου καὶ τὰ συναρμολογήσατε ὅλα, διότι θ’ ἀποτελέσουν ἀναπόσπαστον μέρος τοῦ ὅλου ἐκλογικοῦ νόμου. Σήμερον λοιπὸν ὑποβάλλεται πρότασις ἀναγομένη εἰς μίαν διάταξιν τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, σχετιζομένη στενῶς μὲ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον· ἡ πρότασις εἶναι νὰ γίνῃ εἰς δύω ἡμέρας ἡ ἐκλογή. Σήμερον ἡ Βουλὴ ἐπελήφθη τοῦ ἔργου ν’ ἀναθεωρήσῃ ἐν μέρει τὸν ἐκλογικὸν νόμον καὶ νὰ ἐπανορθώσῃ ἐλλείψεις αὐτοῦ, καὶ εἶναι καιρὸς νὰ γείνῃ πᾶσα πρότασις δυναμένη νὰ συντελέσῃ πρὸς τὸν σκοπὸν αὐτόν· ἄλλως, ἐγὼ καὶ ὁ κ. Ζωχιὸς δυνάμεθα αὔριον νὰ ὑποβάλωμεν προτάσεις νέας περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου αὐτοῦ· ὥστε ἡ πρότασις εἶναι νομιμωτάτη, πᾶσα δὲ ἔνστασις ἀπαραδέκτου εἶναι ἐντελῶς ἄκυρος.

§104ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ πρέπει ν’ ἀποφασίσῃ ἐπὶ τῆς οὐσίας. Εἶναι περιττὸν νὰ χάνωμεν καιρόν· κηρύττω δὲ ῥητῶς ὅτι ἐγὼ εἶναι ἀδύνατον νὰ δεχθῶ αὐτὴν τὴν τροπολογίαν.

§105ΖΩΧΙΟΣ. Κύριοι, τετέλεσται. Ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ὡμίλησε λαμπρά. Ἀλλ’ ἀφοῦ τετέλεσται δὲν θέλομεν νὰ μᾶς κρεμάσητε ἀναπολογήτους μὲ αὐτὰς τὰς στρεψοδικίας.

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, ἐγένετο ἡ ἔνστασις, ὅτι ἡ πρότασις εἶναι πρότασις νόμου καὶ πρέπει νὰ διατρέξῃ τὴν κανονικὴν ὁδόν· αὐτὸ εἶναι τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον κατ’ ἐμὲ πρέπει νὰ ψηφοφορήσῃ ἡ Βουλή. Οἱ παραδεχόμενοι λοιπόν, ὅτι ἡ τροπολογία αὕτη εἶναι πρότασις νόμου καὶ ὡς τοιαύτη πρέπει νὰ διατρέξῃ τὴν κανονικὴν ὁδὸν παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ψηφίζεται τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου.

§107ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριε πρόεδρε, πᾶσα διάταξις, λέγει, ἀντικειμένη εἰς τὸν παρόντα νόμον ἀκυροῦται. Διὰ νὰ λείψῃ ἡ ἀμφιβολία, ἡ ὁποία ἐπροτάθη, ἠμποροῦμεν νὰ εἴπωμεν, τὸ ἄρθρον 87 καὶ πᾶσα διάταξις ἀντικειμένη εἰς τὸν παρόντα νόμον ἀκυροῦται.

§108ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου, ὅπως ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Μεταβαίνομεν εἰς τὸ περὶ συστάσεως σώματος πολιτικῶν μηχανικῶν. Ὁ κ. Σοῦτσος ἔχει τὸν λόγον.

§110ΣΟΥΤΣΟΣ. Κύριοι βουλευταί, δὲν ἔλαβον τὸν λόγον οὔτε εἰς τὰ προξενικὰ, οὔτε εἰς τὰ διδασκαλικὰ, ἀλλ’ οὔτε εἰς τὰ δικαστικὰ νομοσχέδια· θὰ σᾶς παρακαλέσω ὅθεν νὰ μὲ ἀκούσητε εὐμενῶς, νὰ σᾶς εἴπω πράγματα ἴσως ἄγνωστα εἴς τινας ὑμῶν καὶ πιθανὸν καὶ αὐτὴ ἡ Κυβέρνησις νὰ πεισθῇ ν’ ἀποσύρῃ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον (θόρυβος). Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ὑποβαλὼν τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ δὲν τὸ συνώδευσε μὲ κἀμμίαν ἔκθεσιν, ἀλλ’ ἀναβὰς ἐπὶ τοῦ βήματος, ὡς δικαιολογίαν ἀνέφερε τὰ ἑξῆς· ὅτι ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἔλαβεν ἀνάγκην ἀξιωματικῶν τινων τοῦ μηχανικοῦ, τοὺς ἀφῄρεσεν ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν του, ἑπομένως ἡ ὑπηρεσία του χωλαίνει, καὶ κατὰ συνέπειαν ὑποβάλλει τὸ ὑποβαλλόμενον νομοσχέδιον. Ἐνταῦθα καταλαμβάνει τὴν ἕδραν τοῦ προέδρου ὁ ἀντιπρόεδρος κ. Πολυλᾶς. Κύριοι, οἱ ἀξιωματικοὶ οὗτοι δὲν ἐγκατέλειψαν τὰς θέσεις των, ἐκλήθησαν διὰ σπουδαιοτέρας ἀνάγκας τῆς πατρίδος. Πρὸς τὸν αὐτὸν σκοπὸν, κύριοι, τινὲς ἐγκατέλειψαν τὰ τέκνα των ἀπροστάτευτα, σύζυγοι ἀφῆκαν τὰς συζύγους των ἀπροστατεύτους καὶ ἀπῆλθον ἐκεῖ ὅπου τοὺς ἐκάλεσεν ἡ πατρὶς, ἀλλὰ δὲν ἐπῆλθεν εἰς τὴν ἰδέαν καμμίας συζύγου νὰ εἴπῃ, ἐπειδὴ μὲ ἐγκατέλειψες, σὲ ἐγκαταλείπω· ἐν τούτοις εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν ἐπῆλθεν ἡ ἰδέα ν’ ἀποπέμψῃ τὰ τέκνα του. Ἐὰν οἱ Μεταξάδες, οἱ Πετιμεζαῖοι, οἱ Σοῦτσοι, ὁ Λάππας, ὁ Κανελλόπουλος δὲν εἶναι κατάλληλοι νὰ χρησιμεύσουν ὡς μηχανικοὶ, ποῖοι θὰ ᾖναι; Τὰ παιδιὰ τοῦ Πολυτεχνικοῦ σχολείου, τὰ ὁποῖα μανθάνουν ἀπὸ ἡμᾶς γράμματα, καὶ τὰ ὁποῖα οὐδὲ ἴχνος πείρας ἔχουν; Ὁ ὀργανισμὸς τοῦ μηχανικοῦ σώματος ἐγένετο κατὰ 1856, ἔφερε τρεῖς σπουδαίας ὑπογραφὰς, Ἀλεξ. Κουμουνδούρου, Δημ. Βούλγαρη καὶ Λ. Σμόλεντζ, ἐγένετο δὲ ἐπὶ Ὄθωνος, ὅτε οἱ ὀργανισμοὶ δὲν ἐγένοντο ἁπλῶς καὶ ὡς ἔτυχε, καὶ δὲν δυνάμεθα σήμερον τοιαύτην διάταξιν νὰ καταστρέψωμεν διὰ μιᾶς ὑπογραφῆς· ἔπρεπε δὲ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο νὰ φέρῃ τὰς τρεῖς ὑπογραφὰς τῶν τριῶν σχετικῶν ὑπουργῶν. Τὸ ὑποβαλλόμενον νομοσχέδιον ἐπιτρέπει νὰ συμπληρωθῶσιν αἱ θέσεις τῶν μηχανικῶν καὶ δι’ ἀρχιτεκτόνων. Προσκαλέσατε παρακαλῶ τὸν Τσίλερ, τὸν Καυτανζόγλουν καὶ εἰπέτε τους, δέχεσθε νὰ γείνετε μηχανικοὶ, νὰ χωροσταθμήσετε καὶ κατασκευάσετε ὁδούς; θέλουσι σᾶς εἴπει, ὄχι βεβαίως. Πῶς λοιπὸν διὰ νόμου ἡμεῖς τοὺς ἀρχιτέκτονας θὰ κάμωμεν μηχανικούς; Ἀλλὰ θὰ μοὶ εἴπητε ὅτι μὲ τοὺς ἀξιωματικοὺς αὐτοὺς δημόσια ἔργα δὲν γίνονται. Ποῖος πταίει; πταίει ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὄχι ὁ κ. Κουμουνδοῦρος. Ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ εἶναι καὶ πρωθυπουργὸς, ἔχει τὰ δημοτικὰ, ἔχει τὴν ἀστυνομίαν, εἶναι ὑπουργὸς τῆς γεωργίας, τῆς βιομηχανίας, τοῦ ἐμπορίου καὶ τῶν δημοσίων ἔργων. Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν δημοσίων ἔργων νὰ μοὶ εἴπῃ ἐν εἰλικρινείᾳ πόσας ὥρας τὴν ἡμέραν ἐργάζεται διὰ τὰ δημόσια ἔργα. Εἶμαι βέβαιος ὅτι θέλει μοὶ εἴπει, ὅτι ἐργάζεται τόσα λεπτὰ ὅσα εἶναι ἀρκετὰ διὰ νὰ ὑπογράψῃ μερικὰ ἐντάλματα καὶ μερικὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα δὲν ἠξεύρει καὶ τί περιέχουν. Πῶς λοιπὸν θὰ γείνουν δημόσια ἔργα; Ἐκτὸς τούτου μήπως καὶ ἐννοεῖ τί ἐκ τῶν δημοσίων ἔργων! Εἷς ὑπουργὸς δύναται νὰ ᾖναι ἄριστος ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἄθλιος δὲ τῶν δημοσίων ἔργων ὑπουργός. Ἀλλ’ ἴσως μοὶ εἴπει ὅτι τὸν διευθύνει ὁ ἁρμόδιος τμηματάρχης. Πλὴν ἀλλοίμονον εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ἐκείνην, εἰς ἣν ὁ προϊστάμενος διευθύνεται ἀντὶ νὰ διευθύνῃ. Καθόσον ἀφορᾷ τὴν θεραπείαν τοῦ πράγματος, εὔκολος αὕτη. Συγχωνεύσατε δύω ἄλλα ὑπουργεῖα μικρὰν ἔχοντα ἔκτασιν ὑπηρεσίας καὶ συστήσατε ὑπουργεῖον τῶν δημοσίων ἔργων, ἢ ἂν δὲν ἠμπορεῖτε σχηματίσατε ἓν νέον ὑπουργεῖον. Ὁ ὑπουργὸς τῶν δημοσίων ἔργων θὰ φέρῃ κατ’ ἔτος προϋπολογισμὸν τακτικόν, καὶ θὰ περισταλῇ ἡ σημερινὴ κατάχρησις εἴς τε τὸ προσωπικὸν καὶ τὰ ἔξοδα, διότι θὰ ὑπάρξῃ ἐξέλεγξις. Ὁ ὑπουργὸς τῶν δημοσίων ἔργων θὰ ἔχῃ διαχείρισιν περὶ τὰ 10,000,000, ἐὰν συγκεντρώσητε τὰ εἰσπραττόμενα ἀπὸ τὴν ὁδοποιΐαν, τοὺς εἰδικοὺς φόρους, τοὺς ὁποίους θὰ προσθέσωμεν ἤδη, τὰ λιμενικά, τὰ οἰκοδομικὰ καὶ λοιπά· δι’ ὅλα δὲ ταῦτα τὴν σήμερον ὑπάρχει διαχείρισις ἀνεύθυνος, ἐνῷ ὅταν ὑποβάλλεται τακτικῶς εἰς τὸν ἔλεγχον τῆς Βουλῆς ὁ προϋπολογισμὸς τῶν δημοσίων ἔργων, καὶ ἔργα θὰ γίνωνται καὶ καταχρήσεις δὲν θὰ γίνωνται, καὶ λόγος θὰ ζητῆται διὰ τὴν μὴ ἐκτέλεσιν ἢ τὴν κακὴν ἐκτέλεσιν. Ἂς ἔλθωμεν ἤδη καὶ εἰς τὴν οἰκονομικὴν ἔποψιν τοῦ νομοσχεδίου. Διὰ νὰ ἐφαρμοσθῇ τοῦτο ἀπαιτοῦνται 200,000 δραχμῶν. Ἐὰν προσθέσητε εἰδικὰ γραφεῖα καὶ κλητῆρας θέλετε ἔχει 300,000, προσθέτοντες δὲ καὶ τοὺς ξένους μηχανικοὺς θέλετε ὑπερβῆ τὰς 500,000.

§111Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μίαν παρατήρησιν· ὅλα αὐτὰ τὰ παραδέχομαι, ἀλλ’ ἐρωτῶ, ἔχομεν ἀξιωματικοὺς τοῦ μηχανικοῦ διὰ τὸν στρατὸν ὁποίους ἔχουν ὅλα τὰ ἄλλα ἔθνη;

§112ΣΟΥΤΣΟΣ. Τοὺς βλέπετε καὶ τὸν Πετιμεζᾶ τὸν ἐξάδελφόν σου καὶ τοὺς ἄλλους ἐκπληροῦντας ἤδη τὰ χρέη των εἰς τὸν στρατὸν ὅπως καὶ ὅλοι οἱ ἄλλοι ἀξιωματικοὶ τοῦ στρατοῦ. Λοιπὸν θὰ ἔχωμεν 300,000 δραχμ. διὰ δαπάνην προσωπικοῦ καὶ τὴν ὁδοποιΐαν. Ποῦ δὲ τὸ περίσσευμα τοῦτο; οὐδὲ ὀβολὸς ὑπάρχει, καὶ δὲν πρόκειται νὰ ἐπιβάλωμεν νέους φόρους ὁδοποιΐας διὰ νὰ ἔχωμεν νέον μισθολόγιον 300,000 δραχμῶν. Πιστεύω, ὅτι ὀλίγοι ἐξ ὑμῶν θέλετε τὸ ἀποφασίσει. Ἀλλ’ ἔρχομαι, κύριοι, καὶ εἰς τὸ ζήτημα τῶν ξένων μηχανικῶν. Ἐνθυμεῖσθε, ὅταν ἐπρόκειτο περὶ τοῦ ἐπιθεωρητοῦ τῶν δασῶν, ἔκαμα τὴν παρατήρησιν εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι ὁ διορισμός του ἀντίκειται εἰς τὸ Σύνταγμα καὶ παρεδέχθη τὴν διάταξιν τῆς πολιτογραφήσεως αὐτοῦ. Τώρα λοιπὸν θὰ φέρωμεν καὶ μηχανικοὺς καὶ ἐπιστάτας ἢ ὁδηγοὺς ξένους καὶ θὰ τοὺς δώσωμεν τὴν Ἑλληνικὴν πολιτογράφησιν; Τότε καλλίτερον νὰ εἴπωμεν, ὅποιος ξένος θέλει νὰ γείνῃ εἰς τὴν Ἑλλάδα ὑπάλληλος νὰ ἔχῃ τὴν γενικὴν πολιτογράφησιν, καὶ οὕτως εὐκολύνομεν τὰ πάντα. Θὰ φέρωμεν ὅθεν μηχανικοὺς ξένους, καὶ τοὺς μαθητὰς τοῦ πολυτεχνείου διὰ νόμου θὰ αὐτοσχεδιάσωμεν ὡς μηχανικούς, τοὺς δὲ ἡμετέρους μηχανικοὺς θὰ θέσωμεν εἰς ἀργίαν ὡς ἀνικάνους ἢ ὡς ὑπεραρίθμους! Καὶ εἶναι μὲν ἀληθές, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν θέλει νὰ τοὺς θέσῃ εἰς τὸ πεζικὸν μὲ τὴν ἀρχαιότητά των, ἀλλὰ τοῦτο δὲν εἶναι δίκαιον οὔτε ὀρθόν, διότι θέλει βλάψει ἄλλων συμφέροντα.

§113ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Δὲν θὰ τοὺς περάσῃ εἰς τὸ πεζικόν. Εἶναι ὁ νόμος περὶ ἀργίας ........

§114ΣΟΥΤΣΟΣ. Ἠμπορεῖς νὰ ἔλθῃς μετ’ ἐμὲ νὰ φέρῃ ἀντίῤῥησιν, ἤδη δὲ δὲν πρόκειται λόγος διὰ τὰ κίτρα τῆς Νάξου. Ἐπὶ τέλους λέγω, ὅτι ἡμεῖς τὴν διαθεσιμότητα κατηργήσαμεν τοὺς στρατιωτικούς, ἤδη δὲ διὰ τοῦ ὑποβαλλομένου νομοσχεδίου δημιουργοῦμεν κατάστασιν διαθεσιμότητος καὶ ἀργίας κτλ. διὰ τοὺς πολιτικοὺς, δηλαδὴ καὶ τάξιν προνομιούχων ὑπαλλήλων. Περαίνω, κύριοι τὴν ὁμιλίαν μου καὶ δὲν ἐμβαίνω εἰς τὰς λεπτομερείας, ἃς θέλω λάβει ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν συζήτησιν ἄρθρου πρὸς ἄρθρον, ὅτε θέλω καταδείξει πλείστας ὅσας πλημμελεῖς διατάξεις εἰς ἃς συμπεριλαμβάνεται καὶ ἡ τοῦ μισθολογίου τῶν νέων μηχανικῶν, καθ’ ὃ νέος τριετῆ ἔχων ὑπηρεσίαν θ’ ἀπολαμβάνῃ μισθὸν ἀνώτερον ἄλλων ὑπαλλήλων ἀνωτέρων στρατιωτικῶν καὶ τμηματαρχῶν πρώτης τάξεως ἐχόντων ὑπερτριακονταετῆ ὑπηρεσίαν. Δι’ ὅλους τούτους τοὺς λόγους κηρύσσομαι κατὰ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου.

§115ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Ἐγὼ δὲν ἔρχομαι εἰς τὸ ἐπιστημονικὸν μέρος, ἀλλ’ ἔρχομαι νὰ εἴπω τοῦ κ. Σούτσου τί θὰ γείνουν οἱ ἀξιωματικοί, ὁ Κώστας, ὁ Παῦλος, ὁ Γκίκας, οἱ ὁποῖοι εἶναι εἰς τὰ ὑπουργεῖα. Ἐδῶ κατετάχθησαν εἰς τὴν Σχολὴν καὶ ἐβγῆκαν ἀξιωματικοὶ διὰ νὰ ὑπηρετήσουν εἰς τὸν στρατὸν καὶ ὄχι εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ εἰς τοὺς δρόμους τῶν ἐπαρχιῶν. Τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν τώρα σὲ ἔχει ἀνάγκην θὰ σὲ πάρῃ, καὶ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν θὰ κάμῃ σῶμα πολιτικῶν μηχανικῶν. Ὅταν δὲν σὲ ἔχῃ πλέον ἀνάγκην τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, ὑπάρχει νόμος καὶ ἡ θέσις εἰς ἀργίαν ἕνεκα καταργήσεως θέσεως.

§116ΣΟΥΤΣΟΣ. Εὔκολον πρᾶγμα.

§117ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Πῶς ἦτο εὔκολον, ὅταν διελύθη τὸ 9 τάγμα καὶ ἐτέθησαν 70 ἀξιωματικοὶ εἰς ἀργίαν; Πῶς δι’ ἡμᾶς ἦτο εὔκολον καὶ διὰ τὴν ἀφεντιά σας δὲν εἶναι; Ἐγὼ ἀγαπῶ τοὺς συναδέλφους μου καὶ τοὺς ἐκτιμῶ, ἀλλὰ κανὲν ἔργον σωστὸν δὲν ἔγεινε. Ὅταν ἐπήγατε νὰ διορθώσητε τὸν λιμένα τῆς Νάξου καθὼς καὶ ἕνα δρόμον ἐκεῖ, τίποτε δὲν ἐκάματε, ὅλα κατεστράφησαν· αὐτὰ εἶναι τὰ ἔργα σας. Καλλίτερον λοιπὸν εἶναι νὰ φέρωμεν πολιτικοὺς μηχανικοὺς νὰ τοὺς δίδωμεν 500 δραχ. τὸν μῆνα, ἀλλὰ νὰ λείψῃ αὐτὴ ἡ κατάστασις, ἡ ὁποία ἐπικρατεῖ τὴν σήμερον.

§118Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἐγώ, κύριοι, ὀφείλω νὰ συγχαρώ τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ ὁποῖος τέλος πάντων κατώρθωσε νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν νόμον διὰ τοῦ ὁποίου προτείνεται νὰ παύσῃ μία κατάστασις ἐντελῶς ἀκαταλόγιστος. Ὑφ’ οἱανδήποτε ἔποψιν καὶ ἂν συζητήσητε τὸ προκείμενον νομοσχέδιον δὲν δύνασθε παρὰ νὰ ἀναμετρήσητε εἰς πᾶσαν παράγραφον τὰ μεγάλα πλεονεκτήματα, τὰ ὁποῖα ἔχει, καὶ τὰ μεγάλα κακά, τὰ ὁποῖα θεραπεύει. Ἡ κατάστασις τὴν ὁποίαν λύει τὸ προκείμενον νομοσχέδιον χρονολογεῖται ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν, καὶ ἔλαβε δυστυχῶς κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη κολοσιαίας διαστάσεις, κατέστησε δὲ τὴν εἰδικὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τῶν Στρατιωτικῶν ἄνευ γοήτρου. Εἰς τὴν κατάστασιν ταύτην δὲν ἐνέχονται τὰ πρόσωπα, ἀλλὰ τὸ μέχρι τοῦδε σύστημα, τὸ ὁποῖον διῆπεν τὴν ὑπηρεσίαν τῶν δημοσίων ἔργων· ἡ ἀνάγκη δὲ ἀπέδειξεν ὅτι τὸ σύστημα αὐτὸ πρέπει νὰ καταργηθῇ. Ὅταν ἔλθωμεν εἰς τὴν συζήτησιν τῶν καθέκαστα, θέλω ἀποδείξει ὅτι πραγματικὴ οἰκονομία θέλει προέλθει εἰς τὸ Κράτος ἐκ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ· τὰ ἄτομα τὰ συγκροτοῦντα τὸν κλάδον αὐτὸν θέλουσιν εἰσέλθει εἰς τὴν πραγματικὴν ὑπηρεσίαν εἰς ἣν εἶναι κεκλημένα· ἀξιωματικοί, κύριοι, οἱ ὁποῖοι ὑπηρέτησαν ἐπὶ πολλὰ ἔτη εἰς τὴν πολιτικὴν ὑπηρεσίαν εἶναι ὅλως διόλου ἀκατάλληλοι διὰ τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν, καὶ ὁ λόγος εἶναι ἁπλούστατος, διότι τὸ ἄτομον τὸ ὁποῖον ἐπὶ 15 ἔτη ὑπηρέτησε μίαν δημοσίαν ὑπηρεσίαν ἀναλαμβάνει νέα ἤθη, νέον τρόπον τοῦ σκέπτεσθαι, τὰ ὁποῖα τὸν καθιστοῦν ξένον πρὸς πᾶν ἕτερον ἔργον· τοῦτο ἔπαθον οἱ στρατιωτικοὶ οἱ ἐργαζόμενοι εἰς τὴν πολιτικὴν ὑπηρεσίαν εἶναι σήμερον ἀκατάλληλοι διὰ τὴν στρατιωτικήν. Διὰ τοῦτο ἡ Βουλὴ δὲν πρέπει νὰ διστάσῃ οὐδ’ ἐπὶ στιγμὴν ν’ ἀποδεχθῇ κατ’ ἀρχὴν τὸ νομοσχέδιον· ἂν δὲ κατὰ τὴν συζήτησιν παρουσιασθῶσιν ἐλλείψεις, πιστεύω ὅτι καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλὴ θέλει σπεύσει εἰς τὸν τελειότερον καταρτισμὸν τοῦ νομοσχεδίου.

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Κατόπιν ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ νομοσχέδιον δι’ εἰδικῆς ἐπὶ ἑκάστου ἄρθρου ψηφοφορίας εἰς ἁ. ἀνάγνωσιν. Ἐπὶ τοῦ 10 ἄρθρου μόνον εἶπε τὰ ἑξῆς ὁ κύριος Σοῦτσος.

§120ΣΟΥΤΣΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου θὰ κάμω τὴν ἑξῆς παρατήρησιν εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν. Λέγει ὅτι εἷς μηχανικὸς ὑπηρετῶν δύναται νὰ λάβῃ ἀόριστον ἄδειαν εἴτε εἰσερχόμενος εἰς ἑταιρίαν καὶ ὑπηρετῶν, εἴτε ἀπερχόμενος εἰς Εὐρώπην κτλ. καὶ ὅτι δὲν θὰ λαμβάνῃ μὲν μισθόν, ἀλλ’ ὁ χρόνος τῆς ἀπουσίας του θὰ καταλογίζεται εἰς τὸν χρόνον τῆς συντάξεως. Πῶς ὅμως αὐτὸς ἀφοῦ δὲν κατέβαλε τίποτε δύναται ν’ ἀποκτήσῃ σύνταξιν.

§121ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν ἔχει τὸ πρᾶγμα ὡς τὸ λέγετε, εἰς τὴν βʹ ἀνάγνωσιν θὰ σᾶς εἰπῶ.

§122ΠΑΠΑΛΕΞΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ὑποβάλλω τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ μονομαχίας.

§123Δ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. πρόεδρον νὰ θέσῃ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τὰ δύω νομοσχέδια περὶ ὁδικῶν φόρων καὶ τὸ νομοσχέδιον τὸ τροποποιοῦν ἄρθρα τινὰ τοῦ περὶ ὁδοποιίας νόμου.

§124ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα. Διαλύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρα 5 μ. μ.