1877.01.31

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 69

τῆς 31 Ἰανουαρίου 1877.

(Δευτέρα)

Μετὰ τὴν ἐκφώνησιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου, εὑρεθείσης ἐν ἀπαρτίᾳ τῆς Βουλῆς, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως καὶ ἐπεκυρώθησαν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως.

§1ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ θὰ ἐπιληφθῇ ἡ Βουλὴ τῶν φορολογικῶν μέτρων τῆς Κυβερνήσεως· διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι εἶναι πρέπον νὰ ὑποβάλω ἀπὸ τοῦδε τὸ νομοσχέδιον περὶ καταργήσεως τοῦ ὑπάρχοντος ἐγγείου φόρου ἐπὶ τῶν δημητριακῶν καρπῶν, ὅπως τυπωθῇ ἀμέσως καὶ δυνηθῇ ἡ Βουλὴ νὰ τὸ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν συνάμα μετὰ τῶν προτάσεων τῆς Κυβερνήσεως.

§2ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Λόγου συμπεσόντος περὶ τοιούτου ἀντικειμένου, ἐμελέτησα τὸν νόμον, τὸν ὁποῖον εἰσήγαγεν ἡ Κυβέρνησις, καὶ παρακαλῶ αὐτὴν νὰ φέρῃ ἔκθεσιν, ἵνα ἴδωμεν οἱ φόροι οἱ νέοι, οἱ ὁποῖοι ἐπιβάλλονται εἰς τὸν λαὸν, εἰς ποῖον ποσὸν ἀναβαίνουν. Περιπλέον παρακαλῶ, ἐπειδὴ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἶναι λίαν κατεπεῖγον, νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν οἰκονομικῶν, ἵνα μᾶς ὑποβάλῃ τὴν ἔκθεσίν της.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρὶν εἰσέλθωμεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν πρέπει νὰ εἰδοποιήσω τὴν Βουλὴν, ὅτι ὑπάρχουν πολλὰ νομοσχέδια ἐκκρεμῆ ἐκτὸς τῶν ἐγγεγραμμένων ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, τὰ ὁποῖα πολλοὶ ἐξ ὑμῶν δὲν τὰ ἔχετε ὑπ’ ὄψιν· διὰ τοῦτο παρήγγειλα εἰς τὸ γραφεῖον νὰ τυπωθῇ ὁ κατάλογος τῶν νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα ὑπεβλήθησαν καὶ τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι ἐγγεγραμμένα ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, ὥστε αὔριον, ἀφοῦ τελειώσῃ ὁ προϋπολογισμὸς, νὰ λάβετε ὑπ’ ὄψιν καὶ τὴν ἡμερησίαν διάταξιν καὶ τὰ ἐκκρεμῆ νομοσχέδια καὶ νὰ ἀποφασίσετε τίνα ἐξ αὐτῶν πρέπει νὰ τεθῶσιν ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει Ἀλλὰ πρὸ παντὸς ἄλλου νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ, ἅμα περατωθῇ ὁ προϋπολογισμὸς, πρέπει νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νόμου περὶ ἐκλογῆς, διότι θεωρῶ αὐτὸν ἀναγκαιότατον· ἐπίσης ἀναγκαιότατος εἶναι ὁ νόμος περὶ ὁδοποιΐας· ἐπίσης τὰ περὶ ἐπιβολῆς προσθέτων φόρων.

§4ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Πρὶν ἢ προκαλέσετε τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς ἐπὶ τῆς ἡμερησίας διατάξεως, μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἡμεῖς ἔχομεν σκοπὸν νὰ ὑποβάλωμεν εἰς τὴν Βουλὴν τὰς προτάσεις, αἱ ὁποῖαι νομίζομεν, ὅτι πρέπει πρὸ πάντων νὰ προταχθῶσι, καὶ τότε ἡ Βουλὴ θὰ ἀποφασίσῃ.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Λοιπὸν νὰ τυπωθῇ ὁ κατάλογος τῶν νομοσχεδίων;

§6ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα νὰ τυπωθῇ.

§7ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐπειδὴ ἔγινε λόγος περὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐπιβολῆς προσθέτων φόρων, θεωρῶ ἀναγκαῖον νὰ παρατηρήσω εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι τόσον τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ὅσον καὶ τὸ ἕτερον νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον κατήρτισεν ἡ ἐπὶ τούτῳ διορισθεῖσα ἐπιτροπὴ τῆς Βουλῆς περὶ συστάσεως στρατιωτικοῦ ταμείου, εἶναι τροπολογίαι τοῦ ἀρχικοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν ἡ Κυβέρνησις περὶ συστάσεως στρατιωτικοῦ ταμείου, εἰς τὸ ὁποῖον περιλαμβάνονται καὶ ἡ σύστασις τοῦ ταμείου, καὶ ἡ ἐπιβολὴ τῶν φόρων· ἑπομένως ἐὰν ἡ Βουλὴ θεωρήσῃ ἀναγκαῖον νὰ μερισθῇ τὸ ἀρχικὸν νομοσχέδιον εἰς δύω, τὰ δύω ταῦτα ὡς τροπολογίαι τοῦ ἀρχικοῦ, θέλουν καταλάβει τὸν τόπον ἐκείνου· ἐπειδὴ δὲ τὸ ἀρχικὸν νομοσχέδιον εἶχε φθάσει εἰς γʹ. ἀνάγνωσιν, βεβαίως καὶ τὰ δύω ταῦτα θὰ συζητηθοῦν εἰς γʹ. ἀνάγνωσιν. Διὰ τοῦτο ἐὰν ἡ Βουλὴ νομίζῃ, ὅτι εἶναι ἀνάγκη τὸ περὶ ἐπιβολῆς φόρων νὰ παραπεμφθῇ εἰς ἐπιτροπὴν, πρέπει νὰ τὸ παραπέμψῃ ἀμέσως καὶ νὰ παρακαλέσωμεν τὴν ἐπιτροπὴν νὰ ὑποβάλῃ τὴν ἔκθεσίν της τάχιστα.

§8ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡ παρατήρησις τοῦ κ. Δανοπούλου ἀφορᾷ πρὸ πάντων εἰς ἄλλο, ὅτι εἶναι ἀνάγκη ἡ Βουλὴ καὶ ἡ ἐπιτροπὴ, πρὶν προβῶσιν εἰς τὴν μελέτην τοῦ νομοσχεδίου, νὰ λάβωσι παρὰ τοῦ ὑπουργείου πληροφορίας περὶ τῆς σημασίας τῶν φόρων τούτων· διότι καθόσον μὲν ἀφορᾷ εἰς τοὺς φόρους τοὺς δημοσίους τοὺς αὐξανομένους, εὐκόλως δυνάμεθα νὰ πληροφορηθῶμεν περὶ τοῦ ποσοῦ τῆς αὐξήσεως ἐκ τῶν προϋπολογισμῶν καὶ διὰ τῶν ἄλλων σημειώσεων τοῦ παρελθόντος· ἀλλ’ ἐνταῦθα ἔχομεν ἄλλους φόρους οὐχὶ δὲ δημοσίους, ὡς πρὸς τοὺς ὁποίους ἡμεῖς δὲν κατέχομεν τὰ στοιχεῖα πρὸς ἐξεύρεσιν τοῦ προϊόντος αὐτῶν· οἱ φόροι π. χ. ἐπὶ τῆς σπουδαζούσης νεολαίας, τῶν ἑταιριῶν τῶν λιμενικῶν ταμείων κτλ. πάντα ταῦτα, ἂν τὸ ὑπουργεῖον δὲν δώσῃ πληροφορίας, εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐξακριβωθῶσιν ὑπὸ τῆς Βουλῆς.

§9ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Περὶ τῶν ἀποτελεσμάτων, τὰ ὁποῖα προσδοκῶνται ἀπὸ τοὺς νέους αὐτοὺς φόρους, ἐγένετο πολλάκις λόγος ἐν τῇ Βουλῇ, καὶ ἑπομένως ἡ Κυβέρνησις δὲν δυσκολεύεται νὰ δώσῃ σημείωσιν.

§10ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐλπίζω ὅτι θὰ δώσῃ ἡ Κυβέρνησις σημείωσιν ἐξηγοῦσαν τί φρονεῖ περὶ τοῦ προϊόντος τῶν φόρων τούτων καὶ διατί τὸ φρονεῖ.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἐμείναμεν εἰς τὸ κεφάλαιον 13ον «κεκλεισμέναι χρήσεις». Ἐν τῇ δηλώσει τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν προτείνεται νὰ προστεθῶσιν εἰς τὰ ἔξοδα κεκλεισμένων χρήσεων δρ. 955,066· ἐδῶ δὲ ὑπάρχει ὁ κατάλογος τῶν ἐπιμισθίων τῶν ὑφηγητῶν καὶ καθηγητῶν τῆς στρατιωτικῆς σχολῆς, ὁ ὁποῖος ἐζητήθη παρά τινων βουλευτῶν· ἀλλὰ παρατηρῶ ὅτι ἐν τῷ καταλόγῳ αὐτῷ ὑπάρχουν ὄχι μόνον κεκλεισμέναι χρήσεις ἀλλὰ καὶ διαγεγραμμέναι, ὥστε ἂν ἡ Βουλὴ ἐπιψηφίσῃ ἐκείνας, ἀκολούθως πρέπει νὰ χωρισθοῦν καὶ τεθοῦν εἰς χωριστὸν ἄρθρον «διαγεγραμμέναι χρήσεις» σύμφωνα μὲ τὸν λογιστικὸν νόμον. (Ἀναγινώσκεται ἡ προσθήκη). Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὴν προσθήκην 955,066 ὑπὸ τὸν ὅρον τὸν ὁποῖον σᾶς εἶπον νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πολλοί). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§12ΜΕΤΑΞΑΣ. Ἐλάβετε πρόνοιαν περὶ κατασκευῆς στρατῶνος τῶν σκαπανέων; τὸ σῶμα ηὔξησε, ποῦ θὰ μένουν;

§13ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. Θὰ φροντίσωμεν νὰ ἐνοικιάσωμεν, διότι δὲν φθάνει ὁ προϋπολογισμός.

§14ΡΙΚΑΚΗΣ. Ὁ στρατὼν τοῦ ἱππικοῦ τί ἔγεινε;

§15ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. Μέσα μένουν λόχοι, εἶναι ὁ λόγος τῆς ἐκπαιδεύσεως.

§16ΡΙΚΑΚΗΣ. Νομίζω πῶς ἠμποροῦν νὰ διαιρεθοῦν εἰς τοὺς δύω στρατῶνας καὶ οὕτω νὰ χωρέσουν.

§17ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ (ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Ἂν περισσεύσουν χρήματα ἀπὸ τὰς ἐπισκευὰς τῶν κτιρίων, θὰ οἰκοδομήσωμεν στρατῶνα. (Κατόπιν ἐψηφίσθησαν τὰ ἑπόμενα κεφάλαια καὶ ἄρθρα τοῦ προϋπολογισμοῦ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως δι’ εἰδικῆς ἐφ’ ἑκάστου αὐτῶν ψηφοφορίας. ΚΕΦ. 16. Κατάλυσις.

ΚΕΦ. 17. Μετακομίσεις καὶ ὁδοιπορίαι

Μεταβαίνομεν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν.

§18ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ (ὑπουργὸς Ναυτικῶν). Ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν βεβαίως δὲν εἶναί τι τὸ ὁποῖον δύναται νὰ τρομάξῃ τὸν ἐχθρόν, ἀλλ’ οὐχ’ ἧττον δὲν εἶναι καὶ ἁπλῆ ἀντιγραφὴ τοῦ παρελθόντος. Ὁ παρελθὼν προϋπολογισμός, κύριοι, εἶχεν δύναμιν ἓν πλοῖον ὡς ὁλικὴν δύναμιν πολεμικήν, καὶ 6 μικρὰ ὑπηρετικά· τὸ πλοῖον τοῦτο ἦτο ὠργανισμένον ἐξ 84 ἀνδρῶν καὶ 2 πυροβόλων· ἐνῷ ὁ σημερινὸς προϋπολογισμὸς ἀναβιβάζει τὴν δύναμιν αὐτὴν εἰς δύω πολεμικὰ πλοῖα, 300 ἄνδρας διὰ ταῦτα καὶ εἰς 12 πυροβόλα· τὰ δύω ταῦτα πλοῖα εἶναι ὠργανισμένα ὡς ἐπὶ μάχην καὶ ἕτοιμα εἰς πᾶσαν δοθεῖσαν περίστασιν νὰ ἐκτελέσωσι τὴν διαταγὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐντὸς τριῶν ὡρῶν τὸ πολύ· αὐτὴ εἶναι λοιπὸν ἡ κατάστασις τοῦ μικροῦ μας σημερινοῦ ναυτικοῦ. Ἐν τούτοις ἡ Κυβέρνησις ἐκτὸς τούτου ἐφρόντισε καὶ περὶ ἄλλων τινῶν πραγμάτων. Γνωρίζετε, κύριοι, ὅτι μεταξὺ τῶν ὅπλων ἐκείνων, ἅτινα σήμερον εἶναι ἐν χρήσει καὶ τὰ ὁποῖα σπουδαίως μελετῶνται ἀπὸ τὰς Κυβερνήσεις, εἶναι καὶ τὸ ὅπλον τῆς τορπίλλης· τοῦ μέσου τούτου ἀτυχῶς ἡ Ἑλλὰς ἐστερεῖτο· ἑπομένως ἐφροντίσαμεν καὶ περὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου καὶ ἐλπίζω, κύριοι, ὅτι ἐντὸς τριῶν μηνῶν ἀπὸ σήμερον θὰ ἔχωμεν ἀξιωματικοὺς καὶ ὑπαξιωματικοὺς γεγυμνασμένους καὶ δυναμένους νὰ διευθύνωσι τὰ ἔργα εἰς ὅσα σημεῖα ἤθελε νομίσει τὸ Κράτος πρὸς ὑπεράσπισιν αὐτοῦ. Ἐντὸς δὲ 4 μηνῶν ἀπὸ σήμερον θὰ ἔχωμεν καὶ τὰ ὄργανα ἐκεῖνα, ἅτινα χρησιμεύουν εἰς τὴν περίστασιν ἐκείνην κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἔχωμεν ἀνάγκην νὰ κάμωμεν χρῆσιν τοῦ νέου αὐτοῦ ὅπλου, τῆς τορπίλλης, ὅπερ σήμερον συζητεῖται σπουδαίως ἐν τοῖς ναυτικοῖς κύκλοις· ὡσαύτως ἐντὸς 4 μηνῶν θὰ ἔχωμεν καὶ ὅλα τὰ ὑλικὰ καὶ ὄργανα, τὰ ὁποῖα θέλουσι μεταχειρισθῆ οἱ ἄνδρες τοὺς ὁποίους σχηματίζομεν ἀκαταπαύστως, οἱ ὁποῖοι ἐντὸς τριῶν μηνῶν, ὡς προεῖπον, θὰ ἦναι εἰς θέσιν νὰ διευθύνωσι ταῦτα ἐπιτυχῶς καθὼς καὶ οἱ ὑπαξιωματικοὶ καὶ ἀξιωματικοὶ τῶν ἄλλων κρατῶν.

§19ΡΙΚΑΚΗΣ. Εἰς ποῖον βάθος τῆς θαλάσσης ἐνεργοῦν αἱ τορπίλλαι;

§20ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Αὐτὸ εἶναι τῆς ἐπιστήμης· δὲν εἶναι ἀνάγκη........ (ἱλαρότης).

§21ΖΩΧΙΟΣ. Δὲν εἶχον σκοπὸν νὰ λαλήσω περὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν Ναυτικῶν· ἐπειδὴ ὅμως ὁ ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν εἶχε τὴν καλωσύνην νὰ σᾶς δείξῃ ὅτι ἀπὸ τοῦδε εἴμεθα εἰς κατάστασιν ἐμπόλεμον.......

§22ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ὄχι, ὄχι, δὲν εἶπον τοῦτο· σᾶς εἶπον ὅτι τὰ πλοῖα αὐτὰ εἶναι ἕτοιμα ὡς ἐπὶ μάχην, ὄχι ὅτι εἴμεθα ἕτοιμοι νὰ κηρύξωμεν τὸν πόλεμον.

§23ΖΩΧΙΟΣ. Ὁ ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, νομίζω, σᾶς εἶπεν ὅτι ἐφέτος δὲν εἴμεθα καθὼς πέρυσι.

§24ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἀλλὰ κάτι τι καλλίτερον.

§25ΖΩΧΙΟΣ. Σᾶς λέγω, κ. ὑπουργὲ τῶν Ναυτικῶν, ὅτι ὅταν θὰ ἀναλάβῃς ὅπλα, ἢ νὰ τὰ ἀναλάβῃς καθὼς πρέπει, ἢ κάλλιον νὰ μείνῃς γυμνός. Σημειωτέον δὲ ὅτι τὰ δύω πλοῖα εἶναι τίποτε. Μόλις δὲ τὸν Δουΐλλιον δὲν δύναται νὰ διαπεράσῃ σφαῖρα πυροβόλου, ἀλλὰ καὶ δι’ αὐτὸν ἑτοιμάζεται πυροβόλον. Τὰ δύω πλοῖα, τὰ ὁποῖα ἔχομεν, ἢ ἔχουν θώρακα ἢ δὲν ἔχουν εἶναι ἓν καὶ τὸ αὐτὸ, διότι μία κανονιοφόρος δύναται χωρὶς πολλῆς δυσκολίας νὰ βυθίσῃ καὶ τὰ δύω. Ἤδη δὲ σκέπτονται εἰς τὴν Εὐρώπην, ἂν πρέπει νὰ παραιτηθῶσι τῶν θωρηκτῶν διὰ νὰ ἐπιστρέψωσι εἰς τὰ ξύλινα πλοῖα, διότι τὸ ζήτημα τὸ μεταξὺ θώρακος καὶ πυροβόλου κατέστη ἄλυτον, ἐνῷ δαπανῶνται ἑκατομμύρια. Ἡ Δανία, ἡ Σουηδία καὶ Νορβηγία ἑτοιμάζουν πλοῖα πρὸς ἄμυναν ὄχι πρὸς ἐπίθεσιν· ἡμεῖς διανοούμεθα ἐπιθέσεις. Καὶ εἶναι δυνατὸν τὰ παράλια τῆς Ἑλλάδος νὰ τὰ προστατεύσετε; ποῦ; πῶς; Εἷς Γερμανὸς καθηγητὴς τῆς φιλοσοφίας, τὸ ἀνέκδοτον δὲ τοῦτο εἶναι ἱστορικὸν, ἐδίδαξε τὸ μάθημά του· τὴν ἀκόλουθον ἡμέραν εἷς τῶν μαθητῶν του διϊσχυρίζετο ὅτι τὸ ἐνόησε, ὁ δὲ καθηγητής του λέγει, σὲ εὐχαριστῶ φίλε μου, σὺ τὸ ἐνόησες, ἐγὼ δὲν τὸ ἐνόησα ἀκόμη. Ἡ Εὐρώπη δὲν τὸ ἐνόησεν ἀκόμη αὐτὸ τὸ ζήτημα, ἡμεῖς δὲ τὸ ἐνοήσαμεν· πῶς; παίζοντες. Σᾶς λέγει ὁ ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ παρελθόντος ἔτους ἦτον ἀνάξιος λόγου, ἀλλ’ ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ νέου ἔχει τι ἀνδρικόν· εἰξεύρετε δὲ εἰς τί συνίσταται τὸ ἀνδρικὸν αὐτοῦ; εἰς τὴν προσθήκην 93000 δραχ. Θαύματα ὅμως μήτε ὁ Θεὸς πλέον δὲν κάμνει. Ἂν δὲ κατορθώσητε σεῖς νὰ θαυματουργήσητε, σᾶς θαυμάζω. Δὲν δύνασθε ὅμως διὰ 93000 δραχ. νὰ μεταβῆτε ἀπὸ τὴν κατάστασιν τῆς εἰρήνης εἰς τὴν κατάστασιν τὴν ἐμπόλεμον, ἢ τὴν ἀνδρικήν· ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν τὸ πιστεύω.

§26ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ (ὑπουργὸς Ναυτικῶν). Κύριοι βουλευταὶ, ἀποστρέφομαι τὰς ὑπερβολὰς καὶ τὰς ἐπιδείξεις καὶ τὴν ἐν θορύβῳ καὶ πατάγῳ ἐνέργειαν, οὔτε ἐπροσπάθησα, οὔτε προσπαθῶ, οὔτε θὰ προσπαθήσω ποτὲ νὰ ἦμαι ὑπερβολικὸς πρὸς ὑμᾶς. Ὁ κ. Ζωχιὸς, ὁ ὁποῖος ὡς ἀποστολὴν ἔχει ἐν τῷ Βουλευτηρίῳ νὰ μὴ ἀφήσῃ ἀνεπίκριτον κανὲν, πάντοτε θὰ ἔλθῃ ὡς ἀντιδοξῶν. Τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν τὸ κατηγόρησε, διότι δὲν προσετέθη αὐτὸ, τὸ ὁποῖον ἐδῶ κατηγορεῖ, διότι προσετέθη. Ἀποτείνομαι εἰς τὴν εἰλικρίνειάν σας, ἐὰν ᾖναι τοιουτοτρόπως συζήτησις αὐτή· ἐάν ποτε εὗρέ τι, τὸ ὁποῖον ἀρέσει εἰς τὸν βουλευτὴν τοῦτον· καὶ ἑπομένως δὲν θέλω νὰ ἀποταθῶ εἰς τὰς ὑπερβολὰς, τὰς ὁποίας εἶπεν ἀπὸ τοῦ βήματος. Δὲν σᾶς παρέταξα δύναμιν, διὰ τῆς ὁποίας δύνασθε νὰ τρομάξητε τὸν κόσμον, τὴν Εὐρώπην ἢ τὴν Τουρκίαν· σᾶς εἶπον ἁπλῶς, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς τῶν παρελθόντων ἐτῶν περιελάμβανεν ἓν πλοῖον πολεμικὸν μὲ 2 πυροβόλα καὶ 80 ἄνδρας· ὁ νῦν δύω πλοῖα πολεμικὰ μὲ 12 πυροβόλα μεγάλης ὁλκῆς καὶ 400 ἄνδρας, πραγματικὰ δι’ ἀριθμῶν ἀποδεικνυόμενα καὶ παριστανόμενα διὰ πινάκων. Πῶς ἠδυνάμην ἐγὼ, ἢ μᾶλλον ὁ προκάτοχός μου ἄνευ προσθέτου δαπάνης νὰ φθάσῃ εἰς τὸ ἀποτέλεσμα τοῦτο; Ἀποτείνομαι εἰς τὴν εἰλικρίνειάν σας, ἐὰν εἶναι συζήτησις τοιουτοτρόπως ἐπὶ σπουδαίων πραγμάτων. Δὲν θέλω νὰ ἐκταθῶ περισσότερον, διότι πιστεύω ὅτι μὲ ἐνοήσατε (ἱλαρότης).

§27ΖΩΧΙΟΣ. Ὁ ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν δὲν περιωρίσθη εἰς τὸ μέρος του, δηλαδὴ εἰς τὰ ναυτικὰ, ἀλλ’ ἠθέλησε νὰ μὲ ἀποδείξῃ διάβολον, ὅτι δὲν ἀφίνω ἄνθρωπον ἥσυχον. Προχθὲς ὁ ἔντιμος πρόεδρός μας μὲ ὠνόμασε διάβολον, καὶ τὸ ἐδέχθην. Κύριε ὑπουργὲ τῶν Ναυτικῶν, ἐὰν ὁ Θεὸς ὑποφέρῃ τὸν διάβολον εἰς τὸν κόσμον, διότι ὡς φαίνεται εἶναι ἀναγκαῖος, διότι ἐὰν δὲν ἦτον ἀναγκαῖος θὰ ἐλάμβανεν ὁ Θεὸς μέτρα ἐναντίον του, ἀφ’ οὗ μάλιστα εἶναι τόσον κακὸς ὁ διάβολος, ὥστε καὶ τὸν υἱὸν τοῦ Θεοῦ παρέδωκεν εἰς τὸ σταυρωθῆναι, διατί σὺ δὲν ὑποφέρεις ἐμέ;

§28ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἐγὼ σᾶς ὑποφέρω (ἱλαρότης).

§29ΖΩΧΙΟΣ. Λέγει δὲ ὁ ὑπουργὸς ὅτι πέρυσιν εἴχομεν ἓν πλοῖον μὲ δύω πυροβόλα, ἐφέτος δὲ ἔχομεν δύω μὲ 12 πυροβόλα. Ἐν τούτοις εἷς πρώην ἀξιωματικὸς, διότι τώρα δὲν εἶναι, ὁ κ. Τουμπάζης, ὁσάκις προσεύχεται τὸ ἑσπέρας παρακαλεῖ τὸν Θεὸν νὰ καταποντίσῃ τὰ δύω αὐτὰ πλοῖα. Καὶ ὁ Τουμπάζης εἶναι διάβολος. Χωρὶς δὲ τούτου πολεμικὰ πλοῖα δὲν εἶναι τὰ πλοῖα τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, διότι πολεμικὰ ὀνομάζονται ὁ Δουΐλιος καὶ τὰ αὐτῷ ὅμοια (ψιθυρισμοὶ). Μὴ σκανδαλίζεσθε, κύριε πρώην ὑπουργὲ τῆς Δικαιοσύνης. Πέρυσι δὲν ἦσαν τὰ πλοῖα αὐτὰ καταδικασμένα εἰς θάνατον;

§30ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Τὰ ἐπεσκευάσαμεν.

§31ΖΩΧΙΟΣ. Ἐὰν τὰ ἐπωλούσατε, θὰ ἐκερδίζατε τόσα χρήματα ὅσα ἐξωδεύσατε; ὄχι· ἐδαπανήσατε τόσα χρήματα δι’ αὐτὰ τὰ πλοῖα, ὥστε ἠδύνασθε νὰ κατασκευάσητε δύω πλοῖα νέα. Σημειωτέον δὲ ὅτι πλοῖον δὲν ὀνομάζεται παρὰ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον διανύει 12, 13, ἢ 16 μίλια τὴν ὥραν. Πόσους δὲ ἄνθρακας ἐξωδεύσατε διὰ τὰ ἄχρηστα πλοῖά σας; 150,000 δραχμῶν.

§32ΤΙΝΕΣ. Ὅταν ἦτον εἰς κίνησιν πάντοτε;

§33ΖΩΧΙΟΣ. Ὁ ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ σᾶς ζητεῖ 70,000 δραχμῶν. Τὸ δὲ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν ἐρωτηθὲν λέγει ὅτι ἀπαιτοῦνται 150,000. Σημειωτέον δὲ ὅτι ἐν γνώσει ἀφῃρέθησαν οἱ γαιάνθρακες. Διατί; Διότι ἔχουσιν οἱ ὑπουργοὶ τὸ καταφύγιον τῶν πιστώσεων τῶν ἐκτάκτων, καὶ ἐπὶ τούτῳ σμικρύνουσι τὸν προϋπολογισμόν.

§34ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ κατὰ τὴν κρίσιν σας ἠδύναντο μὲ ὀλιγώτερα;

§35ΖΩΧΙΟΣ. Βέβαια. Πρέπει δὲ εἰς τὸ κονδύλιον τῶν γαιανθράκων νὰ προστεθῇ τὸ ἀπαιτούμενον ποσόν. Ἐζήτησα δὲ περὶ τούτου σημείωσιν, ὅταν ἤμην 24 ὥρας ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν. Ἐννοεῖτε δὲ ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν θὰ ἐγκριθῇ, ὅπως ὅλοι οἱ ἄλλοι, ἐκ τούτου ὅμως δὲν ἕπεται ὅτι εἶναι πλήρης καὶ ὅτι ἡ ναυτικὴ δαπάνη εἶναι ἀναγκαία, εἶναι συμφέρουσα· τὸ ἔτος δὲ τὸ ἐρχόμενον θὰ ἦσθε εἰς χειροτέραν κατάστασιν. Ὅταν δὲ ἔλθουν τὰ πλοῖα, τότε θὰ ἴδωμεν ἂν ἦναι καλὰ ἢ κακά.

§36ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Αὐτὸ ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν κίνησιν τῶν πλοίων, ἥτις δύναται νὰ ἦναι ὀλιγωτέρα καὶ μεγαλειτέρα.

§37ΖΩΧΙΟΣ. Τὸ γραφεῖον τοῦ ὑπουργείου ἐσημείωσεν ὅτι χρειάζονται πλειότεραι χιλιάδες, ὁ δὲ ὑπουργὸς ἀνέγραψεν ὀλιγωτέρας.

§38ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δὲν εἶναι ἀκριβὲς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Ζωχιός· τὸ βέβαιον εἶναι τὸ ἑξῆς, ὅτι τὸ ποσὸν τῶν γαιανθράκων δὲν δύναται νὰ προσδιορισθῇ· δύναται νὰ ἀναβῇ καὶ καταβῇ, αὐτὸ ἐξαρτᾶται ἐκ τῆς κινήσεως τῶν πλοίων· δυνατὸν νὰ λάβωμεν ἀνάγκην πιστώσεως καὶ δυνατὸν νὰ περισσεύσουν καὶ χρήματα. Καθόσον ἀφορᾷ, ὅτι ἀπαιτοῦνται 150,000 δραχμαί, εἶναι ἀληθές, ἀλλὰ τὰ πλοῖα ἔχουσιν εἰς τὰς ἀποθήκας γαιάνθρακας καὶ τοῦ παρελθόντος ἔτους.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Κεφάλαιον Αʹ. Μισθοί — ἄρθρον 1ον προσωπικὸν ὑπουργείου 37,800.»

§40ΖΩΧΙΟΣ. Εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν ὑπάρχουν 5 ὑπάλληλοι. Ἐὰν ἀφαιρέσητε τὸν διεκπεραιωτὴν, μένουν 4· ἐὰν ἀφαιρέσητε τὸν ὑπασπιστὴν, μένουν 3· ἐὰν ἀφαιρέσητε τὸν Γενικὸν Γραμματέα καὶ τὸν ἀνώτερον ἀρχιφροντιστὴν, μένει εἷς· ὥστε ἔχετε ἕνα ὑπάλληλον εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν. Καὶ θέλετε καὶ πόλεμον! (Θόρυβος καὶ διάλογοι·) ὑπάρχουν δὲ καὶ δύω γραφεῖς· ὑπὲρ αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων, ἐπειδὴ δὲν ἐπήρκει ὁ μισθὸς, οἱ ὑπουργοὶ ἔδιδον ἐκ τῶν γραφικῶν ἐξόδων βοήθειαν· ὁ προκάτοχος ὅμως ὑπουργὸς ἀφῄρεσε τὸ βοήθημα τὸ ἐκ τῶν γραφικῶν ἐξόδων, καὶ αὐτοὶ οἱ δυστυχεῖς μόλις ἀποζοῦν. Λοιπὸν σᾶς λέγω, ὅτι τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν εἶναι κακῶς ὠργανισμένον, διότι ὑπάρχει εἰς χεῖρας ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι δὲν γνωρίζουν τὰ ναυτικὰ πράγματα, καὶ συμβουλεύονται πότε τὸν ἕνα καὶ πότε τὸν ἄλλον.

§41ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Αὐτὸ εἶναι ἀληθέστατον.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν «ἄρθρον 1ον προσωπικὸν ὑπουργείου 37,800. Ἄρθρον 2ον «Ναυτοδικείου 21,240. Ἄρθρον 3ον Ἐπιτροπὴ ναυτικῶν συντάξεων 27,960.»

§43ΖΩΧΙΟΣ. Ὁ κύριος ὑπουργὸς ἐρωτᾶται, ἐὰν ἡ ἐπιτροπὴ τῶν ναυτικῶν συντάξεων στηρίζεται ἐπί τινος νόμου.

§44ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Στηρίζεται εἰς τὸν νόμον τῆς 19 Μαΐου 1860 καὶ 1861· ἐκεῖ νομίζω ἔχει καὶ τὰ περὶ τῆς ἐπιτροπῆς τῶν συντάξεων.

§45ΖΩΧΙΟΣ. Τὸ ἤκουσα, ἀλλὰ δὲν εἶναι ἀληθές.

§46ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Αὐτὸ δὲν τὸ ἐπιτρέπω, ἐπειδὴ λέγεται ἐνώπιον τῆς Βουλῆς.

§47ΖΩΧΙΟΣ. Ὑπάρχουν δύω νόμοι. Ποῖον δέχεται καὶ ποῖον ἀποκρούει.

§48ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Καὶ πῶς διοικοῦνται.... (θόρυβος).

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἄρθρον 4ον Διευθυντήριον Ναυστάθμου 18,480». «Ἄρθρ. 5ον Πλήρωμα 18,392». «Ἄρθρ. 6ον Ἐργοστάσιον 94,000». «Ἄρθρ. 7ον Θεραπευτήριον 2,880». «Ἄρθρ. 8ον Λιμενικὴ ὑπηρεσία 140,000.» Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 8ου ὑπάρχουν δύω προτάσεις τοῦ κ. Γεωργιάδου προτείνοντος, ά. εἰς τὸ ὑπολιμεναρχεῖον Σκιάθου νὰ προστεθῇ εἷς βοηθὸς, καὶ βʹ. ἡ ἐπιστασία τοῦ λιμένος Σκοπέλου νὰ ἐξομοιωθῇ μὲ τὸν τῆς Μυκόνου.

§50ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἀληθὲς εἶναι, ὅτι ἡ Σκόπελος ἔχει ἀνάγκην προστασίας μεγαλειτέρας, καθόσον ἀφορᾷ τὸ ναυτικὸν, διότι καὶ ναυτικὸν μέρος εἶναι, καὶ εἶναι ἀνάγκη τῆς προφυλάξεως τοῦ λιμένος· ἀλλὰ, κ. πρόεδρε, δὲν προῆλθον εἰς τὴν μεταβολὴν, διότι καταγίνομαι εἰς τακτικὸν ὀργανισμὸν τῆς ὑπηρεσίας ταύτης. Ἀλλ’ ἐν τούτοις, ἐπειδὴ παρίσταται ἡ ἀνάγκη, ἂν θέλει ἡ Βουλὴ προκαταρκτικῶς ἡ ἐπιστασία αὕτη νὰ ἐξομοιωθῇ μὲ ἐκείνην τῆς Μυκόνου, δὲν ἔχω δυσκολίαν νὰ τὸ δεχθῶ.

§51ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Γνωρίζετε, ὅτι ὁ λιμὴν τῆς Πύλου εἶναι ἐξ ἐκείνων, οἵτινες δέχονται ὅλων τῶν ἐθνῶν τὰ πλοῖα ἐν ὥρᾳ τρικυμίας, διότι εἶναι τὸ κεντρικώτερον μέρος, καὶ καθ’ ὅλον τὸν χειμῶνα λιμενίζονται πλοῖα· αὐτὰ συνήθως προσορμίζονται εἰς ἀπόκεντρόν τι μέρος τὴν Κλάρα, ἀπέχει δὲ τὸ μέρος αὐτὸ 4 περίπου μίλλια· εἶναι δὲ ἀνάγκη μεγίστη ὁ ὑπολιμενάρχης εἴτε ὁ σταθμεύων ἐκεῖ νὰ γνωρίζῃ ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως τὰ προσορμιζόμενα πλοῖα, ὥστε λαμβάνει ἀνάγκην νὰ μεταβαίνῃ αὐτοπροσώπως αὐτοῦ. Ἄλλοτε τὸ ὑπολιμεναρχεῖον εἶχε 4 ναύτας καὶ ἐγένετο χρῆσις πραγματικὴ καὶ ὠφέλιμος· τώρα παρατηρῶ, ὅτι ὑπάρχει εἷς μόνον ναύτης. Ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. ὑπουργὸν, ὅστις γνωρίζει κάλλιστα τὴν ἀνάγκην αὐτὴν, νὰ προσθέσῃ εἰς τὸν λιμένα αὐτὸν ὄχι τοὺς 4, τοὐλάχιστον 2, διότι ἡ ἰδία ὑπηρεσία ἔχει τὴν ἀνάγκην αὐτήν.

§52ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Γνωρίζω πολλὰς ἐλλείψεις, ἀλλ’ ἕνεκα τῆς ἐλλείψεως τῶν χρημάτων δὲν δυνάμεθα νὰ ἐξογκώσωμεν τὸν προϋπολογισμόν· ἄλλοτε διευθύνετο καλλίτερα ἡ ὑπηρεσία αὕτη, ὅπως καὶ ἀλλοῦ, ἀλλ’ ἡ Βουλὴ, ἐπιθυμοῦσα τὴν οἰκονομίαν, προεκάλεσεν αὐτὴν τὴν μεταβολήν. Ἐπιθυμοῦσα νὰ διορθώσω αὐτὸ τὸ ἄτοπον, ἀλλὰ δὲν ὑπάρχει τὸ μέσον, διότι θὰ ζητήσουν καὶ ἄλλοι.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῶν 3 προτάσεων. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Γεωργιάδη τοῦ νὰ ἐξομοιωθῇ ἡ ἐπιστασία τοῦ λιμένος Σκοπέλου μὲ τὴν τῆς Μυκόνου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι). Δὲν παρεδέχθη.

§54ΤΙΝΕΣ. Παρεδέχθη. Τὸ ἀντίστροφον ἐρωτήσατε.

§55ΕΤΕΡΟΙ. Δὲν παρεδέχθη.

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀντιστρόφως· οἱ παραδεχόμενοι νὰ μείνῃ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τὸ ποσὸν, ὅπως ἔχει, οὗτοι νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι). Λοιπὸν ἐγένετο δεκτὴ ἡ πρότασις τοῦ κ. Γεωργιάδη. Τώρα ἔχομεν τὴν ἄλλην πρότασιν τοῦ ἰδίου ὅπως τὸ ὑπολιμεναρχεῖον τῆς Σκιάθου ἐξομοιωθῇ μὲ τὰ ὑπολιμεναρχεῖα τὰ λοιπὰ, ἤτοι νὰ προστεθῇ εἷς βοηθός. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Καραλιβάνου περὶ προσθήκης 2 ναυτῶν...

§57ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Αὐτὸ εἶναι τῆς ὑπηρεσίας.

§58ΤΙΝΕΣ. Τὴν ἀποσύρει αὐτὴν τὴν πρότασιν.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μετὰ τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς, τὸ ἄρθρον Λιμενικὴ ὑπηρεσία, θὰ μεταβληθῇ, διότι ἔγειναν προσθῆκαι· ἑπομένως παρακαλεῖται ὁ κ. ὑπουργὸς νὰ μᾶς δώσῃ τὴν σημείωσιν. Ἄρθρον 9. Λόχος πρεσβυτῶν 10,914.

§60ΖΩΧΙΟΣ. Εἰς τὸν λόχον αὐτὸν τῶν πρεσβυτῶν εἶναι ὑποκελευσταὶ, κελευσταὶ καὶ ναῦται ἐν ἀορίστῳ ἀδείᾳ. Αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους νὰ κάμετε ἀποστράτους, διὰ νὰ λείψῃ ὁ λόχος αὐτός.

§61ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ὑπέβαλα νόμον περὶ καταργήσεως τοῦ λόχου αὐτοῦ, διότι πράγματι γίνεται πηγὴ καταχρήσεων.

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 10. Πληρώματα Β. πλοίων. 620,000

§63ΖΩΧΙΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς βεβαίως θὰ σᾶς ὁμολογήσῃ ὅτι ὑπάρχουν μερικοὶ ἀξιωματικοὶ, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι διὰ νὰ ἐργασθοῦν πλέον, εἶναι ἤδη πράγματι ἀπόμαχοι, καὶ τοῦτο ἐπηρεάζει καὶ τοὺς ἄλλους ἀπὸ τοῦ νὰ λάβουν τὰ δικαιώματά των.

§64ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Θὰ ἐνεργήσω τὰ δέοντα.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 13. Μισθὸς ἀργίας 15,276. Ἄρθρον 14. Ὑπασπισταὶ τῆς Α. Μ. 11,760 Κεφαλ. Βʹ. Ὑλικόν.

Κεφ. Εʹ. Καταστήματα.

Κεφ. Ϛʹ. Διάφορα ἔξοδα.

§66ΣΟΥΤΣΟΣ. Ἐδῶ παρατηρῶ ὅτι ὑπάρχουν 4 σπουδασταὶ ἐκπαιδευόμενοι εἰς τὴν στρατιωτικὴν σχολὴν, ἐνῷ εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν δὲν ἐπιτρέπεται τοῦτο, νὰ βάλῃ ἄνευ πληρωμῆς, καὶ νομίζω καλλίτερον τὰς ἓξ αὐτὰς χιλιάδα δραχμῶν νὰ τὰς διαθέτῃ ὁ ὑπουργὸς κατ’ ἀναλογίαν, ὥστε νὰ βάλῃ πλείονας.

§67ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν ὡς νομίζω τοῦ νόμου περὶ ναυτικῆς σχολῆς, πιστεύω ὅλα αὐτὰ νὰ ἐκλείψουν, τὰ ὁποῖα τῳόντι φέρουν πολλὰ προσκόμματα.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 3. Ἔξοδα γραφείων 19,000.

Ἐτελείωσεν ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν. Τώρα ἔχομεν ἔξοδα διεγγεγραμμένων χρήσεων. Κεφάλαιον Ζʹ ΠΙΝΑΞ ἐμφαίνων τὰ παρὰ τῆς ναυτικῆς ὑπηρεσίας ὀφειλόμενα εἰς διαφόρους πιστωτὰς τοῦ Δημοσίου καὶ ἀναγόμενα εἰς τὰς διαγεγραμμένας χρήσεις.

Ἔχει τις ἀντίῤῥησιν;

§69ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἐτελείωσεν ὁ προϋπολογισμός.

§71ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Κύριε πρόεδρε, θὰ σᾶς παρακαλέσω καὶ διὰ τὰς ἄλλας πιστώσεις, διότι χρεωστοῦμεν καὶ ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον διὰ τοὺς γαιάνθρακας, καὶ πρέπει νὰ ψηφισθῇ διὰ νὰ πληρώσωμεν.

§72Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Αὐτὸ εἶναι νομοσχέδιον.

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν θέλῃ ἡ Βουλὴ νὰ ἐγγραφῇ αὔριον εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§74ΦΙΛΗΜΩΝ. Νὰ κανονίσωμεν τὴν ἡμερησίαν διάταξιν σήμερον.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ὡρισμένη καὶ τυπωμένη. Αὔριον ἡ Βουλὴ ἔχουσα ὑπ’ ὄψιν τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τὴν ὑπάρχουσαν καὶ τὰ ἄλλα νομοσχέδια, θὰ κανονίσῃ τὴν ἡμερησίαν διάταξιν αὐτῆς.

§76ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑποβάλλω νομοσχέδιον περὶ ἐκποιήσεως ἑνὸς ἐθνικοῦ δάσους. Κύριοι, μεταξὺ τῶν νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα ἔχετε ὑπ’ ὄψιν (πρόκειται περὶ τῆς ἡμερησίας διατάξεως) ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἔχουν σχέσιν πρὸς τὴν αὔξησιν τῶν ἐσόδων, εἶναι τὰ ἀκόλουθα· Αʹ. τὸ νομοσχέδιον περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ περὶ ταμείων νόμου· Βʹ. τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐκκαθαρίσεως τῶν μέχρι τοῦ 1872 καθυστερούντων· Γʹ. τὸ περὶ συστάσεως ταμείων ἐν Κωνσταντινουπόλει καὶ ἐν Ἀλεξανδρείᾳ· Δʹ. τὸ περὶ δασῶν· Εʹ. τὸ περὶ προσόντων τῶν οἰκονομικῶν ὑπαλλήλων. Αὐτὰ τὰ πέντε νομοσχέδια ὑπόσχονται τὴν ἀνάπτυξιν καὶ τὴν αὔξησιν τῶν δημοσίων ἐσόδων ἄνευ αὐξήσεως ἢ προσθήκης φόρων, καὶ ἐκ τούτων τὰ δύω πρῶτα ἐπέρασαν εἰς πρώτην καὶ δευτέραν ἀνάγνωσιν, καὶ δὲν ὑπολείπεται παρὰ ἡ τρίτη συζήτησις. Καθόσον ἀφορᾷ τὸ νομοσχέδιον περὶ συστάσεως Ταμείων ἐν Κωνσταντινουπόλει καὶ Ἀλεξανδρείᾳ, ἡ χρησιμότης αὐτῶν ἀνεγνωρίσθη πρὸ πολλῶν ἐτῶν, καὶ πολλὰ ὑπεβλήθησαν νομοσχέδια εἰς τὴν Βουλὴν, ἀλλὰ δὲν ἠξεύρω καὶ ἐγὼ διὰ ποῖον λόγον δὲν κατωρθώθη νὰ ψηφισθοῦν· τὸ ὑποβαλλόμενον νομοσχέδιον εἶναι σχεδὸν ἀντίγραφον ἑνὸς νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον εἶχεν ὑποβληθῆ κατὰ τὸ 1873 ἀπὸ τὸν κ. Δεληγεώργην καὶ τὸν μακαρίτην Χρηστίδην. Ἡ ἀνάγκη εἶναι ὁμολογουμένη, εἶναι ἀναπόφευκτος, καὶ κατὰ τὰς παραστάσεις τῶν ἁρμοδίων ἀρχῶν διὰ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ θὰ ἀσφαλισθοῦν ὑπὲρ τὰς 100,000 δραχ. κατ’ ἔτος, αἱ ὁποῖαι τώρα χάνονται. Τὸ νομοσχέδιον περὶ δασῶν, καθὼς ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ παρατηρήσω καὶ ἄλλοτε, ὄχι μόνον ὑπόσχεται νὰ σώσῃ καὶ νὰ ἀναπτύξῃ τὰ δάση, ἀλλ’ ἀκόμη θὰ δώσῃ μεγίστην ὠφέλειαν εἰς τὸ δημόσιον, διότι θὰ λείψουν αἱ καταχρήσεις. Διὰ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ κατεβλήθη ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως ὅλη ἡ προσοχὴ, καὶ φρονεῖ, ὅτι ἔγεινεν ἔργον ἀρκετὰ καλόν. Ἐὰν θελήσῃ ἡ Βουλὴ νὰ τὸ μελετήσῃ ἐπ’ ὀλίγον, νομίζω, ὅτι θὰ εὑρεθῇ εἰς θέσιν νὰ τὸ ψηφίσῃ ἄνευ πολλῆς συζητήσεως, καὶ τοῦτο πράττουσα ἂς ᾖναι βεβαία, ὅτι θὰ φέρῃ εἰς φῶς ἕνα πολὺ καλὸν νόμον. Περὶ τοῦ νόμου περὶ προσόντων τῶν οἰκονομικῶν ὑπαλλήλων εἶναι περιττὸν νὰ σᾶς εἴπω τι, διότι ὅλοι αἰσθάνεσθε πόσον εἶναι ἀναγκαῖον νὰ μὴ εἰσέρχωνται εἰς τὴν ὑπηρεσίαν οἱ τυχαῖοι ἄνθρωποι, νὰ ἐξασφαλισθῇ ἡ οἰκονομικὴ ὑπηρεσία καὶ νὰ ἔχωμεν ἑπομένως περισσοτέρας ἐγγυήσεις. Θέλω λοιπὸν παρακαλέσει τὴν Βουλὴν, ὥστε αὐτὰ τὰ πέντε νομοσχέδια νὰ ᾖναι ἐκ τῶν πρώτων. Πλὴν τούτων εἶναι ἄλλα νομοσχέδια, ἀποβλέποντα προσθήκην φόρων· τοιαῦτα εἶναι τὸ περὶ ἐπιβολῆς προσθέτου φόρου, περὶ τοῦ ὁποίου ἔκαμα καὶ ὀλίγον πρότερον λόγον, καὶ τὸ ὁποῖον παρεπέμφθη εἰς τὴν ἐπιτροπήν· τὸ περὶ μεταβολῆς τοῦ νόμου περὶ χαρτοσήμου, τὸ ὁποῖον καὶ τοῦτο ὑπόσχεται αὔξησίν τινα, τὸ περὶ φορολογίας τοῦ καπνοῦ καὶ τὸ περὶ ὁδικῶν φόρων. Καὶ τὰ νομοσχέδια ταῦτα πρέπει νὰ ἐγγραφοῦν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν καὶ νὰ λάβουν τὴν σειράν των, διότι ἄνευ τούτων δὲν δύνανται νὰ συζητηθῶσι τὰ νομοσχέδια περὶ συστάσεως στρατιωτικοῦ ταμείου, καὶ περὶ συστάσεως ταμείου τῶν παλαιῶν δανείων. Παρακαλῶ λοιπὸν τὰ νομοσχέδια αὐτὰ, καθὼς καὶ τὸ περὶ στρατολογίας, τὸ ὁποῖον εἶναι εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν, νὰ προτιμηθοῦν κατὰ τὴν συζήτησιν ἀπὸ κάθε ἄλλο.

§77ΣΟΥΤΣΟΣ. Παρακαλῶ καὶ ἐγὼ νὰ τεθοῦν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τὰ νομοσχέδια περὶ ἀναπληρωτικῶν καὶ ἐκτάκτων πιστώσεων, διότι ταῦτα συζητοῦνται πρὸ τοῦ προϋπολογισμοῦ, καθὼς ὁρίζει ὁ λογιστικὸς νόμος.

§78ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐλησμονήθη ἓν νομοσχέδιον περὶ αὐξήσεως τῆς καταβολῆς εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν.

§79ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ τεθοῦν πρῶτον τὰ νομοσχέδια ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα τείνουν εἰς τὸ νὰ λύσωσιν ὁριστικῶς τέλος πάντων τὸ ζήτημα περὶ στρατιωτικῆς παρασκευῆς τοῦ τόπου. Πρὸς τοῦτο συνήλθομεν, καὶ τοῦτο περιμένει ὁ λαὸς νὰ ἀποφασισθῇ τέλος πάντων, ἐὰν εἴμεθα εἰς κατάστασιν νὰ προπαρασκευασθῶμεν ἢ ἐὰν πρέπει νὰ ἐγκαταλείψωμεν αὐτὴν τὴν ἰδέαν. Τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ἀποβλέπουν εἰς τοῦτο, πρέπει νὰ ἐξετάσῃ ἡ Βουλὴ πρῶτον· εἶναι καθῆκον καὶ τῆς Βουλῆς καὶ ἐνέχεται, μὲ συγχωρεῖται νὰ τὸ εἴπω, καὶ ἡ ὑπόληψίς μας· ὁ κόσμος καὶ ἡ Εὐρώπη ἤκουσαν ἕως τώρα μόνον λόγια.

§80ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ζήτημα τῆς συστάσεως τοῦ στρατιωτικοῦ ταμείου εἶναι στενῶς συνδεδεμένον καὶ ἐξαρτᾶται κυρίως ἀπὸ τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐπιβολῆς προσθέτων φόρων, περὶ τοῦ ὁποίου πρὸ μικροῦ ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισε νὰ σταλῇ εἰς τὴν ἐπιτροπήν, καὶ ἐπὶ τοῦ ὁποίου λαβὼν τὸν λόγον, εἶπον, ὅτι πρέπει νὰ θεωρηθῇ, ὅτι εὑρίσκεται εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν, καὶ παρεκάλεσα ἐπανειλημμένως τὴν ἐπιτροπὴν νὰ σπεύσῃ νὰ φέρῃ τὴν ἔκθεσίν της, εἰ δυνατόν, ἐντὸς τῆς αὔριον. Ἐὰν ἡ ἐπιτροπὴ φέρῃ τὴν ἔκθεσίν της, βεβαίως τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ θὰ προτιμηθῇ παντὸς ἄλλου, ἄλλως ὅμως δὲν βλέπω τί κώλυμα ὑπάρχει νὰ συζητήσωμεν ἄλλα, τὰ ὁποῖα εἶναι ὡριμώτερα. Καὶ ἡ Κυβέρνησις αἰσθάνεται, ὅτι ἔπρεπε νὰ ᾖναι πρώτιστον, ἀλλ’ ἐπειδὴ ἔγεινεν ἡ παρατήρησις, ὅτι πρέπει νὰ τὸ διέλθῃ ἡ ἐπιτροπή, δὲν ἠδύνατο ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐπιμείνῃ περισσότερον. Ἐπαναλαμβάνω λοιπόν, ὅτι ἅμα παρουσιασθῇ τοῦτο θέλουν ὑποχωρήσῃ ὅλα τὰ ἄλλα· ἐνόσῳ ὅμως δὲν παρουσιάζεται ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ ἐνασχοληθῇ εἰς ἄλλα ζητήματα.

§81ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Δὲν ἐννοῶ, νὰ ἐξαρτώμεθα ἀπὸ τὴν ἐπιτροπήν. Ἐὰν θέλῃ ἡ ἐπιτροπὴ νὰ τὸ φέρῃ αὔριον, ἔχει καλῶς, ἐὰν δὲν θέλῃ, νὰ τὸ συζητήσωμεν χωρὶς ἐπιτροπήν.

§82ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Ὁ πρόεδρος τῆς ἐπιτροπῆς τῶν Οἰκονομικῶν μᾶς συνεκάλεσεν αὔριον καὶ θέλομεν λάβει ὑπ’ ὄψιν τὸ νομοσχέδιον αὐτό. Ἐννοεῖται δὲ ὅτι ἡ σπουδαιότης αὐτοῦ ἀπαιτεῖ ἀνάλογον χρόνον καὶ παρακαλῶ τὸν κύριον ὑπουργὸν νὰ μὴ σπεύδῃ πολύ, διότι δὲν πρόκειται περὶ παρωνυχίδος, πρόκειται περὶ τῶν ζωτικωτέρων ζητημάτων τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ πρέπει νὰ σκεφθῶμεν ὡρίμως.

§83ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ δὲν σπεύδω.

§84ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Αἱ ἐκθέσεις τῶν ἐπιτροπῶν ὤφειλον βεβαίως νὰ ὦσι πολύτιμοι· πιστεύω ὅμως ὅτι ἡ μέχρι τοῦδε ἐργασία τῆς Βουλῆς ἀπέδειξεν, ὅτι οὐδεμίαν συνδρομὴν λαμβάνομεν ἐκ τῶν ἐκθέσεων τῶν ἐπιτροπῶν, οὐδὲ κἂν αὐταὶ αἱ ἐκθέσεις ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ, αἱ ὁποῖαι ὁπωσδήποτε προκαλοῦν περισσοτέραν ἐργασίαν τῶν ἐπιτροπῶν, μᾶς καθωδήγησαν ἢ μᾶς διεφώτισαν· ἑπομένως ἐὰν ἕνεκα τῆς γνωμοδοτήσεως τῆς ἐπιτροπῆς ἀπολέσωμεν ἔστω καὶ μιᾶς ἡμέρας χρόνον, ἡ ζημία εἶναι πολὺ μεγαλειτέρα τῆς ὠφελείας, τὴν ὁποίαν θὰ λάβωμεν ἐκ τῆς ἐκθέσεως, ἡ ὁποία ἠξεύρομεν ἐκ τῶν προτέρων τί θὰ περιέχῃ· θὰ λέγῃ, ὅτι ἐλήφθη ὑπ’ ὄψιν τὸ νομοσχέδιον καὶ ὅτι συνιστᾶται εἰς τὴν ἀποδοχὴν τῆς Βουλῆς, ἢ ὅτι ἐπιφυλάττονται τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς νὰ ἐκθέσουν τὴν γνώμην των κατὰ τὴν συζήτησιν. Τοιοῦτον ὑπῆρξε μέχρι τοῦδε συστηματικῶς τὸ σύστημα τῶν ἐπιτροπῶν. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Βουλὴν νὰ μὴ ἀποσύρῃ ἀπὸ τῆς ἐπιτροπῆς τὸ νομοσχέδιον, ἀλλὰ νὰ προσθέσῃ τὴν παρατήρησιν συμφώνως μὲ τὸν Κανονισμόν, ὅτι ἐὰν αὔριον ἡ ἐπιτροπὴ δὲν ὑποβάλῃ τὴν ἔκθεσίν της, ἡ Βουλὴ θὰ προβῇ εἰς συζήτησιν καὶ ἄνευ τῆς ἐκθέσεως.

§85ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Κύριε πρόεδρε, ὁ κ. Τρικούπης παρεῖδεν ἓν πρᾶγμα· μέχρι τοῦδε ἡ Βουλὴ ὅλα τὰ νομοσχέδια τὰ ἐκήρυξε κατεπείγοντα καὶ οὐδὲν σπουδαῖον νομοσχέδιον παρέπεμψεν εἰς τὰς ἐπιτροπὰς ἐὰν ἐξαιρέσητε μικρά τινα νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ἐσχάτως ὑπεβλήθησαν· ἑπομένως οὐδέ ποτε μέχρι τοῦδε ἡ ἐπιτροπὴ τῶν Οἰκονομικῶν, τὸ ὁμολογῶ, εἰργάσθη σπουδαίως. Τὸ πρῶτον σπουδαῖον εἶναι τὸ παρόν· ἡ ἐπιτροπὴ λοιπὸν θὰ σκεφθῇ ὡρίμως, δὲν εἶναι δὲ δικαία ἡ μομφὴ τοῦ κ. Τρικούπη, διότι ποτὲ δὲν ὑπεβλήθη νομοσχέδιον ἐφέτος εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν.

§86ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν εἶναι ἔργον μου νὰ ὑποστηρίξω κατηγορητήριον κατὰ τῶν ἐπιτροπῶν, ἀλλὰ δὲν δύναμαι ν’ ἀποδεχθῶ τὰς παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Τήνου ἐξέφερε. Δυστυχῶς καὶ ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν εἶχεν ὑπ’ ὄψιν της σπουδαῖα νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ἀνέφερε πρὸ ὀλίγου ὁ κ. ὑπουργὸς, τὸ περὶ δασῶν κλπ. Περὶ οὐδενὸς ἐκ τῶν νομοσχεδίων τούτων εἴδομεν ὄχι ἀξίαν λόγου ἔκθεσιν, ἀλλὰ πιστεύω οὐδὲ ἔκθεσιν οἱανδήποτε. Δὲν πιστεύω ὅτι σπουδάζουσα ἡ Βουλὴ θὰ θεωρήσῃ, ὅτι ἡ παραπομπὴ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν δικαιολογεῖ τὴν ἀπώλειαν χρόνου.

§87Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καθὼς καὶ τὴν Βουλὴν κατὰ τὰ ὑποσχεθέντα πολλάκις νὰ συζητήσῃ εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν τὸ περὶ δηλώσεων.

§88ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, αὔριον.

§89Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν πρέπει νὰ διακοπῇ ἡ ἀρξαμένη συζήτησις ἐν τῷ μέσῳ περὶ κανονισμοῦ τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§90Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τοῦτο εἶναι ἀνεξάρτητον.

§91ΖΩΧΙΟΣ. Τὸν κ. Λομβάρδον τὸν ἐνόησα· λέγει λαλοῦμεν πρὸ τόσου καιροῦ περὶ παρασκευῶν, καὶ πρέπει ἀμέσως μετὰ τὸν προϋπολογισμὸν νὰ ἐπιληφθῶμεν τοῦ ἀντικειμένου αὐτοῦ, καὶ τὰ οἰκονομικὰ ἔρχονται ἀμέσως κατόπιν. Πρέπει λοιπὸν αὔριον νὰ ἀρχίσωμεν ἀπὸ τὸ στρατιωτικὸν νομοσχέδιον.

§92ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἐνόσῳ τὰ νομοσχέδια τὰ ἀποβλέποντα τὰς παρασκευὰς δὲν εἶναι ὥριμα, νομίζω καλὸν νὰ φέρωμεν νομοσχέδιον τοῦ ὁποίου ἡ συζήτησις διεκόπη, τὸ περὶ ἐκλογικοῦ νόμου, καὶ τὸ ὁποῖον κατεπείγει, διότι μετὰ δύω μῆνας ἄρχεται ἡ σύνταξις τῶν καταλόγων, καὶ ἂν δὲν προλάβωμεν νὰ μεταβάλλωμεν τὸν νόμον, ἡ σύνταξις τῶν καταλόγων θὰ ᾖναι ὁμοία τῆς ἐφετεινῆς. Εἶναι, κύριοι, ἀνάγκη νὰ ἐκλείψῃ πλέον τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον μέχρι τοῦδε μᾶς διέπει, καὶ πρέπει νὰ ὁρίσωμεν νέας βάσεις. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Βουλὴν ν’ ἀποφασίσῃ.

§93ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὁ στρατολογικὸς νόμος εἶναι ἕτοιμος, εἶναι εἰς τρίτην συζήτησιν· ἡ ἐπιτροπὴ ἔκαμε τὴν ἔκθεσίν της καὶ πρέπει ν’ ἀρχίσωμεν τὴν συζήτησιν ἀπὸ αὐτοῦ, μετὰ ταῦτα πρέπει νὰ προβῶμεν εἰς τὰ οἰκονομικὰ νομοσχέδια ἀφεύκτως, ἵνα ἴδωμεν ἂν θὰ ἔχωμεν προϋπολογισμόν· μετὰ ταῦτα δυνάμεθα νὰ συζητήσωμεν ὅλα τὰ ἄλλα.

§94ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Καὶ ἐὰν ἡ ἐπιτροπὴ δὲν φέρῃ τὴν ἔκθεσίν της, νὰ προβῇ ἡ Βουλή.

§95ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§96Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἤθελον παρακαλέσει τὸν ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ μᾶς φέρῃ καὶ τὸν ὀργανισμὸν τοῦ στρατοῦ.

§97ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. Ὁλονὲν ἐκτυποῦται, ἅμα τελειώσει ἡ ἐκτύπωσις, θὰ τὸν φέρω εἰς τὴν Βουλήν.

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν ἐὰν θέλῃ νὰ περιμένῃ νὰ ἔλθῃ ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς (θόρυβος).

§99ΣΠ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Πιθανὸν ἐν τῇ Βουλῇ νὰ ὑπάρχωσί τινες οἱ ὁποῖοι ἔχουν πλήρη γνῶσιν καὶ δύνανται νὰ κατανοοῦν τὰ νομοσχέδια, καὶ εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ φέρουν γνώμας, ἀλλ’ ἡμεῖς οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχομεν τὸ ἔξοχον πνεῦμα δὲν ἔχομεν ἀνάγκην 5 ἢ 6 ἡμερῶν διὰ νὰ σκεφθῶμεν περὶ ἀντικειμένων, τὰ ὁποῖα εἶναι σπουδαιότατα καὶ τὰ ὁποῖα ἀφοροῦν τὴν ὕπαρξιν τῆς πατρίδος μας; Λέγουσιν ὅτι εἴμεθα ἕτοιμοι, ἀλλὰ δὲν ἐρωτοῦν ἐὰν εἴμεθα καὶ ἡμεῖς· ἢ θέλουν ν’ ἀποφασίσωμέν τι ἄτοπον εἴτε παραδεχόμενοι εἴτε ἀποῤῥίπτοντες; Νομίζω, ὅτι εἰς τὰ τοιαῦτα πρέπει νὰ εἴμεθα προσεκτικοὶ ὅταν ἐκφέρωμεν γνώμας. Πρὸς τί ἐγένετο ὁ Κανονισμὸς, τὸν ὁποῖον ἔχομεν; Ἄλλοτε, κύριοι, συνετάσσοντο νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα περιεποίουν μεγάλην τιμὴν, ἐνῷ σήμερον τὰ παρουσιαζόμενα ἔχουν πλείστας ὅσας ἐλλείψεις καὶ μετὰ 25 ἡμέρας ἀναγκαζόμεθα νὰ φέρωμεν νέους νόμους. Οἱ νόμοι, κύριοι, περὶ ὧν πρόκειται ἔχουν σχέσιν μὲ τὸ φορολογικὸν σύστημα καὶ μὲ τὴν ὅλην κατάστασιν τοῦ τόπου. Δὲν ἐννοοῦμεν λοιπὸν νὰ σπεύσωμεν, διότι δὲν πρόκειται περὶ μικρῶν πραγμάτων. Μὲ ποῖον πρόσωπον θὰ παρουσιασθῶμεν εἰς τὰς ἐπαρχίας μας, ἂν ψηφίσωμεν πράγματα, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι ὀρθά; Ἂς συζητήσωμεν τὸ νομοσχέδιον περὶ στρατολογίας καὶ ἂς περιμένωμεν τῶν λοιπῶν τὰς ἐκθέσεις. Τὸ κακόν, κύριοι, εἶναι ὅτι ἕκαστος παρ’ ἡμῖν σπεύδει νὰ ὑποστηρίζῃ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον τὸν ἐνδιαφέρει, καὶ παραλείπονται τὰ δημόσια συμφέροντα καὶ παραμερίζεται ἡ ἡμερησία διάταξις. Διὰ τοῦτο λέγω ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐπισπεύδωμεν. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν σᾶς εἶπεν, ἂν φέρῃ ἡ ἐπιτροπὴ τὴν ἔκθεσίν της, πρέπει νὰ ψηφίσωμεν κατὰ συνείδησιν καὶ νὰ μὴν ἐπηρεαζώμεθα ἀπὸ πλαγίας σκέψεις.

§100ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Μοὶ φαίνεται ὅτι καὶ ἡ Βουλὴ καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς δὲ ἔδωκαν τὴν δέουσαν προσοχὴν εἰς τὴν πρότασιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμα. Τὰ φορολογικά, κύριοι, νομοσχέδια φέρουσι τὰς ὑπογραφὰς τριῶν ὑπουργῶν, τῶν Ἐσωτερικῶν, τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως, διότι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ περιέχει ὕλην ἀναγομένην εἰς τοὺς τρεῖς αὐτοὺς κλάδους. Νομίζω λοιπὸν ὅτι πρέπει νὰ σταλῶσι καὶ εἰς τὰς τρεῖς ἁρμοδίας ἐπιτροπάς, διότι τότε τὸ ἔργον θὰ γείνῃ ὥριμον καὶ πλῆρες.

§101Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἄπορον εἶναι τῳόντι διατὶ δεικνύουσι τοιαύτην ἐπιμονὴν ὅπως ὑποβληθῶσι τὰ νομοσχέδια εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, νῦν δὲ καὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, ἀφοῦ πρὸ πέντε μηνῶν συνεδριάζει ἡ Βουλὴ καὶ ἔχει τὰς ἐπιτροπὰς τὰς ὁποίας ἀναφέρει ὁ Κανονισμός, καὶ οὐδεμία ἔκθεσις τῶν ἐπιτροπῶν αὐτῶν παρουσιάσθη ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ζητοῦμεν δὲ ἐκθέσεις τῶν ἐπιτροπῶν ἐπὶ νομοσχεδίων τὰ ὁποῖα τοσοῦτον συνεζητήθησαν καὶ ἀνεπτύχθησαν ἐντὸς τοῦ περιβόλου τούτου. Καὶ ποῖος ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ζητοῦσι τὴν παραπομπὴν εἰς ἐπιτροπάς; ὅπως κερδήσωσι καὶ μίαν νέαν ἀναβολὴν, ὡς νὰ μὴ ἤρκει ἡ τῶν πέντε μηνῶν διὰ ζητήματα, διὰ τὰ ὁποῖα κατὰ τὴν ἰδικήν μου τοὐλάχιστον κρίσιν συνῆλθε ἡ παροῦσα τοὐλάχιστον σύνοδος. Τί ἐπρότεινεν ὁ κ. Τρικούπης καὶ ὁ κ. Λομβάρδος; ὅτι συνεπείᾳ τῶν προηγουμένων τοῦ προϋπολογισμοῦ συζητήσεων ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ ἐπιμείνῃ, καὶ τὸ ἔθνος πρέπει νὰ μάθῃ ἂν τὸ ζήτημα αὐτὸ τῶν παρασκευῶν, τὸ ὁποῖον πρὸ ἓξ μηνῶν ἀνὰ πᾶν στόμα ἑλληνικὸν φέρεται, εἶναι ἢ δὲν εἶναι σπουδαῖον. Τί προσέθηκεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως; ὅτι τὸ ζήτημα τοῦτο εἶναι τῳόντι σπουδαῖον, ἐπειδὴ δὲ ἀπόψε ζητεῖται ἡ ἄδεια νὰ προηγηθῇ τὸ στρατιωτικὸν νομοσχέδιον εἴπομεν ὅτι ἅμα τελειώσει ἡ συζήτησις αὐτοῦ, εἴτε φέρει εἴτε δὲν φέρει ἔκθεσιν ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῶν λοιπῶν νομοσχεδίων, νὰ προβῇ ἡ Βουλὴ· αὐτὴ εἶναι ἡ συζήτησις. Σήμερον ὅμως παρίστανται καὶ μᾶς λέγουν ὅτι αἱ ἐκθέσεις τῶν ἐπιτροπῶν εἶναι κάτι τι σπουδαῖον. Μάλιστα, ἀλλὰ σεῖς ἐθέσατε αὐτὰ εἰς ἀχρησίαν, διότι οὐδεμίαν ἔκθεσιν ἀπὸ ὑμᾶς εἴδομεν ὅπως μᾶς διαφωτίσετε, καὶ δὲν ζητεῖτε σήμερον ἄλλο τι εἰμὴ νὰ ἀπολέσωμεν καιρόν. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ προβῇ εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ στρατολογικοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον εἶναι σπουδαῖον καὶ συναφὲς μὲ τὸ ζήτημα τῶν προπαρασκευῶν, ἔπειτα δὲ νὰ προβῇ ἡ Βουλὴ εἰς τὴν συζήτησιν τῶν οἰκονομικῶν νομοσχεδίων.

§102ΡΙΚΑΚΗΣ. Καὶ ἐγὼ ἤμην ἐναντίος τῆς γνώμης τὴν ὁποίαν ἄλλοτε εἶχεν ἡ Κυβέρνησις καὶ ἄλλοι ἀξιότιμοι βουλευταὶ ὑπεστήριξαν, ὅτι δύνανται μετὰ τὴν βʹ. καὶ γʹ. ἀνάγνωσιν τὰ νομοσχέδια νὰ παραπέμπωνται εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, ἀλλ’ ἀφοῦ τότε τὴν θεωρίαν ὑπεστήριξαν ὅτι πρέπει τὰ σπουδαῖα νομοσχέδια νὰ παραπέμπωνται εἰς τὰς ἐπιτροπὰς, διότι ἡ ἔκθεσις αὐτῶν εἶναι ἀπαραίτητος, σήμερον δὲν δύνανται νὰ ὑποστηρίξωσιν ὅτι ἡ προεξέτασις τῶν ἐπιτροπῶν εἶναι ἀνωφελής! Ἴσως δι’ ἄλλα νομοσχέδια δὲν θὰ ὑπῆρχεν ἀνάγκη τούτου, ἀλλ’ ὅπως ἄλλοτε τὴν συζήτησιν σπουδαίου νομοσχεδίου παρεπέμψαμεν εἰς ἐπιτροπὴν, τοῦτο πρέπει νὰ πράξωμεν καὶ ἐπὶ τοῦ προκειμένου. Μένει ἤδη νὰ ἐξετάσωμεν καὶ ἕτερον ζήτημα, δυνάμεθα νὰ διαγράψωμεν τὴν ἐργασίαν τῆς ἐπιτροπῆς; δυνάμεθα νὰ περιορίσωμεν τὸν κύκλον τῆς ἐργασίας; καὶ πρὶν ἢ ἴδομεν ἂν δὲν δὲν δεικνύῃ τὴν ἀπαιτουμένην ἐπιμέλειαν νὰ φέρωμεν τὸ ζήτημα εἰς τὴν Βουλὴν, πῶς δυνάμεθα ἐκ προκαταλήψεως νὰ εἴπωμεν, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ δὲν θὰ ἐκπληρώσῃ τὸ καθῆκόν της. Ἀλλ’ ἔχομεν, κύριοι, καὶ ἑτέραν πρότασιν· κατὰ τὴν γενικὴν συζήτησιν οἱ παραδεχθέντες τὴν ἀρχὴν τῶν τότε φόρων εἶπον ὅτι πρέπει τὰ νομοσχέδια ταῦτα νὰ συνδεθῶσι μὲ τὸ γενικὸν φορολογικὸν σύστημα, τὸ ὁποῖον ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ κανονίσῃ, καὶ ὁ κ. Τρικούπης ὑπέβαλε πρότασιν εἰς τὴν Βουλὴν τῆς ὁποίας διετάχθη τύπωσις. Λοιπὸν συνεπῶς μὲ ὅ,τι ἄλλοτε ὑπεστήριξαν πρέπει τὰ ὑποβληθέντα νομοσχέδια νὰ ἑνωθῶσι μὲ τὸ νομοσχέδιον περὶ γενικῆς στρατολογίας καὶ ὁμοῦ νὰ παραπεμφθῶσιν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν καὶ ἀπὸ κοινοῦ νὰ συζητηθῶσι μετὰ τῆς προτάσεως τοῦ κ. Τρικούπη. Προτείνω λοιπὸν, ἂν δὲν γίνῃ δεκτὸν νὰ συζητήσωμεν τὴν πρότασιν τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, νὰ προβῶμεν εἰς τὸν περὶ φορολογίας νόμον, τὰ δὲ νομοσχέδια τοῦ κ. Τρικούπη καὶ τὰ λοιπὰ νὰ παραπεμφθῶσιν εἰς τὰς ἁρμοδίας ἐπιτροπάς· ἂν δ’ ἐν τῷ μεταξὺ ἴδωμεν ὅτι παρέρχονται αἱ ἡμέραι καὶ ἀδικαιολογήτως βραδύνει ἡ ἐπιτροπὴ, ἔχομεν καιρὸν ν’ ἀποφασίσωμεν ἂν πρέπῃ νὰ προβῶμεν ἢ ὄχι.

§103ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἀπορῶ διὰ τὴν ἐκτεταμένην συζήτησιν περὶ ἑνὸς ἀντικειμένου πρὸ πολλοῦ ὑποβληθέντος καὶ γνωστοτάτου εἰς τὴν Βουλὴν, τὸ ζήτημα τοῦτο εἶναι ἐκ τῶν γνωστοτέρων καὶ τῶν μᾶλλον μελετηθέντων ἀπὸ τοὺς βουλευτάς· ἡμεῖς δὲν ἀντετάχθημεν τὸ νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὰς ἐπιτροπὰς, διότι αὗται φωτίζουσι τὴν Βουλὴν, ἀλλὰ, νομίζω, ὅτι οὐδεὶς ἐκ τῶν βουλευτῶν δὲν ἐμελέτησε τὸ ζήτημα· τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. Τρικούπη δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν καὶ συνάφειαν καὶ δύναται νὰ συζητηθῇ χωριστὰ, διότι ἀφορᾷ τοὺς φόρους τοῦ 1878. Νομίζω ἑπομένως, ὅτι αἱ ἐπιτροπαὶ πρέπει νὰ συντομεύσωσι τὰς ἐργασίας των· ἄλλως, ἂν παρατείνωσιν αὐτὰς, δὲν ἠξεύρω διὰ ποῖον λόγον πρέπει τὸ ζήτημα νὰ παρουσιασθῇ εἰς τὴν Βουλὴν εὐθὺς μετὰ τὴν συζήτησιν τοῦ στρατολογικοῦ νόμου.

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συμφωνεῖ ἡ Βουλὴ ν’ ἀρχίσῃ αὔριον ἡ συζήτησις τοῦ στρατολογικοῦ νόμου;

§105ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. (Διαλύεται ἡ συνεδρίασις· ὥρᾳ 5 παρὰ ¼).