1877.01.24

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 65

τῆς 24 Ἰανουαρίου 1877.

(Δευτέρα).

Ὥρᾳ 2 μ. μ.

Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου, τῆς Βουλῆς ἐν ἀπαρτίᾳ εὑρεθείσης, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως καὶ ἐπεκυρώθησαν.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν κατέθηκε νομοσχέδιον περὶ ὑπαγωγῆς τοῦ γραμματέως τῆς ἐπιτροπῆς τῶν Ὀλυμπίων εἰς τὸν περὶ συντάξεως νόμον. Ἡ ἐπιτροπὴ τῶν Οἰκονομικῶν ὑπέβαλε τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ κυρίου ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν πρὸς πληρωμὴν τοῦ ὑπ’ ἀριθμὸν 4538 χρηματικοῦ γραμματίου τοῦ κεντρικοῦ ταμείου ἐκ δραχ. 85,768 καὶ 70|00 ἐπὶ τοῦ ταμείου Αἰγιαλείας· κατετέθη προχθὲς καὶ ἐτυπώθη. Ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ προϋπολογισμοῦ κατέθηκεν ἔκθεσιν ἐπὶ τῶν ἐξόδων τῶν κεκλεισμένων χρήσεων, ἥτις ἐτυπώθη καὶ διενεμήθη. Ὑπεβλήθησαν ὡσαύτως διάφοροι ἀναφοραὶ, τοῦ κ. Κωστοπούλου περὶ τοῦ ἐν Φαλήρῳ θεάτρου, ἐξαιτουμένου τὴν παραχώρησιν τοῦ θεάτρου εἰς αὐτὸν ὑπὸ τὸν ὅρον νὰ προσφέρῃ 10,000 εἰς τὸν ἐθνικὸν στόλον ἐκ τῆς συνδρομῆς τοῦ δημοσίου. Ὑπεβλήθη ὡσαύτως ἀναφορὰ Νικήτα Γ. Καντσίνια. Ὡσαύτως Μαρίας Καμπάνη, ἐγγονῆς τοῦ στρατηγοῦ Ἰατράκου αἰτουμένης τὴν διὰ νόμου ἀναγνώρισιν τοῦ ἐπί τινος κτήματος δικαιωμάτων της. Ὡσαύτως Μαρίας χήρας Κ. Ῥάδου, αἰτούσης προίκισιν τῶν ἀγάμων θυγατέρων της. Ὡσαύτως Γαρουφαλιᾶς Α. Ἀποσποράκου, αἰτούσης προικοδοτικὸν γραμμάτιον. Ὡσαύτως Εὐφροσύνης χήρας Γ. Γονατᾶ περὶ προικίσεως τῶν θυγατέρων της. Ὡσαύτως τῆς Ῥαλλοῦς καὶ Ἀθηναΐδος Πολυζωΐδου, ζητούσης συνδρομὴν τῆς Βουλῆς δι’ ἀγορὰν τοῦ συγγράμματος τοῦ πατρός των. Ὡσαύτως Κρεμύδα καὶ Καρώνη περὶ ἀνεγέρσεως ἐργοστασίου φωσφόρων. Θὰ σταλῶσιν ὅλαι αἱ ἀναφοραὶ εἰς τὴν οἰκείαν ἐπιτροπήν.

§2Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε πρόεδρε, τί γίνεται ἡ τροπολογία;

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ τροπολογία σας ἀντιβαίνει εἰς τὸ Σύνταγμα, διότι κατὰ τὸ Σύνταγμα οὐδεμία πρότασις γίνεται δεκτὴ προτείνουσα αὔξησιν μισθοδοσίας προσώπου. Σύστασιν μόνον δύναται νὰ κάμῃ ἡ Βουλή.

§4Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐγὼ ἔκαμα τροπολογίαν καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ ἀποκρούσῃ τὴν τροπολογίαν μου.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἀποδέχεται τὴν τροπολογίαν σας, τότε διαφέρει.

§6ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Πρέπει νὰ τὴν ἴδωμεν πρῶτον τὴν τροπολογίαν.

§7ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἡ πρότασις τοῦ κ. Πετιμεζᾶ δὲν ἀντιβαίνει εἰς τὸ Σύνταγμα, διότι προχθὲς ὁ βουλευτὴς Θήρας ἐπρότεινε νὰ σημειωθῇ κονδύλιον εἰς τὸν προϋπολογισμὸν περὶ ἱδρύσεως ἕδρας στενογραφίας ἐν τῷ πολυτεχνείῳ.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατὰ τὸ ἄρθρον 24 τοῦ Συντάγματος, ἡ πρότασις αὕτη δὲν ἀπέβλεπεν εἰς μισθοδοσίαν ἢ σύνταξιν ἢ ὄφελος προσώπου, ὅπως ἡ τοῦ κυρίου Πετιμεζᾶ, ὥστε δὲν ἔχετε δίκαιον. Ἰδοὺ ἡ τροπολογία τοῦ κ. Πετιμεζᾶ.

§9Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δώσατέ μοι νὰ τὴν ἀναγνώσω ἐγώ. (Ἀναγινώσκει τὴν τροπολογίαν του, δι’ ἧς ἐπεκτείνεται ἡ προίκισις εἰς ὅλων τῶν ἀγωνιστῶν τὰς θυγατέρας).

§10ΜΕΤΑΞΑΣ. Ἀφήσατε τὴν οἰκογένειαν τοῦ Μεταξᾶ (θόρυβος).

§11Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τὸ παράπονον τὸ ὁποῖον κάμνει ὁ κ. Μεταξᾶς εἶναι ὀρθὸν, εἶναι δίκαιον, ἀλλ’ ἐγὼ δὲν ἔλαβον ὑπ’ ὄψιν μου ὅλα τὰ βιβλία διὰ νὰ ἐξετάσω ποῖαι ἐπροικοδοτήθησαν καὶ ποῖαι ὄχι· οὐδεμίαν εὐθύνην λαμβάνω· ἂν παρέλειψά τινας, ἂς τὰς προσθέσουν ἄλλοι. Ἡ παράλειψίς μου δὲν προῆλθε βεβαίως ἐξ ἐλλείψεως σεβασμοῦ πρὸς τὰ πρόσωπα ἢ πρὸς τὸν ἀγῶνα. Παρατηρῶ καὶ τὸ ἤλπιζον ὅτι ἡ πρότασίς μου ἔκαμεν εἰς πολλοὺς ἐντύπωσιν, σᾶς ἐρωτῶ ὅμως πόσαι θυγατέρες ἀγωνιστῶν ἐπροικοδοτήθησαν; Πλέον τῶν 200. Καὶ τί νομίζετε ὅτι θὰ δώσητε εἰς αὐτὰς τὰς ὁποίας προτείνομεν; 200,000 στρέμματα, αὐτὰ τὰ ὁποῖα ἔμειναν ἀδήλωτα, καὶ τὰ ὁποῖα ἐσημείωσαν ὅλαι αἱ Συνελεύσεις. Καὶ νομίζετε, ὅτι δὲν ἔχετε ἀκόμη ἀπείρους γαίας, τὰς ὁποίας δύνασθε νὰ χορηγήσητε; Καὶ ὀφείλετε νὰ χορηγήσητε. Καὶ πρὸς τί ἔχετε ὅλα αὐτὰ τὰ μητρῷα καὶ τὰς ἐπιτροπὰς τοῦ ἀγῶνος; Πρὸς τοῦτο καὶ μόνον. Ποῦ ὑπάρχει δὲ ἡ δυσκολία σᾶς ἐρωτῶ; πρῶτον ἀνοίξατε τὰ πρακτικὰ αὐτῶν εἰς τὸ σύγγραμμα τοῦ Μάμουκα διὰ νὰ ἰδῆτε 200,000 στρέμματα καὶ ἓξ ἑκατομμύρια δραχμῶν. Πρὸς τί διστάζετε; Ἡ πρότασίς μου, κύριοι, δὲν ζημιώνει τὸ ἔθνος· ὠφελεῖ τὸ ἔθνος· ὀφείλετε εἰς τὰς θυγατέρας τῶν ἀγωνιστῶν, δώσατε εἰς αὐτὰς τὰς γαίας νὰ καλλιεργήσουν διὰ νὰ ἀπολαμβάνῃ καὶ τὸ δημόσιον. 220 πρόσωπα κατ’ ἐξαίρεσιν ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τοῦ Ὄθωνος μέχρι σήμερον ἔλαβον ἀμοιβάς. Διατί αὐτὴ ἡ ἐξαίρεσις; Ποῖος ἐδίκασε μεταξὺ τῶν μὲν καὶ τῶν δὲ ὥστε νὰ ὠφεληθῇ ὁ εἷς καὶ νὰ ἀδικηθῇ ὁ ἄλλος; Ποῖος εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ κάμῃ τοιαύτας διακρίσεις, ἀφοῦ οἱ συντάξαντες τὸ μητρῷον εἰς τὴν ἀπόφασίν των οὐδεμίαν ἐπήνεγκον διάκρισιν; Τὴν ἀνάγκην τοῦ νὰ ἀνταμείψωμεν τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς δὲν θὰ τὴν ἀποφύγωμεν. Προχθὲς π. χ. ὅπου ἐπροικίσαμεν τὴν θυγατέρα τοῦ Κριεζῆ, εἴπομεν εἶναι νέα, πρόκειται νὰ ὑπανδρευθῇ, ἂς γείνῃ ἡ ἐξαίρεσις· ἀλλ’ ὅπως ἔγεινε προχθὲς θὰ γείνῃ καὶ αὔριον καὶ πρέπει νὰ παύσουν αἱ ἐξαιρέσεις, καὶ δὲν πρέπει νὰ ἔρχηται εἰς ὑπουργὸς νὰ φέρῃ εἰδικὰ νομοσχέδια προικοδοτήσεων. Προχθὲς σᾶς εἶπον μίαν λέξιν, ἡ ὁποία ἦτο σκληρὰ τὸ ὁμολογῶ, ἀλλὰ δὲν θὰ τολμήσῃ νὰ διαφιλονεικήσῃ τις τὴν ἀλήθειαν αὐτῆς· δὲν πρέπει ὁμιλοῦντες περὶ τοῦ ἀγῶνος νὰ τὸν ὑβρίζωμεν καὶ νὰ τὸν περιφρονῶμεν, διότι διχοτομοῦμεν τὸν ἀγῶνα. Ἰδοὺ λοιπὸν, κύριοι, ποῦ στηρίζεται ἡ πρότασίς μου, ἡ δὲ Κυβέρνησις δὲν δύναται νὰ ἀποκρούσῃ αὐτὴν χωρὶς νὰ ἀναλάβῃ μεγάλην εὐθύνην, καὶ ἂν εἴπῃ τὴν ἀναλαμβάνω, ἂς μὴ λησμονήσῃ ὅτι εἶναι μεγάλη. Ἐρωτῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μοὶ εἴπῃ, πῶς εἶχε τόσον τρυφερὰ τὰ σπλάγχνα καὶ ἐπρότεινεν ὅλοι οἱ Ἕλληνες νὰ λάβουν ἀπὸ τόσα στρέμματα γῆς; ὅλοι ἦσαν ἄξιοι νὰ ἀποκτήσωσι κάτι τι διότι ἠγωνίσθησαν. Καὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι γεωργοὶ δὲν πρέπει νὰ πάρουν; Ὁ Κολοκοτρώνης, ὁ Μέξης, ὁ Πετρόμπεης, ὁ Δυοβουνιώτης δὲν ἠμπόρεσαν νὰ πάρουν γαίας καὶ νὰ γείνουν γεωργοί· αὐτοὶ λοιπὸν δὲν πρέπει νὰ πάρουν τίποτε; ὀφείλομεν λοιπὸν νὰ ἀνταμείψωμεν αὐτοὺς, διότι τοῦτο περιποιεῖ τιμὴν εἰς τὸν τόπον καὶ εἰς ἡμᾶς, διότι συλλογιζόμεθα καὶ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι διὰ τοῦ αἵματος καὶ τῶν θυσιῶν ἐσχημάτισαν τὰς ἕδρας ἐπὶ τῶν ὁποίων κάθεσθε. Ἐγὼ, κύριοι, πάντοτε θὰ ὑποστηρίζω ζητήματα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἡ ἀπόφασις τῶν πατέρων μας. Παρατηρῶ εἰς τοὺς ὑπουργοὺς ὅτι, ἐὰν δὲν θέλωσι νὰ ἀναλάβωσιν ὅλην τὴν εὐθύνην, ὅλοι δὲν δύνανται νὰ τὸ πράξωσι, διότι πολλοὶ ἐκ τῶν ἰδίων ἐπρότειναν καὶ ἔλαβον τοιαύτας προικίσεις ἰδικῶν των ἀνθρώπων, διότι ἕκαστος τῶν ὑπουργῶν φροντίζει διὰ τὸ συμφέρον του, ἀλλὰ τὴν ἀρχὴν ταύτην ἀποκρούω, ἐπιμένω δὲ εἰς τὴν πρότασίν μου καὶ παρακαλῶ νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλή.

§12ΝΕΖΕΡΙΤΗΣ. Ἀσπάζομαι, κύριοι, τὴν ἀρχὴν τοῦ προαγορεύσαντος ὅτι ὁ καταμερισμὸς τοῦ ἀγῶνος εἶναι μᾶλλον ὕβρις πρὸς τὸν ἀγῶνα, κάμνω ἐν τούτοις τὴν ἑξῆς πρότασιν. Ὑπάρχει ἐπιτροπὴ τοῦ ἀγῶνος, ἥτις ἀνηρεύνησε τὰ δικαιώματα ἐκείνων οἵτινες οὐδόλως ἠμείφθησαν· προτείνω λοιπὸν ἵνα ἡ Κυβέρνησις φέρῃ κατάλογον τῆς ἐπιτροπῆς αὐτῆς, ὅπως ἴδῃ ἡ Βουλὴ τίνων ἀγωνιστῶν θυγατέρες δὲν ἔλαβον, διότι εἶναι ὅλως διόλου ἄδικον, ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι φαίνονται δανεισταὶ τῆς πατρίδος, νὰ μὴ ἔχωσι σήμερον τίποτε, ἡμεῖς δὲ νὰ ἐρχώμεθα εἰς ἐξαιρέσεις. Σέβομαι τὰ πρόσωπα ὑπὲρ τῶν ὁποίων ἡ ἐξαίρεσις προτείνεται, θεωρῶ αὐτὰ ἀνώτερα παντὸς ἐπαίνου, διότι ὁμολογῶ, ὅτι εἶναι πρόσωπα, τὰ ὁποῖα καὶ ἡ ἱστορία ἀναφέρει, ἀλλὰ παρατηρῶ, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐγκαταλείψωμεν τοὺς μηδὲν λαβόντας· προτείνω λοιπὸν ὅπως ἡ Κυβέρνησις φέρῃ κατάλογον τῶν ὀνομάτων ἐκείνων τῶν ἀγωνιστῶν, οἵτινες δὲν ἠμείφθησαν καὶ τῶν ὁποίων αἱ θυγατέρες εἶναι ἄξιαι νὰ τύχωσιν ἀμοιβῆς.

§13ΧΟΪΔΑΣ. Οἱ πατέρες ἡμῶν τοὺς μὲν ἀγωνισαμένους καὶ πεινῶντας ἐγηροτρόφουν, τὰ δὲ τέκνα αὐτῶν ἐξεπαίδευον. Πρὶν ἢ δώσετε λοιπὸν προῖκας εἰς τὰς θυγατέρας ἐκείνων τῶν ἀγωνιστῶν, οἵτινες ἔλαβον τοὺς ἀνωτάτους βαθμοὺς καὶ ἀνῆλθον εἰς τὰ ὕψιστα ἀξιώματα τῆς πολιτείας, δέον νὰ φροντίσωμεν νὰ γηροκομήσωμεν τοὺς ὀλίγους ἐκείνους λιμώττοντας ἀγωνιστὰς, οἵτινες ἐναπομένουσι, καὶ μετὰ ταῦτα νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἀπονομὴν προικῶν τῶν μεγάλων ἐκείνων στρατηγῶν, ὑπουργῶν καὶ ἄλλων διασήμων προσώπων...............

§14ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις, κύριε πρόεδρε, νὰ ἀμειφθῶσιν οἱ ἀγωνισταί, ἀλλά... (θόρυβος).

§15ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (πρωθυπουργός). Ὁ κ. Πετιμεζᾶς....

§16Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὡς τροπολογία πάντοτε. Ἄς μοὶ συγχωρήσῃ ὁ κ. πρωθυπουργὸς νὰ κάμω μερικὰς διασαφήσεις εἰς τὸν λόγον του. Δὲν ζητοῦμεν ἀμοιβὴν, ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔχομεν δικαίωμα νὰ λάβωμεν. Θέλετε νὰ σᾶς εἴπω ἓν πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον εἶναι σύμφωνον μὲ τὸν κύριον πρωθυπουργόν· ν’ ἀποῤῥίψωμεν τὴν πρότασιν, τὴν ὁποίαν ἔχομεν νὰ ψηφίσωμεν καὶ νὰ καταργήσωμεν τὸν νόμον τοῦ 1834. Ἀνοίξατε τότε τὰς πύλας τῶν δικαστηρίων. Σεῖς ἐσυστήσατε δικαστήρια διὰ νὰ καταφεύγουν πολῖται, ὅταν ἔχωσι διαφορὰν πέντε λεπτῶν, ὅτι τὸ Κράτος κατεστράφη, ὅτι δικαιοσύνη δὲν ὑπάρχει, ὅτι αἱ κυβερνήσεις εἶναι κακοῤῥίζικοι· ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ζητεῖτε διὰ τὸν ἑαυτόν σας, καὶ τὸ ἐκάματε ζήτημα ζωῆς ἢ θανάτου, διατί κλείεται τὴν θύραν τῆς δικαιοσύνης εἰς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι ἤνοιξαν τὴν δικαιοσύνην εἰς σᾶς; Ποῦ ὑπάρχει τοιοῦτος νόμος κακοήθης καὶ βάρβαρος, τὸν ὁποῖον ἔκαμον οἱ ξένοι οἱ Βαυαροὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα; Διατί ἡ τάξις αὕτη νὰ ἦναι Φελλάχοι, σκλάβοι ἀποξενωμένοι ἀπὸ τὴν δικαιοσύνην; Κύριε πρόεδρε, ἡ πρότασίς μου ὑπεβλήθη πέρυσιν, ἐτυπώθη καὶ διενεμήθη καὶ ἀπεφασίσθη νὰ συζητηθῇ τὴν ἑπομένην· ἀνοίξατε τὰ πρακτικὰ νὰ τὰ ἰδῆτε· λοιπὸν φέρετε τὴν πρότασίν μου εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τῆς Βουλῆς, καὶ τότε χαρίζω εἰς τοὺς ὑπουργοὺς τὴν τροπολογίαν, ἣν ἔκαμον.

§17ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (πρωθυπουργός). Μετὰ τὸν προϋπολογισμόν.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραδέχεται ἡ Βουλὴ τὴν τροποποίησιν τῆς ἡμερησίας διατάξεως;

§19ΤΙΝΕΣ. Ὄχι.

§20Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Συμφωνῶ νὰ γείνῃ μετὰ τὸν προϋπολογισμόν.

§21ΡΙΚΑΚΗΣ. Πρὸ ἡμερῶν ὑπεβλήθη μία σύμβασις περὶ φωσφόρων· ἐν τῇ συμβάσει ἐκείνῃ ἐλέγετο, ὅτι δὲν ἀνηγέρθη κατάστημα τοιοῦτον· ἀλλ’ ἐν Πάτραις ἀνηγέρθη· τὸ κατάστημα δὲ τοῦτο ὑποβάλλει ἀναφορὰν δι’ ἧς ζητεῖ νὰ χορηγηθῇ καὶ εἰς αὐτὸ τὸ προνόμιον, ὅπερ ἤθελε χορηγηθῆ καὶ εἰς τὸ ἄλλο κατάστημα.

§22ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουρ. Οἰκονομικῶν). Κύριοι, ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας καθ’ ἣν μετὰ τὴν ἔναρξιν τῆς ἐνεστώσης βουλευτικῆς συνόδου ἐνεφανίσθημεν ἐνώπιόν σας, ἐδηλώσαμεν εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι τὰ τακτικὰ ἔσοδα τοῦ προϋπολογισμοῦ, τὰ κατὰ τοὺς κειμένους νόμους εἰσπραττόμενα, μόλις ἐπαρκοῦν εἰς τὸ νὰ καλύψουν τὰ τακτικὰ ἔξοδα· εἴπομεν μάλιστα, ὅτι διὰ νὰ ἐξασφαλισθῇ τὸ ἰσοζύγιον, ἦτο ἀνάγκη νὰ ἐπιψηφισθοῦν νομοσχέδιά τινα ἐκ τῶν ὁποίων ἄλλα μὲν ὑπεβάλομεν τὴν ἡμέραν ἐκείνην, ἄλλα δὲ εἶχον ὑποβληθῆ ἀπὸ τῆς παρελθούσης συνόδου, τουτέστι τὸ περὶ τροποποιήσεών τινων τοῦ περὶ ταμείων νόμου, τὸ νομοσχέδιον περὶ δασῶν, τὸ περὶ ἀπολύσεως δι’ ἐγγυήσεως τῶν κατηγορουμένων ἐπὶ κακουργήματι καὶ τὸ περὶ προσόντων τῶν οἰκονομικῶν ὑπαλλήλων. Ἐπροσθέσαμεν δὲ τότε, ὅτι ἐκτὸς τῶν τακτικῶν ἀναγκῶν, ὑπάρχουν καὶ ἄλλαι ἀνάγκαι τῶν ὁποίων ἡ θεραπεία καθ’ ἡμᾶς δὲν ἐπιδέχεται οὐδεμίαν ἀναβολὴν, καὶ διὰ τὰς ὁποίας πρέπει νὰ ψηφισθοῦν εἰδικοὶ πόροι· πρὸς τοῦτο δὲ σᾶς ὑπεβάλομεν νομοσχέδιον, δι’ οὗ ἐζητοῦμεν τὴν ἄδειαν νὰ συνομολογήσωμεν διὰ τὴν ἔκτακτον ναυτικὴν καὶ στρατιωτικὴν παρασκευὴν δάνειον 10,000,000 διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ὁποίου σᾶς ἐπροτείναμεν φόρον ἐπὶ τῶν ὠνίων. Ὑπεβάλομεν ἕτερον νομοσχέδιον περὶ συστάσεως στρατιωτικοῦ ταμείου, τὸ ὁποῖον περιελάμβανε τὴν δημιουργίαν νέων πόρων, ἐκ τῶν ὁποίων ἤθελον εἰσπράττεσθαι ἐτησίως περὶ τὰ 3,000,000. Ἕτερον νομοσχέδιον περὶ συστάσεως ταμείου τῶν παλαιῶν δανείων, καὶ τέταρτον νομοσχέδιον περὶ αὐξήσεως τῶν πόρων τῆς ὁδοποιΐας. Ἐν τούτοις ἡ Βουλὴ μετὰ πολλὰς καὶ παρατεταμένας συζητήσεις κατέληξεν εἰς τὴν ὁριστικὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ συνομολογήσεως τοῦ δανείου τῶν 10,000,000· ἀλλὰ καὶ ἐξ αὐτοῦ ἐψηφίσθη μόνον τὸ ἀφορῶν τὴν συνομολόγησιν μέρος· ἀπεῤῥίφθη δὲ τὸ ἕτερον μέρος, τὸ ὁποῖον ἀπέβλεπε τὴν ἐπιβολὴν τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν ὠνίων, ὅστις ἤθελε χρησιμεύσει διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δανείου· ἡ ἀπόῤῥιψις δὲ αὕτη, καθὼς ἐνθυμεῖσθε, ἠνάγκασεν ἡμᾶς νὰ παραιτηθῶμεν ἀπὸ τὴν ἐξουσίαν· ὅτε δὲ μετὰ τὴν ἀποχώρησιν τῶν διαδόχων μας ἐπανήλθομεν καὶ πάλιν εἰς τὴν διεύθυνσιν τῶν κοινῶν, παρακαλέσαμεν τὴν Βουλὴν νὰ παραπέμψῃ τὰ λοιπὰ νομοσχέδιά μας εἰς ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία ὁδηγουμένη ἀπὸ τὰς ἐν τῇ Βουλῇ συζητήσεις νὰ προτείνῃ τὰς καταλλήλους τροποποιήσεις. Ἀλλ’ ἡ ἐπιτροπή, ἡ ὁποία ἐσχηματίσθη, περιωρίσθη εἰς τὸ νὰ σᾶς ὑποβάλῃ νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου συνιστᾷ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἀνάγκην τῆς συστάσεως τοῦ στρατιωτικοῦ ταμείου, προτείνει δὲ νὰ δίδωνται ὡς προίκισις εἰς τὸ ταμεῖον τοῦτο 3,250,000 δραχμῶν λαμβανόμενα ἐκ τῶν εἰσπράξεων τοῦ χαρτοσήμου, ἀπέφυγε δὲ νὰ κάμῃ λόγον περὶ νέων πόρων ἐξ ὧν θὰ ἀναπληροῦται τὸ ποσὸν τοῦτο. Καὶ ἡμεῖς μὲν δὲν ἔχομεν οὐδένα λόγον νὰ ἐναντιωθῶμεν ὡς πρὸς τὴν μέθοδον, ἣν ἡ ἐπιτροπὴ ἠκολούθησε· παρατηροῦμεν μόνον, ὅτι τὸ κενὸν ὅπου ἀφίνει εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους ἡ ἐπιψήφισις τοῦ δανείου τῶν 10,000,000 θέλει κατασταθῆ πολὺ μεγαλείτερον, ἐὰν ἐπιψηφισθῇ ἡ πρότασις τῆς ἐπιτροπῆς περὶ συστάσεως στρατιωτικοῦ ταμείου ἄνευ προσθήκης νέων πόρων· πρὸς ἀναπλήρωσιν τοῦ κενοῦ τούτου εἶναι ἀνάγκη, κύριοι, νὰ ληφθῇ πρόνοια περὶ ἐπιβολῆς νέων φόρων· ἑπομένως λαμβάνω τὴν τιμὴν ἐξ ὀνόματος τῆς Κυβερνήσεως νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἐπιγράφεται «περὶ ἐπιβολῆς προσθέτων φόρων καὶ διὰ τοῦ ὁποίου προτείνεται νὰ ψηφισθοῦν ὅλοι σχεδὸν οἱ φόροι, οἱ ὁποῖοι διαλαμβάνονται εἰς τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἐν ἀρχῇ ὑπέβαλεν ἡ Κυβέρνησις περὶ συστάσεως στρατιωτικοῦ ταμείου· ἐλλείπει ἐκ τῶν φόρων ἐκείνων μόνον ὁ φόρος ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος, τὸν ὁποῖον ὕστερον ἀπὸ τὰς γενομένας συζητήσεις ἐπείσθημεν καὶ ἡμεῖς ὅτι εἶναι δύσκολον νὰ ἐφαρμόσωμεν ἐπὶ τοῦ παρόντος· πρὸς ἀναπλήρωσιν δὲ τοῦ κενοῦ, τὸ ὁποῖον ὁ φόρος οὗτος θέλει καταλείψει, καθὼς καὶ τοῦ κενοῦ, τὸ ὁποῖον κατέλειπεν ἡ ἀπόῤῥιψις, τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν ὠνίων, προτείνομεν διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου νὰ ἐπιβληθῇ ποσοστὸν ἐπὶ τοῦ φόρου τῶν κατὰ στρέμμα φορολογουμένων προϊόντων καθὼς καὶ ἐπὶ τοῦ ἐλαίου, δηλ. ἐπὶ τῶν ἀντικειμένων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα κατὰ τὰ πρῶτα νομοσχέδια δὲν ἐφορολογοῦντο· προτείνομεν δὲ νὰ ἐπιβληθῇ πρόσθετον ποσοστὸν ἐπὶ τοῦ φόρου τῶν οἰκοδομῶν καὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων, ἔτι δὲ νὰ αὐξηθῇ κατὰ τρία λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν ἡ τιμὴ τοῦ ἅλατος. Πλὴν τούτου ὑποβάλλω νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου τροποποιοῦνται διατάξεις τινὲς τοῦ περὶ χαρτοσήμου νόμου πρὸς ἀνάπτυξιν τῶν ἐκ χαρτοσήμου πόρων καὶ πρὸς ἀποφυγὴν καταχρήσεών τινων, αἱ ὁποῖαι γίνονται εἰς τὴν ἐπιβολὴν τοῦ φόρου τούτου.

§23ΒΑΡΒΟΓΛΗΣ. Ἐγὼ προτείνω νὰ συζητηθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ προικίσεως τῆς θυγατρὸς τοῦ Ρῆγα Παλαμίδου.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπεφάνθη ἡ Βουλὴ περὶ τούτου.

§25ΣΟΥΤΣΟΣ. Κατὰ τὸν νόμον τὸν περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν, ἐντὸς δύω μηνῶν ἐνεργοῦνται αἱ νέαι ἐκλογαὶ πρὸς ἀναπλήρωσιν κενῆς βουλευτικῆς θέσεως, οὐχὶ διατάσσονται, ἀλλ’ ἐνεργοῦνται· δὲν ὑπολείπονται δὲ παρὰ 40 ἡμέραι ὅπως συμπληρωθῶσι δύω μῆνες ἀφ’ ἧς ἀπέθανεν ὁ Χρηστίδης, καὶ εἰσέτι δὲν ἐξεδόθη οὐδὲν διάταγμα πρὸς τὸν νομάρχην Κυκλάδων. Ἤκουσα ἐξωδίκως, ὅτι ὁ πρόεδρος τῆς Βουλῆς δὲν ἔλαβε τὴν πρόνοιαν ν’ ἀναγγείλῃ τὸν θάνατον τοῦ Χρηστίδου εἰς τὸν πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως.

§26ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (πρωθυπουργός). Καὶ μόλα ταῦτα παρήγγειλε νὰ συνταχθῇ τὸ ἔγγραφον καὶ νὰ σταλῇ.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχομεν τὴν ἐξακολούθησιν τῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§28ΒΑΡΒΟΓΛΗΣ. Ἐγὼ ἐπιμένω εἰς τὴν πρότασίν μου.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Βάρβογλη, νὰ προταχθῇ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἡ πρότασις περὶ προικίσεως τῆς θυγατρὸς Παλαμίδου, νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἀπεῤῥίφθη. Λοιπὸν μεταβαίνομεν εἰς τὸν προϋπολογισμόν. Ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει τὴν ἀπάλειψιν τῆς πιστώσεως τοῦ ἄρθρου 9 ἐκ δρ. 2.400 δι’ ἐπιμίσθιον Β. ἐπιτρόπου παρὰ τῇ ἑταιρίᾳ τῶν Μεταλλουργείων.

§30ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ καταργοῦμεν νόμους διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ· νόμοι, οἱ ὁποῖοι ἐγένοντο διὰ νὰ θεραπεύσωσιν ἀνάγκας, δὲν πρέπει τυχαίως καὶ παρέργως νὰ καταργῶνται. Ὅταν ἀφαιρεῖται ἡ πίστωσις μόνον μένει ὁμολογούμενον ὅτι ὑπάρχει ἀνάγκη ἀναγνωρισμένη, καὶ μολαταῦτα δὲν ἱκανοποιεῖται· ἡ θέσις τοῦ ἐπιτρόπου εἶναι καθιερωμένη διὰ νόμου παρὰ τῇ ἑταιρίᾳ, ἐπιτηρεῖ τὸ συμφέρον ἐν γένει τοῦ Κράτους, καὶ πρὸς τοῦτο παρακολουθεῖ πάσας τὰς ἐργασίας τῆς ἑταιρίας, παρευρίσκεται εἰς τὰς συνεδριάσεις· κατὰ τὸν νόμον ὁ Β. ἐπίτροπος εἶναι ἀρχὴ ἐπιφορτισμένη καθήκοντα, ἀντιπροσωπεύει τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὴν ἑταιρίαν τῶν Μεταλλουργείων., λαμβάνει μέρος εἰς τὰς ἀποφάσεις κλπ. Λοιπὸν δὲν ἠμπορεῖτε διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ νὰ καταργήσητε τὸν ἐπίτροπον, δὲν ἠμπορεῖτε ν’ ἀναιρέσητε τὴν ὕπαρξιν μιᾶς ὑπηρεσίας, τὴν ὁποίαν ὁ νόμος θεωρεῖ ἀναγκαίαν καὶ ἀναπόφευκτον, καὶ διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ δὲν ἠμποροῦμεν νὰ καινοτομῶμεν, διὰ τοῦτο πιστεύω ἡ ἐπιτροπὴ δὲν θέλει ἐπιμείνει εἰς τὴν πρότασίν της.

§31ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Χρησιμεύει ὁ ἐπίτροπος;

§32ΧΟΪΔΑΣ. Ὁποῖον τὸ πρακτικὸν ὄφελος τὸ ἐκ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Β. ἐπιτρόπου;

§33ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἶναι περιττὸν νὰ μ’ ἐρωτᾶτε ποῖον τὸ πρακτικὸν ὄφελος, διότι βεβαίως ὑπάρχει μέγα, νὰ ἐπιβλέπῃ ἡ Κυβέρνησις ἐκ τοῦ πλησίον τὴν ἑταιρίαν εἰς τὰς ἐργασίας της· ἀλλὰ δὲν θὰ νομοθετήσητε σήμερον τὴν θέσιν· ὑπάρχει νόμος, ὁ ὁποῖος καθιεροῖ αὐτήν· ἂν ἐπρόκειτο σήμερον νὰ κανονίσωμεν θέσιν τοιαύτην, τότε ἠδυνάμεθα νὰ συζητήσωμεν τὰ περὶ τῆς χρησιμότητός της.

§34ΧΟΪΔΑΣ. Ἐπίστευα ὅτι μὲ ἐνόησεν ὁ εὐφυέστατος πρωθυπουργός· ἂν ὑπάρχῃ πρακτικὸν ὄφελος ἐκ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ ἐπιτρόπου, νὰ τὸν διατηρήσωμεν, ἂν δὲν ὑπάρχῃ δὲν ζητῶ τὴν κατάργησιν τῆς θέσεως διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἀλλὰ παρακαλῶ αὐτὸν νὰ φέρῃ νομὸν περὶ καταργήσεως.

§35ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ ΚΑΙ ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐπιμένει ἡ ἐπιτροπή.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν κατάργησιν τοῦ Β. ἐπιτρόπου νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Ἄρθρον 10ον. Ἑλληνικὴ Ἀτμοπλοϊκὴ ἑταιρία 280,000.

§37ΖΩΧΙΟΣ. Ἡ σύμβασις ἡ μετὰ τῆς Κυβερνήσεως ἡ παλαιὰ λήγει τὴν 1 Ἰουλίου. Λοιπὸν νομίζω, ὅτι εἰς τὸν προϋπολογισμὸν πρέπει νὰ περιληφθῇ τὸ ποσὸν μέχρι τῆς 1 Ἰουλίου· ἐγὼ εἶμαι ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ λυθῇ ὅσῳ τὸ δυνατὸν ταχύτερον τὸ ζήτημα τῆς ἑταιρίας· ὁ προϋπολογισμὸς ὅμως δὲν σημειοῖ πόσα δίδει εἰς τὴν ἑταιρίαν ἡ Κυβέρνησις, ἀλλὰ πολὺ ὀλιγώτερα· ὁ προϋπολογισμὸς σημειοῖ 280,000, ἐνῷ δίδονται εἰς τὴν ἑταιρίαν 650,000.

§38ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δίδονται ἀπὸ τὸ ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας.

§39ΖΩΧΙΟΣ. Τὸ 60ον ἄρθρον τοῦ Συντάγματος λέγει ῥητῶς, ὅτι πᾶσα δαπάνη σημειοῦται εἰς τὸν προϋπολογισμόν, ὅτι ἐν τῷ προϋπολογισμῷ σημειοῦται πᾶν ἔξοδον· λοιπὸν πρέπει νὰ λάβητε τὸ ἥμισυ τῶν 650,000, καὶ αὐτὸ τὸ ποσὸν νὰ σημειωθῇ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν 325,000, αἱ ὁποῖαι ἀρκοῦν μέχρι τοῦ Ἰουλίου· ἀπὸ τὸν Ἰούλιον καὶ ἐκεῖθεν εἶναι ἄλλου εὐαγγελισμοῦ εὐαγγέλιον.

§40ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἀρχὴ περὶ τῆς ὁποίας ἐλάλησεν ὁ ἀξιότιμος προαγορεύσας εἶναι κατὰ πάντα ὀρθὴ, ἀλλ’ ἐλησμόνησεν ὅτι ἡ συνδρομὴ ἡ ὁποία, πλὴν τῆς σημειουμένης ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, δίδεται περιπλέον εἰς τὴν ἀτμοπλοϊκὴν ἑταιρίαν, καταβάλλεται ἀπὸ τὸ ταμεῖον τῆς ἐθνικῆς ὁδοποιΐας καὶ σημειοῦται εἰς ἄλλο μέρος ἐν τῷ προϋπολογισμῷ. Πάντα τὰ διδόμενα ἐκ τοῦ δημοσίου εἰς τὸ ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας σημειοῦνται συλλήβδην ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ὑπὸ εἰδικὸν κεφάλαιον, διότι τοιοῦτος εἶναι ὁ νόμος διὰ τοῦ ὁποίου ἐσυστήθησαν τὰ ταμεῖα τῆς ὁδοποιΐας· περὶ ὅλων δὲ τῶν δαπανῶν τῆς ὁδοποιΐας δίδεται ἰδιαίτερος ἀπολογισμός. Ἑπομένως ἡ ἀρχὴ τοῦ κ. Ζωχιοῦ εἶναι ὀρθὴ, ἀλλὰ δὲν ἔχει δίκαιον ἀπαιτῶν νὰ σημειωθῇ εἰδικῶς ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἡ δαπάνη, ὁ ὁποία δίδεται ἐκ τοῦ ταμείου τῆς ὁδοποιΐας εἰς τὴν ἀτμοπλοϊκὴν ἑταιρίαν.

§41ΛΟΥΝΤΖΗΣ. Ἀπολογισμὸν τοῦ ταμείου τῆς ὁδοποιΐας οὐδέποτε εἴδαμεν.

§42ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸ ὀλίγου καιροῦ ἔλαβον ἕνα τυπωμένον ἀπολογισμὸν τοῦ 1874.

§43ΖΩΧΙΟΣ. Ἡ Εὐρώπη φοβεῖται τὰ κανόνια τοῦ Κροὺπ· ἡ Ἑλλὰς δὲ πρέπει νὰ φοβῆται τὸ ναὶ τῶν ὑπουργῶν. Ἔχει δίκαιον, λέγουσιν, ὁ κ. Ζωχιὸς, ἀλλά. Καὶ ἰδοὺ τετέλεσται. Ἐὰν ἡ πρότασίς μου εἶναι ὀρθὴ, ἐὰν εἶναι ἐν τῷ νόμῳ, πρὸς τί τὸ ἀλλά;

§44ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἡ ἀρχή σας λέγει....

§45ΖΩΧΙΟΣ. Ἀρχὴ εἶναι τὸ Σύνταγμα. Περιέχεται, λέγουσιν, εἰς τὸ κεφάλαιον τῆς ὁδοποιΐας, καὶ ἀναγράφεται ἐκεῖ, ἀπόδοσις εἰς τὸ ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας. Ἤτοι ζήτει εἰς τὸ σκότος νὰ εὕρῃς τὴν ἀλήθειαν. Ἓν δὲ τῶν δύω πρέπει νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν σήμερον, ἢ ὁ προϋπολογισμὸς συνετάχθη ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κειμένων σήμερον, ἢ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς νέας συμβάσεως. Ἐὰν πρόκειται περὶ τοῦ μέλλοντος, πρέπει νὰ σημειωθοῦν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν καὶ τὰ ὑπόλοιπα· δηλ. ῥητῶς 800,000 δραχμαί. Ἐγὼ δὲ λέγω ὅτι πρέπει νὰ ἐμμείνωμεν ἐπὶ τῶν κειμένων σήμερον, καὶ νὰ σημειωθῇ τὸ ποσὸν μέχρι τέλους Ἰουνίου· ἅμα δ’ ἐγκριθῇ ἡ νέα σύμβασις τότε προστίθεται καὶ τὸ ὑπόλοιπον. Βλέπετε, ὅτι πρὸ ὀλίγου ὁ ἔντιμος πρωθυπουργὸς μᾶς εἶπε, φίλοι μου, ἐγὼ εἶναι σύμφωνος μαζῆ σας, ἀλλ’ ὁ νόμος μοὶ ἔχει δεδεμένας τὰς χεῖρας. Καὶ πέρυσι ὁ κ. πρωθυπουργὸς εἶχε τὸ ζήτημα περὶ ἀστυνομίας, καὶ εἶχε σημειώσει εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ὅλον τὸ κεφάλαιον, δὲν ἐνεκρίθη ὁ νόμος, ἀλλ’ ὁ κ. πρωθυπουργὸς τὸν ἔβαλεν εἰς ἐνέργειαν· μετὰ ταῦτα δὲ μᾶς εἶπεν, ἡ ἀνάγκη, τὰ συμφέροντα τῆς πατρίδος, οἱ ἐπικείμενοι κίνδυνοι, αἱ συμφοραὶ τὸν ἐνήργησαν. Λοιπὸν, κύριε ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ σημειώσητε ἐπὶ τῶν κειμένων....

§46ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Πρὸ ἑνὸς μηνὸς, κύριοι, τὸ ὑπουργεῖον ὑπέβαλε σύμβασιν μετὰ τῆς ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας, ἐπὶ τῆς ὁποίας ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ ναυτικοῦ διῃρέθη εἰς δύω γνώμας· ἀλλὰ σήμερον δὲν συζητοῦμεν τὴν σύμβασιν ταύτην ἀλλὰ τὸ κονδύλιον τῶν 280,000. Τώρα ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν ἡ Βουλὴ παραδεχθῇ τὸ κονδύλιον τοῦτο, προδικάζει τὸ ζήτημα τῆς συμβάσεως; Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι ἡ ἑταιρία δὲν ζημιοῦται πλέον ἀπὸ οὐδεμίαν γραμμὴν, οὔτε ἀπὸ αὐτὴν τὴν γραμμὴν τῶν νήσων, καὶ ὅμως ἡ ἑταιρία ἐζήτησεν ὄχι μόνον ἐπιχορήγησιν παρὰ τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ καὶ διπλασιασμὸν, ἐνῷ ἄλλοτε ἐλάμβανεν μόλις 125,000 δραχμῶν, σήμερον ἡ ἐπιχορήγησις ηὔξησεν εἰς 800,000. Σήμερον δὲν συζητοῦμεν τὴν σύμβασιν ἀλλὰ τὸ προδικαστικὸν ζήτημα, καὶ πρέπει νὰ περάσωμεν τὸ ἀνάλογον κονδύλιον μέχρι τέλους Ἰουνίου· ἐὰν δὲ συζητηθῇ ἡ σύμβασις καὶ γείνῃ δεκτὴ, τότε ἂς φέρῃ πίστωσιν ἡ Κυβέρνησις καὶ ἂς προσθέσῃ ὅ,τι θέλει.

§47ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριοι, πρόκειται περὶ συγκοινωνίας, περὶ τοῦ ἐπιουσίου ἄρτου.

§48ΖΩΧΙΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ συγκοινωνίας, πρόκειται περὶ τοῦ ποσοῦ καὶ θὰ ὁμιλήσω καὶ πάλιν.

§49ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τὸ ποσὸν, κύριε βουλευτὰ, ἀποβλέπει εἰς τὴν συγκοινωνίαν, καὶ ἐὰν τὸ ἀφαιρέσητε αὐτὸ, ἡ συγκοινωνία παύει.

§50ΖΩΧΙΟΣ. Διὰ σᾶς.

§51ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὁ κ. βουλευτὴς Κερκύρας ἔχει τὸ δικαίωμα μετὰ θάῤῥους νὰ λέγῃ ὅσα λέγει· διὰ σᾶς, κύριοι, εἶναι τὰ αὐστριακὰ ἀτμόπλοια.

§52ΖΩΧΙΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ.

§53ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Πρόκειται περὶ συγκοινωνίας καὶ ἐπιθυμῶ ἡ Βουλὴ νὰ ψηφίσῃ ἐν γνώσει τὰ πράγματα, καὶ νὰ γνωρίσῃ ἐκ τῶν προτέρων τ’ ἀποτελέσματα. Κύριοι, ἐπιθυμῶ νὰ συζητηθῇ ὅσον τὸ δυνατὸν τάχιον ἡ σύμβασις ὥστε ἐὰν δὲν παραδεχθῇ νὰ μένῃ καιρὸς εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ συσκεφθῇ περὶ τοῦ πρακτέου· ἀλλ’ ἐὰν ἡ σύμβασις δὲν συζητηθῇ, ἀνάγκη μετὰ τὴν πρώτην Ἰουλίου νὰ παύσῃ ἡ συγκοινωνία. Διὰ νὰ προλάβωμεν αὐτὸν τὸν κίνδυνον ἐτέθη τὸ ποσὸν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν καὶ ἐννοοῦμεν, ἐὰν δὲν προφθάσῃ ἡ Βουλὴ νὰ συζητήσῃ τὴν σύμβασιν, ἡ συγκοινωνία μέχρι τῆς ἐλεύσεως τῆς Βουλῆς νὰ μὴ παύσῃ διότι ἐκτὸς τῶν ἀτμοπλοίων αὐτῶν ἄλλα μέσα συγκοινωνίας ἡμεῖς δὲν ἔχομεν. Ὁ κ. Θεοχάρης εὐκόλως ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ τὸ ταξείδιον μεταξὺ Ἀθηνῶν καὶ Ναυπλίου, διότι δύνανται καὶ ξένα ἀτμόπλοια ν’ ἀναλάβωσιν αὐτό· ὁ κ. βουλευτὴς Κερκύρας βεβαίως θὰ ἔχῃ συγκοινωνίαν, διότι διέρχονται τὰ Ἰταλικὰ, τὰ Αὐστριακὰ καὶ τὰ Γαλλικὰ ἀτμόπλοια ἐκεῖθεν. Ἡμεῖς δὲν ἔχομεν ἄλλο μέσον συγκοινωνίας καὶ διὰ τοῦτο πρέπει νὰ σκεφθῶμεν. Δὲν εἶναι ἀνάγκη βεβαίως νὰ ἐπιμείνω εἰς τὴν πρώτην παρατήρησιν τοῦ κ. βουλευτοῦ Μέσης διότι εἶναι ἤδη παραδεδεγμένον ὅτι καλὸν νὰ συνιστῶνται ἰδιαίτερα ταμεῖα καὶ νὰ κρατοῦν ἰδιαιτέρους λογαριασμοὺς καὶ διὰ τοῦτο ἐντὸς τοῦ προϋπολογισμοῦ δὲν βλέπετε ἐν λεπτομερείᾳ οὔτε τὰ ἔσοδα οὔτε τὰ ἔξοδα τῆς ὁδοποιΐας· δι’ αὐτὰ κρατοῦνται χωριστοὶ λογαριασμοὶ, οἱ ὁποῖοι δημοσιεύονται· ὡς πρὸς αὐτὸ τὸ ζήτημα ἑπομένως δὲν ἔχει δίκαιον. Ἐπανέρχομαι εἰς τὸ ὅτι ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ γνωρίζει ἐὰν δὲν παραδεχθῇ τὸ ποσὸν ὅπως εἶναι τεθειμένον, ὅτι εἰς περίστασιν καθ’ ἣν δὲν προφθάσωμεν νὰ συζητήσωμεν τὴν σύμβασιν, ἡ συγκοινωνία θὰ παύσῃ, καὶ λέγων ταῦτα προσθέτω συγχρόνως ὅτι δὲν ἐννοῶ διὰ τῆς παραδοχῆς τοῦ ποσοῦ τούτου ὅτι ἡ Βουλὴ λύει κατ’ ἀρχὴν τὸ ζήτημα τῆς ἐγκρίσεως τῆς συμβάσεως· καὶ ἂν παραδεχθῇ τὸ ποσὸν τὸ ζήτημα τῆς συμβάσεως μένει ἐκκρεμὲς, θεραπεύεται ὅμως προσωρινῶς ἡ ἀνάγκη τῆς συγκοινωνίας, ἐὰν παρουσιασθῇ δηλ. δὲν ἠμπορεῖ κατόπιν οὐδεμία Κυβέρνησις νὰ εἴπῃ, ὅτι παραδεχθέντος τοῦ ποσοῦ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἡ σύμβασις ἐνεκρίθη· ἐννοῶ δὲ ἐὰν μέχρι τοῦ Ἰουλίου δι’ οἱονδήποτε λόγον δὲν ἀποφασισθῇ τι περὶ τῆς συμβάσεως νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα ἡ ἑταιρία νὰ ἐξακολουθῇ ἀποζημιουμένη διὰ τοῦ ποσοῦ τὸ ὁποῖον χορηγεῖται· ἐὰν δὲ περαιωθῇ ἡ συζήτησις τῆς συμβάσεως, τὸ προηγούμενον αὐτὸ καὶ μὴ χρησιμεύσῃ εἰς τίποτα· ἑπομένως ἡ σημερινὴ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς δὲν ὑποχρεοῖ τὸ ἔθνος διὰ τὸ μέλλον. Δὲν τολμῶ δὲ ἐγὼ νὰ γνωμοδοτήσω, ὥστε νὰ διακοπῇ οὔτε μία στιγμὴ ἡ συγκοινωνία τοῦ Κράτους, καὶ διακόπτεται τῷ ὄντι ἡ συγκοινωνία, ἅμα ἡ ἀτμοπλοϊκὴ ἑταιρία παύσῃ καὶ δὲν ἀντικατασταθῇ.

§54ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἡμεῖς δὲν φρονοῦμεν ὅτι ἐνόσῳ δὲν παρουσιασθῇ ἄλλη ἑταιρία πρέπει νὰ λείψῃ ἡ παροῦσα· ἡ ἐπιτροπὴ ἔκαμεν παρατηρήσεις σπουδαίας. Πρῶτον ἡ σύμβασις καθὼς εἶχε γείνει παρὰ τῆς Κυβερνήσεως ἔχει ῥητὸν ἄρθρον, ὅτι ἡ σύμβασις θὰ διαρκέσῃ ἐπὶ 5 ἔτη, καὶ ἐν τούτοις ἓν παραγραφάκι τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ λέγει ὅτι ἀφίνει τὴν ἑταιρίαν ἐλευθέραν νὰ παρατείνῃ ἐπὶ ἄλλα 5 ἔτη. Ἡ Κυβέρνησις πρέπει σπουδαίως νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰς παρατηρήσεις τῆς ἐπιτροπῆς καὶ νὰ ἔλθῃ εἰς συνεννόησιν μετὰ τῆς ἑταιρίας. Ἡ Κυβέρνησις ἔχουσα 2,800 μετοχὰς δὲν ἔχει ψῆφον, οὔτε κἂν βασιλικὸν ἐπίτροπον, καὶ ἡ ἑταιρία κάμνει ὅ,τι θέλει, δύναται νὰ κάμῃ δὲ μόνον 24 ταξείδια τὸν χρόνον καὶ οἱ ναῦλοί της εἶναι δεκαπλάσιοι ὅλων τῶν ἄλλων. Ἐπομένως, κύριε πρόεδρε, λέγω ὅτι ἡμεῖς ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ὁμιλίας τοῦ κ. προέδρου, ὅτι ἡ Βουλὴ καὶ τὸ ἔθνος δὲν ἀναλαμβάνει καμμίαν ὑποχρέωσιν, ψηφίζομεν τὸ κονδύλιον αὐτὸ καὶ μένει ἐλευθέρα ἡ Βουλὴ ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν παρέλθῃ ἡ προθεσμία νὰ συζητήσῃ εὐρέως τὴν σύμβασιν καὶ ν’ ἀποφανθῇ ἄνευ οὐδεμιᾶς ἄλλης ὑποχρεώσεως καὶ τότε συμφωνῶ νὰ περάσωμεν τὸ κονδύλιον.

§55ΖΩΧΙΟΣ. Ὁ ἔντιμος πρωθυπουργὸς ἐπενέβη εἰς τὴν οὐσίαν τοῦ ζητήματος καὶ σᾶς ἐφόβισεν καθὼς ἐφόβισεν ποτὲ ὁ Κολόμβος τοὺς ἀγρίους, διότι δὲν τοῦ ἔδιδαν τροφὰς καὶ τοῖς παρήγγειλεν ἢ θὰ μοῦ δώσητε τροφὰς ἢ ἐγὼ χαλῶ τὸν κόσμον ἀρχίζω δὲ ἀπὸ τὴν σελήνην, διότι ἐγνώριζε ὅτι θὰ γείνῃ ἔκλειψις τῆς σελήνης. Ἔγεινε τῷ ὄντι ἡ ἔκλειψις καὶ τὶ νὰ κάμουν οἱ ταλαίπωροι; τοῦ εἶπον διὰ τοὺς οἰκτιρμοὺς τοῦ Θεοῦ μὴ χαλᾷς τὸν κόσμον καὶ σᾶς δίδομεν ὅ,τι θέλεις· καὶ θὰ σᾶς ἐξηγήσω τώρα πῶς μᾶς ἐξέλαβον ὡς ἀγρίους καὶ ὡς βαρβάρους. Αἱ 800,000 δραχμῶν δύνανται νὰ σᾶς δώσουν ἓν δάνειον 10,000,000. Πρὸς 10,000,000 ἐπωλήθησαν τὰ 14 ἀτμόπλοια τῆς ἑταιρίας Τρινακρίας. Δὲν θέλω ν’ ἀγοράσωμεν ἀτμοκίνητα, νὰ ἀγοράσωμεν τὴν ἑταιρίαν. Πόσον ἀξίζει αὐτὴ ἡ ἑταιρία; 2 ἕως 3 ἑκατομμύρια. Δὲν θέλετε οὔτε αὐτὸ, πάρετε τοῦ κ. Τρικούπη τὴν πρότασιν· ὁ κ. Τρικούπης πρωθυπουργὸς ὢν εἶπεν ὡς πρὸς τὸ ναυτικὸν δυνατὸν εἶναι νὰ σχηματισθῇ μία μεγάλη ναυτικὴ ἑταιρία. Λοιπὸν ἔχομεν 10,000,000, ἔχομεν τὴν ναυτολογίαν, ἔχομεν 10,000,000 τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, ἔχομεν τοὺς ἀξιωματικοὺς καὶ δὲν ἠμπορεῖτε νὰ κάμετε τίποτε καλλίτερον καὶ θέλετε νὰ παρασκευασθῆτε καὶ νὰ πάρετε τὴν Κωνσταντινούπολιν! Αὐτὰ εἶναι χρήματα ἀπὸ τὸ πουγγί σου, τὴν φαμίλλια σου, ἀπὸ τὸ σπίτι σου· ἀπορῶ δὲ πῶς ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, ὁ ὁποῖος εἶναι καλλίτερος ἀπὸ ἐμένα ναυτικὸς, αὐτὸν τὸν θησαυρὸν, τὸν ὁποῖον ἔχει εἰς χεῖρας, δὲν θέλει νὰ τὸν ἐκτιμήσῃ. Ἀλλὰ περὶ τούτου θὰ λαλήσω κατόπιν· ἐδῶ εἶναι ἕνας, ὁ ὁποῖος ἀναδέχεται τὰς κακὰς γραμμὰς, αἱ ὁποῖαι ζημιοῦν τὴν ἑταιρίαν, εὐθηνότατα, μὲ 250,000, καὶ μὲ 5%.

§56ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ποῖος;

§57ΖΩΧΙΟΣ. Ὁ Πεταλᾶς.

§58ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν τὸ εἴδαμεν.

§59ΖΩΧΙΟΣ. Ἔχει ἀναφορὰν πρὸς τὴν Βουλὴν, διότι μαζῆ σας εἶναι εἰς δίκην καὶ ἐχάσατε.

§60ΓΕΡΟΘΑΝΑΣΗΣ. Ἓν πλοῖον ἔχει.

§61ΖΩΧΙΟΣ. Δὲν εἶναι ἕν· ἀλλὰ δὲν πρόκειται σήμερον περὶ τούτου, πρόκειται περὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ, καὶ ἂν θέλετε νὰ βαδίσητε ἐπὶ ἐκείνου, τὸ ὁποῖον θέλετε σεῖς, δὲν πρέπει νὰ σημειώσητε 280,000 ἀλλὰ καὶ ἄλλας 150,000, διότι ἐκτὸς τῶν 650,000 θὰ τοὺς δώσωμεν καὶ ἕνα μποναμὰ 150,000 καὶ ἄλλο ἕνα μικρὸ μποναμὰ τοὺς ἐπιτρέπομεν νὰ μὴ ἀνακαινίσουν τὰ ἀτμοκίνητα, καὶ μέχρι συντελείας τῆς ἑταιρίας αὐτῆς θὰ δίδωμεν ἐπιχορήγησιν. Σᾶς παρακαλῶ δὲ νὰ μὴ φοβηθῆτε τὴν καταστροφὴν τοῦ κόσμου, τὴν ὁποίαν ὑπέδειξεν ὁ ἔντιμος πρωθυπουργὸς, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπέλθῃ, ἐὰν χεῖρες σοφαὶ καὶ θέλουσαι κυβερνῶσι τὸ Κράτος.

§62Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὑποστηρίζω τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ζωχιοῦ. Ἐν τῷ προϋπολογισμῷ εἶναι γεγραμμένη πίστωσις 280,000 δραχ. διὰ τὴν Ἀτμοπλ. Ἑταιρίαν. Ὁ νόμος ὁ ὑποχρεῶν ἡμᾶς νὰ συνδράμωμεν τὴν Ἑταιρίαν αὐτὴν λέγει τὴν 1 Ἰουλίου 1877, τουτέστιν εἴμεθα ὑπόχρεοι διὰ τὸ ἔτος τοῦτο ἐπὶ ἓξ μῆνας νὰ δώσωμεν τὸ βοήθημα αὐτό. Πρὶν ἢ ἐπιψηφισθῇ ἡ σύμβασις δὲν δυνάμεθα νὰ ἐγγράψωμεν τὴν πίστωσιν αὐτὴν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ὡς εἶναι ἤδη ἐγγεγραμμένη, διότι καθὼς σᾶς εἶπον εἶναι ἐγγεγραμμένη πίστωσις διὰ τὴν Ἑλλ. Ἀτμοπλ. Ἑταιρίαν, καὶ πίστωσιν ἡμεῖς δὲν ὀφείλομεν παρὰ μέχρις Ἰουλίου· ἑπομένως πρέπει νὰ ἐγγραφῇ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τὸ ἥμισυ τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ· ἐὰν δὲ ὁ κ. πρωθυπουργὸς ἰσχυρίζεται ὅτι ἔχομεν ἀνάγκην νὰ τηρήσωμεν τὴν συγκοινωνίαν, καὶ ἐγὼ ἀναγνωρίζω τὴν ἀνάγκην αὐτὴν, τότε ὀφείλει νὰ ἐγγράψῃ ἄλλο κεφάλαιον, εἰς τὸ ὁποῖον νὰ προσθέσῃ τὸ ἕτερον ἥμισυ, διότι ἐνῷ ἔχομεν τὴν πίστωσιν μόνον ἐπ’ ὀνόματι τῆς Ἑλλ. Ἀτμοπλ. Ἑταιρίας, ἐὰν αὕτη διαλυθῇ τὴν 1 Ἰουλίου, τὸ ὑπουργεῖον δὲν θὰ ἔχῃ πίστωσιν δι’ ἄλλην ἑταιρίαν διὰ νὰ κρατήσῃ τὴν συγκοινωνίαν. Λοιπὸν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν πρέπει νὰ ἐγγραφῇ τὸ ἥμισυ διὰ τὴν Ἑλλ. Ἀτμοπλ. Ἑταιρίαν καὶ τὸ ἄλλο ἥμισυ διὰ τὴν κατὰ θάλασσαν συγκοινωνίαν.

§63ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἰς αὐτὸ συμφωνοῦμεν.

§64ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ (ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Νομίζω, κύριοι, ὅτι δὲν εἶναι ἡ περίστασις κατάλληλος, κατὰ τὴν ὁποίαν ὀφείλω νὰ ἀναπτυχθῶ ἐπὶ τοῦ ζητήματος, τὸ ὁποῖον προέβαλεν ὁ κ. Ζωχιός. Ὅταν ἔλθῃ ἡ κατάλληλος περίστασις, τότε θὰ συζητηθῇ τὸ ζήτημα καθ’ ὅλην αὐτοῦ τὴν ἔκτασιν καὶ θὰ τοῦ ἀποδείξω τὸ λεγόμενον παρ’ αὐτοῦ ἑκάστοτε «ἢ παππᾶς παππᾶς, ἢ ζευγᾶς ζευγᾶς.»

§65ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δέχομαι τὴν παρατήρησιν τοῦ κ. Πετιμεζᾶ ὡς ὀρθὴν καὶ συμφωνῶ νὰ γείνῃ ἡ διαίρεσις εἰς περίστασιν καθ’ ἣν ἡ ἀτμοπλοϊκὴ ἑταιρία, ἡ ἰδική μας, δὲν εἶναι εἰς κατάστασιν...

§66ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Κύριοι, ἄλλοι εἰσῆλθον καὶ εἰς τὴν οὐσίαν, ἐγὼ βεβαίως δὲν θὰ τοὺς ἀκολουθήσω· ὅταν δὲ εἰσέλθω εἰς τὴν οὐσίαν, θ’ ἀποδείξω πῶς ἔχουσι τὰ πράγματα, καὶ ἂν ὁ κ. Ζωχιὸς δι’ ἀριθμῶν, ἐγὼ ὡς ἰατρὸς θὰ σᾶς καταδείξω, ὡς δι’ ἀνατομικοῦ μαχαιριδίου καὶ τὰ ἐλάχιστα τῶν τῆς ἑλλ. ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας. Δὲν ἔλαβον τὸν λόγον πρότερον δι’ ἕνα μόνον λόγον, διότι συμβαίνει νὰ εἶμαι στενὸς συγγενὴς τοῦ διευθυντοῦ τῆς ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας καὶ τοῦ ὑποδιευθυντοῦ αὐτῆς, εἶχον δὲ τὸ θράσος καὶ τὴν ἀναίδειαν τινὲς νὰ εἴπωσιν, ὅτι ἐγὼ ἐκ συμφέροντος (ὡς μισθοφόρος) συνηγόρησα πάντοτε, ὁσάκις ἐγένετο λόγος ὑπὲρ τῆς ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας.

§67ΧΟΪΔΑΣ. Αὐτοὶ οἱ τινὲς εὑρίσκονται ἐντὸς τῆς Βουλῆς;

§68ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Ὄχι. Κύριοι, ἀδιαφορῶ ἐὰν ἡ Βουλὴ θὰ καταχωρίσῃ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ὅλην τὴν πίστωσιν τοῦ ἔτους ἢ μόνον τῶν 5 ἢ 6 μηνῶν, ἓν μόνον ἔχω συμφέρον, καὶ τὸ συμφέρον τοῦτο ἔχει καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλὴ, τὸ ἔχει δὲ καὶ ἡ παροῦσα ἑταιρία. Ὅπως γνωρίζετε τὴν πρώτην καὶ τὴν ἐννάτην τοῦ προσεχοῦς Ἰουλίου λήγει ὁ διὰ συμβάσεως εἰκοσαετὴς βίος τῆς ἑλλ. ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας καὶ συγχρόνως, ἐὰν δὲν ἀνανεωθῇ ἡ σύμβασις, παύει ἡ ὑποχρέωσις τοῦ νὰ ἐκτελῇ ἡ ἑταιρία κατὰ τὸ δρομολόγιον τὴν συγκοινωνίαν τοῦ Κράτους. Διὰ τοῦτο ἔχει ἡ Κυβέρνησις τὸ συμφέρον νὰ γνωρίζῃ ἀπὸ τοῦδε ἐὰν ἡ σύμβασις δὲν εἶναι ἀποδεκτὴ ἀπὸ μέρους τῆς Βουλῆς, καὶ ἔχει τὸ συμφέρον, ὡς ὑπεύθυνος, διὰ νὰ μὴ εὑρεθῇ μετὰ τὴν λῆξιν τῆς εἰκοσαετίας ἄνευ ἑταιρίας, ἄνευ ἀτμοπλοΐας καὶ πάθῃ ἡ κοινωνία· ἔχει δὲ τὸ συμφέρον καὶ ἡ ἑταιρία νὰ γνωρίζῃ ἀπὸ τοῦδε ἐὰν ἡ Βουλὴ ἐξακολουθῇ καὶ ἐπιθυμῇ ὥστε νὰ ἔχῃ τὴν ὑποχρέωσιν ἡ ἑταιρία νὰ ἐκτελῇ τὸ ὑπάρχον δρομολόγιον, διότι ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει ἡ ἑταιρία, μὴ ἔχουσα σύμβασιν, εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ προβλέψῃ καὶ φροντίσῃ πῶς νὰ ῥυθμίσῃ τὰ κατ’ αὐτήν, καὶ πῶς ἔχει νὰ κανονίσῃ τὴν ἐν τῷ μέλλοντι πορείαν της.

§69ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Καὶ τὸ ἔθνος ἔχει ἀνάγκην νὰ γνωρίζῃ.

§70ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Καὶ ὅλοι οἱ μέτοχοι ἔχουσιν ἀνάγκην νὰ γνωρίζωσιν ἐὰν θὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ ἑταιρία ἢ ὄχι. Ἰδοὺ λοιπὸν τὸ συμφέρον, τὸ ὁποῖον ἔχει ἡ ἑταιρία· καὶ ἂν δὲν σπεύδει ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλὴ ἐπὶ τούτου, φροντίζουσιν οἱ μέτοχοι, διότι δὲν θέλουσι νὰ χάσωσι τὰ κεφάλαιά των. Ἐν ᾗ δὲ ὥρᾳ γείνει ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς συμβάσεως, τότε βεβαίως θὰ ἔλθω καὶ ἐγὼ καὶ μὲ τὴν ἀσθενῆ μου φωνὴν θὰ σᾶς ἀναπτύξω ὅσα δύνανται νὰ γείνωσι περὶ ἀτμοπλοΐας, καὶ ἂν εἶναι δυνατὸν νὰ κατορθωθῶσιν ὅλα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ὁ κ. Ζωχιὸς ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου εἶπε.

§71ΔΙΑΜΑΝΤΗΣ. Νὰ λάβωμεν γνῶσιν τί ἔλαβον οἱ μέτοχοι ἀπὸ τοῦ 1865 καὶ ἐντεῦθεν.

§72ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Τότε θὰ τὰ εἴπω· τώρα δὲ μάθετε ὅτι τὸ 5% τοῦ 1869 καὶ τοῦ 1870 ὀφείλεται εἰς τοὺς μετόχους ἔκτοτε. Ἀλλὰ διατί; διότι ὀφείλονται εἰς τὴν ἑταιρίαν παρὰ τῆς Κυβερνήσεως. Ὅταν ἔλθῃ ὁ κατάλληλος καιρὸς, τότε θέλετε ἰδεῖ ἐὰν ἡ ἑταιρία ἐτήρησε τὰς ὑποχρεώσεις της, ἐὰν ὠφέλησε τὸν τόπον, καὶ ἐὰν οἱ μέτοχοι αὐτῆς ἔπαθον ὄχι ἐκ τῆς κακῆς διοικήσεως, τὸ ὁποῖον θὰ ἀποδείξω δι’ ἐγγράφων, ἀλλ’ ἐξ ἄλλων περιστάσεων, τὰς ὁποίας θὰ ἐννοήσητε καὶ παραδεχθῆτε. Λοιπὸν παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν της ταῦτα καὶ νὰ σπεύσῃ τὴν συζήτησιν τῆς συμβάσεως, διότι ἐὰν δὲν ὑπάρξῃ ἑταιρία μὲ δρομολόγιον ὑποχρεωτικὸν, βλάβη θὰ ἐπέλθῃ μᾶλλον ἢ ὠφέλεια· διότι ἠμπορεῖ νὰ ᾖναι ἀτμόπλοια ταξειδεύοντα μέχρι Ναυπλίας καὶ Κορίνθου, ἀλλὰ ἀνωφελῆ θὰ ᾖναι διὰ τοὺς ἀλλαχοῦ κατοικοῦντας. Ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ τὸ σκεφθῇ· ἐγὼ λ. χ. ὁ Γαλαξειδιώτης, ὁ ὁποῖος δὲν εἶχον πρότερον συγκοινωνίαν, τώρα ἔχω, ἐνῷ διὰ τοῦ Αὐστριακοῦ δὲν εἶχον· τὴν αὐτὴν ἔλλειψιν εἶχε καὶ ἄλλος· ἀλλ’ ἐπιφυλάττομαι ὅλα αὐτὰ νὰ σᾶς τὰ εἴπω ἐν καιρῷ· θέλω δὲ τότε σᾶς ἀποδείξει ὅτι πλὴν τῆς γραμμῆς ἐκ Πειραιῶς μέχρι Ναυπλίας, καὶ ἐκ Πειραιῶς μέχρι Πατρῶν καὶ Στυλίδος, ὅλαι αἱ ἄλλαι γραμμαὶ εἶναι ἄγονοι καὶ ἀφίνουσιν ἐλλείμματα.

§73ΤΙΝΕΣ. Ὅταν ἔλθῃ ἡ συζήτησις.

§74ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Τότε θὰ σᾶς ἀποδείξω.... (θόρυβος)· τὸ ζήτημα εἶναι σπουδαῖον (θόρυβος)· τὸ ζήτημα τῆς ἀτμοπλοΐας τὸ ἐξήτασε περισσότερον παντὸς ἄλλου καὶ ὁ κύριος Δεληγεώργης ὡς πρωθυπουργὸς καὶ ὁ κύριος Ζαΐμης ὡς τοιοῦτος, καὶ ὅταν θὰ ἔλθῃ ἐκείνη ἡ ὥρα τότε θὰ σᾶς δείξω τὰ πεπραγμένα καὶ τὴν ἀνάγκην τῆς ὑπάρξεως τῆς ἀτμοπλοΐας διὰ πάσης δικαίας συνδρομῆς.

§75ΤΙΝΕΣ. Ὅταν ἔλθῃ ἡ ὥρα.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Ζωχιὸς ἐπρότεινε ν’ ἀπαλειφθῇ τὸ ποσόν· δὲν πιστεύω νὰ ἐπιμένῃ.

§77ΖΩΧΙΟΣ. Παραδέχομαι τὴν πρότασιν τοῦ κυρίου Πετιμεζᾶ.

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ τὸ ἐδέχθη καὶ τὸ ὑπουργεῖον· λοιπὸν θὰ διαιρεθῇ εἰς δύω μέχρι Ἰουλίου 1877, 140 χιλιάδες· ὕστερον θὰ γείνῃ ἄλλο ἄρθρον «συνδρομὴ διὰ τὴν διὰ θαλάσσης συγκοινωνίαν τοῦ Κράτους» περιλαμβάνον 140,000 δραχμῶν· ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§79ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Θὰ ζητήσω μίαν ἐξήγησιν ἀπὸ τὸν κύριον ὑπουργόν· γνωρίζετε ὅτι δὲν εἶναι ἡ προηγουμένη ἐπιχορήγησις ὅπως εἶναι ἡ σημερινή.

§80ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τόση εἶναι, ἀλλ’ εἰς τὴν νέαν σύμβασιν προστίθεται ἡ ζημία τοῦ 5%· τώρα ἡ ἑταιρία εἶναι ἐλευθέρα νὰ δεχθῇ ἢ ὄχι.

§81ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Καλὰ, εἴμεθα σύμφωνοι.

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἠκούσατε ἓν ἄρθρον θὰ γείνῃ «εἰς τὴν Ἑλληνικὴν ἀτμοπλοϊκὴν ἑταιρίαν 140,000» ἕτερον ἄρθρον «διὰ τὴν διὰ θαλάσσης συγκοινωνίαν τοῦ Κράτους 140,000»· ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§83ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχομεν κατόπιν τὸ ἕτερον ἄρθρον 11 «συνδρομὴ εἰς τὸν δῆμον Ἀθηναίων διὰ τὴν ἐπέκτασιν τοῦ φωτισμοῦ τῆς πόλεως 15,000 δραχμῶν»· ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει τὴν ἀπάλειψιν.

§85ΤΙΝΕΣ. Δὲν ἐπιμένει κανείς.

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν, οἱ παραδεχόμενοι τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς ἤτοι τὴν ἀπάλειψιν τῶν 15,000 δραχμῶν, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη τὴν ἀπάλειψιν. «Ἄρθρον 12. Συνοικισμοὶ 30,000 δραχμῶν. Ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει τὴν ἐλάττωσιν τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ εἰς 18,000.

§87ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἂς σημειωθῇ ἡ πίστωσις καὶ ἂν δὲν ἔλθουν δὲν θὰ ἐξοδευθῇ· ἐὰν ὅμως ἔλθουν, δὲν πρέπει νὰ τοὺς ἀποπέμψωμεν.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῆς γνώμης τῆς ἐπιτροπῆς· οἱ παραδεχόμενοι τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη· ἄρα μένει ὡς ἔχει. Ἔχομεν ἤδη τὸ κεφάλαιον 7ον. Ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου τούτου ἡ ἐπιτροπὴ δὲν προτείνει τροποποιήσεις ἀλλὰ συστάσεις μόνον ἀποτείνει εἰς τὴν Κυβέρνησιν.

§89Χ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ν’ ἀναγνωσθῇ τὸ σχετικὸν μέρος.

§90ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (Ἀναγινώσκει).

§91ΜΑΥΡΟΚΟΡΔΑΤΟΣ. Κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς ἐπιτροπῆς παρουσιάσθησαν διάφοροι βουλευταὶ καὶ ἐσύστησαν θερμῶς τὰ ταχυδρομεῖα περὶ ὧν πρόκειται, ἰδίως δὲ περὶ τῶν τριῶν, τὰ ὁποῖα ἐν τῇ ἐκθέσει σημειοῦνται· κατὰ συνέπειαν ἡ ἐπιτροπὴ ἐνέγραψε τὴν πίστωσιν ταύτην.

§92ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ν’ αὐξηθῇ τὸ ποσὸν αὐτὸ κατὰ 120 δραχμὰς διὰ τὴν σύστασιν ταχυδρομείου εἰς Προυσσόν.

§93ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ γείνουν καὶ αὐτὰ τὰ ὁποῖα συνιστᾷ ἡ ἐπιτροπή.

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Κεφάλαιον 7ον, Ταχυδρομικὴ συγκοινωνία. Ἄρθρον 1ον, Προσωπικὸν τῆς γενικῆς διευθύνσεως τῶν ταχυδρομείων 39,600. — Ἄρθρον 2ον Ἔξοδα ὑπηρεσίας αὐτῆς 19,100. — Ἄρθρον 3ον. Προσωπικὸν τῶν κατ’ ἐπαρχίας ταχυδρομείων 94,200». Ἐνταῦθα θὰ προστεθοῦν 120 δραχμαὶ διὰ σύστασιν ταχυδρομείου ἐν Προυσσῷ.

§95ΚΑΤΣΙΚΟΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡ πρωτεύουσα τῆς ἐπαρχίας μας γνωρίζετε ὅτι εἶναι εἰς τὴν ἐσχατιὰν τοῦ Κράτους· ἐπειδὴ δὲ ἔχομεν τὴν εὐτυχίαν νὰ διέρχηται πλησίον τὸ ἀτμόπλοιον, εὐκόλως δύναται νὰ πηγαίνῃ εἷς ταχυδρόμος εἰς τὴν Βόνιτσαν· τὸ ἔξοδον εἶναι μόνον 30 δρ. τὸν μῆνα, τὸ ὅλον 360 δραχμὰς, ὥστε παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ δεχθῇ αὐτὸ τὸ ποσόν.

§96ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν ἔχω ἀντίῤῥησιν.

§97ΜΑΥΡΟΚΟΡΔΑΤΟΣ. Ἐπὶ τῆς προτάσεως τῆς ἐπιτροπῆς;

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι συστάσεις, τὰς ὁποίας θὰ λάβῃ ἡ Κυβέρνησις ὑπ’ ὄψιν, ἑπομένως δὲν ἠμπορῶ νὰ ἐρωτήσω.

§99ΜΑΥΡΟΚΟΡΔΑΤΟΣ. 1,000 δραχ. νὰ προστεθῶσι διὰ σύστασιν νέων γραφείων.

§100ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Προσθέσατε 1,000 δραχ. καὶ κατὰ τὴν ἀνάγκην τῆς ὑπηρεσίας θέλει γίνει χρῆσις.

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν εἰς τὸ ἄρθρον 3 προτείνεται νὰ προστεθῶσιν 120 δραχ. κατ’ ἔτος· τὸ ἄρθρον λοιπὸν ἀναβιβάζεται ἀπὸ 94,200 εἰς 94,320 δραχ., προστίθεται δὲ καὶ ἕτερον ἄρθρον 4 φέρον τὴν ἑξῆς ἐπιγραφήν· «Σύστασις νέων ταχυδρομικῶν γραφείων δραχ. 1,000» διότι καὶ ὁ Βουλευτὴς Βονίτσης ἐζήτησε νὰ προστεθῶσι 360 δραχ., ἀλλ’ αὐτὴ εἶναι σύστασις. Λοιπὸν «ἄρθρον 4, σύστασις ταχυδρομικῶν γραφείων δραχμαὶ 1,000.» Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§102ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 4, τὸ ὁποῖον ἤδη γίνεται 5. «Ἔξοδα ὑπηρεσίας αὐτῶν. 24,200.»

§104ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἡ πρότασις, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Βονίτσης, εἶναι δικαιολογημένη.

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 5ον. Γίνεται 6ον. «Προσωπικὸν ταχυδρομικῶν γραφείων ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ, 11.040 δραχμαί. Ἄρθρον 6 (7). «Ἔξοδα ὑπηρεσίας αὐτῶν 7,440 δραχμ.»

§106ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Νὰ προστεθῶσιν εἰς τὰ διάφορα ἐδάφια τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ τὰ ἐνταῦθα σημειούμενα ποσά. (Ὑποβάλλει σημείωσιν εἰς τὸ προεδρεῖον).

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ῥικάκη, πόσον ποσὸν θὰ προστεθῇ ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 7;

§108ΡΙΚΑΚΗΣ. 360 δραχμαί.

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 7. «Μετακομιδὴ γραμμάτων, 193,860. Μετὰ τὰς προσθήκας, ἃς ἐπρότεινε ὁ κ. ὑπουργὸς, τὸ κεφάλαιον τοῦτο ἀναβιβάζεται εἰς 200,228.

§110ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κεφάλ. 8. Τηλεγραφικὴ συγκοινωνία. Εἰς τὸ κεφάλαιον τοῦτο ἡ ἐπιτροπὴ συνιστᾷ εἰς τὸ ὑπουργεῖον τὴν αἴτησιν τοῦ βουλευτοῦ Πάλλης περὶ συστάσεως τηλεγραφικοῦ γραφείου εἰς τὴν πρωτεύουσαν τῆς ἰδίας ἐπαρχίας.

§112Ν. ΜΕΤΑΞΑΣ. Εἶχον κάμνει ὑπόμνημα περὶ τούτου καὶ παρεκάλεσα τὴν ἐπιτροπὴν νὰ ἐγκρίνῃ τοῦτο. Προτείνω τὸ αὐτὸ καὶ ἤδη εἰς τὴν Βουλὴν παρακαλῶν ὅπως γίνῃ δεκτὴ ἡ αἴτησίς μου.

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει εἰς τὸ κεφάλαιον τοῦτο ἄρθρον 6, εἰς τὸ ὁποῖον ὑπάρχει ἐγγεγραμμένον ποσὸν 75,000 πρὸς σύστασιν νέων τηλεγραφικῶν γραμμῶν.

§114Ν. ΜΕΤΑΞΑΣ. Παρακαλῶ νὰ σημειωθῇ εἰδικῶς ἡ σύστασις τηλεγραφικοῦ σταθμοῦ εἰς τὸ Ληξούριον.

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικά.

§116Ν. ΜΕΤΑΞΑΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς συντάσσων τὸν προϋπολογισμὸν δὲν εἶχε κατὰ νοῦν τὴν σύστασιν τηλεγραφικῆς γραμμῆς ἐν Ληξουρίῳ, ζητῶ ἑπομένως αὔξησιν τῆς σχετικῆς πιστώσεως πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον.

§117ΧΟΪΔΑΣ. Τὸ πρὸς σύστασιν νέων τηλεγραφικῶν σταθμῶν σημειούμενον ποσὸν σημειοῦται ἀορίστως· ἡμεῖς ζητοῦμεν ὡρισμένως διὰ τὸ Ληξούριον.

§118ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἰς τὸν προϋπολογισμὸν δὲν σημειοῦται ποτὲ ὡρισμένως τὸ ποσόν.

§119Ν. ΜΕΤΑΞΑΣ. Ἐν Ληξουρίῳ, κ. πρωθυπουργὲ, δὲν ὑπάρχει τίποτε· ἤδη δὲν ζητοῦμεν οὔτε γυμνάσιον, οὔτε ἐπαρχεῖον, οὔτε ἄλλο τι· ζητοῦμεν ἓν σύρμα ἵνα συγκοινωνήσωμεν τηλεγραφικῶς μὲ τὴν πρωτεύουσαν τοῦ νομοῦ καὶ δι’ αὐτῆς μὲ ὅλον τὸ κράτος. Παρακαλῶ λοιπὸν, κ. πρόεδρε, νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ ἂν δέχεται νὰ συστηθῇ, ναὶ ἢ ὄχι;

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀποδέχεται ἡ Βουλὴ τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς περὶ συστάσεως τηλεγραφείου ἐν Ληξουρίῳ;

§121ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ σημειωθῇ ἐν τοῖς πρακτικοῖς. Λοιπὸν.

§123ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τὸ ποσὸν τοῦ ἄρθρου 3ου ἐσημειώθη εἰς τὸν προϋπολογισμὸν σύμφωνα μὲ νόμον, τὸν ὁποῖον ἔχομεν προτείνει, ἀλλ’ ἐπειδὴ δὲν ἐψηφίσθη παρακαλῶ τὸ ἐδάφιον τῶν λεπτομερειῶν τοῦ ἄρθρου τούτου νὰ ἀντικατασταθῇ διὰ τῆς σημειώσεως αὐτῆς. (Δίδει σημείωσιν εἰς τὸν κ. πρόεδρον).

§124ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν προτείνει ὅπως τὸ ποσὸν τοῦ ἄρθρου τούτου μένῃ ὡς ἔχει εἰς τὸν προϋπολογισμὸν, ζητεῖ ὅμως νὰ μεταβληθῶσι τὰ ἐδάφια κατὰ σημείωσιν, ἣν παρουσιάζει.

§125ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§126ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 4. Ἔξοδα ὑπηρεσίας τῶν τηλεγρα-

φείων·································· 55,500

Μεταβαίνομεν εἰς τὸ κεφάλαιον 9ον. Προσωπικὸν τῶν δημοσίων ἔργων. Ἄρθρον 1. Προσωπικὸν τῶν δημοσίων ἔργων 23,640. Ἐπὶ τούτου τοῦ ἄρθρου μέλη τινὰ τῆς ἐπιτροπῆς προτείνουσιν «νὰ ὁρισθῇ ὅπως ὁ ἀνώτερος ἀξιωματικὸς, ὁ διευθύνων τὸ τμῆμα τοῦ μηχανικοῦ, ᾖ ταγματάρχης».

§127Ν. ΣΟΥΤΣΟΣ. Ὑποστηρίζω, κύριοι, τὴν πρότασιν ταύτην, διότι στηρίζεται εἰς τὸν νόμον. Ἡ ὑπηρεσία τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν διαιρεῖται εἰς τμήματα καὶ ἑκάστου αὐτῶν προΐσταται εἷς τμηματάρχης· ὑπάρχει δὲ εἷς γενικὸς γραμματεύς. Ἑπομένως ἓν τμῆμα δὲν δύναται νὰ διευθύνηται ἀπὸ πρόσωπον ἔχον βαθμὸν καὶ μισθὸν ἀνώτερον τοῦ ταγματάρχου.

§128ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Πῶς θὰ καταργήσωμεν τὴν θέσιν τοῦ συνταγματάρχου καὶ θὰ κάμωμεν ταγματάρχην; (θόρυβος). Τότε τὸν συνταγματάρχην θὰ θέσωμεν εἰς ἀργίαν. Τὸ καλλίτερον εἶναι νὰ κάμωμεν ἕνα ταγματάρχην ἐπιθεωρητὴν τῶν δημοσίων ἔργων.

§129ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἰς τὸ ὑπουργεῖον, κύριοι, προσελήφθησαν μερικοὶ στρατιωτικοὶ ὑπάλληλοι, ἁρμόδιοι ἵνα διευθύνωσι τὰ δημόσια ἔργα. Τὸ τμῆμα αὐτὸ διευθύνει ἤδη εἷς ἀντισυνταγματάρχης· κἀνεὶς νόμος ὅμως δὲν ὁρίζει, ὅτι πρέπει νὰ ᾖναι ταγματάρχης ἢ ἀντισυνταγματάρχης. Τώρα ἂν ἀποβάλλωμεν τὸν ὑπάρχοντα, πρέπει νὰ εὕρωμεν δι’ αὐτὸν καὶ μίαν θέσιν, διότι ἄλλως θὰ ᾖναι διαθέσιμος.

§130ΡΟΥΚΗΣ (πρὸς τὸν Ν. Σοῦτσον). Ὅταν εἶναι εἰς τὴν θέσιν αὐτὴν ὁ κ. Σκαλιστήρης πάντοτε μᾶς φέρετε αὐτὴν τὴν πρότασιν (θόρυβος). Ὅλας τὰς θέσεις θέλουν νὰ τὰς κατέχουν οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ μηχανικοῦ (θόρυβος).

§131ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν δύναται νὰ ψηφίσῃ τοιαύτην πρότασιν, διότι αὐτὴ οὐδένα ἄλλον εἶχε χαρακτῆρα, εἰμὴ τὸ νὰ ὑπεισέλθῃ ἡ Βουλὴ εἰς τὴν θέσιν τῆς Κυβερνήσεως καὶ νὰ παύσῃ τὸν ὑπάρχοντα τμηματάρχην. Οὐδένα λόγον ἔχει ἡ Βουλὴ δι’ ὃν νὰ μεταβάλῃ τὴν διεύθυνσιν τοῦ τμήματος τούτου· ἐὰν ἐγείνετο πρότασις νὰ ἔχῃ ἀνώτερον βαθμὸν ἐκείνου τὸν ὁποῖον ἔχει ὁ διευθύνων τὸ τμῆμα, θὰ τὸ ἠννόουν, διότι θὰ προήρχετο ἐκ μερίμνης ὑπὲρ τῆς βελτιώσεως τῆς ὑπηρεσίας διὰ νὰ δύναται νὰ ἔχῃ αὕτη ἐπὶ κεφαλῆς ἀνθρώπους σπουδαιοτέρους, ἀλλὰ νὰ γίνεται πρότασις ὅπως ἐπὶ τοιούτου τμήματος, τὸ ὁποῖον κατέστη τὸ σπουδαιότερον τῶν ἐν τῷ ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν, θέσωμεν ἄνθρωπον ἔχοντα ὀλιγωτέραν πεῖραν τοῦ ὑπάρχοντος εἶναι ἐντελῶς ἀδικαιολόγητον διὰ τὴν Κυβέρνησιν καθὼς καὶ διὰ τὴν Βουλὴν, ἡ ὁποία δὲν δύναται νὰ ἐπέμβῃ εἰς πρόσωπα. Ἡ Κυβέρνησις βλέπομεν καὶ ἐκ τῆς εἰσαγωγικῆς ἐκθέσεώς της εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐξόδων τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅτι ἐσκέπτετο νὰ ἀναβιβάσῃ τὴν θέσιν ταύτην, εἰς θέσιν ὑπουργοῦ, καὶ ἀντὶ τούτου μᾶς προτείνουν νὰ καταβιβάσωμεν τὸν βαθμὸν τῆς θέσεως ταύτης, ἧς προΐσταται ἄνθρωπος, ὅστις προσήνεγκε πολυτιμοτάτους ὑπηρεσίας ὑπὲρ τῶν δημοσίων ἔργων.

§132ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Ἐπαναλαμβάνω τὴν πρότασίν μου, νὰ προστεθῇ εἷς ἐπιθεωρητὴς ταγματάρχης, διότι καταστρέφονται τὰ ἔργα, καθ’ ὅσον εἷς μόνος δὲν προφθάνει νὰ μεταβαίνῃ παντοῦ.

§133Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐγὼ δὲν ἤθελον οὔτε συνταγματάρχην, οὔτε ταγματάρχην, ἤθελον παρακαλέσει μάλιστα τὴν Κυβέρνησιν νὰ φροντίσῃ, ὅπως τὸ τμῆμα τῶν δημοσίων ἔργων διευθύνεται καλλίτερον, καὶ ἤθελον τὴν παρακαλέσει νὰ φέρῃ ἐπιστήμονας ἀπ’ ἔξω ὅπως ἐπιμεληθῶσι ὅλα τὰ ἔργα τὰ δημόσια, τὰ ὁποῖα εἶναι ἐλεεινότατα, αὐτὸ ἔπρεπε νὰ προτείνωμεν. Ἰδέτε αὐτὸ τὸ Βουλευτήριον, εἶναι ὁ πίθος τοῦ Διογένους. Ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα καὶ νὰ φέρῃ ἀνθρώπους ἐπιστήμονας πολιτικοὺς, οἱ δὲ στρατιωτικοὶ νὰ μεταβῶσιν εἰς τὰ κύρια ἔργα των, διότι κατήντησεν ἐντελῶς πολιτικὴ ἡ ὑπηρεσία των καὶ σήμερον οὔτε πολιτικοὺς μηχανικοὺς ἔχομεν, οὔτε στρατιωτικούς.

§134ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὁ κύριος Πετιμεζᾶς ἀδίκως κατηγόρησε τὸ τμῆμα τῶν δημοσίων ἔργων, ἀλλὰ δὲν εἶναι καιρὸς νὰ ἔλθω εἰς ἀναίρεσιν τοιούτων κατηγοριῶν.

§135ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 2 ἔξοδα ὑπηρεσίας 8,170 Ἄρθρον 3 προσωπικὸν μηχανικῶν καὶ ἀρχιτεκτόνων. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 3 ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει, «ἡ μειονοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς, ἔχουσα ὑπ’ ὄψιν ὅτι τὸ προσωπικὸν τῶν διαφόρων διευθύνσεων τοῦ μηχανικοῦ, αὐξανόμενον ὅπου εἶναι ἀνάγκη, ἔχει καθῆκον νὰ ἐκτελῇ τὰς ὑπηρεσίας διὰ τὰς ὁποίας εἶναι προωρισμένον τὸ ὑποδεέστερον προσωπικὸν τοῦ ἄρθρου τούτου, καὶ φρονοῦσα ὅτι οὕτω αἱ ἐργασίαι αὗται ὑπὸ τὴν ἐπίβλεψιν καὶ τὴν διεύθυνσιν τῶν προϊσταμένων τῶν διευθύνσεων τοῦ μηχανικοῦ θέλουσιν ἐκτελεῖσθαι πλέον ἐπιτυχῶς, προτείνει τὴν ἀπάλειψιν τῶν πιστώσεων τῶν ἐδαφίων βʹ. γʹ. καὶ δʹ. ἐκ δραχμῶν 24,520· ὥστε ἡ πίστωσις τοῦ ἄρθρου τούτου περιορίζεται εἰς δραχ. 23,060, ἄλλων τινῶν μελῶν προτεινάντων ἐλάττωσιν μόνον δραχ. 9,600, ὅσαι προσετέθησαν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ τρέχ. ἔτους.»

§136Ν. ΜΕΤΑΞΑΣ. Ὁ κύριος Μυκώνιος ἔκαμε πρότασιν περὶ τοῦ δευτέρου ἐπιθεωρητοῦ τοῦ μηχανικοῦ· τὴν πρότασιν ταύτην ὑποστηρίζω καὶ ἐγὼ, διότι γνωρίζετε ὅτι πολλὴν βλάβην ὑφίσταται ἡ ὑπηρεσία. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὴν Βουλὴν νὰ δεχθῇ καὶ δευτέραν θέσιν ἐπιθεωρητοῦ εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν εἰς τὸ τμῆμα τῶν δημοσίων ἔργων.

§137ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὡς πρὸς τὴν πρότασιν ταύτην παρατηρῶ, ὅτι ἡ πρωτοβουλία ἀνήκει εἰς τὴν Κυβέρνησιν, διότι ἐκείνη γινώσκει ποῖαι εἶναι αἱ ἀνάγκαι τῆς ὑπηρεσίας, ἐκείνη λοιπὸν δύναται καὶ νὰ προτείνῃ τὰ δέοντα· ἡμεῖς δὲ, ὅταν πεισθῶμεν περὶ τῆς ἀνάγκης, θέλομεν ἐπιψηφίσει τὴν θέσιν περὶ ἧς δὲν δυνάμεθα ἐκ τῆς ἡμετέρας πρωτοβουλίας νὰ φέρωμεν πρότασιν στερούμενοι τῆς ἐκ τῶν πραγμάτων ἐπιγνώσεως τῶν ἀναγκῶν τῆς ὑπηρεσίας. Ὡς πρὸς δὲ τὴν ἐλάττωσιν, ἣν προτείνει ἡ ἐπιτροπὴ, νομίζω ὅτι μεγάλην βλάβην θέλει φέρει γινομένη δεκτή. Πρότερον ἐπεκράτει ὅπως τὰ δημόσια ἔργα διευθύνωνται ὑπὸ τῶν προϊσταμένων τῶν διευθύνσεων τοῦ μηχανικοῦ διοριζομένων ὑπὸ τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν καὶ ἐκ τούτου διετέλει τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπὸ τὴν κηδεμονίαν τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν ὡς πρὸς τὰ ἔργα ταῦτα. Καὶ εἰ μὲν ἐπρόκειτο περὶ μικρᾶς δαπάνης, περὶ ἔργων συντηρήσεως, τὸ κακὸν ἦτο μικρὸν καὶ ἠδύνατο διὰ τοῦ προγενεστέρου συστήματος νὰ πραγματοποιηθῇ οἰκονομία τις, ἀλλ’ ἀφ’ ὅτου τὸ τμῆμα τῶν δημοσίων ἔργων ἔλαβε μεγάλην ἀνάπτυξιν ἰδίως ὡς ἐκ τῆς διαχειρίσεως τῶν ταμείων τῆς ἐθνικῆς καὶ ἐπαρχιακῆς καὶ δημοτικῆς ὁδοποιΐας, θὰ ἦτο ἄτοπον τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, ἔχον τὴν εὐθύνην διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων τούτων, νὰ ἐξαρτᾶται ἐξ ἄλλου ὑπουργείου περὶ τοῦ διορισμοῦ τοῦ προσωπικοῦ, ἐκ τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, τὸ ὁποῖον εἰς τὴν ἐκλογὴν τῶν προσώπων ὡδηγεῖτο ὑπὸ λόγων ἄλλων ἢ τῶν ὀφειλόντων νὰ διέπωσι τὴν ἐνέργειαν τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπουργείου, ἤτοι ὑπὸ τῆς ἀρχαιότητος καὶ τῶν δικαιωμάτων ἐν τῇ στρατιωτικῇ ὑπηρεσίᾳ ὡς καὶ ὑπὸ τῆς στρατιωτικῆς ἱεραρχίας. Τοιαῦται σκέψεις περὶ τὴν ἐκλογὴν τῶν προσώπων, εἰς οὓς ἀνετίθετο ἡ ἐκτέλεσις τῶν δημοσίων ἔργων, ἠδύναντο ν’ ἀποβῶσι λίαν ἐπιβλαβεῖς. Συνεχῶς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐνῷ ἐνόμιζε κατάλληλον πρὸς τὴν ἐκτέλεσιν ἔργου τινὸς ὡς ἔχοντα εἰδικότητα ἢ ἄλλα προσόντα ἀξιωματικόν τινα, δὲν ἠδύνατο νὰ χρησιμοποιήσῃ αὐτὸν, εἴτε διότι θὰ διετέλει ὑπὸ τὰς διαταγὰς τοῦ προϊσταμένου τῆς διευθύνσεως τοῦ μηχανικοῦ ἔχοντος τυχὸν βαθμὸν κατώτερον, ἢ ἕνεκα ἄλλου κωλύματος παρεμβαλλομένου ὑπὸ τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας. Εἰς διόρθωσιν πάντων τούτων καὶ ἵνα τὸ ὑπουργεῖον τὸ ἔχον τὴν εὐθύνην διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν δημοσίων ἔργων ἔχῃ καὶ τὴν ἐξουσίαν νὰ διορίζῃ τὰ πρόσωπα δι’ ὧν ταῦτα ἐκτελοῦνται, ἐλήφθη τὸ μέτρον νὰ προσληφθῶσι ὑπὸ τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν εἰς τὴν ἰδίαν αὐτοῦ ὑπηρεσίαν ἀξιωματικοί τινες τοῦ μηχανικοῦ, οἵτινες παρ’ αὐτοῦ διορίζονται ὅπου αἱ ἀνάγκαι τῆς ὑπηρεσίας καλοῦσι τὴν παρουσίαν αὐτῶν. Δὲν πρέπει ὅμως νὰ λησμονῶμεν ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ μηχανικοῦ σήμερον προσφέρουσι πολυτίμους ὑπηρεσίας εἰς τὸ Κράτος ὡς πολιτικοὶ μηχανικοί· ἀλλ’ ἀφοῦ καὶ ἐφ’ ὅσον ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τοῦ κράτους ἐπιτελῶσιν ὡς κύρια αὐτῶν ἔργα τὰ τοῦ πολιτικοῦ μηχανικοῦ, πρέπει νὰ διατελῶσιν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ οὐχὶ ὑπὸ τὴν τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν.

§138Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Παρατηρῶ εἰς τὸν κ. Τρικούπην ὅτι τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα προτείνει, εἶναι ὅλως διόλου χειρότερα ἀπὸ τὰ ὑπάρχοντα· διότι, ἂν πρόκειται τὰ δημόσια ἔργα νὰ λάβωσι τὴν πρέπουσαν ἀνάπτυξιν, πρέπει βεβαίως καὶ τὸ μηχανικὸν νὰ ἔχῃ κλάδον ἀνεξάρτητον, τὸν ὁποῖον ὀνομάζουσιν ὑπουργεῖον τῶν δημοσίων ἔργων. Ἐνόσῳ δὲν ὑπάρχει τοιοῦτόν τι, θὰ ἐπικρατῇ αὐτὴ ἡ σύγχυσις, ἥτις ἔγκειται εἰς τὴν φύσιν τῶν πραγμάτων. Εἰς κανὲν μέρος, κύριοι, τοῦ κόσμου τὸ μηχανικὸν δὲν εἶναι ἀποκλειστικὸν διὰ τὰ στρατιωτικὰ ἔργα, διότι ἐκτὸς ὅτι ταῦτα εἶναι ὀλίγα, δὲν εἶναι καὶ τακτικῆς ἐργασίας· ὥστε νομίζω, ὅτι ὅπως ἔχουσι τὰ πράγματα ἔχουσι κακῶς καὶ πρέπει νὰ γίνῃ ἄλλη σκέψις.

§139Ν. ΣΟΥΤΣΟΣ. Αὐτὸ τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ἀνέφερεν ὁ κ. Τρικούπης, ἔφερε τὴν παραλυσίαν εἰς τὸν μηχανικὸν κλάδον, διότι προσλαμβάνονται εἰς τὴν ὑπηρεσίαν οἱ μᾶλλον ἄπειροι ὑπολοχαγοί, οἵτινες λαμβάνουσι τὸν μισθόν των ὡς στρατιωτικοί, λαμβάνουσι δὲ κατόπιν καὶ ἐπιμίσθιον ἀνώτερον τοῦ μισθοῦ των, ἐνῷ οἱ ὁμοιόβαθμοί των εἰς τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν τοῦ μηχανικοῦ δὲν λαμβάνουσι παρὰ μόνον τὸν μισθόν των, καὶ ὡς ἐκ τούτου ἐκλείπει πᾶς ζῆλος εἰς τὴν ὑπηρεσίαν (θόρυβος).

§140ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Στεροῦνται ὅμως πολλῶν δικαιωμάτων εἰς τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν ἐνασχολούμενοι (θόρυβος).

§141ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Οἱ ὑπηρετοῦντες, κύριοι, στρατιωτικοὶ εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, πλὴν τοῦ μισθοῦ των, λαμβάνουσι καὶ ἐπιμίσθιον· ἑπομένως δὲν ἔχουσι δίκαιον ὡς πρὸς τοῦτο νὰ παραπονιοῦνται. Προκειμένου ὅμως περὶ συστήματος, θὰ προτιμήσωμεν τὸ ὑπάρχον ἀπὸ τὸ προηγούμενον, διότι πολλαὶ ὑπῆρξαν διαμάχαι μεταξὺ τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τῶν Στρατιωτικῶν ὡς πρὸς τοῦτο. Πολλάκις εἶχον τὴν τιμὴν νὰ διευθύνω τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ εὑρέθην εἰς αὐτὴν τὴν ἀμφισβήτησιν μὲ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν· ἐλέγομεν πάντοτε, ἐπιθυμοῦμεν καὶ ἔχομεν ἀνάγκην τῆς ὑπηρεσίας, ἀλλὰ θέλομεν ὥστε νὰ ἦσθε ὑπάλληλοι ἐδικοί μας, νὰ ὑπάγεσθε εἰς τὰς διαταγάς μας, καὶ νὰ ἀπέχητε, ὅταν θέλωμεν νὰ ἀπέχητε. Ἐστάθη ἀδύνατον νὰ φθάσωμεν εἰς ἓν ἀποτέλεσμα, διότι ἐπρόσφερον τὴν ὑπηρεσίαν των ἀλλοῦ διὰ τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν· συνέβαινε τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν πολλάκις νὰ μὴ δύναται νὰ κατορθώνῃ νὰ πραγματοποιῶνται αἱ αἰτήσεις του, καὶ μοὶ συνέβη νὰ συλλάβω κλέπτας, ὅταν ἤμουν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν πρὸ 20 χρόνων, κλέπτας μηχανικοὺς καὶ δὲν κατώρθωσα νὰ τιμωρηθῶσι.

§142ΧΟΪΔΑΣ. Τοὺς κατεδιώξατε;

§143ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τοὺς κατεδίωξα, ἀλλ’ ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν....

§144ΧΟΪΔΑΣ. Καὶ ἠνέσθητε τοιαύτην ὕβριν; (χασμῳδία).

§145ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἀλλὰ, κύριοι, ἂν τῳόντι θέλετε τὰ δημόσια ἔργα νὰ τελῶνται μὲ κάποιαν ἐπιμέλειαν καὶ δραστηριότητα, πρέπει νὰ δώσετε εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπαλλήλους ὑπαγομένους εἰς τὰς διαταγὰς τοῦ ὑπουργείου. Τὸ ζήτημα τῆς συστάσεως ὑπουργείου ἐπὶ τῶν δημοσίων ἔργων μᾶς ἀπησχόλησεν· ἀλλ’ εἴπομεν, εἶναι τάχα ἡ ἔλλειψις τοῦ ὑπουργείου τούτου; καὶ τὸ ὑπουργεῖον τοῦτο δὲν θὰ καταντήσῃ ὑπουργεῖον πολιτικόν; δὲν εἶναι καλλίτερον ἀντὶ ὑπουργείου νὰ γείνῃ ἓν τμῆμα χωριστὸν ὅπως εἶναι τὸ τμῆμα τῶν ταχυδρομείων; Ἐνώπιον αὐτῶν τῶν ἰδεῶν ἐσταματήσαμεν, καὶ τοσοῦτον μᾶλλον καθόσον τὰ μέσα τὰ ὁποῖα ἔχομεν εἶναι πολὺ ὀλίγα· ἂν ἡ Βουλὴ παραδεχθῇ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑπεβλήθη καὶ διὰ τοῦ ὁποίου οἱ πόροι τῆς ὁδοποιΐας ἀναβιβάζονται εἰς τρία ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα αὐτὰ καθ’ ἑαυτὰ ἠμποροῦν νὰ ἐπαρκέσουν εἰς τὰς δαπάνας τῆς ὁδοποιΐας, τότε βεβαίως θὰ λάβῃ ἀνάγκην ἡ ὑπηρεσία νὰ ἐπικαλεσθῇ καὶ τὴν συνδρομὴν καὶ τῶν ἄλλων κυρίων ἀξιωματικῶν.

§146ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ τοὺς πάρετε ὅλους!

§147ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τὰ δημόσια ἔργα ἐπὶ τοῦ παρόντος δὲν ἠμποροῦν νὰ παραλάβουν περισσοτέρους ἀξιωματικούς, οὔτε δύνανται νὰ γίνωσι δημόσια ἔργα διὰ τῶν μηχανικῶν τῶν διευθύνσεων· πρέπει νὰ ᾖναι μηχανικοὶ τῆς δικαιοδοσίας τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ νὰ ᾖναι ὑπάλληλοί του· καὶ ἄνευ τούτου δὲν γίνεται τίποτε. Ἡ οἰκονομία τὴν ὁποίαν προτείνει ἡ ἐπιτροπὴ, δὲν εἶναι ἱκανὴ, διότι ὁ ἴδιος μισθὸς πληρώνεται καὶ εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν. Ἰδοὺ, κύριοι, μία ἀμφισβήτησις, ἡ ὁποία ὑπάρχει μεταξὺ ἡμῶν καὶ τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ ἡ ὁποία ἐπιθυμῶ νὰ γίνῃ γνωστὴ εἰς τὴν Βουλήν· ἡμεῖς λαμβάνομεν τοὺς ἀξιωματικοὺς εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ὡς ἀπεσπασμένους· ἑπομένως εἰς περίστασιν καθ’ ἣν οἱ ἀξιωματικοὶ αὐτοὶ δὲν εἶναι χρήσιμοι εἰς τὴν ὑπηρεσίαν νὰ μὴ μᾶς εἴπῃ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, δὲν τοὺς δέχομαι, δὲν ἔχω θέσιν, κράτησέ τους ἀφοῦ τοὺς ἐπήρατε. Αἱ θέσεις νὰ μένουν κεναὶ, νὰ μὴ συμπληροῦνται, διότι αὐτὸ μᾶς συνέβη τελευταῖον μὲ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν· εἴχομεν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ἀξιωματικούς, ἀπεσύρθησαν ὕστερον καὶ δὲν εἴχομεν θέσιν νὰ τοὺς βάλωμεν· αὐτὴ ἡ ἀνωμαλία πρέπει νὰ διορθωθῇ, καὶ νομίζω, ὅτι ὅπως ἔχουν τὰ πράγματα, τὸ ὑπάρχον σύστημα εἶναι τὸ καλλίτερον.

§148ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἐλάττωσιν τῆς ἐπιτροπῆς νὰ ἐγερθῶσι· (ἐγείρονται ὀλίγοι.) Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη Ἔρχεται ἡ πρότασις τοῦ κ. Μυκωνίου, ὁ ὁποῖος θέλει καὶ δεύτερον ἐπιθεωρητὴν τῶν δημοσίων ἔργων· οἱ παραδεχόμενοι αὐτὴν νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείροντο ὀλίγοι). Ἀπεῤῥίφθη. Τὸ ἄρθρον λοιπὸν μένει ὡς ἔχει· ἤτοι

Ἓν μέλος τῆς ἐπιτροπῆς προτείνει τὴν ἀπάλειψιν τῆς πιστώσεως τοῦ ἐδαφ. βʹ. ἐκ δραχμῶν 50,000 πρὸς ἀνακαίνισιν τοῦ φρενοκομείου Κερκύρας.

§149ΣΟΥΤΣΟΣ. Θὰ ὑποστηρίξω τὴν πρότασιν τοῦ κ. Φιλήμονος περὶ κατασκευῆς νέων φυλακῶν. Καὶ κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος παρεκάλεσα τὴν Βουλὴν νὰ ἐξειδικεύσῃ τὰς δύω ταύτας πιστώσεις, τὰς μὲν 30,000 δι’ ἐπισκευὴν τὰς δὲ 50,000 διὰ κατασκευὴν νέων φυλακῶν· ἔχομεν 50,000 ἀπὸ τὸ παρελθὸν καὶ 50,000 τώρα, τὸ ὅλον 100,000, μὲ τὰς 100,000 ταύτας δυνάμεθα νὰ κάμωμεν μίαν φυλακὴν καὶ νὰ ἐξακολουθήσωμεν οὕτω κατὰ διετίαν κατασκευάζοντες ἀνὰ μίαν. Πιστεύω ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν θὰ δυσκολευθῇ νὰ ἐξειδικεύσῃ τὰς πιστώσεις ταύτας, ὁρίζουσα εἰδικὸν ἄρθρον διὰ τὰς ἐπισκευὰς καὶ εἰδικὸν διὰ τὴν κατασκευὴν φυλακῶν.

§150ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (πρωθυπουργός). Διὰ κατασκευὴν φυλακῶν καὶ ἀγορὰν οἰκοπέδων διὰ φυλακάς.

§151ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἐγὼ ἔχω τὴν ἰδίαν νὰ γίνῃ μία φυλακὴ εἰς ὡρισμένον μέρος· δύω, τρεῖς φυλακαὶ ἀρκοῦν.

§152ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Πρόκειται νὰ γίνουν φυλακαὶ κατὰ νομούς, διότι κατὰ νομοὺς εἶναι ἡ τακτικὴ ὑπηρεσία.

§153ΡΙΚΑΚΗΣ. Οἱ ὑπόδικοι νὰ μένουν εἰς τὸν νομόν· διὰ τί οἱ κατάδικοι; διατί νὰ ταξειδεύωμεν τοὺς καταδίκους ἀπὸ τὴν μίαν φυλακὴν εἰς τὴν ἄλλην;

§154ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Πρῶτον οἱ ὑπόδικοι πρέπει νὰ μένουν ὡς καὶ οἱ ὀλιγόποινοι πρέπει νὰ μένουν εἰς τὸν τόπον· δι’ ἕνα μῆνα νὰ τὸν μεταφέρωμεν ἀλλοῦ;

§155ΡΙΚΑΚΗΣ. Πᾶς καταδικαζόμενος ἐπὶ κακουργήματι πρέπει νὰ κρατῆται εἰς τὰς κεντρικὰς φυλακάς· μὲ τὰς πρωτευούσας τῶν νομῶν συμβαίνει ὥστε κατάδικοι καταδικασθέντες εἰς δεσμὰ νὰ μένουν ἐν ταῖς φυλακαῖς τῶν πρωτευουσῶν, φυλακαῖς, αἱ ὁποῖαι εἶναι προωρισμέναι διὰ τοὺς ὑποδίκους. Ἐπιθυμῶ νὰ ὀργανισθῇ τὸ σύστημα τῶν φυλακῶν τῶν καταδίκων καὶ λόγῳ ἀσφαλείας καὶ λόγῳ φιλανθρωπίας· λοιπὸν ζητῶ τὸ ποσὸν αὐτὸ νὰ χρησιμεύσῃ πρὸς κατασκευὴν κεντρικῶν φυλακῶν.

§156ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Μὲ 50,000 δραχμὰς δὲν κάμνομεν τίποτε.

§157ΡΙΚΑΚΗΣ. Τὸ προσεχὲς ἔτος τὸ αὐξάνομεν.

§158ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Πρέπει νὰ γίνῃ ἓν σχέδιον πλῆρες ὄχι ἐκ τοῦ προχείρου τώρα.

§159ΣΟΥΤΣΟΣ. Ἐπιμένω, κύριοι, εἰς τὴν πρότασιν τοῦ νὰ διαιρεθῇ τὸ ἄρθρον 5 εἰς δύω ἄρθρα· νομίζω, ὅτι ὁ κ. πρωθυπουργὸς δὲν ἀντιστρατεύεται εἰς τοῦτο, ἔστω καὶ ὑπὸ τὸν ὅρον νὰ ἀγορασθῇ οἰκόπεδον. Κύριοι, ζητῶ τοῦτο διὰ νὰ σώσωμεν τὰς 50,000 καὶ ἀκούσατε διατί. Τὴν σήμερον ἔχομεν πολιτικὰς φυλακὰς, αἱ ὁποῖαι πληρόνονται ὑπὸ ἐνοίκιον ὡς ἰδιωτικὰ κτίρια, οἱ κτήτορες αὐτῶν διὰ παντὸς μέσου κατορθόνουν καὶ ἀποδεικνύουν ὅτι ἡ φθορὰ προῆλθεν ἐκ κακῆς χρήσεως, καὶ οὕτως ἀσκόπως κατασπαταλῶνται 50,000 δραχ. ἐπιτρεπομένης μεταφορᾶς ἐκ τοῦ ἑνὸς εἰς τὸ ἄλλο ἐδάφιον τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου.

§160ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἂς διαιρεθοῦν.

§161ΚΥΡΙΑΚΙΔΗΣ. Δὲν εἶναι ἀπαρτία, κ. πρόεδρε. (Ἐνταῦθα ἐπὶ τῇ ἐνστάσει ταύτῃ ἐνεργεῖται ψηφοφορία κατ’ ὀνομαστικὴν κλῆσιν καθ’ ἣν εὑρέθησαν παρόντες 96).

§162ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ὑπάρχει ἀπαρτία· προχωροῦμεν. Ἄρθρον 8. Κατασκευὴ οἰκίσκων καθάρσεως ἐν

τοῖς λοιμοκαθαρτηρίοις·············· 20,000

Ἄρθρον 9. Ὁδοποιΐα·················· 8,000

Ἄρθρον 10. Ἀποξήρανσις ἑλῶν········· 100,000

Ἡ ἐπιτροπὴ συνιστᾷ ὅπως κατὰ προτίμησιν ληφθῇ πρόνοιαν περὶ διευθετήσεως τῆς κοίτης τοῦ Σπερχειοῦ Φθιώτιδος, περὶ τοῦ ὁποίου ἡ Βουλὴ τὸ π. ε. ἐψήφισε τὸ ἀναγκαῖον ποσὸν, Βασιλοποτάμου Λακεδαίμονος καὶ τῆς ἀποξηράνσεως τῶν ἑλῶν Μουστοῦ Κυνουρίας καὶ Μακαρίας Μεσσηνίας.

§163ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ἔχω καθῆκον νὰ εἴπω εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι ἡ παραδοχὴ τῆς προτάσεως εἶναι καὶ ἀναγκαία καὶ δικαία· ἡ Φθιῶτις ἀποτίνει κατ’ ἔτος εἰς τὸ ταμεῖον διὰ τὰς δημοσίους ἀνάγκας 1,500,000 δραχμὰς, ἐνῷ συγχρόνως δὲν ἐπιβαρύνει καὶ τὸ δημόσιον μὲ πολλὰς δαπάνας· καὶ ὅμως ἡ ἐπαρχία αὕτη στερεῖται ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν τῶν εὐεργετημάτων ἐκείνων, τῶν ὁποίων ἀπολαμβάνουσι πολλὰ ἄλλα μέρη τοῦ κράτους· ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς συγκοινωνίας ἡ ἐπαρχία αὕτη διατελεῖ εἰς ἀθλίαν κατάστασιν· οἱ κάτοικοι τῆς χώρας αὐτῆς δὲν δύνανται νὰ μεταφέρωσι τὰ προϊόντα αὐτῶν εὐκόλως ἀπὸ τὸ ἓν εἰς τὸ ἄλλο μέρος· ἡ συγκοινωνία διακόπτεται ἐν ὥρᾳ χειμῶνος, ὄχι μόνον διὰ τὴν κακὴν κατάστασιν τῶν ὁδῶν, ἀλλὰ καὶ δι’ ἔλλειψιν ὁδῶν, δι’ ἔλλειψιν γεφυρῶν· ἕνεκα τῆς καταστάσεως ταύτης πολλὰ ὑπάρχουν μέχρι τοῦδε τὰ θύματα· ὡς νὰ μὴ ἤρκουν ὅλα ταῦτα ἐπέρχονται αἱ πλημμύραι ἕνεκα τῆς κακῆς καταστάσεως τῆς κοίτης τοῦ Σπερχειοῦ. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ λάβῃ ὑπὸ σπουδαίαν ἔποψιν τὴν σύστασιν τῆς ἐπιτροπῆς, ἡ δὲ Κυβέρνησις νὰ προνοήσῃ διὰ τὸ μέλλον.

§164ΦΙΛΩΝΟΣ. Εἰς τὴν ἰδίαν κατάστασιν εἶναι ἡ ἐπαρχία Λεβαδείας· 50,000 στρέματα κατακλύζονται κατ’ ἔτος· οἱ δὲ ἄνθρωποι ἀναγκάζονται νὰ προμηθεύωνται τὸ ἄλευρον ἀπὸ τὸν Πειραιᾶ. Νὰ προστεθοῦν 100,000 δραχμαὶ διὰ τὴν ἐπαρχίαν αὐτὴν καὶ διὰ τὴν Φθιώτιδα.

§165ΠΑΠΑΚΩΣΤΑΣ. Κύριε πρόεδρε, κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ἐγένετο ἡ ἰδία πρότασις τῆς ἐπιτροπῆς, ἣν ὑπεστήριξα κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, διὰ τὴν ἀποπεράτωσιν τῆς διαῤῥυθμίσεως τῆς κοίτης τοῦ Σπερχειοῦ, καὶ ἡ Βουλὴ ἐδέχθη νὰ προστεθῇ εἰς τὸ κεφάλαιον τῶν ἑλῶν καὶ τελμάτων τὸ ποσὸν τῶν 100,000 δρ. Ἐν τούτοις ἡ Κυβέρνησις οὐδὲν ἠνήργησε ἤδη· ἐπανέρχεται πρὸς συζήτησιν ἡ ἰδία συζήτησις καὶ πιστεύω ὅτι θὰ συστηθῇ σπουδαίως παρὰ τῆς Βουλῆς. Ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐννοεῖ ὅτι τὸ ἀρξάμενον ἔργον τοῦ Σπερχειοῦ πρέπει ν’ ἀποπερατωθῇ, ἀφοῦ εἶναι ἡ ἀνάγκη ἀνεγνωρισμένη καὶ πρόκειται τὸ δημόσιον νὰ τακτοποιήσῃ ἓν ἔσοδον, σῶζον συνάμα καὶ τὴν ἐπαρχίαν Φθιώτιδος ἀπὸ τὰς ἀσθενείας, ἃς γεννῶσιν αἱ κατὰ καιροὺς πλημμύραι. Εἶμαι εἰς θέσιν νὰ βεβαιώσω ὅτι τὸ ποσὸν τῶν 50,000 δρ. ἃς ἐδαπάνησε τὸ δημόσιον τὸ 1873, τὸ ἔλαβεν ἀμέσως ἐκ τῶν φόρων τοῦ ἑπομένου. Δὲν πρόκειτε εἰμὴ περὶ δαπάνης παραγωγικῆς, ἣν δὲν πρέπει ν’ ἀρνηθῆτε· ὀφείλω δὲ νὰ κάμω γνωστὸν εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι οἱ ἰδιοκτῆται τῶν χθαμηλοτέρων κτημάτων τῆς θέσεως, εἰς ἣν διευθύνθη ἡ κοίτη, καὶ τῶν κτημάτων, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐτράπη ἤδη ὁ ποταμὸς, ἐκίνησαν ἀγωγὴν κατὰ τοῦ δημοσίου καὶ τὰ δικαστήρια παραδέχθησαν τὴν ἀρχὴν τῆς ἀποζημιώσεως. Κατὰ συνέπειαν τὸ δημόσιον θὰ ὑποστῇ μεγάλην ζημίαν καὶ πρέπει ν’ ἀποπερατώσῃ τὸ ἔργον πρὸς ἀποφυγὴν τοιούτων ἀτοπημάτων· ἄλλως τε πρέπει νὰ διευκολυνθῇ ἡ συγκοινωνία τῆς πρωτευούσης τοῦ Νομοῦ μετὰ τῆς Παρνασσίδος καὶ Λοκρίδος, ἥτις διακόπτεται ἐπὶ μῆνας ἕνεκα τῶν πλημμυρῶν.

§166ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Παρακαλῶ τὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν περὶ τῆς ἐνάρξεως τῆς ἐργασίας ἐπὶ τῆς κοίτης τοῦ Σπερχειοῦ καὶ θὰ ἰδῇ ἡ Βουλὴ ὅτι τὸ δημόσιον περιπλέχθη εἰς ἀγωγὰς, τῶν ὁποίων αἱ αἰτήσεις ἀναβαίνουν εἰς μυθῶδες ποσόν.

§167ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργ. Οἰκονομ). Κατὰ συνέπειαν τῶν ἀποφάσεων τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας ἐγένοντο ἔργα τινὰ εἰς τὴν κοίτην τοῦ Σπερχειοῦ ποταμοῦ καὶ τὰ ἔργα αὐτὰ ἐξετελέσθησαν ὡς ἐκτελοῦνται ὅλα τὰ δημόσια ἔργα ἐν Ἑλλάδι ἐπὶ τῇ βάσει ἐπιτοπίων ἐρευνῶν καὶ σχεδίων γενομένων ἀπὸ τοὺς ἁρμοδίους μηχανικούς· ἐν τούτοις ἀφοῦ ἐξωδεύθησαν ἐκ μέρους τοῦ δημοσίου ἀρκεταὶ μυριάδες δραχμῶν διὰ τὴν ἐργασίαν αὐτὴν, ἰδιοκτῆταί τινες τῶν παρακειμένων κτημάτων ἤγειραν τὸ παράπονον, ὅτι διὰ τῶν ἐργασιῶν, αἱ ὁποῖαι ἐξετελέσθησαν, ἐζημιώθησαν, καὶ ἐκίνησαν ἀγωγὰς ἐναντίον τοῦ δημοσίου διὰ τῶν ὁποίων ζητοῦν ὑπέρογκα ποσὰ πρὸς ἀποζημίωσιν· οἱ ἀδελφοὶ Βάσοι, νομίζω, ὅτι ζητοῦν 300,000 δραχ. ἄλλοι δὲ ζητοῦν ὀλιγώτερα καὶ ἄλλοι περισσότερα. Διὰ τοῦτο, ἐνῷ δὲν εἶμαι ἐναντίος εἰς τὸ νὰ ἐγγραφῇ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ποσόν τι διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοιούτων ἔργων, χρεωστῶ νὰ ἀναγγείλω εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι τὸ κατ’ ἐμὲ δὲν θέλω συναινέσει νὰ γείνῃ οὐδεμία τοιαύτη δαπάνη, οὔτε εἰς τὴν Φθιώτιδα, οὔτε εἰς τὴν Λεβαδείαν, ἐὰν προηγουμένως δὲν ληφθῇ πρόνοια, ὥστε τὸ δημόσιον νὰ ᾖναι ἐξησφαλισμένον ἐναντίον τοιούτων ἀπαιτήσεων, διότι ἐπὶ τοῦ προκειμένου τὸ δημόσιον ἐνεργεῖ μὲ ὅλην τὴν καλὴν πίστιν, δαπανᾷ χρήματα διὰ νὰ κάμῃ καλὸν εἰς τὰς ἐπαρχίας αὐτὰς, ἀλλ’ ἔπειτα παραπονοῦνται οἱ κάτοικοι, ὅτι ἀντὶ καλοῦ ἐπροξενήθη κακόν· διὰ τοῦτο ἐγκαίρως εἰδοποίησα τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι ἐὰν πρόκηται νὰ ἐπιχειρήσῃ τοιαῦτα ἔργα, πρέπει νὰ λάβῃ τὰ ἀναγκαῖα μέτρα, ὥστε τὸ δημόσιον νὰ μὴ ᾖναι ἐκτεθειμένον εἰς τοιαύτας ἀποζημιώσεις.

§168ΠΑΠΑΚΩΣΤΑΣ. Τοῦτο προέρχεται, κύριε ὑπουργὲ, διότι δὲν προηγήθη ἀποζημίωσις τῶν ἰδιοκτητῶν κατὰ τὸ Σύνταγμα. Ἂν ἡ Κυβέρνησις προέβανεν εἰς τὸ ἔργον ἀποζημιοῦσα συνάμα τοὺς ἰδιοκτήτας, βεβαίως πᾶσα ἀγωγὴ ἀποζημιώσεως ἦτον ἀποῤῥιπτέα· ἀλλ’ ἤδη ἐγείρονται, ὡς εἶπον νέαι ἀγωγαί, αἵτινες στηρίζονται εἰς τὸν λόγον, ὅτι τὸ δημόσιον, ἕνεκα τῆς ῥυθμίσεως τῆς κοίτης, ἔδωσεν διεύθυνσιν τοῦ ποταμοῦ ἐναντίον τῆς φυσικῆς ῥοῆς, καὶ ἑπομένως ἐγένετο πρόξενον ζημίας, τὰ δὲ δικαστήρια παρεδέχθησαν τὴν ἀρχὴν τῆς ἀποζημιώσεως· περὶ τούτου πρέπει νὰ σκεφθῆτε σπουδαίως, καὶ πρέπει ν’ ἀποπερατώσητε τὸ ἔργον πρὸς ἀποφυγὴν σπουδαίων ἀποζημιώσεων.

§169ΦΙΛΩΝΟΣ. Ζητῶ νὰ προστεθῇ τὸ ποσὸν 100,000 καὶ νὰ τὸ δαπανήσῃ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν εἰς τὰς πλέον κατεπειγούσας ἀνάγκας, καὶ ἂς φροντίσῃ νὰ λάβῃ προηγουμένως τὰ μέτρα του.

§170ΠΑΠΑΚΩΣΤΑΣ. Ὑποστηρίζω τὴν πρότασιν.....

§171ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Φίλωνος νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη.

§172ΤΙΝΕΣ. Νὰ ἐρωτήσετε ἐκ νέου.

§173ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν προσθήκην τῶν 100,000 δρ. παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι· (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παραδέχθη. Ἄρθρον 10ον φάροι, 40,000.

§174ΣΟΥΤΣΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ μοὶ δώσῃ τὴν πληροφορίαν ἐὰν διὰ τοῦ ποσοῦ τῶν 40,000 δρ. πέρυσιν ἀνεγέρθη φάρος τις.

§175ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐπρομηθεύθησαν φάροι.

§176ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 11ον λιμένες 87,000. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει τὴν ἀπάλειψιν 25,000 δρ. διὰ κατασκευὴν λιμένος ἐν Νάξῳ.

§177ΤΙΝΕΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ παρετεῖται.

§178ΕΤΕΡΟΙ. Ὄχι!

§179ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Διὰ τὴν Νάξον ὑπεσχέθη τὸ δημόσιον διὰ νὰ δίδῃ κατ’ ἔτος 5,000 δρ. ἀπὸ τὰ 1856. Ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῆς τῆς ὑποσχέσεως ἡ Νάξος ἐδανείσθη καὶ ἔκαμεν ἐργασίας, ἔκτοτε δὲν ἐπληρώθησαν εἰς τὴν Νάξον, παρὰ 5,000 δρ. Ζητεῖται λοιπὸν ἡ ἐκτέλεσις τοῦ νόμου αὐτοῦ, διότι πρόκειται νὰ πληρωθῶσιν ὀφειλόμενα δυνάμει νόμου.

§180ΡΑΛΛΗΣ. Εἶναι κεκλεισμένη χρῆσις αὐτή; διότι ἀπὸ τὰ 1856 ἔχομεν ἑπτὰ φορὰς παραγραφήν.

§181ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Δὲν ὑπάρχει παραγραφὴ, διότι ὁ νόμος τοῦ 1856 λέγει ἅμα ἀρχίσῃ τὸ ἔργον· τὰς 5,000 δρ. μᾶς ἔδωσε τὸ δημόσιον εἰς τὰ 1873, ὥστε βλέπετε λείπουν 25,000 καὶ ὁ Δῆμος εἶναι χρεωμένος· ὑπάρχει δὲ καὶ τοῦ κ. Νομάρχου τῆς Σύρου μία ἀναφορὰ καὶ λέγει ὅτι ἐπεχώθη ὁ λιμήν.

§182ΡΑΛΛΗΣ. Αὐτὸ τὸ κονδύλιον δὲν εἰμπορεῖ νὰ τεθῇ εἰς τὰ δημόσια ἔργα· εἰμπορεῖ νὰ γείνῃ ἄρθρον χωριστὸν κεκλεισμένων χρήσεων.

§183ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Κύριοι, εἶναι ἐξοδευμέναι 350,000 δραχμῶν, ἰδοὺ καὶ τὸ σχέδιον.

§184Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Οἱ πλοίαρχοι μᾶς εἶπον ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γείνῃ ἐκεῖ λιμὴν, καὶ ὅσα χρήματα ἐξοδεύονται εἶναι μάταια.

§185ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Κύριοι βουλευταὶ, ἐπειδὴ προεκλήθην σᾶς ὁμολογῶ ὅτι ὄχι μόνον δὲν εἶναι αὐτὸ, τὸ ὁποῖον λέγει ὁ κ. Ῥοῦφος, ἀλλ’ ἐγὼ αὐτοπροσώπως εἰς περίστασιν κινδύνου ἐν τῇ ἄκρα αὐτῇ ἔσωσα τὸ ἀτμόπλοιον τῆς ἑταιρίας· διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ χορηγήσῃ αὐτὴν τὴν μικρὰν βοήθειαν. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ὁ λιμὴν δὲν εἶναι εὐρύχωρος ἀλλ’ ὁ καλὸς πλοίαρχος εἰς ἔκτακτον ἀνάγκην εὑρίσκει ἀσφάλειαν ἐκ τοῦ βραχίονος αὐτοῦ τοῦ μέχρι τοῦδε ἐκτελεσθέντος, ὁ ὁποῖος πρέπει νὰ κλείσῃ.

§186Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Κύριε πρόεδρε, χθὲς ταξειδεύων ὡμίλησα μὲ δύω πλοιάρχους τῆς Ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας, οἱ ὁποῖοι ἔλεγον ὅτι εἰς τὴν Ἑλλάδα τὰ δημόσια ἔργα εἶναι ἄχρηστα, καὶ προκειμένου περὶ αὐτοῦ τοῦ λιμένος εἶπον ὅτι ἐδαπανήθησαν τόσα χρήματα ἐπὶ ματαίῳ, διότι ἐπεχώθη.

§187ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Κύριοι, ἡμεῖς οἱ νησιῶται εἴμεθα ὅλοι ἐντὸς τῆς θαλάσσης, καὶ πολλαὶ ἐκ τῶν νήσων μας δὲν ἔχουν οὔτε ὅρμον, καὶ πολλάκις συμβαίνουν ἄπειρα δυστυχήματα· λοιπὸν νῦν ἐπειδὴ οἱ περισσότεροι εἶσθε χερσαῖοι, μὴ ἀποβλέπετε μόνον εἰς τὴν μεγάλην ξηράν· πρέπει νὰ στρέψητε τὸ βλέμμα καὶ πρὸς ἡμᾶς, διότι ἔχομεν καὶ ἡμεῖς ἀνάγκην ἀσφαλείας, καὶ ἄνευ λιμένος δὲν ἔχομεν ὕπαρξιν. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου, διὰ τὸν λιμένα τῆς Νάξου ἐδαπανήθησαν πολλὰ χρήματα μέχρι τοῦδε, καὶ τὸ ἔργον δὲν πρόκειται ν’ ἀρχίσῃ τώρα, ἤρχισε πρὸ πολλοῦ, ἀλλ’ ἔμεινεν ἡμιτελές.

§188Μ. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ γίνῃ τὸ ἔργον διὰ τοῦ ἔργου.

§189ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν τὰ λιμενικὰ ταμεῖα νὰ ἐπαρκέσουν, καὶ πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ ἔρχεται εἰς συνδρομήν· Ἡ Τῆνος στερεῖται λιμένος, ἡ Νάξος ἐπίσης, ὅλαι σχεδὸν αἱ νῆσοι, ἐκτὸς τῆς Μήλου. Ἡ πρότασις λοιπὸν εἶναι δικαία, καὶ πρέπει νὰ γείνῃ δεκτή.

§190ΔΟΥΛΙΔΗΣ. Ἡ κοινότης τῆς Σκοπέλου ἐπροκάλεσε νόμον διὰ λιμένα, εἶναι δὲ ἀρκετὰ χρήματα, ἀλλὰ δυστυχῶς εὑρίσκονται εἰς τὸ Κεντρικὸν ταμεῖον, καὶ δὲν εἰμποροῦμεν νὰ πάρωμεν λεπτὸν, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ τὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Τράπεζαν.

§191ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μετατίθενται ὁλονέν.

§192ΔΟΥΛΙΔΗΣ. Ἀπὸ δύω καὶ ἀπὸ τρεῖς χιλιάδες δραχμάς. Ἐπειδὴ λοιπὸν τὸ ἔργον ἤρχισε καὶ δὲν εὐμποροῦμεν νὰ τὸ τελειώσωμεν, θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν, καθὼς ἔρχεται εἰς βοήθειαν διὰ τὸν λιμένα τῆς Νάξου....

§193ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Δὲν ἔρχεται τώρα.

§194ΔΟΥΛΙΔΗΣ. Οὕτω παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ἔλθῃ εἰς βοήθειαν καὶ τοῦ λιμένος τῆς Σκοπέλου, διότι ἔχει καμμιὰ εἰκοσαριὰ πλοῖα, καμμιὰ εἰκοσαριὰ γουλέταις καὶ μικραῖς μπρατσέραις καμμιὰ ὀγδονταριά.

§195ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ ἀποσύρει τὴν πρότασίν της.

§196Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Ὄχι.

§197ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι λοιπὸν τὴν ἀπάλειψιν....

§198Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§199ΠΑΠΑΚΩΣΤΑΣ. Εἶμαι μέλος τῆς ἐπιτροπῆς καὶ δὲν δέχομαι νὰ μυκτηρίζωνται αἱ πράξεις τῆς ἐπιτροπῆς. Πρέπει νὰ ψηφίσωμεν, καὶ δὲν εἰμπορεῖ κανεὶς νὰ εἴπῃ ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ παραιτεῖται.

§200ΧΟΪΔΑΣ. Οὐδεὶς μυκτηρίζει τὰς πράξεις τῆς ἐπιτροπῆς, ἀλλ’ ἐπηνέσαμεν καὶ ἀπεδεξάμεθα ταύτας.

§201ΠΟΛΛΟΙ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§202ΧΟΪΔΑΣ. Προτείνω πρότασιν ἐξαιρέσεως κατὰ τοῦ γραμματέως κ. Μυκωνίου, διότι ἐνδιαφέρεται προσωπικῶς.

§203ΒΑΡΒΙΤΣΙΩΤΗΣ. Κύριε πρόεδρε, δὲν καταλαμβάνετε ὅτι αὐτὰ γίνονται ἐπίτηδες; Δὲν εἶναι ἀπαρτία, καὶ διαλύσατε τὴν συνεδρίασιν.

§204ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρα 6 10|60 μ. μ.