1877.12.05

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 27

τῆς 5 Δεκεμβρίου 1877.

(Δευτέρα)

Ὥρα 2½ π. μ.

Μετὰ τὴν ἐκφώνησιν τοῦ ὀνομαστικοῦ τῶν κκ. βουλευτῶν καταλόγου, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως καὶ ἐνεκρίθησαν.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βασιλικὴ καὶ Ξανθὴ θυγατέρες τοῦ μακαρίτου Γιαννηκώστα ἐξαιτοῦνται ἀνάλογον σύνταξιν διὰ τὰς πρὸς τὴν πατρίδα ἐκδουλεύσεις τοῦ πατρὸς αὐτῶν. Τὰ δικαιώματα, κύριοι, τῆς οἰκογενείας αὐτῆς τὰ γνωρίζετε ἅπαντες· ν’ ἀποσταλῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν ἀναφορῶν. Ἡ Ἑλένη χήρα Α. Λευκίου διὰ τὰς πρὸς τὴν πατρίδα κατὰ τὸν ἀγῶνα καὶ μετ’ αὐτὸν ὑπηρεσίας τοῦ συζύγου της ζητεῖ μηνιαίαν χορηγίαν· εἰς τὴν ἐπιτροπήν. Ἡ χήρα τοῦ Κωνστ. Κίτσου Τζαβέλα αἰτεῖ διὰ τὰς κατὰ τὸν ἀγῶνα ἐκδουλεύσεις τοῦ συζύγου αὐτῆς μηνιαίαν χορηγίαν. Ὁ Ἰωάννης Φλέσας, λοχαγὸς τῆς φάλαγγος, διὰ τὰς πρὸς τὴν πατρίδα ἐκδουλεύσεις του αἰτεῖ, ὅπως μεταβῇ εἰς τὴν ἐνεργὸν ὑπηρεσίαν τῆς φάλαγγος. Ὁ Ἰωάννης Ῥίγος πρώην στρατιωτικός, παθὼν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ, αἰτεῖ νὰ λάβῃ πρόνοιαν ἡ Βουλὴ ὑπὲρ τοῦ ἀναξιοπαθοῦντος αὐτοῦ στρατιώτου. Αἴτησις Μαγδαλινῆς χήρας Κυπριώτου ἐκ Κερκύρας περὶ μηνιαίας βοηθείας. Μεταβαίνομεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§2ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ὑποβάλλομεν νόμον διὰ τοῦ ὁποίου κυροῦται τὸ ἀπὸ 10 Αὐγούστου 1877 διάταγμα περὶ κατατάξεως ἐθελοντῶν.

§3ΖΙΜΒΡΑΚΑΚΗΣ. Ὁ νόμος τὸν ὁποῖον ἐψηφίσατε ὁ προσωρινὸς περιέχει τὴν διάταξιν, ὅτι ἐθελονταὶ κατατάσσονται ἐπὶ ἓν ἔτος μόνον εἰς τὸ πεζικόν. Τὴν διάταξιν αὐτὴν ζητοῦμεν νὰ τὴν παρατείνωμεν καὶ εἰς ἄλλα σώματα.

§4ΤΙΝΕΣ. Ν’ ἀναγνωσθῇ εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν.

§5Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν ἐννοῶ τὸν λόγον τοῦ νόμου, ποῖος εἶναι ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον τὸ διάταγμα μεταβάλλεται εἰς νόμον.

§6ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Οὕτω λέγει ὁ νόμος.

§7Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Οὔτε ὑπάρχει μία ἔκθεσις περὶ τούτου· δὲν εἶμαι ἐναντίος εἰς τὴν ἀρχὴν διόλου, ἀλλὰ ἐπιθυμοῦσα ν’ ἀκούσω μίαν συζήτησιν καὶ ἑπομένως νὰ ἴδω ἂν ἦναι ἀνάγκη νὰ γείνῃ αὐτὸ τὸ διάταγμα νόμος ἢ ὄχι· διὰ τὸν λόγον αὐτὸν παρακαλῶ νὰ τυπωθῇ αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον, καὶ ἂν ἦναι δυνατὸν νὰ γείνῃ καὶ μία ἔγγραφος ἔκθεσις νὰ ἴδωμεν ποῖος εἶναι ὁ λόγος τοῦ νόμου.

§8ΖΙΜΒΡΑΚΑΚΗΣ. Μία διάταξις τοῦ προσωρινοῦ νόμου, δίδει τὸ δικαίωμα εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ τροποποιῇ αὐτὸν διὰ διατάγματος ἐν ἀπουσίᾳ τῆς Βουλῆς, αὐτὸ τοῦτο ἔγεινεν ἐν ἀπουσίᾳ τῆς Βουλῆς· ἡ Κυβέρνησις ἐπροκάλεσε διάταγμα διὰ τοῦ ὁποίου ἐτροποποίησε τὸν νόμον αὐτὸν τὸν προσωρινόν, ἀλλ’ ὁ ἴδιος ὁ νόμος ἀπαιτεῖ, ὥστε τὸ διάταγμα αὐτὸ νὰ κυροῦται ὑπὸ τῆς Βουλῆς.

§9Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ζητῶ νὰ τυπωθῇ τὸ νομοσχέδιον καὶ νὰ γείνῃ καὶ μία ἔκθεσις διὰ νὰ μελετήσωμεν τὸν λόγον τοῦ νόμου.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ ἀναγνωσθῇ εἰς πρώτην συζήτησιν νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πολλοί). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον ὁ προταθεὶς νόμος.

§11ΒΑΛΕΤΤΑΣ. Κύριε πρόεδρε, δύω λέξεις θὰ εἴπω. Πρὸ ὀλίγου χρόνου ἐγένοντο προτάσεις εἰς τὴν Κυβέρνησιν παρά τινος ἑταιρίας Ἀγγλικῆς, ὅπως συνδέσῃ τηλεγραφικῶς τὰς Κυκλάδας καὶ βορείους σποράδας καὶ τὰ Κύθηρα, ὅπως ῥίψῃ δεύτερον ὑποβρύχιον καλώδιον μεταξὺ Εὐβοίας καὶ Ἀττικῆς καὶ νέα καλώδια μεταξὺ Πελοποννήσου καὶ Ζακύνθου· αἱ προτάσεις, ὡς ὑπέβαλεν αὐτὰς ἡ ἑταιρία αὐτὴ, εἶναι λίαν συμφέρουσαι εἰς τὸν τόπον, διότι πρὸ πάντων κατὰ τὰς σημερινὰς περιστάσεις εἶναι ἀπαραίτητος ἀνάγκη κατὰ θάλασσαν καθ’ ὅλην τὴν γραμμὴν πρὸς ἀνατολὰς νὰ ἤμεθα εἰς θέσιν νὰ γνωρίζωμεν τὰ γινόμενα. Διὰ τῶν προτάσεων αὐτῆς ἡ ἑταιρία ζητεῖ ὡρισμένον ποσὸν ἐτησίας ἐπιχορηγήσεως. Τὸ ποσὸν τοῦτο εἶναι πολὺ μικρότερον τῶν ποσῶν ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἐζητοῦντο ἄλλοτε πρὸς τὴν αὐτὴν ἐργασίαν· ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου πολλοὶ ἐκ τῶν συναδέλφων, οἵτινες παρεκάλεσαν τὴν Κυβέρνησιν ὅπως ἐπισπεύσῃ τὴν σύναψιν τῆς συμβάσεως, προέτεινον ὅπως τὰ μέρη, ἀφ’ ὧν θὰ διέλθῃ τὸ καλώδιον, νὰ φορολογηθῶσι διὰ προσθέτου φόρου· προέτεινον δὲ καὶ τὸν τρόπον διὰ τοῦ ὁποίου ἡ φορολογία αὐτὴ θὰ ἦναι πραγματική. Ἐκτὸς τῶν ἄλλων πλεονεκτημάτων, τὰ ὁποῖα θὰ φέρῃ εἰς τὴν διοίκησιν ἡ σύναψις τῆς τοιαύτης συμβάσεως, μέλλει νὰ συνδέσῃ ἡμᾶς στενότερον καὶ μετὰ τῆς Εὐρώπης καὶ μετὰ τῆς Ἀνατολῆς, διότι εἶναι γραμμὴ διόδου τῶν τηλεγραφημάτων, ἥτις θέλει ἐγκατασταθῆ ἐν Ἑλλάδι. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν, τὴν μὲν ὅπως συστήσῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν δὲ Κυβέρνησιν ὅπως ἐπισπεύσῃ τὴν σύμβασιν, διότι ἡ ἑταιρία ὑποχρεοῦται ἅμα τῇ ὑπογραφῇ τῆς συμβάσεως ἐντὸς βραχυτάτου χρόνου νὰ ἔχῃ ἕτοιμα τὰ καλώδια καὶ νὰ παράσχῃ τὴν συγκοινωνίαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ἁρμόδιος ὑπουργὸς εἶναι παρών.

§13ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἀφοῦ οἱ κάτοικοι τῶν μερῶν ἐκείνων θὰ ἀναλάβουν τοὺς φόρους, νομίζω, ὅτι ὁ ὑπουργὸς δὲν θὰ ἔχῃ καμμίαν δυσκολίαν.

§14ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Αὐτὴ εἶναι ἡ μεγαλειτέρα δυσκολία, ἂν πρέπει ν’ αὐξήσωμεν τοὺς φόρους ἢ ὄχι.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ προχθὲς ματαιωθεῖσα ψηφοφορία. Ἀναγινώσκεται ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς. Εἶτα τελεῖται μυστικὴ διὰ σφαιριδίων ψηφοφορία ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν τῶν κ. Μανέτα ἀντιπροέδρου, Βάρβογλη καὶ Δημητριάδου, καθ’ ἣν ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 121, ἐξ ὧν 62 ἐπέτρεψαν τὴν ἄδειαν τῆς εἰς δίκην εἰσαγωγῆς τοῦ βουλευτοῦ Στράτου, ἐναντίον 59.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔρχεται ἡ τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τοῦ Γυμνασίου Αἰγίου. (Ἀναγινώσκεται). Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον ὡς καὶ σύνολον νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πολλοί). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ παρατάσεως τῆς ἰσχύος τῆς ταχυδρομικῆς συμβάσεως μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Αὐστρίας. Ἔχει τις τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς;

§17ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἐγώ. Δὲν ἔχω, κύριοι, τὴν ἐλαχίστην ἀμφιβολίαν, ὅτι ἡ ἑταιρία Λόϋδ, ἡ ὁποία πρὸ τόσων ἐτῶν ἐξακολουθεῖ τὴν Ταχυδρομικὴν αὐτῆς ὑπηρεσίαν μεταξὺ τῶν παραλίων μας θέλων συνάψει νέαν σύμβασιν μετὰ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὴν σύμβασιν αὐτὴν θέλει τὴν συνάψει ἐντὸς τῆς προθεσμίας, τὴν ὁποίαν ἀναφέρει τὸ νομοσχέδιον. Ἀλλὰ κάμνω μίαν παρατήρησιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν· αἱ ἑταιρίαι αὗται, αἱ ὁποῖαι διὰ τῆς συμβάσεως ἐργάζονται εἰς τὴν ταχυδρομικὴν ὑπηρεσίαν ἐντὸς τῶν παραλίων τῆς Ἑλλάδος, δὲν ἐτήρησαν ὅλας τὰς ὑποχρεώσεις ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι ἀπαιτοῦνται ἀπὸ τὰς συμβάσεις, αἱ ὁποῖαι συνάπτονται μεταξὺ τῆς Κυβερνήσεως· ὑπάρχει μία ἑταιρία, ὅπως γνωρίζετε, Αἰγυπτιακὴ τοῦ Κεδιβιὲ, ἡ ὁποία ἐπὶ δύω ἔτη εἰργάζετο εἰς τὰ παράλια τῆς Ἑλλάδος εἰς ταχυδρομικὴν ὑπηρεσίαν καὶ ἐξετέλει μάλιστα καὶ ἀκτοπλοΐαν μεταξὺ Σύρου καὶ Πειραιῶς· καὶ ἐν τούτοις ὄχι μόνον δὲν συνῆψε μετὰ τῆς Κυβερνήσεως σύμβασιν, ἀλλὰ καὶ μᾶς καθυστεροῖ ἀκόμη καὶ 200,000 δραχμῶν ἀπὸ τὰ λιμενικὰ δικαιώματά μας· πολλάκις ἐγένοντο παραστάσεις εἰς τὴν διεύθυνσιν τῆς ἑταιρίας αὐτῆς νὰ συνάψῃ σύμβασιν, καὶ τὸ Δημόσιον διατηρῇ λογαριασμὸν ἐπὶ τῶν δικαιωμάτων του, καὶ ἐν τούτοις ἡ ἑταιρία αὐτὴ ἔπαυσε χωρὶς νὰ μᾶς πληρώσῃ. Τοῦτο εἶναι γνωστὸν καὶ εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ πιστεύω νὰ ἐγένοντο διαβήματα περὶ τῆς πληρωμῆς τῶν χρημάτων αὐτῶν, τὰ ὁποῖα μᾶς καθυστεροῦνται· δὲν ἔχω καμμίαν ἀμφιβολίαν, ὅτι ἡ ἑταιρία Λόϋδ δὲν θὰ ἔλθῃ εἰς τοιαύτην κακοήθη πρᾶξιν, εἰς τὴν ὁποίαν ἦλθεν ἡ ἑταιρία Κεδιβιὲ, οὐχ ἧττον καθιστῶ προσεκτικοὺς τοὺς κ. ὑπουργοὺς νὰ συνάψωσι σύμβασιν καὶ νὰ φροντίσουν περὶ τῆς ἑταιρίας Κεδιβιὲ, ὥστε, ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν ἐπαναλάβῃ τὰ ταξείδιά της νὰ συνάψῃ σύμβασιν, καὶ ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν δὲν τὰ ἐπαναλάβῃ, νὰ πληρώσῃ τὰς 200,000, ἃς μᾶς καθυστερεῖ.

§18ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εἶναι ἀληθές, κύριοι, ὅτι τῆς ἑταιρίας Κεδιβιὲ, ὅπως καὶ ὅλων τῶν ἄλλων ἑταιριῶν ἐξακολουθοῦσιν ὁρμοῦντα τὰ πλοῖα ἐντὸς τῶν Ἑλληνικῶν λιμένων μὴ ὑποβαλλόμενα ἀμέσως εἰς τὴν πληρωμὴν τελῶν, ἀλλὰ τὸ Κράτος κρατεῖ λογαριασμὸν, ὅπως κατόπιν ἡ Βουλὴ ἀποφασίσῃ περὶ τῶν τελῶν τούτων. Τοῦτο ὡς πρὸς τὰς ἄλλας ἑταιρίας, αἱ ὁποῖαι ἔχουσι συμβάσεις, ἐγένετο διὰ τὸν ἑξῆς λόγον· διὰ τῶν συμβάσεων ἐκείνων ὡρίζετο ἀτέλεια ὡς πρὸς τοὺς λιμενικοὺς φόρους καὶ ἐγεννήθη τὸ ζήτημα, ἂν ἡ τῶν συμβάσεων ἀτέλεια περιλαμβάνει καὶ τὰ λιμενικὰ τέλη. Ἡ μὲν Ἑλλην. Κυβέρνησις διατείνεται ὅτι τὰ λιμενικὰ τέλη εἶναι τέλη εἰδικὰ, ἅτινα δὲν περιλαμβάνονται ἐν τῇ ἐννοίᾳ τῆς διδομένης ἀτελείας, αἱ ἑταιρίαι ὅμως ἅπασαι διατείνονται τὸ ἐναντίον· διὰ νὰ λυθῇ λοιπὸν τὸ ζήτημα νομικῶς ἔπρεπε νὰ καταγγελθῶσιν αἱ συμβάσεις καὶ ν’ ἀνακτήσῃ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις τὴν ἐλευθερίαν αὐτῆς, ὅπερ καὶ ἐγένετο, καὶ 8–10 ἑταιρίαι εὑρέθησαν ἄνευ συμβάσεως συνεπεία τῆς καταγγελίας· ἀλλ’ ἔλαβεν ἡ Κυβέρνησις τὸ μέτρον ὅπως ἕως τῆς ἐποχῆς τῆς ψηφίσεως τῶν ἀναγκαίων συμβάσεων κρατῶνται σημειώσεις καὶ ἐπὶ τῇ ψηφίσει τῶν νέων συμβάσεων διὰ νόμου θέλει ὁρισθῆ τί θέλει γείνει διὰ τὴν μέχρι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης πληρωμήν· καὶ ἐπῆλθεν οὗτος ὡς πρὸς ὅλας τὰς ἑταιρίας ἐκτὸς τῆς ἑταιρίας Λόϋδ, καὶ διὰ τοῦ νόμου τοῦ ὁποίου ἐκυρώθησαν αἱ συμβάσεις ὡρίσθη, ὅτι διὰ τὸ παρὸν θέλουσιν ἀποδοθῆ εἰς τὰς ἑταιρίας τὰ ὀφειλόμενα, διὰ δὲ τὸ μέλλον θὰ ἀπαλλάττωνται τῶν λοιπῶν τελῶν οὐχὶ ὅμως καὶ τῶν λιμενικῶν, ὥστε ἐκεῖνα τὰ τέλη διὰ τὰ ὁποῖα ἐλήφθησαν σημειώσεις δὲν ἐπιβαρύνουσι πλέον τὰς ἄλλας ἑταιρίας· ὡς πρὸς τὴν ἑταιρίαν ὅμως Κεδιβιὲ, τὸ πρᾶγμα εἶναι διάφορον, διότι ἐκείνη δὲν εἶχε σύμβασιν· νομίζω ὅμως, ὅτι καὶ ἡ δικαιοσύνη ἀπαιτεῖ, ὅταν τὸ ζήτημα λυθῇ ὑπὸ τῆς Βουλῆς, ν’ ἀφομοιωθῇ καὶ ἐκείνη πρὸς τὰς ἄλλας τοσοῦτον μᾶλλον, ὅσον παρὰ πολλὰς ἄλλας αὐτὴ προσέφερε μεγαλειτέρας ὑπηρεσίας καὶ μετὰ πολλῆς λύπης εἴδομεν τὴν διακοπὴν αὐτῆς.

§19ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Διατί δὲν ἠθέλησε νὰ κάμῃ σύμβασιν;

§20ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Διότι, ὅπως βλέπετε, ἔπαυσε τὰς γραμμάς της. Ἡ ἑταιρία αὕτη ἦτο πολυτελεστάτη καὶ ἑπομένως λίαν ἐπωφελὴς διὰ τοὺς τόπους, ὅπου ἐγίνετο ἡ προσέγγισις, ἀλλὰ λίαν ἐπιζήμιος εἰς τοὺς διευθύνοντας καὶ τὴν Αἰγυπτιακὴν κυβέρνησιν· ἡμεῖς ἐπιθυμοῦμεν μάλιστα νὰ ἐπαναλάβῃ τὰς γραμμὰς καὶ προτιθέμεθα νὰ προτείνωμεν εἰς τὴν Βουλὴν, ἵνα τῇ χορηγήσῃ μεγαλειτέρας εὐκολίας πρὸς τοῦτο, διὰ νὰ τὴν πείσωμεν νὰ τὰς ἐπαναλάβῃ. Νομίζω, ὅτι ἡ δικαιοσύνη ἀπαιτεῖ νὰ πράξωμεν καὶ περὶ τῆς ἑταιρίας αὐτῆς ὅ,τι ἐπράξαμεν καὶ περὶ τῶν ἄλλων δηλ. ὡς πρὸς τὸ παρελθὸν νὰ τὴν ἀπαλλάξωμεν τῶν τελῶν ἐκείνων, τῶν ὁποίων ἡ ἀπαλλαγὴ θεωρεῖται ὡς ἀντισήκωμα τῶν ὠφελειῶν, τὰς ὁποίας παρέσχεν εἰς τὸν τόπον. Περὶ δὲ τῆς συμβάσεως, περὶ τῆς ὁποίας πρόκειται, καὶ περὶ τῶν νομοσχεδίων, σᾶς παρατηρῶ, ὅτι αὐτὴ ἡ Κυβέρνησις κατήγγειλεν. Ἠδύνατο μὴ καταγγέλουσα νὰ μὴ χρήζῃ τῆς ψήφου τῆς Βουλῆς· ἀλλ’ ἀφοῦ κατήγγειλε δὲν ἠδύνατο παρὰ νὰ παρουσιασθῇ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ νὰ ζητήσῃ ἄδειαν. Ἀφοῦ δὲ ψηφισθῇ ἡ νέα σύμβασις, τότε θέλει ἀποφασισθῆ μέχρι ποίας ἐποχῆς θέλει παραταθῆ ἡ ἀπαλλαγὴ τῶν τελῶν.

§21ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ὀφείλει πᾶσα ἑταιρία, ἡ ὁποία ἔρχεται καὶ ἐργάζεται εἰς τὰ παράλια τῆς Ἑλλάδος, πρῶτον νὰ φροντίσῃ νὰ συνάψῃ σύμβασιν μετὰ τῆς Κυβερνήσεως καὶ κατόπιν νὰ ἐργάζεται, διότι ἂν παραδεχθῶμεν ὡς ἀπόλυτον αὐτὴν τὴν ἀρχὴν, τότε οἱ νόμοι εἶναι περιττοί· καὶ καθὼς ἡ ἀτμοπλοΐα εὑρίσκεται εἰς συναγωνισμὸν μετὰ τῆς ἱστιοφόρου ναυτιλίας καὶ ἐνδέχεται νὰ ὑπερισχύσῃ ἡ ἀτμοπλοΐα, ὅλα τὰ ἔθνη θὰ ἔρχωνται χωρὶς νὰ σέβωνται τοὺς νόμους τοῦ Κράτους, μὲ τὴν ἀρχὴν, ὅτι, ἐπειδὴ ἐργάζονται ταχυδρομικὴν ὑπηρεσίαν, εἰμποροῦν νὰ ἐργάζωνται ἄνευ συμβάσεως· δὲν εἶμαι σύμφωνος.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§23ΣΟΥΤΣΟΣ. Ὅτε ἔγεινεν αὐτὴ ἡ σύμβασις μετὰ τῆς Αὐστρίας, ὑπῆρχε τὸ προνόμιον τῆς Ἑλληνικῆς ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας· κατὰ συνέπειαν οἱ ἐπιβάται δὲν ἠδύναντο νὰ μεταβῶσιν εἰς Σῦρον καὶ τ’ ἀνάπαλιν διὰ τοῦ Αὐστριακοῦ. Ἀνανεουμένης ἑπομένως τῆς συμβάσεως, ἀνανεοῦται καὶ τὸ κώλυμα τοῦτο· νομίζω ἀναγκαῖον νὰ κάμω τὴν ἑξῆς παρατήρησιν, ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν τὸ Ἑλλην. ἀτμόπλοιον καθυστερήσῃ, καὶ ἔχομεν τοιαῦτα παραδείγματα, ἐν τοιαύτῃ, λέγω, περιπτώσει δὲν δύνανται οἱ ἐπιβάται νὰ μεταβῶσι μὲ τὸ Αὐστριακόν; Τοῦτο θὰ ἦτο μέγα κώλυμα εἰς τὴν συγκοινωνίαν καὶ εἰς τὸ ἐμπόριον, διότι τὸ Ἑλλην. ἀτμόπλοιον ἔρχεται ἐδῶ τὴν Τετάρτην τὸ πρωΐ καὶ κάμει 4 ἡμέρας διὰ νὰ ἀναχωρήσῃ· ἂν λοιπὸν δὲν ἐπιτραπῇ νὰ ἔλθουν μὲ τὸ Αὐστριακὸν θὰ ἦναι μεγίστη ζημία. Διὰ τοῦτο ἤθελον παρακαλέσει τὴν Κυβέρνησιν τοὐλάχιστον νὰ συνεννοηθῇ μετὰ τῆς Αὐστριακῆς ἑταιρίας, ὥστε, ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν καθυστερήσῃ τὸ Ἑλλην. ἀτμόπλοιον, ὅπως παραλαμβάνῃ τὴν ὑπηρεσίαν τὴν ἄλλην, νὰ δέχεται καὶ τοὺς ἐπιβάτας, οἱ ὁποῖοι εἶναι προωρισμένοι δι’ ἐκείνην τὴν ἡμέραν.

§24ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἶναι ἀκτοπλοΐα δὲν ἠμπορεῖς ....

§25ΣΟΥΤΣΟΣ. Λοιπὸν τί θὰ κάμνῃ ὁ ἐπιβάτης; θὰ μείνῃ ἄλλας 8 ἡμέρας ὁ ἔμπορος, ὁ βιομήχανος;

§26ΤΙΝΕΣ. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ γείνῃ.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἔχομεν ἤδη τὴν βʹ. συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐμποροδικῶν καὶ παρέδρων διὰ τὸ ἔτος 1878. Ἀνεγνώσθη καὶ ἐγένετο δεκτὸν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως. Μεταβαίνομεν εἰς τὴν ἐξακολούθησιν τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ Διδασκαλείου. Ἐμείναμεν εἰς τὸ ἄρθρον 12· οἱ παραδεχόμενοι αὐτὸ παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 13.

§28Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Προτείνω εἰς τὸ ἄρθρον αὐτὸ ν’ ἀπαλειφθῶσιν αἱ λέξεις «ὧν ὅμως ὁ εἷς ἔχει μηνιαῖον μισθὸν δραχ. 300, οἱ δὲ δύο ἄλλοι δραχμ. 250», τὸ δὲ ἕτερον μέρος νὰ γείνῃ ἑτέρα παράγραφος αὐτοτελής.

§29ΜΙΛΗΣΗΣ. Καθὼς παρατηρεῖτε δὲν προσδιορίζομεν προσόντα διὰ τοὺς καθηγητὰς τοῦ Διδασκαλείου.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς ἔχει τροπολογίαν. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον, ὅπως ἐτροπολογήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ὁ κ. ὑπουργὸς προτείνει ὡς ἄρθρον 14 «ἵνα διορισθῇ τις ὡς διευθυντὴς τοῦ Διδασκαλείου ....

§31ΤΙΝΕΣ. Νὰ ἐλαττωθῇ «πέντε ἔτη γυμνασιάρχης καὶ 10 καθηγητής».

§32Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Μάλιστα.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 14, μὲ αὐτὴν τὴν μεταβολὴν, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Τώρα ἔχομεν τὸ ἄρθρον 14, ὅπερ μεταβάλλεται εἰς 15, μὲ τὴν προσθήκην τῆς δʹ. παραγράφου (ἀναγινώσκει). Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον, ὅπως μετεβλήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἔχομεν ἤδη τὸ ἄρθρον 15, ὅπερ γίνεται 16. (Ἀναγινώσκεται).

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 17, τὸ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἄρθρ. 16.

§35Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τοῦ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἄρθρου 16 προτείνω τὴν διαγραφήν, διότι εἶχε τεθῆ ἐπειδὴ ἦτο πιθανόν, ὅτι ἤθελε συστηθῆ τὸ Διδασκαλεῖον κατὰ τὸ 1877.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διαγράφεται τὸ ἄρθρον. Ἔχομεν ἤδη τὸ ἄρθρον 17 τοῦ νομοσχεδίου. Ἀναγινώσκεται.

§37ΜΙΛΗΣΗΣ. Μίαν παρατήρησιν ἔχω νὰ κάμω· ἐπειδὴ δὲν ἐψηφίσθη ὁ νόμος περὶ τοῦ εἰδικοῦ ταμείου διὰ τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν ἐξ οὗ προέρχονται οἱ πόροι τῶν ὑποτρόφων, καλὸν θὰ ἦτο τὰς περὶ ὑποτρόφων διατάξεις νὰ τὰς ἀφήσωμεν ἐκεῖ.

§38Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐπειδὴ ὑπάρχει τὸ ἄρθρον 19, ὅπερ δίδει τὴν εὐκολίαν νὰ προσδιορίζωμεν τὰ μαθήματα, καὶ ἐπειδὴ εἶναι πολὺ ἐνδεχόμενον νὰ μὴ ἔχωμεν μαθητὰς πολλούς, δι’ αὐτὸ νὰ μείνῃ, καὶ ὅταν ἔλθωμεν εἰς τὴν συζήτησιν αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου τότε τὸ μεταβάλλομεν. Ἐν τούτοις ἐξασφαλίζεται ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου......

§39ΤΙΝΕΣ. Πολὺ καλά.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 17 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 18.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 19.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§43ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Παιδείας νὰ δεχθῇ ὡς ἀκροτελεύτιον ἄρθρον τὴν ἑξῆς τροπολογίαν «κατὰ τὰ λοιπὰ ἰσχύουσιν αἱ σχετικαὶ διατάξεις τοῦ περὶ τῶν Ἑλλ. σχολείων καὶ γυμνασίων κανονισμοῦ».

§44Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Παραδέχομαι νὰ τεθῇ «ὅτι κατὰ τὰ λοιπὰ ἰσχύει ὁ κανονισμὸς τῶν Ἑλλ. σχολείων καὶ γυμνασίων.»

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἠκούσατε, κύριοι, τί προτείνεται. Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἤδη ψηφοφορεῖται τὸ σύνολον. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Μεταβαίνομεν εἰς τὴν γʹ. συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ προσόντων τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων.

§46ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Αὔριον εἶναι τόσαι τροπολογίαι καὶ δὲν θὰ ἔχωμεν καιρόν......

§47Θ. ΖΑΪΜΗΣ. Ὁ κ. Ῥοντήρης ζητεῖ τὴν ἀναβολήν, διότι πρόκειται νὰ ὑποβάλῃ τροπολογίας. Ὁ βουλευτὴς δὲν δύναται ν’ ἀναβάλλῃ τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς διότι προτίθεται νὰ ὑποβάλῃ τροπολογίας. Αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον κατεκλύσθη ἀπὸ τροπολογιῶν, ἴσως εἶναι 100 αἱ τροπολογίαι αἵτινες ὑπεβλήθησαν. Ἐὰν ὁ κ. Ῥοντήρης ἤθελε νὰ ὑποβάλῃ τροπολογίας, ἔπρεπε νὰ τὰς ὑποβάλῃ ἐγκαίρως, δὲν δύναται ὅμως νὰ προτείνῃ ἀναβολὴν διότι θέλει νὰ ὑποβάλῃ τροπολογίας.

§48ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Ἐγὼ δὲν εἶπον αὐτὸ ὅτι θέλω νὰ ὑποβάλω τροπολογίας ἀλλ’ ὅτι ἀπαιτεῖται πολὺς καιρὸς διὰ νὰ μελετήσῃ τις τὸ πλῆθος τῶν τροπολογιῶν καὶ ὅτι εἶναι σπουδαῖον τὸ ἀντικείμενον, διότι πρόκειται περὶ τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας πῶς πρέπει νὰ λειτουργῇ. Ἡμεῖς δὲν ἐγνωρίζαμεν ὅτι σήμερον θὰ ᾖναι ἡ συζήτησις. Δὲν εἶναι ἀληθὲς ὅτι δὲν ἐμελέτησα αὐτὸ διότι δύναμαι νὰ τὸ ἀποδείξω καὶ ἐγγράφως, ἀλλ’ οὐδὲ κἂν ἐγνώριζα ὅτι σήμερον πρόκειται νὰ συζητήσωμεν περὶ προσόντων τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων, ἡ δὲ ἡμερησία διάταξις μοὶ ἐδόθη αὐτὴν τὴν στιγμὴν ὅτε εἰσῆλθον.

§49ΤΙΝΕΣ. Καὶ προχθές.

§50ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Πρὸ δύο ἐτῶν τὸν ἐμελέτησα, σήμερον ὅμως δὲν ἠξεύρω τίποτε. Ἡ ἡμερησία διάταξις δὲν πρέπει νὰ δίδεται πρὸ 3 ἡμερῶν ἀλλὰ πρὸ 24 ὡρῶν, καὶ γίνεται ἡ συζήτησις τὴν ἐπιοῦσαν. Δὲν ἐνδιαφέρομαι ἐὰν προβῇ ἡ Βουλή, ἀλλὰ σᾶς λέγω ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ προβῇ.

§51ΤΙΝΕΣ. Ἐρωτήσατε, κ. πρόεδρε.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ῥοντήρης δὲν ἐπιμένει νὰ τὸ κάμωμεν ζήτημα.

§53ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Ὄχι, πρέπει ν’ ἀναβληθῇ.

§54ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Δὲν ὑπάρχει οὐδεὶς λόγος περὶ ἀναβολῆς.

§55ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Κύριε πρόεδρε, ἔχω τὴν ἔνστασιν ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία.

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ προσέλθουν οἱ κύριοι βουλευταὶ· θέλει ἐκφωνηθῇ ὁ κατάλογος. Ἐκφωνεῖται ὁ ὀνομαστικὸς κατάλογος τῶν κυρίων βουλευτῶν. Ἡ Βουλὴ εἶναι πλήρης.

§57ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Κάμνω γνωστόν, κ. πρόεδρε, ὅτι τώρα προσῆλθον οἱ πλεῖστοι τῶν βουλευτῶν καὶ τοῦτο διὰ νὰ μὴ φανῇ παράλογος ἡ ἔνστασίς μου καὶ διὰ νὰ δικαιολογήσω ἐμαυτόν.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀναβολήν, ἣν προέτεινεν ὁ κ. Ῥοντήρης, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Ψηφοφορεῖται ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου. Ἔχει τις τὸν λόγον; Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου. Ἐπειδή, κύριοι, ὡς γνωρίζετε ὑπάρχει πληθὺς τροπολογιῶν, παρακαλῶ τοὺς κ. βουλευτὰς ὅταν συζητεῖται ἕκαστον ἄρθρον νὰ ὑπομιμνήσκουν τὰς τροπολογίας των. Λοιπὸν ἄρθρον 1.

§59ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει).

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§61ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). Ἄρθρον 2.

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κασβίκης ἔχει τροπολογίαν.

§63ΤΙΝΕΣ. Δὲν εἶναι παρών.

§64ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Κατὰ τὸ νομοσχέδιον ὁ γραμματεὺς τοῦ εἰρηνοδικείου εἰς ὡρισμένας περιστάσεις δύναται ν’ ἀναπληρώσῃ τὸν εἰρηνοδίκην ἀπόντα ἢ κωλυόμενον. Τώρα ἀγνοῶ ἐὰν θὰ γείνῃ παραδεκτὸν τὸ ἑπόμενον ἄρθρον. Πιστεύω ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς θὰ παραδεχθῇ, ἐπειδὴ θὰ δικάζουν καὶ γραμματεῖς, ἡ ἡλικία των νὰ μὴ ᾖναι μικροτέρα τῶν 25 ἐτῶν ἢ νὰ ἀφήσητε τοὐλάχιστον νὰ τὴν ὡρίσωμεν κατόπιν τοῦ ἄρθρου 3.

§65ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἡ ἡλικία εἶναι ἀρκετὴ καὶ τὸ ἄρθρον πρέπει νὰ περάσῃ.

§66Θ. ΖΑΪΜΗΣ. Κύριοι, καὶ ὁ δικαστικὸς ὀργανισμὸς καθὼς καὶ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἀπαιτοῦσι τὴν ἡλικίαν τῶν 25 ἐτῶν διὰ τὴν θέσιν τοῦ πρωτοδίκου καὶ δὲν πρέπει νὰ θελήσητε νὰ ἀφομοιώσητε ἕνα ἁπλοῦν γραμματέα εἰρηνοδικείου πρὸς τὸν πρωτοδίκην διότι τοῦτο βεβαίως δὲν εἶναι ὀρθόν. Ἡ θέσις τοῦ γραμματέως τοῦ εἰρηνοδικείου δὲν εἶναι θέσις μεγάλη. Γνωρίζετε ὅτι ὁ μισθὸς τοῦ γραμματέως τοῦ εἰρηνοδικείου περιορίζεται μεταξὺ τῶν 100–60 δραχμῶν. Θὰ ἀπαιτήσητε λοιπὸν ἡλικίαν 25 ἐτῶν διὰ μίαν θέσιν τοιαύτην ὁποία ἡ τοῦ γραμματέως τοῦ εἰρηνοδικείου; Μοὶ φαίνεται ὅτι δὲν εἶναι ὀρθόν. Ἐὰν ἡ Βουλὴ νομίζει, ὅτι πρέπει ν’ αὐξήσῃ τὴν ἡλικίαν, δύναται νὰ τὸ πράξῃ, ἀλλὰ μοὶ φαίνεται ὅτι δὲν εἶναι λόγος ν’ ἀφομοιώσητε τὴν θέσιν τοῦ γραμματέως τοῦ εἰρηνοδικείου μὲ τὴν θέσιν πρωτοδίκου.

§67ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Κατὰ τὸν ὀργανισμὸν τῶν δικαστηρίων, ὃν ἐπεκαλέσθη ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, δὲν δύναται νὰ διορισθῇ κανεὶς ὅταν δὲν ἔχει συμπεπληρωμένον τὸ 25 ἔτος τῆς ἡλικίας του οὔτε εἰρηνοδίκης οὔτε δικαστής. Λοιπὸν ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἰσχυούσης νομοθεσίας ὁ γραμματεὺς δὲν δικάζει καὶ διὰ τοῦτο ἡ ἡλικία τοῦ 21 ἔτους εἶναι ἀρκετή· ἀλλὰ ἀφοῦ κατὰ τὸ νομοσχέδιον ὁ γραμματεὺς θὰ δικάζῃ ἀναπληρῶν τὸν εἰρηνοδίκην, πρέπει ν’ αὐξήσῃ ἡ ἡλικία.

§68ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Εἰς τὸ βʹ. ἄρθρον ὑπάρχει παράγραφος, ἡ ὁποία λέγει: ὑπάγονται δὲ οἱ γραμματεῖς τῶν εἰρηνοδικείων εἰς τὰς διατάξεις τοῦ ἀπὸ 11 Νοεμβρίου νόμου. Ὁ νόμος αὐτὸς εἶναι ὁ περὶ ἐντοπίων ὑπαλλήλων. Ἐγὼ ἔχω ἀντίθετον γνώμην πρὸς τὴν παράγραφον ταύτην, διότι νομίζω ὅτι ὁ διορισμὸς ξένων γραμματέων θέλει εἶσθαι ἐντελῶς ἀδύνατος καὶ καταστρεπτικὸς συνάμα· διότι πρῶτον εἶναι ἐναντίον τῆς ἑνότητος καὶ τῆς οἰκονομίας τοῦ νομοσχεδίου, διότι ἐὰν ἐξαιρέσωμεν τοὺς γραμματεῖς λόγῳ τυπικότητος οὕτως εἰπεῖν, διότι δὲν συμφωνεῖ μὲ ὅ,τι γράφει περὶ τῶν συμβολαιογράφων καὶ τῶν παρέδρων, διότι ἐδῶ δίδει τὸ δικαίωμα εἰς τοὺς συμβολαιογράφους νὰ γίνουν πάρεδροι, ἀλλ’ οὗτοι εἶναι ἐντόπιοι..... ἔχουν λοιπὸν περισσότερα δικαιώματα ἀπὸ ἕνα γραμματέα; Ἐκτὸς τούτου, κύριοι, δυσκόλως θὰ εὑρεθῶσι ξένοι γραμματεῖς, οἱ ὁποῖοι νὰ δεχθοῦν ὑπὸ τοιοῦτον μισθὸν νὰ ὑπάγωσι μακρὰν τῆς πατρίδος των. Διὰ ταῦτα προτείνω τὴν ἀπάλειψιν τῆς παραγράφου ταύτης.

§69Θ. Α. ΖΑΪΜΗΣ (ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Κύριοι, κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον ἐν τῇ πρώτῃ ἢ δευτέρᾳ ἀναγνώσει τοῦ νομοσχεδίου ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Ξηροχωρίου ἀντετάχθη κατὰ τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ νομοσχεδίου, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τοὺς γραμματεῖς τῶν εἰρηνοδικείων, εἰς τοὺς ὁποίους τὸ νομοσχέδιον ἐφαρμόζει τὸν περὶ ἐντοπίων ὑπαλλήλων νόμον. Καὶ τότε ἐπολέμησα τὴν γνώμην τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Ξηροχωρίου κυρίου Πετσάλη, διότι εἶχον ἀδιάσειστον πεποίθησιν ὅτι ἡ διάταξις αὕτη τοῦ νομοσχεδίου θέλει συντελέσει τὰ μέγιστα εἰς τὴν βελτίωσιν τῆς εἰρηνοδικειακῆς δικαιοσύνης. Ἔκτοτε ἡ πεποίθησίς μου αὕτη οὐ μόνον δὲν ἐκλονίσθη ἀλλ’ ἐξεναντίας ἰσχυροποιήθη καὶ ἐκρατύνθη. Ἐνόμισα, ὅτι ἔπρεπε νὰ διατάξω, καὶ διέταξα πραγματικῶς, αὐστηρὰν ἐπιθεώρησιν τῶν εἰρηνοδικειακῶν, καθὼς καὶ τῶν λοιπῶν δικαστικῶν γραφείων. Καὶ ἄλλοτε μὲν εἶχε διαταχθῆ ἡ ἐπιθεώρησις αὕτη, ἀλλὰ δὲν ἐγένετο μετὰ τῆς αὐστηρότητος ἐκείνης, τὴν ὁποίαν ἐθεώρουν ἀναγκαίαν. Ἐπέμεινα λοιπὸν πολὺ εἰς τὴν ἐπιθεώρησιν πάντων τῶν δικαστικῶν γραφείων καὶ πάντων τῶν γραφείων τῶν εἰρηνοδικῶν τοῦ κράτους. Τὸ ἔργον ἦτο δυσχερὲς διότι καθ’ ὅλον τὸ κράτος ὑπάρχουν 192 εἰρηνοδίκαι· δὲν ἦτο δ’ εὔκολον εἰς τοὺς εἰσαγγελεῖς καὶ ἕνεκα τῶν τακτικῶν ἐργασιῶν των καὶ ἕνεκα τῶν κακουργιοδικείων καὶ τῶν πολλῶν μάλιστα κακουργιοδικείων, διότι ἔχομεν 12 τοιαῦτα ἤδη καὶ κατὰ τὸ παρελθὸν ἑξάμηνον, καὶ ἕνεκα ὡσαύτως τῶν μέσων τῆς συγκοινωνίας, νὰ ἐπιθεωρήσωσι πάντα τὰ εἰρηνοδικεῖα τοῦ κράτους. Ἀλλ’ ἐκ τῆς μέχρι τοῦδε ἐπιθεωρήσεως διαφόρων εἰρηνοδικείων ἐπείσθην ὅτι ὤφειλον νὰ ἐπιμείνω εἰς τὴν διάταξιν ταύτην τοῦ νομοσχεδίου, διότι ἡ ἐπιθεώρησις οὐ μόνον ἀνεκάλυψεν ἐλλείψεις σπουδαίας καὶ σημαντικὰς ἀλλά, λυποῦμαι νὰ τὸ εἴπω, ἀνεκάλυψε καὶ ἀσχημίας, αἱ ὁποῖαι διήγειραν καὶ τὴν ἀγανάκτησιν ἐμοῦ, καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι θέλουν διεγείρει καὶ τὴν ὑμετέραν. Παραλείπω νὰ σᾶς ἀναφέρω τὰς ἐλλείψεις, ὀφείλω ὅμως νὰ σας ἀναφέρω ἐν συντόμῳ τὰς ἀσχημίας, αἵτινες ἀνεκαλύφθησαν. Ἐν γένει δὲ ἀνεκαλύφθη ἐκτός τινων ἐξαιρέσεων, ὅτι εἰς ὅλα τὰ εἰρηνοδικεῖα τοῦ Κράτους οἱ γραμματεῖς τῶν Εἰρηνοδικείων δὲν συντάττουσι τὰ πρακτικὰ τῆς δημοσιεύσεως τῶν ἀποφάσεων διὰ νὰ λαμβάνουσι τὰ 50 λεπτὰ τοῦ χαρτοσήμου, ἐπὶ τοῦ ὁποίου πρέπει νὰ συντάττωσι τὸ πρακτικὸν τῆς δημοσιεύσεως· δυστυχῶς ἡ ἀσχημία αὕτη ἀνεκαλύφθη εἰς τὰ πλεῖστα τῶν Εἰρηνοδικείων, καὶ ἂν δὲν μ’ ἀπατᾷ ἡ μνήμη δύω μόνον Εἰρηνοδικεῖα εὑρέθησαν ἐν πλήρει τάξει μὴ ἔχοντα τὴν ἀσχημίαν αὐτὴν, τὸ τῆς Σκοπέλου καὶ τὸ τῆς Σκιάθου. Ἡ ἐπιθεώρησις αὕτη ἀπέδειξεν, ὅτι εἴς τινα Εἰρηνοδικεῖα ἡ ἀσχημία αὕτη ὑπερέβη τὸ μὴ περαιτέρω· εἰς ἓν Εἰρηνοδικεῖον, τοῦ ὁποίου εἶναι περιττὸν ν’ ἀναφέρω τὸ ὄνομα, ἀπὸ τοῦ 1875 ἔτους μέχρι τῆς 1 Αὐγούστου 1877, ὅτε ἐνηργήθη ἡ ἐπιθεώρησις αὕτη, εὑρέθη, ὅτι δὲν συνετάχθησαν πρακτικὰ ἐπὶ 2116 ἀποφάσεων, εἰς ἕτερον δὲν συνετάχθησαν ἐπὶ 1570, εἰς τρίτον ἐπὶ 690 καὶ καθ’ ἑξῆς. Ἔχω, κύριοι, εἰς τὸ ὑπουργεῖον τὰς ἐκθέσεις τῶν Εἰσαγγελέων τὰς μέχρι τοῦδε ἀφιχθείσας καὶ δύναμαι νὰ τας παραδώσω εἰς τὴν ἀνάγνωσιν ὅλων τῶν κυρίων βουλευτῶν, οἱ ὁποῖοι ἤθελον ἔχει ἐπιθυμίαν νὰ τὰς ἴδωσι.

§70ΔΟΥΜΑΣ. Κατεδιώχθησαν οἱ γραμματεῖς αὐτοί;

§71ΖΑΪΜΗΣ. Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω πρὸς ἔπαινον τῶν Εἰσαγγελέων, ὅτι οὗτοι δὲν ἀνέμενον τὴν διαταγὴν τοῦ ὑπουργοῦ ἵνα ἐπιληφθῶσιν ἀνακρίσεων.

§72ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἦσαν ἐντόπιοι αὐτοὶ οἱ γραμματεῖς;

§73ΖΑΪΜΗΣ. Ἐντόπιοι φυσικῷ τῷ λόγῳ. Ἡ ἀποκάλυψις τῶν ἀσχημιῶν τούτων μὲ ἔπεισε νὰ ἐπιμείνω εἰς τὴν διάταξιν αὑτήν, διότι οἱ γραμματεῖς τῶν εἰρηνοδικείων, ἀνήκοντες εἰς μίαν τῶν τοπικῶν ἀποχρώσεων, δὲν εἶναι ἀμφιβολία, ὅτι γίνονται ὄργανα τῶν ἐπιτοπίων φατριῶν. Ἀπεδείχθησαν καὶ ἄλλαι ἀσχημίαι· δὲν βεβαιοῦνται τὰ ποινικὰ ἔξοδα ἢ ἂν βεβαιοῦνται ποῦ μὲν τὰ ἐξογκόνουσιν, ὅταν πρόκειται περὶ ἀνθρώπων ἀνηκόντων εἰς τὴν ἀντίθετον ἀπόχρωσιν αὐτῶν, ποῦ δὲ τὰ μετριάζουσιν, ὅταν πρόκειται περὶ ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι ἀνήκουσιν εἰς τὸ κόμμα, εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήκουσι καὶ αὐτοί. Ἀπεδείχθη δυστυχῶς, ὅτι εἰς πολλὰ εἰρηνοδικεῖα ὑπεξαιροῦνται αἱ ποινικαὶ ἀποφάσεις καὶ ἀπεδείχθη, ὅτι πολλάκις οἱ γραμματεῖς τῶν εἰρηνοδικείων, οἱ ὁποῖοι ἐχρησίμευσαν παρὰ τῷ Εἰρηνοδίκῃ ὡς γραμματεῖς, ὅταν οὗτος ἐνήργει προανακρίσεις, κατεπρόδωκαν τὴν ἀνάκρισιν καὶ συνετέλεσαν εἰς τὴν ἐξάλειψιν τῶν ἰχνῶν τῶν ἀξιοποίνων πράξεων ἀπεδείχθη, ὅτι ἐπὶ τῶν πταισματικῶν ἀποφάσεων, αἱ ὁποῖαι ἐκδίδονται ἐρήμην, οἱ γραμματεῖς τῶν εἰρηνοδικείων δὲν ἐπιστρέφουσι τὴν δικογραφίαν πρὸς τὸν δημόσιον κατήγορον διὰ νὰ φροντίσῃ οὗτος νὰ κοινοποιήσῃ τὴν ἀπόφασιν, καὶ οὕτω πολλὰ πταίσματα παρεγράφησαν, διότι ἄφιναν καὶ παρήρχετο ὁ χρόνος τῆς παραγραφῆς. Ἰδοὺ οἱ λόγοι, οἵτινες μὲ ἔπεισαν νὰ ἀπαλλάξω τὴν δικαιοσύνην ἐντοπίων γραμματέων τῶν εἰρηνοδικείων. Ὁ ἰσχυρὸς λόγος, ὃν ἀντέταξεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐκ Ξηροχωρίου, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, εἶναι ἴσως ὁ μόνος, ὅτι οἱ γραμματεῖς τῶν εἰρηνοδικείων ἔχουσι τόσον μικρὰν μισθοδοσίαν, ὥστε εἶναι ἀδύνατον νὰ εὑρεθῶσι τοιοῦτοι μὴ ἐντόπιοι νὰ δεχθῶσι τὴν θέσιν ταύτην, καὶ οὕτω κινδυνεύομεν νὰ μείνωμεν ἄνευ γραμματέων Σπεύδω νὰ παρηγορήσω τὸν ἀξιότιμον βουλευτὴν ἐκ Ξηροχωρίου καὶ νὰ τὸν καθησυχάσω διαβεβαιῶν αὐτὸν, ὅτι ἐν τῷ ὑπουργείῳ τῆς Δικαιοσύνης ὑπάρχουσιν ἤδη 14 γνωμοδοτήσεις Εἰσαγγελέων περὶ διορισμοῦ γραμματέων εἰρηνοδικῶν μὴ ἐντοπίων. Δυνάμεθα, κύριοι, νὰ ὑποφέρωμεν πολλὰς θλίψεις ἐν Ἑλλάδι, ἀλλὰ τὴν θλίψιν τοῦ νὰ στερηθῶμεν ἀνθρώπων ἐπιζητούντων θέσεις, ποτὲ δὲν θὰ τὴν ἔχωμεν (ἱλαρότης)· τοὐλάχιστον ἡμεῖς οἱ πρεσβύτεροι, οἱ ἔχοντες τὴν ἡλικίαν, εἴτε τοῦ κ. Προέδρου τῆς Βουλῆς, εἴτε τὴν ἐδικήν μου δὲν θὰ ἴδωμεν τὸ εὐάρεστον αὐτὸ θέαμα (γέλως)· ἴσως νεώτεροι ἡμῶν θὰ ἴδωσιν ἡμέρας εὐτυχεῖς εἰς τὸν τόπον καθ’ ἃς ἡ θεσοθηρία δὲν θὰ ὑπάρχῃ. Ἐλπίζω λοιπόν, ὅτι ἡ ἀνησυχία τοῦ ἀξιοτίμου φίλου μου κατέπαυσεν. Ἀντετάχθη, κύριοι, ἕτερος λόγος, ὅτι οἱ γραμματεῖς τῶν εἰρηνοδικείων θὰ δικάζουν πολλάκις κατὰ τὸ νομοσχέδιον, ὅπερ ἔχετε ὑπ’ ὄψιν· παρατηρῶ, ὅτι οἱ γραμματεῖς τῶν εἰρηνοδικείων θὰ καλῶνται νὰ δικάσουν ὡς εἰρηνοδίκαι ἐκεῖ ὅπου δὲν ὑπάρχουν συμβολαιογράφοι· τὰ εἰρηνοδικεῖα δ’ αὐτὰ δὲν εἶναι τὰ περισσότερα, ἐξ ἐναντίας εἶναι τὰ ὀλιγώτερα. Βεβαίως ἦτο ἐπιθυμητὸν νὰ ἠδυνάμεθα νὰ αὐξήσωμεν τὴν μισθοδοσίαν τῶν γραμματέων τῶν εἰρηνοδικείων, ὥστε παραδεχόμενοι τὴν διάταξιν ταύτην περὶ μὴ ἐντοπίων ὑπαλλήλων θὰ ἠδυνάμεθα νὰ καλέσωμεν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ἀνθρώπους δυναμένους νὰ ἐκτελῶσι σοβαρώτερον τὰ καθήκοντά των ὡς καὶ τὰ τοῦ εἰρηνοδίκου· ἡ οἰκονομικὴ ὅμως κατάστασις τοῦ τόπου δὲν ἐπιτρέπει σήμερον αὔξησιν· ἄλλως τε καὶ περὶ τῶν εἰρηνοδικείων τῆς γʹ. καὶ δʹ. τάξεως ἔνθα οἱ γραμματεῖς πρόκειται ν’ ἀναπληρώσουν τοὺς εἰρηνοδίκας πρέπει νὰ γείνῃ σπουδαία φροντίς, διότι πρέπει δι’ ἑνὸς ἑτέρου ὀργανισμοῦ τοῦ εἰρηνοδικειακοῦ κλάδου νὰ ἀπαλλαχθῶμεν ἀπὸ πολλὰ τῶν εἰρηνοδικείων αὐτῶν. Ὅταν, κύριοι, ἐπαρουσιάσθη ὁ νόμος περὶ ἐντοπίων ὑπαλλήλων, ὃν ἐψηφίσατε ἡμεῖς αὐτοὶ, τί ἠθέλησε διὰ τοῦ νόμου ἐκείνου νὰ πράξῃ ἡ Βουλή; Ἠθέλησε νὰ ἀπομακρύνῃ ἀπὸ τῶν ἐπαρχιῶν τοὺς ὑπαλλήλους ἐκείνους, οἵτινες ἠδύναντο νὰ ἐνασκήσωσι, λόγῳ τῆς ὑπηρεσίας ἣν ἀνελάμβανον, ἐπιῤῥοὴν ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ, ἢ ἐν τῷ δήμῳ εἰς ὃν ἐπρόκειτο νὰ διορισθῶσιν. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος, ὅστις ἐπροκάλεσε τὸν νόμον ἐκεῖνον καὶ ἔπεισε τὴν Βουλὴν νὰ ψηφίσῃ ὑπὲρ αὐτοῦ.

§74Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Ἠξεύρετε πῶς ἐφηρμόσθη ὁ νόμος ἐκεῖνος; Δύω προϊστάμενοι ὑπηρεσίας ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Πατρῶν ἦσαν ἀποκατεστημένοι ἐκεῖ ὅπου πολιτεύονται· ἐγένοντο μέλη τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς. Τόσον δὲ εἶναι ἐντόπιοι καὶ ἀναμιγνύονται εἰς τὰ πολιτικά, ὥστε ὅταν ὁ κ. Βούλγαρης μὲ ἀπέλυσεν, ἦλθον καὶ παρέλαβον τὴν δημαρχίαν.

§75ΖΑΪΜΗΣ. Αὐτὸ ἀποβλέπει εἰς τὴν ἐφαρμογὴν καὶ τὴν ἀτέλειαν τοῦ νόμου, καὶ οὐδεμίαν ἔχει σχέσιν πρὸς τὰς διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου. Ὁ νόμος λοιπὸν τοῦ 1875 ἀναχωρεῖ ἀπὸ τῆς ἀρχῆς, ἣν ἐξέθηκα. Οὕτω διατάσσει, ὥστε καὶ γραμματεῖς τῆς διαμετακομίσεως νὰ μὴ ἦναι ἐντόπιοι· ἀλλ’ ἐρωτῶ ὅπου ὑπάρχουν τοιοῦτοι γραμματεῖς ἔχουν ἐνέργειαν τοιαύτην, οἵαν ἔχουν οἱ γραμματεῖς τῶν εἰρηνοδικείων; Ὄχι, οὐδεμίαν. Ὁ γραμματεὺς τοῦ εἰρηνοδικείου κατὰ τὸν ὀργανισμὸν τῶν δικαστηρίων εἶναι ἀρχηγὸς ὑπηρεσίας, διότι ὁ νόμος ἀνέθηκεν εἰς αὐτὸν τὴν βεβαίωσιν καὶ τὴν ἐκκαθάρισιν τῶν ποινικῶν ἐξόδων, ὥστε παρατηρεῖτε, ὅτι ἡ πρόθεσις τοῦ νομοθέτου τοῦ 1875 ἱκανοποιεῖται πληρέστατα διὰ τοῦ ἀποκλεισμοῦ τοῦ νὰ διορίζωνται ἐντόπιοι ὡς γραμματεῖς.

§76ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Καὶ ἡμεῖς ἐλευθερονόμεθα ἀπὸ τὰς ἀπαιτήσεις (θόρυβος).

§77ΖΑΪΜΗΣ. Δὲν πρόκειται, κύριοι, περὶ ἀπαιτήσεων βουλευτῶν, διότι ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι αἱ ἀπαιτήσεις καὶ ἡ πίεσις τῆς κοινωνίας δὲν δύναται νὰ συγκριθῇ πρὸς τὰς ἀπαιτήσεις τῶν βουλευτῶν. Αἱ ἀπαιτήσεις τῆς κοινωνίας εἶναι μυριαπλάσιαι· αὕτη πιέζει τοὺς ὑπουργοὺς καὶ οὐχὶ οἱ βουλευταί. Καὶ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω καθαρῶς καὶ μετὰ θάῤῥους, ὅτι, ἐνῷ ἐπρόκειτο νὰ ἐνεργήσω ὡς ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης 30 περίπου μεταβολὰς ἀνωτάτων δικαστικῶν ὑπαλλήλων, δὲν ἐπιέσθην ὑπὸ οὐδενὸς βουλευτοῦ, ἡ κοινωνία ὅμως μὲ ἐπίεσε καὶ μὲ ἐπίεσε πολύ, ἀλλὰ βεβαίως δὲν ὑπέκυψα εἰς τῆς κοινωνίας τὰς ἀπαιτήσεις.

§78ΑΝΤΥΠΑΣ. Ἡ κοινωνία ἐν τούτοις τοὺς βουλευτὰς κατηγορεῖ.

§79ΖΑΪΜΗΣ. Κακῶς ἀποδίδει εἰς τοὺς βουλευτὰς τὸ τοιοῦτον. Τὸ ζήτημα, κύριοι, εἶναι νὰ ἐπανορθώσωμεν τὴν εἰρηνοδικειακὴν δικαιοσύνην οὐχὶ ἐντελῶς βεβαίως, ἀλλὰ νὰ τὴν βελτιώσωμεν κατά τι. Φρονῶ δέ, ὅτι διὰ τῶν διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον προτίθεται εἰς τὴν ἐπιψήφισιν ὑμῶν, θὰ ἐπιτύχωμεν τὴν βελτίωσιν, ἣν πάντες ἐπιθυμοῦμεν. Οἱ λόγοι οὗτοι μὲ ἔκαμον νὰ ἐπιμείνω κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον, ὅτε ὁ κ. Πετσάλης ἀντετάχθη κατὰ τῆς διατάξεως ταύτης, καὶ νὰ ἐπιμένω καὶ τώρα, διότι ἡ διάταξις αὕτη θεωρῶ, ὅτι θέλει συντελέσει εἰς τὴν βελτίωσιν τῆς εἰρηνοδικειακῆς δικαιοσύνης, καὶ εἰς τὴν ἀφαίρεσιν τῶν ἀσχημιῶν ἐκ τῶν ὁποίων ἐλαχίστας ἀνέφερον ὑμῖν σήμερον.

§80ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Μίαν διασάφησιν θὰ δώσω. Ἐγὼ εἶπον ὅτι ἡμεῖς πιεζόμεθα ἀπὸ τοὺς ἐπαρχιώτας μας, ὅταν πρόκητα νὰ διορίσωμεν..... (θόρυβος).

§81Δ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Κύριοι, ὅπως ἐσκέφθημεν περὶ τῶν δημοτικῶν σχολείων οὕτω πρέπει νὰ σκεφθῶμεν καὶ περὶ τῶν εἰρηνοδικείων, διότι φρονῶ ὅτι ἂν δὲν ἔχωμεν καλὰ δημοτικὰ σχολεῖα καὶ καλὰ εἰρηνοδικεῖα, εὐνομία δὲν θὰ ἐπέλθῃ εἰς τὸν τόπον. Ἡμεῖς οἱ ἴδιοι εἰργάσθημεν νὰ ἔλθῃ ὁ νόμος ὁ περὶ ἐντοπίων ὑπαλλήλων. Κύριοι, ἡμεῖς οἱ ἴδιοι ἠναγκάσθημεν νὰ παρακαλέσωμεν νὰ ἔλθῃ ὁ νόμος περὶ τῶν ἐντοπίων ὑπαλλήλων.

§82ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Δὲν ἐφαρμόζεται.

§83ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Δὲν πταίει ὁ νόμος. Δύω εἶναι τὰ ἰσχυρότερα ἐπιχειρήματα ἐκείνων οἱ ὁποῖοι λέγουν, ὅτι οἱ γραμματεῖς πρέπει νὰ ᾖναι ἐντόπιοι, ὅτι, ὅ,τι πράττουν καὶ οἱ ξένοι γραμματεῖς αὐτὸ πράττουν καὶ οἱ ἐντόπιοι, διότι ὁ μισθὸς θὰ ᾖναι ὀλίγος, δὲν θὰ εὑρεθοῦν ἄλλοι γραμματεῖς. Κύριοι, μετ’ ὀλίγας ἡμέρας θὰ μᾶς φέρῃ ἡ Κυβέρνησις τὸν προϋπολογισμόν, καὶ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ ὀλιγοστεύσῃ τὰ εἰρηνοδικεῖα, διότι εἰς τὰ περισσότερα μέρη ὁ τόπος κατεστράφη ἐξ αἰτίας τῶν εἰρηνοδικείων. Πέντε εἰρηνοδικεῖα ἔχει ἡ ἐπαρχία μου, εἶμαι δὲ πληρέστατα πεπεισμένος ὅτι καὶ ὁ κ. Βουλπιώτης καὶ ὁ κ. Κασδίκης συμφωνοῦν, ὅτι τινὰ ἐξ αὐτῶν πρέπει νὰ καταργηθοῦν, διὰ νὰ ἠμπορέσωμεν ν’ αὐξήσωμεν τοὺς μισθοὺς τῶν ἄλλων καὶ νὰ ἔχωμεν καλοὺς γραμματεῖς. Ὁ γραμματεὺς τοῦ εἰρηνοδικείου εἶναι ὁ μεγαλείτερος καταχραστὴς (θόρυβος).

§84ΔΟΥΜΑΣ. Κύριε πρόεδρε, δὲν εἶναι συζήτησις αὐτή.

§85ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Βεβαίως δὲν εἶναι συζήτησις, διότι πειράζονται μερικῶν τὰ συμφέροντα. Ὁ γραμματεὺς μέχρι πλαστογραφίας φθάνει.

§86ΤΙΝΕΣ. Δὲν θὰ εὕρητε ξένους γραμματεῖς.

§87ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Καὶ γραμματεῖς ξένοι θὰ εὑρεθοῦν καὶ θὰ ᾖναι καλλίτεροι τῶν ἐντοπίων· καὶ ἂν ὁ μισθὸς ᾖναι ὀλίγος, δυνάμεθα νὰ καταργήσωμεν μερικὰ εἰρηνοδικεῖα μέχρις οὗ εὑρεθοῦν τὰ μέσα. Ἐπιμένω ὅτι εἶναι σπουδαῖον νὰ ᾖναι ὁ γραμματεὺς ξένος.

§88ΚΑΣΒΙΚΗΣ. Ἔχω τροπολογίαν.

§89ΤΙΝΕΣ. Ἀπεῤῥίφθη.

§90ΖΑΪΜΗΣ. Ἐγὼ ἀπήντησα εἰς τὴν τροπολογίαν σας, ὅτι μοὶ φαίνεται, ὅτι ἡ ἡλικία τοῦ 25 ἔτους εἶναι μεγάλη διὰ τὸν γραμματέα, διότι ὁ νόμος ζητεῖ 25 ἐτῶν ἡλικίαν διὰ τὸν πρωτοδίκην, καὶ δὲν ἠμπορεῖτε ν’ ἀφομοιώσητε τὸν γραμματέα τοῦ εἰρηνοδικείου μὲ τὸν πρωτοδίκην.

§91ΚΑΣΒΙΚΗΣ. Θὰ ὁμιλήσω. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου ὑποστηρίζω καὶ ἐγώ, ὅτι ἡ κατάστασις τῶν εἰρηνοδικείων εἶναι τῷ ὄντι οἰκτρὰ, ὄχι μόνον πρακτικὰ δημοσιεύσεως δὲν συντάττονται εἰς πολλὰ εἰρηνοδικεῖα, ἀλλὰ πολλάκις γίνονται καὶ πλαστογραφίαι εἰς τὰς ἀποφάσεις ἐν γνώσει τῶν εἰρηνοδικῶν. Λοιπὸν φρονῶ, ὅτι οἱ γραμματεῖς τῶν εἰρηνοδικείων πρέπει νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς τὸν γενικὸν κανόνα καὶ νὰ ᾖναι ξένοι· θέλω τὸν δικαστὴν ἀνεξάρτητον καὶ ἀμέτοχον τῶν κοινωνικῶν παθῶν. Συμφωνῶ λοιπὸν μὲ τὸν ὑπουργὸν, ἀλλ’ ἐπιμένω, ὅτι πρέπει νὰ ἔχῃ ἡλικίαν 25 ἐτῶν.

§92ΤΙΝΕΣ. Ἔπεσε αὐτό.

§93ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἤμην ἐναντίος τοῦ νόμου τοῦ 1875 περὶ ἐντοπίων ὑπαλλήλων, μολονότι ἤμην φίλος τῆς Κυβερνήσεως ἡ ὁποία τὸν παρουσίασε, διότι νομίζω ὅ,τι πρέπει νὰ ζητήσωμεν εἰς τὴν ἀνατροφὴν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, εἰς τὰ ἤθη, εἰς τὸν χαρακτῆρα των, δὲν δυνάμεθα νὰ τὸ ἀσφαλίσωμεν διὰ νόμων περιοριστικῶν. Ἐὰν ἔχωμεν ὑπαλλήλους ἐξαχρειωμένους, χαρακτῆρος διεφθαρμένου, οὔτε ὁ τόπος, οὔτε αἱ σχέσεις δύνανται νὰ τοὺς μεταβάλουν. Ὥστε νομίζω, ὅτι προτιμότερον θὰ ἦτο, ἐὰν ἔμενε ἀπόλυτον τὸ δικαίωμα εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Ἀλλὰ, κύριοι, ἀφοῦ ἅπαξ ὁ νόμος ἐκεῖνος ἐψηφίσθη καὶ ἰσχύει, ἀφοῦ ἠκούσατε, ὅτι καὶ οἱ γραμματεῖς τῶν εἰρηνοδικείων ἔχουν σχετικῶς ἐξουσίαν, ἡ ὁποία δύναται νὰ ὑποβληθῇ εἰς τοὺς λόγους τοῦ νόμου τοῦ 1875, πρέπει νὰ ἤμεθα, νομίζω, συνεπεῖς μὲ τὴν βάσιν τοῦ νόμου ἐκείνου. Ὁ νόμος ἐκεῖνος προσεπάθησε ν’ ἀποκλείσῃ τὸν ἐντόπιον ὑπάλληλον ἀπὸ τὴν περιφέρειαν εἰς ἣν ἀνήκει· παρατηρήσατε δὲ ὅτι ὅλοι οἱ ὑπάλληλοι, οἱ ὁποῖοι ἀπεκλείσθησαν, εἶναι ἐπαρχιακοὶ, τῶν ὁποίων ἡ δικαιοδοσία ἐξαπλοῦται ἐφ’ ὅλης τῆς ἐπαρχίας, καὶ ἑπομένως ἐφρόντισεν ὁ νομοθέτης ν’ ἀποκλείσῃ τοὺς ὑπαλλήλους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι συνδέονται μὲ πολιτικὰ συμφέροντα ἢ μὲ καταγωγὴν πρὸς τὴν ἐπαρχίαν. Θὰ ᾖναι δὲ ἄδικον διὰ τὸν γραμματέα τοῦ εἰρηνοδικείου, τοῦ ὁποίου ἡ περιφέρεια εἶναι στενὴ, ἐὰν τὸν ἀποκλείσητε ἀπὸ ὅλην τὴν ἐπαρχίαν· πρέπει λοιπὸν νομίζω, νὰ ἐφαρμόσωμεν τὸν νόμον ἐκεῖνον ἀλλ’ ὡς πρὸς τὴν περιφέρειαν τοῦ δικαστηρίου παρὰ τῷ ὁποίῳ διατελεῖ, καὶ δι’ αὐτὸ ὑποβάλλω τὴν ἑξῆς τροπολογίαν. (Ἀναγινώσκει).

§94ΖΑΪΜΗΣ. Κύριοι, διὰ τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Ῥικάκη ἀνατρέπεται ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου. Τὸ νομοσχέδιον θέλει ν’ ἀπαλλάξῃ τὸν γραμματέα τοῦ εἰρηνοδικείου ἀπὸ τοῦ νὰ ζῇ ἐντὸς τῆς νοσηρᾶς αὐτῆς ἀτμοσφαίρας τῶν τοπικῶν παθῶν, αὐτὸς ὁ λόγος ὑπαγόρευσε καὶ τὸν νόμον τοῦ 1875 καὶ τὴν διάταξιν τοῦ νομοσχεδίου. Ἡ τροπολογία, τὴν ὁποίαν παρουσίασεν ὁ κ. Ῥικάκης, δὲν διορθώνει τὸ ἄτοπον. Ὁ γραμματεὺς τοῦ εἰρηνοδικείου θὰ ζῇ ἐντὸς αὐτοῦ πάντοτε τοῦ στενοῦ κύκλου τῶν μικρολόγων παθῶν καὶ τοῦ φατριασμοῦ, θ’ ἀλλάζῃ μόνον ἕδραν· ὥστε τὴν τροπολογίαν αὐτὴν δὲν δύναμαι νὰ δεχθῶ κατ’ οὐδένα λόγον.

§95Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε πρόεδρε, συμφωνῶ πληρέστατα μὲ τὸν κύριον Δημητριάδην, ὅτι τὰ εἰρηνοδικεῖα νὰ ἦναι πλέον περιωρισμένα, ἵνα οἱ εἰρηνοδίκαι καὶ οἱ γραμματεῖς ὦσιν ἄνθρωποι πλέον σπουδαῖοι. Προχωρῶ μάλιστα νὰ προτιμήσω τοὺς εἰρηνοδίκας πλέον σπουδαιοτέρους καὶ τῶν πρωτοδικῶν, καὶ νὰ μισθοδοτῶνται μὲ τὸν αὐτὸν μισθὸν, καθὼς καὶ οἱ γραμματεῖς, διότι ὁ εἰρηνοδίκης πρόκειται νὰ σκεφθῇ καὶ ν’ ἀποφασίσῃ μόνος καὶ τοῦτο εἰς μίαν κοινωνίαν, εἰς τὴν ὁποίαν δυσκόλως σχηματίζεται δημοσία γνώμη περὶ τῶν πράξεων αὐτοῦ, ἐνῷ ὁ πρωτοδίκης ἐκτὸς τοῦ ὅτι συσκέπτεται μετ’ ἄλλων συναδέλφων, εὑρίσκεται ἐντὸς κέντρου καὶ ἑπομένως ἐντὸς κοινωνίας ἀπαρτιζομένης ἀπὸ καλῆς τάξεως ἀνθρώπους. Πρέπει δὲ καὶ νὰ ἐμπνευσθῇ εἰς τὸν τόπον ἡ πεποίθησις, ὅτι οἱ εἰρηνοδίκαι καὶ οἱ γραμματεῖς αὐτῶν ἀπονέμουν τὴν δικαιοσύνην πλήρη καὶ ἀκεραίαν. Καθόσον δ’ ἀφορᾷ τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ῥικάκη δὲν δύναμαι νὰ τὴν παραδεχθῶ.

§96ΤΙΝΕΣ. Τὴν ἀπέσυρε.

§97ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὑποθέσατε ὅτι ἐγὼ ὁ κάτοικος Καλαβρύτων διορίζομαι γραμματεὺς εἰς τὸν δῆμον Κλειτωρίας· κατὰ τί ἤλλαξεν ἡ περιφέρεια καὶ ὁ τόπος τῆς ἐνεργείας μου; Ἐὰν λοιπὸν ὁ νόμος περὶ ἐντοπίων ὑπαλλήλων εἶναι ἀναγκαῖος, πρὸ πάντων εἶναι ἀναγκαιότατος διὰ τὸν δικαστικὸν κλάδον.

§98ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ μὴ ἐπιμένῃ εἰς τὴν παραδοχὴν τῆς διατάξεως. Ὁ λόγος δὲ εἶναι ἁπλοῦς καὶ πειστικός. Ἐπεθύμουν νὰ μάθω τὰ ἀποτελέσματα τοῦ νόμου περὶ ἐντοπίων ὑπαλλήλων ἐπὶ τοῦ δικαστικοῦ συλλόγου ἐν γένει· ἐπεθύμουν νὰ μάθω ἐὰν σήμερον τὰ πρωτοδικεῖα εἶναι εἰς καλλιτέραν θέσιν παρὰ πρὸ τοῦ νόμου ἐκείνου, καὶ ἂν ἡ δικαιοσύνη ἀσφαλέστερον χορηγῆται. Τὸ ἐπ’ ἐμοὶ θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε εἰς τὰ ἀποτελέσματα ἐμβλέπων ν’ ἀμφιβάλλω πολὺ ἐὰν ἐπῆλθε βελτίωσις. Μόνον ἀποτέλεσμα ἐπῆλθεν ὅτι ἄνθρωποι ἱκανοὶ ἀπεκλείσθησαν τῆς δικαστικῆς ὑπηρεσίας. Ἢ νομίζετε, ἐὰν σκοπῆτε φαῦλον ἀπονομὴν τῆς δικαιοσύνης, ὅτι δὲν θὰ εὕρητε ὄργανα κατάλληλα καὶ μὴ ἐντόπια; Σήμερον τὰ παράπονα γενῶνται ἐναντίον ὑπαλλήλων μὴ ἐντοπίων. Εἴδομεν ἐν ταῖς ἐφημερίσιν ἔγγραφα δικαστῶν, τὰ ὁποῖα ἐγέννησαν τὴν χλεύην καὶ τὸν οἶκτον τοῦ κόσμου· ἔπρεπε λοιπὸν νὰ ἔχητε τοὐλάχιστον βεβαιωμένον ὅτι ἐπέτυχεν ὁ νόμος εἰς τὰς ἀνωτέρας βαθμίδας, διὰ νὰ ἐπεκτείνητε τὰς διατάξεις αὐτοῦ καὶ ἐπὶ τῶν γραμματέων τῶν εἰρηνοδικείων. Τὸ ζήτημα τῆς μορφώσεως τῆς ὑπηρεσίας ἐν γένει εἰς τὰ κράτη ἀπασχολεῖ καὶ τὰ Κοινοβούλια καὶ τὸν ἐπιστημονικὸν κόσμον καὶ τὰς Κυβερνήσεις. Μορφώσατε ὑπαλλήλους καλοὺς, καὶ θὰ ἔχητε διοίκησιν καλήν· ἄλλως, ὅλοι οἱ νόμοι εἶναι μάταιοι. Πρὸ πάντων πρέπει νὰ παρέχητε τὰ μέσα τῆς συντηρήσεώς των εἰς τοὺς ὑπαλλήλους, διότι ἐν ὅσῳ δὲν δίδεται τὸν ἄρτον εἰς τὸν ὑπάλληλον καὶ τὴν οἰκογένειάν του, μὴ νομίσητε ὅτι ἀποκρούοντες τὸν ἐντόπιον ὑπάλληλον θὰ ἔχητε λειτουργοὺς ἀνεξαρτήτους καὶ ὅπως πρέπει. Κατὰ τὸ νομοσχέδιον, κύριοι, 60 δραχμὰς εἶναι ὁ μισθὸς τοῦ γραμματέως τοῦ εἰρηνοδικείου 4 τάξεως. Ἐὰν δὲ ἀφαιρέσητε τὸ δικαίωμα τῆς συντάξεως καὶ τὰς ἄλλας ἐκπτώσεις, δὲν θὰ ἔχητε παρὰ 50 δραχμάς. Ποῖος δὲ νέος θ’ ἀποφασίσῃ μὲ τὰς 50 μόνον δραχμὰς νὰ ἐκπατρισθῇ καὶ νὰ ὑπηρετήσῃ ἐν ἄλλῳ τόπῳ;

§99ΡΟΥΚΗΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς σᾶς εἶπε διὰ τὰς ἀπαιτήσεις.

§100ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Δύναται νὰ ᾖναι οὐχὶ 170, ἀλλὰ 1170 οἱ ζητοῦντες πεντηκοντάδραχμον μισθοδοσίαν, ἀλλ’ ἐν ταῖς αἰτήσεσιν ἐκείναις ἔγκειται ὁ σκοπὸς τῆς καταχρήσεως.

§101ΡΟΥΚΗΣ. Οἱ εἰσαγγελεῖς τῶν ἐφετῶν γνωμοδοτοῦν.

§102ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Ἐγὼ ἐρωτῶ τὸν ὑπουργὸν τῆς Ἐκπαιδεύσεως ἐὰν εὐχερῶς σήμερον εὑρίσκῃ τεταρτοβαθμίους διδασκάλους, καὶ οὗτοι ἔχουν ἴσως ἀνώτερον μισθὸν ἀπὸ τὴν μισθοδοσίαν γραμματέως Εἰρηνοδικείου 4ης τάξεως. Ἢ νομίζετε, ὅτι ἐξασφαλίζετε τὴν ἀφατρίαστον ἀπονομὴν τῆς δικαιοσύνης ἐν ταῖς ἐπαρχίαις, ὅταν ἀποκλείσητε τοὺς ἐντοπίους; καὶ νομίζετε, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀνεύρουν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ φατριάσουν, ὄργανα ἐξ ἄλλων ἐπαρχιῶν; Δύνανται νὰ τὰ στρατολογήσουν εἰς ἄλλην ἐπαρχίαν, καὶ προθυμότερον μάλιστα καὶ εὐκολώτερον δύναται ὁ ξένος ὑπάλληλος νὰ φατριάσῃ ὅταν δὲν ἔχῃ κανὲν συμφέρον νὰ μένῃ ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ, ἐν ᾗ ἐξασκεῖ τὸ ἔργον του. Δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους παρακαλῶ πολὺ τὸν ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης καὶ ἔχω πολλὴν πεποίθησιν εἰς τὴν κρίσιν καὶ τὴν ὑπὲρ τῆς Δικαιοσύνης μέριμνάν του νὰ μὴ ἐπιμένῃ. Ἐπειδὴ δὲ εἶναι ὁ λόγος ἡ ἐλάττωσις τῶν ἀποδοχῶν, παρακαλῶ νὰ περιορισθῇ ὡς πρὸς τοὺς γραμματεῖς εἰρηνοδικείων ά. καὶ βʹ. τάξεως (θόρυβος).

§103Θ. Α. ΖΑΪΜΗΣ (ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Δὲν πρόκειται ν’ ἀναιρέσω τὸν κ. Καράπαυλον περὶ τῶν ἐλαττωμάτων τοῦ νόμου περὶ ἐντοπίων ὑπαλλήλων, τὸ ζήτημα τοῦτο συνεζητήθη λίαν ἐκτεταμένως ἐν ἄλλῳ Κοινοβουλίῳ καὶ σήμερον εἶναι νόμος τοῦ Κράτους. Δύω μόνον παρατηρήσεις θέλω ὑποβάλει εἰς τὸν κ. Καράπαυλον· πρῶτον ὅτι ἡ παρατήρησις αὐτοῦ ὅτι δὲν θὰ εὑρεθοῦν μὲ μισθὸν 60 ἢ 70 δραχμῶν μὴ ἐντόπιοι διὰ νὰ δεχθῶσι τὰς θέσεις ἐκείνας, ἀναιρεῖται ἐξ αὐτῶν τῶν πραγμάτων, διότι, ὡς σᾶς ἐξέθηκα, 140 γνωμοδοτήσεις εἰσαγγελέων ὑπάρχουσιν ἐν τῷ ὑπουργείῳ τῆς Δικαιοσύνης περὶ διορισμοῦ γραμματέων εἰρηνοδικείων μὴ ἐντοπίων. Ἡ τροπολογία δὲ, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Καράπαυλος ἐπρότεινεν, εἶναι ὅλως διόλου, δι’ ἐμὲ τοὐλάχιστον, ἀπαράδεκτος, διότι ὁ κ. Καράπαυλος σᾶς προτείνει νὰ ἀφήσητε τοὺς γραμματεῖς τῶν εἰρηνοδικείων γʹ. καὶ δʹ. τάξεως νὰ ἦναι ἐντόπιοι· τοῦτο θέλει χειροτερεύσει τὴν κατάστασιν τῶν εἰρηνοδικείων, διότι εἰς τὰ εἰρηνοδικεῖα γʹ. καὶ δʹ. τάξεως δὲν ὑπάρχουν συμβολαιογραφεῖα καὶ τότε οἱ ἐντόπιοι αὐτοὶ γραμματεῖς θὰ γίνωνται καὶ εἰρηνοδίκαι καὶ δικασταί. Ὅλαι αὗται αἱ τροπολογίαι, αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι καθαραί, τοὐτέστιν αἱ τροπολογίαι ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι ἐκ τοῦ διαῤῥήδην δὲν πρόκειται νὰ καταστρέψουν τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου, ὅλαι αὗται αἱ τροπολογίαι, ὡς ἡ τοῦ κ. Ῥικάκη, τοῦ κ. Καραπαύλου, θέλουν συντελέσει εἰς τὴν χειροτέρευσιν τῆς δικαιοσύνης καὶ οὐχὶ εἰς τὴν βελτίωσιν αὐτῆς. Εἶναι περιττὸν, κύριοι, νὰ ἐπαναλάβω τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους ἐξέθηκα ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, διότι ἡ ἐπανάληψις τῶν αὐτῶν καὶ ἡ πολυλογία δὲν εἶναι πλέον συζήτησις, γίνεται κουβέντα· δὲν ἐπιθυμῶ νὰ ἐπαναλάβω ὅσα εἶπον, διότι ὅσα ἐπιχειρήματα εἶχον νὰ εἴπω ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου τὰ ἐξήντλησα. Ὀφείλω δὲ τελευταῖον νὰ δηλώσω, ὅτι δὲν δύναμαι νὰ δεχθῶ οὐδεμίαν τροπολογίαν, καὶ ἡ Βουλὴ δύναται ν’ ἀποφασίσῃ ὅ,τι κρίνει καλόν. Εἶμαι διατεθειμένος, καθὼς σᾶς τὸ ἀπέδειξα, νὰ δεχθῶ ὅλας τὰς τροπολογίας ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι δὲν ἀναιροῦσι τὰς βάσεις τοῦ νομοσχεδίου, διότι δὲν ἔχω τὸν ὑπερφίαλον ἐγωϊσμὸν νὰ πιστεύω ὅτι ἐγὼ μόνος ὅ,τι ἔγραψα αὐτὸ εἶναι καὶ ὀρθόν· ἐξ ἐναντίας διὰ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον σᾶς παρουσίασα, ἀπέδειξα πόσον ἐκτιμῶ τὴν γνώμην τῆς Βουλῆς, διότι ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ὅπερ ἔχετε ὑπ’ ὄψιν, ἀπεδέχθην πολλὰς τροπολογίας, τὰς ὁποίας ἡ ἐπιτροπὴ ἡ διορισθεῖσα κατὰ τὸ 1876 ὅτε ἐπαρουσιάσθη τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, κατὰ πρῶτον ἐπρότεινεν εἰς τὴν Βουλήν. Πολλὰς λοιπὸν ἐκ τῶν τροπολογιῶν τούτων ἀπεδέχθην, καὶ θέλω ἀποδεχθῆ καὶ ἄλλας, τὰς ὁποίας νομίζω συντελεστικὰς εἰς τὴν βελτίωσιν τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλὰ μοὶ εἶναι ἀδύνατον νὰ ἀποδεχθῶ τροπολογίας, αἱ ὁποῖαι ἀναιροῦσι τὰς βάσεις τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἐνόμισα καλὸν νὰ προτείνω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς.

§104ΡΙΚΑΚΗΣ. Ὁ κύριος ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἔχω πληρεστάτην πεποίθησιν, ὅτι ἐκ πεποιθήσεως ὑποστηρίζει ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλε· ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ὑπάρχει μία πλάνη, διότι τὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα μᾶς ὑπέβαλε, δὲν εἶναι προϊόντα τοῦ ἐντοπίου τῶν ὑπαλλήλων· ἂν οἱ γραμματεῖς δὲν ἐκκαθαρίζουσι τὰ ποινικὰ δικαιώματα διὰ νὰ ὠφεληθοῦν ὅπως δήποτε, εἴτε συνεννοούμενοι μετὰ τοῦ δημοσίου κατηγόρου κάμνουν ἄλλας παραλείψεις, αὐτὰ δὲν εἶναι ἐλλείψεις, αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ ἀποδοθοῦν εἰς τὸ ἐντόπιον τῶν ὑπαλλήλων, διότι διὰ νὰ παραδεχθῆτε ὅτι ὁ γραμματεὺς ἐπηρεάζεται ἀπὸ τὰ τοπικὰ συμφέροντα καὶ ὑποπίπτει εἰς παραλείψεις, θὰ παραδεχθῆτε ὅτι ὁ ἐξασκῶν ἐπαρχιακὴν ἐπιῤῥοὴν τῷ λέγει νὰ μὴν ἐκκαθαρίσῃ τὰ ποινικὰ τέλη· θὰ θεωρήσω πολὺ μικροὺς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι πολιτεύονται, ἂν παραδεχθῶ ὅτι θὰ φθάσωσι μέχρις αὐτοῦ τοῦ σημείου, νὰ ἐπεμβαίνουν εἰς τὴν ἐκκαθάρισιν τῶν ποινικῶν τελῶν, καὶ εἰς καταχρήσεις, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀνάξιοι παντὸς τιμίου ἀνθρώπου.

§105ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Ὁ γραμματεὺς εἶναι κομματάρχης.

§106ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἐγὼ ὅμως χρεωστῶ νὰ δικαιολογήσω τὴν τροπολογίαν μου· τὴν τροπολογίαν μου, κύριοι, δὲν τὴν ἔῤῥιψα ἀσκόπως· ἀναχωρεῖ ἀπὸ τὰς ἑξῆς σκέψεις· ἔχω πρῶτον τὴν ἀρχήν, καθὼς σᾶς εἶπον, ὅτι ὁ γραμματεὺς τοῦ εἰρηνοδικείου δὲν εἶναι πρόσωπον, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ ἀσκήσῃ σπουδαίαν ἐπιῤῥοὴν εἰς τὴν ἐπαρχίαν, καὶ ἡ ἐνέργειά του νὰ ᾖναι ἐπιβλαβὴς καὶ ἐπικίνδυνος· ἀλλ’ ἐπειδὴ περιοριζόμενος ἐντὸς τοῦ στενοῦ κύκλου τῆς περιφερείας τοῦ εἰρηνοδικείου τοῦ δήμου, ἔνθα ὑπηρετεῖ, συνδεόμενος μὲ τὴν δημοτικὴν ἀρχὴν, καὶ ἔχων μικρὰ τοπικὰ συμφέροντα, δύναται ὡς ἐκ τῆς στενῆς αὐτῆς σχέσεως νὰ παρεκκλίνῃ, δι’ αὐτὸ δὲν θέλω νὰ γίνῃ ἐντόπιος ἀπὸ τὴν περιφέρειαν τοῦ δήμου ἐκείνου, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ μὲν δημόσιος κατήγορος εἶναι ὁ δήμαρχος, ὁ δὲ γραμματεὺς ἐντόπιος· δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἔχω τὴν ἀρχὴν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἀνήκῃ εἴς τινα τῶν εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ εἰρηνοδικείου ὑπαγομένων δήμων.

§107ΜΙΛΗΣΗΣ. Κύριοι, τὰ ἤθη τῆς κοινωνίας εἶναι ἡ ἀσφαλὴς ἐγγύησις τῆς ἐφαρμογῆς τῶν νόμων· οὐδεὶς περὶ τούτου ἀμφιβάλλει· ἀλλὰ καὶ ἡ νομοθεσία πρέπει νὰ ἐπιδρᾷ εἰς τὴν διαμόρφωσιν τῶν ἠθῶν, διὰ μέτρων προσηκόντων. Λέγων ταῦτα, ἐννοῶ ὅτι δὲν καταλογίζω τὴν κακὴν κατάστασιν τῶν εἰρηνοδικείων μόνον εἰς τοῦτο, ὅτι οἱ γραμματεῖς αὐτῶν εἶναι ἐντόπιοι· τὸ κακὸν ἔχει βαθυτέραν ῥίζαν, τὴν ἠθικὴν τοῦ τόπου κατάστασιν· ὁμολογητέον ὅμως ὅτι ἓν μέρος τῶν ἀσχημιῶν δύναται νὰ καταλογισθῇ εἰς τὴν ἰδιότητα τοῦ γραμματέως ὡς ἐντοπίου, διότι ὁ ξένος ὑπηρετεῖ ἁπλῶς τοῦ προστάτου πολιτικοῦ τὴν κακὴν προαίρεσιν καὶ καταχρᾶται τὴν δικαστικὴν ἐξουσίαν ἐν ξένῃ ἐπαρχίᾳ, ὅπου δὲν ἔχει καὶ ἴδια ἄμεσα συμφέροντα, ἐνῷ ὁ ἐντόπιος ὑπάλληλος ἔχει καὶ ἰδίους συγγενεῖς ἐν τῷ τόπῳ, ἰδίους κομματικοὺς φίλους ἢ ἐχθρούς, ἴδια ἐν γένει συμφέροντα καὶ πάθη, καὶ τούτων πασῶν τῶν ἀδυναμιῶν θὰ γίνῃ βέβαια κατὰ συνήθη λόγον ὄργανον, διότι δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ὑποθέσητε ὅτι εἷς γραμματεὺς εἰρηνοδικείου θὰ ᾖναι ἀνώτερος τῶν ἀνθρωπίνων παθῶν. Διατί λοιπὸν ἐν τῇ νομοθεσίᾳ νὰ μὴ λάβωμεν τὸ προφυλακτικὸν μέτρον, τὸ ὁποῖον μᾶς προτείνει ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης; Ἂν δὲν δυνηθῶμεν δι’ αὐτοῦ νὰ ἀποσοβήσωμεν ὅλα τὰ κακὰ, τοὐλάχιστον θὰ τὰ μετριάσωμεν, καὶ αὐτὸ εἶναι μέγα ὄφελος· εὐχῆς δὲ ἔργον θὰ ᾖναι, ἂν πρὸς τῇ διατάξει ταύτῃ αὐξηθῇ καὶ ἡ μισθοδοσία τῶν γραμματέων, ὅταν ἡ οἰκονομική μας κατάστασις βελτιωθῇ· θὰ ᾖναι τοῦτο δεύτερον νομοθετικὸν μέτρον, τὸ ὁποῖον θὰ συντελέσῃ εἰς τὸ νὰ ἔχωμεν γραμματεῖς εἰρηνοδικείων ἀξίους τῆς κλήσεως αὐτῶν. Διὰ τοῦτο ὑποστηρίζω τὸ νομοσχέδιον καὶ θὰ ψηφίσω ὑπὲρ αὐτοῦ.

§108ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Ἐπειδὴ ἐξηντλήθη τὸ ζήτημα, παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ μοῦ παραχωρήσῃ τὴν ἀκρόασίν της· νομίζω, κύριοι, ὅτι ὅπως εἰσάγεται τὸ νομοσχέδιον δὲν θὰ ἐπιτύχῃ, ὅτι θὰ ἀποβῇ ὅλως διόλου ἄγονον, διότι ὑπάρχει ῥιζικωτέρα ἔλλειψις τὴν ὁποίαν ἔπρεπε νὰ ἀνορθώσῃ, ἀλλ’ ἴσως αἱ περιστάσεις δὲν ἐπέτρεπον τοῦτο. Ἐνόσῳ δὲν μεταβληθῇ ὁ δικαστικὸς ὀργανισμὸς τῶν εἰρηνοδικείων, εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐπιτύχῃ ἡ καλὴ ἀπονομὴ τῆς δικαιοσύνης παρὰ τοῖς εἰρηνοδικείοις, εἴτε ἐντόπιος εἴτε ξένος διορίζεται εἰρηνοδίκης· ὅπως ἔχουν τὰ πράγματα σήμερον τὸ εἰσαγόμενον νομοσχέδιον εἶναι λίαν ἐπικίνδυνον, διότι ἄνευ ἀνωτέρων προσόντων δίδεται δικαιοδοσία μεγάλη εἰς τοὺς γραμματεῖς, διότι αὐτοὶ εἰς τὸ ἑξῆς γίνονται καὶ εἰρηνοδίκαι καὶ συμβολαιογράφοι. Ὁ γραμματεὺς τοῦ εἰρηνοδικείου δὲν θὰ ᾖναι ἐντόπιος, ἀλλὰ ποίων προσόντων ἄνθρωπος θὰ ᾖναι; θὰ ᾖναι ἓν παιδίον τὸ ὁποῖον διετέλει ὑπογραμματεὺς εἰρηνοδικείου, ἢ εἰς ἄλλο δικαστήριον, παιδίον τὸ ὁποῖον ἐσυνείθισε νὰ λαμβάνῃ μίαν δραχμήν, διὰ νὰ ἀντιγράφῃ μίαν ἀπόφασιν· ἀλλὰ ποίων προσόντων ἄνθρωπος εἶναι αὐτὸς, διὰ νὰ ἔλθῃ νὰ ἀναλάβῃ μίαν τόσον μεγάλην δικαιοδοσίαν, νὰ ἀποδίδῃ δικαιοσύνην εἰς τοὺς πολίτας, νὰ δικάζῃ περὶ τῶν δικαιωμάτων τῆς περιουσίας καὶ τῆς ἐλευθερίας τῶν πολιτῶν; νομίζω, κύριοι, ὅτι δὲν ἐπιτυγχάνει τὸ νομοσχέδιον, οὔτε εἰσάγει καμμίαν θεραπείαν, διότι ἀντὶ νὰ ὠφελήσῃ, θὰ βλάψῃ πολύ. Ἡ θεραπεία πρέπει νὰ γίνῃ ῥιζικωτέρα. Τώρα οἱ γραμματεῖς τῶν εἰρηνοδικείων τῆς δʹ. τάξεως, κατὰ τὸ νομοσχέδιον, θὰ ἔχουν δικαιοδοσίαν καὶ αὐτοὶ ἀλλὰ θὰ ᾖναι ἄνθρωποι πεντηκοντάδραχμοι, θὰ συντάσσουν συμβόλαια, θὰ ἐξασφαλίζουν τὰς συναλλαγὰς τῶν πολιτῶν, θὰ δικάζουν περὶ τῆς ἐλευθερίας καὶ τῆς περιουσίας τῶν πολιτῶν....

§109ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Ἀπὸ τοὺς σήμερον παρέδρους πάντοτε θὰ ᾖναι καλλίτεροι.

§110ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Αὐτὸ εἶναι ὑπόθεσις. Ἔχω περισσοτέραν πεποίθησιν εἰς πάρεδρον, εἰς ἕνα ἄνθρωπον ὁ ὁποῖος ἔχει μίαν κοινωνικὴν θέσιν ἐντὸς ὡρισμένης κοινωνίας παρὰ εἰς ἓν παιδάριον. Νομίζω λοιπὸν πῶς ὁ θεσμὸς αὐτὸς εἶναι ἀποῤῥιπτέος.

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κηρύσσω περαιωμένην τὴν συζήτησιν· ὁ κύριος Ῥικάκης ὑπέβαλε τροπολογίαν τὴν ὁποίαν ἠκούσατε.

§112ΡΙΚΑΚΗΣ. Προηγεῖται ἡ περὶ ἀπαλείψεως, ἡ ὁποία εἶναι ἀπωτέρα.

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προτείνεται ἡ ἀπάλειψις τῆς γʹ. § τοῦ 2 ἄρθρου τοῦ νομοσχεδίου. Λοιπὸν αἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀπάλειψιν νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον, ὅπως ἔχει, νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πολλοί.) Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἀναγινώσκεται τὸ 3 ἄρθρον.

§114Θ. Α. ΖΑΪΜΗΣ. Ὑπάρχει μία τροπολογία πρῶτον νομίζω ὅτι μετὰ τὸ «ὁμοταγοῦς Πανεπιστημίου» πρέπει νὰ προστεθῇ «καὶ τῆς πρώην Ἰονίου ἀκαδημίας» καὶ μοῦ ἐγένετο ἡ παρατήρησις ὅτι πρέπει νὰ τεθῇ ῥητῶς. Ἐγὼ ἐνόμιζα, ὅτι εἶναι περιττὸν νὰ τεθῇ, ἀλλὰ διὰ νὰ μὴν ἔχωμεν δυσκολίας περὶ τὴν ἐκτέλεσιν πρέπει βεβαίως νὰ συμπεριληφθῇ καὶ ἡ Ἰόνιος ἀκαδημία, καὶ εἰς ὅλα τὰ ἄλλα ἄρθρα ὅπου γίνεται λόγος περὶ τούτου. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Κασβίκη· ὁ κ. Κασβίκης εἰς τὴν τελευταίαν παράγραφον τοῦ ἄρθρου 3 «ὁ ἐπὶ τριετίαν διατελέσας κτλ», προτείνει νὰ προστεθῇ τὸ ἀκόλουθον «νὰ ἔχῃ ἀπολυτήριον γυμνασίου» δηλ. τὸ προσὸν τοῦ νομοσχεδίου τοῦ νὰ διορισθῇ γραμματεὺς πολυμελοῦς δικαστηρίου θὰ τὸ ἔχῃ ὅταν ἔχῃ δύω τινὰ, πρῶτον νὰ διετέλεσε μέχρι τοῦδε ἐπὶ τρία ἔτη γραμματεὺς πολυμελοῦς δικαστηρίου καὶ δεύτερον νὰ ἔχῃ καὶ ἀπολυτήριον γυμνασίου. Μοῦ φαίνεται ὅτι ἡ διάταξις αὕτη εἶναι πολὺ αὐστηρὰ, διότι ὑποτίθεται ὅτι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος διετέλεσεν ἐπὶ τρία ἔτη γραμματεὺς πολυμελοῦς δικαστηρίου καὶ τοι μὴ ἔχων ἀπολυτήριον γυμνασίου, ὑποτίθεται ὅτι ἔχει τὴν ἱκανότητα νὰ διορισθῇ ἐκ νέου εἰς τὴν αὐτὴν θέσιν· ὥστε νομίζω, ὅτι ἡ τροπολογία τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Εὐρυτανίας εἶναι λίαν αὐστηρὰ καὶ θέλω τὸν παρακαλέσει νὰ τὴν ἀποσύρῃ. Βεβαίως, κύριοι, πρέπει τὰ προσόντα νὰ ᾖναι αὐστηρὰ διὰ νὰ σχηματίσωμεν προσωπικὸν δικαστηρίου καλὸν, ἀλλὰ φρονῶ ὅτι δὲν πρέπει νὰ ὠθήσωμεν τὴν αὐστηρότητα εἰς τὸ τελευταῖον ὅριον.

§115ΚΑΣΒΙΚΗΣ...................

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Κασβίκη νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον, ὅπως ἔχει, νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πολλοί). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Συνεδρίασιν θὰ ἔχωμεν μεθαύριον. Λύεται ἡ συνεδρίασις περὶ ὥραν 5 καὶ ½ μ. μ.