1877.06.24

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 30

τῆς 24 Ἰουνίου 1877.

(Παρασκευή)

Ὥρᾳ 9 π. μ.

Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου, εὑρεθείσης ἐν ἀπαρτίᾳ τῆς Βουλῆς, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως καὶ ἐπεκυρώθησαν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως.

§1ΧΑΡ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, χθὲς ἀπὸ τῆς θέσεώς μου ὑπεστήριξα τὴν τροπολογίαν τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον.....

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅλαι αἱ τροπολογίαι ἀνεγνώσθησαν μηδεμιᾶς ἐξαιρεθείσης, καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς εἶπεν ὅτι θὰ συνεννοηθῇ μετὰ τῆς ἑταιρίας καὶ θὰ κάμῃ ὅ,τι εἶναι δυνατόν.

§3ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κατόπιν, κύριε πρόεδρε, ἔχω νὰ κάμω μίαν ἐπερώτησιν.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀντικείμενον τῆς συνεδριάσεως εἶναι ἡ ἐξακολούθησις τῶν νομοσχεδίων κατὰ τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ζητεῖ νὰ προταχθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀναπληρωτικῆς πιστώσεως ἐκ δραχ. 4320. Ἐγκρίνει ἡ Βουλή;

§5ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ἐκ Τριπόλεως κ. Παναγιωτόπουλος ζητεῖ νὰ ἐξαιρεθῇ ὁ γαμβρός του ἐκ τοῦ περὶ ἐφεδρείας νόμου, ἄλλως ἀπόλλυται ὁλόκληρος ἡ οἰκογένειά του.

§7ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ. Πρόκειται περὶ ἑρμηνείας τοῦ ἄρθρου καθ’ ὃ ὁ μονογενὴς υἱὸς ὁ ὀρφανὸς πατρὸς ἐξαιρεῖται. Ὁ δὲ λόγος εἶναι ὅτι ὁ νομοθέτης δὲν ἠθέλησε νὰ ἀφήσῃ μία οἰκογένεια ὁλόκληρος νὰ καταστραφῇ ἐκ τῆς ἐλλείψεως τοῦ μόνου προστάτου. Ὁ αὐτὸς λόγος ὑφίσταται καὶ ἐπὶ τοῦ προκειμένου τοσούτῳ μᾶλλον καθόσον ἡ ἀναφερομένη εἶναι χήρα ἔχουσα δύω θυγατέρας ἐκ τῶν ὁποίων τὴν μὲν μίαν τὴν ἔλαβε σύζυγον ὁ περὶ οὗ πρόκειται, ἡ δὲ ἑτέρα εἶναι ἐντελῶς ἀνίκανος· ὁ ἐσώγαμβρος δὲ αὐτὸς θεωρεῖται ὡς υἱὸς τῆς οἰκογενείας, ἑπομένως βλέπετε ὅτι ὁ αὐτὸς λόγος ὑπάρχει καὶ ἐπὶ τοῦ προκειμένου. Βεβαίως δὲν πρόκειται ἡ Βουλὴ νὰ ἑρμηνεύσῃ τὸν νόμον, ἀλλὰ νὰ συστήσῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν αἴτησιν.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ σταλῇ εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶ.

§9ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κάτοικοί τινὲς τῆς Βυτίνης παραπονοῦνται κατὰ τῶν ἀποσπασμάτων, τῶν εἰσπρακτόρων καὶ τοῦ ταμείου. Προβαίνομεν εἰς τὴν βʹ. συζήτησιν τῆς πιστώσεως τῆς ἀναπληρωτικῆς ἐκ δραχμῶν 4320 ἐπὶ τῆς χρήσεως τοῦ 1877.

§11ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐζήτησα τὸν λόγον διὰ νὰ κάμω μίαν ἐπερώτησιν.

§12ΤΙΝΕΣ. Ἀπὸ τοῦ βήματος.

§13ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, πραγματικῶς δύω λέξεις θὰ εἴπω καὶ ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως εἰς αὐτάς. Μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νόμου περὶ ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας τῶν τραπεζικῶν γραμματίων ἡ τιμὴ τοῦ νομίσματος τοῦ μεταλλικοῦ ἤρχισε νὰ ὑψοῦται καὶ τὸ τάλληρον ἀνεβιβάσθη μέχρις 5 80|00. Ἡ ὕψωσις αὕτη ἐὰν δὲν ληφθῇ πρόνοια θὰ ἔχῃ φοβερὰς συνεπείας. Ἑπομένως ὀφείλει ἡ Κυβέρνησις νὰ λάβῃ ὑπὸ σπουδαίαν ἔποψιν τὸ ἀντικείμενον τοῦτο, διότι τὸ ἐμπόριον ἤρχισε νὰ αἰσθάνηται τὴν μεταβολὴν αὐτήν.

§14ΤΙΝΕΣ. Ἐλήφθη πρόνοια.

§15ΦΙΛΗΜΩΝ. Ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισε προχθὲς τὴν κατεδάφισιν τοῦ παλαιοῦ Βουλευτηρίου· ἐννοεῖται ὅτι ἡ κατεδάφισις θὰ γείνῃ καθὼς ὑπαγορεύουν οἱ νόμοι, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἀποφασίσωμεν ποῦ θὰ κατατεθῇ τὸ ἐκ τῆς ἐκποιήσεως τοῦ ὑλικοῦ χρηματικὸν ποσόν. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ κατατεθῇ εἰς τὸ ταμεῖον τῆς Βουλῆς διὰ νὰ χρησιμεύσῃ εἰς τὴν βελτίωσιν τοῦ καταστήματος.

§16ΤΙΝΕΣ. Αὐτὸ εἶναι ἔσοδον τοῦ δημοσίου ταμείου.

§17ΦΙΛΗΜΩΝ. Θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ συστήσῃ εἰς τὴν πρόνοιαν τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἰδίως τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ἓν λείψανον τοῦ ἀγῶνος τὸν Γεράσιμον Πέταν, ὅστις ἴσως εἶναι ὁ τελευταῖος ἐπιζῶν στρατιώτης τοῦ ἱεροῦ λόχου. Ὁ γέρων ἄγει τὸ 85 ἔτος τῆς ἡλικίας του, φέρει τὸν βαθμὸν τοῦ συνταγματάρχου, ἀλλ’ οὐδὲν λαμβάνει ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου. Ὀλίγον χρόνον ἀκόμη ἠμπορεῖ νὰ ζήσῃ, καὶ νομίζω καὶ μάλιστα ἕνεκα τῶν περιστάσεων δὲν πρέπει νὰ ἀφήσωμεν νὰ ἀποθάνῃ ἓν τοιοῦτον λείψανον. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ συστήσῃ εἰς τὴν πρόνοιαν τῆς Κυβερνήσεως ἰδιαιτέρως τὸν γέροντα αὐτὸν, ὅστις δὲν θὰ ἦναι καὶ μέγα βάρος, διότι ὀλίγον θὰ ζήσῃ.

§18ΡΕΒΕΛΑΚΗΣ. Εἶναι καὶ ἄλλος, ὁ Γεράσιμος Πάγκαλος, εἰς τὴν αὐτὴν θέσιν.

§19ΤΙΝΕΣ. Πολὺ καλά.

§20ΛΑΠΑΣ. Κύριε πρόεδρε, τὰ νομοσχέδια.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχομεν ἤδη εἰς βʹ. συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον περὶ χορηγίας ἀναπληρωτικῆς πιστώσεως δραχ. 4320 ἐπὶ τῆς χρήσεως τοῦ 1877. (Ἀνεγνώσθη καὶ ἐγένετο δεκτὸν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον, καὶ σύνολον). Κατὰ τὴν ἡμερησίαν διάταξιν πρῶτον ἀντικείμενον εἶναι ἡ γʹ. συζήτησις τοῦ περὶ χορηγίας νέας προθεσμίας εἰς δήλωσιν γαιῶν, καὶ καθεξῆς. Ἐπιθυμεῖ λοιπὸν ἡ Βουλὴ κατὰ τὴν ἡμερησίαν διάταξιν....;

§22ΤΙΝΕΣ. Κατὰ σειράν.

§23Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ συναινέσῃ νὰ προηγηθῇ ἡ συζήτησις τῶν νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα δὲν θέλουσι προκαλέσει μακρὰς συζητήσεις, καὶ τοιοῦτον εἶναι τὸ νομοσχέδιον περὶ συστάσεως διδασκαλείου· διότι ἡ ἀνάγκη τὴν ὁποίαν πρόκειται νὰ θεραπεύσῃ εἶναι καὶ μεγάλη καὶ ἐπείγουσα.

§24ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν δὲν συζητηθῆ ὁ ἐκλογικὸς νόμος, τίποτε δὲν πρέπει νὰ γίνῃ.

§25ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Βλέπω μίαν φροντίδα εἰς τὸ ν’ ἀναγνωσθῶσι ταῦτα ἢ ἐκεῖνα τὰ νομοσχέδια· τί συμβαίνει; μήπως τὰ τῆς παιδείας δὲν εἶναι νομοσχέδια μεγάλης σπουδαιότητος; Παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ μᾶς εἴπῃ πόσον καιρὸν θὰ μείνωμεν, διότι ἐγὼ νομίζω, ὅτι πρέπει, ἐὰν ᾖναι δυνατὸν, νὰ ἐργασθῶμεν καὶ δὶς τῆς ἡμέρας, διὰ νὰ μὴ μᾶς εἴπουν ὅτι ἤλθομεν μόνον διὰ νὰ πάρωμεν παράδες.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς ἐκπαιδεύσεως παρακαλεῖ τὴν Βουλὴν, ἐὰν ᾖναι δυνατὸν, νὰ προταχθῇ εἰς βʹ. ἀνάγνωσιν τὸ περὶ διδασκαλείου νομοσχέδιον.

§27ΤΙΝΕΣ. Μετὰ τὸν ἐκλογικὸν νόμον.

§28ΕΤΕΡΟΣ. Καὶ τὸν προξενικόν.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τότε ν’ ἀκολουθήσωμεν τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§30ΧΟΪΔΑΣ. Θὰ παρακαλέσω τοὺς συναδέλφους νὰ ἐγκρίνωσι νὰ δημοσιευθῶσιν αὔριον τὰ ὀνόματα τῶν συναδέλφων, οἵτινες ἀνεχώρησαν εἰς τὰς ἐπαρχίας των καὶ ἐγκατέλειπον ἡμᾶς μόνους ἐδῶ, ἐνῷ ἔχομεν ἀνάγκην τῶν φώτων καὶ τῆς φιλοπατρίας των.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ εἰς μίαν ἄλλην συνεδρίασιν τὸ ἀπεφάσισεν ἡ Βουλὴ, ἀλλὰ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐκτελεσθῇ, διότι ἐφημερὶς τῆς Βουλῆς, ὅπως λέγει ὁ Κανονισμὸς τῆς Βουλῆς, δὲν ὑπάρχει.

§32Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Αὐτὸ τὸ γνωρίζομεν ὅτι τὸ λέγει ὁ Κανονισμὸς, ἀλλ’ ἐπειδὴ δὲν ὑπάρχει ἐφημερὶς τῆς Βουλῆς, διὰ τοῦτο δὲν πρέπει νὰ εἴπωμεν ὅτι δὲν πρέπει νὰ δημοσιευθοῦν καὶ τὰ ὀνόματα· δύνανται νὰ δημοσιευθῶσιν εἰς ὅλας τὰς πρωϊνὰς ἐφημερίδας δαπάνῃ τοῦ ταμείου τῆς Βουλῆς. Ἐὰν τοῦτο εἶχε γίνει πιστεύω ὅτι ἤθελε συντελέσει σπουδαίως νὰ μὴ ἀραιωθῶσιν αἱ τάξεις τῆς Βουλῆς.

§33ΧΟΪΔΑΣ. Ἔχω πεποίθησιν εἰς τὴν φιλοπατρίαν τῶν κυρίων δημοσιογράφων καὶ πιστεύω ὅτι θὰ δεχθῶσι νὰ σημειώσωσι δωρεὰν τὰ ὀνόματα τῶν ἀπουσιασάντων. Εἶμαι δὲ εἰς θέσιν νὰ γνωρίζω ὅτι δημοσιογράφοι τῶν Ἀθηνῶν εἰσὶν ἕτοιμοι εἰς πολὺ σπουδαιότερα ἔργα νὰ συντελέσουν.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τότε παρακαλῶ τὴν Βουλὴν ν’ ἀποφασίσῃ ἂν πρέπει νὰ δημοσιευθῶσι τὰ ὀνόματα ὅλων τῶν βουλευτῶν ὅσοι ἀνεχώρησαν ἄνευ ἀδείας.

§35ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ δημοσιεύωνται τὰ ὀνόματα καὶ ἐκείνων, οἵτινες, καίτοι μένουσιν εἰς τὴν πρωτεύουσαν, δὲν ἔρχονται.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ πρῶτον τὸ ἐγκρίνει ἡ Βουλή;

§37ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§38ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Βεβαίως, κύριοι, εἶναι ἀνάγκη νὰ παραμείνῃ ἐπί τινας ἡμέρας ἡ Βουλὴ, διότι, ἕνεκα τῶν ἐκτάκτων περιστάσεων καὶ ἐκτάκτων μέτρων, παρουσιάζονται ἀπὸ στιγμῆς εἰς στιγμὴν ἀνάγκαι, τὰς ὁποίας ἐκ τῶν προτέρων δὲν εἶναι εὔκολον νὰ προβλέψωμεν· δὲν ἁρμόζει δὲ ἀφοῦ ἔγεινεν ἔκτατος Σύνοδος νὰ μείνουν αὐτὰ τὰ ἔργα τῆς ἐκτάκτου Συνόδου ἀτελῆ δι’ ἔλλειψιν καιροῦ. Τὰ δὲ ἔκτακτα μέτρα εἶναι πολλὰ, διότι ἐξ αὐτῶν γεννῶνται νέαι ἀνάγκαι, τὰς ὁποίας πρέπει δι’ ἐκτάκτων πάλιν μέτρων νὰ θεραπεύσωμεν. Δὲν εἰμποροῦμεν, φέρ’ εἰπεῖν, νὰ ἐξοδεύωμεν ἔκτακτα ἔξοδα ἀφ’ ἑνὸς, χωρὶς ἀπὸ τ’ ἄλλο μέρος νὰ μὴ βελτιώσωμεν καὶ τὰ ἔσοδά μας. Μετὰ τὴν ἀναγκαστικὴν κυκλοφορίαν τῶν τραπεζικῶν γραμματίων, παρουσιάζεται ἀνάγκη νὰ ληφθῇ μέτρον κατὰ τῆς ἐξαγωγῆς τοῦ νομίσματος καὶ δεύτερον νὰ ληφθῇ πρόνοια ὡσαύτως, ὅπως εὐκολυνθῶσιν αἱ συναλλαγαί· ἕνεκα τούτου ὑποβάλλω δύω νομοσχέδια· τὸ πρῶτον ἀφορᾷ τὴν ἀπαγόρευσιν τῆς ἐξαγωγῆς τῶν ἀργυρῶν κερμάτων. Δὲν ἐνόμισα, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐπεκταθῇ ἡ ἀπαγόρευσις καὶ εἰς τὰ κύρια νομίσματα, διότι τοῦτο ἤθελεν δυσκολεύσει τὰς συναλλαγὰς καὶ ἤθελεν ἐπιβαρύνει πολὺ τὸ ἐμπόριον, τὸ ὁποῖον κατὰ τῆς ὑπερτιμήσεως τοῦ συναλλάγματος ἔχει μόνην διέξοδον τὴν ἀποστολὴν νομίσματος εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Τὸ ἐπιβαλλόμενον τέλος δὲν εἶναι πρὸς χρηματολογίαν, ἀλλὰ πρὸς παρακώλυσιν τῆς ἐξαγωγῆς καὶ διὰ τοῦτο ἐθέσαμεν 12% ἐπὶ τῆς ὀνομαστικῆς ἀξίας κατὰ βάρος, καὶ κατὰ συνέπειαν δὲν θέλει γείνει μέτρησις, ἀλλὰ ζύγιον. Ἐν τούτοις ἐπειδὴ τινὰ τῶν νομισμάτων δὲν ὑποβάλλονται εἰς φόρον ἐξαγωγῆς, δι’ αὐτὸν τὸν λόγον εἶναι ἀνάγκη νὰ ὑποβάλλωνται καὶ αὐτὰ εἰς τοὺς κανόνας περὶ τελωνισμοῦ. Τὸ δεύτερον νομοσχέδιον εἶναι τὸ νὰ ἐπιτραπῇ εἰς τὴν Κυβέρνησιν ν’ αὐξήσῃ τὸ ποσὸν τῶν χαλκίνων νομισμάτων. Γνωρίζετε, ὅτι κατὰ τὸν νόμον τοῦ 1867 ἡ ἀναλογία τῶν χαλκίνων νομισμάτων κατὰ ψυχὴν εἶναι 2 δραχμαί· ζητοῦμεν τὴν ἄδειαν ὅπως γείνουν τρεῖς. Ὄχι μόνον τοῦτο εἶναι ἀναγκαῖον ἕνεκα τοῦ ἰδίου λόγου τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, ἀλλ’ ὅπως γνωρίζετε ἡμεῖς ὡς Κράτος τῆς Ἀνατολῆς χάνομεν τὸν χαλκὸν ὡς ἐλευθέρως κυκλοφοροῦντα ἐν Τουρκίᾳ, καὶ εἶναι καὶ ἑταιρίαι μάλιστα, αἵτινες μετέρχονται αὐτὸ τὸ ἔργον· ὥστε κατὰ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἔχομεν, ἓν μέγα μέρος τοῦ χαλκοῦ ἐξῆλθε, καὶ αὐτὸ ἔτι μᾶλλον θέλει γείνει ἐπαισθητὸν ἤδη ὁπότε ἡ ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία ἀπαιτεῖ τὴν παρουσίαν αὐτοῦ. Λαμβάνων ἐπίσης ἀφορμὴν ἔκ τινος καταστάσεως τοῦ ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου ἀναγκάζομαι νὰ ὑποβάλω νόμον περιέχοντα τέσσαρα ἄρθρα περὶ τῶν προσόντων τῶν μελῶν τοῦ ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, διότι δὲν δύναται νὰ προβῇ εἰς τὰς ἐργασίας ἕνεκα τῶν ἐπισυμβάντων θανάτων καὶ διότι καὶ κατὰ τὴν συγκρότησιν ἑνὸς γραφείου ἢ μιᾶς ἀρχῆς, τῆς ὁποίας τὰ μέλη εἶναι ἰσόβια, πρέπει νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν προσόντα καὶ οὐχὶ νὰ ἀφίνηται εἰς τὴν διάθεσιν τῶν Κυβερνώντων ὁ διορισμός. Προχθὲς, κύριοι, ἐγένετο λάθος εἰς ἓν νομοθέτημα, διὰ τὸ ὁποῖον πταίω ἐγώ· παρεκάλεσα τὴν Βουλὴν νὰ ἐπιτρέψῃ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ἐκκρεμοῦς νομοσχεδίου περὶ ἐπικυρώσεως τοῦ τελωνιακοῦ δασμολογίου, τὸ ὁποῖον εἶχεν εἰσαχθῆ κατὰ τὸ 1875. Ἐγένετο τὸ λάθος, ὅτι δὲν ἐζήτησα νὰ μεταβάλω τὴν χρονολογίαν. Τὸ νομοσχέδιον ἔλεγε «Π. Ε.» τὸ «παρελθόντος ἔτους» ἐννοοῦσε τὸ 1874, διότι ὁ νόμος εἶχεν ἡμερομηνίαν 18 Φεβρουαρίου 1875. Διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικὰ τοῦτο.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἦτο λάθος γραφικὸν τοῦτο ἢ τυπογραφικόν. Νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικὰ ἡ διόρθωσις.

§40ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἠκούσατε τὰ ὑποβληθέντα νομοσχέδια· ἐγκρίνει ἡ Βουλὴ νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ά. συζήτησιν;

§42ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα. Ψηφίζεται ἡ ἀρχὴ καὶ τὸ ἀ. ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου περὶ φορολογίας τῶν ἀργυρῶν κερμάτων. Ἀναγινώσκεται τὸ 2 ἄρθρον.

§43ΔΟΥΜΑΣ. Ὡς γνωρίζετε, τὰ κέρματα εἶναι τὸ δίφραγκον, τὸ μονόφραγκον καὶ τὰ μικρότερα, ὅσα ἐτέθησαν εἰς κυκλοφορίαν ἐκτὸς τῶν εἰκοσαλέπτων, ἐκ τῶν ὁποίων εἶναι εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν ποσὸν ἀξίας 400,000 φράγκων. Προτείνω λοιπὸν ἡ Κυβέρνησις νὰ τὰ λάβῃ ἀπὸ τὴν Τράπεζαν καὶ νὰ τὰ θέσῃ εἰς κυκλοφορίαν πρὸς 25 λεπτὰ παλαιὰ μὲ τὴν ὑποχρέωσιν, μετὰ τὴν ἄρσιν τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, νὰ τὰ λάβῃ πάλιν τὸ Δημόσιον.

§44ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§45ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐννοεῖ νὰ ἀποκρούσῃ τὴν πρότασιν κατ’ ἀρχὴν, διότι τότε ἤθελεν ἀναιρέσει τοὺς ἰδίους ἑαυτῆς λόγους ἕνεκα τῶν ὁποίων εἰσήγαγε πρὸ μικροῦ τὸ νομοσχέδιον. Ὑποθέτω ὅτι ὁ προλαλήσας εἰσήγαγε τὴν πρότασιν μόνον ἕνεκα τῆς παρούσης ἀνάγκης καὶ στενοχωρίας. Πᾶν μέτρον τοιοῦτον, τὸ ὁποῖον δὲν ἀντιβαίνει εἰς ἄλλα συμφέροντα τῆς κοινωνίας, ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία αἰσθάνεται τὰς ἀνάγκας καὶ ἕνεκα τούτων παρουσιάζει καὶ μέτρα, βεβαίως κατ’ ἀρχὴν τὰ παραδέχεται. Ἑπομένως κατ’ ἀρχὴν τὸ παραδεχόμεθα· ἐὰν δὲ ἔχωμεν καμμίαν παρατήρησιν, θέλομεν τὴν ὑποβάλει αὔριον. Γίνεται δεκτὸν τὸ 2 καὶ 3 ἄρθρον καὶ τὸ σύνολον. Ὁμοίως γίνεται δεκτὸν εἰς ά. ἀνάγνωσιν τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐκτυπώσεως χαλκίνων νομισμάτων 1½ ἑκατομμυρίου.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομοσχέδιον περὶ προσόντων τῶν μελῶν τοῦ ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου ά. ἀνάγνωσις. Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ καὶ τὸ 1 ἄρθρον.

§47Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι τὸ σῶμα αὐτὸ χωρὶς νὰ ἔχω σκοπὸν νὰ τὸ κατηγορήσω ἀπέγεινεν· ἐὰν δὲ ἐξετάσῃ τις καὶ κατὰ βάθος τὰ ἔργα του δὲν ἠμπορεῖ νὰ πλέξῃ τὸ ἐγκώμιόν του. Φρονῶ, ὅτι ὁσάκις παρουσιάζονται κενὰ δὲν πρέπει νὰ ἀναπληροῦνται, ἀλλὰ κάπως νὰ ἐλαττοῦται ὁ ἀριθμὸς αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι δὲν κάμνουν τίποτε.

§48ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Νομίζω, ὅτι εἶναι ἡ μεγίστη καὶ ἀναγκαιοτάτη ἀρχὴ τὸ συνέδριον ἐν κοινοβουλευτικῷ πολιτεύματι. Γίνεται δεκτὸν τὸ 2, τὸ 3 καὶ τὸ 4 ἄρθρον καὶ τὸ σύνολον.

§49ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον πρέπει νὰ ᾖναι ἐνήμερον, διότι ἄλλως πολλὰ ἔργα ἐμποδίζονται, κυρίως τὸ τῆς Βουλῆς, διότι δὲν εἰμπορεῖ νὰ ἐξετάσῃ ἀπολογισμοὺς μὴ προεξελεγχθέντας ὑπὸ τοῦ Συνεδρίου. Δι’ αὐτὸ λέγω νὰ διαιρεθῇ εἰς δύω τμήματα, τὸ ἓν διὰ τὴν νῦν ὑπηρεσίαν καὶ τὸ ἄλλο διὰ τὸ παρελθόν.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπειδὴ καθίσταται ἀδύνατον νὰ προσδιορίζῃ ἡ Βουλὴ κατὰ τὴν διάλυσιν τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, θὰ παρακαλέσω εἰς τὴν προτέραν νὰ ὁρίζωμεν τί θὰ κάμωμεν. Θέλετε τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ὑπεβλήθησαν σήμερον καὶ ἐσυζητήθησαν εἰς ἀ. ἀνάγνωσιν, νὰ προτιμηθῶσιν αὔριον, ἢ νὰ ἔλθουν κατὰ τὴν σειράν των;

§51ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Νὰ προτιμηθῶσιν εἰς βʹ. συζήτησιν.

§52ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§53ΠΑΠΑΚΩΣΤΑΣ. Ἡ Βουλὴ ἐννοεῖ ὅλα τὰ νομοσχέδια νὰ προβοῦν εἰς ἀ. ἀνάγνωσιν, ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις νὰ μᾶς εἴπῃ ποῖα προτιμᾷ.

§54ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν ἡμερησίαν διάταξιν κανονίζει ἡ Κυβέρνησις, μόνον εἰς ἓν νομοσχέδιον, καθὼς γνωρίζετε, εἶναι διατεθειμένη ἡ Βουλὴ νὰ ἐπιμείνῃ, μολονότι πιστεύω, καὶ ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶναι ἐναντία, τοῦτο εἶναι τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐκλογῆς Βουλευτῶν.

§55ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§56ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ θέλει ν’ ἀναγνώσῃ αὐτὸ εἰς βʹ. ἀνάγνωσιν, καὶ ἂν ᾖναι δυνατὸν νὰ τελειώσῃ αὔριον εἰς γʹ.

§57ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§58Θ. ΖΑΪΜΗΣ. Τὸ περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν, ἀφοῦ τελειώσῃ σήμερον εἰς βʹ. ἀνάγνωσιν, παρακαλῶ νὰ συναρμολογηθῇ καὶ νὰ τυπωθῇ.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. — Αὐτὴν τὴν στιγμὴν εἷς τῶν συναδέλφων μας μοὶ ἐνεχείρισεν ἀναφορὰν τοῦ συναδέλφου μας κ. Καραλιβάνου πρὸς τὴν Βουλήν.

§60ΠΟΛΛΟΙ. Ν’ ἀναγνωσθῇ.

§61ΕΤΕΡΟΙ. Αὔριον.

§62ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Νὰ τηρηθῇ ὁ Κανονισμός· αἱ ἀναφοραὶ εἰσάγονται εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς συνεδριάσεως.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἀναφορὰ ἀφορᾷ βουλευτήν, ἐπιμόνως παραιτούμενον.

§64ΠΟΛΛΟΙ. Αὔριον.

§65ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Σκεφθῆτε, ὅτι αὐτὸς ὁ βουλευτὴς παραιτεῖται λόγῳ ὅτι τοῦ ἐμποδίσθη ὁ λόγος· τώρα νὰ μὴ φανῇ, ὅτι δὲν θὰ ἀναγνωσθῇ καὶ ἡ ἀναφορά του.

§66ΜΑΥΡΟΚΟΡΔΑΤΟΣ. Ὁ κ. Καραλίβανος ζητεῖ νὰ παραιτηθῇ, ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι διατεθειμένη νὰ δεχθῇ τὴν παραίτησιν· νομίζω ὅμως, ὅτι πρέπει ν’ ἀναγνωσθῇ ἡ ἀναφορὰ καὶ νὰ μὴ ἀναβληθῇ, διότι ἄλλως δὲν φερόμεθα μὲ τὴν προσήκουσαν λεπτότητα πρὸς συνάδελφον σεβαστόν.

§67ΠΟΛΛΟΙ. Ν’ ἀναγνωσθῇ. Ἀναγινώσκεται ἡ ἀναφορά.

§68ΧΟΪΔΑΣ. Ἐνίσταμαι κατὰ τῆς παρατηρήσεως τοῦ κ. Καραλιβάνου.

§69ΠΟΛΛΟΙ. Αὔριον.

§70ΖΑΪΜΗΣ. Κύριε πρόεδρε, δὲν ἠμποροῦμεν νὰ διακόψωμεν τὴν ἡμερησίαν διάταξιν· δὲν ἔπρεπε νὰ ἀναγνωσθῇ, ἀφοῦ ὅμως ἀνεγνώσθη πρέπει ν’ ἀναβληθῇ δι’ αὔριον.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀφορᾷ τὴν Βουλὴν καὶ τὸν πρόεδρον αὐτῆς, καὶ ἑπομένως πρέπει νὰ γίνῃ συζήτησις, ἀλλ’ αὔριον.

§72ΧΟΪΔΑΣ. Ἔχω τὸν λόγον αὔριον πρῶτος.

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ χορηγήσεως νέας προθεσμίας πρὸς δήλωσιν γαιῶν. Ὁ κ. Κασβίκης ἐπρότεινεν, ὡς γνωρίζετε, τροπολογίαν τὴν ὁποίαν παρεδέχθη ἡ Κυβέρνησις. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν κατέθεσε καὶ ἄλλην τροπολογίαν.

§74ΚΑΣΒΙΚΗΣ. Κύριοι, ὁ νόμος περὶ δηλώσεως τῶν δημοσίων γαιῶν ἔχει μίαν ἀτέλειαν τὴν ὁποίαν ἀναγνωρίσας ὁ πρώην ὑπουργὸς κ. Σωτηρόπουλος ὑπέβαλε νομοσχέδιον κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον, τὸ ὁποῖον ὅμως δὲν ἐσυζητήθη. Νομίζω, λοιπὸν κατάλληλον νὰ συμπληρωθῇ αὐτὴ ἡ ἔλλειψις, ἡ ὁποία ἀφορᾷ τὸ συμφέρον τοῦ Δημοσίου. Οὐδὲν συμφέρον ἔχω ἐγώ, οὔτε ἐδήλωσα γαίας, οὔτε θὰ δηλώσω. Ἡ τροπολογία εἶναι νὰ δηλώσουν ὅλοι οἱ πολῖται Ἕλληνες, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐδήλωσαν. Πρὸς συμπλήρωσιν αὐτῆς προσθέτω ἓν 2ον ἄρθρον (ἀναγινώσκει). Τὸ Δημόσιον δὲν ἀναδέχεται εὐθύνην διὰ τὰς μεταξὺ τῶν δηλωτῶν διενέξεις. Τὸ Δημόσιον ὅμως θὰ ζημιωθῇ σπουδαίως, διότι κανεὶς δὲν θὰ δεχθῇ τὴν διαξαγωγὴν δίκης καὶ νὰ πληρώνῃ χαρτόσημον πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ Δημοσίου.

§75ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν ὑπάρχει κανεὶς λόγος διὰ νὰ γείνῃ αὐτὴ ἡ ἐξαίρεσις. Πρόκειται καθαρῶς περὶ ἰδιωτικοῦ συμφέροντος, ἑπομένως θ’ ἀκολουθήσωμεν τὰς γενικὰς ἀρχάς.

§76ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Ὁ κ. Κασβίκης ἀποσύρει τὴν πρότασίν του.

§77ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὸ νομοσχέδιον χορηγεῖται παράτασις προθεσμίας εἰς ἐκείνους τῶν ὁποίων ἀφῄρεσαν τὸ δικαίωμα, κατὰ τὴν τροπολογίαν ἐπεκτείνεται ἡ παράτασις εἰς πάντα Ἕλληνα· ἑπομένως δὲν πρέπει νὰ ὑπάρχουν καὶ τὰ δύω.

§78ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Αὐτὸ εἶναι ἀληθὲς, κ. Σωτηρόπουλε. Τὸ νομοσχέδιον εἶχεν ὑπ’ ὄψιν μίαν περίστασιν, ὅταν ἐγένετο· ἐν τούτοις ὅμως δὲν πρέπει νὰ καταστραφῇ τὸ νομοσχέδιον καὶ τεθῇ ἡ τροπολογία, πρῶτον, διότι εἶναι ἄτοπον καὶ δεύτερον διὰ νὰ καταφαίνεται ὁπόθεν ὁ νομοθέτης ὡρμήθη εἰς αὐτὸ, καὶ ὅτι τὸ ἄλλο ἔρχεται ὡς συνέπεια.

§79ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐπιμένω.

§80ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὁ νομοθέτης λέγει, ἀναγνωρίζω ὅτι ἤθελον πράξει ἀδικίαν, ἐὰν δὲν δώσω αὐτὸ τὸ δικαίωμα· τώρα ὑστέρα σκέψις λέγει, νὰ ὠφεληθῶσιν ἐκτὸς αὐτῶν καὶ οἱ μὴ κατέχοντες γαίας· νομίζω, ὅτι ἡ ἱστορία τῆς ὑποθέσεως θέλει δικαιολογήσει τὸ περιεχόμενον τοῦ νομοσχεδίου. Ἀνεγνώσθη καὶ ἐγένετο δεκτὸν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὸ νομοσχέδιον περὶ χορηγίας νέας προθεσμίας πρὸς δήλωσιν γαιῶν, ὅπως ἐτροποποιήθη, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον εἰς γʹ. καὶ τελευταίαν συζήτησιν. Ἀναγινώσκεται τὸ νομοσχέδιον περὶ μὴ ἐφαρμογῆς τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ ΧΞΘʹ. νόμου ἐπὶ λογιστικῶν λαθῶν.

§81ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐνθυμεῖσθε, ὅτι κατὰ τὴν βʹ. συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου ὁ ἀξιότιμος κ. Σωτηρόπουλος ἔκαμε τὴν παρατήρησιν, ὅτι ἡ χρέωσις ἐπὶ τῆς διασαφήσεως γίνεται παρευθὺς, καὶ ὅτι ἑπομένως ὁ ὅρος, ὁ ὁποῖος ἐν τέλει τοῦ ἄρθρου ὑπάρχει, δεικνύει, ὅτι τὸ νομοσχέδιον δὲν θέλει ἐκπληρώσει τὸν σκοπὸν διὰ τὸν ὁποῖον εἰσήχθη, δηλαδὴ δὲν θέλομεν σώσει αὐτὸν τὸν ἐμπορικὸν οἶκον, ὁ ὁποῖος εἰς τὴν προκειμένην περίστασιν πρόκειται νὰ πληρώσῃ 9,000 δραχμῶν ἀντὶ 95. Ἔφερα εἰς τὴν Βουλὴν αὐτὸ τὸ πρωτότυπον τοῦ ἐγγράφου ἐξ οὗ καταφαίνεται, ὅτι τὰ πράγματα ἐγένοντο ὡς ἑξῆς. Δὲν τὸ κάμω διὰ νὰ ἀποδείξω ὅτι εἶχον δίκαιον, ἀλλὰ, διότι πρόκειται νὰ γείνῃ μικρὰ μεταβολὴ εἰς τὸ νομοσχέδιον. Τῷ ὄντι ἐπὶ τῆς διασαφήσεως ἡ τελωνιακὴ ἀρχὴ ἤρχισε νὰ γράφῃ τὰ ἑξῆς· (ἀναγινώσκει). Λοιπὸν βλέπετε, ὅτι τῷ ὄντι ὑπ’ ὄψιν ἔχων αὐτὴν τὴν περίστασιν ἔπρεπεν εἰς τὸν νόμον νὰ εἰσάξω τὴν φράσιν αὐτὴν, ἔμαθα ὅμως κατὰ τὴν βʹ. συζήτησιν, ὅτι πρὶν παρέλθωσι 15 ἡμέραι τὴν 14ην ἡμέραν, ἐπειδὴ ἤθελε πληρωθῆ καὶ τόκος ὑπερημερίας, δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ὁ τελώνης ἔκαμε τὴν χρέωσιν, καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ὁ νόμος ἐκδιδόμενος δὲν θέλει συμπεριλάβει τὴν περίστασιν αὐτήν. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ νὰ προσθέσωμεν τὰς λέξεις «ἢ ἐξώφλησεν αὐτό». Ἀνεγνώσθη καὶ ἐγένετο δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον εἰς γʹ. συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον περὶ μὴ ἐφαρμογῆς τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ ΧΞΘʹ. νόμου ἐπὶ λογιστικῶν λαθῶν, ὅπως ἐτροποποιήθη.

§82ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ ἐκλογικὸς νόμος, κύριε πρόεδρε!

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχομεν τὴν βʹ. συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν.

§84Θ. ΖΑΪΜΗΣ. Ἡ συζήτησις περὶ τῆς μιᾶς ψήφου κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον ἔμεινεν ἐκκρεμὴς καὶ εἶχον ζητήσει τὸν λόγον οἱ κ. κ. Τρικούπης καὶ Δηλιγιάννης. Σήμερον δὲν εἶναι καιρὸς πρὸς συζήτησιν τοιούτου ζητήματος, καὶ ἡ διάθεσις τῆς Βουλῆς εἶναι νὰ μείνῃ ἐκκρεμές· οὐχ ἧττον πρέπει νὰ λάβῃ χώραν μία ψηφοφορία καὶ ν’ ἀποῤῥιφθῇ.

§85ΤΙΝΕΣ. Ὄχι.

§86ΖΑΪΜΗΣ ΚΑΙ ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τότε ἀποσύρει ἡ Κυβέρνησις τὸ ἄρθρον αὐτό.

§87ΤΙΝΕΣ. Πολὺ καλά.

§88ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Εἴμεθα εἰς τὴν βʹ. ἀνάγνωσιν καὶ διὰ τοῦτο φέρω μίαν τροπολογίαν ἢ προσθήκην ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου αὑτοῦ, τὴν ὁποίαν σᾶς ἀναγινώσκω· (ἀναγινώσκεται).

§89ΤΙΝΕΣ. Νὰ τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ.

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ τροπολογία αὕτη ὅπως καὶ ἡ τοῦ κ. ὑπουργοῦ θέλουν τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ διὰ νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν εἰς τὴν γʹ. συζήτησιν.

§91Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἤκουσα τὸν ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ὅτι καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῆς μειοψηφίας.....

§92ΤΙΝΕΣ. Τὸ ἀπέσυρεν.

§93Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Λέγω ἀπὸ τοῦδε, ὅτι ἔχω σκοπὸν νὰ ὑποστηρίξω τὴν μειονοψηφίαν διὰ μακρῶν.

§94ΧΟΪΔΑΣ. Καὶ τότε ἐγὼ θέλω ἀποκρούσει αὐτὴν δι’ ἔτι μακροτέρων. (Ἀνεγνώσθη εἰς βʹ. συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν καὶ ἐγένετο παραδεκτὸν κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον ἄνευ ἀντιῤῥήσεως.)

§95ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ν’ ἀναγνωσθῇ τώρα τὸ προξενικόν.

§96ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἡ χθὲς ὑποβληθεῖσα πίστωσις.

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ἤδη ἡ βʹ. συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ διαθέσεως τοῦ κληροδοτήματος Τριανταφυλλίδου ὑπὲρ τῆς γεωργικῆς ἐκπαιδεύσεως. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον εἰς βʹ. συζήτησιν).

§98Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (ὑπουργὸς Ἐκπαιδεύσεως). Κάμνω αὐτὴν τὴν δήλωσιν. Ἐὰν ἦναι ἀναγκαία ἡ συμμετοχή μου εἰς τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ὡς ἁρμοδίου ὑπουργοῦ, ἔπρεπε νὰ γνωρίζω τὸ νομοσχέδιον, ἀλλ’ ἐγὼ δὲν τὸ γνωρίζω.

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ εἶχεν εἰσαχθῆ εἰς τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον παρὰ τοῦ τότε ὑπουργοῦ. Ἤδη δὲ ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐζήτησε τὴν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν κατάταξιν αὐτοῦ.

§100Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν θέλω μὲ τοῦτο νὰ ἀντιλέξω, ἔκαμα ἁπλῶς αὐτὴν τὴν δήλωσιν.

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ψηφοφορεῖται τὸ σύνολον.

§102ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ἐπὶ τοῦ συνόλου ἔχω τὸν λόγον, κύριε πρόεδρε. Κύριοι, τοῦ κληροδοτήματος τούτου τὴν χρῆσιν δὲν τὴν ἐννοῶ. Τὸ 1 ἄρθρον λέγει ὅτι ὅλον τὸ κληροδότημα, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖται ἀπὸ κεφάλαιον ½ ἑκατομμυρίου καὶ ἀπὸ τόκους ἄλλο ἥμισυ ἤτοι ἀπὸ ἓν ἑκατομμύριον, ὅτι τὸ κεφάλαιον αὐτὸ καὶ οἱ τόκοι θέλουν χρησιμεύσει πρὸς ἐκπαίδευσιν τῆς γεωργίας, ἀλλὰ ποία εἶναι ἡ ἐκπαίδευσις τῆς γεωργίας; Πρόκειται 1,000,000 δραχμὰς νὰ τὰς δώσωμεν ποῦ; Πρόκειται περὶ ἑκατομμυρίου, ἀλλὰ ποῦ νὰ τὸ διαθέσωμεν; εἰς διαχείρισιν ἀκανόνιστον; Ἀλλὰ τοῦτο δὲν εἶναι ἡ ἐντολὴ τοῦ διαθέτου. Ὁ διαθέτης εἶπεν, ἀφίνω τὸ ποσὸν αὐτὸ καὶ ἀναθέτω εἰς τὸ Πανεπιστήμιον νὰ γνωμοδοτήσῃ περὶ τοῦ καταστήματος εἰς τὸ ὁποῖον συντελεστικώτερον δύνανται νὰ ἀποδοθῶσι· τὸ Πανεπιστήμιον ὥρισε τὴν σύστασιν γεωργικῶν σχολῶν. Πρέπει λοιπὸν ν’ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις καὶ νὰ ἔλθῃ εἷς ὀργανισμός.

§103ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν θὰ σᾶς ὑποβάλω τὰς παρατηρήσεις μου.

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τοῦ προσωπικοῦ τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν ὑπουργείου καὶ τῶν Πρεσβειῶν. (Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου τούτου καὶ τὰ ἄρθρα 1–24.) (Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 24.

§105ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Πολλοὶ νόμοι περὶ προσόντων ἐψηφίσθησαν μέχρι τοῦδε ἀποβλέποντες διαφόρους κλάδους τῆς ὑπηρεσίας, ἀλλ’ εἰς κανένα δὲν ἐγένετο λόγος περὶ παύσεως· δὲν γνωρίζω δὲ διατὶ κατ’ ἐξαίρεσιν ἐνταῦθα προτείνεται νὰ εἰσαχθῇ ἡ ἀρχὴ αὕτη. Τὸ κατ’ ἐμὲ δὲν εἶμαι ἐναντίος καθ’ ὁλοκληρίαν εἰς τοῦτο, ἐπεθύμουν ὅμως τὸ ἀντικείμενον αὐτὸ νὰ ἐξετασθῇ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἐφαρμοσθῇ, ἐὰν πρέπῃ, εἰς ὅλους τοὺς κλάδους τῆς ὑπηρεσίας καὶ ὄχι μόνον εἰς ἕνα ἐξ αὐτῶν.

§106ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Πολὺ ὀρθῶς παρατηρεῖ ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Τριφυλλίας, ὅτι τὰ περὶ προσόντων δέον νὰ κανονισθῶσι γενικῶς, καὶ ὑπὸ τοιαύτην ἔννοιαν ἤτοι συμφώνως πρὸς γενικὰς ἀρχάς, εἰς ἃς πάντες οἱ κλάδοι δύνανται νὰ ὑπαχθῶσιν, ἐκανονίσθησαν τὰ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ· ἐκανονίσθησαν δὲ ἐπὶ τῶν ἑξῆς βάσεων, ὅτι ἡ εἰσαγωγὴ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν γίνεται διὰ διαγωνισμοῦ, ὅτι ἡ προαγωγὴ γίνεται ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ κατὰ κανόνας ἐν τῷ νόμῳ ὁριζομένους, καὶ ἡ παῦσις γίνεται καθ’ ὡρισμένας περιστάσεις καὶ δι’ ὡρισμένου τρόπου ἐν τῷ νόμῳ διαγραφομένου. Εἰς τὰ περὶ παύσεως καίτοι περιορίζεται ἡ Κυβέρνησις, δὲν περιορίζεται ὅμως εἰς βαθμὸν καθιστῶντα τὴν ὑπηρεσίαν ἀνεξάρτητον ἀπέναντι αὐτῆς καὶ μὴ πειθαρχοῦσαν, διότι πλὴν τῶν διατάξεων καθ’ ἃς παύεται ὁ ὑπάλληλος ἐν περιπτώσει πειθαρχικῆς παραβάσεως ἢ ἐν περιπτώσει διανοητικῆς ἢ σωματικῆς ἀνικανότητος ἢ ἐν περιπτώσει καταργήσεως θέσεως, ὑπάρχει τελευταία διάταξις καθ’ ἣν Συμβούλιον ἁρμόδιον δύναται νὰ ἐπιτρέψῃ τὴν παῦσιν, ὥστε ἔχει μεγάλην ἐλευθερίαν ὁ ὑπουργός. Ὠφελοῦμαι τῆς περιστάσεως ταύτης ἵνα παρατηρήσω ὅτι ἐν τῷ ἄρθρῳ 24 ἐγένετο σφάλμα, διότι ἀντεγράφη κακῶς ἐξ ἑνὸς τῶν κειμένων· φέρω δὲ ὡς τροπολογίαν τὴν διόρθωσιν τοῦ σφάλματος. Ἀντὶ «ἀπαιτεῖται γνωμοδότησις τοῦ Συμβουλίου» ἐνταῦθα ἐτέθη «ἀπόφασις», παρελείφθη δὲ καὶ τὸ τελευταῖον ἄρθρον τὸ ἀφορῶν εἰς τὴν ἀποζημίωσιν, ὅτι οὐδὲν δικαίωμα ἀποζημιώσεως γεννᾶται ὑπὲρ τοῦ παυθέντος παρὰ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου. Σκοπὸς τοῦ νόμου δὲν ὑπῆρξε διὰ τῶν περὶ παύσεως διατάξεων νὰ πλάσῃ δικαιώματα ὑπὲρ τῶν ὑπαλλήλων, ἀλλὰ νὰ ἐπιβάλῃ ὑποχρεώσεις εἰς τοὺς ὑπουργούς, αὗται δὲ κυροῦνται πράγματι διὰ τοῦ περὶ εὐθύνης τῶν ὑπουργῶν νόμου. Ὑποβάλλω λοιπὸν τὰς 2 τροπολογίας καὶ παρακαλῶ νὰ τυπωθῶσι.

§107ΖΩΧΙΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον περὶ οὗ πρόκειται ὑπεβλήθη ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου κ. Τρικούπη ὡς βουλευτοῦ, νομίζω, πρὸ δύω ἐτῶν· δὲν συζητοῦμεν λοιπὸν νομοσχέδιον τῆς Κυβερνήσεως ἀλλὰ νομοσχέδιον τοῦ κ. Τρικούπη. Προκειμένου δὲ λόγου περὶ προσόντων, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ εὑρεθῇ εἷς πῆχυς δι’ ὅλους τοὺς ὑπαλλήλους. Ἤδη ὁ κ. Τρικούπης πρέπει ὡς ὑπουργὸς μετὰ τῶν ἄλλων συνυπουργῶν του νὰ ἀποφασίσῃ τὶ ποιητέον περὶ τῶν προσόντων ἐν γένει, ἀπὸ κοινοῦ· ἀπορῶ δὲ πῶς τὸν πῆχον, τὸ ὁποῖον ἔθεσεν ὡς βουλευτής, δὲν ἀναγνωρίζει ὡς ὑπουργὸς διὰ τοὺς ὑπάρχοντας ὑπαλλήλους.

§108ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἔκαμα τίποτε.

§109ΖΩΧΙΟΣ. Ἔπρεπε νὰ κάμητε.

§110ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὅταν γείνῃ ὁ νόμος.

§111ΖΩΧΙΟΣ. Περίεργον πῶς ἐνῷ δύνανται νὰ κάμουν τὸ καλὸν νὰ μὴ τὸ κάμουν, ἀλλὰ νὰ λέγουν, πρέπει νὰ μὲ βιάσῃς. Τοῦτο δὲν τὸ ἐννοῶ.

§112ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Ὅπως σεῖς δὲν ἐννοεῖτε τὸν ὑπουργὸν οὔτε καὶ ἡμεῖς δὲν ἐννοοῦμεν Σᾶς.

§113ΖΩΧΙΟΣ. Ἐγὼ σᾶς ἐννοῶ. Ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ μᾶς εἴπῃ, ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἶναι ἰδικόν μου· καὶ θὰ ἐρωτήσω διατί δὲν φέρει ἕν νομοσχέδιον ἀπὸ κοινοῦ νὰ τὸ συζητήσωμεν!

§114ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἕκαστος εἰς τὸν κλάδον του ἔφερε. Ἔφερεν ὁ ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ἔφερεν ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν.

§115Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (ὑπουργ. Ἐκπαιδεύσεως). Νομοσχέδιον τῆς Κυβερνήσεως κανονίζον ὁμοιομόρφως τὰ προσόντα ὅλων τῶν ὑπαλλήλων τῶν ὑπαγομένων εἰς τοὺς διαφόρους κλάδους τῆς Διοικήσεως εἶναι ἀδύνατον· διότι ἕκαστος κλάδος, ὡς ἐκ τοῦ εἴδους τῆς ὑπηρεσίας, ἀπαιτεῖ ἴδια προσόντα.

§116ΖΩΧΙΟΣ. Ἀξιότιμε ὑπουργὲ τῆς Ἐκπεδεύσεως, ὑπάρχουν κανόνες γενικοὶ περὶ ὑπαλλήλων καὶ ἀρχαὶ γενικαὶ ἐπὶ τῶν ὁποίων στηρίζεται ἡ παῦσίς των, ἡ πρόσληψίς των, ὁ προβιβασμός των, καὶ περὶ αὐτῶν τῶν κανόνων ὁμιλοῦμεν· ἄλλως τε δὲ μὴ νομίζετε, ὅτι θὰ μεταβάλετε τὰ πράγματα διὰ τῶν νομοσχεδίων. Ἀπὸ τὰ 1840 καταγίνομαι νὰ ἐπιβάλω προσόντα εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ Ναυτικοῦ καὶ δὲν τὸ κατώρθωσα (θόρυβος).

§117ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Θὰ εἴπω δύω λέξεις εἰς ἀπάντησιν. Ὁ προαγορεύσας ἐρωτᾷ διὰ τί δὲν ἐφήρμοσα τὸν νόμον καὶ ἐπὶ τῶν ὑπαρχόντων ὑπαλλήλων. Ἀλλ’ οἱ ὑπάρχοντες εἰσελθόντες εἰς τὴν ὑπηρεσίαν δυνάμει κειμένου νόμου καὶ ὑποβληθέντες κατὰ τὸν νόμον ἐκεῖνον εἰς ἄμισθον ἐργασίαν ὅπως ἀποκτήσωσι τὴν ἔμμισθον θέσιν, δὲν εἶναι δίκαιον νὰ στερηθῶσι τὴν θέσιν δι’ ἔλλειψιν προσόντων διαφερόντων τῶν ἀπαιτουμένων ὅτε ἀπέκτησαν τὴν θέσιν. Δὲν ἀγνοεῖ ὁ προλαλήσας, ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου καταργεῖται ἡ ἄμμισθος ὑπηρεσία τῶν δοκίμων, ἀντ’ αὐτῆς δὲ εἰσάγεται ὁ διαγωνισμός. Ἡ παρατήρησις δὲ τοῦ κ. Ζωχιοῦ, ὅτι εἰσήγαγον τὸν νόμον ὡς βουλευτὴς δὲν μοὶ φαίνεται οὖσα ὀρθή, διότι τὸν εἰσάγω ἤδη ὡς ὑπουργός· ἀλλὰ καὶ ὅταν τὸν εἰσήγαγον ὡς βουλευτὴς τὸν εἶχον ἐπεξεργασθῆ ὡς ὑπουργὸς καὶ τὸν εἶχον συνδυάσει μετὰ τῶν λοιπῶν νόμων τοῦ Κράτους, εἶχον δὲ ὡς ὑπουργός, ὅτε τὸν συνέταττον, λάβει ὑπ’ ὄψιν πᾶσαν πληροφορίαν ἐκ τῆς ὑπηρεσίας. Αἱ βάσεις τοῦ νομοσχεδίου τούτου ὡς πρὸς τὸν συναγωνισμόν, τὴν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ προαγωγὴν καὶ τὴν παῦσιν εἶναι αὐταὶ ἐκεῖναι ἐφ’ ὧν δέον νὰ στηριχθῇ ὁ κανονισμὸς ὅλων τῶν κλάδων τῆς ὑπηρεσίας.

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος ὑπουργὸς ὑπέβαλε τὴν ἑξῆς τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ 24 ἄρθρου. Κατὰ τὴν περίπτωσιν τῆς κατὰ τὸ ά. ἐδάφιον τοῦ προηγουμένου ἄρθρου ὁριστικῆς παύσεως ἀπαιτεῖται πλὴν τῆς ἐγγράφου ἀπολογίας τοῦ ἀπολυτέου ὑπαλλήλου, καὶ γνωμοδότησις τοῦ κατὰ τὸ δʹ. ἐδάφιον τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου συμβουλίου. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι) Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Εἶτα δὲ ἐγένοντο δεκτὰ τὰ ἄρθρα 25, 26 καὶ 27 ἄνευ ἀντιῤῥήσεως καὶ δι’ εἰδικῆς ἐφ’ ἑκάστου αὐτῶν ψηφοφορίας.

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος ὑπουργὸς ἔφερε καὶ ἄρθρον τελευταῖον 28. «Οὐδὲν ἐκ τῶν περὶ παύσεων ὁρισμῶν τοῦ παρόντος νόμου δύναται νὰ πηγάσῃ δικαίωμα ἀποζημιώσεως κατὰ τοῦ Δημοσίου.»

§120Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ δηλώσῃ, ἐὰν μετὰ τὴν δημοσίευσιν τοῦ νόμου ἐννοεῖ νὰ διατηρήσῃ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τὸ ὑπάρχον προσωπικὸν ἐν γένει, καὶ ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν δὲν ἔχουν τὰ ὑπὸ τοῦ νόμου προσόντα, ἀπολαύουσι τὰ προσόντα, ἐὰν μείνουν ἐπὶ 6 μῆνας· διότι τότε κατόπιν τῆς δηλώσεως θὰ γείνῃ ἡ ἑξῆς παρατήρησις, τοσούτῳ μᾶλλον καθόσον δὲν εἶναι βέβαιος ὁ κ. ὑπουργὸς, ἐὰν θὰ ᾖναι καὶ μετὰ ἓξ μῆνας. Ἐὰν κατορθωθῇ τὸ προσωπικὸν τὸ ὑπάρχον νὰ μὴ παυθῇ ἐπὶ ἓξ μῆνας, πρέπει νὰ ἐπιβάλλεται κατόπιν διαρκῶς;

§121ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (ὑπουργ. Ἐξωτερικῶν). Ἐν μὲν τῷ προξενικῷ ὑπάρχει διάταξις κατὰ τὴν ὁποίαν δύνανται νὰ διατηρηθῶσι κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου καὶ ὑπὸ τὰς ἐγγυήσεις αὐτοῦ μόνον οἱ ἔχοντες ἑξαετῆ ὑπηρεσίαν· δηλαδὴ ἀντικαθιστᾷ τὰ ἄλλα προσόντα ἡ ἑξαετὴς ὑπηρεσία· ἐν τούτῳ τὸ νομοσχεδίῳ δὲν ἐτέθη διάταξις περὶ ἑξαετοῦς ὑπηρεσίας, διότι ὅλοι οἱ ἐν ὑπηρεσίᾳ εἶναι ἀρχαῖοι ὑπάλληλοι καὶ ἦτο περιττὸν νὰ κάμωμεν μνείαν περὶ χρόνου ὑπηρεσίας, ἄλλως τε δὲν εἶναι πρέπον νὰ τεθῇ ἡ διάταξις αὕτη, διότι κατὰ τοὺς προϋπάρχοντας νόμους ὡς πρὸς τὴν Κεντρικὴν ὑπηρεσίαν ὑπῆρχε τὸ προσόν, ὅτι δὲν ἠδύνατο νὰ διορισθῇ τις ἀκόλουθος, ἐὰν δὲν ὑπηρετῇ ἀμισθεὶ ὡς δόκιμος ἓξ μῆνας, ἐμπράκτως δὲ πολλάκις ἀντὶ ἓξ μηνῶν ἔμενε τρία καὶ τέσσερα καὶ 5 ἔτη διὰ νὰ γείνῃ ἀκόλουθος, ὑπηρετῶν ὡς δόκιμος ἀμισθεὶ.

§122Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Οἱ ἐν τῇ Κεντρικῇ ὑπηρεσίᾳ ἔχουν ὅλοι τὰ προσόντα;

§123ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἠξεύρετε ὅτι οἱ πλεῖστοι γραμματεῖς τῶν Πρεσβειῶν, διότι περὶ αὐτῶν πρόκειται, ἔχουν τὰ διπλώματά των καὶ τὸν χρόνον τῆς ὑπηρεσίας, τὰ πρόσωπα εἶναι γνωστὰ καὶ ὅλοι γνωρίζομεν, ὅτι ἔχουν τὰ προσόντα· ὥστε ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ τὸ ζήτημα δὲν ἔχει πολλὴν σπουδαιότητα. Τὸ ζήτημα τοῦτο ἔχει πολλὴν σπουδαιότητα ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τῷ ἀφορῶντι εἰς τὸ προξενικὸν προσωπικόν.

§124ΖΩΧΙΟΣ. Διὰ νὰ φέρῃ αἴσιον ἀποτέλεσμα ὁ νόμος περὶ προσόντων ὄχι ὁ παρὼν, ἀλλὰ καὶ πᾶς ἄλλος, πρέπει νὰ προηγηθῇ ὁ κανονισμὸς τῆς ὑπηρεσίας τῆς ὑπαρχούσης. Ὁ Αὔγουστος, ἀφοῦ ἔγεινε κύριος παντὸς, εἶπεν εἰς τὸ βουλευτήριον εἰς τὸ ὁποῖον εἰσῆλθον πολλοὶ, καθαρισθῆτε, καὶ ἔφυγον τινὲς καὶ ἐκαθαρίσθη· τὴν ἑπομένην εἶπε, καθαρισθῆτε, καὶ εἰς τὴν τρίτην τὸ ἐκαθάρισεν αὐτός. Ἰδοὺ τί σᾶς λέγω, νὰ καθαρίσωμεν τὰ ὑπάρχοντα. Ὁ ὑπουργός σᾶς λέγει ὅτι ὅλοι οἱ ὑπάλληλοι εἶναι ἕνας καὶ ἕνας. Ἀλλὰ δὲν μοὶ λέγετε πῶς εἰσῆλθον εἰς τὴν ὑπηρεσίαν; Πολλοὺς εἰσήγαγεν ἡ χάρις, διότι ἐὰν ἡ χάρις δὲν τοὺς εἰσήγαγε, σήμερον δὲν θὰ ἐπρόκειτο λόγος περὶ προσόντων· ἀλλὰ διότι κατὰ πᾶσαν μεταβολὴν ὑπουργικὴν ἡ θέλησις τοῦ ὑπουργοῦ ἄλλους ἀποδιώκει καὶ ἄλλους εἰσάγει, διὰ τοῦτο ἔρχονται τὰ προσόντα. Λοιπὸν κατὰ τὸν κ. ὑπουργὸν ὑπάρχουν εἰς τὰ πράγματα δημόσιοι ὑπάλληλοι, τοὺς ὁποίους εἰσήγαγεν ἡ χάρις.

§125ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν εἶναι ἀληθὲς τοῦτο ὅσον ἀφορᾷ τὴν Κεντρικὴν ὑπηρεσίαν, διότι πρόκειται περὶ προσώπων, ἅτινα εἰσῆλθον εἰς ὑπηρεσίαν ὡς δόκιμοι καὶ προήχθησαν κατ’ ἀρχαιότητα, ἴσως ἀρχὴν μὴ καλὴν, ἀλλ’ οὐχὶ διὰ τῆς χάριτος.

§126ΖΩΧΙΟΣ. Τί θέλετε, νὰ εἴπω ὀνόματα;

§127ΤΙΝΕΣ. Εἰπέ.

§128ΖΩΧΙΟΣ. Εἰδὼς πρὸς εἰδότας λαλῶ· τί θέλετε τὰ περισσότερα; Μὴ ζητήσετε λοιπὸν διὰ τοῦ νόμου αὐτοῦ τῶν προσόντων νὰ καθιερώσητε τὸ ὑπάρχον καὶ νὰ δυνηθοῦν ἄλλοι εἴτε καλλίτεροι εἴτε χειρότεροι νὰ λάβουν τοιαύτας θέσεις. Καὶ τί σᾶς λέγουν; Ἠμπορεῖ νὰ τοῦ λείπῃ τὸ δίπλωμα, ἀλλὰ ἔχει ἑξαετῆ ὑπηρεσίαν. Καὶ ποῖος τὴν ἔχει; Ὁ Ζωχιὸς, τὸν ὁποῖον εἰσήγαγεν ἡ χάρις. Τώρα πρόκειται νὰ καθαρισθῇ τὸν προσωπικόν; Ποῦ κεῖται ἡ δυσκολία τῶν προσώπων. Πρότερον ὑπῆρχεν αἰτία μεγαλειτέρα, ἀλλὰ τώρα εἶναι ὅλοι οἱ πρωθυπουργοὶ καὶ ἠμποροῦν νὰ κάμουν τὴν καθάρισιν. Ἔρχεται ὁ νόμος καὶ τί κάμει; Καθιεροῖ τὰ ὑπάρχοντα. Βάλετε πῆχυν καὶ κατ’ αὐτὸν νὰ μετρηθῶμεν ὅλοι. Ἐὰν ὅμως ἔχωμεν ἀνθρώπους, οἵτινες ἔχουν 6 ἔτη εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, ἠξεύρετε τί θὰ εἴπῃ; Ὑπηρέτησα 10 ἔτη, μὲ ἔτρεφον, μὲ ὑπεστήριζον παρανόμως 10 ἔτη. Ἂν δὲν εἶμαι ἄξιος, διατί νὰ μείνω; Θέλετε νὰ καθιερώσητε τὴν ἰσοβιότητα; Ὅταν ἔλθῃ ἡ γʹ. συζήτησις θὰ σᾶς κάμω ἀνάπτυξιν περὶ προσόντων.

§129ΧΟΪΔΑΣ. Ἀντικρούω τὸν προαγορεύσαντα, διότι ἔχω ἀκράδαντον πεποίθησιν, ὅτι ἀνὴρ σοφὸς καὶ ἀγαθὸς οἷος ὁ κύριος Τρικούπης τοὺς καλοὺς καὶ ἀγαθοὺς θὰ προτιμήσῃ. Ἀνὴρ ὅστις ἦτον εἰς θέσιν νὰ ὑποβάλῃ καὶ ὑπέβαλε νόμον περὶ προσόντων τῶν προξενικῶν ὑπαλλήλων, ἀναφισβητήτως πρόκειται νὰ ἐφαρμόσῃ αὐτὸν καὶ κατὰ τῶν ὑπαρχόντων· διότι θὰ καθαρίσῃ τὴν ὑπηρεσίαν ἐκ τῶν ἀμαθῶν καὶ τῶν φαύλων καὶ θὰ εἰσάξῃ σοφοὺς καὶ ἐναρέτους. Δὲν πιστεύω δὲ ὁ κ. Ζωχιός ὁ ἐμὸς φίλος ὁ γινώσκων τὸν κ. Τρικούπην καὶ ἐκτιμῶν τὴν πολυμάθειαν καὶ ἀρετὴν αὐτοῦ νὰ πιστεύῃ, ὅτι αὐτὸς σοφὸς θὰ προτιμήσῃ τοὺς ἀμαθεῖς, αὐτὸς ἐνάρετος θὰ προτιμήσῃ τοὺς φαύλους, ὁ κ. Τρικούπης, ὁ ὁποῖος διαχειρίζεται ἤδη τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, ὁ ὁποῖος ἐξ ἁπαλῶν ὀνύχων ἐργάζεται εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τὴν διπλωματικήν. Ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἡ Βουλὴ ἀποδεχομένη τὰς σκέψεις μου θὰ προβῇ εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου ἔχουσα ἀκράδαντον πεποίθησιν, ὅτι ὁ κ. Τρικούπης ὡς ἐνάρετος θὰ προτιμήσῃ τοὺς ἐναρέτους καὶ ὡς σοφὸς τοὺς σοφούς, καὶ ὅτι ὁ κ. Τρικούπης καί τοι εἶχε πατέρα πολυειδῶς ὑπηρετήσαντα τὴν πατρίδα εἰς οὐδὲν θὰ λογισθῇ τὴν πατραγαθίαν. Ὡς σοφὸς καὶ ἐνάρετος θὰ κρατήσῃ καὶ ὀφείλει νὰ κρατήσῃ ἐν πολιτείᾳ ἐλευθέρᾳ....

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον εἰς τὴν βʹ. συζήτησιν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἔχομεν ἤδη τὴν βʹ. συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ ὀργανισμοῦ τῶν προξενικῶν ἀρχῶν κτλ. Ὁ κ. Ῥικάκης ὑπέβαλε τροπολογίαν, ἥτις θέλει τυπωθῆ.

§131ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Καὶ ἐγὼ ὑποβάλλω τροπολογίαν.

§132ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τις τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς;

§133ΖΩΧΙΟΣ. Διὰ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου αὐτοῦ θ’ αὐξήσουν τὰ ἔξοδα;

§134ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὑπάρχει μακρὰ αἰτιολογητικὴ ἔκθεσις δημοσιευθεῖσα μετὰ τοῦ πρώτου νομοσχεδίου, ὅτε πρὸ διετίας ὑπέβαλον αὐτό· ἐκεῖ ὑπάρχουσιν ὅλοι οἱ ὑπολογισμοὶ τῆς αὐξήσεως τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων ἐκ τοῦ νόμου τούτου. Ἀλλὰ διὰ τὸ ἐνεστὼς ἔτος οὐδεμία θὰ ὑπάρξῃ μεταβολή, διότι ὁ νόμος θ’ ἀρχίσῃ μετὰ ἓξ μῆνας, τουτέστιν ἀφοῦ παρέλθῃ τὸ παρὸν ἔτος. Ἐγένετο δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου, ἀνεγνώσθη δὲ καὶ τὸ 1 ἄρθρον.

§135ΡΩΜΑΙΟΣ. Λείπουν ὅλοι οἱ βουλευταὶ, κύριε πρόεδρε.

§136ΤΙΝΕΣ. Τί εἶναι αὐτό; Εἶναι μέσα.

§137ΡΩΜΑΙΟΣ. Δὲν εἶναι ἀπαρτία, κύριε πρόεδρε. Ἐκφωνεῖται ὁ ὀνοματικὸς κατάλογος τῶν κ. βουλευτῶν, παρόντες δ’ εὑρίσκονται 90.

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι 90 παρόντες, ὥστε δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία. Θὰ παρακαλέσω δὲ τοὺς κ. βουλευτὰς νὰ ἔρχωνται τὴν 7 πρωϊνὴν ὥραν. Ὥρα 12 παρὰ 20/60.