1877.03.07

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 91

τῆς 7 Μαρτίου 1877.

(Δευτέρα).

Ὥρα 7 μ. μ.

Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου, τῆς Βουλῆς ἐν ἀπαρτίᾳ εὑρεθείσης, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως καὶ ἐπεκυρώθησαν.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις κατὰ τῶν πρακτικῶν;

§2ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Νομίζω, κύριοι, ὅτι συνεπείᾳ μὴ ἀκριβῶν πληροφοριῶν ὁ κ. πρωθυπουργὸς προχθὲς ἔδωκε μίαν ἐξήγησιν περὶ τῶν πιστώσεων τῶν βοηθημάτων, ἡ ὁποία δὲν εἶναι ἐντελῶς ἀκριβής. Καὶ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι βεβαίως ὁ πρωθυπουργὸς δὲν τὸ ἔκαμεν ἐκ προθέσεως, ἀλλὰ μὅλα ταῦτα αὐτὴ ἡ ἀνακρίβεια δίδει ἀφορμὴν εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι συνειθίζουν εἰς τὸ αὐτί, καὶ λαθραίως νὰ συκοφαντοῦν· ὁ κ. πρωθυπουργὸς σᾶς εἶπεν, ὅτι ἐκ τῶν 35,000, τὰ ὁποῖα δίδονται διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ διὰ τὰ βοηθήματα, ἐξοδεύθησαν 24,000, καὶ δὲν μένουν παρὰ ἡ 9,000 Αὐτὸ δὲν εἶναι ἀκριβές. Ἡ Βουλὴ ἔδωσε 125,000 διὰ βοηθήματα ἐν γένει, ἐκ τούτων 90,000 ἐξοδεύονται διὰ τὰ μηνιαῖα βοηθήματα, κατόπιν ἡ Βουλὴ ἔδωκεν 6,000, αἱ ὁποῖαι ἐπίσης θὰ ἐξοδευθῶσι διὰ μηνιαῖα βοηθήματα. Ἐκ τούτων ἐξοδεύθησαν 24,000· 16,000 διὰ μηνιαῖα βοηθήματα, καὶ 9,000 διὰ τὰ βοηθήματα καὶ τὰς κηδείας. Βεβαίως, κύριοι, διὰ τὰς κηδείας ἐξοδεύθησαν περισσότερα, ἀλλὰ ἐγὼ δὲν εἶμαι κύριος νὰ ἐμποδίζω τοὺς ἀνθρώπους τοῦ νὰ ἀποθνήσκουν, οὔτε νὰ ἔρχωνται εἰς τὸ ὑπουργεῖον νὰ ζητοῦν βοηθήματα διὰ κηδείας· ἑπομένως ὑποθέτω, ὅτι ὁ πρωθυπουργὸς ἤθελε συνεναίσει νὰ διορθωθοῦν τὰ πρακτικά· ἄλλως, ἂν ἔχῃ ἀνάγκην νὰ λάβῃ πληροφορίας, ἂς λάβῃ τοιαύτας, καὶ θέλει πεισθῆ, ὅτι ἡ πληροφορία τὴν ὁποίαν ἔδωσε προχθές, κατὰ τὰς πληροφορίας τὰς ὁποίας ἔχει, δὲν εἶναι ἀκριβής.

§3ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν ἔχω καμμίαν ἀξίωσιν νὰ σημειωθοῦν ποσὰ ἐν τοῖς πρακτικοῖς· ἐνδιαφέρομαι μόνον νὰ σημειωθῇ αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἶπον, καὶ διὰ τὸ ὁποῖον ἔλαβον τὸν λόγον τότε· εἶναι δὲ τοῦτο: ἀπέθανε ὁ Συνταγματάρχης Βυζάντιος, μοὶ ἐζητήθη λοιπὸν νὰ ἐπιτρέψω τὴν δαπάνη τοῦ δημοσίου κήδευσιν αὐτοῦ, ἐζήτησα πληροφορίας παρὰ τοῦ Λογιστηρίου, καὶ μοὶ εἶπον ὅτι τὸ ποσὸν τοῦ πρώτου δωδεκατημορίου, διὰ τὸ ὁποῖον εἶχε ἐκδοθῆ κατὰ τὸν Λογιστικὸν νόμον Διάταγμα Βασιλικόν, εἶχεν ἐξαντληθῆ, τοῦ ἑτέρου δωδεκατημορίου δὲν εἶχεν ἐκδοθῆ Β. Διάταγμα· ἐξοδεύθησαν ὅμως παρὰ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ ὄχι μόνον τὰ ἀνάλογα ποσὰ διὰ τὸ δωδεκατημόριον, ἀλλὰ καὶ κατὰ πλεονασμὸν ἄλλα, εἰς τρόπον ὥστε ἐγὼ δὲν ἠδυνάμην ἄνευ παραβάσεως τοῦ Λογιστικοῦ Νόμου, καὶ χωρὶς νὰ ὑποπέσω εἰς παράβασιν τοῦ νόμου τοῦ τελευταίου περὶ εὐθύνης ὑπουργῶν, νὰ κάμω δαπάνην οὔτε ἑνὸς λεπτοῦ διά τε τὴν ὑπέρβασιν τοῦ ἀναλόγου ποσοῦ εἰς τὸ δωδεκατημόριον, καὶ διότι δὲ δὲν ὑπῆρχε Διάταγμα· τώρα πιθανὸν εἰς τὸ ποσὸν νὰ ὑπάρχῃ τις ἀνακρίβεια, εἶναι λίαν πιθανὸν πῶς ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρχῃ καὶ διὰ τοῦτο νομίζω ὅτι ἐπειδὴ τὸ ἀντικείμενον τῆς ὁμιλίας μου δὲν ἦτον περὶ ποσῶν, νομίζω ὅτι ἠμπορεῖ ἐκ τῶν πρακτικῶν νὰ λείψῃ, διότι ἠμπορεῖ νὰ ᾖναι ἐκ παραδρομῆς ἐκ συγχύσεως οἱ ἀριθμοί· ἑπομένως νομίζω, κύριε πρόεδρε, εἶναι περιττόν.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὰ πρακτικὰ δὲν περιέχονται, ἀλλ’ εἰς τὰ νέα πρακτικὰ ἠμποροῦν νὰ τεθοῦν αἱ σημεριναὶ παρατηρήσεις. Εἷς βουλευτὴς ἐζήτησε παρ’ ἐμοῦ ἄδειαν ὅπως ἀναχωρήσῃ· ἐγὼ δὲν ἐπέτρεψα ταύτην, διότι εἴμεθα εἰς τὸ τέλος τῆς συνόδου καὶ οἱ βουλευταὶ πρέπει νὰ ᾖναι παρόντες. Ὁ κύριος Σάθας δι’ ἀναφορᾶς του πρὸς τὴν Βουλὴν λέγει, ὅτι τὸ ἐγγεγραμμένον ποσὸν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ 1875 ἐκ 5,000 δραχ. δὲν τῷ ἐπληρώθη καὶ οὔτε εἶναι ἐλπὶς νὰ λάβῃ τὸ ποσὸν τοῦτο, διότι, καίτοι ὀνομαστικῶς ὑπὲρ αὐτοῦ διετέθη τὸ ποσόν, ἐξηντλήθη δοθὲν εἰς ἄλλα πρόσωπα. Ἐπειδὴ δὲ ἡ χρῆσις τοῦ 1875 ἔκλεισε, ὁ κ. Σάθας ἀναφέρεται πρὸς τὴν Βουλὴν παρακαλῶν αὐτὴν νὰ πράξῃ ὅ,τι δέον πρὸς πληρωμὴν τοῦ ποσοῦ τούτου, καθόσον στηριχθεὶς ἐπὶ τοῦ ποσοῦ τούτου μετέβη εἰς τὴν Εὐρώπην καὶ ἠσχολήθη εἰς τὸ ἔργον του.

§5ΜΑΥΡΟΚΟΡΔΑΤΟΣ. Δὲν ἠμπορεῖ ἡ Κυβέρνησις νὰ ζητήσῃ ἀναπληρωτικὴν πίστωσιν;

§6ΤΙΝΕΣ. Ποῦ ἐδόθησαν τὰ χρήματα τοῦ Σάθα;

§7ΜΙΛΗΣΗΣ. Ὁ κ. Σάθας δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γνωρίζῃ ἂν τὸ ποσὸν αὐτὸ ἐδαπανήθη ὑπὲρ ἄλλου τινὸς ἢ ὄχι· ἐν τούτοις, ἐπειδὴ ἀναφέρεται εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἐπειδὴ ἀναντιῤῥήτως ἐψηφίσθη τὸ ποσὸν αὐτὸ ὑπὲρ τοῦ κ. Σάθα, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ παρακαλέσωμεν τὴν Κυβέρνησιν δι’ ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως νὰ δοθῇ τὸ ποσὸν αὐτό.

§8ΣΟΥΤΣΟΣ. Πρέπει νὰ ἐξετασθῇ ἂν ᾖναι ἀληθὲς τὸ ἐν τῇ ἀναφορᾷ λεγόμενον, ὅτι τὸ κονδύλιον αὐτὸ ἐξοδεύθη καὶ ἐδόθη εἰς ἄλλο πρόσωπον.

§9ΜΙΛΗΣΗΣ. Δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ δώσω τώρα ἀκριβεῖς πληροφορίας· ἀμυδρῶς ἐνθυμοῦμαι ὅτι ὁ κ. Σάθας προσελθὼν εἰς τὸ ὑπουργεῖον παρεπονεῖτο, ὅτι ὁ ἁρμόδιος τμηματάρχης δὲν θέλει νὰ τῷ πληρώσῃ τὴν συνδρομὴν διὰ τὴν ἔκδοσιν ἑνὸς τόμου. Προσεκάλεσα τὸν τμηματάρχην, ὁ ὁποῖος μοῦ εἶπεν, ὅτι δὲν ἐξεδόθη ἀκόμη τὸ ἔνταλμα, διότι ὁ τόμος διὰ τὸν ὁποῖον εἶχε σημειωθῆ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἡ πίστωσις δὲν εἶχε παραδοθῆ ἀκόμη εἰς τὸ ὑπουργεῖον. Θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ μοῦ δώσῃ καιρὸν νὰ ἴδω τί τρέχει.

§10ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡ διαχείρισις τοῦ 1875 ἀνάγεται εἰς τρία ὑπουργεῖα· ἑπομένως ἡ διαχείρισις, περὶ ἧς γίνεται λόγος ἐν τῇ ἀναφορᾷ ταύτῃ, ἀναφέρεται καὶ εἰς τὰ τρία ὑπουργεῖα· εἶναι λοιπὸν δίκαιον ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Παιδείας νὰ φέρῃ ἀκριβῆ σημείωσιν διακρίνουσαν τὰς διαχειρίσεις ἑκάστου τῶν 3 ὑπουργείων διὰ νὰ φανῇ πόθεν προῆλθεν αὐτὴ ἡ ἔλλειψις.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά.

§12ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἡ Κυβέρνησις ἐπεθύμει, κύριοι, νὰ παρουσιάσῃ σήμερον νέα ἔργα ἐξ ἐκείνων τὰ ὁποῖα εἶναι πρωτίστης ἀνάγκης, καὶ τὰ ὁποῖα ὑπεσχέθη καὶ ὀφείλει νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν· ἀλλὰ σᾶς ὁμολογῶ ὅτι ὁ μὲν χρόνος εἶναι τόσον πολὺ στενὸς, τὰ δὲ ἔργα εἶναι τόσον πολὺ δύσκολα καὶ ἀπαιτοῦσι χρόνον πρὸς τοῦτο πολὺν, ὥστε δὲν ἐστάθη δυνατὸν καὶ μὲ ὅλην τὴν προθυμίαν, τὴν ὁποίαν ἔχομεν, καὶ τὴν προσπάθειαν τὴν ὁποίαν κατεβάλομεν νὰ ἑτοιμασθῶσιν· ὥστε παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ περιμένῃ ἕως αὔριον.

§13ΜΑΥΡΟΚΟΡΔΑΤΟΣ. Ἐπιθυμῶ, κ. πρόεδρε, νὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ ἐπιτρέψῃ ἵνα ἐγγραφῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν ἀντικείμενον ἀποβλέπον εἰς τὴν ναυτιλίαν ἡμῶν καὶ ἔχον μεγίστην δι’ αὐτὴν ἐπήρειαν· ὁμιλῶ περὶ τῆς συμβάσεως περὶ φάρων καὶ φανῶν, τὴν ὁποίαν ὑπέγραψεν ἡ παρελθοῦσα Κυβέρνησις μετὰ ξένου ἐργολάβου. Δὲν προτίθεμαι αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ ἐξετάσω τὰ πλεονεκτήματα ἢ μειονεκτήματα τῆς συμβάσεως ταύτης· φρονῶ ὅμως ὅτι πρέπει νὰ ἀποφασισθῶσιν ἐντὸς τῆς συνόδου ταύτης τὰ περὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου. Εἶναι γνωστὸν ὁποῖαι ὑπηρεσίαι παρέχονται εἰς τὴν ναυτιλίαν καὶ ποῖα κακὰ προέρχονται, ὅταν δὲν συντηρῶνται οἱ φάροι ὡς πρέπει. Εἰς τὸν προϋπολογισμὸν εἶναι ἐγγεγραμμένον ποσὸν 100,000 καὶ πλέον ὑπὲρ τῆς συντηρήσεως τῶν φάρων καὶ φανῶν· ἀλλὰ τοιοῦτον ἢ καὶ ὀλιγώτερον ἀκόμη ποσὸν πρόκειται νὰ δαπανᾶται κατ’ ἔτος κατὰ τὴν σύμβασιν διὰ τοῦ ποσοῦ δὲ τούτου θὰ συντηρῶνται ὄχι μόνον οἱ ὑπάρχοντες φάροι ἀλλ’ ἕτεροι 50. Ἀλλ’ ἐπὶ πλέον ὁ ὑπογράψας μετὰ τῆς Κυβερνήσεως τὴν σύμβασιν αὐτὴν ἐργολάβος κατέθεσεν εἰς τὸ Δημόσιον 59 χιλ. φράγκα συνεπεία τῆς συμβάσεως ταύτης· μοὶ φαίνεται ὅτι δὲν εἶναι ἀξιοπρεπὲς νὰ ἦναι κατατεθειμέναι εἰς τὸ Δημόσιον αἱ δραχ. αὗται, καὶ ἡ Βουλὴ νὰ μὴν ἐκφέρῃ τὴν γνώμην αὐτῆς ἐπὶ τούτου· διὰ τοῦτο παρακαλῶ νὰ ἐγγραφῇ ἡ σύμβασις εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν καὶ νὰ γείνῃ τὸ ταχύτερον ἡ ἐπ’ αὐτῆς συζήτησις.

§14ΤΙΝΕΣ. Εἶναι ἐγγεγραμμένη.

§15ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (πρωθυπουργός). Κύριοι, τῷ ὄντι τὸ ζήτημα περὶ φάρων καὶ φανῶν εἶναι πολὺ σπουδαῖον, καὶ ἡ Κυβέρνησις τοῦ τόπου πρέπει νὰ φροντίσῃ ὥστε νὰ τακτοποιήσῃ τὴν ὑπηρεσίαν αὐτὴν διὰ πολλοὺς καὶ διαφόρους λόγους, οἱ ὁποῖοι εἶναι περιττὸν νὰ ἐκτεθῶσιν αὐτὴν τὴν στιγμήν. Σᾶς κάμνω μόνον τὴν παρατήρησιν, ὅτι ἂν θελήσητε νὰ ἐπιληφθῆτε αὐτοῦ τοῦ ἔργου, ὁ καιρὸς δὲν ἐξαρκεῖ. Κατὰ τὸ 1873 εἰργάσθημεν μετὰ τοῦ κ. Jehenne, ὁ ὁποῖος εἶναι ἀντιπρόσωπος αὐτοῦ τοῦ καταστήματος, εἰργάσθημεν ἐπιμόνως εἰς λεπτομερείας τοιαύτας ὥστε ἡ Βουλὴ δυσκόλως θὰ δυνηθῇ ἕνεκα τῆς συγκροτήσεως τοῦ σώματος, διότι εἶναι πολυπληθὲς, ἐντὸς ὀλίγου διαστήματος νὰ τακτοποιήσῃ τὴν ὑπόθεσιν ταύτην· πλὴν τούτου κάμνω τὴν παρατήρησιν ὅτι ἐπιβάλλονται νέα βάρη εἰς τὴν ναυτιλίαν, ἡ δὲ θλιβερὰ κατάστασις τῆς ναυτιλίας εἶναι γνωστὴ εἰς πάντας. Δὲν λέγω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ γίνουν θυσίαι πρὸς ἀπόκτησιν τοῦ πράγματος, ἀλλὰ τὸ ζήτημα εἶναι, αὐτὰς τὰς θυσίας δύναται νὰ τὰς ὑποστῇ ἡ ἐμπορικὴ ἑλληνικὴ ναυτιλία, ἡ ὁποία εἶναι ἠναγκασμένη νὰ συναγωνίζεται πρὸς τὴν ναυτιλίαν τῶν ἄλλων ἐθνῶν, τὰ ὁποῖα ἔχουν τὸν ἀτμόν; Ἐχρεώστει ἡ Κυβέρνησις νὰ κάμῃ αὐτὰς τὰς παρατηρήσεις πρὸς τὴν Βουλήν· ἂν ὅμως ἡ Βουλὴ νομίζῃ καὶ τὸν καιρὸν κατάλληλον νὰ ἐνασχοληθῇ ἐπισταμένως εἰς τὸ ἔργον αὐτὸ καὶ νομίζῃ ὅτι τὸ ζήτημα τὸ ἀφορῶν εἰς τὰ βάρη τῆς ναυτιλίας εἶναι κατ’ ἀρχὴν λελυμένον, καὶ μόνον ὡς πρὸς τὰ ποσὰ θὰ ἐνδιατρίψωμεν, τότε ἀπόκειται εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ἀποφασίσῃ.

§16ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Πρέπει νὰ ὁμολογήσωμεν, ὅτι εἶναι λυπηρὸν καὶ προξενοῦν μομφὴν εἰς τὸν τόπον νὰ συμβαίνουν δυστυχήματα τοιαῦτα κατ’ ἔτος δι’ ἔλλειψιν φάρων καὶ φανῶν· ἂς ὁμολογήσωμεν ὅτι τὰ παράλιά μας εὑρίσκονται εἰς χειροτέραν κατάστασιν παρ’ ὅ,τι τὰ παράλια ὅλου τοῦ κόσμου· νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὸ ἀντικείμενον αὐτὸ, καὶ ἠμπορεῖ ἂν θέλῃ νὰ ἀποῤῥίψῃ τὴν σύμβασιν· ἀλλὰ τέλος πάντων νὰ ἀπαλλάξωμεν καὶ τὸν ἄνθρωπον, ὁ ὁποῖος κατέθεσε τὰ χρήματά του.

§17ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δύω ζητήματα πρόκειται νὰ λύσωμεν· πρῶτον, ἂν θὰ ἐπιβάλωμεν νέους φόρους χάριν τῶν φάρων καὶ φανῶν, δεύτερον ἂν ἀποδεχώμεθα τὸν τρόπον τῆς διὰ συμβάσεως τακτοποιήσεως τῆς ὑπηρεσίας ταύτης. Καὶ ὡς πρὸς μὲν τὸ πρῶτον πιστεύω, ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ ἦναι σύμφωνος, ὅτι πρέπει νὰ διατάξῃ τι περὶ τῶν φάρων καὶ φανῶν καὶ μένει τὸ ζήτημα ἂν ἔχωμεν ἤδη τὸν καιρὸν νὰ ἐξετάσωμεν τὰ περὶ τούτου· ὡς πρὸς τὸ ἕτερον ὅμως, ἂν διὰ συμβάσεως θὰ κανονίσωμεν τὸ θέμα τῶν φάρων, τοῦτο δέον νὰ ἐξετασθῇ. Ἐγὼ εἶμαι ἐναντίος καὶ εἰς τὴν σύμβασιν ταύτην καὶ εἰς ὅλας τὰς περὶ παραχωρήσεως προνομίων συμβάσεις, τὰς ὁποίας ὑπέβαλεν ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις, ἀλλὰ θεωρῶ, ὅτι αἱ συμβάσεις αὗται δὲν πρέπει νὰ μένωσιν ἐκκρεμεῖς ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἰδίως μάλιστα ὅταν ὑπάρχωσι κατατεθειμένα χρήματα· μοὶ φαίνεται, ὅτι εἶναι πρέπον εἰς τοὺς ξένους, τοὺς καταβαλόντας χρήματα, νὰ δώσωμεν μίαν ὁριστικὴν ἀπάντησιν· τοῦτο δὲ λέγω, ὄχι μόνον περὶ τῆς προκειμένης συμβάσεως, ἀλλὰ καὶ περὶ ὅλων τῶν ἄλλων, τὰς ὁποίας θέλω νὰ ἴδω προταττομένας διὰ νὰ ἀποῤῥιφθῶσιν ὅλαι. Βεβαίως τὸν καιρὸν δὲν ἔχει ἡ Βουλὴ νὰ ἐπιληφθῇ τοῦ θέματος τούτου· νομίζω ὅμως, ὅτι δυνάμεθα ἐν βραχείᾳ συζητήσει νὰ λύσωμεν τὸ ζήτημα ἂν πρέπει διὰ συμβάσεως ἢ ὄχι νὰ λύσωμεν τὰ τῶν φάρων· καὶ ἂν ἡ Βουλὴ ἀποφασίσῃ ὅτι δὲν πρέπει διὰ συμβάσεως νὰ κανονίζωνται τὰ τοιαῦτα ζητήματα, τότε ἀποῤῥίπτομεν διὰ τὸν λόγον τοῦτον τὴν σύμβασιν καὶ ἀπαλλαττόμεθα τῆς ἀνάγκης νὰ ἐξετάσωμεν τὴν σύμβασιν ἐν ταῖς διατάξεσιν αὐτῆς.

§18Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ ἐπιτρέψῃ τὴν βʹ. ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ τῆς χορηγήσεως τῶν καλογραιῶν.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπιτρέπει ἡ Βουλή;

§20ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα, μάλιστα.

§21ΣΟΥΤΣΟΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει προτείνω καὶ ἐγὼ νὰ συζητηθῇ ἡ σύμβασις τῆς Ἑλληνικῆς Ἀτμοπλοϊκῆς Ἑταιρίας.

§22ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε νὰ συνηγορήσω καὶ ἐγὼ ὑπὲρ τῆς πιστώσεως τῶν μοναχῶν· πρόκειται νὰ ἀποδώσωμεν εἰς τὸ κατάστημα αὐτὸ, δὲν εἶναι καλογραῖαι, ἓν μέρος τῆς περιουσίας, τὴν ὁποίαν τὸ Δημόσιον ἔλαβε παρ’ αὐτῶν. Ὑπῆρχε πρὶν ἓν μοναστήριον, τὸ ὁποῖον εἶχε περιουσίαν κολοσσαίαν. Τὸ Δημόσιον διέλυσε τὴν Μονὴν αὐτὴν καὶ ἐπῆρε τὴν περιουσίαν της. Ἀλλ’ αἱ καλογραῖαι εἰς τὰς Καλάμας συνέστησαν ἓν κατάστημα, εἰς τὸ ὁποῖον ἐργάζονται τὴν χρυσοϋφαντικήν· ἐκεῖ ἐργάζονται αὐταὶ αἱ γυναῖκες, διέδωσαν τὴν τέχνην, λαμβάνουν δὲ ὅλας τὰς πτωχὰς νέας τὰς πέριξ καὶ τὰς διδάσκουσι, καὶ πολλαὶ ἐξ αὐτῶν ἐξῆλθον τοῦ καταστήματος ἱκαναὶ νὰ ζήσουν καὶ νὰ ἀποκατασταθῶσιν.

§23Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐπὶ τοῦ συνόλου τοῦ νόμου περὶ εὐθύνης, θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μοὶ δώσετε τὸν λόγον. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν εἰς βʹ. ἀνάγνωσιν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὸ νομοσχέδιον περὶ αὐξήσεως τῆς εἰς τὰς μοναχὰς τῆς διαλελυμένης Μονῆς τοῦ Ἁγίου Κωνσταντίνου χορηγίας).

§24ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἐρωτῶ τὸν ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, ἐὰν κατέθεσε τὸν φάκελλον περὶ τοῦ ὁποίου ἔκαμα λόγον, καὶ τὸν ἐρωτῶ πρὸς τούτοις ἐὰν μεταξὺ τῶν φακέλλων ὑπάρχει ἀλληλογραφία μετὰ τὴν ἀναχώρησίν μου ἐκ τοῦ ὑπουργείου, διότι αὔριον θὰ γείνῃ λόγος περὶ αὐτοῦ· τὸν παρακαλῶ δὲ νὰ ἔχῃ καὶ τὸ συμβόλαιον, τὸ ὁποῖον ἐὰν δὲν ᾖναι μεταφρασμένον, νὰ διατάξῃ νὰ μεταφρασθῇ.

§25ΖΩΧΙΟΣ (ὑπουρ. τῶν Ναυτικῶν). Περιττὸν νομίζω, εἶναι νὰ καταθέσω τὰ ἔγγραφα τοῦ ἀξιοτίμου προκατόχου μου, ὅσα αὐτὸς ὑπέγραψε· καταθέτω τὰ ἔγγραφα τοῦ ἐπιτετραμμένου τὰ Ἑλληνικὰ ἐν Λονδίνῳ, τοῦ κ. Γεναδίου, ὁ ὁποῖος τραβᾷ τὰ μαλλιά του (ἱλαρότης).

§26ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Τότε πρέπει νὰ συζητήσωμεν.

§27ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Τί ἔπαθε καὶ τραβᾷ τὰ μαλλιά του;

§28ΖΩΧΙΟΣ. Καταθέτω τὸ ἔγγραφον τοῦ ἀποσταλέντος μηχανικοῦ, ὁ ὁποῖος ἐπίσης τραβᾷ τὰ μαλλιά του καὶ παραιτεῖται πάσης εὐθύνης. Καταθέτω πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἔλαβεν ὁ ἀπεσταλμένος τῆς Κυβερνήσεως ἀπὸ ἕνα τῶν ἐπισημοτέρων ἐργοστασιαρχῶν, ὁ ὁποῖος λέγει ἐν ὀλίγοις......

§29ΤΙΝΕΣ. Ἀφήσατέ τα διὰ νὰ μὴ γίνῃ συζήτησις.

§30ΖΩΧΙΟΣ. Τέταρτον καταθέτω τὸ συμβόλαιον, τὸ ὁποῖον ὑπεγράφη μεταξὺ τοῦ ἀπεσταλμένου τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ ἐργολάβου, ὅστις ἀνέλαβεν νὰ συμπήξῃ αὐτὰ τὰ δύω σκάφη. Καταθέτω καὶ μίαν πρότασιν τοῦ ἀντιπροσώπου τοῦ οἴκου ἐκείνου πρὸς τὸν ὁποῖον ὁ ἀξιότιμος προκάτοχός μου ἔστειλε νὰ ὑπάγῃ εἰς τὴν Ἀγγλίαν καὶ κάμῃ συμφωνίας, ὁ ὁποῖος λέγει ὅτι δύναται νὰ πήξῃ δύω τοιαῦτα μὲ 18 μιλίων ταχύτητα.

§31ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Καὶ τὸ τηλεγράφημα νὰ καταθέσητε· ἀπαιτῶ νὰ ᾖναι ὅλα τὰ ἔγγραφα διὰ νὰ ἤμεθα καλῆς πίστεως καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ τὸ συζητήσωμεν σήμερον (ἀναβαίνει τὸ βῆμα).

§32ΤΙΝΕΣ. Ἔλαβες τὴν ἄδειαν;

§33ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ τὸ συζητήσωμεν σήμερον, διότι εἶναι σπουδαῖον.

§34ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τόν τε κ. Μπούμπουλην καὶ τὸν ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν νὰ συναινέσωσι ν’ ἀναβάλουν δι’ αὔριον τὴν συζήτησιν αὐτὴν, διότι δὲν θέλομεν νὰ συζητῶμεν ποτὲ ἀντικείμενα τῶν ὁποίων νὰ μὴ ἔχωμεν γνῶσιν· θέλομεν νὰ λάβωμεν γνῶσιν τῶν ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα κατέθεσεν ὁ ὑπουργός.

§35ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἐπειδὴ τὸ ζήτημα θὰ συζητηθῇ καὶ θὰ ἔλθῃ αὔριον, ἀπαιτῶ νὰ ἔλθουν ὅλα τὰ ἔγγραφα καὶ τότε θὰ ἰδῇ πῶς θὰ τραβήξῃ τὰ μαλλιά του καὶ ποῦ θὰ κτυπήσῃ τὸ κεφάλι του (ἱλαρότης)· πρέπει νὰ ἔλθουν ἀπόψε αὐτὰ τὰ χαρτιά.

§36Ν. ΣΟΥΤΣΟΣ. Τὸ ἄρθρον 8 τοῦ νόμου τῆς 2 Ἀπριλίου 1867 ἐπιβάλλει εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν ὑποχρέωσιν τοῦ νὰ καταθέτῃ κατ’ ἔτος εἰς τὴν Βουλὴν τὸν ἀπολογισμὸν τῆς ὁδοποιΐας τοῦ παρελθόντος ἔτους. Εἶδον τὸν ἀπολογισμὸν τοῦ ἔτους 1873 πλὴν δὲν ἔλαβον γνῶσιν τῶν ἀπολογισμῶν οὔτε τοῦ 1874, οὔτε τοῦ 1875, οὔτε τοῦ 1876. Ὑπάρχοντος ὅμως ἤδη νόμου περὶ εὐθύνης τῶν ὑπουργῶν, παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τοὺς ἀπολογισμοὺς τοῦ 74, 75 καὶ 76 τῆς ὁδοποιΐας. Οὐχ ἧττον ὅμως, ἐπειδὴ ἡ ἐργασία αὕτη δεῖται χρόνου τινὸς, παρακαλῶ νὰ ὑποβάλῃ τὸ ὑπουργεῖον ἐπὶ τοῦ παρόντος τὰς ἑξῆς πληροφορίας· πόσα χιλιόμετρα ἐθνικῆς ὁδοποιΐας κατεσκευάσθησαν κατὰ τὰ 1874, 75 καὶ 76 καὶ τί ἐδαπανήθησαν διὰ ταῦτα, δεύτερον πόσα ἐδαπανήθησαν κατὰ τὰ αὐτὰ ἔτη διὰ τὴν ἐπισκευὴν καὶ τὴν συντήρησιν τῶν ἐθνικῶν καὶ ἐπαρχιακῶν ὁδῶν. Ἐπιθυμῶ δὲ ἡ δαπάνη αὕτη νὰ διαιρεθῇ εἰς δύω, ἤτοι ὁποῖον ποσὸν ἐδαπανήθη δι’ ἀγορὰν ὑλικοῦ καὶ πόσον ποσὸν διὰ προσωπικὸν ὁδοστατῶν, ἐπιστατῶν κλπ. καὶ ἐν γένει πόσα χιλιόμετρα ἐπαρχιακῶν ὁδῶν κατεσκευάσθησαν κατὰ τὰ τρία τελευταῖα ἔτη. Ἐκτὸς τούτου νὰ ὑποβάλῃ καὶ τὴν ἐν γένει κατάστασιν τοῦ ταμείου τῆς ὁδοποιΐας, τὸ ποσὸν καὶ τὸν τρόπον τῆς διαχειρίσεως τῶν χρημάτων, διότι προκειμένου νὰ ἐπιβάλωμεν νέους φόρους ἐπὶ τῆς ὁδοποιΐας πρέπει νὰ πεισθῶμεν, ὅτι οἱ μέχρι τοῦδε φόροι ἐδαπανήθησαν καλῶς καὶ διὰ τὸν σκοπὸν διὰ τὸν ὁποῖον προωρίσθησαν.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μεταβαίνομεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν· εἶναι ἡ γʹ. συζήτησις τοῦ τροπολογηθέντος νόμου περὶ εὐθύνης. Ὁ κ. Σ. Πετιμεζᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§38Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριοι βουλευταὶ, ἐψηφίσατε δὶς νόμον περὶ εὐθύνης τῶν ὑπουργῶν, τὸν νόμον, τὸν ὁποῖον ὑπέβαλεν ὁ κύριος Κουμουνδοῦρος, καὶ τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ἡ παροῦσα Κυβέρνησις. Χαίρω, κύριοι, διότι τὸν ἐψηφίσατε τὸν νόμον αὐτὸν, διότι ὁ σεβασμὸς πρὸς τὸν νόμον ἀνεπτύχθη σπουδαίως, δότι καὶ δι’ ἔξοδα διὰ μίαν κηδείαν ὁ κύριος πρωθυπουργὸς εὐηρεστήθη νὰ ζητήσῃ τὴν ἄδειαν τῆς Βουλῆς· ἐκ τούτου ἕκαστος δύναται νὰ συμπεράνῃ ὅτι ἡ ἐκτέλεσις τῶν νόμων καὶ ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ Συντάγματος μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νόμου θὰ ᾖναι τελεία καὶ πλήρης. Καὶ ὅμως, νομίζω, ὡς εἶπον καὶ ἄλλοτε, ὅτι ἡ ἐπιψήφισις αὐτῶν τῶν νόμων καθιεροῖ τὸ ἀνεύθυνον τῶν ὑπουργῶν. Δὲν ἔλαβον μέρος κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νόμου, διότι ἄνδρες ἱκανώτατοι καὶ πολὺ ἱκανώτεροί μου ἔλαβον μέρος εἰς τὴν κατάρτισιν τοῦ νόμου· ἤδη ὅμως θὰ παρατηρήσω εἰς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς. Κύριοι, δυστυχῶς τὰ νομοθετικὰ σώματα εἰς τὴν Ἑλλάδα, ὄχι τώρα, ἀλλὰ καὶ πρότερον, ψηφίζουσι νόμους χωρὶς νὰ συμβουλεύωνται τὰς ἀνάγκας, καὶ ὅταν ψηφισθῶσι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῶσι· τούτου ἕνεκα πολλοὶ νόμοι εἶναι εἰς ἀχρηστίαν, ἄλλοι δὲ πολλοὶ δὲν ἠμποροῦν νὰ ἐκτελεσθοῦν διὰ τὰ ἤθη τοῦ τόπου καὶ διὰ πολοὺς ἄλλους λόγους· φέρ’ εἰπεῖν, ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἶχεν ἀνάγκην νὰ εἰσπράξῃ τοὺς φόρους, εἶχεν ἀνάγκην νὰ εἰσπράξῃ τὰ καθυστερήματα, κατὰ τὸν νόμον καὶ κατὰ τὸ Σύνταγμα ὤφειλεν ὁ εἰσπράκτωρ νὰ μεταβῇ εἰς τὸν οἶκον τῶν ὀφειλετῶν νὰ τοὺς παρουσιάσῃ τὸν λογαριασμὸν, νὰ τοὺς ζητήσῃ τὰ ζητήματα καὶ ἐὰν δὲν τὰ πληρώσουν νὰ τοὺς κάμῃ κατάσχεσιν, συνοδεύεται δὲ μόνον ἀπὸ χωροφύλακας ἢ στρατιώτας διὰ νὰ ὑποστηριχθῇ. Τί γίνεται σήμερον, κύριοι; μεταβαίνει ἓν ἀπόσπασμα εἰς ἓν χωρίον νὰ εἰσπράξῃ τοὺς φόρους· πρῶτον ἀντικείμενον εἶναι νὰ εἰσέλθουν εἰς τὰς οἰκίας τῶν χωρικῶν, νὰ τρώγουν, νὰ πίνουν καὶ νὰ παραβιάζουν τὸ ἄσυλον τῶν πολιτῶν καὶ ἐνίοτε νὰ βιαιοπραγοῦν. Ἠκούσατε προχθὲς ὅ,τι ὁ κύριος πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως σᾶς εἶπεν· σᾶς εἶπεν ὅτι, ἐὰν ἤθελον ἐκτελεσθῆ οἱ νόμοι, κανὲν δημόσιον ἔργον δὲν ἤθελε γίνει. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι καὶ ἐδῶ θὰ γείνῃ μία παράβασις τοῦ νόμου. Ἔχομεν νόμον σπουδαῖον, τὸν κανονισμὸν τῆς χωροφυλακῆς· ὁ νόμος αὐτὸς ἀφορᾷ τὴν ἀσφάλειαν τοῦ Κράτους· τί θὰ γείνῃ; παραβίασις τοῦ νόμου. Ἤθελα ἐρωτήσει τοὺς κυρίους, οἱ ὁποῖοι εἶναι καλλίτεροι ἀπὸ ἐμὲ, εἶναι ὑπεύθυνοι αὐτοὶ, ἠμπορῆτε νὰ τοὺς τιμωρήσητε; Τί θὰ γείνῃ ὁ ὑπουργὸς, θὰ κατηγορηθῇ ἐπὶ παραβιάσει τοῦ νόμου; καὶ εἶναι δυνατὸν νὰ κατηγορηθῇ; Ὅλα αὐτὰ τὰ πράγματα πρέπει νὰ νομοθετηθῶσι, ἢ ὑμεῖς δὲν θὰ κατηγορήσητε τοὺς ὑπουργούς. Ἔχομεν, κύριοι, ὁμολογούμενον καὶ ἐπισήμως ἀποδεδειγμένον, ὅτι πάντοτε γίνονται καταχρήσεις κατὰ τὴν εἴσπραξιν τῶν τελωνείων, καὶ διὰ τοῦτο ὁ ὑπουργὸς μᾶς εἶπεν ὅτι 3, 4, 8 ἑκατομμύρια κλέπτονται κατ’ ἔτος· διὰ νὰ γίνωνται τοιαῦται καταχρήσεις ἀδύνατον νὰ μὴ γείνῃ παραβίασις νόμου. Σᾶς ἐρωτῶ, ὁ ὀργανισμὸς τῶν δικαστηρίων τηρεῖται; Ἐὰν, κύριοι, ἐξετάσητε καθ’ ὅλους τοὺς κλάδους, θὰ ἰδῆτε ὅτι οἱ νόμοι παραβιάζονται καὶ τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον, τὸ ὁποῖον θὰ ἐξετάσῃ τοὺς τύπους, καὶ αὐτὸ θὰ εὑρεθῇ εἰς τὴν αὐτὴν δυσκολίαν. Εἶπον, κύριοι, μερικὰς παρατηρήσεις, διότι δὲν ἔχω δικαίωμα οὔτε νὰ ἀντιταχθῶ εἰς τὸν νόμον, οὔτε νὰ τὸν ὑποστηρίξω, ἀλλὰ ἠθέλησα νὰ ὑποστηρίξω ὅτι ψηφίζοντες νόμον περὶ εὐθύνης τῶν ὑπουργῶν δὲν κάμνομεν τίποτε παρὰ νὰ ψηφίσωμεν ἕνα νόμον περισσότερον. Ἐγὼ δὲν κρύπτω τὰς ἰδέας μου· ἔπρεπε νὰ μὴ γείνῃ νόμος, ἀλλὰ νὰ ἐφαρμόσωμεν δύω διατάξεις καὶ νὰ θέσωμεν μίαν ποινὴν, διότι δι’ αὐτοῦ τοῦ νόμου θὰ καθιερώσητε τὸ ἀνεύθυνον. Αὐτὰ, κύριοι, εἶχα νὰ παρατηρήσω ἐπὶ τῆς οὐσίας, διὰ νὰ ὑποστηρίξω, ὅ,τι εἶπον πρῶτον, ὅτι δὲν εἶναι εὔκολον πρᾶγμα νὰ ἐπιλαμβανώμεθα χωρὶς σκέψεως καὶ πείρας ἔργων, τὰ ὁποῖα δὲν εἴμεθα ἱκανοὶ νὰ φέρωμεν εἰς πέρας. Δὲν ἐννοῶ οὔτε νὰ κατηγορήσω οὔτε νὰ μεμφθῶ κανένα, ἀλλὰ θέλω νὰ εἴπω, ὅτι αἱ Κυβερνήσεις δὲ θὰ ἔχουν καμμίαν ἄλλην εὐθύνην, εἰμὴ τὴν ἀπέναντι τοῦ ἔθνους.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ψηφοφορεῖται τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου.

§40ΡΑΛΛΗΣ. Χθὲς ἔκαμον μίαν παρατήρησιν εἰς τὴν κατάταξιν τοῦ ἄρθρου 2 ὅπως τεθῇ ὡς 8 ἄρθρον, ἀλλὰ βλέπω, ὅτι ἔμεινε οὕτως.

§41ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐκτὸς τούτου εἶναι καλλίτερον διατάξεις σπουδαῖαι τόσον νὰ ἔχουν τὸν τύπον αὐτόν· ὥστε τὸ ἄρθρον 1ον νὰ λέγῃ «Αἱ ἑπόμεναι διατάξεις .... κτλ.»

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Τρικούπης προτείνει τὸ μοναδικὸν ἄρθρον νὰ γείνῃ ἄρθρον 1ον.

§43ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Νομίζω, ὅτι δὲν βλάπτει τοῦτο κατ’ οὐσίαν, ἀλλὰ οὔτε κατὰ τύπον. Ἐὰν θέσωμεν τώρα ἄρθρον 1ον ὑποτίθεται, ὅτι θὰ ἔχωμεν καὶ ἄρθρον 2ον.

§44ΡΑΛΛΗΣ. Τὸ ἄρθρον 8ον θὰ γείνῃ 9ον.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν προτείνεται, νὰ ἀπαλειφθῶσιν αἱ λέξεις «ἄρθρον μοναδικὸν» νὰ μείνῃ δὲ ὡς προοίμιον τοῦ νόμου ἡ φράσις. «Αἱ ἑπόμεναι διατάξεις κτλ.» αἱ δὲ παράγραφοι νὰ μεταβληθῶσιν εἰς ἄρθρα. Ἀποδέχεται ἡ Βουλὴ αὐτὴν τὴν τροποποίησιν;

§46ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα!

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι.) Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Τώρα ἡ δευτέρα πρότασις τοῦ κ. Ῥάλλη, ἀφορᾷ εἰς τὸ ἄρθρον 2, τὸ ὁποῖον προτείνει, νὰ μετατοπισθῇ καὶ νὰ γείνῃ ἄρθρον 8.

§48ΡΑΛΛΗΣ. Νομίζω καλλίτερον νὰ τεθῇ ὡς τελευταῖον.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά· δέχεται ἡ Βουλὴ τὴν μετατόπισιν ταύτην;

§50ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα!

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τὸ ἄρθρον 2 γίνεται ἄρθρον 9. Μετὰ τὰς τροπολογίας ταύτας ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν περὶ τοῦ συνόλου. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς τελευταίαν συζήτησιν, παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Μεταβαίνομεν εἰς τὴν δευτέραν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐφαρμογῆς τῶν διατάξεων τοῦ λογιστικοῦ νόμου. Ἐπὶ τῆς ἀρχῆς ἔχει τις τὸν λόγον;

§52ΦΙΛΗΜΩΝ. Παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν ἰδίως τὸν ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ μὲ πληροφορήσῃ ἐὰν αἱ διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ περὶ ἐπιμελητηρίων εἶναι διατάξεις, αἱ ὁποῖαι πρώτην φορὰν εἰσάγονται ἐν Ἑλλάδι ἢ ὑπῆρξαν ἄλλοτε, καὶ ἂν ἡ ἐπιτροπὴ ἐπαρουσίασε πρωτοφανὲς ἔργον.

§53ΛΕΒΙΔΗΣ (ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Νομοθετικῶς ἐπιμελητήριον δὲν ὑπῆρχε ποτέ· μίαν φορὰν μόνον ἐσυστήθη εἰς Ναύπλιον καὶ εἰς τὴν Φθιώτιδα.

§54ΦΙΛΗΜΩΝ. Ἡ Κυβέρνησις βεβαιοῖ λοιπὸν ὅτι δὲν ὑπῆρξαν ποτέ. Τὴν 23 Ἰανουαρίου 1863 ἐξεδόθη διάταγμα διὰ τοῦ ὁποίου καθίστανται ἓξ ἐπιμελητήρια· τὸ διάταγμα τοῦτο φέρει τὴν ὑπογραφὴν τοῦ ὑπουργοῦ Δ. Μαυρομιχάλη καὶ περιέχει τὰς διατάξεις ὅλας σχεδὸν, τὰς ὁποίας τὸ ἄλλο νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον συνετάχθη ἐπὶ τῇ βάσει τῆς γνωμοδοτήσεως τῆς ἐπιτροπῆς περιέλαβε καὶ τὸ ὁποῖον παρουσιάσθη ἐνώπιον ἡμῶν ὡς ἔργον πρωτοφανὲς καὶ ὡς μεγάλης πείρας προϊὸν. Τὸ διάταγμα τοῦτο τοῦ 1863 ἀνῃρέθη δι’ ἑνὸς διατάγματος τὸ 1864 ἐκδοθέντος κατὰ τὸν μῆνα Ἀπρίλιον. Τώρα ἕνεκα τίνος λόγου ἀνῃρέθη; Νομίζω, ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν πρὶν ἡ Κυβέρνησις μᾶς φέρῃ τὸ κείμενον τοῦ διατάγματος αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον ἀνῄρεσε τὸ διάταγμα τοῦ 1863, καὶ τὴν δικαιολογητικὴν ἔκθεσιν τὴν περιέχουσαν τοὺς λόγους ἕνεκα τῶν ὁποίων τὸ διάταγμα αὐτὸ ἀνῃρέθη καὶ ἠκυρώθη, διότι οἱ κυριώτεροι λόγοι εἶναι οἱ λόγοι τοῦ ἀνεφαρμόστου. Λυποῦμαι δὲ πῶς ἡ Κυβέρνησις ἔσπευσε νὰ βεβαιώσῃ ὅτι πρώτην φορὰν τοιαῦται διατάξεις παρουσιάσθησαν, καὶ πρώτην φορὰν ὑποβάλλονται τοιαῦται ἰδέαι, ἐνῷ ὑπάρχει διάταγμα ῥητὸν, τὸ ὁποῖον καθιέρωσεν αὐτὰς, καὶ διάταγμα ἄλλο, τὸ ὁποῖον τὰς ἀνῄρεσε.

§55ΧΟΪΔΑΣ. Ἐφηρμόσθη τὸ Διάταγμα;

§56ΦΙΛΗΜΩΝ. Μάλιστα.

§57ΧΟΪΔΑΣ. Ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐπὶ τῆς προεδρείας τοῦ κυρίου Τρικούπη εἶπεν ὅτι οὐδέποτε ἐφηρμόσθησαν τοιαῦται διατάξεις.

§58ΦΙΛΗΜΩΝ. Ἐγὼ ἠθέλησα νὰ βεβαιώσω ὅτι ἐξεδόθη διάταγμα εἰσάγον τὸ σύστημα τῶν ἐπιμελητηρίων.

§59ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐζητήσαμεν ἀκόμη προχθὲς ἀπὸ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ μᾶς πληροφορήσῃ κατὰ πόσον θ’ αὐξηθῇ τὸ προσωπικὸν τῶν ἀξιωματικῶν καὶ ὑπαξιωματικῶ συνεπείᾳ τοῦ νόμου αὐτοῦ....

§60Σ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Κύριοι, φρονῶ ὅτι ἔχοντες σήμερον νὰ συζητήσωμεν εἰς βʹ, ἀνάγνωσιν τὸ περὶ οὗ ὁ λόγος νομοσχέδιον δυνάμεθα νὰ προβῶμεν σήμερον ἐπὶ τῆς ἐρωτήσεως τὴν ὁποίαν ἀπηύθυνεν ὁ κ. Βουλευτὴς Ἀττικῆς· θέλει βεβαίως ἀπαντήσει αὔριον ὁ ἁρμόδιος ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὁ ὁποῖος σήμερον εἶναι ἠσχολημένος εἰς κατεπείγουσαν ὑπηρεσίαν ἀφορῶσαν μάλιστα τὴν Βουλήν. Τότε βεβαίως θέλει δώσει καὶ τὴν πληροφορίαν τὴν ὁποίαν ἐζήτησεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφός μου κ. Βουλευτὴς Μεσσήνης· παρακαλῶ δὲ τὴν Βουλὴν νὰ μὴ φέρῃ ἀναβολήν.

§61Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐὰν ἐπρόκειτο ἁπλῶς περὶ τοῦ προσωπικοῦ καὶ τῆς δαπάνης, δὲν ἤθελον ἐπιμένει διόλου ἐὰν προστεθοῦν ὀλίγοι ἀξιωματικοὶ ἀκόμη, ἀλλὰ νομίζω ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ συνδέεται μὲ τὴν οὐσίαν τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας, καὶ ἑπομένως ὅλαι αἱ πληροφορίαι πρέπει νὰ ἔλθουν.

§62ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Σήμερον εἶναι μία προκαταρκτικὴ συζήτησις, αὔριον θὰ γείνῃ ἐκτεταμένη ἀνάπτυξις καὶ θὰ προσέλθουν ὅλαι αἱ πληροφορίαι, αἱ ὁποῖαι θὰ σᾶς πείσουν ὅπως ἔπεισαν τὴν Κυβέρνησιν. Φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ συντομεύωμεν καὶ νὰ μὴ ἀναβάλλωμεν τὴν βʹ. συζήτησιν, διότι αὔριον ἠμποροῦμεν νὰ ἔχωμεν σπουδαίας συζητήσεις.

§63Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Νομίζω, ὅτι αὐτὸ τὸ σύστημα δὲν εἶναι ὀρθόν. Καταργοῦμεν τὴν πρώτην καὶ δευτέραν ἀνάγνωσιν, διότι τὰς ἐκηρύξαμεν προκαταρκτικάς, μηδεμίαν ἐχούσας σημασίαν, ἐνῷ ἡ Βουλὴ, συζητοῦσα τὰ νομοσχέδια, ὀφείλει νὰ συζητῇ αὐτὰ σπουδαίως οὐδὲ νὰ ἀναβάλλῃ ὅλα διὰ τὴν γʹ. συζήτησιν.

§64ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐννοῶ τὸ ἰσχυρὸν τῶν λόγων τοῦ ἐντίμου βουλευτοῦ Γόρτυνος....

§65ΤΙΝΕΣ. Αὔριον.

§66ΧΟΪΔΑΣ. Νὰ προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου καὶ νὰ καλέσωμεν τὸν ὑπουργὸν νὰ δώσῃ τὰς πληροφορίας σήμερον· ἀλλὰ μέχρις οὗ ἔλθῃ, ἂς ἀρχίσῃ ἡ συζήτησις καὶ ἂς λάβουν τὸν λόγον οἱ πολεμοῦντες τὸ νομοσχέδιον, ὄχι ὅμως νὰ κηρύττωμεν προκαταρκτικὴν τὴν ά. συζήτησιν καὶ τὴν βʹ. Τί εἶναι αὐτά;

§67ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, ἀναγνωρίζω τὸ ὀρθὸν τῶν ἀντιῤῥήσεων, καὶ βεβαίως δὲν θέλω νὰ ὑποστηρίξω μόνος ἀντίθετον ἀρχὴν, μόνον παρετήρησα εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι σήμερον ὁ ὑπουργὸς ἀσχολεῖται σπουδαίως.

§68ΠΟΛΛΟΙ. Αὔριον λοιπόν.

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἀναβάλλεται δι’ αὔριον, διότι ὁ ὑπουργὸς δὲν εἶναι ἐδῶ. Ἄλλο ἀντικείμενον δὲν ἔχομεν. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρᾳ 4¼.