1877.03.17

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 100

τῆς 17 Μαρτίου 1877.

(Πέμπτη).

Ὥρα μ. μ.

Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου, εὑρεθείσης ἐν ἀπαρτίᾳ τῆς Βουλῆς, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως καὶ ἐπεκυρώθησαν.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, μία ἡμέρα μᾶς χωρίζει ἀπὸ τῆς λήξεως τῆς συνόδου· πολλάκις παρεκάλεσα τὴν Βουλὴν νὰ συζητήσῃ ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν. Ἐπειδὴ σήμερον ὀλίγην ἐργασίαν ἔχομεν, παρακαλῶ τὴν Βουλὴν μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου νὰ παραμείνῃ ἐνταῦθα, νὰ τελειώσῃ ἡ συζήτησις τῶν ἀναφορῶν, ἐπὶ τῶν ὁποίων ὑπέβαλεν ἡ ἐπιτροπὴ ἔκθεσιν. Παρατηρῶ εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι αὔριον ὀφείλομεν νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἐκλογὴν ἐφόρου· ἐὰν δὲν πράξῃ τοῦτο, πρέπει νὰ προβλέψῃ ἀπὸ σήμερον περὶ τῆς ἐποπτείας ἐπὶ τοῦ Βουλευτηρίου.

§2ΦΙΛΗΜΩΝ. Ἐὰν δὲν δυνηθῇ, νὰ δώσῃ μίαν παράτασιν.

§3ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἐγὼ προτείνω ν’ ἀνατεθῇ εἰς τὸν πρόεδρον, διότι ὁ κ. Φιλήμων ἀποσύρει τὴν παραίτησίν του.

§4ΦΙΛΗΜΩΝ. Ἐγὼ δὲν ἀποσύρω, διότι δὲν συνειθίζω· εἰμπορεῖ ἡ Βουλὴ νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐκλογήν.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κάτοχοι τῶν παλαιῶν ἑλληνικῶν χρεωγράφων, οἱ ἐν Ὁλλανδίᾳ, παραπονοῦνται διὰ τὴν παραχώρησιν τοῦ κτήματος Μπάφη, διότι τὸ θεωροῦν δυνάμει τοῦ παλαιοῦ νόμου ὡς ὑπέγγυον.

§6Χ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ κλητῆρος σᾶς ἐπεδόθη;

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διὰ τοῦ ταχυδρομείου. Ὁ κ. Μπαρουξῆς ἐκ Σύρου δι’ ἀναφορᾶς του ζητεῖ τροποποίησίν τινα τοῦ νόμου περὶ σμύριδος, ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον ἐτελείωσεν, ὥστε μένει ἡ ἀναφορά. Διάφοροι κάτοικοι Κορίνθου δι’ ἀναφορᾶς των πρὸς τὴν Βουλὴν λέγουν ὅτι ὁ τελευταῖος νόμος, ὅστις ἐψηφίσθη, θέλει παραβλάψει τὰ συμφέροντα αὐτῶν. Μεταβαίνομεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν· ὁ κ. Ῥοντήρης ἔχει ζητήσει τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως καὶ μετὰ ταῦτα ὁ κ. Δημητριάδης.

§8ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Πρὸ δύω ἐτῶν, κύριοι, ἀκριβῶς τὴν 19 Μαρτίου, ἡ ὁποία ἔρχεται μετὰ δύω ἡμέρας, ἐγένετο ἡ περίφημος συνεδρίασις, κατὰ τὴν ὁποίαν παρεβιάσθησαν οἱ ὅροι τῆς ἀπαρτίας. Ἐγὼ εὑρέθην τότε ἐντὸς τῆς Βουλῆς καὶ ἐθεώρησα καθῆκόν μου νὰ ἀπέλθω, καὶ εἶναι γνωστὰ τὰ ἀποτελέσματα. Ἐνόμισα, ὅτι ἐκπληρῶ τὸ καθῆκόν μου, ἐγὼ καὶ ἐννέα ἄλλοι νὰ ἀπέλθωμεν. Ἐν τῷ μεταξὺ ἔλαβον χώραν πολλαὶ πιέσεις. Ἕξ ἐξ αὐτῶν ἐπανῆλθον, οἱ δὲ τέσσαρες, οἱ ὁποῖοι ἐμείναμεν, ὑπέστημεν μίαν ποινήν, τὴν ὁποίαν μᾶς τὴν ἐπέβαλεν ἐκτάκτως ἡ Βουλὴ ἐκείνη· ἀπεφάσισεν, ὅτι ἡμεῖς δὲν ἐξεπληρώσαμεν τὸ καθῆκόν μας καὶ μᾶς διέγραψαν ἐκ τῶν παρόντων καὶ δὲν ἐλάβαμεν τὴν ἀποζημίωσίν μας, ἐνῷ οἱ ἄλλοι τὴν ἔλαβον. Τώρα ἐγώ, ἐπειδὴ πρόκειται περὶ χρημάτων καὶ ἐνδιαφέρομαι, ἀνέβαλον ἐπ’ ἄπειρον, ἐπὶ δύω ἔτη, νά φέρω πρότασιν νὰ ἀποφασίσωμεν, ἀλλ’ οὐχ ἧττον ἔχω συμφέρον καὶ καθῆκον νὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλήν, ἐάν, ἐνῷ διατελοῦμεν ὑπ’ αὐτὴν τὴν ποινήν, ἐννοῇ καὶ ἡ σημερινὴ Βουλὴ ὅτι δὲν ἐξεπληρώσαμεν τὸ καθῆκόν μας. Τώρα ἐγὼ ἐκίνησα ἀγωγὴν καὶ ἡ ἀγωγή μου εἶναι ἀκριβὴς καὶ οὐσιώδης, ἀλλὰ τὸ ποσόν, λέγει ὁ Κανονισμός, ὁρίζεται ὑπὸ τῆς Βουλῆς, δὲν ὁρίζεται ὑπὸ τοῦ δικαστηρίου· τὸ δικαστήριον εἰμπορεῖ νὰ προσδιορίσῃ τὸ ἐλάχιστον. Νομίζω λοιπὸν ὅτι εἶναι δίκαιον ὁ πρόεδρος νὰ ἐρωτήσῃ τὴν Βουλὴν καὶ ἡ Βουλὴ νὰ ἀποφασίσῃ ἐὰν ἡμεῖς ἐξεπληρώσαμεν τὸ καθῆκόν μας, διότι ἐὰν δὲν ἐξεπληρώσαμεν τὸ καθῆκόν μας δὲν θέλομεν τίποτε· δὲν θέλει τοῦτο; ἂς ἀποφασίσῃ ὅτι ἡ νόμιμος ἀποζημίωσις εἶναι 1500 δραχμῶν.

§9ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Τότε ἡμεῖς διατί νὰ μὴ πάρωμεν!

§10ΛΑΠΑΣ. Ὡς πρόεδρος τῆς ἐπιτροπῆς ἔλαβον ἀναφορὰν ἀπὸ τὸν κ. Ῥοντήρην, ὁ ὁποῖος ἐζήτησε 1500 δραχμάς, ὄχι διότι οἱ βουλευταὶ ἐπῆραν ἀλλὰ καὶ οἱ ὑπουργοί. Ἀφοῦ λοιπὸν ἐπῆραν καὶ οἱ ἄλλοι, δίκαιον εἶναι νὰ λάβῃ καὶ αὐτός. Οὕτω πως ἐνόμισα καὶ ὑπέγραψα ὅτι δικαιοῦται καὶ αὐτός. Ἡ Βουλὴ εἶναι ἁρμοδία νὰ κάμῃ ὅ,τι νομίζει δίκαιον.

§11ΡΙΚΑΚΗΣ. Νομίζω, ὅτι κατ’ οὐσίαν ὁ ἔντιμος βουλευτὴς ἔχει δίκαιον καὶ πρὸ πάντων ἀτομικῶς, διότι ἐξεπλήρωσε καθολοκληρίαν τὸ καθῆκόν του, ἴσως κατά τι ὀλίγον, ἀλλ’ ἀπεχώρησε κάλλιον παντὸς ἄλλου. Ἀλλὰ δυστυχῶς κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον, ὅταν ἦλθεν ὁ προϋπολογισμὸς τῆς ἐκτάκτου συνόδου πρὸς ψήφισιν καὶ ἐξητάσθη τὸ ζήτημα, ἐὰν οἱ βουλευταὶ ἐκεῖνοι, ἐνῷ δὲν ἦτον ἀπαρτία, δικαιοῦνται νὰ λάβουν ἀποζημίωσιν, ἡ Βουλὴ ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν τὴν συζήτησιν περὶ ἐκπληρώσεως τοῦ καθήκοντος καὶ ἀπεφάσισεν ὅτι δὲν ἐξεπλήρωσαν, διότι ἡ συνεδρίασις ἐκείνη δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς σύνοδος κατὰ τὴν ὁποίαν ἐξεπλήρωσαν τὸ καθῆκόν των, καθόσον δὲν ἐγένετο ἀπαρτία καὶ βουλευτικὴ πρᾶξις. Συνεπῶς διέγραψε τὸ κονδύλιον, καὶ οἱ λαβόντες ὑποχρεοῦνται εἰς ἀπόδοσιν. Ἄλλως τε, ἐὰν παραδεχθῶμεν τοῦτο διὰ τὸν κ. Ῥοντήρην, θὰ ἀνατρέψωμεν ὅ,τι ἀπεφασίσαμεν.

§12ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Ἐγὼ δὲν πιστεύω ν’ ἀπεφάσισεν ἡ Βουλή, ὅτι ἡμεῖς δὲν ἐξεπληρώσαμεν τὸ καθῆκόν μας, οὔτε εἶμαι ἐγὼ πρωταίτιος, ἐὰν δὲν ἐγένετο ἀπαρτία, οὔτε λέγει τὸ Σύνταγμα, ἐὰν γίνῃ ἀπαρτία, τότε δικαιοῦνται οἱ βουλευταί· ἄλλως τε κατὰ τὴν πρώτην συνεδρίασιν δὲν ἀπαιτεῖται ἀπαρτία· οἱ ἐμφανισθέντες ἔχουν νόμιμον δικαίωμα. Ἂς ἀποφασίσῃ τέλος τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον δὲν ὁρίζεται ὑπὸ τοῦ δικαστηρίου. Τέλος ἂς ἀποφασίσῃ ὅ,τι θέλει.

§13ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἡ ἀρχὴ, τὴν ὁποίαν προέβαλεν ὁ κ. Ῥικάκης, εἶναι κακίστη· διότι ὑποθέτω μία Κυβέρνησις συγκαλεῖ εἰς ἔκτακτον σύνοδον καὶ ἔρχονται ἐνταῦθα οἱ κ. βουλευταὶ καὶ ἡ Κυβέρνησις δὲν θέλει νὰ συνεδριάσῃ, ἢ δὲν γίνεται ἀπαρτία· οἱ ἐρχόμενοι ἐνταῦθα δὲν δικαιοῦνται εἰς ἀποζημίωσιν; καὶ ἰδίως διὰ τὸν κ. Ῥοντήρην εἶναι ἄδικον, αὐτὸς εἶναι ὡς νὰ ἤρχετο διαρκῶς.

§14ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ πρότασις τοῦ κ. Ῥοντήρη μοὶ φαίνεται, ὅτι εἶναι ἄδικος· ἀλλ’ ὅσον ἄδικος καὶ ἂν ᾖναι ἔχει τι ὑπὲρ αὐτῆς· διότι καὶ ἄλλοι εὑρίσκονται εἰς τὴν αὐτὴν κατάστασιν. Ὁ κ. Ῥοντήρης καὶ οἱ ἀποχωρήσαντες φρονοῦσι, ὅτι ἐξεπλήρωσαν τὸ καθῆκόν των πρὸς τὴν πατρίδα των· ἀλλ’ ὅσον δικαιοῦνται ἐκεῖνοι τὸ αὐτὸ δικαιοῦνται καὶ οἱ ἄλλοι, οἵτινες συνεπείᾳ τοῦ Διατάγματος ἦλθον ἐνταῦθα, ἀλλ’ ἐνόμισαν, ὅτι ἀποχωροῦντες ἐκπληροῦσι τὸ καθῆκόν των. Ἐὰν λοιπὸν ἡ Βουλὴ ἀποφασίσῃ ἐπὶ τῆς αἰτήσεως τοῦ κ. Ῥοντήρη, ὀφείλει καὶ καθῆκον ἔχει νὰ ἀποφασίσῃ γενικῶς. Ἐὰν ὁ κ. Ῥοντήρης δικαστικῶς δύναται νὰ λάβῃ τὸ δίκαιόν του, εἰμπορεῖ νὰ τὸ πράξῃ ἀξιόλογα, ἀλλ’ ἡ Βουλὴ θὰ πράξῃ μέγα ἄδικον χορηγοῦσα εἰς ἐκεῖνον πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον στερεῖ ἀπ’ ἄλλους.

§15ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Ἐγὼ δὲν ταυτίζω τὴν τύχην μου μὲ τὴν ἰδικήν σας· διότι ἂν πρόκειται νὰ ἀποζημιωθῶσι καὶ οἱ ἄλλοι ἐγὼ παραιτοῦμαι, διότι οἱ μὴ παρουσιασθέντες δὲν ἔχουν καμμίαν ἀπόδειξιν ὅτι ἐξεπλήρωσαν τὸ καθῆκόν των. Θέλω αὐστηρῶς τὸ δίκαιον· διότι ἔγεινε λόγος περὶ τῆς διαγωγῆς μου, δὲν καταδέχομαι νὰ εἴπω τίποτε· ἀλλ’ ὁ κ. Βούλγαρης μὲ διέγραψε ἐκ τῶν παρόντων, μοὶ ἐπέβαλε μίαν ποινὴν, θέλετε καὶ σεῖς νὰ τὴν παρατείνετε; νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ ἐὰν πρέπει νὰ ἀποδοθῇ ἡ ἀποζημίωσις ἡ νόμιμος εἰς τοὺς ἐκπληρώσαντας τὸ καθῆκόν των κατὰ τὸ 1875.

§16ΧΟΪΔΑΣ. Συνδέομαι μετ’ ἀδελφικῆς φιλίας πρὸς τὸν κ. Ῥοντήρην καὶ δέχομαι τὰς ἰδέας του.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συντόμως, κατεπείγει ὁ χρόνος.

§18ΧΟΪΔΑΣ. Ἡ ἔνδειξις τῆς φιλίας καὶ ὁ σεβασμὸς πρὸς τὰς ἰδέας του δὲν θὰ μὲ ἐμποδίσωσι νὰ ἀποκρούσω τὴν ἰδέαν του· ὁ κ. Ῥοντήρης προσῆλθε μὲν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἐξεπλήρωσε μέγα καθῆκον πρὸς τὴν πατρίδα ἀποχωρῶν, ἀλλὰ δὲν παρέμενε ἐν τῷ Βουλευτηρίῳ μετὰ τῶν ἄλλων τῶν πληττόντων τὰ στέρνα τῆς πατρίδος· ἐὰν παρέμενεν ἐν τῷ ἀκροατηρίῳ καὶ ἐτέλει ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐτέλουν οἱ ἄλλοι ἠδύνατο νὰ λάβῃ τὸ ἐπίδομα τῶν 1500 δραχμῶν· ἀλλ’ ὁ κ. Ῥοντήρης τί ἔπραξεν; εἶδε τελούμενα τὰ ὄργια, εἶπε, δὲν ἐννοῶ νὰ ἐκπληρώσω ἄλλο καθῆκον, εἰμὴ τὸ καθῆκον τῆς διαμαρτυρήσεως. Ποία ἡ δικαία ἀμοιβὴ; ἡ ἀγάπη τῆς πατρίδος πρὸς τὸ τέκνον της. Εἶναι μικρὰ ἡ ἀμοιβὴ τῶν 1500 δραχμῶν. Ὁ κ. Ῥοντήρης μετὰ πατριωτισμοῦ ἐξεπλήρωσε τὸ καθῆκόν του· τίς δὲν γνωρίζει τὸ καθῆκον, τὸ ὁποῖον ἐξεπλήρωσε ὁ κ. Ῥοντήρης πρὸς τὴν πατρίδα; μόνον οἱ προδόται οἱ ἀσυστόλως παραβιάζοντες τοὺς νόμους δύνανται νὰ κακίσωσι τὸν κ. Ῥοντήρην (θόρυβος). Τὴν ἐλευθερίαν τοῦ λόγου οὐδεὶς δύναται νὰ τὴν ἐμποδίσῃ. Ὁ κ. Ῥοντήρης ἐξεπλήρωσε τὸ πρὸς τὴν πατρίδα καθῆκόν του, ἀλλὰ καὶ ἄλλοι, καὶ ἐκεῖνοι οἵτινες ἀπεχώρησαν τοῦ Βουλευτηρίου καὶ ἔῤῥιψαν κατὰ πρόσωπον τὴν ἀτίμωσιν κατὰ τῶν στηλιτῶν. Πῶς ἠμείφθησαν ἐκεῖνοι; διὰ τῆς ἀγάπης τοῦ ἔθνους. Ἀρκετὴ εἶναι νομίζω ἡ ἀγάπη ἡ διδομένη παρὰ τῆς πατρίδος. Ὅσον ἀφορᾷ τὸν κ. Σακελλαρόπουλον, εἶναι ἀδικωτάτη ἡ σκέψις του. Πῶς ἦλθεν εἰς τὰς Ἀθήνας; οὐχὶ νὰ τελέσῃ ὄργια, ἀλλὰ νὰ διαμαρτυρηθῇ ἐκτὸς τῆς Βουλῆς κατὰ τῶν ἀσεβούντων κατὰ τῶν νόμων. Δὲν εἶναι ἀρκετὴ ἡ ἀγάπη τῆς πατρίδος;

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῆς προτάσεως. Ὁ κ. Ῥοντήρης ἠκούσατε τί ζητεῖ.

§20Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Νομίζω, ὅτι ἡ πρότασις δὲν δύναται νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν. Ὅτι ὁ κ. Ῥοντήρης ἔχει δίκαιον τοῦτο εἶναι ἀναντίῤῥητον. Τὸ Β. Διάταγμα προσεκάλεσε εἰς ἔκτακτον σύνοδον τὴν Βουλὴν, ὅλοι οἱ βουλευταὶ ὅσοι προσῆλθον ἔχουν δικαίωμα, κατὰ ῥητὴν τοῦ Συντάγματος διάταξιν, νὰ ἀποζημιωθοῦν, ἡ ἰδία δὲ Βουλὴ κανονίζει καὶ τὸ ποσὸν τῶν ἐξόδων. Βουλὴ τότε δὲν ὑπῆρξε, ἑπομένως πᾶσα πρᾶξις τοῦ Σώματος εἶναι ἄκυρος καὶ ἠκυρώθη κατόπιν· ἑπομένως ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ φέρῃ νόμον καὶ νὰ εἴπῃ ὅτι τὸ δεῖνα ἄτομον ἔχει αὐτὴν τὴν ἀπαίτησιν, καὶ ἡμεῖς νὰ χορηγήσωμεν τὴν πίστωσιν. Δὲν δύναται σήμερον ἡ παροῦσα Βουλὴ νὰ κανονίσῃ τί ἔπρεπε νὰ λάβουν οἱ βουλευταὶ τῆς Βουλῆς ἐκείνης· ἡ ἀπαίτησις πρέπει νὰ ἔλθῃ διὰ πιστώσεως· αὐτὴ εἶναι, νομίζω, ἡ λύσις.

§21ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Νομίζω, ὅτι πρόκειται περὶ ἐκτελέσεως τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πετιμεζᾶς προτείνει τὸ ἀπαράδεκτον, καὶ αὐτὸ θὰ θέσω εἰς τὴν ψηφοφορίαν. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Πετιμεζᾶ παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι). Δὲν παρεδέχθη. Τίθεται εἰς ψηφοφορίαν ἡ πρότασις τοῦ κ. Ῥοντήρη· ὁ κ. Ῥοντήρης, βουλευτὴς κατὰ τὴν ἔκτακτον σύνοδον τοῦ 1875, δὲν ἔλαβε τὰς 1500 δρ. (θόρυβος).

§23ΡΩΜΑΙΟΣ. Δι’ ὅλους πρέπει νὰ ἐρωτήσητε, καὶ διὰ τοὺς ἄλλους τρεῖς.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τότε πρέπει ἡ πρότασις τῆς Βουλῆς νὰ γείνῃ γενικωτέρα.

§25ΡΙΚΑΚΗΣ. Τὸ ποσὸν τὸ προσδιορίζει ἡ Βουλὴ εἰς τὴν ἔκτακτον σύνοδον, ποῖοι θὰ τὸ ἀποφασίσουν τοῦτο....

§26ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ἡ Βουλὴ θέλει νὰ πληρώσῃ τοὺς τέσσαρας, πρέπει νὰ τὸ πράξῃ μὲ αἰτιολογίαν. Κύριοι, πέρυσιν ἡ Βουλὴ εἶπεν ὅτι Σύνοδος τοῦ ἔτους αὐτοῦ δὲν ἐγένετο καὶ ὅτι δὲν τὴν ἀναγνωρίζει. Ἐγὼ δὲν ἤμην σύμφωνος, διότι Β. Διάταγμα ἐξεδόθη καὶ ἦλθον βουλευταί· ἀλλ’ ἡ Βουλὴ αὐτὴ εἶπεν ὅτι δὲν τὴν ἀναγνωρίζει καὶ κατὰ συνέπειαν 350 χιλιάδας δραχμάς, τὰς ὁποίας ἔλαβον, ἀπεφάσισε νὰ ἐπιστραφῶσι. Τώρα ἐὰν θεωρηθῇ καὶ πρέπει νὰ θεωρηθῇ μία ὑπέρβασις, ἠμπορεῖ νὰ εἴπῃ, οἱ βουλευταὶ αὐτοὶ νὰ πληρωθοῦν κατ’ ἐξαίρεσιν. Κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. Ῥοντήρης δὲν ζητεῖ ἐξαιρετικῶς τὰς 1500 δραχμάς.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ῥοντήρη καὶ διὰ τοὺς 4, παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη.

§28ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Περιῆλθεν εἰς γνῶσίν μου, ὅτι μετ’ ὀλίγον θὰ ἐνεργηθῶσιν 5 ἢ 6 δημοτικαὶ ἐκλογαί. Φρονῶ, ὅτι εἶναι ἄδικον αὐτό, διότι μετ’ ὀλίγον, ἀφοῦ ἐγκατασταθοῦν οἱ νέοι αὐτοὶ δήμαρχοι, θὰ γείνουν νέαι δημοτικαὶ ἐκλογαί, γενικαί, καὶ δὲν πρέπει νὰ ὑποβάλωμεν τοὺς ἐκλογεῖς εἰς διπλοῦν ἀγῶνα.

§29ΠΛΑΠΟΥΤΑΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργόν......

§30Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡ Βουλὴ δὲν ἐξέφερε γνώμην....

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὔτε ἡ Κυβέρνησις, οὔτε ἡ Βουλή.

§32ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἡ Κυβέρνησις δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐκφράσῃ γνώμην, διότι αὐτὴ ἐκτελεῖ τὸν νόμον. Βεβαίως ἕως ὅτου γίνῃ ἡ ἐγκαθίδρυσις τῶν δημάρχων, θὰ παρέλθουν 4 μῆνες, καὶ μεταξὺ τῆς ἐγκαθιδρύσεως καὶ τῶν νέων ἐκλογῶν δὲν θὰ μεσολαβήσῃ πολὺς χρόνος, ἀλλ’ ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐπέλθῃ καμμία ἀναστολή.

§33Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Νομίζω, ὅτι καὶ ἡ Βουλὴ εὑρίσκεται εἰς τὴν αὐτὴν ἀνικανότητα, διότι ὑπάρχει διάταξις νόμου, κατὰ τὴν ὁποίαν ἅμα χηρεύσῃ θέσις δημάρχου, πρέπει εὐθὺς νὰ γίνῃ νέα ἐκλογὴ, καὶ δὲν δύναται ἡ Βουλὴ νὰ τροποποιήσῃ τὸν νόμον αὐτὸν, εἰμὴ διὰ νέου νόμου.

§34ΠΛΑΠΟΥΤΑΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ μοὶ δώσῃ μίαν ἐξήγησιν ἐπὶ τῆς καταστάσεως τῶν μαθητῶν τῆς στρατιωτικῆς σχολῆς, διότι βλέπω ἐδῶ εἰς τὸν κατάλογον, ὅτι ἔγιναν δεκτοὶ καὶ ἀποτυχόντες.

§35Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ὁ προκάτοχος κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐνόμισεν, ὅτι τὸ ἄρθρον 3 τοῦ ὀργανισμοῦ τῆς σχολῆς δίδει τὸ δικαίωμα τῆς εἰσόδου μαθητῶν, διὰ νὰ μὴ ἐξέλθουν εἰς τὸν στρατὸν, ἐπὶ τῷ ὅρῳ τῶν ἐκτάκτων διδάκτρων ἄνευ τῆς ὑποχρεώσεως, ἐὰν εὐδοκίμησαν, καὶ διὰ τοῦτο καὶ τοι ἀποτυχόντας τοὺς ἐπέτρεψε νὰ εἰσέλθουν.

§36ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. Οἱ μαθηταὶ ἀπέτυχον εἰς μὴ κύρια μαθήματα· κατὰ συνέπειαν ἐθεωρήθη, ὅτι δύνανται νὰ γείνουν καλοὶ πολῖται, καί τοι ἀποτυχόντες εἰς μὴ κύρια μαθήματα, αἴφνης εἰς τὴν γεωγραφίαν, τὸν χορόν.....

§37ΧΟΪΔΑΣ. Τὰ μαθήματα τῆς γεωγραφίας διὰ τοὺς στρατιώτας εἶναι ἀναγκαιότατα.

§38ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. Ναί· ἀλλ’ ἴσως ὄχι τόσον διὰ τοὺς μὴ στρατιώτας, ὅπως εἶναι αὐτοί.

§39ΠΛΑΠΟΥΤΑΣ. Ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ διαγράψῃ τὴν λέξιν «ἀποτυχόντας».

§40ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Κατὰ τὸν νόμον οἱ μαθηταὶ διαιροῦνται εἰς εὐδοκιμήσαντας καὶ εἰς ἀποτυχόντας.

§41Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τῳόντι ὑπάρχει νόμος περὶ συστάσεως τῆς στρατιωτικῆς σχολῆς τοῦ 1835, ὁ ὁποῖος εἶναι νόμος σοφὸς, διότι σοφοὶ καὶ πεπειραμένοι ἄνδρες τὸν ἔκαμον. Σήμερον δὲν ὑπάρχει νόμος, διότι ἐκεῖνος ἐτέθη κατὰ μέρος, καὶ ὑπάρχουν διατάγματα, τὰ ὁποῖα εἶναι ψεύματα, διότι εἶναι ἐναντίον τῆς ἐντολῆς τῆς Βουλῆς.

§42ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ὁσάκις δὲν ὑπάρχουν νόμοι, νομίζω, ὅτι τὰ διατάγματα πρέπει νὰ ᾖναι σεβαστά· ἐὰν δὲ νομίζῃ ὁ ὑπουργὸς, ὅτι τὸ διάταγμα εἶναι ἀτελὲς ἢ πλημμελὲς, πρέπει νὰ τὸ ἐπανορθώσῃ. Ἐλπίζω δὲ, ὅτι ἐὰν λάβω τὴν εὐκαιρίαν νὰ ὑποβάλω τὸν ὀργανισμὸν τοῦ στρατοῦ, μεταξὺ αὐτοῦ θὰ ᾖναι καὶ ὁ ὀργανισμὸς τῆς στρατιωτικῆς σχολῆς.

§43Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τὸ νὰ λέγετε, ὅτι δὲν ὑπάρχει νόμος, εἶναι ἄξιον ἀπορίας.

§44ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Εἶναι εἰς ἀχρηστίαν.

§45ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ποῖος τὸν ἔβαλε;

§46ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Ὅλα αὐτὰ δὲν ἔχουν πρακτικὴν ἀξίαν.

§47ΛΑΠΑΣ. Κύριε πρόεδρε, προβῆτε εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μεταβαίνομεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν· εἶναι ἡ γʹ. ἀνάγνωσις τοῦ νομοσχεδίου περὶ μεταβολῆς ὅρων τινῶν τοῦ δανείου τῶν 10 ἑκατομμυρίων.

§49ΛΕΒΙΔΗΣ (ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐπὶ τοῦ πρώτου ἄρθρου τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὑπουργεῖον φρονεῖ, ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ μικρά τις τροποποίησις. Κατὰ τὸ νομοσχέδιον, τὸ δάνειον διαιρεῖται εἰς 100,000 ὁμολογίας, ἀνὰ 100 φράγκα ἑκάστη. Αὐτὸ ἐθεωρήθη καὶ ἀπὸ τοὺς τραπεζίτας τοὺς ἐν Ἀθήναις, καὶ ἀπὸ ἄλλους διαφόρους πολὺ ὀχληρόν· διότι ἕνας ὁ ὁποῖος θέλει νὰ λάβῃ 10, 15, 20, 30, ἡ Τράπεζα ἡ ὁποία ἔλαβε 1,000,000, εἶναι ἄλλος ὁ ὁποῖος ἔλαβε σήμερον 6000, αὐτοὶ εἶναι βιασμένοι νὰ ἔχουν βαστάζους, οἱ ὁποῖοι νὰ κουβαλοῦν τὰς ὁμολογίας, καὶ ὅταν ἔρχεται ἡ ἑξαμηνία νὰ κόψουν τὰ τοπομερίδια χρειάζονται 15 ἡμέραι. Διὰ τοῦτο ἡ Κυβέρνησις φρονεῖ, ὅτι εἶναι καλὸν νὰ ἔχῃ ἑκάστη ὁμολογία 250 φράγκα. Νομίζω, ὅτι καὶ ὁ πρώην ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ὁποῖος ὑπέβαλε τὸ νομοσχέδιον, δὲν θὰ ἔχῃ ἀντίῤῥησιν, ἑπομένως νὰ παραδεχθῇ ἡ Βουλὴ αὐτό. Τὸ ἄρθρον πρέπει νὰ τροποποιηθῇ ὡς ἑξῆς. Ἄρθρον 1. Τὸ κατὰ τὸν ἀπὸ 17 Δεκεμβρίου 1876 ΦΠΓʹ. νόμον ἐθνικὸν δάνειον τῶν 10,000,000 νέων δραχμῶν θέλει διαιρεθῇ εἰς 40,000 ἀνωνύμους ὁμολογίας καὶ θέλει διατεθῆ διὰ δημοσίας ἐγγραφῆς πρὸς 79%, ἤτοι ἐπὶ καταβολῇ δραχμῶν νέων ἢ φράγκων 197½ δι’ ἑκάστην ὁμολογίαν. Ὡς πρὸς τὴν αὔξησιν τῆς ἐλαττώσεως μένομεν σύμφωνοι, 79, ὅπως τὸ εἶχε καὶ ἡ παρελθοῦσα Κυβέρνησις. Εἰς τὸ δεύτερον ἄρθρον λέγει, ὅτι τὰ περιπλέον καταβληθέντα 2% θέλουν ἀποδοθῆ μετὰ τῶν τόκων τῆς πρώτης ἑξαμηνίας. Ἡ Κυβέρνησις φρονεῖ, ὅτι αὐτὸ εἶναι ἄδικον, καὶ νομίζει, ὅτι εἶναι καλλίτερον νὰ τροποποιηθῇ ὡς ἑξῆς. Ἄρθρον 2. Αἱ διατάξεις τοῦ προηγουμένου ἄρθρου ἐφαρμόζονται καὶ ἐπὶ τῶν μέχρι τοῦδε γενομένων ἐγγραφῶν. Τὰ περιπλέον καταβληθέντα 2% διὰ τὰς ἐγγραφὰς ταύτας θέλουσιν ἀποδοθῆ τοῖς δικαιούχοις ἢ θέλουσι συμψηφισθῆ ἐν περιπτώσει ἀγορᾶς νέων ὁμολογιῶν. Αὐτὰς τὰς δύω τροποποιήσεις ἔχομεν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου.

§50ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Ἡ ἔκδοσις τοῦ δανείου πρὸς 100 φράγκα, θέλει βεβαίως εὐκολύνει τὴν κάλυψιν τοῦ δανείου. Τὴν ἔκδοσιν εἰς ἀνώτερον ποσὸν τὴν ζητοῦσι βεβαίως οἱ τραπεζῖται, οἵτινες θέλουν τὰς ὁμολογίας διὰ νὰ τοποθετήσουν κεφάλαια. Οἱ ἀγορασταὶ τῶν ὁμολογιῶν διαιροῦνται εἰς δύω τάξεις, ἢ ἀγοράζω ὁμολογίας διὰ νὰ τοποθετήσω τὰ κεφάλαιά μου, ἢ διὰ νὰ κερδοσκοπήσω ἐπ’ αὐτῶν, πωλῶν καὶ μεταγοράζων. Ἡ πρώτη τάξις ἀπαιτεῖ βεβαίως νὰ ᾖναι ὅσον τὸ δυνατὸν μεγαλειτέρα ἡ ἀξία τῶν ὁμολογιῶν, διὰ τὴν ἄλλην ὅμως εἶναι συμφερώτερον αἱ ὁμολογίαι νὰ ᾖναι ὅσον τὸ δυνατὸν μικραί. Τελευταῖον ἔγειναν καὶ εἰς τὴν Γαλλίαν δάνεια πολλά, καὶ ὅμως διὰ νὰ ἐπιτύχουν μ’ ὅλον ὅτι τὸ ποσὸν ἦτο πολὺ ἀνώτερον ἀπ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δανείζεται ἡ Κυβέρνησις σήμερον, αἱ ὁμολογίαι ὡρίσθησαν εἰς ποσὸν πολὺ μικρότερον, ἀπ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θέλετε σήμερον, διότι ὅταν ἡ ἀξία εἶναι μικρὰ, θὰ εὑρεθοῦν πολὺ περισσότεροι ἀγορασταὶ, καὶ αἱ ὁμολογίαι θὰ ὑπερτιμηθοῦν· ὁ ὑποβιβασμὸς τῶν ὁμολογιῶν αὐτῶν ἀπὸ 400 φράγκα εἰς 100 ἔγεινε συνεπεία αἰτήσεων τῆς ἀγορᾶς.

§51ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἐὰν εἴχαμεν τὴν βεβαιότητα, ὅτι τὸ δάνειον τῶν 10 ἑκατομμυρίων ἤθελε καλυφθῆ ἐντὸς τῆς Ἑλλάδος, παραδέχομαι πληρέστατα τὰς παρατηρήσεις τοῦ προαγορεύσαντος. Ἔχομεν ὅμως δυστυχῶς προηγούμενα ἐναντία. Εἰς μίαν ἐποχὴν ἐνθουσιώδη τῆς μεταπολιτεύσεως τοῦ 1862 ὅτε ἡ Κυβέρνησις ἐβιάσθη νὰ ἐκδώσῃ δάνειον 6,000,000 πρὸς 100 δραχμὰς, οὔτε τὸ ἑκατοστὸν μέρος τοῦ δανείου αὐτοῦ δὲν ἐκαλύφθη ἐντὸς τῆς Ἑλλάδος καὶ τοῦτο ὑπὸ τῶν εὐεργετικῶν ταμείων τοῦ Ναυτικοῦ, καὶ τοῦ Στρατιωτικοῦ, καὶ ὑπὸ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, ἡ ὁποία ἐπῆρε ἓν μέγα μέρος. Ἐφέρατε τὴν Εὐρώπην ὡς παράδειγμα, ἀλλ’ ἐλησμονήσατε, ὅτι εἰς τὴν Εὐρώπην ἅμα ἕνας δῆμος βγάλῃ ἓν δάνειον, καλύπτεται ἑξηκονταπλασίως. Ὥστε δὲν ἠξεύρουν ποῖον νὰ προτιμήσουν, καὶ προτιμοῦν κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς ἐγγραφῆς, καὶ μάλιστα κατὰ τὴν ὥραν τῆς ἐγγραφῆς. Πρὶν προέλθῃ ἡ Κυβέρνησις, τὸ μέτρον αὐτὸ ἐπενοήθη βεβαίως δι’ ἀνθρώπους καταλλήλους. Σᾶς διαβεβαιῶ δὲ ὅτι ἀπὸ τὰ δάνεια τῶν 26, τῶν 28 καὶ ἀκόμη καὶ τῶν 6,000,000 τὸ ὁποῖον εἶναι πρὸς 100 δραχμὰς, ἐὰν ὑπάγετε εἰς τὴν Τράπεζαν καὶ ζητήσετε τὰ borderaux, διὰ τῶν ὁποίων οἱ κατέχοντες τὰς ὁμολογίας λαμβάνουν τοὺς τόκους των, δὲν θὰ εὕρητε ἓν borderau τὸ ὁποῖον νὰ ἔχῃ 1, 2, 3, 5 ἢ 6 ὁμολογίας. Τὰ περισσότερα ἔχουν 40, 60, 100, 500 καὶ 600 τοκομερίδια. Αὐτὸ θὰ εἰπῇ ὅτι ὅλαι αὐταὶ αἱ ὁμολογίαι συγκεντροῦνται εἰς χεῖρας ὀλίγων. Λοιπὸν νομίζω, ὅτι εἶναι συμφέρον ν’ ἀφήσετε τὸ ποσὸν εἰς 250 δραχμάς.

§52ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Τὸ παράδειγμα τῶν 6,000,000 δὲν εἶναι ἐπιτυχές. Τὸ δάνειον αὐτὸ ἀπέτυχεν εἰς τὴν ἀρχὴν, ὄχι διότι προσδιωρίσθησαν αἱ ὁμολογίαι πρὸς 100 φράγκα, ἀλλὰ διότι δὲν ἐλήφθη τὸ μέτρον νὰ δοθοῦν ἐγγυήσεις διὰ τὴν πληρωμήν του.

§53ΛΕΒΙΔΗΣ. Τὸν ἐνθουσιασμὸν τί τὸν κάμνετε;

§54ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Σᾶς διαβεβαιῶ δὲ, κύριε πρόεδρε, ὅτι τὸ δάνειον τῶν 28,000,000 ἤθελε καλυφθῆ ἐπίσης, ἐὰν αἱ ὁμολογίαι ἦσαν 100 φράγκα. Ὁ κ. ὑπουργὸς ὑπομιμνήσκει τὸν ἐνθουσιασμόν. Ὡς πρὸς αὐτὸ θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ νὰ τῷ ὑπομνήσω νὰ μὴ πλανᾶται οὔτε ἡ παροῦσα, οὔτε ἡ μέλλουσα Κυβέρνησις ὅπως δὲν ἔπρεπε νὰ πλανᾶται οὔτε ἡ προκάτοχος ἐλπίζουσα πραγματοποίησιν δανείου ἀπὸ τὸν ἐνθουσιασμόν. Δύνασθε διὰ τοῦ ἐνθουσιασμοῦ νὰ ζητήσητε θυσίας μεγάλας, ἀλλὰ τὰ δάνεια πραγματοποιοῦνται ἀναλόγως τῶν ἀσφαλειῶν καὶ τῶν κερδῶν. Τὸ ἕτερον ἐπιχείρημα τῶν bordereaux δὲν εἶναι ἐπίσης ἀκριβές. Ἄλλως τε, ἐπαναλαμβάνω, ὅσον εὐκολωτέρα εἶναι ἡ μεταπώλησις τῶν ὁμολογιῶν, τόσον μεγαλειτέρα εἶναι ἡ ἀξία των. Ἐὰν ἡ θεωρία τοῦ κ. ὑπουργοῦ ἦτο ἀληθὴς, δὲν ἤθελε γίνει τὸ δάνειον ὅπως εἶπον ὅτι γίνονται εἰς ἄλλα μέρη ὅπου ὑπάρχουν σπουδαῖοι οἰκονομολόγοι, σπουδαῖοι κεφαλαιοῦχοι, καὶ σπουδαῖα χρηματιστήρια.

§55ΛΕΒΙΔΗΣ. Δυστυχῶς χρηματιστήρια εἰς τὴν Ἑλλάδα δὲν ἔχομεν, διότι τὸ τῶν Ἀθηνῶν εἶναι καὶ ἐντροπὴ νὰ τὸ ὀνομάζωμεν χρηματιστήριον.

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τίθεται εἰς ψηφοφορίαν ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου· οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. «Ἄρθρον 1. (Ἀναγινώσκεται). Οἱ παραδεχόμενοι τὸ 1 ἄρθρον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. «Ἄρθρον 2. (Ἀναγινώσκεται). Οἱ παραδεχόμενοι τὸ 2 ἄρθρον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. «Ἄρθρον 3. Ὅπου ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ δὲν ὑπάρχουσιν ἀνταποκριταὶ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, δύναται ν’ ἀνατεθῇ ἡ ἐγγραφὴ καὶ εἰς τὰς Προξενικὰς Ἀρχὰς τῆς Ἑλλάδος». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ νομοσχέδιον εἰς γʹ. καὶ τελευταίαν ἀνάγνωσιν.

§57ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κἄτι τι ἔχω νὰ παρατηρήσω εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν. Κατ’ αὐτὴν τὴν ὥραν τοῦ ἔτους, οἱ ποιμένες οἱ παραχειμάζοντες εἰς τὰς πεδιάδας, ἐπανέρχονται εἰς τὰ ὀρεινὰ μέρη, π. χ. ἀπὸ τὴν ἐπαρχίαν Ἠλείας προβαίνουσιν εἰς ὀρεινὰς ἐπαρχίας· αὐτοὶ ὅμως οἱ ἄνθρωποι σχεδὸν δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι καταλῃστεύονται καθ’ ὁδὸν ἀπὸ τοὺς εἰσπράκτορας καὶ τοὺς στρατιώτας. Ἐφιστῶ λοιπὸν τὴν προσοχὴν τοῦ κ. ὑπουργοῦ ὅπως δώσῃ αὐστηρὰ μέτρα καὶ εἰς τοὺς ταμίας καὶ τοὺς εἰσπράκτορας ν’ ἀφήσωσιν ἀνενοχλήτους τοὺς ποιμένας, τοὺς ὁποίους λαφυραγωγοῦσι.

§58ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ συμβαίνουσι τὰ αὐτὰ καὶ εἰς τὴν ἰδικήν μου ἐπαρχίαν, ἐπαναλαμβάνω καὶ ἐγὼ τὴν παράκλησιν τοῦ κ. Πετιμεζᾶ. Καταλαμβάνει τὴν ἕδραν τοῦ προέδρου ὁ ἀντιπρόεδρος κ. Καραλίβανος.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχομεν ἤδη, κύριοι, τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ζαΐμη περὶ ὁδοποιίας, εἰς βʹ. συζήτησιν. (Ἀναγινώσκεται). Ἄρθρον μοναδικόν. Ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ δαπανήσῃ ἐπὶ ἀποδόσει ἐκ τῶν πόρων τῶν ταμείων τῆς ἐπαρχιακῆς καὶ δημοτικῆς ὁδοποιΐας πρὸς κατασκευὴν τῶν ἀρξαμένων ἤδη ἐθνικῶν ὁδῶν.»

Ὑπάρχει καὶ τροπολογία ὡς ἑξῆς·

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ

Ἐπὶ τῆς ὑποβληθείσης προτάσεως τοῦ κ. Ζαΐμη περὶ ὁδοποιΐας Ἄρθρον μοναδικόν. Ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν πρὸς ἀποπεράτωσιν τῶν ἤδη ἀρξαμένων ἐθνικῶν ὁδῶν νὰ διαθέτῃ τὰ χρήματα τῶν ταμείων τῶν ἐπαρχιακῶν καὶ δημοτικῶν ὁδῶν τῶν ἐπαρχιῶν ἐκείνων, δι’ ὧν διέρχονται αἱ ἀνωτέρω ἐθνικαὶ ὁδοί. Π. Πετράκης, Χ. Α. Χρηστόπουλος, Δ. Βροντίσης, Γ. Σισμάνης, Μιλτ. Κανελλόπουλος, Ἀντ. Ἀντωνόπουλος, Εὐθ. Δεληγιάννης, Λεωνίδας Μαυρομιχάλης, Σπ. Νοταρᾶς, Ζ. Ζαφειρόπουλος.

§60ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισε χθὲς νὰ μὴ προβῇ εἰς βʹ. συζήτησιν, πρὶν κατατεθῶσιν εἰς τὸ γραφεῖον πληροφορίαι τινές, αἵτινες ἐζητήθησαν ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν.

§61ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν ἐπρόφθασαν νὰ συλλεχθῶσι πᾶσαι.

§62ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν πρέπει νὰ φέρῃ τὴν σημείωσιν· δὲν εἶπεν ὅμως ἡ Βουλὴ, ὅτι πρὶν κατατεθῶσι δὲν πρέπει νὰ γίνῃ καὶ ἡ βʹ. ἀνάγνωσις. Ἀπορῶ μάλιστα πῶς ὁ κ. Σωτηρόπουλος ἄνθρωπος πολύπειρος ἐζήτησεν αὐτὰς τὰς λεπτομερείας διὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νόμου. Ἡ πρότασις ὡς ἐγένετο παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου συμπολίτου μου κυρίου Ζαΐμη δὲν παρουσιάζει κανένα ἄλλον χαρακτῆρα, παρ’ ὅπως τὸ ἓν ταμεῖον δώσῃ εἰς τὰ ἄλλα ὀλίγα χρήματα.

§63ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν χρεωστοῦν οἱ δῆμοι νὰ πληρώνουν διὰ τὴν κατασκευὴν ἐθνικῶν ὁδῶν (θόρυβος).

§64ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Αἱ ἐθνικαὶ ὁδοὶ, κύριοι, εἶναι ἀπαραίτητοι, διότι αὐταὶ εἶναι αἱ μεγάλαι ἀρτηρίαι τῆς συγκοινωνίας, αἱ δὲ δημοτικαὶ εἶναι αἱ φλέβαι. Ἐπειδὴ δὲ σήμερον ἤρχισαν αὐτοὶ οἱ δρόμοι νὰ κατασκευάζωνται, δὲν πρέπει νὰ διακοπῇ ἡ ἐργασία, διότι θὰ ὑποβληθῇ ὁ τόπος εἰς μεγάλας ζημίας, ἐνῷ τὰ ταμεῖα τῆς δημοτικῆς καὶ ἐπαρχιακῆς ὁδοποιΐας δὲν ἔχουν νὰ ζημιωθοῦν.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τις τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς; Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον μοναδικόν. (Ἀναγινώσκεται.)

§66ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ νὰ δοθῇ μία διασάφησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ· ἐννοοῦν οἱ εἰσαγαγόντες αὐτὸ νὰ καταβάλουν τὰ ταμεῖα τῆς ἐπαρχιακῆς καὶ δημοτικῆς ὁδοποιΐας διὰ τὴν ἀποπεράτωσιν τῶν ἔργων ἐκείνων εἰς τὰ ὁποῖα ἐγένετο ἤδη συμφωνία ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως μετ’ ἐργολάβων, ἢ νὰ καταβάλωσιν ὁλόκληρα τὰ ποσὰ τὰ ἀπαιτούμενα διὰ τὴν ἀποπεράτωσιν τῶν ἔργων τῶν ὁδῶν, τὰ ὁποῖα ἤρχισαν. Ἂν π. χ. διετάχθη ἡ ἔναρξις τῆς ὁδοῦ ἀπὸ Πύργου μέχρι Κυπαρισσίας, ἡ ὁποία κατὰ τὸν γενόμενον προϋπολογισμὸν ἀπαιτεῖ δαπάνην 500,000 δραχ., καὶ ἐδόθησαν εἰς ἐργολάβους ἔργα ἀπαιτοῦντα δαπάνην 100,000, ἐπεθύμουν νὰ μάθω, ἂν τὰ δημοτικὰ ταμεῖα θὰ προκαταβάλωσι 500,000 ἢ μόνον τὰς 100,000, αἱ ὁποῖαι χρειάζονται ὅπως πληρωθῶσιν οἱ ἐργολάβοι τῶν ἀρξαμένων ἔργων. Ἐπὶ τούτου παρακαλῶ νὰ μοὶ δοθῶσι διασαφήσεις, καὶ διὰ τοῦτο θεωρῶ πολὺ ἀναγκαῖον νὰ παρουσιασθῇ ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως ὁ προϋπολογισμὸς τῆς δαπάνης, τῆς ἀπαιτουμένης διὰ τὴν ἀποπεράτωσιν τῆς ὁδοῦ καὶ ἡ σημείωσις τῶν ἔργων, ἅτινα ἐδόθησαν εἰς ἐργολάβους, ἵνα γνωρίζωμεν περὶ τίνος πρόκειται.

§67ΣΟΥΤΣΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον ἀποβλέπει τὰ ἀρξάμενα ἔργα, τὰ ἐκτελούμενα ἤδη, οὐχὶ ὅλην τὴν ἀποπεράτωσιν τῆς ὁδοῦ.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὴν γʹ. συζήτησιν θὰ δοθῶσιν ὅλαι αἱ πληροφορίαι. Οἱ παραδεχόμενοι λοιπὸν τὴν πρότασιν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Καταλαμβάνει τὴν ἕδραν τοῦ προέδρου ὁ πρόεδρος κ. Θ. Ζαΐμης.

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχομεν ἤδη τὰς ἀναφοράς.

§70ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὰς ἀναφορὰς τὰς ἐξήτασεν ἡ εἰδικὴ ἐπιτροπὴ καὶ ἔφερε τὴν ἔκθεσίν της· νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ ἐγκρίνει νὰ παραπεμφθῶσιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν μετὰ τῶν συστάσεων τῆς ἐπιτροπῆς.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγκρίνει ἡ Βουλή;

§72ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχουσι καί τινες περὶ ὧν ἡ ἐπιτροπὴ δὲν ἔλαβε γνῶσιν.

§74ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Αὐταὶ θὰ μείνουν.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχομεν ἤδη τὴν πρότασιν περὶ ἁλαταποθηκῶν. Ἄρθρον μοναδικόν. «Αἱ ἁπανταχοῦ τοῦ Κράτους ὑπάρχουσαι εἰδικαὶ ἁλαταποθῆκαι δύνανται νὰ διατηρηθῶσι.»

§76ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (Πρωθυπουργός). Συμβαίνει καὶ ἐνταῦθα, κύριοι, ὅ,τι καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ὑποθέσεων. Ὁ ὑπουργὸς ἔχει νόμον, τὸν ὁποῖον ὀφείλει νὰ ἐφαρμώσῃ. Ἂν ὑπάρχῃ ὅμως νόμος ἀναιρῶν τὸν παλαιότερον, τότε θὰ ἐφαρμώσῃ τὸν νέον. Διὰ τῆς προτάσεως ταύτης δὲν ἐννοεῖ ἡ Βουλὴ νὰ ἄρῃ τὰς δυσκολίας τοῦ παλαιοῦ νόμου. Δὲν ἐννοεῖ ὅμως νὰ εἴπῃ, ὅτι ὅλαι αἱ ἀποθῆκαι αἱ ὑπάρχουσαι τὴν σήμερον εἶναι καλῶς συστημέναι καὶ πρέπει νὰ διατηρηθῶσιν· αὐτὸ τὸ ἀφίνει εἰς τὴν διοίκησιν.

§77ΡΙΚΑΚΗΣ. Οἱαδήποτε καὶ ἂν εἶναι ἡ τύχη τοῦ νόμου δὲν θὰ τελειώσῃ εἰς τρεῖς ἀναγνώσεις, διότι σήμερον εἶναι ἡ πρώτη. Ἐπομένως ἡ Βουλὴ, νομίζω, δύναται νὰ εἴπῃ, νὰ μείνωσι τὰ πράγματα ὡς ἔχουσι μέχρις οὗ καταρτισθῇ νέος περὶ τούτου νόμος.

§78ΧΟΪΔΑΣ. Δηλαδὴ ν’ ἀποφασίσῃ ἡ Βουλὴ ὅτι καλῶς ἔπραξε πᾶσα Κυβέρνησις παραβιάσασα τὸν νόμον.

§79ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν εἶναι δίκαιον νὰ χωρισθῶμεν μὲ αὐτὰς τὰς συζητήσεις, διότι ἀπόπειρα ἐγένετο καὶ κατὰ παρελθοῦσαν συνεδρίασιν καὶ μετέπειτα δὲν εὑρέθημεν σύμφωνοι· δὲν δυνάμεθα λοιπὸν ἐπὶ τῶν ἁλικῶν ν’ ἀποφασίσωμεν διαφορετικά.

§80ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἔχετε προϋπολογισμόν, ὁ ὁποῖος νομιμοποιεῖ τὰς θέσεις τῶν ἐπιστατῶν καὶ τὰ ἔξοδα τῶν ἁλικῶν· δὲν εὑρίσκεσθε λοιπὸν εἰς τὴν αὐτὴν δυσκολίαν, διότι ἐνταῦθα ὅλα εἶναι κανονισμένα.

§81ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὡς γνωρίζετε, ὑπάρχει καὶ γνώμη ἐναντία, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς εἶναι ἄδεια καὶ ὅτι δὲν δύναται νὰ παραβῇ νόμον.

§82ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. 17 ἔτη δὲν ἐφηρμόσθη.

§83ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Ἡ Κυβέρνησις τί προτείνει;

§84ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐννοεῖται ὅτι κατ’ ἀρχὰς θὰ ἐπέλθωσι καὶ στενοχωρίαι, ἀλλ’ ὅμως νομίζω, ὅτι ἐκεῖ πρέπει νὰ καταντήσωμεν, διότι καὶ τὸ ἅλας εἶναι ἐμπόρευμα καὶ τὸ ἐμπόρευμα ζητεῖ κέρδη· θὰ τρέξῃ λοιπὸν παντοῦ ὅπου εὑρίσκει ἀγοραστὰς καὶ κέρδος· νομίζω δὲ ὅτι εἶναι μία ἀπὸ τὰς περιττὰς δαπάνας τὰς ὁποίας κάμει τὸ Κράτος καὶ ἡ δαπάνη δὲν εἶναι μικρά, εἶναι πολὺ σπουδαία, διότι πρέπει νὰ ὑπολογίσητε ὅσα καταχωρίζετε εἰς τὸν προϋπολογισμόν, καθὼς καὶ ὅσα ζημιοῦται τὸ Κράτος ἐκ τῶν διαρπαγῶν καὶ τῶν δολιοτήτων, διότι τὸ εἶδος εἶναι τοιοῦτον ὥστε ἐνθυμεῖσθέ ποτε ἁλαποθηκάριός τις εἶπεν εἰς τὸν Πρόεδρον ὅτι νερὸν ἦτο καὶ νερὸν ἔγεινε. Αἱ ζημίαι δὲ εἶναι παντοδαπαί, καὶ νομίζω, ὅτι ὅπως παντοῦ τὸ ἐμπόριον προμηθεύει ζάκχαριν καὶ καφφὲ θὰ προμηθεύσῃ καὶ ἅλας· γνωρίζετε δὲ πάντες ὅτι πολλαὶ ἐπαρχίαι μεσόγειαι δὲν ἔχουν ἀποθήκας, εἰς τὴν Εὐρυτανίαν δὲν ὑπάρχει ἀποθήκη. Ἴσως μόνον δύναται νὰ ληφθῇ τὸ μέτρον ὥστε νὰ ἐπιτραπῶσι τρεῖς ἢ τέσσαρες ἀποθῆκαι, ὡς π. χ. εἰς Καλάμας ἵνα προμηθεύεται ἡ δυτικὴ πλευρὰ τῆς Πελοποννήσου, εἰς Κόρινθον ἵνα προμηθεύηται ἡ ἀνατολική, εἰς Χαλκίδα καὶ εἰς Λαμίαν, οὐχὶ ὅμως νὰ ἔχωμεν ὀγδοήκοντα.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν νὰ ἀναγνωσθοῦν τὰ πρακτικὰ, διότι θὰ ἐπικυρωθῇ ὁ νόμος ὁ περὶ τροποποιήσεως τοῦ δανείου τῶν 10,000,000 διὰ νὰ τυπωθῇ, διότι ἀναχωρεῖ τὸ ἀτμοκίνητον εἰς τὴν Εὐρώπην, καὶ πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ στείλῃ εἰς τοὺς προξένους αὐτὸν τὸν νόμον. Ἀναγινώσκονται τὰ ἐπίσημα πρακτικὰ τῆς ἰδίας συνεδριάσεως.

§86ΧΟΪΔΑΣ..............................

§87ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (Πρωθυπουργός). Νὰ ἔχωμεν συνεδρίασιν αὔριον, κ. πρόεδρε. Ὑπενθυμίζω εἰς τὸν πρόεδρον τῆς Βουλῆς νὰ μὴν ἀθετήσῃ τὴν ὑπόσχεσιν τὴν ὁποίαν ἔδωκε νὰ ἔχωμεν αὔριον συνεδρίασιν· ὀφείλομεν νὰ ἀνταλλάξωμεν τὰς ἰδέας μας καὶ ὡς πρὸς τὰς προπαρασκευὰς καὶ ὡς πρὸς τὴν ταχίστην συγκάλεσιν τῆς Βουλῆς, ἥτις ἔχει νὰ ἐκπληρώσῃ μυρία καθήκοντα. Παρακαλῶ πάντας τοὺς συναδέλφους νὰ συνέλθουν αὔριον. (Διαλύεται ἡ συνεδρίασις, ἐπικυρωθέντων τῶν πρακτικῶν, ὥρᾳ 5 μ. μ.