1877.11.15

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 12

τῆς 15 Νοεμβρίου 1877.

Τρίτη.

Πλήρους γενομένης τῆς Βουλῆς περὶ ὥραν 2 μ. μ.

ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προτεραίας. Παρετήρησεν εἷς τῶν βουλευτῶν Ὕδρας ὅτι ἀνακοινῶν χθὲς εἰς τὴν Βουλὴν τὰ τῆς ὑποθέσεως τοῦ Σταμάτη Καλαφάτη, προὐτίθετο νὰ παρακαλέσῃ αὐτὴν, ὅπως συστήσῃ εἰς τὸ ὑπουργεῖον τὴν αἴτησίν του περὶ τακτικῆς περιθάλψεως εἰς τὴν ἀπορφανισθεῖσαν οἰκογένειαν τοῦ εἰρημένου Καλαφάτη. Ἡ δὲ Βουλὴ παρεδέχθη νὰ ἀποσταλῇ ἀπόσπασμα τῆς χθεσινῆς ἐπὶ τούτῳ ἀγορεύσεώς του εἰς τὸ ὑπουργεῖον μετὰ συστάσεως. Ἰσχυρίσθη ἕτερος ἐκ Ζακύνθου βουλευτὴς ὅτι πρέπει νὰ ἀναγραφῶσιν ἐν τοῖς πρακτικοῖς τὰ ὀνόματα τῶν προτεινάντων τὴν μυστικὴν συνεδρίασιν, καὶ ὅτι ἡ παμψηφία τῆς Βουλῆς, ἡ Κυβέρνησις καὶ μέρος τῶν προτεινάντων ἐπείσθησαν ὅτι οὐδὲν ἐῤῥέθη ἀπαιτοῦν τὴν μυστικὴν συνεδρίασιν. Τὴν πρότασιν ταύτην ἀντέκρουσάν τινες τῶν ὑπογραψάντων τὴν περὶ μυστικῆς συνεδριάσεως πρότασιν, ἰσχυρισθέντες ὅτι τοῦτο ἀντίκειται εἰς τὸν Κανονισμὸν καὶ τὸ Σύνταγμα, καθὸ μὴ τηρουμένων πρακτικῶν ἐν μυστικαῖς συνεδριάσεσι. Ἐξηγήσαντες δὲ τοὺς λόγους, ἐξ ὧν προήχθησαν νὰ ζητήσωσι τὴν μυστικὴν συνεδρίασιν, εἶπον ὅτι οὐδεμίαν ἔχουσιν ἀντίῤῥησιν καὶ τὰ ὀνόματα αὐτῶν νὰ σημειωθῶσι καὶ τὰ ἐν τῇ μυστικῇ συνεδριάσει νὰ ἐπαναλάβωσιν, ἂν ἡ Βουλὴ ἀποφασίσῃ νὰ γείνῃ δημοσία συνεδρίασις, ὡς διακελεύει ὁ Κανονισμός. Μετὰ τὰς ἐξηγήσεις ταύτας ἑτέρου τινος ἐκ Καλαβρύτων βουλευτοῦ ἰσχυρισθέντος ὅτι τὰ πρακτικὰ περιέχουσιν, ὅ,τι ἔδει ἐν αὐτοῖς νὰ σημειωθῇ, ἡ Βουλὴ ἐνέκρινεν αὐτὰ, ἅτινα ἐπεκυρώθησαν ὡς ἔχουσι. Εἰσήχθησαν εἶτα 1) Ἔκθεσις τῆς ἐπὶ τῶν ἐσωτερικῶν ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ συστάσεως γυμνασίου ἐν Αἰγίῳ. 2) Ὁμοία τῆς ἐπὶ τῶν ἐξωτερικῶν καὶ ναυτικῶν ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Πορτογαλλίας ἐμπορικῆς καὶ ναυτιλιακῆς συμβάσεως. 3) Ὁμοία τῆς ἐπὶ τῶν ἐσωτερικῶν ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως ἄρθρων τινῶν τοῦ περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν νόμου. 4) Νομοσχέδιον περὶ χορηγίας ἐκτάκτου πιστώσεως δραχμῶν 1400 δι’ ἔξοδα κηδείας τοῦ ὑποναυάρχου Δ. Σαχτούρη. Ἀνεκοινώθη κατόπιν ἀναφορὰ Ν. Α. Βαρβαρήγου ἀποστράτου ἀξιωματικοῦ τοῦ Β. ναυτικοῦ, αἰτουμένου τὴν εἰς τὴν ἐνεργητικὴν ὑπηρεσίαν ἐπάνοδόν του, ἡ δὲ Βουλὴ παρέπεμψεν αὐτὴν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀντικείμενον τῆς ἡμερησίας διατάξεως εἶναι ἡ τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τοῦ προσωπικοῦ τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν ὑπουργείου.

§2ΦΙΛΗΜΩΝ. Χθὲς ὑπεβλήθη εἰς τὸ προεδρεῖον ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ λογιστικοῦ. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ μὴ προβῇ εἰς συζήτησιν, πρὶν τυπωθῇ ἡ ἔκθεσις ἣν ὑπέβαλον, καθόσον γίνονται μερικαὶ προτάσεις δικαιολογοῦσαι τὰ κονδύλια. Ὑποθέτω, ὅτι ἕως αὔριον θὰ ᾖναι τυπωμένη.

§3ΤΙΝΕΣ. Πολὺ καλά.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 24 ὅπως ἐνθυμεῖσθε ἐξηντλήθη, ἑπομένως καμμία ἔγγραφος τροποποίησις ἢ τροπολογία δὲν ὑπεβλήθη.

§5ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἐγὼ ἔχω αὐτὴν τὴν τροπολογίαν.

§6ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Χθὲς ἐν τῇ συζητήσει ἐδήλωσα, ὅτι συναινῶ ἵνα τεθῇ ἀντὶ τοῦ συμβουλίου, τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον.

§7ΡΙΚΑΚΗΣ. Δύω λέξεις. Ὁ κ. ὑπουργὸς παραδέχεται νὰ ἀντικατασταθῇ τὸ συμβούλιον αὐτὸ τῶν ὑπαλλήλων ἀπὸ τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον, ἀλλ’ ἐγὼ διαφωνῶ κατὰ τοῦτο, ὅτι τὸ ἄρθρον 24 λέγει περὶ ὅλων τῶν ὑπαλλήλων τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν· ἐπειδὴ δὲ ὑπάλληλοι εἶναι ὁ γενικὸς γραμματεύς, οἱ τμηματάρχαι, ὁ πρωτοκολλιστὴς, ὁ καλλιγράφος καὶ τρεῖς κλητῆρες, ἐθεώρησα ἀναξιοπρεπὲς διὰ τοὺς καλλιγράφους καὶ τοὺς κλητῆρας ν’ ἀποφαίνεται τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον.

§8ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν εἶναι ὑπάλληλοι οἱ κλητῆρες. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γείνῃ τοῦτο, διότι οἱ ἀκόλουθοι διορίζονται διὰ διαγωνισμοῦ καὶ ἰδίως εἰς αὐτὸ πρέπει νὰ προσέξωμεν, ὅπως μὴ ἀπολύεται ὁ ἐν συναγωνισμῷ ἐπιτυχών· ὅταν λέγωμεν ὑπαλλήλους, δὲν ἐννοοῦμεν τοὺς ὑπηρέτας.

§9ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ νομίζετε, ὅτι εἶναι ἀρκετὴ ἐγγύησις νὰ ἀποφανθῇ τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον; Ποῖον ὑπουργικὸν συμβούλιον θὰ ἀντιταχθῇ εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν; Δὲν βλέπω δὲ ὅτι ὑπάρχει οὐδεμία σπουδαιότης νὰ λέγωμεν, ὅτι ὁ ὑπάλληλος δὲν παύεται, ἐὰν δὲν γνωμοδοτήσῃ ὁλόκληρον τὸ συμβούλιον, διότι αὐτὸ εἶναι ἐναντίον τῆς φύσεως τῶν πραγμάτων. Τὸ σύστημα αὐτὸ μάλιστα ἐδοκιμάσθη, ὅταν ἡ Αὐτοῦ Μεγαλειότης ἦτο ἐν ἀπουσίᾳ καὶ εἶχεν τὴν ἐξουσίαν τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον.

§10ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν ἐνόησα τί ζητεῖτε.

§11ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ μὴ εἶναι τίποτε, διότι ἄλλως θὰ σκεφθῇ τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον, καὶ ἄλλως θὰ σκεφθῇ αὐτὸς ὁ ὁποῖος εἶναι ὑπεύθυνος.

§12ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν δέχονται οἱ κύριοι ὑπουργοὶ νὰ ἐκτείνωμεν αὐτὴν τὴν εὐεργεσίαν καὶ εἰς τοὺς ἄλλους ὑπαλλήλους;

§13ΤΙΝΕΣ. Τὰ εἴπομεν καὶ χθές.

§14ΧΟΪΔΑΣ. Μοὶ δίδετε τὸν λόγον;

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προηγεῖται ὁ κ. Ῥεβελάκης.

§16ΡΕΒΕΛΑΚΗΣ. Κύριοι, νομίζω περιττὸν νὰ ὑποστηρίζω περισσότερον τὴν γνώμην τοῦ κ. ὑπουργοῦ. Πρότερον ἤμην ἐναντίος, ἀλλ’ ἀφοῦ ἤδη μᾶς δίδει τὴν ἐγγύησιν τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου ἀποδέχομαι τὴν ἐγγύησιν ταύτην· ἀπορῶ δὲ πῶς ὁ κ. Σωτηρόπουλος λέγει ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν τοῦτο. Ὁ κύριος ὑπουργὸς ἀπήντησε καλῶς, ὅτι εἶναι πολὺ δύσκολον νὰ εὑρεθῇ τις ὑπουργὸς ἀπέναντι τῶν συναδέλφων νὰ κάμῃ πρότασιν ἄδικον. Νομίζω, ὅτι ἡ ἐγγύησις εἶναι ἐπαρκὴς καὶ θέλω ψηφίσει ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου.

§17ΧΟΪΔΑΣ. Ἐγὼ ὑποστηρίζω τὴν διάταξιν αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου, καὶ τὴν ὑποστηρίζω, οὐχὶ διότι ἔχω πεποίθησιν, ὅτι θὰ φέρῃ εἰς ἀσφαλῆ κρίσιν ἡ ὑποβολὴ ἐν ὑπουργικῷ συμβουλίῳ τοῦ διορισμοῦ ἑκάστου ὑπαλλήλου, ἀλλὰ διότι φρονῶ, ὅτι εἰς τὸ μέλλον οἱ ἠθικοὶ ὑπουργοὶ τῆς Ἑλλάδος μετέχοντες αἰδοῦς καὶ δίκης θὰ κυβερνήσωσιν αὐτήν. Ἐὰν ἐπίστευον μετὰ πολλῶν ἄλλων ὅτι εἶναι ἀσφαλὴς ἡ κρίσις ἡ γενομένη ὑπὸ τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου θὰ παρεδεχόμην τοῦτο, ἀλλ’ ἐὰν ὑπουργεῖον ἀνήθικον διευθύνει τὰ πράγματα τῆς Ἑλλάδος; Ἀνατρέχων εἰς τὸ παρελθὸν ἀναμιμνήσκω περιστάσεων δεινοτάτων, κατὰ τὰς ὁποίας ἀνήθικοι καὶ ἀνεπιστήμονες ὑπάλληλοι διηύθυνον τὴν τύχην τῆς Ἑλλάδος, καὶ οἵτινες ἀνῆλθον εἰς τὰ ὕψιστα ἀξιώματα. Διὰ τοῦτο ἦλθον ἐπὶ τὸ βῆμα καὶ ἔλαβον τὸν λόγον διὰ νὰ ὑποστηρίξω τὴν διάταξιν αὐτὴν ὑπὸ τοὺς ὅρους τοὺς ὁποίους τὴ ὑποστηρίζω. Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν εἰς οὗ τὴν κρίσιν καὶ τὴν φιλοπατρίαν ἔχω πεποίθησιν νὰ παρέλθῃ ἐπὶ τὸ βῆμα τοῦτο καὶ μᾶς ὑποσχεθῇ ἐὰν αὐτὸς τυγχάνων ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ὅταν θὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος ὁ ψηφιζόμενος σήμερον, θὰ ἀπολύσῃ πάντας τοὺς ἐστερημένους ἠθικῆς, ἱκανότητος καὶ συνέσεως καὶ διορίσῃ ἠθικούς, ἐναρέτους καὶ ἐπιστήμονας. Θέλω δὲ νὰ παρέλθῃ ἐπὶ τὸ βῆμα τοῦτο καὶ ἀπ’ αὐτὸ νὰ ὑποσχεθῇ, διότι ἔχω πεποίθησιν, ὅτι οἱ λόγοι του καὶ αἱ ὑποσχέσεις του εἶναι λόγοι τιμίου, ἐναρέτου ἀνδρός. Ὑπῆρξεν ἐποχή, κύριοι, καθ’ ἣν κατεστράφη τὸ ἀνθρώπινον γένος καὶ ὁ Ζεὺς ἀπέστειλε τὸν Ἑρμῆν του νὰ θέσῃ γενικὸν νόμον δι’ οὗ νὰ εὐημερήσῃ τὸ ἀνθρώπινον γένος. Ὁ Ἑρμῆς ἐρωτᾷ ποῖον νόμον; ὁ Ζεὺς τῷ λέγει, τὸν νόμον τῆς αἰδοῦς καὶ τῆς δίκης. Ὁ Ἑρμῆς ἐρωτᾷ, ἐπὶ πάντας τοὺς ἀνθρώπους; καὶ ὁ Ζεὺς ἀπαντᾷ, «........ Ἐὰν πιστεύσωμεν καὶ πιστεύω ἐγὼ ἀκραδάντως, ὅτι ἐν τῷ μέλλοντι ἄνθρωποι μετέχοντες αἰδοῦς καὶ δίκης θὰ διοικήσωσι τὸ κυλινδούμενον κράτος τῆς πολιτείας, καὶ ὁ νόμος οὗτος θὰ παραγάγῃ ἀποτελέσματα ὡραῖα καὶ μεγάλα. Ἐὰν ὅμως ὁ νόμος οὗτος θὰ περιπέσῃ εἰς χεῖρας κερδοσκόπων πολιτικῶν, ἀναντιῤῥήτως θὰ ἐπέλθωσι τὰ φοβερώτερα τῶν δεινῶν· διότι, κύριοι συνάδελφοι, διήνυσα 13 ὁλόκληρα ἔτη εἰς τὴν Ἀνατολὴν, ἀπὸ τῆς Αἰγύπτου μέχρι τῆς ἐσχάτης χώρας τῆς εὐρωπαϊκῆς Τουρκίας. Ἐγνώρισα πολλοὺς προξένους, πρέσβεις καὶ γραμματεῖς πρεσβειῶν, ἐκτὸς ἐλαχίστων ἐξαιρέσεων οἱ πλεῖστοι ὑπῆρξαν ἄδικοι, κακοήθεις, καπηλευόμενοι τὰ ἱερώτερα τῆς πατρίδος συμφέροντα. Ἔχει ἀφορμὴν ὁ διευθύνων τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ πιστεύῃ ὅτι αὐτοὶ εἶναι λόγοι ἀνθρώπου οὐδέποτε ψευσθέντος. Πάρελθε, ὑπουργὲ τῶν Ἐξωτερικῶν, ἐπὶ τὸ βῆμα καὶ παρερχόμενος ὑποσχέθητι—ἐγὼ ὁ ὁποῖος σὲ γνωρίζω κατὰ βάθος ὀφείλω νὰ σὲ πιστεύσω ἐνόσῳ βαδίζεις τὴν εὐθεῖαν ὁδὸν τὴν ὁποίαν ἐβάδισες—πάρελθε ἐπὶ τὸ βῆμα καὶ ὑποσχέθητι ὅτι θὰ ἐφαρμόσῃς τὸν νόμον τὸν ὁποῖον προκαλεῖς σήμερον, καὶ σοὶ δίδω τὴν ψῆφόν μου λευκήν, λευκοτέραν χιόνος· ἂν δὲν παρέλθῃς ἐπὶ τὸ βῆμα θὰ εἰπῇ ὅτι ἔχεις μὲν πεποίθησιν εἰς τὸν ἑαυτόν σου οὐχὶ ὅμως καὶ εἰς τὸν ἐπερχόμενον ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν· καὶ ἂν δὲν ἔχῃς πεποίθησιν εἰς τὸν ἐπερχόμενον ὑπουργόν, εἶμαι ὑπόχρεως νὰ δώσω τὴν λευκὴν ψῆφόν μου διὰ νὰ ὑποστηρίξω τὴν ἀμάθειαν, τὴν κακοήθειαν, τὴν προδοσίαν; Οἱ λόγοι τοὺς ὁποίους προτάττουσι πρὸς ἀπόκρουσιν τοῦ νομοσχεδίου περιλαμβάνοντος τὴν ἀρχὴν τῆς μονιμότητος δὲν εἶναι ἰσχυροί· φέρετε, λέγουν εἰς τοὺς ὑπουργοὺς τοῦ Κράτους, νομοσχέδιον ἐπιβάλλον τὴν μονιμότητα πάντων τῶν ὑπαλλήλων καὶ τότε ἀποδεχόμεθα. Ἀλλ’ ἤδη πρόκειται περὶ νομοσχεδίου πάντων τῶν κλάδων; Πρόκειται μόνον περὶ τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν. Ἀλλ’ ὑπουργὲ τῶν Ἐξωτερικῶν, ἀφοῦ πιστεύεις, ὅτι εἰλικρινῶς λέγω ὅ,τι λέγω ὀφείλεις νὰ παρέλθῃς ἐπὶ τὸ βῆμα καὶ νὰ ὑποσχεθῇς, ἂν θὰ ἦσαι ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ὅτι θὰ προτιμήσῃς........... καὶ πρὸ πάντων τὴν ἁγνὴν καὶ ἄδολον φιλοπατρίαν, διότι ἐγνώρισα πολλοὺς πρέσβεις, γραμματεῖς πρεσβειῶν καὶ προξένους, οἵτινες κατεμόλυναν τὸ ἑλληνικὸν ὄνομα καὶ δύναμαι νὰ ἀναφέρω ἂν μὲ ἀναγκάσης καὶ τὰ ὀνόματα τῶν πατραλοιῶν αὐτῶν καὶ μητραλοιῶν.

§18ΖΩΧΙΟΣ. Σοφῶς ποιῶν ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν παρῃτήθη τῆς ἰδέας του ἐκείνης τῆς πρώτης, ἤτοι τοῦ συμβουλίου τοῦ οἰκογενειακοῦ, καὶ κατέφυγεν εἰς τὸ ὑπουργικὸν Συμβούλιον· σοφώτερος δὲ ἐφάνη ὁ κ. Σωτηρόπουλος, ὁ ὁποῖος ἐκοσκίνισε πολλάκις τοιαῦτα πράγματα, εἰπὼν, ὅτι ἡ ἐγγύησις τὴν ὁποίαν ζητεῖτε δὲν εἶναι ἐπαρκής. Εἶναι δὲ δυνατὸν νὰ πιστεύσῃ τις, ὅτι πρότασις ὑπουργοῦ δύναται νὰ πολεμηθῇ ὑπὸ τῶν συναδέλφων αὐτοῦ; Καὶ ἂν πρόκηται περὶ μεγάλου ζητήματος, βεβαίως ἔχουν ἀντίῤῥησιν οἱ ἄλλοι ὑπουργοί· ἀλλὰ προκειμένου περὶ μικροῦ ζητήματος, τί νὰ ἀντιτάξῃ ὁ ἄλλος ὑπουργός; Ποῦ δὲ στηριζόμενος θὰ εἴπῃ πρὸς τὸν ὑπουργὸν τὸν ἁρμόδιον, τὴν παῦσιν ταύτην δὲν τὴν δέχομαι προκειμένου μάλιστα περὶ γενικοῦ γραμματέως, ὁ ὁποῖος πρέπει νὰ ᾖναι ὅλως διόλου τῆς ἐμπιστοσύνης τοῦ ὑπουργοῦ τοῦ ἁρμοδίου; Τίς λοιπὸν ἡ χρεία τοῦ ὑπουργικοῦ Συμβουλίου; Τίς ὁ σκοπὸς τῆς ἐπεμβάσεως αὐτοῦ; Δὲν ὑπάρχει δεινοτέρα θέσις Βασιλέως, εἰμὴ κατὰ τὴν στιγμὴν ἐκείνην, κατὰ τὴν ὁποίαν ἀποφασίζει ἂν πρέπῃ νὰ ἐκτελεσθῇ κεφαλική τις ποινή, διότι ἐπὶ τέλους αὐτὸς θὰ ἀποφανθῇ. Ἠξεύρετε δὲ τί σημαίνει νὰ βάλῃ τις τὴν ὑπογραφήν του καὶ νὰ πίπτῃ μία κεφαλή; ὁ Βασιλεὺς τῶν Γάλλων, ὁ μακαρίτης Φίλιππος, νύκτας ὁλοκλήρους διήρχετο ἀμφιταλαντευόμενος ἂν πρέπῃ νὰ θέσῃ τὴν ὑπογραφήν του πρὸς θανατικὴν ἐκτέλεσιν, διότι αὐτὸς ἔφερε τῆς πράξεώς του ταύτης τὴν εὐθύνην. Ὀλίγοι ὅμως αἰσθάνονται τὸ βάρος τῆς εὐθύνης. Κύριε ὑπουργὲ, δὲν ὁμιλεῖτε πρὸς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι δὲν γνωρίζουν τί γίνεται ἐν Ἑλλάδι. Τί κατωρθώθη μὲ τὰ ὑπουργικὰ συμβούλια; Κάμε μου τὸν νομάρχην μου, καὶ σοῦ κάμνω τὸν δικαστήν σου. Ὅταν δὲ ὑπουργός τις φέρῃ ἀντίστασιν εἰς τὰς προτάσεις ὑπουργοῦ ἄλλου, κρύπτεταί τι ὄπισθεν τῆς ἀντιστάσεως ταύτης. Λοιπὸν διατί θέλετε νὰ πιστεύσωμεν πράγματα, τὰ ὁποῖα σεῖς οἱ ἴδιοι δὲν τὰ πιστεύετε; Καὶ λέγετε μὲν ὅτι ὁ ὅρος αὐτὸς δὲν παρέχει ἐγγύησιν, ἀλλὰ περιελήφθη ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, τί νὰ κάμωμεν; Ἂς μείνῃ.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Ῥικάκης προτείνει τὴν ἑξῆς τροπολογίαν.

§20ΡΙΚΑΚΗΣ. Τὴν ἀποσύρω.

§21ΣΟΥΤΣΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τὴν ἀπέσυρε;

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι.

§23ΣΟΥΤΣΟΣ. Ὀφείλω χάριτας εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν ὁ ὁποῖος μᾶς εἶπε χθὲς, ὅτι πραγματικῶς οἱ ὅροι αὐτοὶ δὲν ἔπρεπε νὰ ᾖναι ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, διότι ἐτέθησαν μόνον καὶ μόνον διὰ ν’ ἀποφύγωσιν οἱ ὑπουργοὶ τὰς πιέσεις· μείζονας δὲ χάριτας τῷ ὀφείλω, διότι ὡμολόγησεν ὅτι αἱ πιέσεις αὗται δὲν προέρχονται ἀπὸ τοὺς βουλευτὰς, ἀλλ’ ἀπὸ τὴν κοινωνίαν· Καὶ ἡμεῖς οἱ βουλευταὶ πιεζόμεθα· ἀλλὰ ὅταν τις τῶν συμπολιτῶν μου ζητεῖ νόμιμον καὶ δίκαιον, τρέχω καὶ τὸ κατορθώνω, ἂν ὅμως ζητῇ ἄδικον καὶ παράνομον, τοῦ λέγω, ὅτι δὲν γίνεται. Ἐπιθυμῶ τὸ ἴδιον θάῤῥος νὰ ἔχωσι καὶ οἱ ὑπουργοὶ, καὶ ὅταν τις τοὺς ζητεῖ τι τὸ ὁποῖον εἶναι νόμιμον καὶ δίκαιον νὰ τὸ ἀποδέχονται, ἂν δὲ ἄδικον καὶ παράνομον νὰ ἔχωσι τὸ θάῤῥος νὰ τοῦ λέγωσι ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ τὸ κάμωμεν· ὅπως δὲν ἐπεθύμουν διὰ τοῦ προηγουμένου νομοσχεδίου νὰ κατέφευγον ὄπισθεν τῶν τμηματαρχῶν, διὰ τὸν αὐτὸν λόγον δὲν ἐπιθυμῶ σήμερον νὰ καταφεύγουν οἱ ὑπουργοὶ ὄπισθεν τῆς σκιᾶς τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου, καὶ νὰ λέγωσιν: ἂν ἤμην μόνος μου ἤθελον τὸ κάμει, ἀλλὰ σήμερον ὅπου ἔχω καὶ τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον..... τί νὰ κάμω; Παρακαλῶ τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ δεχθῇ τὴν ἀπάλειψιν ὁλοκλήρου τοῦ ἄρθρου, ὁ ὁποῖος κατὰ πεποίθησιν ἀναδέχεται τὴν εὐθύνην τῶν πράξεών του καὶ ὁ ὁποῖος ἔχει τὸ θάῤῥος τὰς μὲν καλὰς αἰτήσεις νὰ ἀποδεχθῇ τὰς δὲ κακὰς νὰ ἀποκρούσῃ.

§24ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μεταξὺ τῶν περιπτώσεων καθ’ ἃς ἀναφέρεται ἡ παῦσις τοῦ ὑπαλλήλου ἀναφέρεται καὶ ἡ κατάργησις τῆς θέσεως αὐτοῦ· ἡ κατάργησις μιᾶς θέσεως, ὡς γνωρίζετε, γίνεται ἢ διὰ νόμου ὅτε καὶ εἶναι ὁριστικὴ ἢ διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ ὅταν ἀπ’ αὐτοῦ ἀφαιρεῖται τὸ κονδύλιον διὰ τὴν θέσιν ταύτην ὅτε ἡ κατάργησις εἶναι προσωρινή· ἐνίοτε ὅμως γίνεται κατάργησις θέσεως διοικητικῶς· πολλάκις οἱ ὑπουργοὶ εὑρίσκονται εἰς τὴν ἀνάγκην εἴτε λόγῳ οἰκονομίας εἴτε διότι θεωροῦν περιττὴν μίαν θέσιν νὰ παύσουν τὸν ὑπάλληλον, ὁ ὁποῖος τὴν κατέχει, καὶ νὰ ἀφίνουν τὴν θέσιν διὰ πολὺν ἢ ὀλίγον χρόνον κενήν· ὅταν δὲ ὑπουργὸς νομίσῃ ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ ἐπαναφέρῃ τὸν ὑπάλληλον τὸν ἐπαναφέρει· ἐρωτῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν ἐννοεῖ καὶ τὴν περίπτωσιν ταύτην ὅτε δηλ. ὁ ὑπουργὸς ἀφίνει τὴν θέσιν κενὴν παύων τὸν ὑπάλληλον λόγῳ οἰκονομίας;

§25ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὄχι, διότι οὐδεὶς νόμος δίδει τὸ δικαίωμα εἰς τὸν ὑπουργὸν νὰ καταργῇ προσωρινῶς τὴν θέσιν.

§26ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Ἐν πρώτοις παρακαλῶ νὰ σημειωθῇ ῥητῶς ἐν τοῖς πρακτικοῖς πρὸς ἀποφυγὴν παρεξηγήσεων ὅτι ἀπαλείφοντες ἀπὸ τοῦ νομοσχεδίου τὴν λέξιν «νομοθετικῶς» ἐννοοῦμεν ὅτι καὶ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἂν καταργηθῇ, ἡ κατάργησις ἰσοδυναμεῖ μὲ κατάργησιν νομοθετικὴν καὶ δὲν δύναται ὁ ὑπάλληλος νὰ ζητήσῃ ἀποζημίωσιν· καθόσον δὲ ἀφορᾷ τὴν ἄλλην ἐξήγησιν δὲν ἐννοῶ διὰ τί τὴν ζητεῖ ὁ κ. Σωτηρόπουλος· ἀφοῦ ἐδέχθη ἡ Βουλὴ ὅτι αἱ θέσεις τῶν προξένων αἱ μὲν κανονίζονται διὰ νόμου αἱ δὲ διὰ διατάγματος, βεβαίως ὁ ὑπουργὸς δὲν δύναται ποτὲ ὅταν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ψηφίζωμεν πιστώσεις, διὰ διατάγματος νὰ ἀφίνῃ κενὴν τὴν θέσιν, διότι ἄλλως, κύριοι, εἶναι περιτταὶ αἱ ἐγγυήσεις τὰς ὁποίας ἐψηφίσαμεν· αὐτὸ ἐγένετο ἕως τώρα διότι δὲν ὑπῆρχε ἡ διάταξις τὴν ὁποίαν ἐδέχθημεν τῆς μονιμότητος· ποῦ πλέον ἡ μονιμότης τῶν ὑπαλλήλων. Καὶ ὑπενθυμίζω ὑμῖν τὸ ἄτοπον, ὅπερ συμβαίνει ἐν τῷ ὑπουργείῳ τῶν Στρατιωτικῶν· τί ἐγένετο ἐκεῖ; ἕνεκα οἰκονομίας καταργοῦμεν τὴν δεῖνα θέσιν, διευθυντοῦ π. χ. τοῦ ὁπλοστασίου· τίθεται εἰς ἀργίαν· μετὰ τρεῖς μῆνας δὲν θέλομεν τὴν οἰκονομίαν, νὰ ἔλθῃ ἄλλος· τὸ ἴδιον θέλετε νὰ γίνῃ καὶ ἐνταῦθα; ἢ θὰ δεχθῆτε τὴν μονιμότητα ἢ δὲν θὰ τὴν δεχθῆτε.

§27ΡΙΚΑΚΗΣ. Καὶ ἐγὼ εἶμαι σύμφωνος μὲ τὸν κ. Καράπαυλον.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προτείνεται ἡ ἀπάλειψις τοῦ ἐδαφίου τελευταίου· οἱ παραδεχόμενοι νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι) Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη· οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον, ὡς ἐτροπολογήθη παρὰ τοῦ ὑπουργοῦ, νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πολλοί). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 25.

§29ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὰ δύω ἄρθρα 25 ἢ 26 ἐξ αἰτίας τῆς τροποποιήσεως ταύτης πρέπει νὰ μεταβληθοῦν.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 25 τροπολογεῖται ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει). οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 25, ὡς ἐτροπολογήθη, νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται πολλοί). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Τὸ ἄρθρον 26 τροπολογεῖται ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει).

§31ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 26 ὡς ἐτροπολογήθη παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ ἐξηγηθῇ· εἶναι δύω περιπτώσεις προσωρινῆς παύσεως· ὅταν ἐπὶ κακουργήματι ἐπροφυλακίσθη καὶ ἂν κατηγορῆται ἐπὶ παραβάσει τῶν πλημμελημάτων τῶν ἐν τοῖς ἄρθροις 24 καὶ 25 τοῦ ποινικοῦ νόμου ἀναφερομένων. Τώρα πρέπει νὰ ἐξηγηθῇ ἂν διὰ τὸν ἐπὶ κακουργήματι προφυλακισθέντα ἀρκεῖ ἡ προφυλάκισις ἢ θέλει καὶ βούλευμα.

§32ΡΙΚΑΚΗΣ. Βέβαια μόνον διὰ τὸ πλημμέλημα ἀπαιτεῖται βούλευμα.

§33ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Νὰ σημειωθῇ. Τότε τὸ τελευταῖον νὰ ἐξηγηθῇ διότι ἕως πότε δέχεσθε;

§34ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Μέχρις ὅτου καταργηθῇ αὐτὸ τὸ βούλευμα ὁπωσδήποτε.

§35ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Τότε βούλευμα πρέπει νὰ λέγῃ.

§36ΑΝ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Τὸ βούλευμα εἶναι ἀπόφασις.

§37ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἔγεινεν ἡ ἔνστασις εἰς τὴν ἐπιτροπήν, καὶ ἡ ἐπιτροπὴ ἐπέμεινεν, ὅτι αὐτὴ εἶναι ἡ ἔννοια.

§38ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Λοιπὸν ὅταν ἐκδοθῇ βούλευμα, ὁ ὑπάλληλος μένει προσωρινῶς πεπαυμένος, ἕως οὗ τὸ βούλευμα ὑφίσταται.

§39ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Μάλιστα.

§40ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Νὰ ἐξηγηθῇ ἐν τοῖς πρακτικοῖς.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Γίνεται δεκτὸν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὸ ἄρθρον 27 τροπολογημένον ὑπὸ τοῦ ὑπουργοῦ.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 28 τροπολογεῖται ὡς ἑξῆς· (ἀναγινώσκει).

§43ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν διετέλεσεν εἷς γενικὸς πρόξενος ἐπὶ πολλὰ ἔτη καὶ ἔχῃ ὅλα τὰ προσόντα, αὐτὸς δὲ εὑρίσκεται σήμερον ἐκτὸς ὑπηρεσίας, δὲν δυνηθῇ δὲ νὰ ἐπανέλθῃ οὔτε μέχρι τοῦ Ἰουλίου 1879, αὐτὸς ὁ ἄνθρωπος δὲν δύναται νὰ εἰσέλθῃ μετὰ τὴν προθεσμίαν ἐκείνην;

§44ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ γενικῶν προξένων.

§45ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Περὶ ὑπαλλήλων ἔστω.

§46ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἔπρεπε νὰ τὸ διευκρινίσω. Ἀλλ’ αὐτὴν τὴν ἐρώτησιν ἠδύνασθε νὰ κάμετε περὶ ὑπαλλήλων τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας καὶ τῆς διπλωματικῆς. Εἰς τοῦτο ἀπαντῶ τὸ ἑξῆς· Τὸ ἄρθρον λέγει· «καὶ στερούμενοι τῶν προσόντων». Πρέπει νὰ στερῆται τῶν προσόντων, διὰ νὰ μὴ δύναται νὰ ἐπανέλθῃ. Ἐὰν κέκτηται τὰ προσόντα, δύναται νὰ ἐπανέλθῃ καὶ μετὰ τὴν προθεσμίαν ἐκείνην. Γίνεται δεκτὸν τὸ 28 καὶ τὸ 29 ἄρθρον.

§47ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Ζητοῦμεν διασάφησιν περὶ τοῦ δικαιώματος τῆς ἀποζημιώσεως τοῦ τελευταίου ἄρθρου.

§48ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὸ ἄρθρον ἐννοεῖ, ὅτι τὰ δικαιώματα, τὰ ἐκ τοῦ νόμου τούτου, ἀναγράφονται ὑπὲρ τοῦ Κράτους καὶ οὐχὶ ὑπὲρ τῶν ὑπαλλήλων, καὶ ἂν ὁ ὑπουργὸς ἀδικήσῃ τὸν ὑπάλληλον, γεννᾶται μόνον δικαίωμα ὑπὲρ τῆς Ἐπικρατείας, ὅπως ἐφαρμόσῃ τὸν περὶ εὐθύνης νόμον κατὰ τοῦ ὑπουργοῦ.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρχόμεθα εἰς τὸ σύνολον. Ὁ κ. Ζωχιὸς ἔχει τὸν λόγον.

§50ΖΩΧΙΟΣ. Κατὰ τοῦ συνόλου ἐλάλησεν ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐγὼ δὲ θὰ ἐπαναλάβω λέξεις τινὰς τοῦ ἀξιοτίμου ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν. Τί σᾶς εἶπεν; Εἰς κανὲν κράτος τοιοῦτος νόμος δὲν ὑπάρχε, ἀλλ’ εἰς τὰ λοιπὰ ἔθνη τὰ ἤθη δεσμεύουν τοὺς ὑπουργούς, ἡμεῖς δὲ εἴμεθα κακοήθεις καὶ πρέπει νὰ δεθῶμεν διὰ τοῦ νόμου. Ὁ ὑπουργὸς εἶναι ἀξιέπαινος διὰ τὴν εἰλικρίνειάν του, ἀλλ’ ἐλησμόνησεν ἓν ἀρχαῖον λόγον· «Οὐ τοῖς ψηφίσμασιν, ἀλλὰ τοῖς ἤθεσι καλῶς οἰκοῦνται αἱ πόλεις». Ποίας δὲ προφάσεις ἐπενόησαν πρὸς ὑποστήριξιν τοῦ νομοσχεδίου; Μᾶς πιέζουν, εἶπον, μᾶς ἐνοχλοῦν, ὄχι οἱ βουλευταί, ἀλλὰ ἄλλοι. Δύναταί τις ὅμως νὰ εἴπῃ: ἐσὲ τὰ λέγω πεθερά, διὰ νὰ τὰ ἀκούῃ ἡ νύμφη. Ἡμεῖς ὅμως δεχόμεθα, ὅτι πιέζονται οἱ ὑπουργοὶ ὑπὸ πολλῶν, οὐχὶ δὲ ὑπὸ βουλευτῶν. Ἀλλ’ αὕτη εἶναι ἡ ἀποστολή σου, ὑπουργὲ, νὰ σὲ πιέζουν οἱ ἀπαιτοῦντες, ὁ λαὸς, ὁ βασιλεὺς, σὺ δὲ νὰ ἀντιτείνῃς. Ἐὰν σὺ δὲν δύναται ν’ ἀντισταθῇς εἰς τὸν Ζωχιὸν, ὅταν σὲ πιέσῃ ὁ λαὸς ἢ ὁ Βασιλεὺς, τί θὰ κάμῃς; Θὰ ἐνδώσῃς. Ἀλλὰ, κ. ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ κ. ὑπουργὲ τῶν Ἐξωτερικῶν, τὸ νομοσχέδιόν σας δὲν θὰ θέσῃ τέρμα εἰς τὰς ἀπαιτήσεις. Αἱ θέσεις εἶναι 500, κατ’ ἔτος δὲ δημιουργοῦνται τουλάχιστον πεντήκοντα πρόσωπα ἔχοντα τὰ νόμιμα προσόντα. Τί θὰ γείνουν τὰ πρόσωπα αὐτά; Κατ’ ἐμὲ ἡ ἰσοβιότης πρέπει νὰ λείψῃ. Φαντασθῆτε δὲ μίαν παρθένον, ἡ ὁποία πρόκειται νὰ ὑπανδρευθῇ, καὶ λέγει πρὸς τὸν μέλλοντα νυμφίον ἐκ προοιμίων: πρόσεξε, διότι ἐγὼ περὶ τῆς τιμῆς μου δὲν ἐγγυῶμαι. Ποῖος εἶναι ὁ τρελὸς ἐκεῖνος, ὅστις θὰ λάβῃ τοιαύτην γυναῖκα; Πρέπει νὰ μ’ ἔχῃς κλεισμένην, λέγει ἡ μελλόνυμφος, διότι ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ φυλαχθῶ. Τοιαῦτα σᾶς λέγουν καὶ οἱ ὑπουργοί. Ἐὰν δὲ, κ. ὑπουργὲ, φοβεῖσαι ἐν τῷ μέλλοντι, ὅτι θὰ ἐκβιασθῇς, ποῖος μᾶς ἐγγυᾶται, ὅτι δὲν θὰ τὸ πάθῃς ἤδη, κατὰ τὴν πρώτην τοῦ νόμου ἐφαρμογήν; Θὰ γείνῃ, ὡς φαίνεται, ἐπιδρομὴ, καθὼς ὅταν μοιράζουν τὰ κόλυβα καὶ τὴν ἀρτοκλασίαν, διότι μετὰ ταῦτα θὰ χωρισθῶσι τὰ πρόβατα ἀπὸ τῶν ἐριφίων καθὼς εἰς τὴν δευτέραν παρουσίαν, καὶ ὅσοι μὲν ἦλθον ἐντεῦθεν τοῦ ποταμοῦ, ἐσώθησαν, ὅσοι δὲ ἔμειναν ἐκεῖθεν, ἐχάθησαν. Λοιπὸν οἱ λόγοι, τοὺς ὁποίους ἐπεκαλέσθησαν οἱ ὑπουργοὶ, δὲν εἶναι ἰσχυροί. Ἐγὼ τοὺς ὑπουργοὺς καὶ τούτους καὶ τοὺς κατόπιν ἐρχομένους, καὶ σατανάδες ἂν ᾖναι, τοὺς θέλω ἐλευθέρους, διότι ἡ Βουλὴ τοὺς ἐπιτηρεῖ. Δὲν λιβανίζω δὲ τοὺς ὑπουργοὺς, καθὼς ὁ κ. Ῥόκος, ὅστις δεκάκις μὲν ματσουκίζει, ἀλλὰ καὶ ἅπαξ λιβανίζει, ἐπὶ τέλους δὲν ἀγνοεῖ τὸ τί θέλει.

§51ΤΙΝΕΣ. Δὲν εἶναι ἐδῶ.

§52ΖΩΧΙΟΣ. Καλέσατέ τον. Ἐὰν μάλιστα ἀφαιροῦσε τὰ ἐπίθετα ἀπὸ τοὺς λόγους του, θὰ ἦσαν καλλίτεροι. Νομίζω λοιπὸν ὅτι πρέπει νὰ παρακαλέσωμεν τὸν ὑπουργὸν ν’ ἀποσύρῃ τὸ νομοσχέδιόν του, διότι ἡ πρώτη φουρνιὰ ἦτο μικρὰ, ἡ δὲ δευτέρα θὰ ᾖναι φοβερὰ, καὶ θὰ ἐγκρίνετε καὶ ἐκείνην, ἐὰν ἐγκρίνετε τὴν πρώτην. Ἀπορῶ δὲ πῶς οἱ ἄλλοι ὑπουργοὶ δὲν ὠφελοῦνται τῆς περιστάσεως καὶ δὲν φέρουν ὅλοι ἓν γενικὸν ἄρθρον νόμου, λέγον ὅτι ἐν γένει οἱ ὑπάλληλοι δὲν παύονται. Ψηφίζω λοιπὸν κατὰ τοῦ νομοσχεδίου μὲ τὴν πεποίθησιν, ὅτι εἶναι ἐντελῶς ἄχρηστον, καὶ φαντασθῆτε, ὅτι ὁ παρὼν ὑπουργὸς νομοθετεῖ διὰ τὰ 1879. Καταλαμβάνετε δὲ μέχρι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης πόσας μεταβολὰς θὰ ἔχωμεν εἰς τὴν Ἑλλάδα;

§53ΡΙΚΑΚΗΣ. Μὴ ἀπατᾶσαι, ἡ προθεσμία εἶναι διὰ τοὺς μὴ ἔχοντας τὰ προσόντα, διὰ τοὺς ἄλλους ἰσχύει ἀπὸ σήμερον.

§54ΖΩΧΙΟΣ. Ἀμφιβάλλω δὲ ἂν σήμερον ὑπάρχουν οἱ ἔχοντες τὰ προσόντα. Ὁ νόμος, καθόσον ἐνόησα, τίθεται ἐν πλήρει ἐνεργείᾳ ἀπὸ τῆς 1 Ἰουλίου.

§55ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ προξενικὸς τίθεται ἀπὸ 1 Ἰουλίου 1879, οὗτος τίθεται ἀμέσως· ἀλλ’ ὡς πρὸς τοὺς μὴ ἔχοντας τὰ προσόντα τίθεται ἀπὸ τότε.

§56ΖΩΧΙΟΣ. Δηλαδὴ μέχρι τῆς 1 Ἰουλίου 1879 ὁ κ. ὑπουργὸς δύναται νὰ βαπτίζῃ καὶ νὰ μυρόνῃ.

§57ΡΙΚΑΚΗΣ. Δὲν εἰμπορεῖ νὰ διορίσῃ χωρὶς προσόντα· νὰ παύσῃ εἰμπορεῖ.

§58ΖΩΧΙΟΣ. Βρὲ εὐλογημένοι ἄνθρωποι, τί γελᾶτε τὸ κεφάλι σας. Ἐὰν πιστεύετε, ὅτι ὁ νόμος αὐτὸς θὰ σώσῃ τὸν τόπον ἀπὸ τὴν ὑπάρχουσαν ἀνωμαλίαν......

§59ΤΙΝΕΣ. Θὰ θέσῃ φραγμόν.

§60ΖΩΧΙΟΣ. Τότε νὰ βάλωμεν τὸν φραγμὸν εἰς ὅλα τὰ ὑπουργεῖα.

§61ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπεσχέθησαν ὅλοι οἱ ὑπουργοὶ νὰ φέρουν.

§62ΖΩΧΙΟΣ. Τὴν μίαν ἡμέραν πέρνεις τὴν σάλπιγγα καὶ σαλπίζεις σὰν τὸν ἀρχάγγελον· ἔπειτα ἀρχίζεις καὶ μοῦ παίζεις τὸν αὐλὸν καὶ μὲ κοιμίζεις.

§63ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Μὰ εἶναι ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὸ ζήτημα.....

§64ΖΩΧΙΟΣ. Λοιπὸν ἐγὼ σᾶς ἐξήγησα, ὅτι καταψηφίζω τὸ νομοσχέδιον ὡς κακὸν καὶ τὸ πολὺ πολὺ ὡς ἐντελῶς ἄχρηστον.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ψηφοφορεῖται τὸ σύνολον.

§66ΦΙΛΗΜΩΝ. Πρὶν ψηφισθῇ τὸ σύνολον θὰ κάμω μίαν παρατήρησιν, καθόσον ἀφορᾷ τὴν ἀδικίαν, καὶ λυποῦμαι διότι μεταχειρίζομαι τὴν λέξιν αὐτὴν, διὰ τὸ ἄρθρον 18 τοῦ νέου νομοσχεδίου· κατὰ τὸ ἄρθρον αὐτὸ οἱ ἀμίσθως ὑπηρετοῦντες διπλωματικοὶ ὑπάλληλοι οὐδὲν ἀποκτῶσι δικαίωμα Ἐννοῶ τὴν διάταξιν αὐτὴν ὡς πρὸς τὸ μέλλον, ἀλλὰ δὲν εἶναι ἀδικία προφανὴς νὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ διάταξις αὕτη ὡς πρὸς ὑπαλλήλους, οἱ ὁποῖοι ἐπὶ ἔτη ὑπηρέτησαν καὶ εὐδοκίμησαν, οἱ ὁποῖοι φέρουν ὅλα τὰ προσόντα, τὰ ὁποῖα ὁ νέος νόμος ἀπαιτεῖ; Νομίζω, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν θὰ συγκατανεύσῃ νὰ μὴ λάβῃ τοὐλάχιστον ὡς πρὸς τοὺς ὑπαλλήλους αὐτοὺς ἀναδρομικὴν δύναμιν ὁ νόμος· βεβαίως νὰ μὴ ἐξομοιωθοῦν ὡς πρὸς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔχουν κεκτημένα δικαιώματα δυνάμει τοῦ νέου νόμου καὶ ὡς ἐκ τῆς ὑπηρεσίας, νὰ τεθῶσιν ὅμως τοὐλάχιστον ἀμέσως μετὰ τοὺς τοιούτους ὑπαλλήλους. Νομίζω, ὅτι τὸ τοιοῦτον εἶναι ἀκριβῶς σύμφωνον μὲ τὴν φροντίδα καὶ τὴν μέριμναν, τὴν ὁποίαν ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἔχει πρὸς μόρφωσιν τῆς ὑπηρεσίας, διότι θὰ ὁμολογήσῃ, ὅτι οἱ ὑπάλληλοι, περὶ ὧν ὁμιλῶ κατ’ αὐτὴν τὴν στιγμὴν καὶ οἱ ὁποῖοι ἐπὶ ἔτη μακρὰ ὑπηρέτησαν ἀμίσθως, εἶναι ἄξιοι καὶ προαγωγῆς καὶ τῆς προστασίας ἀνθρώπου, ὁ ὁποῖος ἐγεννήθη ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ καὶ εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐκτιμήσῃ τὴν ἀξίαν τῶν ὑπαλλήλων, οἱ ὁποῖοι κέκτηνται τὰ προσόντα.

§67ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (ὑπουρ. Ἐξωτερικῶν). Ἡ διάταξις κύριοι, εἰς τὴν ὁποίαν ἀφορῶσιν αἱ παρατηρήσεις τοῦ ἀξιοτίμου προαγορεύσαντος ἔχει ὡς ἀντικείμενον τάξιν τινὰ ὑπαλλήλων ἐπιτίμων, δύναμαι νὰ εἴπω. Ἐπεκράτησε κακῶς ἐν τῇ διπλωματικῇ ὑπηρεσίᾳ νὰ διορίζωνται ὑπάλληλοι, περὶ τῶν ὁποίων δὲν εἶχε ληφθῆ νομοθετικὴ πρόνοια ἰδίως ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, ἀλλὰ ἐνόμιζον οἱ κατὰ καιροὺς ὑπουργοὶ, ὅτι τοῖς ἐπιτρέπεται, καὶ πράγματι δὲν ἦτο παράνομον, νὰ δίδεται βαθμὸς ἐπίτιμος εἰς ὑπαλλήλους διπλωματικοὺς, ἐνῷ ὁ νόμος ὁ περὶ Πρεσβειῶν λέγει ῥητῶς, ὅτι ἕνα μόνον ἔμμισθον γραμματέα δύναται νὰ ἔχῃ ἑκάστη Πρεσβεία. Τὰς θέσεις ταύτας τῳόντι τὰς ἐζήτουν νέοι, οἱ ὁποῖοι ἐδύναντο καὶ νὰ τιμήσωσι τὴν ὑπηρεσίαν, ἐὰν ἐδύναντο νὰ εἰσέλθωσιν εἰς αὐτὴν ὁριστικῶς. Ἀλλ’ ἡ ὑπηρεσία ἐδίδετο εἰς αὐτοὺς ἐπιτίμως καὶ δὲν ἠδύνατο νὰ γεννᾷ ὑπὲρ αὐτῶν κανὲν δικαίωμα, καὶ εἰς τοιοῦτον βαθμὸν ἦτον τοῦτο πάντοτε ἀνεγνωρισμένον ὥστε ὁσάκις συνέβαινε νὰ λείπῃ ὁ προϊστάμενος τὸν ἀνεπλήρου οὐχὶ ὁ τοιοῦτος ὑπάλληλος, ἂν καὶ εἶχεν ἀνώτερον βαθμὸν τοῦ ἐμμίσθου, ἀλλ’ ὁ ἔμμισθος, ἂν καὶ εἶχε τὸν κατώτερον βαθμόν. Διὰ τοῦ νόμου δὲν κατηργήθη τὸ δικαίωμα τοῦτο τοῦ ὑπουργοῦ. Οἱ ἔχοντες αὐτὰς τὰς θέσεις θὰ ἐξακολουθοῦν νὰ τὰς ἔχουν, ἀλλ’ ὅπως καὶ πρότερον, ἡ τοιαύτη αὐτῶν ὑπηρεσία δὲν γεννᾷ τὸ δικαίωμα νὰ ἐπικαθήσωσιν ἐπὶ τὸν τράχηλον ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι εἰργάζοντο πρότερον ὑποτασσόμενοι εἰς ὅλας τὰς ὑποχρεώσεις τοῦ νόμου. Σημειώσατε δὲ, ὅτι θὰ ἦτο τοῦτο μεγάλη ἀδικία· διότι ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ ἀκολούθων, τὸ ζήτημα τοῦτο δὲν παρουσιάζεται, ἀλλὰ παρουσιάζεται περὶ γραμματέων, οἱ ὁποῖοι ἔχοντες ἐπίτιμον θέσιν προήγοντο εὐκολώτερον, διότι κανένα δὲν ἐπρόκειτο νὰ βλάψουν, ὁ ὑπουργὸς τοὺς διώριζεν αὔριον προυβιβάζοντο ὑπ’ ἄλλου, μετ’ ὀλίγον συνεπείᾳ συστάσεων προυβιβάζοντο μέχρι τμηματάρχου Βʹ. τάξεως· ὅταν δὲ προήγοντο μέχρι τινὸς ἐζήτουν νὰ ὑπεισέλθουν μὲ τὸν αὐτὸν βαθμὸν εἰς τὴν ἔμμισθον ὑπηρεσίαν καὶ νὰ καταλάβουν τὴν θέσιν ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι ἐπὶ 15 ἔτη ἐμόχθησαν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν. Δὲν ἦτο λοιπὸν δίκαιον ν’ ἀναγνωρισθῇ ὑπὲρ αὐτῶν οὔτε ἐν τῷ παρόντι οὔτε ἐν τῷ μέλλοντι τοιοῦτο δικαίωμα, ὥστε ὁ ἐπίτιμος οὗτος κλάδος δὲν κατηργήθη, ἀλλὰ καὶ δὲν ἀφωμοιώθη καὶ πρὸς τὸν ἄλλον κλάδον· ἡ δὲ ὑπηρεσία αὐτῶν ἀφομοιοῦται πρὸς τὴν ἄλλην ὑπηρεσίαν, τὴν ἐν τῷ γραφείῳ τῶν ἐξωτερικῶν γενομένην παρὰ τῶν δοκίμων, τῶν ὁποίων ἤδη ἐπίσης πολλοὶ θὰ εὑρεθῶσιν ἄνευ θέσεως, ἐνῷ ὁ ἀρχικὸς νόμος ἐπέβαλε τὴν ὑποχρέωσιν εἰς πάντα ἐν τῷ ὑπουργείῳ διοριζόμενον νὰ ὑπηρετήσῃ πρῶτον ἄμισθι ὡς δόκιμος. Οἱ τοιοῦτοι δὲν λαμβάνονται ὑπ’ ὄψιν, καὶ οὔτε παράπονα θὰ ἔχωσι, διότι εἶναι ἀνοικτὸν εἰς αὐτοὺς τὸ στάδιον, ἐὰν ἔχωσι δίπλωμα διδάκτορος νὰ συναγωνισθῶσι καὶ νὰ ἔλθωσιν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν.

§68ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Κατὰ τὸ σχέδιόν σας πρέπει νὰ ἔχῃ καὶ δίπλωμα καὶ διετῆ ὑπηρεσίαν.

§69ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Μονοετῆ.

§70ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Δὲν ἔχετε τὴν διάταξιν, ὅτι ἐὰν ὑπηρετήσῃ ἀμισθί.... Ὑποθέσατε λοιπὸν ἕνα ἔχοντα δίπλωμα καὶ ὑπηρετοῦντα ἐπὶ δύω ἔτη ἔν τινι Πρεσβείᾳ.

§71ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εἰς αὐτὴν τὴν διάταξιν δὲν γίνεται διάκρισις μεταξὺ ἐμμίσθου καὶ ἀμίσθου.

§72ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Νὰ σημειωθῇ αὐτὸ εἰς τὰ πρακτικά.

§73ΡΙΚΑΚΗΣ. Νομίζω, κύριοι, ὅτι ὁ ὑπουργὸς ἔχει δίκαιον, ἂν πραγματικῶς ἠθέλαμεν νὰ ἀναγνωρίσωμεν τὴν ὑπηρεσίαν τὴν μέχρι τοῦδε, καὶ τὸ δικαίωμα τὸ ὁποῖον ἔχουν οἱ ὑπάλληλοι ὡς ὑποχρεωτικὸν διὰ τὸν ὑπουργὸν εἰς τὸ νὰ τοὺς τοποθετήσῃ εἰς ἀνωτέρας θέσεις· ἀλλὰ πρῶτον, καὶ ἐξ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἔχουν τὰ προσόντα, δύναται νὰ διορίσῃ ὅσους θέλει· δεύτερον, ἂν ὑποθέσητε, ὅτι ὑπάλληλος ἔλαβε τὸν βαθμὸν τοῦ ὑπουργικοῦ γραμματέως, ὑπηρέτησε τόσα ἔτη, ὅσα ἀπαιτοῦνται, ἵνα γείνῃ ὑπουργικὸς γραμματεὺς, εἶναι δίκαιον νὰ τὸν ῥίψητε εἰς τοὺς δρόμους, ἐὰν μάλιστα δὲν ἐπληρώνετο ἐπὶ τέσσαρα ἔτη; ἰδοὺ μία ὑποχρέωσις μεγαλειτέρα, καὶ δὲν πρέπει νὰ χάσῃ πᾶν δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἀπέκτησε· ὁ μισθὸς μόνος δὲν καθιστᾷ τὸ προσὸν, ἀλλ’ ἡ ὑπηρεσία, καὶ τὸ προσὸν τοῦ διδάκτορος.

§74ΜΙΛΗΣΗΣ. Πρόκειται περὶ τοῦ συνόλου, ὄχι περὶ τῶν καθέκαστα· ὁ κ. Ῥικάκης ὁμιλεῖ ἐπὶ τῶν καθέκαστα.

§75ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἀρκετὰ, ἀρκετά.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καθήσατε νὰ ψηφοφορήσητε· ψηφοφορεῖται τὸ σύνολον· οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Μεταβαίνομεν εἰς τρίτην συζήτησιν τοῦ ἑπομένου νομοσχεδίου.

§77ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Αὔριον, Αὔριον. Λύεται ἡ συνεδρίασις.