1875.11.26

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 50

τῆς 26 Νοεμβρίου 1875.

(Τετάρτη.)

Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου εὑρεθείσης ἐν ἀπαρτίᾳ τῆς Βουλῆς, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως καὶ ἐπεκυρώθησαν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Χθές, κύριοι, παρέμεινα ἐνταῦθα μέχρι τῆς δευτέρας μ. μ. ἐπειδὴ δ’ ὀλίγιστοι μόνον τῶν κ.κ. Βουλευτῶν ἦσαν παρόντες, διέλυσα τὴν συνεδρίασιν. Πρέπει, κύριοι, νὰ ἔρχησθε ἐνταῦθα περὶ τὴν μίαν μ. μ., διότι ἄλλως εἶναι ἀδύνατον εἰς τὸν πρόεδρον νὰ κάθηται ἀπὸ τῆς μιᾶς μέχρι τῆς τετάρτης ὥρας ἀναμένων. Λοιπόν, παρακαλῶ, αὔριον νὰ ἔλθητε τὴν πρώτην μ. μ., διότι ἂν μέχρι τῆς μιᾶς καὶ τέταρτον ἡ Βουλὴ δὲν ᾖναι πλήρης, θὰ διαλύσω τὴν συνεδρίασιν.

§2Χ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι Βουλευταί, χθὲς ἔληξεν ἡ προθεσμία, τὴν ὁποίαν ἡ Βουλὴ εἶχε δώσει εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τὴν ἀνακριτικήν, ὅπως περατώσῃ τὰς ἐργασίας της. Καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τὸ ὀκταήμερον κατεγίναμεν συλλέγοντες διαφόρους πληροφορίας καὶ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα θέλουν χρησιμεύσει πρὸς τὸν καταρτισμὸν τοῦ κατηγορητηρίου· ἠδυνάμεθα νὰ ὑποβάλωμεν τὴν ἔκθεσιν σήμερον, ἂν δὲν ἐπαρουσιάζοντο ἀνυπέρβλητά τινα προσκόμματα ἀναγκάζοντα ἡμᾶς ὅπως ζητήσωμεν παράτασιν. Τὰ προσκόματα δὲ ταῦτα εἶναι τὰ ἑξῆς· ἐζητήσαμεν τὴν ἀπολογίαν τῶν δύω ὑπουργῶν τῶν διαμενόντων ἐκτὸς τῶν Ἀθηνῶν, τὴν τοῦ κ. Γρίβα καὶ τὴν τοῦ κ. Δεληγιάννη, ἐξ ὧν ὁ μὲν Δ. Γρίβας διαμένει εἰς τὴν Ἀκαρνανίαν, ὁ δὲ κ. Δεληγιάννης εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Ἔχομεν δὲ τηλεγραφήματα ὅτι ἐλήφθη ἡ τοῦ Γρίβα ἀπολογία παρὰ τοῦ εἰσαγγελέως Λευκάδος, ὃν εἴχομεν διατάξει πρὸς τοῦτο, καὶ ἥτις πέμπεται ταχυδρομικῶς, ἀλλ’ ἐπειδή, ἕνεκα τῆς κακοκαιρίας, δὲν προσήγγισε τὸ ἀτμόπλοιον, δὲν τὴν ἐλάβομεν εἰσέτι. Διὰ τὸν κ. Δεληγιάννην διετάξαμεν τὸν ἐν Παρισίοις πρόξενον νὰ λάβῃ τὴν ἀπολογίαν του, ὁ δὲ κ. πρόξενος μᾶς ἀπήντησε τηλεγραφικῶς ὅτι προσεκάλεσε τὸν κ. Δεληγιάννην ν’ ἀπολογηθῇ, οὗτος δ’ ἀπήντησεν ὅτι δὲν δύναται διότι πάσχει, καὶ ἐζήτησεν ἀπὸ τὴν ἐπιτροπὴν ὁδηγίας τί νὰ πράξῃ. Ἡμεῖς τοῦ εἴπομεν νὰ μεταβῇ εἰς τὴν οἰκίαν τοῦ πάσχοντος νὰ τὸν ἐξετάσῃ, ὅπου μεταβάς, ὡς μᾶς ἀπήντησεν, ἔμαθεν ὅτι δὲν δύναται νὰ ὁμιλήσῃ ὁ πάσχων, παρουσιάσας πρὸς τοῦτο πιστοποίησιν δύω ἰατρῶν, τοῦ κ. Πανᾶ καὶ ἑνὸς ἄλλου. Ἡ ἀπάντησις αὕτη εἶναι ἀρκοῦσα, νομίζω, ὅπως προβῇ ἡ ἐπιτροπὴ εἰς τὴν σύνταξιν τῆς ἐκθέσεως σύμφωνα μὲ τὰς διατυπώσεις τῆς Ποιν. Δικονομίας· ὅταν δηλ. ὁ κατηγορούμενος ἐξ ἀσθενείας δὲν δύναται νὰ ἐξετασθῇ, προβαίνει ἡ ἀνάκρισις εἰς τὴν ἔκδοσιν τοῦ βουλεύματος. Ἔχομεν ὅμως ἀνάγκην, ὅπως τελειώσωμεν τὸ ἔργον μας, τετραημέρου προθεσμίας, καὶ παρακαλοῦμεν τὴν Βουλὴν νὰ μᾶς χορηγήσῃ αὐτήν.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι σύμφωνος ἡ Βουλὴ νὰ δοθῇ τετραήμερος προθεσμία;

§4ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ εἰσαγγελεὺς τῶν ἐν Κερκύρᾳ πλημμελειοδικῶν ζητεῖ τὴν ἄδειαν πρὸς εἰσαγωγὴν εἰς δίκην τοῦ κ. Βελιανίτου. Θέλει σταλῆ ἡ αἴτησις εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῆς δικαιοσύνης. Ἡ ἐπιτροπὴ τῶν οἰκονομικῶν ὑπέβαλε τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τῆς συμβάσεως τοῦ Λαυρίου.

§6ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ ἐπισημότεροι κάτοικοι τῆς πόλεως τῶν Πατρῶν μοὶ ἔπεμψαν ἀναφοράν, φέρουσαν 400 ὑπογραφάς, δι’ ἧς ἐξαιτοῦνται ὅπως ληφθῇ πρόνοια περὶ τῆς ὁδοποιΐας τῶν μερῶν ἐκείνων. Τὴν ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλήν, ἵνα συναισθανθῇ ἡ Βουλὴ τὴν ἀνάγκην τῆς ὁδοποιΐας καὶ ἡ Κυβέρνησις φωτισθῇ.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μεταβαίνομεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν· ἔχομεν τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1874 καὶ προβαίνομεν εἰς τὴν ψήφισιν αὐτοῦ, διότι οὐδεὶς εἶναι ἐγγεγραμμένος νὰ ὁμιλήσῃ. (Ἀνεγνώσθη ὁ πίναξ τῶν ἐσόδων κατὰ κεφάλαιον καὶ ἄρθρον καὶ ἐγένετο δεκτὸς ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, ὡς ἑξῆς·) ΚΕΦΑΛ. Αʹ. Ἄμεσοι φόροι.

ΚΕΦΑΛ. Βʹ. Ἔμμεσοι φόροι.

ΚΕΦΑΛ. Γʹ. Δημόσια Καταστήματα.

ΚΕΦΑΛ. Δʹ. Δημόσια νομήματα καὶ κτήματα.

ΚΕΦΑΛ. Εʹ. Ἐκποιήσεις ἐθνικῶν κτημάτων.

ΚΕΦΑΛ. ΣΤʹ. Διάφορα εἰσοδήματα.

ΚΕΦΑΛ. Ζʹ. Ἐκκλησιαστικὰ εἰσοδήματα.

ΚΕΦΑΛ. Ηʹ. Ἔσοδα κεκλεισμένων χρήσεων.

ΚΕΦΑΛ. Θʹ. Καθυστεροῦντα παρελθουσῶν χρήσεων.

Τὸ σύνολον ἀνέρχεται εἰς δραχμὰς τριάκοντα ἑπτὰ ἑκατομμύρια τετρακοσίας χιλιάδας.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχομεν ἤδη τὸν νόμον τῶν ἐσόδων. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸς ἄνευ ἀντιῤῥήσεως δι’ εἰδικῆς ἐφ’ ἑκάστου ἄρθρου αὐτοῦ ψηφοφορίας, ὡς ἑξῆς·) Ἄρθρον 1. Τὰ ἔσοδα τοῦ Κράτους διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1874 ὑπολογίζονται εἰς δραχμὰς τριάκοντα ἑπτὰ ἑκατομμύρια τετρακοσίας χιλιάδας, ἀρ. 37,400,000, κατὰ τὰ εἰδικῶς ἐνδιαλαμβανόμενα ἐν τῷ πίνακι τῶν ἐσόδων καὶ τὰ ἐν αὐτῷ προσηρτημένα ἀναλυτικὰ φύλλα. Ἄρθρον 2. Ἡ εἴσπραξις τῶν ἐν τῷ προηγουμένῳ ἄρθρῳ ἐσόδων τῆς χρήσεως τοῦ 1874 θέλει ἐνεργεῖσθαι ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κειμένων νόμων.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μεταβαίνομεν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐξόδων. (Ἀναγινώσκεται ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν καὶ γίνεται δεκτὸς μέχρι τοῦ 10 κεφαλαίου ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, δι’ εἰδικῆς ψηφοφορίας ἐφ’ ἑκάστου κεφαλαίου καὶ ἄρθρου, ὡς ἑξῆς.) ΚΕΦΑΛ. 1. Χρέος ἐξωτερικόν.

ΚΕΦΑΛ 2. Χρέος ἐσωτερικόν.

ΚΕΦΑΛ. 3. Συντάξεις.

β. Κεντρικὴ ὑπηρεσία.

ΚΕΦΑΛ. 7. Ταμεῖα.

ΚΕΦΑΛ. 8. Οἰκονομικοὶ Ἔφοροι.

ΚΕΦΑΛ. 9. Ἔξοδα παρελθουσῶν χρήσεων.

ΚΕΦΑΛ. 10. Ἄμεσοι φόροι.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ 10 κεφάλαιον, ἄρθρον 1ον, περιελάμβανε ποσὸν 51,760. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐνέκρινε νὰ τὸ περιορίσῃ μόνον εἰς 38,000.

§11ΜΑΝΕΤΑΣ. Τοῦτο ἔπραξεν ἡ ἐπιτροπὴ, διότι εἶδεν ὅτι 38 χιλιάδες δραχμαὶ ἤρκεσαν διὰ τὴν βεβαίωσιν τῶν δεκάτων.

§12ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὡς ἠκούσατε προχθὲς ἀπὸ τὸν κ. Παπαμιχαλόπουλον, δῆμοί τινες ἀντὶ νὰ ἐνοικιασθῶσιν ἐπεστατήθησαν, ἡ δ’ ἐπιστασία αὐτῶν ἔφερεν ὄφελος, καὶ ἑπομένως τὰ ἔξοδα τὰ γενόμενα ἔφεραν μεγαλειτέραν ὠφέλειαν εἰς τὸ δημόσιον. Εἶναι λοιπὸν ἄδικον νὰ τὰ ῥίψωμεν εἰς βάρος τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία ἔκαμε μὲν αὐτὸ τὸ ἔξοδον, ἀλλὰ δὲν ἔβλαψεν, ὠφέλησε τὸ δημόσιον ταμεῖον.

§13ΡΟΥΚΗΣ. Αἱ ἐπιστασίαι ἐκεῖναι ἐγένοντο, διὰ νὰ ἀναπληρώσωσιν ὅ,τι δὲν ἔκαμεν ὁ στρατὸς καὶ οἱ ἄλλοι ὑπάλληλοι εἰς τὰς ἐκλογάς.

§14ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἔχετε δίκαιον, ἀλλὰ σήμερον τὸ ζήτημα δὲν εἶναι πολιτικὸν, εἶναι οἰκονομικὸν, τὸ δὲ οἰκονομικὸν ζήτημα ἐλύθη ὑπὲρ τοῦ δημοσίου, διότι τὸ δημόσιον εἰσέπραξε περισσότερα.

§15ΖΩΧΙΟΣ. Τὸ εἰσέπραξε περισσότερα εἶναι ἕνας λόγος ἁπλοῦς· πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν ἂν αὐτὰ ἐγένοντο καθ’ ὑπέρβασιν. Παρετήρησε δὲ ἡ ἐπιτροπὴ ὅτι, ὅπου ἐφηρμόσθη τὸ τοιοῦτον σύστημα, ἐγένετο πρὸς συλλογὴν ψήφων.

§16ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἐγὼ θέλω νὰ μάθω ἂν ἡ ἐπιτροπὴ ἦναι εἰς θέσιν νὰ μᾶς εἴπῃ, ποία εἶναι ἡ σχέσις τῶν εἰσπράξεων τοῦ 1874 εἰς τὰς ἐπαρχίας διὰ τὰς ὁποίας ἐλήφθη τὸ ἔκτακτον αὐτὸ μέτρον τῆς ἐπιστασίας ἀπέναντι τῶν εἰσπράξεων τοῦ 1873, ἵνα κρίνωμεν ἂν πράγματι λόγοι ὠφελείας τοῦ δημοσίου ὑπηγόρευσαν τὸ μέτρον αὐτό.

§17ΜΑΝΕΤΑΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ δὲν δύναται νὰ δώσῃ καμμίαν πληροφορίαν.

§18ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἂς τὰς δώσῃ ἡ Κυβέρνησις.

§19ΜΑΥΡΟΚΟΡΔΑΤΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ ἡ ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ εὑρέθη πολλάκις εἰς δυσχερῆ θέσιν, διότι εἶχε νὰ ἐξελέγξῃ 3 προϋπολογισμοὺς διαφόρους· τὸν προϋπολογισμὸν, τὸν ὁποῖον εἶχεν ὑποβάλει κατὰ τὰς ἀρχὰς τοῦ 1874 ὁ κ. Χρηστίδης, εἰς τὸν ὁποῖον προσετέθησαν ἱκανὰ ποσὰ, ὑπὲρ τὸ ἑκατομμύριον, διὰ τῶν αἰτήσεων τὰς ὁποίας ὑπέβαλεν ὁ κ. Παπαμιχαλόπουλος, καὶ τρίτον προϋπολογισμὸν ἐπιβεβαρυμένον μὲ ἓν ἕτερον ἑκατομμύριον, ἐκεῖνον ὅστις ὑπεβλήθη κατὰ τὴν 30 Νοεμβρίου. Ἀλλὰ καὶ τὰ ποσὰ ταῦτα δὲν ἤρκεσαν, δι’ ὃ ἡ διαχειρισαμένη τοὺς προϋπολογισμοὺς τούτους Κυβέρνησις οὐ μόνον ὑπερέβη τὰ ποσὰ ταῦτα, ἀλλὰ προσέθηκε καὶ δαπάνας 100 ἢ 200 χιλιάδας δραχμὰς, δὲν ἐνθυμοῦμαι καλῶς τὸν ἀριθμόν. Ἡ ἐπιτροπὴ ἦτον ἠναγκασμένη νὰ ἐκτιμήσῃ τὰ διάφορα γεγονότα, ἅτινα προὐκάλεσαν τὰς γενομένας αὐξήσεις δαπανῶν· ἔλαβεν ἑπομένως ὑπ’ ὄψιν τὰς διαφόρους ἀνάγκας τῆς ἐπικρατείας, καὶ ὅπου ἐνόμισεν ὅτι πράγματι ἦτο τοιαῦται ὥστε δὲν ἠδύνατο ἄνευ βλάβης τῶν συμφερόντων τοῦ Ἔθνους νὰ μὴ ἐπέλθῃ αὔξησις, ἐκεῖ ἐμείωσε τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον ἐφέρετο ἐγγεγραμμένον ἐντὸς τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἀλλὰ ὑπῆρχον καὶ δαπάναι τινὲς περιτταὶ, τῶν ὁποίων δὲν εὗρε δικαιολογίαν τινὰ, καὶ ἐκεῖ ἠναγκάσθη νὰ σταματήσῃ. Δὲν ὑπῆρχεν ὅμως ἐν τῷ νῷ τῆς ἐπιτροπῆς, τοὐλάχιστον καθ’ ὅσον φρονῶ ἐγὼ, νὰ ἀδικήσῃ κανένα, καὶ ἅμα κατὰ τὴν συνεδρίασιν δοθῶσιν ἐξηγήσεις, αἱ ὁποῖαι νὰ μᾶς πείσουν ὅτι πράγματι αἱ δαπάναι ἐκεῖναι ἐγένοντο πρὸς ὄφελος τοῦ Κράτους, ἀμέσως θὰ παραδεχθῶμεν αὐτὰς, ὅπως μὴ τυχὸν βραδύτερον καταλογισθῶσιν εἰς βάρος κανενός. Ἐγὼ πρῶτος θ’ ἀναγνωρίσω ὅτι ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ ἐγγράψῃ ὁλόκληρον τὸ ποσὸν ὅπως εἶχεν, ἅμα εἴτε ἡ Κυβέρνησις εἴτε τις ἐκ τῶν συναδέλφων χορηγήσῃ τὰς πληροφορίας καὶ διασαφήσεις, ὅσας, διὰ τὸ βραχὺ τοῦ χρόνου, δὲν ἠδυνήθη νὰ ἀρυσθῇ ἡ ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐπιτροπή.

§20Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἐγὼ φρονῶ, μετὰ τὴν εἰλικρινῆ ἐξήγησιν τοῦ κυρίου Παπαμιχαλοπούλου, ὅτι τὸ ποσὸν αὐτὸ δὲν ἐχρησίμευσε μόνον διὰ νὰ προστατεύσῃ τὰ συμφέροντα τοῦ δημοσίου, ἀλλὰ καὶ διὰ λόγους κομματικούς.

§21ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ν’ ἀφήσωμεν αὐτὰ τὰ τρία ἄρθρα ἕως νὰ ἔλθῃ ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν.

§22ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἐντὸς αὐτοῦ τοῦ ἄρθρου εἶναι οἱ ἔκτακτοι ὑπάλληλοι, καὶ ἐν γένει αἱ ὑπηρεσίαι τὰς ὁποίας ὁ κ. Παπαμιχαλόπουλος εἶπεν, ὅτι ἐπιβαρύνουσι τὰ πολιτικὰ κόμματα. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἐπιβαρύνωμεν τοὺς ὑπολόγους, διὰ νὰ μὴ ἐπαναλαμβάνηται αὐτὴ ἡ κατάχρησις εἰς τὸ μέλλον.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν μένουν ἐκκρεμῆ τρία ἄρθρα μέχρι τῆς ἀφίξεως τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν.

§24ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Κ. Πρόεδρε, νομίζω ὅτι δὲν ἁρμόζει νὰ σταματήσωμεν, διὰ νὰ ἴδωμεν ἐὰν θὰ μᾶς φέρῃ πληροφορίας ὁ κ. ὑπουργός. Ὑποστηρίζω τὴν γνώμην ἐκείνων, οἵτινες θέλουν νὰ καταλογισθῇ εἰς βάρος τῶν ὑπολόγων (θόρυβος).

§25ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἡμεῖς θὰ τὰ καταλογίσωμεν εἰς βάρος των ἐν ὅσῳ δὲν παρουσιάσουν δικαιολογήσεις.

§26ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Μετὰ τὴν εἰλικρινῆ ὁμιλίαν τοῦ κ. Παπαμιχαλοπούλου, μοὶ φαίνεται, ὅτι δὲν θὰ ἤμεθα ἀρκετὰ εἰλικρινεῖς, ἂς μοὶ συγχωρηθῇ ἡ ἔκφρασις, ἐὰν μὴ ἀποδώσωμεν τὸ δίκαιον, διότι ὁ κ. Παπαμιχαλόπουλος μᾶς ἀπέδειξε δι’ ἀριθμῶν ὅτι ἡ ὠφέλεια εἶναι ὑπὲρ τοῦ δημοσίου· ὥστε ἡ Βουλὴ ἂς χωρίσῃ τοὐλάχιστον τὸ κεφάλαιον αὐτὸ ἀπὸ τὰ ἄλλα, περὶ τῶν ὁποίων ὡμίλησεν, ὡς προερχόμενα ἐκ πολιτικῶν λόγων, ἐκτὸς ἐὰν ὑπάρχουν ἄλλοι λόγοι, ἕνεκα τῶν ὁποίων θέλετε νὰ καταδικάσητε.

§27ΡΟΥΚΗΣ. Ἐπειδὴ δὲν ἐξήρκεσαν τὰ ἄλλα μέσα, ἐπρόσθεσαν καὶ ἄλλους ὑπαλλήλους, διότι ἦσαν παραμοναὶ ἐκλογῶν, διὰ νὰ διαπράξουν εὐκολώτερα τὰ ὄργια τὰ ὁποῖα διέπραξαν. Λοιπὸν νὰ τιμωρηθοῦν καὶ ὑλικῶς καὶ ἠθικῶς. Λυποῦμαι, ὅτι ὁ κ. Παπαμιχαλόπουλος αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἔκαμεν ἀργὰ δὲν τὸ ἔκαμεν ἐνωρίτερον, καὶ μᾶς ἔφερεν εἰς αὐτὴν τὴν δυσάρεστον θέσιν.

§28ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Κ. Πρόεδρε, παρατηρῶ, ὅτι δὲν πρόκειται αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἡ Βουλὴ νὰ καταλογίσῃ εἰς βάρος οἱουδήποτε αὐτὸ τὸ ποσόν, πρόκειται μόνον ν’ ἀποφανθῇ, ἐὰν τὸ ποσὸν αὐτὸ ἐξωδεύθη διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ δημοσίου· μετὰ ταῦτα θὰ ἐξετάσῃ, ἐὰν αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἐξωδεύθη ᾖναι τῷ ὄντι δικαιολογημένον. Νὰ σταματήσωμεν λοιπὸν εἰς τὸ ποσὸν τοῦτο (θόρυβος).

§29ΠΑΠΑΚΩΣΤΑΣ. Ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη δὲν περιωρίσθη οὔτε εἰς τὸν προϋπολογισμόν, τὸν ὁποῖον ἐψήφισε κατὰ τὴν ψευδῆ συνεδρίασιν τῆς 30 Νοεμβρίου, ἀλλ’ ὑπερέβη κατὰ πολλὰς χιλιάδας δραχμὰς ἐκεῖνον, διότι ἐνῷ ἐψηφίσθησαν τὴν 30 Νοεμβρίου δραχ. 41,443,537 ζητοῦνται ἤδη πιστώσεις 41,896,970, ἤτοι ἐπὶ πλέον 453,433 δραχ. Ἡ Ἐπιτροπή, μὲ ὅλην τὴν ἐπιείκειαν, δὲν ἠδυνήθη νὰ δικαιολογήσῃ αὐτὰ τὰ ποσά, διότι αὐτὰ ἐδαπανήθησαν ἄνευ νόμου καὶ διὰ τὰς ἀνάγκας τῆς πολιτικῆς, διὰ νὰ οἰκονομηθοῦν οἱ φίλοι τῆς Κυβερνήσεως. Προχθὲς ὁ κ. Παπαμιχαλόπουλος εἶχε τὸ θάῤῥος νὰ τὸ εἴπῃ ἀπὸ τοῦ βήματος· λοιπὸν ἂς μὴ ἀνησυχῇ ὁ κ. Μαυροκορδάτος, ὁ ὁποῖος τόσον πολὺ ἐνδιαφέρεται περὶ τοῦ κ. Παπαμιχαλοπούλου.

§30ΜΑΥΡΟΚΟΡΔΑΤΟΣ. Κ. Πρόεδρε, ὁ κ. Μαυροκορδάτος δὲν ἐνδιαφέρεται περὶ τοῦ κ. Παππαμιχαλοπούλου, ἀλλὰ περὶ τοῦ δικαίου, τὴν παρατήρησιν δὲ, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον πρὸ ὀλίγου, τὴν ἔκαμα καὶ ἐντὸς τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ προϋπολογισμοῦ· εἶπον δηλ, ὅτι ἐὰν ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὑπουργὸς ἦτο παρών, ἴσως ἤθελεν ἐξηγήσει εἰς ἡμᾶς τὴν μικρὰν αὐτὴν διαφορὰν τοῦ Κεφαλαίου τούτου. Ἐὰν ἄνευ ἀκριβοῦς γνώσεως τῶν πραγμάτων ἤκουέ τις τὴν συζήτησιν αὐτὴν, ἤθελε νομίσει ὅτι πρόκειται περὶ ἑκατοντάδων χιλιάδων δραχμῶν, ἐνῷ πρόκειται ἐν ὅλῳ περὶ 12,000 δραχ. ἐπὶ Κεφαλαίου τοῦ προϋπολογισμοῦ, τὸ ὁποῖον ἀντιστοιχεῖ εἰς εἰσοδήματα μεγάλα τοῦ δημοσίου. Δὲν μοὶ φαίνεται λοιπὸν ὅτι μετὰ τὴν ἐξήγησιν αὐτὴν πρέπει νὰ ἐπιμείνῃ ἡ Βουλὴ, μετὰ τὰ λεχθέντα, καὶ ἀφοῦ καὶ ἐκ νέου ἐν ἀνάγκῃ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν φωτίσῃ ἔτι μᾶλλον τὴν Βουλήν.

§31ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Κ. πρόεδρε, ἡμεῖς, ὡς ἐπιτροπὴ τοῦ προϋπολογισμοῦ, δὲν ἐνοήσαμεν νὰ ἐλαττώσωμεν οὔτε κατὰ λεπτὸν τὰς δαπάνας αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο πρὸς παραγωγὴν, καὶ ὁ κ. Παπαμιχαλόπουλος, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἐνοικιάσεις τῆς ἐπαρχίας Λοκρίδος, σᾶς εἶπεν ὅτι ἐξηναγκάσθη ἐνεργήσας ἀπ’ εὐθείας ὑπὲρ τοῦ δημοσίου τὰς εἰσπράξεις τῶν φόρων, διότι αἱ προσφοραὶ ἀπεδείχθησαν ἐλάχισται, καὶ ὅτι τὸ δημόσιον εἰσέπραξε περισσότερα. Ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ λησμονήσῃ ἡ Βουλὴ, ὅτι ὁ πρώην ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν σᾶς εἶπεν ἀκόμη καὶ ἕτερόν τι, τὸ σπουδαιότατον, ὅτι ἐπὶ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ ἠναγκάσθη νὰ δαπανήσῃ εἰς οἰκονομίαν προσώπων χάριν πολιτικῆς ἀνάγκης, διότι ἀνῆκεν εἰς κόμμα (Θόρυβος). Κύριε πρόεδρε, ἡ ἐπιτροπὴ καὶ ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ κονδυλίου ἀπ’ αὐτὰς τὰς ἀρχὰς ὡρμήθη· ὅπου παρουσιάσθησαν δαπάναι πρὸς παρασκευὴν πολιτικῶν ἐκλογικῶν συνδυασμῶν, τὰς ἀπήλειψεν, ὅσας δὲ ἐθεώρησεν ἀναγκαίας ὑπὲρ τῶν δημοσίων συμφερόντων, τὰς ἀπεδέχθη· διὰ τοῦτο, ἐὰν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐξηγήσῃ ὅτι αἱ δαπάναι αὗται εἶναι δικαιολογημέναι, δὲν ἐννοοῦμεν νὰ τὰς καταλογίσωμεν εἰς βάρος οὐδενός· ἄλλως ἡ Βουλὴ νομίζω ὅτι πρέπει νὰ τὰς ἀπαλείψῃ, διὰ νὰ μὴ ἐπαναληφθῶσιν.

§32ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Γνωρίζετε, κύριοι, ὅτι εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, ὑπὸ κεφαλ. 10 ἄρθρον 1, σημειοῦται πάντοτε καὶ ἀναγκαία δαπάνη, περιστρεφομένη μεταξὺ 38–45 ἢ 50 χιλιάδων δραχμῶν. Ἡ δαπάνη αὕτη χρησιμεύει διὰ τὰ ἔξοδα τῆς βεβαιώσεως τῶν φόρων, καὶ κυρίως τὸ ποσὸν τοῦτο δαπανᾶται διὰ ἐπιστατοφύλακας, οἱ ὁποῖοι διορίζονται διότι αἱ προσφερθεῖσαι τιμαὶ δὲν ἐθεωρήθησαν ἀνάλογοι, εἰς προμήθειαν χάρτου καὶ ὑλικοῦ, χρησιμεύοντος διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν δεκάτων, δι’ ὁδοιπορικὰ ἔξοδα διαφόρων ὑπαλλήλων, οἱ ὁποῖοι ἀποστέλλονται ἐν καιρῷ τῆς φορτώσεως τῆς σταφίδος, τῶν σύκων καὶ ἄλλων προϊόντων, διὰ νὰ ἐπιτηρήσωσι τὴν ἐξαγωγήν· ἐκ τοῦ κονδυλίου τούτου πληρόνονται καὶ φύλακές τινες, οἱ ὁποῖοι διορίζονται διὰ τὰ Λακωνικὰ προϊόντα, καθὼς καὶ οἱ λεγόμενοι λεμονοφύλακες τῆς ἐπαρχίας Τροιζηνίας, διότι ὁ φόρος ἐπὶ τῶν λεμονίων εἰσπράττεται εἰς τὸ τελωνεῖον, ἐπειδὴ δὲ οἱ ἐκεῖ τακτικοὶ τελωνοφύλακες δὲν εἶναι ἀρκετοὶ, διὰ τοῦτο ἡ ὑπηρεσία ἔχει πάντοτε δύο ἢ πλειοτέρους προσωρινοὺς φύλακας, τοὺς ὁποίους ὀνομάζει λεμονοφύλακας, οἵτινες καὶ αὐτοὶ πληρόνονται ἐκ τοῦ ἄρθρου τούτου· ἐνίοτε ὅμως οἱ ὑπουργοὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ἀντὶ νὰ στέλλουν πρὸς ἐπιτήρησιν τῆς ἐξαγωγῆς τῶν σταφίδων καὶ τῶν σύκων ὑπαλλήλους ἔχοντας καὶ κανονισμένην θέσιν, καὶ νὰ πληρόνουν εἰς αὐτοὺς τὰ ὁδοιπορικὰ ἔξοδα καὶ ἓν ἐπιμίσθιον, διορίζουν εἰδικοὺς ὑπαλλήλους, τοὺς ὁποίους λαμβάνουν συνήθως μεταξὺ πρώην ὑπαλλήλων, καὶ εἰς τοῦτο γίνεται δαπάνη τις. Χρῆσιν τοιούτων ὑπαλλήλων ἔκαμε βεβαίως καὶ ὁ κ. Παπαμιχαλόπουλος κατὰ τὰ 1874· ἐκτὸς δὲ τούτου εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην, ὡς σᾶς εἶπε, νὰ εἰσπράξῃ τὰς προσόδους ἑνὸς τμήματος τῆς Λοκρίδος, καὶ εἰς τὴν εἴσπραξιν ταύτην ἐδαπανήθησαν πλέον τῶν 3,000 δραχμῶν. Ὡς γνωρίζω ἐκ τῆς ὑπηρεσίας καὶ κατὰ τὸ 1875 ἐγένοντο παρόμοιαι δαπάναι, καὶ διὰ τοῦτο εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ἐζήτησα αὔξησιν τῆς πιστώσεως, διότι καὶ κατὰ τὸ 1875 λόγοι τῆς ὑπηρεσίας ἠνάγκασαν τὸν προκάτοχόν μου νὰ διορίσῃ εἰς διάφορα μέρη τοιούτους ὑπαλλήλους. Ἐὰν λοιπὸν ἡ Βουλὴ ἐγκρίνῃ νὰ καταλογίσῃ ἐξαιρετικῶς εἰς τὸν κ. Παπαμιχαλόπουλον τὸ ποσὸν αὐτὸ, ἀπόκειται εἰς αὐτὴν νὰ τὸ πράξῃ.

§33ΡΟΥΚΗΣ. Ἐννοῶ αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἴπατε· ἀλλ’ εἰς τὴν Λοκρίδα τί ἤθελαν νὰ τελωνίσουν, τὰ πευκόφυλλα; δι’ ὅλα αὐτὰ, νὰ κατατεθῇ κατάστασις λεπτομερὴς τῶν ἐκτάκτων ὑπηρεσιῶν.

§34ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἐὰν ᾖναι πάθη προσωπικὰ, τότε νὰ ἐξετάσωμεν καὶ τοῦ κ. Δεληγεώργη τὴν ὑπουργίαν (θόρυβος).

§35ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Πετσάλην, ἐὰν ἔχῃ καμμίαν παρατήρησιν διὰ τὴν διαχείρισιν τοῦ 1872 ἢ τοῦ 1873, νὰ τὴν ὑποβάλῃ.

§36ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἐν καιρῷ θὰ τὴν ὑποβάλω· ὁ κ. Χρηστίδης διώρισε δασοφύλακα εἰς τὴν Σῦρον (θόρυβος).

§37ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐὰν διώρισε δασοφύλακα εἰς τὴν Σῦρον, βεβαίως εἶναι ἀξιοκατάκριτος ὁ κ. Χρηστίδης· ἀλλὰ πρέπει νὰ φέρετε τὸ ζήτημα.

§38ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἐννοῶ νὰ διεκδικήσωμεν πάθη ἐδῶ (θόρυβος).

§39ΖΩΧΙΟΣ. Κύριε πρόεδρε, εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1874 εἴχομεν ὑπ’ ὄψιν τὸν προϋπολογισμὸν τὸν ὁποῖον ὑπέβαλεν ὁ κ. Χρηστίδης, τὸν ἐδέχθημεν, τὸ παράρτημα, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν ὁ κ. Παπαμιχαλόπουλος, τὸ ἐδέχθημεν, τὰς προσθήκας τῆς 30 Νοεμβρίου, τὰς ἐδέχθημεν. Καὶ ἠξεύρετε τί συνέβη; ὁ κ. Παπαμιχαλόπουλος ἐξωμολογήθη ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, μᾶς ἐξωμολογήθη καὶ ἰδιαιτέρως. Λοιπὸν πῶς θέλετε, ἀφοῦ εἶπεν ἥμαρτον, νὰ εἴπω ἐγὼ ὅτι δὲν ἥμαρτεν; Ἐὰν διὰ τόσον μικρὰ ποσὰ μᾶς λέγετε ὅτι εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ εἴπουν ὅτι διεκδικοῦμεν προσωπικὰ πάθη, πόσον μᾶλλον θὰ τὸ εἴπουν διὰ μεγαλείτερα;

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέτω εἰς ψηφοφορίαν τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς.

§41ΡΙΚΑΚΗΣ. Νομίζω ὅτι μένει μία πρότασις ἐκκρεμὴς, νὰ δοθῇ ἀκριβὴς λογαριασμός. Λοιπὸν πρέπει ν’ ἀναβάλλωμεν τὴν ἀπόφασίν μας.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὲ αὐτὸ τὸ σύστημα τὸ ἀναβλητικὸν δὲν τελειώνομεν ποτέ.

§43ΛΟΥΝΤΖΗΣ. Ἡ Βουλὴ δύναται νὰ παραδεχθῇ τὴν πρότασιν τῆς ἐπιτροπῆς· ἐὰν δὲ κατόπιν ἀποδειχθῇ ὅτι εἶναι ὑπέρβασις δικαιολογημένη, νὰ μὴ καταλογισθῇ.

§44ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε πρόεδρε, νομίζω ὅτι ἐν περιπτώσει κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἤθελε μᾶς πληροφορήσει, ὅτι αἱ δημοπρασίαι πέρυσι, κατὰ τὸ 1874, ἦσαν τόσαι ὥστε ἀπῃτεῖτο ἡ ἔκτακτος δαπάνη, ἡ Βουλὴ δὲν δύναται νὰ ἐπιμείνῃ νὰ περιορίσῃ τὸ ποσόν· ἐὰν ὅμως ὁ κ. ὑπουργὸς μᾶς πληροφορήσῃ ὅτι πράγματι δὲν ἐπληρώθησαν δημοπρασίαι ἢ ὑπερέβησαν τὰς πιστώσεις τῶν προηγουμένων ἐτῶν, τότε ἡ Βουλὴ δὲν δύναται νὰ διστάσῃ ν’ ἀπαλείψῃ τὸ ποσόν.

§45ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Κύριε πρόεδρε, εἶπον ἀπὸ τοῦ βήματος ὅτι δι’ εἰσπράξεις ἀπ’ εὐθείας παρὰ τοῦ δημοσίου ἐδαπανήθησαν 3200 περίπου δραχμῶν.

§46ΤΙΝΕΣ. Αὐταὶ νὰ γείνουν δεκταί.

§47ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (ἀπὸ τοῦ βήματος). Κύριοι, πρὸς πληροφορίαν τῆς Βουλῆς, καθυποβάλλω εἰς αὐτὴν μίαν σημείωσιν τῆς δαπάνης, ἥτις ἐγένετο ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου ἀπὸ τὸ ἔτος 1871 ἕως τώρα. Κατὰ τὸ ἔτος 1871 ἐδαπανήθησαν 30,027 δραχμαὶ, κατὰ τὸ 1872 ἐδαπανήθησαν 46,305, κατὰ τὸ 1873 29,972, κατὰ τὸ 1874 51,760 (θόρυβος), διὰ δὲ τὸ 1875 ἀπαιτοῦνται 58,000 (θόρυβος). Αὐτὴ εἶναι ἡ ἱστορία τῆς δαπάνης αὐτῆς· φαίνεται λοιπὸν ὅτι αἱ δαπάναι αὐξάνουν, διότι κατ’ ἔτος αὐξάνουν τὰ ἔσοδα ἐκ τῆς σταφίδος, τῶν σύκων καὶ τοῦ ἐλαίου, καὶ εὑρίσκεται ἠναγκασμένη ἡ ὑπηρεσία νὰ δαπανᾷ περισσότερα.

§48Ι. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Πῶς δὲν ηὔξησεν εἰς τὸ 1873;

§49ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἀνεφέρατε ὅτι κατὰ τὸ 1875 ηὔξησε τὸ ποσὸν αὐτὸ εἰς 58,000, ἀλλὰ δὲν ἐκάματε τὴν διάκρισιν ποῖον μέρος τοῦ ποσοῦ τούτου εἶχε δαπανηθῆ μέχρι τῆς 27 Ἀπριλίου, καὶ ποῖον ἐδαπανήθη ἔπειτα. Παρακαλῶ τὴν πληροφορίαν ταύτην νὰ φέρετε, καὶ τοσοῦτον μᾶλλον, ὅσον τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 75 εἴχομεν παρασκευάσει μὲ αὐτὴν τὴν διάκρισιν ἥτις εἶναι ἀναγκαιοτάτη, διότι, κατὰ τὴν παρατήρησιν ἥτις ἐγένετο εἰς τὴν Βουλὴν, ὁ προϋπολογισμὸς εἶναι τὸ κάτοπτρον τῆς πολιτικῆς τῶν Κυβερνήσεων· εἴχομεν παρασκευάσει τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1875 μὲ τὴν διάκρισιν τῶν δαπανῶν μέχρις 27 Ἀπριλίου καὶ τῶν μετέπειτα γενομένων, τὴν διάκρισιν δὲ ταύτην, λυποῦμαι νὰ τὸ εἴπω, τὴν ἐξηλείψατε καὶ ὑπεβάλατε εἰς τὴν Βουλὴν πίνακα περιέχοντα τὰς ὑπερβάσεις αἱ ὁποῖαι ἔγειναν μέχρι τῆς 27 Ἀπριλίου, ὡς νὰ ἦσαν ὑπερβάσεις γενόμεναι ὑπὸ τοῦ προκατόχου ὑπουργείου καὶ τοῦ ἄλλου. Σᾶς παρακαλῶ λοιπὸν, ὡς πρὸς τὴν πληροφορίαν ταύτην, νὰ ὑποβάλητε διακεκριμένας τὰς δαπάνας.

§50ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Περὶ τοῦ ἄρθρου τούτου, καθόσον ἀφορᾷ τὸ 1875, ἐπιφυλάττομαι νὰ δώσω τὰς ἀπαιτουμένας ἐξηγήσεις ὅταν φθάσωμεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1875.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν, κύριοι, θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῆς γνώμης τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ προϋπολογισμοῦ· ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει τὴν ἐλάττωσιν κατὰ δραχμὰς εἰς 10,760.

§52Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Νομίζω ὅτι ἡ τακτικὴ τὴν ὁποίαν ἀκολουθοῦμεν μᾶς ἐμβάλλει εἰς περιπλοκὰς, αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ κατασταθῶσιν ἀδιέξοδοι. Ἡμεῖς συζητοῦμεν προϋπολογισμὸν, δὲν συζητοῦμεν ἀπολογισμόν· εἰς τὸν πειρασμὸν αὐτὸν μᾶς ἐνέβαλεν ἡ παρέλευσις τοῦ χρόνου, διότι συζητοῦμεν τὸν προϋπολογισμὸν ἀφοῦ ἐτελείωσε καὶ τὸ ἔτος καὶ ἡ χρῆσις αὐτοῦ, ἀλλ’ οὐχ’ ἧττον συζητοῦμεν προϋπολογισμὸν, καὶ πρέπει νὰ ὑποθέσωμεν ὅτι εἶναι προϋπολογισμὸς τοῦ ἔτους. Πρόκειται περὶ ἐξόδων ἀνωμάλων, ἐξόδων τὰ ὁποῖα εἶναι ἀκανόνιστα· τὰ ἔξοδα ταῦτα κανονίζονται συνήθως κατὰ τὰς ἀνάγκας, τὰς ὁποίας τὸ παρελθὸν παρέστησε. Λοιπὸν ἐξετάζομεν τὸν προϋπολογισμὸν τῶν παρελθόντων ἐτῶν, ἐπειδὴ δ’ ὑπάρχει τὸ αὐτὸ φορολογικὸν σύστημα οὐδ’ ηὔξησαν αἱ ἀνάγκαι τῆς φορολογίας, θέλομεν ψηφίσει τὰ διὰ τῶν παρελθόντων προϋπολογισμῶν ψηφισθέντα ποσά. Ἂν κατὰ τὰ παρελθόντα ἔτη δὲν ἐνοικιάσθησαν αἱ πρόσοδοι τῆς Παρνασσίδος, κατὰ τὸ 1874 δὲν ἐνοικιάσθησαν αἱ τῆς Λοκρίδος, κατὰ τὸ ἑπόμενον ἴσως δὲν ἐνοικιασθῶσιν αἱ τῆς Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς ἢ ἄλλης ἐπαρχίας. Λοιπὸν ἐξετάζονται οἱ προϋπολογισμοὶ τῶν παρελθόντων ἐτῶν, εὑρίσκομεν τὸν μέσον ὅρον τῶν δαπανῶν, αἵτινες προϋπελογίσθησαν δι’ αὐτῶν, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῇ προϋπολογίζομεν καὶ τὰς δαπάνας τοῦ 1874. Ἐὰν συνέπεσε κατὰ τὸ 1874 νὰ ἐδαπανήσαμεν ὀλιγώτερα ὅσων ὠφείλομεν νὰ προϋπολογίσωμεν, εἶναι ἀξιέπαινος ὁ ὑπουργὸς τῶν οἰκονομικῶν· ἐὰν συνέπεσε νὰ ἐδαπανήσαμεν πλειότερα, ὁ ὑπουργὸς θέλει δικαιολογηθῆ ἐνώπιον τοῦ ἐλεγκτικοῦ συνεδρίου ἢ κατὰ τὴν ὑπὸ τῆς Βουλῆς ἐξέλεγξιν τοῦ ἀπολογισμοῦ. Ἔκαμα δὲ τὴν παρατήρησιν, ὅτι τὸ κεφάλαιον 10 τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῶν οἰκονομικῶν, καὶ ἄλλο τι κεφάλαιον τοῦ ὑπουργείου τῶν ἐσωτερικῶν, ἐνδέχεται δὲ καὶ ἄλλα τινὰ κεφάλαια ἄλλων προϋπολογισμῶν, εἶναι κεφάλαια, κατὰ τὴν διαχείρισιν τῶν ὁποίων καταστρέφεται συνήθως ἡ ἐξειδίκευσις τῶν πιστώσεων, ἐναντίον τῶν διατάξεων τοῦ νόμου τοῦ λογιστικοῦ. Ἡ ἐξειδίκευσις τῶν πιστώσεων εἶναι ἡ μεγαλειτέρα ἐγγύησις τῆς καλῆς διοικήσεως· ἂν ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία δίδει 100 διὰ νὰ δαπανηθῶσιν εἰς φωτισμόν, δὲν ἐπιτρέπεται νὰ χρησιμεύσωσι ταῦτα πρὸς ἄλλην ἀνάγκην, διότι τοιουτοτρόπως καταστρέφεται ἡ ἐξειδίκευσις τῶν πιστώσεων. Ἡ πίστωσις τοῦ Κεφαλαίου 10 εἰδικῶς προσδιορίζεται πρὸς βεβαίωσιν τῶν φόρων, δὲν εἶναι δὲ ἐπιτετραμμένον νὰ διατίθηται εἰς ἄλλας ἀνάγκας. Ὅθεν παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ὑποθέσῃ, ὅτι δὲν γνωρίζει ὅσα περὶ τῆς διαθέσεως τῆς πιστώσεως τοῦ ὑπὸ συζήτησιν κεφαλαίου ἀνεκοίνωσεν ὁ πρώην ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν ὑπουργός· ἂς ἐξελέγξῃ μίαν ἡμέραν τὴν διαχείρισιν αὐτοῦ ὁ ἀπολογισμὸς καὶ τὸ ἐλεγκτικὸν συνέδριον. Ἂν ὁ ὑπουργὸς τῶν οἰκονομικῶν, ὁ νῦν, μᾶς βεβαιώσῃ, ὅτι κατὰ τὰ παρελθόντα ἔτη ὁ προϋπολογισμὸς περιέλαβεν ἐν τῷ κεφαλαίῳ τούτῳ δραχ. 38,000, παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ψηφίσῃ 38 χιλ, καὶ νὰ ἀφήσῃ εἰς τὸ ἐλεγκτικὸν συνέδριον νὰ κρίνῃ ἂν ὑπῆρξεν ὑπέρβασις.

§53ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εἶμαι εὐτυχὴς ὅτι δὲν θὰ περιμένω μέχρι τῆς αὔριον, διὰ νὰ λάβω τὰς πληροφορίας τὰς ὁποίας ἐζήτησα παρὰ τοῦ ὑπουργοῦ. Ὁ εἰσηγητὴς τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ προϋπολογισμοῦ εἶχε τὴν καλωσύνην νὰ μοῦ δώσῃ τὰς σημειώσεις, τὰς ὁποίας παρὰ τοῦ ὑπουργείου ἔλαβον περὶ τοῦ θέματος ἐφ’ οὗ σᾶς ἔδωκεν ἐξηγήσεις ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ ἐκ τοῦ πίνακος τὸν ὁποῖον μοὶ ἔδωκεν, ἐξάγεται τὸ ἑξῆς· ὅτι κατὰ τὸ διάστημα τῆς πενταμήνου διαχειρίσεώς μας, ἀπὸ πρώτης Μαΐου μέχρι τέλους Σεπτεμβρίου, ἐδαπανήθησαν εἰς τὸ ἄρθρον τοῦτο οὐχὶ 58 χιλιάδες, οὐδέ τι πλησιάζον εἰς τὸ ποσὸν τοῦτο, παρὰ μόνον 19 χιλ. 900. Παρατηρῶ προσέτι, ἐπειδὴ τοῦτο εἶναι πολλὰ σπουδαῖον, διότι ἐξ ἀντιπαραβολῶν θὰ πεισθῶ ἂν ᾖναι ἐξογκωμένον τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον ζητεῖται διὰ τὸ 1874, ὅτι οἱ μῆνες οὗτοι εἶναι μῆνες κατὰ τοὺς ὁποίους ἐγένοντο σπουδαιόταται δαπάναι ὡς πρὸς τὰς εἰσπράξεις ταύτας, ἀλλὰ καὶ ὡς πρὸς τοὺς πρώτους μῆνας ἡ δαπάνη ὑπῆρξε μικρὰ, ὥστε ἐν συνόλῳ μέχρι τέλους Σεπτεμβρίου ἡ δαπάνη δὲν ἀνέβη εἰμὴ εἰς 27 χιλιάδας. Ἂν λοιπὸν ὁ ὑπουργὸς τῶν οἰκονομικῶν ὑπολογίζῃ τὸ ποσὸν αὐτὸ εἰς 57 χιλιάδας, φαίνεται ὅτι αὐτὸς ἔχει ἀνάγκην τῶν 30.

§54ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Τρικούπης λησμονεῖ ὅτι εἰς τὰ βιβλία τοῦ ὑπουργείου σημειοῦνται αἱ δαπάναι αἱ ὁποῖαι ἐκκαθαρίζονται καὶ τῶν ὁποίων ἡ πληρωμὴ ἐντέλλεται, οὐχὶ ὅμως αἱ δαπάναι αἱ ὁποῖαι κατέστησαν ἤδη ὑποχρεωτικαὶ, ἀλλὰ δὲν ἔφθασαν εἰς τὸ ὑπουργεῖον διὰ νὰ ἐκκαθαρισθῶσι καὶ νὰ γείνῃ ἡ ἐντολὴ τῶν πληρωμῶν. Αὔριον θέλω φέρει σημείωσιν ὅλων τῶν δαπανῶν ὄχι μόνον τῶν ἐκκαθαρισθεισῶν, ἀλλ’ ὅσαι ἦσαν ὑποχρεωτικαὶ διὰ τὸ δημόσιον μέχρι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης. Τὸν πληροφορῶ δὲ, ὅσον ἀνάγεται εἰς ἐμὲ, ὅτι οὐδεμίαν δαπάνην ἀναφερομένην εἰς τὸ ἔξοδον τοῦτο διέταξα· ἀπέβαλον πολλοὺς ἐκτάκτους, δὲν διατηρῶ εἰμὴ ὀλίγους φύλακας διὰ τὰ λακωνικὰ προϊόντα, οἱ ὁποῖοι, καθὼς γνωρίζετε ὅλοι, ποτὲ δὲν ἔλειψαν.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ὁ κ. Δηλιγιάννης ἔχει ἄλλην γνώμην παρὰ τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς, κατὰ τὴν ὁποίαν πρέπει τὰ ἀπαιτούμενα ποσὰ νὰ καταλογισθοῦν. Ὁ κ. Δηλιγιάννης ὑπεστήριξεν ὅτι δὲν δύναται ἡ Βουλὴ νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν ἐξέτασιν τῆς διαχειρίσεως, ἀλλ’ εἶναι ἔργον τοῦ ἀπολογισμοῦ.

§56ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἡ ἐπιτροπὴ, συζητοῦσα τὸν προϋπολογισμὸν, ἀπεφάσισεν, ἐὰν ὑπὲρ τῶν πιστώσεων, τὰς ὁποίας δίδει ἡ ἐπιτροπὴ, ᾖναι πλεονάζοντα ποσὰ δαπανηθέντα, τ’ ἀφίνει νὰ τὰ ἐξετάσῃ τὸ ἁρμόδιον ἐλεγκτικὸν συνέδριον, καὶ ὕστερον τὰ ἐπιψηφίζομεν· ἂν μέχρι τῆς ἐποχῆς αὐτῆς δὲν δικαιολογηθοῦν, θὰ καταψηφισθοῦν εἰς βάρος ἐκείνου ὁ ὁποῖος τὰ διέταξεν, ἂν δὲν δυνηθῇ νὰ τὰ δικαιολογήσῃ. Ἡ ἐπιτροπὴ δὲν ἐνόησε νὰ καταδικάσῃ κανένα μέχρι τῆς σήμερον.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἠκούσατε τὰς ἐξηγήσεις ἑνὸς μέλους τῆς ἐπιτροπῆς. Λοιπὸν πρὶν ἐρωτήσω τὴν γνώμην τῆς Βουλῆς ἐπὶ τῆς ἀφαιρέσεως ἡ ὁποία γίνεται, πρέπει νὰ διασαφηνίσω τὸ ζήτημα. Τινὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς ὡμίλησαν περὶ καταλογισμοῦ ἀπὸ τοῦδε· ὁ κύριος Δηλιγιάννης ὅμως ἐθεώρησε τὸν καταλογισμὸν αὐτὸν ἄτοπον καὶ μὴ σύμφωνον μὲ τοὺς νόμους, τὴν ἰδέαν δὲ ταύτην συμμερίζεται καὶ ἓν μέλος τῆς ἐπιτροπῆς. Μετὰ τὰς δοθείσας ὑπὸ τοῦ κυρίου Δηλιγιάννη καὶ ὑπ’ αὐτῆς τῆς ἐπιτροπῆς ἐξηγήσεις, θὰ θέσω εἰς ψηφοφορίαν τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς, ἥτις ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου 10 ἄρθρου 1 προτείνει νὰ ἀφαιρεθῇ αὐτὸ τὸ ποσόν. Οἱ παραδεχόμενοι λοιπὸν τὴν ἐλάττωσιν, κατὰ τὰς παρατηρήσεις τοῦ κ. Δηλιγιάννη καὶ τῆς ἐπιτροπῆς, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη νὰ γείνῃ ἐλάττωσις ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου κατὰ δραχμὰς 10,760, καὶ οὕτω ἐψηφίσθη τὸ ἄρθρον 1 ἄμεσοι φόροι δραχ. 41,000. Ἐπὶ τοῦ ἰδίου κεφαλαίου ἄρθρου 2 ἀφαιρεῖ ἡ ἐπιτροπὴ 3,630. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι ...

§58ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὀφείλω νὰ παρατηρήσω, ὅτι αὐτὴ ἡ αὔξησις εἶναι λίαν δικαιολογημένη ὅπως ἡ ὑπηρεσία μὲ ἐπληροφόρησε, διότι ἕνεκα χειμῶνος ἐπῆλθε διακοπὴ εἰς τὴν ἀπαρίθμησιν τῶν ζώων, καὶ διὰ τοῦτο ἐδαπανήθησαν περισσότερα· οὔτε ἔκτακτοι ἐπληρώθησαν ἀπὸ τὸ κονδύλιον αὐτὸ, οὔτε ἄλλη τις δαπάνη, ἡ ὁποία νὰ δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς ἀδικαιολόγητος, ἐγένετο· ἑπομένως φρονῶ, ὅτι χάριν δικαιοσύνης ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ τὸ παραδεχθῇ ὁλόκληρον.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ Βουλὴ παραδέχεται τὴν γνώμην τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν;

§60ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα, μάλιστα.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2 τοῦ κεφαλαίου 10, Φόροι ζώων καὶ οἰκοδομῶν 23,630, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

Ἐρχόμεθα εἰς τὸ κεφάλαιον 11. Ἔμμεσοι φόροι. Ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει νὰ ἀφαιρεθῶσιν ἀπὸ τὸ ἄρθρον 1, Προσωπικὸν τελωνείων, δραχμαὶ 8,000· ἑπομένως τὸ ἄρθρον νὰ περιορισθῇ εἰς 610 χιλ. ἀντὶ 618,000.

§62ΜΑΝΕΤΑΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ παρετήρησεν ὅτι κατὰ τὰ 1873 ἐψηφίσθησαν διὰ τὴν ἀνάγκην αὐτὴν 563 χιλ. δραχμῶν· διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1874 προϋπελόγισεν ὁ κ. Χρηστίδης 600 χιλ. δραχμῶν, ὁ κ. Παπαμιχαλόπουλος κατὰ τὸν Μάρτιον διὰ τῆς συμπληρώσεώς του τὰς ἀνεβίβασεν εἰς 610 χιλ. Ἐν τούτοις ἐδαπανήθησαν καὶ ἀπαιτοῦνται σήμερον 618· ἡ ἐπιτροπὴ παρεδέχθη μόνον τὰς 610 χιλιάδας.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου 11 προτείνεται ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς ἐλάττωσις 8 χιλιάδων. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἐλάττωσιν τὴν προτεινομένην ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς, συμφώνως μὲ τὰς ἐξηγήσεις αἱ ὁποῖαι ἐδόθησαν, νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται πολλοί). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη νὰ γείνῃ ἐλάττωσις ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου κατὰ δραχμὰς 8,000 καὶ οὕτω ἐψηφίσθη τὸ ἄρθρον

Κατόπιν ἐγένοντο δεκτὰ, δι’ εἰδικῆς ἐπὶ ἑκάστου ἀναστάσεως, τοῦ αὐτοῦ κεφαλαίου τὰ ἄρθρα

Ἐπίσης ἐγένοντο δεκτὰ καὶ τὰ ἑπόμενα Κεφάλαια. ΚΕΦΑΛ. 12. Δημόσια Καταστήματα.

ΚΕΦΑΛ. 13. Δημόσια νομήματα.

ΚΕΦΑΛ. 14. Δημόσια Κτήματα.

ΚΕΦΑΛ. 16. Ἀποζημιώσεις.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ εἰδικὸς προϋπολογισμὸς τοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὑπουργείου ἐψηφίσθη, μειωθεὶς κατὰ δραχμὰς 21,160. Οὕτω δὲ τὸ σύνολον αὐτοῦ ἀνέρχεται εἰς 19,753,355 δραχμάς. Μεταβαίνομεν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν ὑπουργείου. Ἀνεγνώσθησαν καὶ ἐγένοντο δεκτὰ, δι’ εἰδικῆς ἐπὶ ἑνὸς ἑκάστου ψηφοφορίας ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, τοῦ κεφαλ. Αʹ. «κεντρικὴ ὑπηρεσία» τὰ ἄρθρα

Τοῦ Κεφαλ. Βʹ. «διπλωματικὴ ὑπηρεσία» τὰ ἄρθρα.

Τοῦ Κεφαλ. Γʹ. «προξενικὴ ὑπηρεσία» τὰ ἄρθρα

Τοῦ Κεφαλ. Δʹ. «ἔξοδα μεταβλητέα» τὰ ἄρθρα

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ Κεφαλαίου ΣΤʹ. «ἀποστολαὶ εἰς τὸ ἐξωτερικόν», ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει τὴν ἀπάλειψιν αὐτοῦ. Ζητεῖ τις τὸν λόγον;

§66ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (πρωθυπουργός). Ἐπιθυμῶ νὰ ἐννοηθῇ ἡ ἀπόφασις· μετὰ τὴν διασάφησιν, τὴν ὁποίαν ἔδωκεν ὁ κ. Δεληγιάννης, καὶ μετὰ τὴν ἀπόφασιν, τὴν ὁποίαν τελευταῖον ἔκαμεν ἡ Βουλὴ, τί ἐννοεῖ ἡ Βουλὴ εἰς περίστασιν παραδοχῆς τῆς προτάσεως τῆς ἐπιτροπῆς, ὅτι μέλλει νὰ γείνῃ. Λοιπὸν, κύριοι, νομίζω ὅτι ἡ πρότασις τῆς ἐπιτροπῆς εἶναι λίαν αὐστηρὰ καὶ ἀδικαιολόγητος ὡς οἰκονομικὴ, ἀλλ’ εἶναι δικαία καὶ ᾐτιολογημένη ἀναντιῤῥήτως, ἐκτιμῶσα τὴν ἠθικὴν καὶ πολιτικὴν ἀξίαν τῆς πράξεως καὶ καταδικάζουσα αὐτήν. Ἀλλὰ τὸ ἄτοπον τῆς πράξεως αὐτῆς ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἔποψιν, κατ’ ἐμὲ, δὲν δικαιολογεῖ τὴν οἰκονομικὴν καταδίκην· θέλω ἐξηγηθῆ. Ἡ Κυβέρνησις ἡ πρὶν τοῦ Βούλγαρη καθὼς ἡ Βουλὴ ἡ πρὶν τῆς διαλυθείσης εἶχον ἀπαλείψει τὸ κονδύλιον αὐτὸ ἀπὸ τὸν προϋπολογισμὸν, διότι καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ πλειονοψηφία τῆς Βουλῆς ἐκείνης ἐθεώρει περιττὴν τὴν ὕπαρξιν τῶν πρεσβειῶν. Κατὰ τῆς γνώμης αὐτῆς ἀντετάσσετο ἅπασα ἡ μειονοψηφία, λέγω ἡ μειονοψηφία, διότι ἂν ἦτο πλειοψηφία ἤθελεν εἶσθαι Κυβέρνησις· ἅπασα λοιπὸν ἡ μειονοψηφία τῆς Βουλῆς ἀντετάχθη, ὅλοι ἡμεῖς. Ἡμεῖς ἐνομίζομεν καὶ νομίζομεν ἀκόμη ὅτι ἡ ὕπαρξις τῶν πρεσβειῶν εἶναι ἀναγκαία, ἀναπόφευκτος, διὰ τὸ συμφέρον καὶ διὰ τὸ καλὸν τῆς πατρίδος. Ὑπὸ τὰς ἐντυπώσεις αὐτὰς, κύριοι, τῶν δύω μερίδων ἐπῆλθεν ἡ μεταβολὴ τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἡ διάλυσις τῆς Βουλῆς ἐκείνης· ἡ Κυβέρνησις τοῦ Βούλγαρη, μετά τινα χρόνον διαμονῆς ἐν τῇ ἐξουσίᾳ, σᾶς ὑπέβαλε, καθὼς γνωρίζετε, συμπλήρωσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑποβληθέντος ὑπὸ τοῦ ὑπουργείου Δεληγεώργη, καὶ ἡ συμπλήρωσις αὕτη ἐμπεριεῖχε τὸ ἔξοδον τῶν πρεσβειῶν· ἡ Βουλὴ διελύθη, ὁ προϋπολογισμὸς δὲν ἐπεψηφίσθη, καὶ ἡ Κυβέρνησις, μὴ ἔχουσα προϋπολογισμὸν ἐπιψηφισθέντα, ἐξηκολούθησε νὰ διοικῇ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ προϋπολογισμοῦ, τὸν ὁποῖον ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν τὸ ὑπουργεῖον Δεληγεώργη, καὶ εἰς τὸν ὁποῖον τὸ ὑπουργεῖον Βούλγαρη ἐπρότεινε προσθήκας διὰ τῆς ἰδιαιτέρας δηλώσεως· τὸ ἔξοδον δὲ τῶν πρεσβειῶν συμπεριελήφθη. Εἰς τοιαύτην περίπτωσιν ἔπρεπεν ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη νὰ σπεύσῃ; ἔπρεπε νὰ διορίσῃ τοὺς πρέσβεις χωρὶς νὰ περιμένῃ τὴν Βουλὴν, ἡ ὁποία ἐντὸς ὀλίγου ἔμελλε νὰ ἔλθῃ; Καὶ εἶχε λόγους ἐπὶ τοσοῦτον ἰσχυροὺς, εἶχε λόγους ἐπὶ τοσοῦτον σπουδαίους, ὥστε νὰ ἐπισπεύσῃ; ὑπῆρχον ἐκκρεμῆ ζητήματα, τὰ ὁποῖα ἐδικαιολόγουν τὴν ἐγκαθίδρυσιν τῶν πρεσβειῶν ἄνευ προϋπολογισμοῦ καὶ ἐναντίον τῆς γνώμης τῆς πλειονοψηφίας τῆς διαλυθείσης Βουλῆς; Κύριοι, ἡ γνώμη μου εἶναι γνωστὴ καὶ τὰς ἰδέας μου ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου ἐξέφρασα καθαρῶς· εἶπον τότε, ἡ Κυβέρνησις τοῦ κ. Βούλγαρη λίαν κακῶς ἔπραξε, σπεύσασα τὴν ἐγκαθίδρυσιν τῶν πρεσβειῶν, διότι οὐδεὶς λόγος σπουδαῖος ὑπῆρχεν, οὐδὲν ἐκκρεμὲς ζήτημα τὸ ὁποῖον ἠνάγκασε τὴν Κυβέρνησιν ἐκείνην νὰ σπεύσῃ νὰ διορίσῃ τοὺς πρέσβεις χωρὶς νὰ περιμείνῃ τὴν μετ’ ὀλίγον ἔναρξιν τῆς Βουλῆς. Αὐτὴ, κύριοι, εἶναι ἡ γνώμη μου ὅσον ἀφορᾷ τὸ μέτρον τοῦτο τῆς Κυβερνήσεως τοῦ κ. Βούλγαρη. Ἀλλὰ τοῦτο δικαιολογεῖ καὶ τὴν χρηματικὴν κατ’ αὐτοῦ καταδίωξιν; ἔχομεν νόμον τινὰ, ἐφ’ οὗ στηριζόμενοι, δυνάμεθα νὰ καταδικάσωμεν νὰ πληρώσῃ τὸ ὑπουργεῖον ἐκεῖνο τὰ χρήματα τὰ ὁποῖα πρὸς τοῦτο κατέβαλε τὸ δημόσιον ταμεῖον; Ἰδοὺ τὸ ζήτημα, κύριοι· τὸ κατ’ ἐμὲ νομίζω ὄχι. Διατί; διότι ἐνεργῆσαν οὕτω τὸ ὑπουργεῖον Βούλγαρη, ἐνήργησεν ἐντὸς τοῦ Νόμου.

§67ΖΩΧΙΟΣ. Τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε.

§68ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὁ Νόμος ἐπιτρέπει εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐκτιμήσῃ τὰς περιστάσεις καὶ τὰς ἀνάγκας τοῦ Κράτους, καὶ ἐὰν, κατὰ τὰς ἐκτιμήσεις της, νομίσῃ ἀναγκαῖον νὰ διορίσῃ τοὺς πρέσβεις, ἠμπορεῖ ἐννόμως νὰ πράξῃ τοῦτο· ἀλλ’ ἐὰν ἔχῃ ῥητὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς, ἡ ὁποία ἀρνεῖται τὴν πίστωσιν, δὲν πρέπει νὰ διορίσῃ, ἐν ἀνυπερβλήτῳ δὲ ἀνάγκῃ, ἀναλαμβάνει μεγίστην εὐθύνην. Ἀλλ’ εἰς τὴν περίστασιν αὐτὴν ὑπῆρχε τοῦτο; Ὄχι· ὁ κύριος Βούλγαρης εὑρέθη εἰς τὴν ἰδίαν θέσιν εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκονται αἱ Κυβερνήσεις αἱ ἀναγκαζόμεναι νὰ διαλύουν τὴν Βουλὴν καὶ κυβερνῶσιν ἄνευ προϋπολογισμοῦ· αἱ Κυβερνήσεις ἐκεῖναι ἀναλαμβάνουν τὴν εὐθύνην νὰ κυβερνήσουν καὶ ἐξοδεύσουν. Εἰς τοιαύτας περιστάσεις ἡ πρᾶξίς των αὕτη θέλει ἐκτιμηθῆ ἀπὸ τὴν Βουλὴν, ἥτις εἶναι ἀναντιῤῥήτως κυρία νὰ ἐγκρίνῃ τὰς δαπάνας ἢ ὄχι, αἱ Κυβερνήσεις ὅμως ὀφείλουν νὰ ἀναλαμβάνουν τὴν εὐθύνην νὰ κυβερνήσουν· ἡ Βουλὴ, καταδικάζουσα τὴν Κυβέρνησιν διὰ μίαν πρᾶξίν της, ὀφείλει νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν της ἐὰν ἐνήργησέ τι ἐναντίον τοῦ Νόμου καὶ ἐκ προθέσεως, πρὸς βλάβην τῶν δημοσίων συμφερόντων, ἢ τοὐλάχιστον δὲν εἶχεν ὑπ’ ὄψιν, ἐν ᾧ ὤφειλε, τὸ συμφέρον τῆς πατρίδος. Ἐνταῦθα ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη ἔκαμεν ἐκτίμησιν κακὴν, καὶ ἀπὸ τὴν ἐκτίμησιν αὐτὴν προῆλθεν ἡ σπουδὴ, ἥτις τὴν ἠνάγκασε νὰ ἐγκαθιδρύσῃ τὰς πρεσβείας· ἀλλὰ εἶναι κακὴ ἐκτίμησις, δὲν εἶναι παράβασις τοῦ Νόμου, διότι ὁ Νόμος δίδει τὸ δικαίωμα εἰς αὑτὴν νὰ ἐκτιμήσῃ τὰς ἀνάγκας καὶ νὰ ἐνεργήσῃ· οὔτε προϋπολογισμὸν παρεβίασε, διότι δὲν ὑπῆρχε τοιοῦτος, οὔτε νόμον ἠθέτησεν. Ἴσως ἔκαμε κακὴν ἐκτίμησιν τῶν περιστάσεων· διὰ τοῦτο ἡ Βουλὴ ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ψέξῃ καὶ καταδικάσῃ πολιτικῶς τὴν Κυβέρνησιν αὐτὴν, οὐχὶ ὅμως νὰ καταλογίσῃ καὶ τὰ ἔξοδα εἰς βάρος αὐτῆς. Εἰς τὴν περίστασιν αὐτὴν, κύριοι, δὲν ὑποπτεύομεν ὅτι ἡ Κυβέρνησις, διορίσασα πρέσβεις, ἔπραξε τοῦτο διὰ σκοποὺς πλαγίους καὶ ὄχι ἀφορῶσα εἰς τὸ συμφέρον τῆς πολιτείας. Καὶ ἔχομεν, ἐνθυμηθῆτε, ἐνώπιόν μας Κυβέρνησιν, ἀπὸ τὴν ὁποίαν ζητοῦμεν βαρυτάτας εὐθύνας, καὶ δικαίως, διότι τέλος πάντων ἔπρεπε νὰ γείνῃ καὶ τοῦτο πρὸς ἑδραίωσιν τοῦ Συντάγματος, πρὸς ἱκανοποίησιν τῆς κοινωνίας καὶ τῆς τιμῆς ἡμῶν· ἔπρεπεν ἡ εὐθύνη αὕτη νὰ ζητηθῇ βαρυτάτη καὶ ἐπιμόνως. Ἀλλὰ, κύριοι, ὅτε ἐν τοιαύτῃ καταστάσει εὑρίσκονται τὰ πράγματα, ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ ᾖναι γενναιοτέρα ἐξετάζουσα τὴν οἰκονομικὴν αὐτὴν πρᾶξιν, ἥτις δὲν περιέχει οὔτε δολιότητα οὔτε κατάχρησιν. Ἐνεκρίναμεν ὅλοι δίκαιον νὰ παραπέμψωμεν ὑπουργοὺς ὡς παραβιάσαντας τοὺς Νόμους, εἴμεθα αὐστηροὶ καὶ ἄκαμπτοι εἰς ὅ,τι ἀφορᾷ εἰς τὴν εὐθύνην των αὐτήν· πρέπει, κύριοι, νομίζω, νὰ ἤμεθα καὶ δίκαιοι, ἀλλὰ δίκαιοι μετ’ ἐπιεικείας ὅταν παρουσιάζηται μία πρᾶξις, ἡ ὁποία, ἐπαναλαμβάνω, δὲν εἶναι ῥητῶς παραβίασις τοῦ Νόμου, οὔτε παραβίασις τοῦ προϋπολογισμοῦ, διότι προϋπολογισμὸς δὲν ὑπῆρχε· καὶ ὅταν δὲν ὑπάρχῃ προϋπολογισμὸς, ἐνεργεῖ ὑπ’ εὐθύνην του τὸ ὑπουργεῖον. Νομίζει ἡ Βουλὴ ὅτι ὑπάρχει λόγος πρὸς ἀποζημίωσιν, διότι ἐνήργησε πρὸς καταστροφὴν τοῦ δημοσίου πλούτου, ἢ εἶχον σκοποὺς ἰδιαιτέρους, χάριν τῶν ὁποίων κατεσπατάλησαν τὸν δημόσιον πλοῦτον; Ἰδού, κύριοι, ποία εἶναι ἡ γνώμη μου. Ἐλπίζω ὅτι ἡ Βουλή, ἡ ὁποία ἔχει πλῆρες τὸ δικαίωμα βεβαίως νὰ ἐκτιμήσῃ τὴν πρᾶξιν αὐτὴν καὶ ἀποφανθῇ ἐπ’ αὐτῆς, δὲν θέλει φανῆ αὐστηρὰ, δὲν θέλει δείξει αὐστηρότητα, ἡ ὁποία, κατ’ ἐμὲ, δὲν δικαιολογεῖται, καὶ τοσοῦτον μᾶλλον δὲν δικαιολογεῖται, ὅσον, καὶ αὐτὴν τὴν παρατήρησιν μὲ λύπην μου κάμνω, ἡ ἀπόφασις αὕτη δὲν πρόκειται νὰ ἔχῃ πρακτικὸν ἀποτέλεσμα ὡς πρὸς τὸν προϋπολογισμόν. Ὁμολογῶ, κύριοι, ὅτι ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς, ὅταν τὴν ἀνέγνωσα, καὶ αἱ συζητήσεις τῆς Βουλῆς, ὅταν τὰς ἤκουσα σοβαρῶς καὶ μετ’ ἐπιμελείας καὶ ἀμεροληψίας διεξαχθείσας, καθὼς σοβαρὰ ὑπῆρξεν ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς, μὲ λύπην μου, λέγω, εἶδον ὅτι ἡ ἔκθεσις καὶ ἡ συζήτησις δὲν φέρουν εἰς πρακτικὸν ἀποτέλεσμα ὡς πρὸς τὴν βελτίωσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ. Καὶ πταίομεν; ὄχι· ἠδυνάμεθα νὰ πράξωμεν ἄλλως; ὄχι· διότι ὅ,τι ἐσημειώθη εἰς τὸν προϋπολογισμὸν συνδέεται μὲ ἀνάγκας, αἵτινες δὲν δύνανται νὰ μεταβληθῶσι, καθὼς καὶ ὅ,τι ἀνοήτως, συγχωρήσατέ μοι τὴν φράσιν, ἀφῃρέθη τοῦ προϋπολογισμοῦ, αὐτὸ καὶ τηρεῖται κατ’ ἀνάγκην. Ὅταν εἶδον τὴν ἔκθεσιν ἐκείνην, ἐνόμισα, κύριοι, διότι καὶ ἐγὼ ἔχω τὴν φιλαυτίαν τὴν ὁποίαν πᾶς ἄνθρωπος ἔχει, ὅτι σοβαρῶς ἴσως δὲν ἐξετάσθη ὁ προϋπολογισμός, καὶ ὅτι ἦτο δυνατὸν σπουδαίας τροποποιήσεις καὶ μεταβολὰς νὰ φέρῃ τις ἐὰν ἐμβαθύνῃ εἰς τὴν ἐξέτασιν τοῦ προϋπολογισμοῦ αὐτοῦ. Ἀλλὰ, κύριοι, κατὰ δυστυχίαν καὶ ἐγὼ δὲν εὗρον εἰς τὸν προϋπολογισμὸν, παρὰ δύω κονδύλια τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ μὴ ἐπαναληφθῶσι, τὸ κονδύλιον τῆς ὁδοποιίας καὶ τὸ κονδύλιον τῆς Βουλῆς. Εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1874 ἐπαναλαμβάνονται δύω κονδύλια ἀφορῶντα εἰς τὴν Βουλὴν, διότι δύω Σύνοδοι ἔλαβον χώραν τὸ ἔτος ἐκεῖνο· εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1875 ἐπαναλαμβάνεται τὸ κονδύλιον τῆς ἐκτάκτου Συνόδου. Πιστεύω ὅμως, κύριοι, ὅτι τὰ κονδύλια αὐτὰ δὲν θὰ παρουσιασθῶσι πλέον εἰς τὸν προϋπολογισμόν· πιστεύω ὅτι αἱ Κυβερνήσεις θὰ ἀποφασίσουν νὰ ἐπιμείνωσιν εἰς τὸν νόμον περὶ ὁδοποιίας καὶ νὰ μὴ κάμωσι χρῆσιν τῶν χρημάτων τῆς δημοτικῆς καὶ ἐπαρχιακῆς ὁδοποιίας εἰς τὴν ἐθνικὴν, καὶ διὰ τοῦτο δὲν θέλομεν ἀναγκασθῆ εἰς ἀποζημιώσεις πλέον εἰς τὸ 1874· πιστεύω ἔτι, ὅτι οὐδεμία Κυβέρνησις ἄνευ λόγου κατεπείγοντος καὶ σπουδαίου, χάριν δὲ τῆς τακτοποιήσεως τῆς ὑπηρεσίας, θέλει ἀποφασίσει νὰ καλέσῃ ἔκτακτον σύνοδον, διότι ἔκτακτος Σύνοδος διὰ τὴν τακτοποίησιν τῆς ὑπηρεσίας εἶναι σολοικισμὸς κοινοβουλευτικός. Ἀλλὰ αἱ Βουλαὶ ὀφείλουν νὰ δώσωσι Κυβέρνησιν καὶ τὰ μέσα τῆς συντηρήσεώς της. Εἶναι εἰλικρινὲς καὶ ὀρθὸν νὰ εἴπῃ ἡ Βουλὴ εἰς τὴν Κυβέρνησιν: δὲν σὲ θέλω, ἀρνοῦμαι τὴν ἐμπιστοσύνην μου· ἀλλὰ δὲν εἶναι κοινοβουλευτικὸν νὰ διατηρῇ τὴν Κυβέρνησιν, νὰ μὴ δίδῃ ὅμως τὰ μέσα τῆς ὑπάρξεώς της. Διὰ τοῦτο πιστεύω ὅτι οὐδεμία Κυβέρνησις θὰ θελήσῃ τοῦ λοιποῦ νὰ καλέσῃ ἔκτακτον Σύνοδον, οὔτε εἶναι ἀξιοπρεπὲς καὶ διὰ τὴν Βουλήν. Τοιουτοτρόπως, κύριοι, τὸ κοινοβουλευτικὸν σύστημα νοθεύεται, καὶ διὰ τοῦτο οὐδεὶς κοινοβουλευτικὸς ἀνὴρ, ἐκτὸς ἐκτάκτου περιστάσεως, θὰ καλέσῃ ἔκτακτον σύνοδον. Ἐὰν ἡ κυβέρνησις δὲν ἔχῃ τὴν ἐμπιστοσύνην τῆς Βουλῆς, ἐὰν ἡ Βουλὴ ἀρνῆται τὰ μέσα τῆς ὑπάρξεως εἰς αὐτὴν, πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ λύσῃ τοὺς λογαριασμοὺς, οὐχὶ δὲ νὰ καταφύγῃ εἰς τοιαῦτα δόλια μέσα. Ἰδοὺ, κύριοι, διατί νομίζω ὅτι δὲν θὰ ἐπαναληφθῶσι τὰ ἔξοδα ταῦτα.

§69Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Κύριε πρόεδρε, νὰ μὲ σημειώσητε, παρακαλῶ.

§70ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἰδοὺ διατὶ πιστεύω, ὅτι ὅλη ἡ λογομαχία μας καὶ ὅλη ἡ συζήτησις εἰς οὐδὲν πρακτικὸν ἀποτέλεσμα μᾶς ἔφερε· καθ’ ὅλην τὴν συζήτησιν δὲν εἶδον ὑποστηριχθὲν ὅτι ἠμπορεῖ ἓν κονδύλιον οὐσιῶδες νὰ ἐκλείψῃ, εἴτε εἷς οὐσιώδης πόρος ἀπαλειφθεὶς νὰ ἐπανέλθῃ. Ὁ προϋπολογισμὸς δυστυχῶς, καὶ μεθ’ ὅσα ἐῤῥέθησαν, μένει εἰς τὴν ἰδίαν κατάστασιν. Καὶ ἐνοήσαμεν κάλλιον τοῦτο, κύριοι, καθόσον, ἐνασχολούμενοι εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ἔτους 1876, προσεκόψαμεν εἰς αὐτὰ τὰ ἀτοπήματα, τὰ ὁποῖα εἰς τὸ κεφάλαιον τῶν ἐξόδων κυρίως παρεισέφρησαν κατὰ δυστυχίαν ἑκάστοτε, καὶ ἂν δὲν ᾖναι ἀδιόρθωτον τὸ κακὸν, εἶναι δυσδιόρθωτον ὅμως. Ἐκ τούτου εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ἔχομεν ἓν μέγα, μέγιστον ἔλλειμμα, διὰ τὸ ὁποῖον οὔτε ἐζητήσαμεν, οὔτε ἠμποροῦμεν νὰ ζητήσωμεν λόγον ἤδη ἀπό τινα. Ἰδοὺ, κύριοι, διατὶ τὸ κονδύλιον, περὶ οὗ πρόκειται, ἐὰν παραδεχθῆτε τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς, δὲν θὰ ἔχῃ πρακτικὸν ἀποτέλεσμα ὡς πρὸς τὸν προϋπολογισμόν. Ἐπειδὴ δὲ ἡ πρᾶξις αὕτη δὲν παραβιάζει ῥητὸν νόμον, ἐπειδὴ ἡ πρόθεσις ἀπέβλεπεν εἰς τὸ δημόσιον συμφέρον, ἐπειδὴ κατάχρησις δὲν ἔλαβε χώραν οὐδεμία, οὔτε πρὸς αὐτὸν τὸν σκοπὸν ἔγεινε, ἐπειδὴ πρόκειται περὶ ὑπουργῶν ἀπὸ τοὺς ὁποίους βαρυτάτας ζητοῦμεν εὐθύνας, νομίζω ὅτι ἡ Βουλὴ, ἥτις καλεῖται νὰ ἐκτιμήσῃ τοὺς λόγους τῆς δαπάνης αὐτῆς, δὲν θέλει ἐπιῤῥίψει εἰς βάρος τοῦ ὑπουργείου ἐκείνου τὸ ἔξοδον, ἤτοι δὲν θέλει τοὺς καταλογίσει.

§71ΖΩΧΙΟΣ. Ἓν μόνον προνόμιον ἔχει ἡ Βουλὴ, εἶναι κυρία τοῦ βαλαντίου· ὁ ἔντιμος δὲ πρωθυπουργὸς μᾶς εἶπεν, ὅτι τὸ προνόμιον αὐτὸ δὲν τὸ ἔχει.

§72ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐγὼ δὲν εἶπον αὐτό.

§73ΖΩΧΙΟΣ. Νομίζετε ὅτι δὲν εἴπατε, ὅτι ἡ Κυβέρνησις τοῦ κυρίου Βούλγαρη, ἀποστείλασα τοὺς πρέσβεις, οὐδένα παρεβίασε νόμον; κατ’ ἐμὲ καὶ κατὰ τὸ Σύνταγμα, διὰ νὰ ἀποφασισθῇ τις δαπάνη, πρέπει πρῶτον νὰ προκαλέσητε περὶ αὐτῆς νόμον ὡρισμένον, μετὰ ταῦτα δὲ νὰ καταχωρίσητε εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τὸ ποσὸν, καὶ ἀφοῦ κυρωθῇ ὁ προϋπολογισμὸς, τότε εἶναι κύριος ὁ ὑπουργὸς νὰ δαπανήσῃ. Ἡ Κυβέρνησις τοῦ κ. Βούλγαρη ἐνέγραψεν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τὰς πρεσβείας· ἐρωτῶ τὸν κ. πρωθυπουργὸν, ἐνεκρίθησαν;

§74ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐνεκρίθη ὁ προϋπολογισμός;

§75ΖΩΧΙΟΣ. Ὄχι.

§76ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Λοιπὸν τίποτε δὲν ἐνεκρίθη.

§77ΖΩΧΙΟΣ. Κύριε πρωθυπουργὲ, ἂν ἔχετε σκοπὸν νὰ προχωρήσητε ἄνευ προϋπολογισμοῦ, εἶσθε κύριος· ἀλλ’ ὅταν ταύτην λάβετε τὴν ἀπόφασιν, ἡ Βουλὴ εἶναι κυρία ν’ ἀποφανθῇ καὶ αὐτή.

§78ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν τὸ ἀρνοῦμαι.

§79ΖΩΧΙΟΣ. Λαμβάνει δὲ ἅπασαν τὴν εὐθύνην ὁ πορευόμενος πρὸς τὰ ἐμπρός. Ἐὰν δὲν ἐτόλμα ὁ κ. Βούλγαρης τὸ πρῶτον αὐτὸ βῆμα, δὲν θὰ ἔπραττεν οὔτε τὸ δεύτερον, οὔτε τὸ τρίτον, καὶ δὲν θὰ ἔφθανεν εἰς ἣν εὑρίσκεται σήμερον κατάστασιν. Ἐὰν εἰς τοῦτο δὲν συμφωνῆτε, τίς ἡ ἀνάγκη νὰ ψηφίσωμεν προϋπολογισμόν; ὁ προϋπολογισμὸς τότε δὲν ἔχει κανένα σκοπόν. Ἐὰν ᾖναι κύριος ὁ ὑπουργὸς νὰ δαπανᾷ ὅσα θέλει, ἡ κλεὶς τοῦ συνταγματικοῦ πολιτεύματος ἐκλείπει. Δὲν σοῦ ἐπιτρέπω νὰ δαπανήσῃς ἄνευ προϋπολογισμοῦ. Αὕτη εἶναι ἡ βάσις τοῦ συνταγματικοῦ πολιτεύματος, τὴν ὁποίαν ὅλα τὰ Κράτη παραδέχονται. Ὁ Βασιλεὺς τῆς Ἀγγλίας ἄλλοτε ἐδαπάνα κατὰ θέλησιν· σήμερον ὅμως ἀμφιβάλλω ἂν εὕρητε εἰς τὸν εὐρωπαϊκὸν ἀπολογισμὸν ποσὸν δαπανηθὲν ἄνευ τῆς συναινέσεως τῆς Βουλῆς.

§80ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐδῶ πόσα ἐδαπανήθησαν μέχρι τοῦδε;

§81ΖΩΧΙΟΣ. Κύριε πρωθυπουργὲ, σοὶ λέγω τὴν ἰδέαν μου, ἐγὼ δὲν θὰ κυβερνήσω· ἀλλὰ καὶ ἂν ἐκυβέρνων, ποτὲ δὲν θὰ ἐδαπάνων ἄνευ προϋπολογισμοῦ.

§82ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἐὰν ἐγίνεσο ὑπουργὸς, δὲν θὰ ἔκαμνες αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγεις.

§83ΖΩΧΙΟΣ. Εἶναι λυπηρὸν, κύριε πρωθυπουργὲ, ὅτι ἀνελάβετε τὴν ὑπεράσπισιν ἑνὸς τοιούτου θέματος, διότι ὑπερασπίζεσθε μίαν πρᾶξιν φανερῶς ἀντισυνταγματικήν. Τίς τὸν ἐβίασε τὸν κ. Βούλγαρην; Ἦτον ἀνάγκη καὶ ἔπρεπε νὰ στείλῃ πρέσβεις; Δὲν ἀνέμενε νὰ κυρωθῇ ὁ προϋπολογισμός; Ποῖος τὸν ἐβίασεν; Ἡ Βουλὴ ἤρχετο ἐντὸς δύω ἢ τριῶν μηνῶν· τί δὲ κατώρθωσε; Παρέβη λοιπὸν ῥητὸν νόμον. Ὁ δὲ νῦν κ. πρωθυπουργὸς εἶπεν, ὅτι δὲν ὑπάρχει κανεὶς νόμος, ὅστις τὸν ἐμπόδιζε. Τὸν ἐμπόδιζε τὸ Σύνταγμα. Μὴ λέγετε δὲ σήμερον, ἂς μακροθυμήσωμεν. Πρὸς ποῖον; Πρὸς τὸν αἴτιον τῶν τόσων συμφορῶν! Μήπως δὲ πρόκειται μόνον διὰ τὸν κ. Βούλγαρην; Πρόκειται καὶ διὰ σᾶς· διότι ἂν τὸ παρὸν συγχωρήσωμεν, τί αὔριον θὰ μᾶς εἰπῆτε; Ὑπάρχει προηγούμενον, ἠξεύρετε δὲ ὅτι μὲ τὰ προηγούμενα ἀρχίζουν ὅλαι αἱ μεγάλαι ἁμαρτίαι. Δικαιολογῶν ὁ κ. πρωθυπουργὸς τὴν πρᾶξιν τοῦ κ. Βούλγαρη, κατέφυγεν εἰς τὸν προϋπολογισμόν. Δὲν ἐπιδέχεται, εἶπε, διόρθωσιν ὁ προϋπολογισμός. Κατ’ ἐμὲ ἐπιδέχεται διόρθωσιν, τοὐλάχιστον εἴς τινας ἀσχημίας. Πρῶτον εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐσόδων καταγράφεται ἓν πλῆθος ἀριθμῶν ἀμφιβόλων. Εἶπε δὲ προχθὲς ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι εἶναι εὐτύχημα ἐὰν τὰ καθυστερούμενα περιορισθῶσιν εἰς 5 τοῖς ἑκατόν. Τί δὲ σημαίνει πέντε τοῖς ἑκατόν; Σημαίνει 2,000,000. Λοιπὸν ἐκ τῶν 40,000,000 πρέπει νὰ ἀφαιρέσητε 2,000,000, καὶ μένουν μόνον 38,000,000 ὡς ἔσοδα. Ἔχομεν δὲ δαπάνας 40,000,000; Ὄχι, διότι εἰς τὰς δαπάνας, ἤτοι εἰς τὰ 40,000,000, πρέπει νὰ προσθέσητε τὰς ἐκτάκτους δαπάνας, καὶ τὰ 40,000,000 θὰ γείνουν 42,000,000. Καὶ, κ. κ. ὑπουργοὶ, ἐντὸς αὐτῶν τῶν ἄκρων ὁρίων πρέπει νὰ κυβερνήσητε. Τίς δὲ σᾶς δίδει τὸ δικαίωμα νὰ κυβερνήσητε ἄνευ προϋπολογισμοῦ; Ἀλλὰ τὸ Κράτος, λέγετε, θὰ χαθῇ. Ἀλλὰ δῆθεν διὰ νὰ μὴ χαθῇ τὸ Κράτος σεῖς ἀναλαμβάνετε ἅπασαν τὴν εὐθύνην, κατόπιν δὲ δικαιολογούμενοι λέγετε· μήπως ἄλλος προϋπολογισμὸς ἐφηρμόσθη ποτέ; Ἐὰν ὅμως σεῖς οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ λαοῦ παραχωρήσητε τὸ κυριώτερον τῶν δικαιωμάτων σας, ἢ μᾶλλον τὸ κυριώτερον τῶν δικαιωμάτων τοῦ λαοῦ, ἐὰν δηλαδὴ παραχωρήσητε εἰς τὴν διάθεσιν τῶν ὑπουργῶν τὸ δημόσιον βαλάντιον, εἶναι περιττὸν νὰ συνεδριάζωμεν ἐδῶ, εἶναι περιττὸν νὰ ἐκλέγωμεν ἐπιτροπὴν τοῦ προϋπολογισμοῦ, εἶναι περιττὸν νὰ συζητῶμεν. Τίς δὲ ἡ ἀνάγκη νὰ ψηφίζωμεν; Παρατηρήσατε δὲ ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς διαιρεῖται ἐν πρώτοις εἰς 7 μέρη, ἤτοι εἰς τὰ ὑπουργεῖα· ἕκαστον δὲ ὑπουργεῖον διαιρεῖται εἰς ὑπηρεσίας, τουτέστιν εἰς κεφάλαια, ἕκαστον δὲ κεφάλαιον εἰς ἄρθρα. Δὲν ἐπιτρέπεται δὲ εἰς τοὺς ὑπουργοὺς, καθὼς σᾶς εἶπε πρὸ ὀλίγου ὁ κ. Δηλιγιάννης, νὰ μεταχειρισθῶσι τοῦ ἑνὸς ἄρθρου τὸ ποσὸν εἰς ἄρθρον ἄλλο. Ἐὰν δὲ δὲν ἐπιτρέπηται νὰ μεταχειρισθῇ ὁ ὑπουργὸς τοῦ ἑνὸς ἄρθρου τὸ χρῆμα εἰς ἄρθρον ἄλλο, εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτραπῇ νὰ μεταχειρισθῇ χρήματα, τὰ ὁποῖα ὁ προϋπολογισμὸς δὲν ὥρισεν; Ἀλλ’ εἶναι, λέγουσιν, ἐγγεγραμμένα· ἔστω, ἀλλὰ δὲν τὰ ἔχει ἐπικυρώσει τὸ ἔθνος. Σεῖς οἱ ὑπουργοὶ θέλετε πρεσβείας· ἡ Βουλὴ δὲν θέλει. Σεῖς νομίζετε τὴν σύστασιν αὐτὴν συμφέρουσαν· τὸ ἔθνος νομίζει τὸ ἐναντίον. Σεῖς ἀποστέλλετε πρέσβεις παρὰ τὴν θέλησιν τοῦ ἔθνους· λοιπὸν μισθοδοτήσατε αὐτοὺς ἐξ ἰδίων σας. Λέγετε δὲ ὅτι ἡ πρότασίς μας δὲν ἔχει πρακτικὸν ἀποτέλεσμα. Κατ’ ἐμὲ ἔχει πρακτικώτατον, διότι ὁ ἔντιμος πρωθυπουργός, ὁ νῦν, δὲν θὰ τολμήσῃ τὸ τοιοῦτον. Ἐὰν δὲ συγχωρήσητε τὸν κ. Βούλγαρην, νὰ ἦσθε βέβαιοι ὅτι καὶ ὁ κύριος Κουμουνδοῦρος θὰ στείλῃ παρὰ τὴν θέλησιν τοῦ ἔθνους πρέσβεις.

§84ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὄχι.

§85ΖΩΧΙΟΣ. Ἐὰν συγχωρήσωμεν τὸν Βούλγαρην, θὰ τὸν μιμηθῇς (ἱλαρότης).

§86ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν τὸ κάμνω.

§87ΖΩΧΙΟΣ. Κατ’ ἔτος ἡ Βουλὴ ψηφίζει τὸν προϋπολογισμόν· λέγει τὸ ἄρθρον 60 τοῦ Συντάγματος. Διατί; Κατὰ τὸ Σύνταγμα, ἡ Κυβέρνησις ἡ Συνταγματικὴ δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ζήσῃ πλέον τοῦ ἐνιαυτοῦ. Κατ’ ἔτος δέ, εἴτε θέλει ἡ Κυβέρνησις, εἴτε δὲν θέλει, τὸν Νοέμβριον ἡ Βουλὴ ἔρχεται καὶ χωρὶς νὰ τὴν καλέσητε. Καὶ διατὶ ἔρχεται; Διὰ νὰ ἐξετάσῃ ποῦ ἐδαπανήθη τὸ δημόσιον χρῆμα. Ἔστειλε δὲ πρέσβεις ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ἠγόρασε τουφέκια ὁ κ. Γρίβας· αὔριον δὲ σᾶς φέρει ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν 500,000 λογαριασμόν, διὰ νὰ τὰ πληρώσῃ. Ἐγὼ δὲ παραδέχομαι ὅτι εἶναι χρήσιμα· ἀλλὰ ποῖος τοῦ ἔδωκε τὴν ἄδειαν νὰ τὰ ἀγοράσῃ; Ἐπειδὴ δὲ δὲν εἶχε νὰ τὰ πληρώσῃ, ἔδωκεν 105,000 δραχμῶν προκαταβολὴν ἀπὸ τὸ σιτηρέσιον τοῦ στρατιώτου.

§88ΤΙΝΕΣ. Ὄχι.

§89ΖΩΧΙΟΣ. Ἀπὸ τὴν προκαταβολὴν τῶν στρατιωτῶν.

§90ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. Εἶχε κεφάλαια.

§91ΖΩΧΙΟΣ. Ἐὰν ᾖναι ἀληθὴς ἡ ἔκθεσις, τὴν ὁποίαν εἶδον, ἐσυμφωνήθησαν τὰ τουφέκια διὰ 500,000 δραχμῶν, ἐξ ὧν ἐπληρώθησαν 105,000 ἐκ τῆς προκαταβολῆς, τὴν ὁποίαν τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν λαμβάνει. Ταῦτα δὲ λέγων, νομίζω ὅτι λέγω ἀλήθειαν, ἀποκρίνομαι δὲ εἰς τὸν κ. Ῥάλλην καὶ τὸν πρῴην ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, τὸν συνάδελφόν του. Τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν λαμβάνει 1,000,000 προκαταβολὴν διὰ τὰς κατεπειγούσας ἀνάγκας τοῦ στρατοῦ, διὰ ψωμί, παπούτζια, ἱματισμόν.

§92ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Καὶ ὁπλισμόν.

§93ΖΩΧΙΟΣ. Τὸ 1,000,000, τὸ ὁποῖον λαμβάνει τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ αἱ 200,000, ἃς λαμβάνει τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, εἶναι διὰ τὰς καθημερινὰς ἀνάγκας, διὰ τὴν πενταημερίαν τοῦ στρατοῦ, τὴν ὁποίαν πολλάκις δὲν ἔχετε νὰ τὴν πληρώσητε, καὶ πηγαίνετε καὶ δανείζεσθε ἀπὸ τὰ ξένα ταμεῖα καὶ ἀπὸ τὸ ἀπομαχικὸν ταμεῖον. Ἐπὶ τέλους δὲν θέλουν νὰ ὁμολογήσωμεν τὴν ἀλήθειαν, οὔτε νὰ τὴν ἀκούσωμεν. Ἓν ἑκατομμύριον λαμβάνει προκαταβολὴν ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, 200,000 ὁ ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, διὰ τὰς καθημερινὰς χρείας, διὰ τὸ ψωμί, διὰ τὴν πενταημερίαν. Ἐὰν δὲ συγχωρήσητε σήμερον τὸ ἕν, καὶ αὔριον τὸ ἄλλο, τότε διατὶ συνέρχεσθε, διατὶ ὁδοιπορεῖτε, θαλασσοπορεῖτε; Διὰ νὰ λάβητε 2,000 δραχμάς, τὰς ὁποίας σᾶς κτυποῦν καθ’ ἡμέραν εἰς τὸ πρόσωπον, καὶ διὰ νὰ ἔχητε καὶ αὐτὰ τὰ βάσανα; τότε ἂς ἀφήσωμεν τοὺς κκ. ὑπουργούς, οἱ σημερινοὶ δὲ εἶναι κάπως καλοί, καὶ ἂς εἴπωμεν πρὸς αὐτούς, ὅ,τι, φίλοι, εἰσπράξητε, καὶ ὅ,τι ἐξοδεύσητε, ὁ Θεὸς καὶ ἡ ψυχή σας (ἱλαρότης). Ὅλοι γνωρίζετε ἕνα μῦθον, δὲν πειράζει δὲ νὰ σᾶς τὸν εἴπω εἰς ὀλίγας λέξεις. Μιᾶς μητρὸς ἕνας υἱὸς ἀχρεῖος ἔκλεπτε, αὐτὴ δὲ ἐδέχετο τὰ κλεπτόμενα. Ἤρχισε δὲ ὁ κλέπτης ἀπὸ μικρὰ πράγματα, μετὰ ταῦτα προεχώρησεν εἰς τὰ μεγάλα, ἐπὶ τέλους δὲ κατήντησεν εἰς τὴν κρεμάλαν. Ἐζήτησε δὲ παρὰ τῶν δικαστῶν ὡς χάριν νὰ πλησιάσῃ ἡ μήτηρ του κἄτι νὰ τῆς εἴπῃ εἰς τὸ αὐτί· ἐπλησίασε δὲ ἐκείνη, ἀλλ’ αὐτὸς τῆς ἔκοψε τὸ αὐτί, λέγων· ἐὰν ὅτε ἤμην μικρὸς καὶ σοῦ ἔφερα τὸ πρῶτον κλοπιμαῖον πρᾶγμα μὲ ἐτιμώρεις, δὲν θὰ ἤμουν τώρα ἐπάνω εἰς τοῦτο τὸ ἰκρίωμα. Ἐὰν δὲ ἐγκαίρως καὶ αἱ Βουλαὶ ἐτιμώρουν τοὺς παραβάτας ὑπουργούς, οὔτε ἐκεῖνοι θὰ ἦσαν τώρα εἰς τὴν φυλακὴν, οὔτε τόσοι θὰ ἐγίνοντο περὶ αὐτῶν λόγοι. Θέλετε νὰ φαίνεσθε μακρόθυμοι. Τίς σᾶς ἐμποδίζει; Ἀλλ’ ἡ μακροθυμία σας πρέπει νὰ περιορισθῇ εἰς τὰ ἴδιά σας πράγματα. Μακροθυμία εἰς τὰ δημόσια δὲν σᾶς ἐπιτρέπεται. Διατί, κ. Πρωθυπουργὲ, δὲν μακροθυμεῖς καὶ δι’ ἐμέ; Διατί δὲν μοῦ δίδεις 10,000 δραχμάς; Μεταξὺ τῶν ἄλλων σφαλμάτων σου συγκαταρίθμησον καὶ αὐτὴν τὴν μακροθυμίαν σου. Ἐξ ἰδίων σου ἠμπορεῖς νὰ μοὶ δώσῃς ὅ,τι θέλεις, ἀπὸ τὰ δημόσια ὅμως οὔτε ὀβολὸν, οὔτε ὀβολὸν, οὔτε ὀβολόν. Καὶ τὸ χειρότερον εἶναι, κ. Κουμουνδοῦρε, ὅτι μετὰ τοῦ κ. Βούλγαρη συνεμαχήσαμεν, ποῦ ὅμως κατηντήσαμεν; Μᾶς ἐπάτησεν ἕνα καλὸ ῥαβδὶ (ἱλαρότης), διαχειρισθεὶς τὰ δημόσια χρήματα ὅπως ἤθελε, τώρα δὲ θέλετε νὰ ἑτοιμάσωμεν καὶ ἕνα ἐπιτάφιον λόγον, διότι ὁ ἀποθανὼν δεδικαίωται. Τί παράδειγμα θέλετε νὰ δώσητε εἰς τοὺς ἀκολούθους; Σεῖς δὲν θὰ μιμηθῆτε τὸν κ. Βούλγαρην, ἀλλ’ ἐὰν ἡ ὀργὴ τοῦ Θεοῦ φέρῃ καὶ γείνω ἐγὼ ὑπουργὸς μὲ τοὺς συντρόφους μου, καὶ ἐπὶ τῇ ὑποθέσει ὅτι θὰ μιμηθῶμεν τὸν κ. Βούλγαρη, διὰ ποῖον λόγον θὰ μᾶς καταδικάσητε; Χωρὶς πολυλογίαν, ἡ διάταξις τοῦ Συντάγματος εἶναι ῥητή. Ὁ κ. Βούλγαρης καὶ οἱ συνάδελφοί του, ἀποστείλαντες τοὺς πρέσβεις, παρεβίασαν τὸ 60 ἄρθρον τοῦ Συντάγματος, καὶ τόσον καλὰ τὸ παρεβίασαν, ὥστε ὁ κ. Τρικούπης, ἅμα ἦλθε, τοὺς ἀνεκάλεσε διὰ τηλεγραφημάτων, ὡς ἂν ἦσαν κλητῆρες. Διατί; Διὰ τὸν φόβον τῶν Ἰουδαίων (ἱλαρότης). Πρᾶγμα λοιπὸν, τὸ ὁποῖον ὁ κ. Τρικούπης κατεδίκασεν, ὁ νῦν πρωθυπουργὸς, ὁ καθαυτὸ ἀρχηγὸς τῆς 27 Ἀπριλίου, κατὰ δυστυχίαν μᾶς λέγει νὰ τὸ παραδεχθῶμεν, μακροθυμοῦντες. Κατ’ ἐμὲ, ἡ μακροθυμία αὕτη δὲν εἶναι τόσον βλαβερὰ διὰ τὸ χρῆμα τὸ δαπανηθὲν, ὅσον εἶναι διὰ τὸ κάκιστον τῶν παραδειγμάτων, τὸ ὁποῖον θὰ δοθῇ εἰς τοὺς κατόπιν ἐρχομένους.

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μαυρομιχάλης.

§95Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Μετὰ τὴν ὁμιλίαν τοῦ προαγορεύσαντος, νομίζω ὅτι δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ ἐξακολουθήσῃ τις, ἐκτὸς.....

§96ΡΙΚΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ ὁμιλήσω ἐγὼ ἀντιθέτως. Κανεὶς βεβαίως δὲν δύνανται νὰ μᾶς ἀμφισβητήσῃ τὰ δικαιώματα τὰ ὁποῖα ἔχομεν, καὶ συμφωνῶ πληρέστατα μὲ τὸν ἀξιότιμον προαγορεύσαντα, ὅτι ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ ἐξελέγξωμεν τοὺς ὑπουργοὺς καὶ ὡς πρὸς τὴν πολιτικὴν καὶ ὡς πρὸς τὴν οἰκονομικὴν διαχείρισιν.

§97ΖΩΧΙΟΣ. Μὲ ἓν ἀλλὰ ὅμως.

§98ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἀλλὰ (ἱλαρότης) νομίζω ὅτι πρέπει νὰ εἴμεθα προσεκτικοὶ εἰς τὴν χρῆσιν τοῦ δικαιώματος τούτου, διὰ ν’ ἀσκηθῇ ἐντὸς τῶν ὁρίων τὰ ὁποῖα τὸ Σύνταγμα μᾶς ἐχορήγησεν, ἐντὸς τῶν ὁρίων τὰ ὁποῖα οἱ κείμενοι νόμοι μᾶς διαγράφουσι, διότι ἐὰν κάμωμεν χρῆσιν ἀντίστροφον τῆς ἐξουσίας τὴν ὁποίαν ἔχομεν, ἐὰν τὸ δικαίωμα τοῦ νὰ ζητήσωμεν τὴν πολιτικὴν εὐθύνην ἀπὸ τοὺς ὑπουργοὺς τὸ ἐξασκήσωμεν εἰς τὴν ἐξέλεγξιν τῆς οἰκονομικῆς διαχειρίσεως, χωρὶς νὰ εὑρισκώμεθα ἐντὸς τῶν ὁρίων τὰ ὁποῖα τὸ Σύνταγμα καὶ οἱ νόμοι διαγράφουσι, νομίζω ὅτι ἡμεῖς οἱ ἴδιοι ἐξερχόμεθα τῶν ὁρίων ἡμῶν. Αὐτὴ ἡ ἰδέα μὲ ἀναγκάζει νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις ἀπέναντι τῆς γνώμης τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Μέσης. Εἶναι ἀληθὲς, κύριοι, ὅτι κατὰ τὸ Σύνταγμα οὐδεμία δαπάνη πρέπει νὰ γίνεται πρὶν ἢ ψηφισθῇ ὑπὸ τῆς Βουλῆς· εἶναι μία ἀρχὴ, μία ἐγγύησις, ἕνας ὁρισμὸς, ὁ ὁποῖος κατ’ ἀνάγκην εἶναι ἐγγεγραμμένος εἰς ὅλα τὰ συνταγματικὰ πολιτεύματα. Δὲν εἶναι καμμία ἀμφιβολία, ὅτι τὸ δικαίωμα τοῦ κανονίζειν τὰς δαπάνας τὸ ἔχει ὁ κύριος ἐν ὀνόματι τοῦ ὁποίου γίνονται, καὶ κύριος εἶναι τὸ Ἔθνος, τὸ ὁποῖον ἡ Βουλὴ ἀντιπροσωπεύει· ἀλλὰ δὲν δυνάμεθα νὰ ἀρνηθῶμεν ὅτι τὸ Σύνταγμα, τὸ ὁποῖον καθίδρυσεν αὐτὴν τὴν ἀρχὴν, ἔδωκε καὶ ἓν ἄλλο δικαίωμα, ἀνεγνώρισε μίαν ἄλλην ἀνάγκην, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἐκτιμήσωμεν ὑπὸ εἰδικὰς περιπτώσεις· ἔδωκε τὸ δικαίωμα τῆς διαλύσεως τῆς Βουλῆς, ἀνεγνώρισε τὴν ἀνάγκην τῆς διαλύσεως, ἡ ὁποία δύναται νὰ ἐπέλθῃ καὶ καθ’ ἣν ἐποχὴν προϋπολογισμὸς δὲν ὑπάρχει· νομίζω λοιπὸν ὅτι, πρὶν ἀπολύτως προσκολληθῶμεν εἰς τὸ γράμμα τοῦ Συντάγματος ἀνεξετάστως, πρέπει νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν μίαν ἄλλην περίπτωσιν, κατὰ τὴν ὁποίαν δύναται μία Κυβέρνησις νὰ εὑρεθῇ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ δαπανήσῃ πρὶν ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ ἔτους ἐκείνου ψηφισθῇ. Τώρα, κύριοι, ἔρχεται ἀμέσως ἡ εὐθύνη, τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις ἀναλαμβάνει δαπανῶσα ἄνευ προηγουμένης ψηφίσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἄνευ προηγουμένης ἐντολῆς τοῦ Σώματος, τὸ ὁποῖον εἶναι τὸ μόνον ἁρμόδιον νὰ κανονίσῃ τὰς δαπάνας. Τὴν εὐθύνην αὐτὴν διαιρῶ εἰς πολιτικὴν καὶ οἰκονομικὴν εὐθύνην. Ἐὰν μία Κυβέρνησις ἐξέλθῃ ἀπὸ τοὺς κειμένους νόμους, ἐὰν ἐνεργήσῃ πρᾶξιν τὴν ὁποίαν οἱ κείμενοι νόμοι δὲν συγχωροῦσιν, ἐὰν πλάσῃ θέσιν μὴ νομοθετημένην, ἐὰν διορίσῃ εἰς θέσιν μὴ ἀνεγνωρισμένην ὑπὸ τῶν κειμένων νόμων, τότε νομίζω, ὅτι ἐκ προοιμίων ἡ δαπάνη ἐκείνη εἶναι ἀδικαιολόγητος· ὁ ὑπουργὸς εἶναι ὑπεύθυνος, ἡ οἰκονομικὴ εὐθύνη ὑφίσταται, ἡ καταδίωξις ὑπὸ τῆς Βουλῆς δὲν δύναται νὰ ᾖναι ἢ βεβαία. Ἀλλ’ ὅταν μία Κυβέρνησις δαπανᾷ ἐντὸς τῶν κειμένων νόμων, μένει εἰς αὐτὴν ἡ ἐκτίμησις νὰ δαπανήσῃ πλειότερον ἢ ὀλιγώτερον, ἀναλόγως τῶν ἰδεῶν, τὰς ὁποίας δύναται νὰ ἔχῃ, ἀναλόγως τῶν περιστάσεων εἰς τὰς ὁποίας εὑρίσκεται· τότε ὑφίσταται πολιτικὴ εὐθύνη, καὶ ἡ Βουλὴ, ἡ ὁποία ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐξελέγχῃ αὐτὴν τὴν εὐθύνην, δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐπιβάλλῃ εἰς βάρος τῆς Κυβερνήσεως αὐτῆς δαπάνας αἱ ὁποῖαι ἐνηργήθησαν ἐντὸς τῶν κειμένων νόμων, καὶ τὰς ὁποίας δὲν κατεχράσθησαν.

§99Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἠξεύρετε ἐὰν ᾖναι κανονισμένη ἡ ὕπαρξις τῶν πρεσβειῶν;

§100ΡΙΚΑΚΗΣ. Ὑπάρχουν ὀργανικοὶ νόμοι περὶ πρεσβειῶν, οἱ ὁποῖοι ἐκανόνισαν πολλάκις τὸ προσωπικὸν καὶ δὲν ἠκυρώθησαν.

§101ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ποῖοι νόμοι;

§102ΡΙΚΑΚΗΣ. Τοῦ 1853, νομίζω.

§103ΔΟΥΜΑΣ. Ὑπάρχει ὁ νόμος τοῦ 1853, ἀλλ’ ἡ δαπάνη κανονίζεται ὑπὸ τῆς Βουλῆς.

§104ΡΙΚΑΚΗΣ. Ὑπάρχουν προηγούμενοι νόμοι, δὲν ἐπῆλθε δὲ οὐδεὶς μεταγενέστερος, ἀπαγορεύων ῥητῶς τὴν σύστασιν τῶν πρεσβειῶν καὶ καταργῶν τοὺς προηγουμένους· διότι τότε βεβαίως ἤθελα συμφωνήσει, ὅτι ἡ δαπάνη αὐτὴ ἦτο ἐναντία τῶν κειμένων νόμων, καὶ ἑπομένως δὲν ἠδύνατο νὰ γείνῃ. Ἀλλ’ ὅταν δὲν ἀντιβαίνῃ εἰς τοὺς κειμένους νόμους, τότε παραδέχομαι ὅτι εἶναι πολιτικὴ εὐθύνη, καὶ ἔχομεν δίκαιον νὰ εἴπωμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν· «ἐδαπάνησες 140,000 δραχμῶν, ἡ δαπάνη δ’ αὕτη ἠδύνατο νὰ γείνῃ κατὰ τοὺς κειμένους νόμους, ἀλλὰ δὲν ὑπῆρχεν ἀνάγκη τοιαύτης δαπάνης· ὥστε κακῶς διεχειρίσθης, κατεσπατάλησας τὰ δημόσια χρήματα, καὶ ἑπομένως σὲ ἀποδοκιμάζω». Ἀλλὰ δὲν δυνάμεθα τὴν δαπάνην αὐτὴν νὰ καταλογίσωμεν εἰς βάρος τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης καὶ δὲν δυνάμεθα νὰ τὴν ὑποχρεώσωμεν νὰ μισθοδοτήσῃ ἐξ ἰδίων τοὺς ὑπαλλήλους αὐτοὺς, οἱ ὁποῖοι ἐθεωροῦντο ὑπάλληλοι τοῦ Κράτους καὶ ἐξετέλουν δημοσίαν ὑπηρεσίαν. Κάμνω λοιπὸν τὴν διάκρισιν μεταξὺ τῆς πολιτικῆς εὐθύνης καὶ τῆς οἰκονομικῆς. Ἐὰν νομίζωμεν, ὅπως καὶ ἐγὼ συμφωνῶ μὲ τὸν ἀξιότιμον πρωθυπουργὸν καὶ τὸν ἀξιότιμον βουλευτὴν Μέσης, ὅτι δὲν ὑφίστατο αὐτὴ ἡ ἀνάγκη, δικαιούμεθα ν’ ἀπαιτήσωμεν τὴν πολιτικὴν εὐθύνην, ἣν τὸ Σύνταγμα καθιέρωσεν· ἀλλὰ νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι δικαιολογημένον νὰ θεωρήσωμεν τὴν δαπάνην αὐτὴν ὡς δυναμένην νομίμως νὰ καταλογισθῇ εἰς βάρος ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐδαπάνησαν.

§105ΤΙΝΕΣ. Ἀλλὰ τί νὰ κάμωμεν;

§106ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ τοὺς ἀποδοκιμάσητε, νὰ τοὺς παραπέμψητε καὶ νὰ τοὺς καταδικάσητε (θόρυβος). Ὁμιλοῦμεν διὰ πᾶσαν Κυβέρνησιν· ἑπομένως ἐὰν τοιαύτη Κυβέρνησις ὑφίσταται, ἥτις ἐδαπάνησε χρήματα ἄνευ ἀνάγκης, δύνασθε νὰ ζητήσητε παρ’ αὐτῆς λόγον καὶ νὰ κάμητε χρῆσιν ὅλων τῶν μέσων τὰ ὁποῖα ἔχετε, ἀλλὰ δὲν δύνασθε νὰ καταδικάσητε τοὺς ὑπουργοὺς ἐκείνους νὰ πληρώσωσι τὰ δαπανηθέντα.

§107ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Διὰ δύο λόγων ἠθέλησαν ν’ ἀποκρούσωσι δύο ἐκ τῶν προαγορευσάντων τὴν γνωμοδότησιν τῆς ἐπιτροπῆς, τοῦ νὰ ἐλαττωθῇ ἀπὸ τὸ οἰκεῖον κεφάλαιον τοῦ προϋπολογισμοῦ, τὸν ὁποῖον συζητοῦμεν, τὸ ποσὸν τὸ ἀφορῶν εἰς τὴν σύστασιν τῶν πρεσβειῶν κατὰ τὸ 1874 ἐν ἀπουσίᾳ τῆς Βουλῆς, μετὰ τὴν διάλυσιν αὐτῆς καὶ γιγνομένων τῶν ἐκλογῶν. Πρὸ πάντων ὅμως, λυποῦμαι διότι θέλω ὁμιλήσει κατὰ τῆς γνώμης τοῦ ἀξιοτίμου πρωθυπουργοῦ, οὐχὶ κατὰ τῆς γνώμης ἣν τυχὸν ἔχει περὶ τῆς ἀνάγκης τοῦ κράτους, τοῦ νὰ διατηρῇ ἢ νὰ μὴ διατηρῇ εἰς τὸ ἑξῆς πρεσβείας, ἀλλὰ κατὰ τῆς γνώμης αὐτοῦ εἰς τὴν εἰδικὴν ταύτην περίπτωσιν. Καὶ ὁ μὲν κ. πρωθυπουργὸς ἐδικαιολόγησε τὴν γνώμην του, εἰπὼν ὅτι τὸ ὑπουργεῖον οὐδένα νόμον παρεβίασε, συστῆσαν τὰς πρεσβείας· ὁ δὲ ἀξιότιμος βουλευτὴς Πατρῶν ἐδικαιολόγησε τὴν γνώμην του, εἰπὼν ὅτι δὲν πρέπει νὰ συγχέωμεν τὴν πολιτικὴν εὐθύνην μὲ τὴν οἰκονομικὴν διαχείρισιν. Ἀπαντῶ πρὸς τὸν κ. πρωθυπουργὸν ὅτι τὸ ἐξελεγκτικὸν δικαίωμα τῶν προϋπολογισμῶν, ὅπερ τὸ σύνταγμα ἀπέδωκεν εἰς τὴν Βουλήν, δὲν δεσμεύεται ἐκ τῶν διατάξεων τῶν νόμων· διότι, ὡς γνωρίζετε, πάντες οἱ προϋπολογισμοὶ εἶναι ἄδεια ἣν ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία παραχωρεῖ εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐξοδεύσῃ ἢ νὰ μὴ ἐξοδεύσῃ ποσόν τι. Ἐὰν τοῦτο ᾖναι ἀληθές, ἕπεται ὅτι ὅλοι οἱ νόμοι ὑπόκεινται εἰς τὴν ἄδειαν ταύτην καὶ ἠμποροῦν νὰ ὑπάρχωσιν ἐν τῇ πολιτείᾳ, ἀλλὰ δὲν δύνανται νὰ προκληθῶσι δαπάναι πρὸς ἐκτέλεσιν αὐτῶν ἅμα ὁ προϋπολογισμὸς δὲν τὸ ἐπιτρέπῃ· ἠμποροῦν οἱ κείμενοι νόμοι νὰ μὴ ἀπαγορεύωσι τὰς πρεσβείας, ἀλλ’ ἅμα ὁ προϋπολογισμὸς τῆς χρήσεως δὲν συμπεριλάβει αὐτάς, ἡ δαπάνη δὲν δύναται νὰ γείνῃ, καὶ ὅσον θέλει ἂς ὑπάρχῃ ὁ νόμος. Ὅσον δὲ ἀφορᾷ τὴν ὑπεράσπισιν τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Πατρῶν, παρατηρῶ ὅτι δὲν πρόκειται κατὰ τὴν στιγμὴν αὐτὴν περὶ πολιτικῆς εὐθύνης ἢ ποινικῆς εὐθύνης· πρόκειται περὶ καταρτισμοῦ ὑπὸ τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1874. Ναί, τῳόντι αἱ Κυβερνήσεις, διαλύουσαι τὴν Βουλήν, δύνανται νὰ ἐξοδεύσουν διὰ βασιλικῶν διαταγμάτων μέχρι συγκαλέσεως νέας Βουλῆς, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὑποβληθέντος προϋπολογισμοῦ· ἀλλὰ μήπως αἱ Βουλαὶ στεροῦνται διὰ τοῦτο τοῦ δικαιώματος, ὅταν ἔλθῃ ἡ ὥρα, ν’ ἀποφασίσωσι περὶ τῶν προϋπολογισμῶν τῶν ὑποβληθέντων, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων ἐγένοντο τὰ ἔξοδα καὶ ἐξεδόθησαν τὰ διατάγματα; δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία νὰ μεταῤῥυθμίσῃ τοὺς προϋπολογισμοὺς αὐτούς, καὶ ἄλλα τῶν κονδυλίων νὰ δεχθῇ, ἄλλα δὲ ν’ ἀποῤῥίψῃ; Κατ’ αὐτὴν τὴν στιγμὴν τί ἄλλο πρόκειται νὰ πράξωμεν ἢ τοῦτο; Βλέπετε λοιπόν, ὅτι ὅλως διόλου ἄσχετον πρὸς τὸ προκείμενον ζήτημα εἶναι καὶ τὸ ἐπιχείρημα τοῦ ἀξιοτίμου πρωθυπουργοῦ καὶ τὸ ἐπιχείρημα τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Πατρῶν· τοῦ μὲν κ. πρωθυπουργοῦ, διότι τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν περὶ τὸν καταρτισμὸν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους δὲν τὴν περιορίζουσιν οἱ νόμοι, διότι, ἂν καὶ ὑπάρχωσι νόμοι πολυδάπανοι, ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία μολαταῦτα ἠμπορεῖ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ὡρισμένης χρήσεως νὰ μὴ περιλάβῃ τὴν δαπάνην αὐτήν· τοῦ δὲ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Πατρῶν, διότι προκειμένου περὶ ἐξελέγξεως προϋπολογισμοῦ, περὶ καταρτισμοῦ προϋπολογισμοῦ, ἡ ἐλάττωσις τῶν ζητουμένων πιστώσεων δὲν εἶναι οὔτε πολιτικὴ εὐθύνη οὔτε ποινικὴ εὐθύνη, ἀλλ’ εἶναι ἐκτέλεσις τοῦ σπουδαιοτέρου τῶν καθηκόντων τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας καὶ πρὸ πάντων τῆς Βουλῆς. Ἀφοῦ τοιουτοτρόπως, κύριοι, ἀπεμάκρυνα ἀμφότερα τὰ ἐπιχειρήματα, διὰ τῶν ὁποίων οἱ ἀξιότιμοι προλαλήσαντες ἠθέλησαν ν’ ἀποκρούσωσι τὴν γνωμοδότησιν τῆς ἐπιτροπῆς, μεταβαίνω ἤδη εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν λόγων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι τὸν μὲν κ. Βούλγαρην ὤφειλον νὰ ἐμποδίσωσιν ἀπὸ τοῦ νὰ προβῇ εἰς τὸ ἔργον τῆς συστάσεως τῶν πρεσβειῶν, εἰς δὲ τὴν Βουλὴν δίδουσι τὸ δικαίωμα, κατὰ δὲ τὴν γνώμην μου ἐπιβάλλουσι καὶ τὸ καθῆκον, νὰ φανῇ αὐστηρά. Ὅτε τὸ ὑπουργεῖον Βούλγαρη, διαλύσαν τὴν Βουλήν, ἐσύστησε τὰς πρεσβείας, δὲν εἶχε μόνον ἐνώπιόν του τοὺς νόμους, οἱ ὁποῖοι ἐπιτρέπουν, ὁσάκις τὸ Κράτος ἤθελεν ἀναγνωρίσει τὴν ἀνάγκην, τὴν σύστασιν πρεσβειῶν, ἀλλ’ εἶχε μίαν νεαρὰν ἀπαγόρευσιν τοῦ νὰ τὸ πράξῃ. Νομίζω ὅτι πᾶσα Βουλὴ ἀντιπροσωπεύει τὸν τόπον, καὶ δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ διακρίνωμεν τὴν μὲν ἀπὸ τῆς δέ· τὸ λέγω τοῦτο, διότι φρονῶ ὅτι ὁ κ. Βούλγαρης ὡς ὑπουργὸς τοῦ Κράτους δὲν εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ εἴπῃ ὅτι τὰ ἀποφασισθέντα ὑπὸ τῆς Βουλῆς τοῦ 1873 δὲν ἐθεώρει ὡς ἀπόῤῥοιαν τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας τοῦ ἔθνους καὶ τῆς γνώμης αὐτοῦ. Κατὰ τὸ 1873 ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία, δηλονότι ἡ Βουλὴ συμπεριλαμβανομένου καὶ τοῦ ἡγεμόνος, καὶ κατὰ πρῶτον λόγον μάλιστα τοῦ ἡγεμόνος, ὁ ὁποῖος προηγήθη τῆς ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς διὰ τῆς ἀνακλήσεως τῶν πρέσβεων, ἀπεφάσισε, καὶ ἀπεφάσισεν ὑποχρεωτικῶς καὶ διὰ τὸν κ. Βούλγαρην, νὰ μὴ ὑπάρχωσιν αἱ πρεσβεῖαι, μέχρις οὗ πάλιν τὸ ἔθνος διὰ τῆς νομίμου ἐξουσίας, ἡ ὁποία τὸ ἀντιπροσωπεύει, τῆς νομοθετικῆς, ἤθελεν ἀποφασίσει περὶ τοῦ ἐναντίου. Ὅταν λοιπὸν μετὰ τοιαύτην ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς καὶ τοῦ Βασιλέως ἡ Κυβέρνησις ἐπαναφέρῃ τὸν θεσμὸν τῶν πρεσβειῶν, καὶ τὸν ἐπαναφέρει ἐνῷ ἐνεργεῖ τὰς ἐκλογὰς διὰ τῶν ὁποίων πρόκειται νὰ ἐρωτήσῃ τὸ ἔθνος περὶ τῆς πολιτικῆς καὶ διοικήσεώς της, ἐν χρονικῷ διαστήματι κατὰ τὸ ὁποῖον τὰ πάντα ὑπάρχουν ἐκκρεμῆ, μάλιστα δὲ τὰ ζητήματα τὰ ὁποῖα ἀντιβαίνουσιν εἰς τὰς ἐκδοθείσας ἀποφάσεις τῆς ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας καὶ τοῦ ἡγεμόνος, ἡ Κυβέρνησις αὐτή, κύριοι, πράττει μίαν αὐθάδειαν. Ὁ ὑπουργός, ὁ μεθ’ ὅλα ταῦτα ἐπαναφέρων καὶ θεσμὸν καὶ πίστωσιν, καὶ ταῦτα ἐν ᾧ γίνονται αἱ ἐκλογαί, αὐτὸς πράττει αὐθάδειαν, καὶ μὲ τὴν αὐθάδειαν αὐτὴν ἀπευθύνεται κατὰ τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας, κατὰ τοῦ ἔθνους αὐτοῦ. Ἀλλὰ διὰ νὰ ἐννοήσητε, κύριοι, τὸ μέγεθος τῆς αὐθαδείας, πρέπει νὰ ἐνθυμηθῆτε περὶ τίνος πράγματος πρόκειται εἰδικῶς καὶ οὐχὶ ἁπλῶς κατ’ ἀρχὴν, διότι δὲν πρόκειται ἁπλῶς περὶ μιᾶς πιστώσεως. Ὅταν ἀνακαλῶνται οἱ πρέσβεις, ἠξεύρετε, κύριοι, τί συμβαίνει; Ὁ ἡγεμὼν γράφει αὐτόγραφον ἐπιστολὴν πρὸς τὸν ἡγεμόνα παρ’ ᾧ ἔχει τὸν πρέσβυν, καὶ διὰ τῆς ἐπιστολῆς του ἐκείνης δικαιολογεῖ, καὶ προσπαθεῖ μετὰ μεγίστης ἀκριβείας καὶ προσοχῆς νὰ δικαιολογήσῃ, τὴν αἰτίαν, διὰ τὴν ὁποίαν ποιεῖ τὴν ἀνάκλησιν· προσπαθεῖ νὰ μὴ ἀφήσῃ τὴν παραμικρὰν ἀμφιβολίαν εἰς τὸν ἡγεμόνα, παρ’ ᾧ εἶχε πρέσβυν, ὅτι τυχὸν ἐκ δυσαρεσκείας καὶ ἐκ δυσμενείας ποιεῖται τὴν ἀνάκλησιν. Καὶ σᾶς παρακαλῶ εἰς τοῦτο πολὺ νὰ προσέξητε, διότι σᾶς τὸ ἀνέφερον ἵνα ἀποδείξω, ὡς προεῖπον, τὸ μέγεθος τῆς αὐθαδείας. Τὸ ὑπουργεῖον, τοῦ ὁποίου εἶχον τὴν τιμὴν νὰ προεδρεύω, ἀνεκάλεσε τοὺς πρέσβεις, καὶ διὰ τῆς ἐπιστολῆς τοῦ βασιλέως προσεπάθησε νὰ δικαιολογήσῃ τοὺς λόγους τῆς ἀνακλήσεως εἰς τρόπον ὥστε οὐδεμία ψυχρότης ἐκ τῆς ἀνακλήσεως νὰ γεννηθῇ. Ὁ κ. Βούλγαρης ἐσύστησεν ἐκ νέου τὰς πρεσβείας, καὶ διὰ τῆς πράξεώς του ἀπέδειξε τὴν ἐπιπολαιότητα τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, διότι οἱοσδήποτε λόγος καὶ ἂν ὑπαγορεύῃ τὴν ἀνάκλησιν τῶν πρεσβειῶν, αὐτὸς ὁ λόγος δὲν πρέπει νὰ ᾖναι τόσῳ βραχύβιος, ὥστε μετὰ ἓν ἔτος νὰ ἐκλίπῃ. Συστήσας ὁ κ. Βούλγαρης τὰς πρεσβείας, ἀνεκοίνωσεν εἰς τοὺς ἡγεμόνας, παρ’ οἷς ἀπέστειλε πρέσβεις, ὅτι οἱ λόγοι τῆς ἀνακλήσεως ἐξέλιπαν καὶ ὅτι τὸ Κράτος μετὰ ἓν ἔτος ἐπεθύμει νὰ ἔχῃ πρέσβεις. Παρεκτὸς ὅμως τούτου, ἐὰν τὸ ὑπουργεῖον ἐκεῖνο εἶχε τὸν ἐλάχιστον σεβασμὸν πρὸς τὴν ἐθνικὴν ἀντιπροσωπείαν καὶ ἤθελεν ἀφήσει εἰς αὐτὴν πλήρη τὴν ἐξουσίαν τοῦ καταρτίζειν τὸν προϋπολογισμὸν καὶ ἀποφασίζειν περὶ τῶν ἀναγκῶν τοῦ Κράτους, ἔπρεπε νὰ μὴ τολμήσῃ νὰ προβῇ εἰς τὴν πρᾶξιν ταύτην, διότι θὰ ἦτο μέγας ἐξευτελισμὸς τοῦ Κράτους ἐὰν καὶ πάλιν μετὰ τρεῖς μῆνας, ἐρχομένης τῆς νέας Βουλῆς καὶ ἀποφασιζούσης, παρὰ τὴν γνώμην τοῦ ὑπουργείου ἐκείνου, ὅτι οἱ πρέσβεις κακῶς ἀπεστάλησαν, ἤθελεν ἀναγκάσει τὸν ἡγεμόνα νὰ εἴπῃ ἐκ νέου εἰς τὰς ξένας αὐλὰς, ὅτι ἀνακαλεῖ καὶ πάλιν τὰς πρεσβείας ἃς πρὸ τριῶν μηνῶν εἶχε συστήσει. Βεβαίως ὅταν πρόκηται περὶ διορισμοῦ ἐπιθεωρητῶν οἰκονομικῶν, τοὺς ὁποίους τυχὸν ὁ προηγούμενος προϋπολογισμὸς εἶχε καταργήσει, τὸ κακὸν δὲν εἶναι μέγα· εἶναι βεβαίως πάντοτε μία, οὕτως εἰπεῖν, ὀλιγωρία τῆς γνώμης τοῦ κοινοβουλίου, τὸ ὁποῖον εἶχε καταργήσει τὰς θέσεις αὐτὰς, ἀλλὰ τὸ κακὸν περιορίζεται μέχρις ἐδῶ· πρόκειται περὶ πιστώσεως, ἡ ὁποία ἐδαπανήθη εἰς τὴν ἐσωτερικὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Κράτους, καὶ ἡ ὁποία, ὅταν ἡ Βουλὴ θὰ συνέλθῃ μετὰ δύω ἢ τρεῖς μῆνας, ἠμπορεῖ ἄνευ οὐδεμιᾶς προσβολῆς καὶ μάλιστα ἐξωτερικῆς νὰ καταργηθῇ καὶ πάλιν· ἀλλ’ ἐδῶ δὲν ἐπρόκειτο περὶ τούτου. Λοιπὸν τὸ ὑπουργεῖον ἐκεῖνο πρῶτον μὲν εἶχεν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἡ γνώμη τοῦ ἔθνους ἦτο ἐναντία τῆς συστάσεως τῶν πρεσβειῶν, καὶ ὤφειλε ν’ ἀναμείνῃ δευτέραν ἀπόφασιν τοῦ κοινοβουλίου πρὶν προβῇ εἰς ἀνασύστασιν αὐτῶν. Δεύτερον δὲν ἔπρεπε νὰ τὸ πράξῃ ἰδίως, διότι ἐπρόκειτο περὶ πρεσβειῶν, καθότι ἡ ἀνάκλησις καὶ σύστασις, καὶ πάλιν ἀνάκλησις τῶν πρεσβειῶν ἐντὸς βραχυτάτου διαστήματος χρονικοῦ, ἤθελε φέρει προσβολὴν εἰς τὸ Κράτος καὶ ἐλαττώσει τὴν ἀξιοπρέπειαν αὐτοῦ. Ἀλλὰ περιπλέον ἐρωτῶ, καὶ πρὸ πάντων ἀπευθύνω τὴν ἐρώτησιν ταύτην πρὸς τὸν ἀξιότιμον πρωθυπουργόν· διὰ τί ὁ κ. Βούλγαρης ἐσύστησε τὰς πρεσβείας ἐν ᾧ χρόνῳ ἐνήργει τὰς ἐκλογάς; ἐρωτῶ, ὁ κ. πρωθυπουργὸς ἠδυνήθη νὰ εὕρῃ λόγον τινὰ, εἴτε ἕνεκα τῶν ἐσωτερικῶν, εἴτε ἕνεκα τῶν ἐξωτερικῶν περιστάσεων, δικαιολογοῦντα τὴν σύστασιν τῶν πρεσβειῶν ἐν ᾧ ἐνηργοῦντο αἱ ἐκλογαί; Εἶπε τῳόντι ἕνα, ὁ ὁποῖος δι’ ἡμᾶς ἔχει μεγάλην σημασίαν· εἶπεν ὅτι «ὅτε ἐγένετο ἡ σύστασις τῶν πρεσβειῶν ὁ πρωθυπουργὸς σπουδαίως ἠγανάκτησεν». Ἐπεθύμουν ὅμως οἱ πολιτικοὶ ἄνδρες νὰ διατηρῶσι τὴν ἀγανάκτησίν των νωπὴν καὶ ἀκεραίαν μέχρι τῆς στιγμῆς καθ’ ἣν πρόκειται νὰ ἐκπληρώσωσι τὸ καθῆκον, τὸ ὁποῖον ἡ ἀγανάκτησις ὑπηγόρευσεν. Δὲν πρόκειται σήμερον, κύριοι, νὰ πράξωμεν κανὲν κακὸν κατὰ τοῦ ὑπουργείου ἐκείνου, διότι σᾶς πληροφορῶ, ὅτι αὐτὸ τὸ ὁποῖον πράττομεν σήμερον εἶναι ἀσήμαντον. Ἐξετάσατε τί πράττομεν καὶ θὰ ἴδητε ὅτι ἔχω δίκαιον. Ὑποθέσατε, ὅτι συζητοῦμεν σήμερον τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1876 (διότι ἡ συζήτησις αὐτοῦ ἤθελεν εἶσθαι τῳόντι συζήτησις προϋπολογισμοῦ) καὶ ὅτι περιορίζομεν τὴν πίστωσιν, τὴν ὁποίαν τὸ ὑπουργεῖον μᾶς προτείνει. Οὐδὲν ἐπράξαμεν κακὸν, τὸ ἔργον μας μάλιστα εἶναι ἀσήμαντον· διὰ τί; διότι ἂν ὑπάρξωσιν ἀνάγκαι ὑπεράνω τῶν πιστώσεων, τὰς ὁποίας χορηγοῦμεν εἰς τὸ ὑπουργεῖον, θέλει καλυφθῆ τὸ κενὸν δι’ ἀναπληρωτικῶν πιστώσεων. Τὸ ἴδιον θὰ συμβῇ καὶ εἰς τὸν προκείμενον προϋπολογισμόν, ἀλλὰ δι’ ἑτέρου μηχανισμοῦ· ἀντὶ τῶν ἀναπληρωτικῶν πιστώσεων, ἃς δὲν δύνανται πλέον αἱ Κυβερνήσεις νὰ ζητήσωσι, διότι παρῆλθεν ὁλόκληρος ἡ χρῆσις πρὶν ἢ ψηφισθῇ ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1874, ἐν καιρῷ τῷ δέοντι θὰ ἐπέλθῃ πίστωσις ἀναπληρωτικὴ κεκλεισμένων ἢ καὶ διαγεγραμμένων χρήσεων. Καὶ βεβαίως θὰ ἐπέλθῃ πρὶν ἔλθῃ ἡ στιγμὴ καθ’ ἣν ἡ Βουλὴ θὰ ψηφίσῃ τὸν ἀπολογισμόν, διότι μέχρι τῆς σήμερον ὁ τελευταῖος ἀπολογισμὸς ὁ ὑποβληθεὶς εἰς τὴν Βουλὴν εἶναι τοῦ 1865, δηλαδὴ ὁ πρὸ δεκαετίας, ἐντὸς τῶν δέκα δὲ ἐτῶν θὰ ὑπάρξῃ ἐποχὴ εὔνους τῇ ἐξελεγχομένῃ Κυβερνήσει, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ κατορθωθῇ ὥστε δι’ ἀναπληρωτικῶν πιστώσεων κεκλεισμένων ἢ διαγεγραμμένων χρήσεων νὰ συμπληρωθῶσι τὰ κενὰ, ἅπερ σήμερον δημιουργοῦμεν, διότι σήμερον τίποτε δὲν κάμνομεν ἄλλο παρ’ ὅτι χορηγοῦμεν πιστώσεις· ὅταν δὲ φανῶσιν αὗται ἀνεπαρκεῖς, δὲν θὰ τὰς συμπληρώσωμεν δι’ ἀναπληρωτικῶν πιστώσεων τῆς χρήσεως τοῦ 74, θὰ τὰς ἀναπληρώσῃ ὅμως εἴτε ἡ παροῦσα Βουλὴ, εἴτε ἡ ἐπιοῦσα, εἴτε οἱαδήποτε ἄλλη ἐντὸς μιᾶς δεκαετίας, διὰ πιστώσεων κεκλεισμένων καὶ διαγεγραμμένων χρήσεων. Ἀλλὰ τί λοιπὸν πρόκειται ἤδη νὰ κάμωμεν; Πρόκειται νὰ ἐκφράσῃ ἡ Βουλὴ τὴν γνώμην της ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, ἂν τῳόντι ἐγκρίνῃ τὴν γενομένην σύστασιν τῶν πρεσβειῶν ἐνῷ διεξήγοντο αἱ ἐκλογαί· καὶ πρέπει νὰ ἔχῃ τὴν παῤῥησίαν νὰ ἐκφράσῃ ἡ Βουλὴ τὸ φρόνημά της, ἂν δὲ δὲν τὸ ἐκφράσῃ, χαρίζεται διὰ λόγους, οἱ ὁποῖοι δὲν προέρχονται ἀπὸ τὴν συνείδησίν της. Βεβαίως ἠμπορεῖ ἕκαστος τῶν βουλευτῶν νὰ ἔχῃ γνώμην ἐναντίαν τῆς γνώμης ἐμοῦ καὶ ἄλλων ὁμοφρονούντων, ἀλλ’ ὅμως οὐδὲν ὑπάρχει ἐμπόδιον ν’ ἀποφανθῇ, καὶ πρέπει νὰ τὸ πράξῃ. Ἡ δὲ γνώμη ἑκάστου εἰς τί πρέπει νὰ περιστρέφεται; Εἰς τὸ ἂν καλῶς ἢ κακῶς ἡ Κυβέρνησις τοῦ 74, διαλύσασα τὴν Βουλὴν καὶ γενομένων τῶν ἐκλογῶν, συνέστησε τὰς πρεσβείας, τὰς ὁποίας ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία καὶ ὁ Βασιλεὺς εἶχον καταργήσει πρὸ ἑνὸς ἔτους. Ἐγὼ βεβαίως δὲν κρύπτω τὸ φρόνημά μου, οὔτε δύναμαι νὰ καταστείλω τὰς ὑπαγορεύσεις τῆς συνειδήσεώς μου καὶ νὰ μὴ ἀποφανθῶ, ὅτι δὲν ἐγκρίνω τὴν σύστασιν τῶν πρεσβειῶν· πρῶτον μὲν, διότι προϋπῆρχεν ἀπαγόρευσις ἐθνική· δεύτερον δὲ, διότι ἡ πρᾶξις ἐγένετο ἐκ μεγάλης ἀδιαφορίας καὶ περιφρονήσεως πρὸς τὰ δικαιώματα τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας, οὐ μόνον διότι εἶχε προεκφρασθῆ, ἀλλὰ καὶ διότι, ἐνῷ ἀφ’ ἑνὸς ἔπρεπε νὰ ᾖναι ἀνεξάρτητος νὰ δεχθῇ ἢ νὰ μὴ δεχθῇ τὴν πρᾶξιν ταύτην τῆς Κυβερνήσεως, ἐδεσμεύετο ἀφ’ ἑτέρου ὑπὸ τοῦ αἰσθήματος τῆς ἀξιοπρεπείας τοῦ ἔθνους, διὰ τὸν ἰδιάζοντα τρόπον καθ’ ὃν αἱ πρεσβεῖαι καὶ ἀνακαλοῦνται καὶ συσταίνονται· καὶ τρίτον, διότι τὴν σύστασιν τῶν πρεσβειῶν δὲν προεκάλεσε κανὲν γεγονὸς ἀπροσδόκητον καὶ κατεσπευσμένον, ὥστε ἡ Κυβέρνησις νὰ ὑπερπηδήσῃ τόσα ἠθικὰ ἐμπόδια, εἰμὴ διότι ἤθελε νὰ ὑποστηρίξῃ καὶ ἐν τῇ ξένῃ τὸ πραξικόπημα, τὸ ὁποῖον εἰργάζετο καὶ ἐν τῇ ἡμεδαπῇ (βέβαια, βέβαια, ἐξ ἀριστερῶν. Χειροκροτήματα ἐκ τοῦ ἀκροατηρίου).

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχία. Δὲν γνωρίζετε ὅτι ἔχω δικαίωμα νὰ ἐκκενώσω τὰ ἀκροατήρια;

§109ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Μετὰ τὸ ζήτημα τῶν πρεσβειῶν, ἀναγκάζομαι, ἀπαντῶν εἰς τὸν κ. πρωθυπουργὸν, νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις περὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ. Σᾶς ὁμολογῶ δὲ ὅτι δὲν ἠμπόρεσα νὰ ἐννοήσω τὸν λόγον, διὰ τὸν ὁποῖον ὁ κ. πρωθυπουργὸς προσῆλθε σήμερον εἰς τὸ βῆμα μετὰ τοσαύτης ἀπελπισίας περὶ τῶν πραγμάτων. Ἐν τούτοις οὔτε ὁ χρόνος ἐπιτρέπει, οὔτε καμμία ἀφορμὴ ὑπάρχει νὰ θελήσω νὰ ἀνατρέξω εἰς τὰς παρελθούσας οἰκονομικὰς διαχειρίσεις· ἐνθυμίζων ὅμως εἰς τὴν Βουλὴν κατὰ τὴν στιγμὴν αὐτὴν τὸν λόγον τοῦ ἀξιοτίμου πρωθυπουργοῦ, θέλω εἰπεῖ ὀλίγας λέξεις ἐπὶ τοῦ προκειμένου προϋπολογισμοῦ. Ὁ κ. πρωθυπουργὸς εἶπεν ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ βελτίωσις εἰς τὸν προϋπολογισμόν, καὶ ἐγὼ λέγω ὅτι ἔχω τὴν ἀναίρεσιν τῶν λόγων του πρὸ τῶν ὀφθαλμῶν μου.

§110ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν εἶπον αὐτό· εἶπον, κατὰ δυστυχίαν τὰ ἔξοδα, τὰ ὁποῖα ἑκάστοτε προστίθενται, αἱ δαπάναι, αἱ ὁποῖαι παρακαίρως γίνονται, δὲν διορθοῦνται εὐκόλως, καὶ μένουσι πληγαὶ ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον εἰς τὸν προϋπολογισμόν.

§111ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἔστω λοιπόν, μολονότι, πλὴν τῆς ἀγορεύσεως τοῦ κ. πρωθυπουργοῦ, διατηρῶ νωπὴν εἰς τὴν μνήμην μου τὴν ἀπάντησιν, τὴν ὁποίαν εἰς τὴν ἀγόρευσιν αὐτοῦ ἔκαμεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Μέσης, ὁ ὁποῖος ἐπραγματεύθη τὸ ζήτημα τοῦτο διαδεχθεὶς εἰς τὸ βῆμα τὸν ἀξιότιμον πρωθυπουργόν. Ἀλλ’ ἔστω· ἐπειδὴ εἴμεθα ἐντὸς τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ αὐτὸν ἐξελέγχομεν, παρατηρῶ ἐν ὀλίγοις ποία εἶναι ἡ κατάστασίς του. Εἴσπραξις δραχμαὶ 37,400,000, καθυστερήματα δραχμαὶ 2,936,000· δὲν ἐβεβαιώθησαν δὲ οὐδὲ εἰσεπράχθησαν ἐκ φόρων οἰκοδομῶν καὶ ἀμπέλων δραχμαὶ 600,000, ἐχαρίσθη ἡ πρόσοδος τοῦ Λαυρίου δραχμαὶ 700,000. Ἀφῆκε λοιπὸν ἀβεβαίωτα ἢ ἀνείσπρακτα ἢ χαρισμένα ἡ χρῆσις τοῦ 1874 δραχμαὶ 4,236,000, εἰσπράξεις δὲ δραχμὰς 37,400,000, ἐξ ὧν ἐξεπέσατε ἓν ποσόν, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀριθμὸς μόνον καὶ οὐχ ἀργύριον, ἤτοι ἐπιστροφαὶ χρημάτων, δραχμὰς 1,250,000, καὶ ἔχετε τακτικὰς εἰσπράξεις 36,150,000 δραχμάς.

§112ΖΩΧΙΟΣ. Ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 75 ἔχει καὶ 1,600,000, τὰς ὁποίας ἐδαπάνησαν διὰ λογαριασμὸν τοῦ 74.

§113ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Αἱ εἰσπράξεις λοιπὸν εἶναι δραχμαὶ 36,150,000, ἔξοδα τακτικὰ ἄνευ ἐκτάκτων 38,386,970· ἑπομένως ἔλλειμμα δραχμῶν 2,236,970. Ἀνέφερα τοὺς ἀριθμοὺς ἄνευ ἐκτάκτων ἐσόδων ἢ δαπανῶν· ἀναφέρω ἤδη μετὰ τῶν ἐκτάκτων ἐσόδων καὶ δαπανῶν. Τακτικαὶ δαπάναι 38,386,970, ἔκτακτοι δὲ τὰ ποσά, δι’ ἃ ἐγένετο πρόβλεψις, ὅπως διὰ τοῦ δανείου πληρωθῶσι 25,475,000. Ἑπομένως τὰ ἔξοδα ἀναβαίνουν εἰς δραχμὰς 63,861,970, τὰ δὲ ἔσοδα εἰς δραχμὰς 37,400,000, εἰς ἃ προσθετέον τὰ εἰσπραχθέντα ἐκ τοῦ δανείου, δραχμαὶ 23,587,200, τὸ ὅλον δραχμαὶ 60,987,200· ὥστε τὸ ἔλλειμμα εἶναι δραχμαὶ 2,874,770. Ἀγνοῶ ἂν δὲν ἀπαιτῶνται καὶ ἕτεραι πιστώσεις, καὶ ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ τὸ ἀγνοῶ καὶ νὰ διστάζω, διότι τὸ γενόμενον εἰς τὴν χρῆσιν αὐτὴν εἶναι πρωτοφανές· δὲν ὑπάρχει χρῆσις, εἰς τὴν ὁποίαν νὰ μὴ προστεθῶσι μέχρι λήξεως αὐτῆς ἀναπληρωτικαί, ἐνίοτε δὲ καὶ ἔκτακτοι πιστώσεις, ἀλλ’ εἰς τὴν προκειμένην δὲν ὑπάρχουσι, διότι δὲν ἐδόθη ὁ ἁρμόδιος καιρός.

§114ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Αἱ ὑπερβάσεις ὅλαι περιελήφθησαν εἰς τὸν προϋπολογισμόν, καὶ διὰ τοῦτο δὲν ὑπῆρξεν ἀνάγκη ἀναπληρωτικῶν πιστώσεων.

§115ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐλάβατε καιρὸν νὰ κάμητε ἐξακρίβωσιν ἐφ’ ὅλων;

§116ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐλάβομεν ὑπ’ ὄψιν τὰ πληρωθέντα.

§117ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Καὶ τὰς καθυστερούσας ἐκκαθαρίσεις δαπανῶν ἢ πληρωμάς;

§118ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὰς τὰς ἐπεράσαμεν εἰς τὰς κεκλεισμένας χρήσεις, ἀφοῦ ἡ χρῆσις ἔκλεισε.

§119ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐν τοσούτῳ δὲν ἦσαν γνωσταὶ αὗται πρότερον, καὶ βλέπετε, ὅτι μολονότι ἐκάματε ἣν εἴπατε ἐργασίαν, πάντοτε ἔμειναν ἀπὸ τοῦδε διὰ τὰς κεκλεισμένας χρήσεις ποσά. Ἐπειδὴ ἔχομεν αὐτὴν τὴν κατάστασιν τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ πρόκειται ν’ ἀποφανθῶμεν γνώμην περὶ αὐτοῦ, ὀφείλομεν νὰ προστρέξωμεν εἰς τὸν ἑξῆς συλλογισμόν. Ἦτο τάχα προωρισμένον ἐκ τῶν πραγμάτων τοιαύτη νὰ ὑπάρξῃ ἡ διαχείρισις τῆς χρήσεως τοῦ 1874, ναὶ ἢ ὄχι; Εἰς τί μᾶς ὁδηγοῦν τὰ πράγματα; Βεβαιωθέντα 40,386,000, πρόσοδοι τῶν ἀμπέλων καὶ τῶν οἰκοδομῶν 600,000, γίνονται 40,986,000· ἐκπέσατε τὴν ἐπιστροφὴν χρημάτων, ὡς προεξήγησα, καὶ ἔχετε 39,736,000. Ἐὰν εἰς τὰ καθυστεροῦντα δὲν ἤθελε φανῆ αὐτὴ ἡ ἀσύγγνωστος ὀλιγωρία καὶ ἀκηδία, ἐὰν ἠκολούθει ἡ Κυβέρνησις τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα εὗρεν ὅτι ἠκολούθησαν αἱ προκάτοχοι Κυβερνήσεις ὅτε τὰ καθυστεροῦντα ἐμετριάσθησαν εἰς 5%, τὰ καθυστεροῦντα ἤθελον εἶσθαι 2 ἑκατομμύρια, ἤτοι τὰ ἔσοδα δρ.37,736,000. Ἐὰν δὲ εἰσέπραττε καὶ τὰ βεβαιωθέντα δυνάμει τῶν νόμων ἐκ τοῦ Λαυρίου, τοὐλάχιστον 700,000 δρ., τὰ εἰσπραχθέντα ἔσοδα θὰ ἦσαν 38,436,000 ἀντὶ ὧν εἰσέπραξε δρ. 36,400,000. Λέγω λοιπὸν 1) ὅτι τὰ καθυστεροῦντα δὲν ἔπρεπε νὰ ᾖναι τοσαῦτα, διότι ὑπερέβησαν πολὺ τὰ τῶν παρελθόντων τελευταίων ἐτῶν· 2) ὅτι ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία δὲν εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ χαρίσῃ καμμίαν πρόσοδον. Ἐπειδὴ δὲ ἀμφότερα ἔπραξεν, αἱ εἰσπράξεις ὑπεβιβάσθησαν εἰς μόνον 36,400,000 ἀντὶ 38,400,000, ἤτοι ἔλαττον κατὰ 2 ἑκατομμύρια δραχμῶν. Δὲν θέλω νὰ προβῶ εἰς περαιτέρω ἀνάλυσιν, καὶ τελειόνω μὲ μίαν παρατήρησιν, ὅτι, ἂν εἰς τὰ ἔξοδά της ἤθελεν ἀκολουθήσει τὸ μέτρον τῆς προηγηθείσης Κυβερνήσεως, τὰ ἔξοδα τῆς γενικῆς ὑπηρεσίας ἔπρεπε νὰ ᾖναι κατὰ 1 ἑκατατομμύριον ὀλιγώτερα ἀφ’ ὅσα ἡ τοῦ κ. Βούλγαρη ἐδαπάνησεν, ὡς ἐξέθεσα εἰς τὴν χθεσινὴν ὁμιλίαν μου, καὶ διότι, ἀντὶ νὰ δαπανήσῃ δρ. 38,386,000, θὰ ἐδαπάνα δρ. 37,386,000, καὶ θὰ ὑπῆρχεν οὐ μόνον ἰσοζύγιον, ἀλλὰ καὶ περίσσευμα. Εἴτε λοιπὸν εἶπεν, εἴτε δὲν εἶπεν ὁ ἀξιότιμος πρωθυπουργὸς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὑπέθεσα, ἕπεται ἐκ τῆς συντόμου ἀναλύσεως, τὴν ὁποίαν ἔκαμα βασιζόμενος εἰς ἀριθμούς, καλῶς ἐξελεγχθέντας καὶ σήμερον καὶ χθές, ὅτι διαχείρισις προϋπολογισμοῦ ἀπὸ διαχειρίσεως διαφέρει, καὶ ὅτι ἂν δὲν ᾖναι δυνατὸν ἐν Ἑλλάδι νὰ κατορθωθῶσι μεγάλα πράγματα διὰ τῆς διαχειρίσεως, μεταξὺ ὅμως ἑνὸς καὶ δύω καὶ δύω ἥμισυ ἑκατομμυρίων, δύναται νὰ διαφέρῃ διαχείρισις ἀπὸ διαχείρισιν, καὶ ἐπικαλούμενος τὴν γνώμην τοῦ κ. ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, φέρω ὡς παράδειγμα τὸ προκείμενον, καθ’ ὃ ἡ Κυβέρνησις τοῦ 1874 ἐκ τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων ἥμαρτε κατὰ 3 ἑκατομμύρια τοὐλάχιστον.

§120ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριοι, ὁμιλήσας περὶ προϋπολογισμοῦ, δὲν ὡμίλησα περὶ τῆς ἐφαρμογῆς αὐτοῦ, περὶ τῆς διαχειρίσεως· ὡμίλησα περὶ τῶν πόρων ἐν γένει καὶ περὶ τῶν ἐξόδων, τὰ ὁποῖα σημειοῦνται εἰς τὸν προϋπολογισμόν, καὶ λέγω ὅτι αἱ μεταβολαὶ καὶ τροποποιήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐπῆλθον εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ὡς πρὸς τὴν ἐλάττωσιν τῶν πόρων παρακαίρως καὶ παραλόγως καὶ ὡς πρὸς τὴν προσθήκην ἐξόδων, ἐγέννησαν δικαιώματα καὶ ἀνάγκας· ἤδη δὲ παρουσιάζονται δυσκολίαι σπουδαῖαι ὡς πρὸς τὴν ἐπίτευξιν τῆς ἰσοῤῥοπίας· ἀλλὰ δὲν πρόκειται σήμερον περὶ τοῦ τίς διεχειρίσθη καλλίτερον καὶ ἄφησεν ὀλιγώτερον ἔλλειμμα, ἢ διεχειρίσθη χειρότερον καὶ ἄφησε περισσότερον· τοῦτο εἶναι ξένον ζήτημα. Ἐγώ, κύριοι, δὲν εἶπον ποτέ, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐξελέγχῃ τοὺς ὑπουργούς, ὅτι δὲν εἶναι κυρία τοῦ Ταμείου, καὶ ὅτι δύναται νὰ ἐξοδεύσῃ τις ἄνευ τῆς ἀδείας της, διότι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ διέλθῃ ἀπὸ τὸν νοῦν μου τὸ τοιοῦτον· ἀλλ’ εἶπον ὅτι τὸ προκείμενον ζήτημα εἶναι ὅλως διόλου ἄλλο· πρέπει σήμερον ἡ Βουλὴ νὰ ἐκδώσῃ ἀπόφασιν οἰκονομικὴν ἢ ὄχι; Τί θέλει ὁ κ. Δεληγεώργης, νὰ ἀποφανθῇ ἡ Βουλὴ σήμερον ὅτι κάκιστα ἔπραξε τὸ ὑπουργεῖον ἐκεῖνο καὶ αὐθαδέστατα νὰ διορίσῃ τοὺς Πρέσβεις; Καὶ ὅτε ὑπῆρχε τὸ ὑπουργεῖον ἐκεῖνο, ἐγὼ καὶ ὅλη ἡ ἀντιπολίτευσις εἴχομεν καὶ ἐξακολουθοῦμεν νὰ ἔχωμεν τὴν γνώμην, ὅτι κάκιστα ἔπραξε καὶ κακῶς ἐξετίμησε τὰς περιστάσεις καὶ τὰς ἀνάγκας διορίσαν τοὺς Πρέσβεις, ἐν ᾧ ἔπρεπε νὰ περιμείνῃ τὴν Βουλήν· εἰς τοῦτο εἴμεθα σύμφωνοι. Ἀλλά, κύριοι, σήμερον συζητοῦμεν τὴν πίστωσιν, καὶ ἡ ἀπόφασίς μας οὐδένα ἄλλον ἔχει σκοπὸν, οὐδεμίαν συνέπειαν, εἰμὴ οἰκονομικήν· ὅταν συζητῶμεν προϋπολογισμὸν, ἡ ἀπόφασίς μας δὲν εἶναι οἰκονομικὴ ἁπλῶς, ἀλλὰ καὶ πολιτική. Ἐὰν σήμερον δὲν λύωμεν τὸ οἰκονομικὸν ζήτημα καὶ δὲν καταλογίζομεν, τότε εἴμεθα σύμφωνοι. Ἀφοῦ τὰ χρήματα ἐπληρώθησαν, ἰσχυρίζομαι, ὅτι ἀναπληρωτικὴ πίστωσις δὲν δύναται νὰ δοθῇ, διότι ἡ πίστωσις δίδεται ὅταν τὰ χρήματα δὲν ᾖναι πληρωμένα καὶ ζητῆται πίστωσις, ἵνα πληρωθῶσιν· εἰς τὸν ἀπολογισμὸν δύναται νὰ δοθῇ πίστωσις ἐπὶ μὴ πληρωθέντων, ἀλλ’ ἡ Βουλὴ δύναται νὰ λύσῃ καὶ ὁριστικῶς τὸ ζήτημα σήμερον, καὶ νὰ εἴπῃ δὲν ἐκδίδω οἰκονομικὴν ἀπόφασιν. Ἐὰν σήμερον δὲν ἀναγνωρίσητε τοῦτο, καὶ τὰ ὁποῖα ἐξωδεύθησαν χρήματα ῥίψητε εἰς βάρος τῶν ὑπολόγων, λέγω ὅτι δεικνύετε αὐστηρότητα, καὶ διὰ τοῦτο σᾶς εἶπον, ὅτι δὲν εἶναι ὁ καιρὸς ἁρμόδιος πρὸς τί τοιαύτη αὐστηρότης; Ἡ ἀπόφασίς μας λοιπὸν θὰ ᾖναι νὰ κηρύξωμεν, καὶ εἰς τοῦτο εἶμαι σύμφωνος, κακὴν τὴν σπουδὴν τοῦ ὑπουργείου ἐκείνου νὰ διορίσῃ τοὺς Πρέσβεις, νὰ ἐπιφυλαχθῶμεν δὲ, νὰ ἀφήσωμεν ἀνοικτὸν τὸ δικαίωμα εἰς τὴν Βουλὴν τὴν μέλλουσαν νὰ ἐξελέγξῃ τὸν ἀπολογισμὸν, νὰ ἀποφασίσῃ τὸ οἰκονομικὸν ζήτημα, ἂν ἐπληρώθησαν κακῶς τὰ χρήματα καὶ ποῖον θὰ ἐπιβαρύνωσι. Ἐὰν δὲν ἐπρόκειτο σήμερον νὰ γείνῃ ὁ καταλογισμὸς, δὲν ἤθελον ὁμιλήσει, καὶ ὁμιλῶ περὶ καταλογισμοῦ, διότι οἱ ὑπουργοὶ, οἱ ὁποῖοι κατὰ δυστυχίαν εὑρίσκονται εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἐξοδεύουν ἄνευ προϋπολογισμοῦ, διότι αἱ περιστάσεις τοὺς ἠνάγκασαν, μὴ ἔχοντες τὴν ἄδειαν τῆς Βουλῆς νὰ πράττωσι τοῦτο, ὀφείλουσι νὰ τηρῶσι τοὺς Νόμους καὶ νὰ μὴ γεννῶσι νέας ἀνάγκας· ἀλλ’ ἐὰν τοῦτο ἔπραξαν, εἶναι ὑπόλογοι μὲν, οὐχὶ ὅμως ὑπεύθυνοι μέχρις ἀνεξελέγκτου καταλογισμοῦ. Σᾶς φέρω τὸ ἑξῆς παράδειγμα, καὶ δὲν ἐννοῶ νὰ ἐγγίξω κανένα· ἐὰν δέ τις θεωρήσῃ τὸν λόγον μου προσβλητικὸν, τὸν ἀνακαλῶ. Τὸ ὑπουργεῖον τὸ προκάτοχον εὑρέθη εἰς τὴν ἰδίαν θέσιν εἰς ἣν καὶ τὸ πρὸ αὐτοῦ· ἔλαβεν ὡς βάσιν τῶν ἐξόδων τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1873, ἀλλ’ οὗτος δὲν εἶναι προϋπολογισμὸς τοῦ 1874, διὰ τὸ 1874 χρειάζεται νέα ἄδεια παρὰ τῆς Βουλῆς· ἕκαστον ἔτος ἔχει νέας ἀνάγκας, ὁ τοῦ παρελθόντος δὲν ὑφίσταται πλέον. Ἐνῷ ὅμως ἔλαβεν ὡς βάσιν τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1873, ἠναγκάσθη νὰ θεραπεύσῃ καὶ τὰς ἀνάγκας τοῦ 1874· ἐκλήθη νὰ κυβερνήσῃ τὸν τόπον καὶ ἔπρεπε νὰ τὸν κυβερνήσῃ, ἀλλὰ δὲν εἶχεν ἄδειαν νὰ ἐξοδεύσῃ. Εἶναι ἔνοχον διὰ τοῦτο; ὄχι, ἔκαμε τὸ χρέος του· ἐὰν εὑρίσκαμεν παρεκτροπὴν, ἠθέλαμεν εἴπει κακῶς ἔπραξαν. Σήμερον, ἐπειδὴ πρόκειται νὰ δώσωμεν πίστωσιν καὶ δὲν ἐξετάζομεν τὸν ἀπολογισμὸν, δὲν πρέπει νὰ ἐκδώσωμεν ἀπόφασιν καὶ νὰ καταλογίσωμεν κατὰ τοῦ ὑπουργείου ἐκείνου κανὲν ἔξοδον. Δὲν πιστεύω λοιπὸν νὰ ὑπάρξῃ διαφωνία εἰς τὸ νὰ κηρύξωμεν κακὴν τὴν πρᾶξιν, νὰ ἐπιφυλάξωμεν δὲ τὴν ἀπόφασιν τὴν οἰκονομικὴν κατὰ τὴν ἐξέτασιν τοῦ ἀπολογισμοῦ.

§121Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μετὰ εἴκοσι χρόνια;

§122ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον προτείνετε δὲν ἠμπορεῖ νὰ σταθῇ λογιστικῶς, ὅτι ἐπιφυλάττεται ἡ Βουλὴ κατὰ τὴν ἐξέλεγξιν τοῦ ἀπολογισμοῦ νὰ τὸ ἀποφασίσῃ. Λοιπὸν σᾶς λέγω ὅτι, ὅταν ἐπιτρέψητε πιστώσεις εἰς τὸν προϋπολογισμὸν, ὁ ἀπολογισμὸς δὲν θὰ κάμῃ τίποτε.

§123ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τί νὰ κάμωμεν;

§124ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐν γνώσει ὄντες ὅτι ἔκαμε τὸ ἔξοδον, θέλομεν ν’ ἀποφανθῶμεν ὅτι ἀποδοκιμάζομεν τὴν πρᾶξιν.

§125ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ποίαν συνέπειαν θὰ φέρῃ τοῦτο;

§126ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Θὰ φανῇ τὸ φρόνημά μας, καὶ ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Κυβέρνησις, αἱ ὁποῖαι θὰ ἔλθουν νὰ συμπληρώσουν αὐτὰ τὰ ὁποῖα θὰ κάμωμεν σήμερον, θὰ γνωρίζουν τὸ φρόνημά μας. Ἡμεῖς, ἐν γνώσει ὄντες ὅτι ἐπλήρωσε καὶ μὴν ἐγκρίνοντες τὴν πίστωσιν, νομικῶς δὲν κάμνομεν τίποτε ἄλλο· δὲν δίδομεν πίστωσιν, καὶ ἐννοεῖται πῶς δὲν ἐγκρίνομεν.

§127ΖΩΧΙΟΣ. Κύριοι, ἂς ἀνατρέξωμεν εἰς τὸ παρελθόν· ἂς ὑποθέσωμεν ὅτι ἤμεθα εἰς τὰ 1873, δηλ. ἂς τεθῶμεν εἰς τὴν θέσιν ἐκείνην, εἰς τὴν ὁποίαν μᾶς ἔθεσεν ὁ ἔντιμος κ. Δηλιγιάννης. Πρόκειται δηλ. περὶ πιστώσεων. Ἂς ἀνατρέξωμεν λοιπὸν κατὰ φαντασίαν εἰς τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, καὶ ἂς ὑποθέσωμεν (καταλαμβάνει τὴν ἕδραν τοῦ προέδρου ὁ κ. Σοῦτσος), ὅτι εἶναι παροῦσαι ἡ τότε Βουλὴ καὶ ἡ Κυβέρνησις τοῦ Βούλγαρη· ἂς ὑποθέσωμεν προσέτι, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἡ τότε μᾶς ἐρωτᾷ, λέγουσα. Μοῦ δίδετε τὴν ἄδειαν νὰ στείλω πρέσβεις; Ποίαν εἰς ταύτην τὴν ἐρώτησιν δίδετε ἀπόκρισιν, ναὶ, ἢ ὄχι;

§128ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι.

§129ΖΩΧΙΟΣ. Αὐτὸ ὅμως λέγοντες, νομίζω, ὅτι καταδικάζετε τὴν ἀποστολὴν τῶν πρεσβειῶν.

§130ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Διότι δὲν εἶχε προϋπολογισμὸν, ὄχι ἀπολύτως.

§131ΖΩΧΙΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε, δὲν εἶναι μόνος ὁ προϋπολογισμὸς ἐναντίος, ἀλλὰ καὶ ἄλλο τι κατεδίκαζε τὴν ἀποστολὴν τῶν πρεσβειῶν. Ἐρωτῶ δὲ, ὑπάρχει τις ὁ ὁποῖος νὰ ἔχῃ ἐναντίαν γνώμην;

§132ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι ἀπολύτως.

§133ΖΩΧΙΟΣ. Ἡ ἄνευ ἀδείας τῆς Βουλῆς ἀποστολὴ τῶν πρεσβειῶν δὲν εἶναι τὸ μόνον τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης πταῖσμα, διότι ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη διέλυσε τὴν Βουλήν· καθὼς δὲ ὀρθῶς εἶπεν ὁ κ. Δεληγεώργης, διαλύσασα τὴν Βουλὴν, ἐζήτησε στηρίγματα ἐκτὸς τῆς Ἑλλάδος, ἀφοῦ ἐντὸς τῆς Ἑλλάδος οὐδὲν εἶχε στήριγμα. Ἰδοῦ ποῦ κεῖται τὸ ζήτημα· ἐζήτησε νὰ στηριχθῇ εἰς τὸν ἔξω κόσμον διὰ τῶν χρημάτων τῶν Ἑλλήνων. Ἢ ἐγὼ λοιπὸν δὲν ἐνόησα καλῶς τὰ ῥηθέντα, ἢ οἱ λόγοι τοῦ πρωθυπουργοῦ ἔχουσι ταύτην τὴν ἔννοιαν, ἣν ἐγὼ εἰς αὐτοὺς δίδω. Τότε λέγει ὅτι ἠγανάκτησε. Διατί; Κατεδίκασεν ἐν τῇ ἰδίᾳ συνειδήσει τὴν πρᾶξιν τοῦ Βούλγαρη, τὴν κατεδίκασε δὲ διότι παρέβη τὸν προϋπολογισμὸν ἁπλῶς ὡς τύπον; Ὄχι, κατεδίκασε καὶ τὸν τύπον καὶ τὴν πρᾶξιν. Ὅθεν, ἂν κατὰ φαντασίαν ἀνατρέξωμεν εἰς τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, ὁ πρωθυπουργὸς ἔδωκε μέλαιναν ψῆφον κατὰ τῆς ἀποστολῆς τῶν πρεσβειῶν.

§134ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (πρωθυπουργός). Ὄχι ἀπολύτως.

§135ΖΩΧΙΟΣ. Ἀποκρούω ἀπολύτως τοὺς πρέσβεις· ὅταν κάμνωμεν δάνεια ἐντὸς τῆς Ἑλλάδος, τοὺς πρέσβεις δὲν τοὺς θέλω. Λοιπὸν ἂς ἀποφανθῶμεν ὁριστικῶς, ἡ πίστωσις πρέπει νὰ συμπεριληφθῇ, ναὶ ἢ ὄχι; ἐγὼ δὲ λέγω ὄχι, διότι εὑρισκόμενοι ἄλλοτε εἰς τὴν αὐτὴν περίστασιν ἠθέλαμεν τὴν καταδικάσει. Αὐτὴ δὲ ἡ πίστωσις ποῦ θὰ σημειωθῇ;

§136ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Διότι τὰ χρήματα ἐξῆλθον ἀπὸ τὸ ταμεῖον.

§137ΖΩΧΙΟΣ. Λοιπὸν ἢ δὲν πρέπει νὰ ἐξαλειφθῇ, καὶ τὰ βιβλία τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν εἶναι ἀκριβῆ· ἢ πρέπει νὰ ἐξαλειφθῇ, καὶ τότε τὰ βιβλία τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν πρέπει νὰ ἀκρωτηριασθῶσι. Κύριε ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, ἔκλεψαν ποτὲ τὸ ταμεῖον; Ἐγὼ δὲν κάμνω διάκρισιν μεταξὺ τῆς κλοπῆς ἐκείνης καὶ τῆς ἀποστολῆς τῶν πρεσβειῶν. Τότε τί ἐκάματε; ἐσβύσατε τὰ κλαπέντα; Βεβαίως, καὶ κατεδικάσατε τοὺς κλέπτας. Ἡ πίστωσιν πρέπει νὰ σβυσθῇ ἀπὸ τοῦ προϋπολογισμοῦ, διότι ἡ Βουλὴ δὲν τὴν ἐνέκρινε. Διὰ τοῦτον δὲ ἢ διὰ τὸν ἄλλον λόγον, τὰ βιβλία τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν πρέπει νὰ διορθωθῶσι· τὸ δὲ τελευταῖον ἐξαγόμενον εἶναι ἡ καταδίωξις τῶν ἀνθρώπων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι διεχειρίσθησαν χρήματα παρὰ τὴν θέλησιν τοῦ ἔθνους.

§138ΜΙΛΗΣΗΣ. Αὐτὸ εἶναι καθαρόν.

§139ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Βεβαίως.

§140ΖΩΧΙΟΣ. Λοιπὸν πρέπει νὰ σβυσθῇ ἀπὸ τὸν προϋπολογισμὸν ἡ πίστωσις, διότι ὁ προκείμενος δὲν εἶναι προϋπολογισμός, λέγεται δὲ προϋπολογισμὸς καθὼς πολλοὶ λέγονται παππάδες ἐνῷ δὲν εἶναι παππάδες. Καὶ ἐπειδὴ δὲν δύνανται νὰ ἐπιστρέψουν τὰ χρήματα αὐτομάτως, πρέπει νὰ καταδιωχθοῦν οἱ δαπανήσαντες αὐτά.

§141ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (πρωθυπουργός). Ὁ ἀπολογισμὸς θὰ ἔλθῃ μεθαύριον.

§142ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Φρονῶ ὅτι εἴμεθα ὅλοι σύμφωνοι, ὅτι κακῶς ποιοῦσα ἡ Κυβέρνησις τοῦ Βούλγαρη ἔκαμε τὴν δαπάνην περὶ ἧς πρόκειται, καὶ ἂν πρόκηται σήμερον νὰ ἐκδηλώσωμεν τὸ φρόνημά μας, περὶ τούτου δὲν πιστεύω νὰ ὑπάρξῃ οὐδεμία ἀντίῤῥησις· ἀλλὰ ζητεῖται ἤδη ὁ τρόπος διὰ τοῦ ὁποίου πρέπει νὰ ἐκδηλωθῇ τὸ φρόνημα τοῦτο, διότι φοβοῦμαι μήπως, παραδεχόμενοι τὸν ἕνα ἢ τὸν ἄλλον τρόπον, δὲν φθάσωμεν εἰς τὰ αὐτὰ ἀποτελέσματα. Ἄν, κύριοι, θέλωμεν ἁπλῶς καὶ μόνον νὰ ἐκφράσωμεν τὸ φρόνημά μας περὶ τῆς πράξεως αὐτῆς, νομίζω ὅτι ἠμπορεῖ νὰ γείνῃ περὶ τούτου μία χωριστὴ ψηφοφορία, διὰ τῆς ὁποίας νὰ κατακρίνωμεν οἱ πάντες τὰ γενόμενα· ἂν πρόκηται ὅμως νὰ ἐκφράσωμεν τὸ φρόνημά μας, ἐξαλείφοντες τὴν πίστωσιν, ἡ ὁποία ἐνεγράφη εἰς τὸν προϋπολογισμόν, τότε εἶναι ἀνάγκη νὰ σκεφθῶμεν ἀπὸ τοῦδε καὶ νὰ ὁρίσωμεν τὰς συνεπείας, τὰς ὁποίας θέλει ἔχει ἡ τοιαύτη ἀπάλειψις καὶ ἡ διὰ τοῦ μέσου τούτου ἔκφρασις τοῦ φρονήματός μας. Ἂν, κύριοι, ὁ προϋπολογισμὸς τὸν ὁποῖον συζητοῦμεν, ἐσυζητεῖτο πρὸ τῆς ἐνάρξεως τοῦ ἔτους καὶ ἡ Κυβέρνησις ἐπρότεινε δαπάνην διὰ τὴν σύστασιν τῶν πρεσβειῶν, ἡ Βουλὴ ἦτο κυρία νὰ τὴν παραδεχθῇ ἢ ὄχι. Ἐὰν δὲ δὲν τὴν ἐδέχετο, καὶ ὅμως εὑρίσκετο μία Κυβέρνησις ἡ ὁποία τὴν ἐπραγματοποίει, ἡ δὲ γενομένη ὑπέρβασις ἤθελεν ἀνακαλυφθῆ κατὰ τὴν ἐξέτασιν τοῦ ἀπολογισμοῦ, τότε ὁ Ὑπουργὸς, ὅστις ἤθελεν ὑποβάλει τὸν ἀπολογισμὸν τοῦτον, ἤθελε ζητήσει παρὰ τῆς Βουλῆς τὴν λεγομένην συμπληρωτικὴν πίστωσιν, πρὸς τακτοποίησιν τῆς δαπάνης ταύτης· ἂν δὲ ἡ Βουλὴ δὲν ἤθελε τὴν χορηγήσει, ὡς ἄμεσον ἀποτέλεσμα ἤθελεν ἐπέλθει ὁ καταλογισμὸς τῆς δαπάνης εἰς τὸν Ὑπουργὸν ὁ ὁποῖος καθ’ ὑπέρβασιν τὴν ἐνήργησε. Τώρα βεβαίως πρόκειται περὶ προϋπολογισμοῦ καὶ οὐχὶ περὶ καταλογισμοῦ δαπάνης ἢ ὑπερβάσεως· ἐὰν ἡ Βουλὴ ἀποῤῥίψῃ, ὅπως τινὲς προτείνουν, τὴν ζητουμένην πίστωσιν, ἐρωτῶ, ποίαν συνέπειαν θέλει ἔχει τοῦτο; Θέλει ἔχει τὴν συνέπειαν, τὴν ὁποίαν ἤθελεν ἔχει ἂν ὁ προϋπολογισμὸς ἐσυζητεῖτο καὶ ἐψηφίζετο ἐγκαίρως, τοὐτέστιν ἀποῤῥίπτουσα ἡ Βουλὴ σήμερον τὴν πίστωσιν ταύτην, ἐννοεῖ νὰ ἀφήσῃ τὰ πράγματα διὰ νὰ ἐξετασθοῦν καὶ ἀποφασισθοῦν ὁριστικῶς ὅταν ὑποβληθῇ ἐνώπιόν της ὁ ἀπολογισμὸς τοῦ 1874, ἢ μήπως ἐννοεῖ ὅτι διὰ τῆς ἀποῤῥίψεως ταύτης λύει ἀπὸ τοῦδε ὁριστικῶς τὸ ζήτημα καὶ θέλει νὰ καταλογίσῃ εἰς τοὺς ὑπουργοὺς, οἱ ὁποῖοι ἐνήργησαν, τὴν δαπάνην ταύτην; Ἐπιθυμῶ, κύριοι, νὰ ἐξηγηθοῦν καθαρὰ οἱ ἐπιμένοντες νὰ ἀπαλειφθῇ ἡ δαπάνη ἀπὸ τὸν προϋπολογισμὸν τὸν ὁποῖον ψηφίζομεν· ἐπιθυμῶ νὰ γνωρίζω, ἂν ὑπερισχύσῃ ἡ πρότασις αὕτη, ποῖον θὰ ᾖναι τὸ καθῆκόν μου αὔριον, ἂν δηλ. θέλω ἀφήσει τὰ πράγματα ὅπως ἔχουν μέχρις οὗ ἔλθῃ ὁ ἀπολογισμὸς καὶ ἀποφασίσῃ ἡ τότε Βουλὴ, ἢ πρέπει ἀμέσως νὰ φροντίσω νὰ εἰσπράξω τὰ χρήματα ταῦτα ἀπὸ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι τὰ ἐδαπάνησαν τοὐτέστιν ἐὰν πρέπῃ, ὅπως εἶπεν ὁ κ. Ζωχιὸς, νὰ πράξω ὅ,τι ἔπραξεν ὁ ὑπουργὸς ἐκεῖνος εἰς τὰς ἡμέρας τοῦ ὁποίου ἐκλάπη τὸ ταμεῖον, καὶ ὁ ὁποῖος τὴν ἐπιοῦσαν τῆς ἀνακαλύψεως τῶν ἐνόχων κατελόγισεν εἰς βάρος αὐτῶν τὰ κλαπέντα. Περὶ τούτου παρακαλῶ νὰ ἐξηγηθοῦν σαφῶς οἱ ἐπιμένοντες νὰ ἀπαλειφθῇ.

§143ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Νομίζω ὅτι νομικῶς ὁ δρόμος μας εἶναι διαγεγραμμένος, καὶ δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ἀντικαταστήσωμεν εἰς τὴν θέλησιν τοῦ Ἔθνους τὴν θέλησιν τὴν ἰδικήν μας. Ὅταν μία πίστωσις ᾖναι κατωτέρα τῆς δαπάνης, τί γίνεται; ἔχει τὸ δικαίωμα ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἐνάξῃ εἰς τὸ δικαστήριον τὸν ὑπερβάντα ὑπουργὸν, ἢ ὄχι; Λοιπὸν διατί μᾶς ἐρωτᾶτε;

§144ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Διότι, βλέπετε, ὑπάρχουν πολλαὶ γνῶμαι· ἄλλην ἐκθέτει ὁ κ. Ζωχιὸς, ἄλλοι ἄλλας.

§145ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Σεῖς, ὁ ὁποῖος εἶσθε ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἤτοι ἐφαρμοστὴς τοῦ νόμου, δὲν ἔχετε ἀνάγκην νὰ ἐρωτήσητε τὴν γνώμην τοῦ Δεληγεώργη, τοῦ Ζωχιοῦ κλπ, ἔχετε τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς· ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς εἶναι ὁ νόμος ὁ διέπων, ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς θὰ κανονίσῃ τὴν ἁρμοδιότητά σας, τὴν ἐνέργειάν σας, ἡμεῖς πρόκειται νὰ ἀποφασίσωμεν περὶ πιστώσεως· τὴν πίστωσιν αὐτὴν δὲν τὴν δεχόμεθα, ὅπως δὲν ἐδέχθημεν ἑτέραν 8 χιλ, ἑτέραν 3 χιλ, ἑτέραν 10 χιλ· ἀφαιροῦντες δὲ τὰς πιστώσεις αὐτὰς, ἐδώσαμεν καὶ τοὺς λόγους διὰ τί δὲν δεχόμεθα αὐτάς. Αἱ ἀγορεύσεις ἐχρησίμευσαν διὰ νὰ ἐκφράσωσι τὰς αἰτίας, διὰ τὰς ὁποίας ἡ Βουλὴ δὲν δέχεται τὰς πιστώσεις αὐτάς· τί περαιτέρω ζητεῖ τώρα ὁ ὑπουργὸς τῶν οἰκονομικῶν νὰ τοῦ δώσωμεν; Ἡμεῖς πίστωσιν δὲν ἐγκρίνομεν διὰ πρεσβείας συσταθείσας ὑπὸ τοὺς ὅρους τοὺς ὁποίους ἐξεθέσαμεν.

§146ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐνόησα πολὺ καλά. Ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ θαυμάζητε διὰ τί εὑρίσκομαι εἰς αὐτὴν τὴν ἀμηχανίαν· διότι πρώτην φορὰν συμβαίνει νὰ ψηφίζηται προϋπολογισμὸς, τοῦ ὁποίου ἡ χρῆσις ἐτελείωσε.

§147ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τοὐλάχιστον ἐγὼ δὲν προσθέτω οὐδεμίαν πρότασιν, ἀλλὰ τὴν πρότασιν τῆς ἐπιτροπῆς.

§148ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (πρωθυπουργός.). Ἡ ὁποία ἀφαιρεῖ ἁπλῶς τὴν πίστωσιν.

§149ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Εἴμεθα σύμφωνοι μὲ τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς.

§150ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Δὲν εἶμαι διπλωμάτης, δὲν εἶμαι οἰκονομολόγος νὰ κρύπτωμαι ὑπὸ προσθέσεις καὶ ἀφαιρέσεις, εἶμαι χονδρὸς ἰατρὸς καὶ ἔμαθα νὰ λέγω τὰ σῦκα σῦκα καὶ τὴν σκάφην σκάφην· πολὺ περισσότερον νομίζω καθῆκόν μου νὰ ἐκφράσω καθαρὰ τὸν συλλογισμόν μου εἰς τὴν παροῦσαν περίστασιν, παρακαλῶ δὲ νὰ μὴν ἐγγιχθῇ κανεὶς ἀπὸ οἱονδήποτε λόγον μου. Ὅταν ἐγίνοντο, ὅταν ἐτελοῦντο ὅσα ἐτελέσθησαν ὑπὸ τὸ ὑπουργεῖον Βούλγαρη, μία φωνὴ ἠκούετο ἐν τῷ μέσῳ τῆς τότε ἀντιπολιτεύσεως, καὶ τῆς ἐντὸς τῆς τότε Βουλῆς καὶ τῆς ἐκτὸς (καὶ ἡ ἐκτὸς τῆς Βουλῆς τότε ἀντιπολίτευσις ἦτο πολυαριθμοτέρα καὶ ἰσχυροτέρα τῆς ἐντὸς), μία φωνὴ ἠκούετο «νὰ δώσῃ, καὶ θὰ δώσῃ λόγον τὸ ὑπουργεῖον ἐκεῖνο.» Ἤμην καὶ ἐγὼ μικρὸν καὶ ἀσήμαντον ἄτομον μεταξὺ τῆς φωνῆς ταύτης, καὶ ἀπηυθυνόμην εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι τοῦτο ἔλεγον, δηλ. ὅτι «θὰ ἔλθῃ στιγμὴ, καθ’ ἣν θὰ δώσῃ λόγον», καὶ ἠρωτοῦσα, μήπως τὰ λέγετε τώρα καὶ ὅταν ἔλθῃ ἡ στιγμὴ ὀπισθοχωρήσωμεν; μήπως τώρα λέγομεν ὅτι θὰ δώσουν λόγον, ὅταν δ’ ἔλθῃ ἡ ὥρα εἴπωμεν, ἂς κυτάξωμεν διὰ τὸ μέλλον, ἂς λησμονήσωμεν τὰ παρελθόντα; Καὶ μοῦ εἶπον ὄχι, καὶ εἰς διαφόρους περιστάσεις εὑρέθησαν παρόντες τινὲς τῶν προαγορευσάντων, οἱ ὁποῖοι ἠναντιοῦντο. Συζητοῦμεν περὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1874, συζητοῦμεν νὰ κανονίσωμεν τοὺς ἀριθμούς. Συγχωρήσατε νὰ ἐκφράσω τὴν γνώμην μου καθαρά· συζητοῦμεν περὶ λογοδοσίας τοῦ ὑπουργείου Βούλγαρη, συζητοῦμεν νὰ ἐφαρμόσωμεν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐλέγομεν ὅταν ἐσυστήθησαν αἱ πρεσβεῖαι ἐναντίον ῥητῆς ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς, ἡ δαπάνη ἡ ὁποία θὰ γείνῃ νὰ λογισθῇ ἐπάνω των. Τοῦτο ἐλέγομεν τότε, τοῦτο, τὸ κατ’ ἐμὲ, ἔρχομαι νὰ ἐφαρμόσω μὲ τὴν ψῆφόν μου, δὲν ἐννοῶ τὰς ἐπιφυλάξεις αἱ ὁποῖαι γίνονται· διὰ τῆς ψήφου μου ἐννοῶ νὰ διαγράψω τὴν πίστωσιν ἀπὸ τὸν φαινομενικὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1874, ἵνα εἴπω: ἡ δαπάνη ἔγεινε παρανόμως, ἐναντίον ῥητῆς ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς, πληρώσατε.

§151ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (πρωθυπουργός). Ποίαν ἀπόφασιν ἔχετε περὶ τούτου;

§152ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ὁ κ. Κουμουνδοῦρος μοῦ λέγει ν’ ἀναφέρω τὴν ἀπόφασιν περὶ πρεσβειῶν τοῦ 1874. Ἂν ἐννοῇ τὴν ἀπόφασιν περὶ πρεσβειῶν τοῦ 1874, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ἡ Βουλὴ ἐκείνη τὴν ὁποίαν ἡμεῖς ἐκηρύξαμεν παράνομον..... Ἐννοῶ τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς τοῦ 1873, ἐννοῶ τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς ἐκείνης ὅταν ἐπροτάθη ἡ κατάργησις τῶν πρεσβειῶν, καὶ ἐγὼ ἤμην τότε καθὼς σεῖς ὑπὲρ τῶν πρεσβειῶν. Ἀλλὰ ὑπάρχει ἀπόφασις τῆς Βουλῆς, ἡ ὁποία τὰς κατήργησε· δὲν ἠμποροῦσαν νὰ συστηθῶσιν ἐκ νέου εἰμὴ διὰ νέας ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς· αὐτὴν τὴν ἀπόφασιν ἐννοῶ. Εἴμεθα σύμφωνοι ὅλοι ὅτι κακὰ ἔκαμεν ὁ κ. Βούλγαρης νὰ ξανασυστήσῃ τὰς πρεσβείας, καὶ κανεὶς δὲν ὑπάρχει ὁ ὁποῖος ὑποστηρίζει τὸ ἐναντίον· ἡ πτέρυξ ἐκείνη (δεικνύει δεξιὰ) ἐφανέρωσε τὴν γνώμην της, ὡς πρὸς δὲ τὴν πτέρυγα ταύτην μᾶς τὸ ἐβεβαίωσεν ὁ πρωθυπουργός. Οὐδεὶς ὑπάρχει, ὁ ὁποῖος δὲν παραδέχεται ὅτι ξανασυστήσας τὰς πρεσβείας ὁ Βούλγαρης περιεφρόνησε τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς, καὶ τὴν περιεφρόνησεν εἰς τὸ δικαίωμά της ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐὰν δὲν ᾖναι σεβαστὸν, κάλλιον νὰ μὴν ὑπάρχῃ Βουλή· διότι Βουλὴ, ἡ ὁποία δὲν ἠξεύρει νὰ κρατήσῃ τὸ βαλάντιον, μὴν κάθεται ἐδῶ μέσα. Βλέπετε, ἤλθομεν εἰς τὴν θέσιν εἰς τὴν ὁποίαν ἤλθομεν, εἰς τὸ χεῖλος μιᾶς ἐπαναστάσεως, ἐκηρύξαμεν ὅτι ἐτελέσθη πολιτικὴ μεταβολὴ, καὶ σήμερον νὰ μὴ ἔλθωμεν νὰ εἴπωμεν ὅτι τοὺς καρποὺς τῆς μεταβολῆς δὲν θέλομεν νὰ δρέψωμεν. Τὸ παρελθὸν τὸ ἐκμηδενίζομεν μὲ τοῦτο, ὅταν λέγωμεν ὅ,τι ὁσάκις παρουσιάζετο ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ὁ Βούλγαρης «φροντίσατε διὰ τὸ μέλλον, ἀφήσατε τὸ παρελθὸν, νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὰ πρακτικὰ»· καὶ οὕτω ἀπὸ τὸ ἓν εἰς τὸ ἄλλο πήδημα ἔφθασεν ὅπου ἔφθασε. Πρὸς τί μᾶς ὠφέλησεν ἡ διαθρυλλουμένη μεταβολή; δὲν ἔχει πρακτικὸν ἀποτέλεσμα, μᾶς εἶπέ τις, ἡ ψῆφός μας καὶ ἡ συζήτησις ἡ σημερινή. Δὲν ἐνόησα τί ἤθελε νὰ εἴπῃ· δὲν θὰ ἔχῃ πρακτικὸν ἀποτέλεσμα ἡ σημερινὴ ψῆφός μας καὶ ἡ συζήτησις, ἂν τὴν περιβάλωμεν μὲ τὰς ἐπιφυλάξεις τὰς ὁποίας μᾶς εἶπε· δὲν κάμνομεν τίποτε ἄλλο εἰμὴ νὰ εἴπωμεν, ὅτι κακὰ ἔκαμε νὰ ξανασυστήσῃ τὰς πρεσβείας, ἀλλὰ καθόσον ἀφορᾷ τὴν ἀποζημίωσιν, ἀφήσατέ το διὰ τὰς μελλούσας Βουλὰς αἱ ὁποῖαι θὰ ἐξετάσουν τὸν ἀπολογισμόν. Δὲν ἐννοῶ τοῦτο ἐγώ· ἤθελον ἐννοεῖ τὸ θάῤῥος, τὴν ἀπόφασιν τοῦ νὰ εἴπωμεν, δὲν πρέπει νὰ συζητῶμεν, πρέπει νὰ τὸ ἐγκαταλείψωμεν, πρέπει νὰ τὸ χαρίσωμεν· ἀλλὰ νὰ λέγῃ, ὁμολογοῦμεν τὴν παράβασιν τῶν δικαιωμάτων τῆς ἀντιπροσωπείας, πλὴν, σᾶς λέγουν, μὴ κάμνωμεν χρῆσιν, ἐνῷ πρόκειται τώρα πρώτην φορὰν νὰ κάμητε χρῆσιν τοῦ δικαιώματός σας, τοῦτο δὲν τὸ δέχομαι.

§153ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ποῖος τὸ εἶπεν αὐτό;

§154ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Νὰ μὴ πέσωμεν εἰς προσωπικά. Σεῖς βέβαια δὲν τὸ εἴπατε· συμφωνοῦσι καὶ αἱ δύω πτέρυγες κατὰ τοῦτο, ὅτι κακὰ ὁ Βούλγαρης ἐξανασύστησε τὰς πρεσβείας.

§155ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (πρωθυπουργός). Καὶ αἱ δύω συμφωνοῦσι νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος. Τώρα θέλετε νὰ κάμητε ἐπίδειξιν πατριωτισμοῦ· καὶ ὅταν ἔχητε τὴν πλειονοψηφίαν αὐστηροτάτην διαγωγὴν δεικνύουσαν κατὰ τοῦ παρελθόντος, καὶ ὅταν ἡ Βουλὴ λέγῃ σήμερον: ἐγὼ ἀπαλείφω τὴν πίστωσιν καὶ ἀφίνω νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος, τότε πλέον ἡ ἐπίδειξίς σας αὕτη τί χρησιμεύει;

§156ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Τότε ἴσως ἐγὼ δὲν ἐνόησα τί πρὸ ὀλίγου ἐλέγατε, νὰ ἀφήσωμεν τὸν καταλογισμὸν ὅταν θὰ γείνῃ ἀπολογισμός· ἂν δὲν ἐνόησα, πταίει ὁ μικρὸς ὁ νοῦς μου. Ὅταν λοιπὸν ᾖναι σύμφωνοι ὅλοι, ὅτι διαγραφομένης τῆς πιστώσεως ἐννοοῦμεν νὰ πληρώσουν οἱ ὑπόλογοι ὑπουργοί, δὲν ἔχω ἀνάγκην νὰ προβῶ.

§157Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Λέγοντες ὅτι ἀπαλείφομεν τὴν πίστωσιν, ἐννοοῦμεν ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν ἔχει οὐδὲν ἄλλο δικαίωμα ἔκτακτον, παρὰ νὰ ἀφήσῃ τὴν ἐκτέλεσιν τῆς ἀποφάσεώς της εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν νόμων. Τί ἐννοεῖτε λοιπόν, εἰπέτε το.

§158ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἐγὼ ἐννοῶ ὅ,τι λέγετε (καὶ τὸ τε μὲ ε) θέλετε νὰ ἀφήσωμεν τὸν καταλογισμὸν ὅταν ἔλθῃ ἡ ὥρα τοῦ ἀπολογισμοῦ, καὶ τούτου νὰ προηγηθῇ ἡ ψηφοφορία· ἐγὼ λέγω, ἐννοῶ πολὺ καλὰ ὅτι ὁ κ. Βούλγαρης καὶ οἱ συνάδελφοί του δὲν θὰ προσκληθῶσι νὰ πληρώσωσι τὰ ἔξοδα τῶν πρεσβειῶν παρὰ ὅταν τὸ ἐλεγκτικὸν συνέδριον, ἢ δὲν ἠξεύρω ποία ἄλλη ἀρχὴ, τοῦ εἴπῃ, «κ. Βούλγαρη, τοῦτο προκύπτει·» ἀλλ’ ἐννοῶ, ἀφοῦ ψηφηφορήσωμεν, αὔριον θὰ παρουσιασθοῦν καὶ ἀπὸ τὸ βῆμα τοῦτο θὰ σᾶς εἴπουν ὅτι ἠμποροῦμεν νὰ τὸ κάμωμεν. Φρονῶ λοιπὸν ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν, δὲν εἶναι σύμφωνον μὲ τὴν ἀξιοπρέπειαν τῆς Βουλῆς, νὰ περιμένητε τὸν ἀπολογισμὸν, ὅστις θὰ ἔλθῃ μετὰ 10 ἔτη· νὰ συστηθῇ ἐπιτροπή, ἥτις νὰ γνωμοδοτήσῃ, καὶ μετὰ τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς, ὅ,τι ἔχουν νὰ πληρώσουν, νὰ τοὺς προσκαλέσωμεν νὰ τὸ πληρώσουν.

§159ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Εἰς τὴν ἐξουσίαν μας δὲν εἶναι;

§160ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Μὴ μοὶ εἴπητε αὔριον, νὰ τοὺς ἀφήσωμεν εἰς τὸν ἀπολογισμόν.

§161ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὄχι.

§162ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Τότε εἴμεθα σύμφωνοι ὅλοι.

§163ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μετὰ τοσαύτην συζήτησιν, ὁ πρόεδρος δὲν εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ ἐννοήσῃ τί θέλετε.

§164ΛΟΥΝΤΖΗΣ. Ὅλοι ἐσυμφωνήσαμεν.

§165ΡΑΛΛΗΣ. Νὰ θέσητε εἰς ψηφοφορίαν τὴν πρότασιν τῆς Ἐπιτροπῆς.

§166ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρότασις τῆς Ἐπιτροπῆς ὑπεμνηματίσθη. Ἄλλοι εἶπον ν’ ἀπαλειφθῇ τὸ ποσὸν, ἄλλοι νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος· ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἠρώτησεν ἐὰν ἐννοῇ ἡ Βουλὴ μετὰ τὴν ἀπάλειψιν νὰ καταδιώξῃ τοὺς ὑπουργοὺς, καὶ τῷ εἶπον ὄχι. Λοιπὸν τί θὰ θέσω εἰς ψηφοφορίαν; διατυπώσατε τὰς ἰδέας Σας.

§167ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ἡμεῖς ἐσυμφωνήσαμεν νὰ κηρύξωμεν ἀπαλειπτέαν τὴν ποσότητα· αὐτὸ παρεδέχθημεν, αὐτὸ εἴπομεν· Διὰ τὰς συνεπείας κατόπιν θὰ σκεφθῶμεν, διότι τώρα συζητοῦμεν προϋπολογισμόν.

§168Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἡ γνώμη τῆς ἐπιτροπῆς εἶναι ἡ πρότασις, τὴν ὁποίαν ἔχομεν ὑπ’ ὄψιν.

§169ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἠμποροῦν νὰ ᾖναι καὶ τροπολογίαι τῆς γνώμης τῆς ἐπιτροπῆς, καθόσον ὁ κ. Βουλευτὴς Ζακύνθου θὰ προτείνῃ πρότασιν, ἡ ὁποία εἶναι τροπολογία τῆς προτάσεως τῆς ἐπιτροπῆς.

§170ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Εἰς τὴν ἀγόρευσίν του ὁ κ. Λομβάρδος σᾶς εἶπεν ὅτι θὰ φέρῃ πρότασιν ἄλλην.

§171ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ δὲν ἐπιθυμῶ νὰ ἐμποδίσω βουλευτὴν νὰ ὑποβάλῃ πρότασιν.

§172ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριε Λομβάρδε, θὰ ὑποβάλητε τώρα τὴν πρότασίν σας;

§173ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Μάλιστα. «Ἡ Βουλὴ παραδέχεται τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς (τοῦ προϋπολογισμοῦ), νὰ ἐκλεχθῇ δὲ κατόπιν τριμελὴς ἐπιτροπή, ὅπως ἐξακριβώσῃ κατὰ πόσον εἶναι ὑπόλογοι οἱ διαχειρισθέντες τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1874.»

§174ΤΙΝΕΣ. Αὐτὸ εἶναι ξεχωριστὸν πρᾶγμα.

§175ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἰδία πρότασις, αὐτὸ ἐτελείωσεν. Ὡς τροπολογίαν δὲν ἠμπορῶ νὰ τὴν θέσω εἰς ψηφοφορίαν· θὰ τυπωθῇ καὶ κατόπιν θὰ συζητηθῇ. Λοιπόν, κύριοι, ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ προϋπολογισμοῦ προτείνει ν’ ἀπαλειφθῶσιν ἀπὸ τὸ κεφάλαιον 6 «ἀποστολαὶ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν» 140,000. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς, νὰ ἀπαλειφθῶσιν αἱ 140,000, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἐλαττοῦται λοιπὸν τὸ ποσὸν τῆς ἀποστολῆς εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἀπὸ 150,000 εἰς 10,000.

§176ΚΑΣΒΙΚΗΣ. Ἐπειδὴ ἐγένετο λόγος περὶ ὑποβολῆς τῆς ἐκθέσεως περὶ προσόντων τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων, ὑποβάλλω ταύτην. Ἀνεγνώσθησαν κατόπιν τὸ Κεφάλαιον Ζʹ. «κεκλεισμέναι χρήσεις.»

Ἐγένοντο δὲ δεκτὰ δι’ εἰδικῆς ἐφ’ ἑκάστου ἄρθρου ψηφοφορίας δι’ ἀναστάσεως.

§177ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸν εἰδικὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν. Μετὰ τὴν ἐλάττωσιν τῶν δραχ. 140,000, τὸ σύνολον αὐτοῦ ἀνέρχεται εἰς δραχ. 760,470. Μεταβαίνομεν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης. Ἡ ἐπιτροπὴ δὲν ἔχει καμμίαν παρατήρησιν’ ἀκούσατε τὰ κεφάλαια, καὶ ἂν ἔχητε παρατήρησιν; εἴπατε.

§178ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). ΚΕΦ. 1. Προσωπικόν.

ΚΕΦ. 2. Ὑλικόν.

ΚΕΦ. 3. Ὑποδίκων φυλακαί.

ΚΕΦ. 4. Ἔξοδα ποινικῆς δικαιοσύνης.

ΚΕΦ. 5. Διάφορα ἔξοδα.

ΚΕΦΑΛ. 8 Κεκλεισμέναι καὶ διαγεγραμμέναι χρήσεις.

§179ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ εἰδικὸς προϋπολογισμὸς τοῦ ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης ἐψηφίσθη κατ’ ἄρθρον καὶ ἐγένετο δεκτός· τὸ σύνολον δ’ αὐτοῦ ἀνέρχεται εἰς 3,007,407 δραχμάς. Μεταβαίνομεν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπουργείου. Παρακαλεῖται ὁ κύριος ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπουργὸς νὰ προσέξῃ, διότι ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει ἀφαιρέσεις τινάς.

§180ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). Κεφάλαιον 1. Κεντρικὴ ὑπηρεσία. 1) Προσωπικὸν ὑπουργείου. δρ. 80,125. Ἐγένετο δεκτὸν δι’ ἀναστάσεως. 2) Ἔξοδα γραφείου.

§181ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει ἐλάττωσιν κατὰ 2,500 δραχμάς.

§182ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κατὰ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἔχω ἀπὸ τὸ γραφεῖον, εἶναι ἀνάγκη προσθήκης 2,500 δραχ., δι’ ὑλικὸν τοῦ γραφείου καὶ ταχυδρομικά.

§183ΤΙΝΕΣ. Παραιτούμεθα.

§184ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν παραδέχεται ἡ Βουλὴ νὰ ἀφήσῃ τὸ ποσὸν ὅπως ἔχει;

§185ΤΙΝΕΣ. Ὄχι.

§186ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον ὅπως ἔχει ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, τοὐτέστι 14,700, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§187ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει).

ΚΕΦ. 2. Διοίκησις ἐπαρχιῶν.

ΚΕΦ. 3. Δημοσία ἀσφάλεια.

Ἐγένοντο δεκτὰ δι’ εἰδικῆς ἐφ’ ἑνὸς ἑκάστου ψηφοφορίας δι’ ἀναστάσεως.

§188ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ Κεφ. αὐτοῦ ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει ἐλάττωσιν 3,060 δραχμῶν· ὁ μὲν προϋπολογισμὸς περιέχει 43,060, ἡ δὲ ἐπιτροπὴ καταβιβάζει τὸ ποσὸν εἰς 40,000 δραχμάς.

§189ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Αἱ τρεῖς χιλιάδες ἐδόθησαν εἰς τὸν τότε Διευθυντὴν τῆς Ἀστυνομίας ἐπὶ ἀποδόσει λογαριασμοῦ, ὁ ὁποῖος δὲν ἐδόθη εἰσέτι καὶ εἶναι ἐκκρεμής.

§190ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῖος ἦτο διευθυντής;

§191ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὁ συνάδελφός μας....

§192ΡΑΛΛΗΣ. Ἀφοῦ ὑπάρχει ὑπόλογος, ἐγκρίνομεν ὁλόκληρον τὸ ποσόν.

§193ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγκρίνει ἡ Βουλὴ ὁλόκληρον τὸ ποσόν;

§194ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§195ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§196ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). Ἄρθρον 4. «Καταστήματα φυλακῶν» 22,850 δραχμαί. (Γίνεται δεκτὸν δι’ ἀναστάσεως). Ἄρθρον 5. «Προσωπικὸν φυλακῶν» 89,100 δραχμῶν.»

§197ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 5 ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει τὴν ἀπάλειψιν 3,312 δραχμῶν.

§198ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας ἔλαβον εἶναι ὅτι δὲν ἐξοδεύθη τὸ ποσὸν αὐτὸ εἰς τὸ προσωπικὸν, ἀλλὰ δι’ ἄλλας ἀνάγκας τῶν φυλακῶν· περισσότερα δὲν ἠδυνήθην νὰ μάθω, αὗται εἶναι αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας ἔχω.

§199ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν παραδέχεται ἡ Βουλὴ ὁλόκληρον τὸ ποσόν; Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἐπὶ τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν ὑπάρχει ἄλλη παρατήρησις τῆς Ἐπιτροπῆς. Κατόπιν ἐγένετο δεκτὸν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως καὶ τὸ ἑπόμενον ἄρθρον 6 «Διατήρησις καταδίκων» δραχ. 687,100». Τοῦ Κεφαλαίου τὸ σύνολον δραχμαὶ 1,146,710. Κατόπιν ἐγένοντο δεκτὰ δι’ εἰδικῆς ἐφ’ ἑκάστου ψηφοφορίας δι’ ἀναστάσεως τὰ ἑπόμενα Κεφάλαια καὶ ἄρθρα. ΚΕΦ. 5. Δημοσία ὑγεία.

ΚΕΦ. 6. Γεωργία, Βιομηχανία κτλ.

ΚΕΦ. 7. Ταχυδρομικὴ συγκοινωνία.

ΚΕΦ. 8. Τηλεγραφικὴ συγκοινωνία.

ΚΕΦ. 9. Δημόσια ἔργα.

ΚΕΦ. 10. Βοήθειαι

ΚΕΦ. 11. Ἔξοδα κεκλεισμένων καὶ διαγεγραμμένων χρήσεων.

Ἄρθρον 3················ 577,350 δραχ.

Ἄρθρον 4················ 81,560 δραχ.

ΚΕΦ. 14. Δικαστικαὶ ἀποζημιώσεις δρ. 145,890.

§200ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐτελείωσε καὶ ὁ εἰδικὸς προϋπολογισμὸς τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, τὸ σύνολον τοῦ ὁποίου ἀνέρχεται εἰς δραχ. 5,120,211. Μεταβαίνομεν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, εἰς τὸν ὁποῖον ἡ ἐπιτροπὴ οὐδεμίαν φέρει παρατήρησιν.

§201ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). ΚΕΦΑΛ. 1. Κεντρικὴ ὑπηρεσία.

ΚΕΦΑΛ. 2. Κλῆρος.

ΚΕΦΑΛ. 3. Ἀνωτέρα ἐκπαίδευσις

Κεφάλ. 4. Δημοτικὴ ἐκπαίδευσις.

Κεφαλ. 7. Ἔξοδα παρελθουσῶν χρήσεων.

Ἀναγνωσθέντα ἐψηφίσθησαν δι’ εἰδικῆς ἐπὶ ἑνὸς ἑκάστου ψηφοφορίας δι’ ἀναστάσεως.

§202ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐτελείωσε καὶ ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, τὸ σύνολον τοῦ ὁποίου ἀνέρχεται εἰς 1,918,317 δραχμάς. Μεταβαίνομεν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν.

§203ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). ΚΕΦΑΛ. 1. Ὑπουργεῖον Στρατιωτικῶν.

ΚΕΦΑΛ. 2. Μηχανικόν.

ΚΕΦΑΛ. 3. Πυροβολικὸν καὶ Ὁπλοστάσιον.

ΚΕΦΑΛ. 4. Ἱππαρχία ἀκροβολιστῶν.

ΚΕΦΑΛ. 5. Πεζικόν.

ΚΕΦ. 7. Κλάδοι ὑπηρεσίας.

ΚΕΦ. 8. Στρατιωτικὴ ἐκπαίδευσις.

ΚΕΦ. 12. Διαθέσιμοι καὶ ἀργοί.

ΚΕΦ. 13. Παρελθοῦσαι χρήσεις.

ΚΕΦ. 14. Ὑλικόν.

ΚΕΦ. 16. Κατάλυσις.

ΚΕΦ. 17) Μετακομίσεις καὶ ὁδοιπορίαι.

Ἀναγνωσθέντα ἐγένοντο δεκτὰ δι’ εἰδικῆς ἐπὶ ἑκάστου ἄρθρου ψηφοφορίας δι’ ἀναστάσεως)

§204ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐτελείωσε καὶ ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, τὸ σύνολον τοῦ ὁποίου ἀνέρχεται εἰς 9,086,000. Μεταβαίνομεν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, εἰς τὸν ὁποῖον ἡ ἐπιτροπὴ σᾶς προτείνει τὴν ἀκόλουθον μεταβολήν· εἰς τὸ Κεφάλ. Αʹ. ἄρθρον 8 ἀντὶ 158,264, προτείνει νὰ γείνουν 141,954, τοὐτέστι νὰ γείνῃ ἐλάττωσις 16,310. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἔχει νὰ παρατηρήσῃ τι ἐπ’ αὐτοῦ;

§205ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ (ὑπουργὸς Ναυτικῶν). Ἡ ὑπηρεσία μὲ ἐπληροφόρησεν, ὅτι ἡ ὑπέρβασις αὕτη πηγάζει ἐξ ὑπεραρίθμου προσωπικοῦ, τὸ ὁποῖον δυστυχῶς κατὰ τὸ παρελθὸν ἐλάμβανε χώραν ἐνίοτε, ἀλλ’ ὄχι πάντοτε.

§206ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀπάλειψιν, σύμφωνα μὲ τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παραδέχθη. Ἀναγνωσθέντα ἑπομένως τὰ Κεφάλαια καὶ ἄρθρα τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν ὡς ἑξῆς: ΚΕΦΑΛ. Αʹ. Μισθοί.

ΚΕΦΑΛ. Βʹ. Ὑλικὸν.

ΚΕΦΑΛ. Γʹ. Ναυπηγία ΚΕΦΑΛ. Δʹ. Καταστήματα.

ΚΕΦΑΛ. Εʹ. Διάφορα ἔξοδα.

ΚΕΦΑΛ. Ηʹ. Παρελθοῦσαι χρήσεις.

Ἐγένοντο δεκτὰ δι’ εἰδικῆς ἐπὶ ἑνὸς ἑκάστου ἄρθρου ψηφοφορίας δι’ ἀναστάσεως.

§207ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀντίῤῥησις δὲν ὑπάρχει· ἐτελείωσε καὶ ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, τὸ σύνολον τοῦ ὁποίου ἀνέρχεται εἰς 2,046,641 δραχμάς. Μένει νὰ καταρτισθῇ, κατὰ τὰς γενομένας μεταβολὰς ὑπὸ τῆς Βουλῆς, ὁ Νόμος τῶν ἐξόδων, ὁ ὁποῖος αὔριον θὰ σᾶς ὑποβληθῇ εἰς ψήφισιν· ἀπαιτεῖ δὲ μόνον ἅπαξ ψηφοφορίαν. Αὔριον νὰ ἔλθητε εἰς τὴν 1 ὥραν, διότι ἄλλως εἰς τὴν 1½ θὰ διαλύσω τὴν συνεδρίασιν. Λύεται ἡ συνεδρίασις, ὥρα 6, 15|60.