1875.10.28

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 28

Τῆς 28 Ὀκτωβρίου 1875.

(Τρίτη)

Ὥρᾳ 2 μ. μ.

Μετὰ τὴν ἐκφώνησιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου, εὑρεθείσης τῆς Βουλῆς ἐν ἀπαρτίᾳ, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως καὶ ἐπεκυρώθησαν.

§1ΠΙΠΙΝΟΣ. Κύριε πρόεδρε, ὁ εἰσαγγελεὺς τῶν ἐν Ναυπλίῳ πλημμελειοδικῶν μὲ προσκαλεῖ μάρτυρα εἰς ποινικήν τινα ὑπόθεσιν, καὶ ἐπειδὴ θεωρῶ τὴν παρουσίαν μου ἐνταῦθα μᾶλλον ἀναγκαίαν, εἶναι δὲ καὶ χειμὼν, παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ μὴ μοῦ δώσῃ ἄδειαν.

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισε, νομίζω, νὰ μὴ δίδωνται ἄδειαι, διότι ἄλλως μετ’ ὀλίγον δὲν θὰ ἔχωμεν πλέον ἀπαρτίαν.

§3ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε πρόεδρε, δὲν μοὶ φαίνεται σωστὸν αὐτὸ, διότι, ἐὰν ᾖναι οὐσιώδης ἡ μαρτυρία του, ἔχει καθῆκον νὰ ὑπάγῃ.

§4ΠΙΠΙΝΟΣ. Ἐὰν ἦτο σπουδαία, θὰ ἐπήγαινα βεβαίως, ἀλλ’ εἶναι ἐπουσιώδης.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ λοιπὸν συναινεῖ νὰ δώσῃ ἄδειαν;

§6ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ εἶχε προσκληθῆ νὰ συνέλθῃ σήμερον. Ὁ κύριος πρόεδρος τῆς ἐπιτροπῆς, μὴ φειδόμενος οὔτε τῆς ὑγείας του οὔτε κόπων, προσῆλθεν, ἀλλὰ μέλη τινὰ δὲν προσῆλθον, καὶ ἡ ἐπιτροπὴ δὲν κατηρτίσθη.

§8ΡΕΒΕΛΑΚΗΣ. Μᾶς ἔλειπεν εἷς.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ λοιπὸν τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς αὐτῆς νὰ συνέλθουν αὔριον καὶ νὰ ἐργασθῶσι, διότι ἡ ἐπιτροπὴ ἔχει τρεῖς προϋπολογισμοὺς νὰ ἐξετάσῃ.

§10ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ (ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Κύριε πρόεδρε, πρὸ μικροῦ περιῆλθεν εἰς χεῖράς μου ἐφημερίς τις ἐπικρίνουσα τὸν προϋπολογισμὸν τῆς Βουλῆς. Ἐὰν τὰ γραφόμενα παρὰ τῆς ἐφημερίδος αὐτῆς εἰσιν ἀληθῆ, ἢ ἐὰν στηρίζωνται ἢ οὔ εἰς προηγούμενα δὲν γνωρίζω. Διαβεβαιῶ ὅμως τὴν Βουλὴν, ὅτι μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης οὔτε εἶπον εἴς τινα, οὔτε παρεκάλεσα, οὔτε ὡμίλησα, οὔτε προέτρεψά τινα τῶν κυρίων βουλευτῶν τῶν ἀποτελούντων τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ προϋπολογισμοῦ διὰ νὰ πραγματευθῇ τὸ ζήτημα, περὶ οὗ ὁ λόγος. Ἑπομένως δηλῶ, ὅτι ἢ δίκαιον ἢ ἄδικον, λογικὸν ἢ ἄλογον εἶναι τὸ προτεινόμενον, τὸ κατ’ ἐμὲ, καὶ ἂν ἡ Βουλὴ παραδεχθῇ τὴν ἐπιψήφισιν, δὲν θέλω δεχθῇ οἱονδήποτε ποσόν.

§11ΠΟΛΛΟΙ. Εὖγε.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἐλπίζω ὅτι δὲν θὰ δεχθῇ οὐδὲν ἐκ τῶν τοιούτων ποσῶν.

§13ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τὸ αὐτὸ λέγω καὶ ἐγὼ δι’ ἐμαυτὸν καὶ διὰ τὸν συνάδελφόν μου κ. Μποῦτον.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐμείναμεν, κύριοι, εἰς τὴν τρίτην παράγραφον τοῦ ἄρθρου ά.

§15Ν. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Χθὲς ἀπεφασίσθη νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς τὴν ἐξαίρεσιν καὶ οἱ γραμματεῖς τῶν εἰσαγγελιῶν.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶχεν ὑποβληθῇ πρὸ πέντε λεπτῶν τροπολογία περὶ τούτου, ἡ δὲ Βουλὴ ἀπεφάνθη ὅτι δὲν δέχεται νὰ συζητήσῃ ἐπ’ αὐτῆς, διότι ἀποτελεῖ αὐτοτελῆ πρότασιν καὶ δι’ αὐτῆς τροποποιεῖται ὁ Ὀργανισμὸς τῶν Δικαστηρίων.

§17Ν. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἀπόφασις τῆς Βουλῆς δὲν ὑπάρχει.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει.

§19ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Παρακαλῶ ν’ ἀναγνωσθῇ (θόρυβος).

§20ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ἐπανέλθωμεν.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἅπαξ διὰ παντὸς πρέπει νὰ συμφωνήσωμεν εἰς τοῦτο, ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται διὰ τροπολογιῶν ἐπί τινος νομοσχεδίου νὰ μεταβάλλωνται νόμοι τοῦ Κράτους. Τὸ Σύνταγμα χορηγεῖ τὸ δικαίωμα τῆς προτάσεως τῶν νόμων εἰς πάντα βουλευτὴν, ἔχει δὲ καὶ πᾶς βουλευτὴς τὸ δικαίωμα τῆς τροπολογίας, ἀλλ’ ἀμφότερα τὰ δικαιώματα ὑπόκεινται εἰς ἄλλας διατάξεις καὶ δὲν ἠμποροῦμεν νὰ τὰ συγχωνεύσωμεν. Ἑπομένως, ὅταν ζητῆτε τὴν τροπολογίαν νόμου τινὸς, πρέπει νὰ ὑποβάλητε εἰδικὴν πρότασιν.

§22ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐγὼ λέγω ὅτι δὲν ἀντίκειται εἰς τὸν ὀργανισμόν.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφορήθη καὶ ἐτελείωσεν. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§24ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ (ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Κύριοι βουλευταὶ, λυποῦμαι διότι χθὲς διαρκούσης τῆς συζητήσεως ἠναγκάσθην ν’ ἀναχωρήσω διὰ λόγον ὑπηρεσίας, καὶ κατὰ συνέπειαν ἡ τροπολογία περὶ τῶν διοικητῶν τῶν ταγμάτων, τῶν διοικούντων ἀποσπάσματα στρατοῦ ἀξιωματικῶν, καὶ τῶν ἀξιωματικῶν τῆς χωροφυλακῆς, ἔμεινε διὰ σήμερον. Βεβαίως, ὅπως ὁ κ. βουλευτὴς Καλαβρύτων σᾶς εἶπεν, εἰς τὴν ἐφαρμογὴν θὰ ἀπαντήσωμεν προσκόμματα, ἀλλ’ ὡς πιστεύω, δὲν θὰ ᾖναι τοιαῦτα ὥστε νὰ μὴ δύναται ὁ ὑπουργὸς νὰ τὰ ὑπερβῇ καὶ νὰ ἐκπληρώσῃ τὸ καθῆκόν του. Δυστυχῶς δὲν εἶναι εἰς ἐμὲ ἐπιτετραμμένον νὰ ὁμιλήσω οὔτε ὑπὲρ οὔτε κατὰ τοῦ νομοσχεδίου· ἡ θέσις μου εἶναι ὅλως ἐξαιρετική. Ἐὰν ζητήσω ὅπως ὁ στρατὸς μὴ ὑπαχθῇ εἰς τὰς διατάξεις τοῦ ψηφιζομένου νόμου, ἀμέσως θὰ γεννηθῇ ἡ ὑπόνοια, ὅτι ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ζητεῖ ἵνα ὁ στρατὸς ἔχῃ προνόμια. Ὁμολογῶ, ὅτι ἄτομά τινα ἐκ τοῦ στρατοῦ ὑπέπεσαν εἰς τὸ ἀτόπημα νὰ καταπιέσουν τοὺς συμπολίτας των, καὶ ὅτι πολλάκις ὁ πολίτης ἐμποδίσθη νὰ δώσῃ τὴν ψῆφόν του ὅπου αὐτὸς ἤθελε.

§25Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Αὐτὰ τὰ ἄτομα νὰ τιμωρηθοῦν.

§26ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. Ἐτιμωρήθησαν. Ὑπάρχει πίναξ ἐν τῷ ὑπουργείῳ, καὶ ἐὰν ἐπιθυμῆτε, δύναμαι νὰ τὸν προσάξω διὰ νὰ μάθητε πόσα ἄτομα ἐτιμωρήθησαν. Κατὰ τὸ 1871, ὅτε ὑπηρέτουν ὡς εἰσηγητὴς τοῦ στρατοδικείου, ὑπὲρ τοὺς 40 ἀξιωματικοὺς ἐτέθησαν εἰς τὰς φυλακὰς τοῦ φρουρίου Λαμίας. Ἰδοὺ λοιπὸν ὅτι ἐτιμωρήθησαν, καὶ ἐτιμωρήθησαν μὲ δύω μηνῶν φυλάκισιν. Τὸ κατ’ ἐμὲ, ἀφίνω εἰς τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς ν’ ἀποφασίσῃ καὶ θέλω παραδεχθῇ τὴν ἀπόφασίν της, συμφώνως δὲ μὲ αὐτὴν θέλω κανονίσει τὰ τῆς ὑπηρεσίας.

§27ΕΥΘΥΜΙΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ, ὅσον τὸ δυνατὸν νὰ περιορισθοῦν αἱ ἐξαιρέσεις εἰς τὸν στρατόν.

§28ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. Ἐγὼ ὡς ὑπουργὸς δὲν δύναμαι νὰ φέρω τοιαύτην πρότασιν, διότι δὲν ἐπιθυμῶ νὰ ὑποτεθῇ, ὅτι ζητῶ προνόμια ὑπὲρ τοῦ στρατοῦ. Δὲν ἐννοῶ διὰ τὸν στρατὸν οὐδὲν προνόμιον· ὁ στρατὸς εἶναι μέρος τῆς ὅλης κοινωνίας, οἱ δὲ στρατιωτικοὶ πρέπει νὰ ἔχουν τὴν αὐτὴν τύχην μὲ τοὺς λοιποὺς τοῦ Κράτους ὑπαλλήλους. Ἐὰν ἡ ἐφαρμογὴ ὑποδείξῃ ἐλαττώματα εἰς τὸν νόμον, ἐγὼ ὁ ἴδιος θὰ ἔλθω νὰ σᾶς εἴπω, ἐδῶ προσκόπτω, φέρετε μεταβολήν.

§29ΠΕΡ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Εἰς τὴν τροπολογίαν ἀφαιρεῖτε τοὺς λοχαγοὺς τοῦ μηχανικοῦ.

§30ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. Μάλιστα. Αὐτοὶ δὲν διοικοῦν στρατόν, ἑπομένως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιβληθῶσιν εἰς τὰς ἐκλογάς. Ἐὰν θέλητε νὰ τοὺς ἐξαιρέσητε, δὲν ἔχω καμμίαν δυσκολίαν.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μυκώνιος ἔχει τὸν λόγον.

§32ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Κύριοι, δὲν ἐννοῶ, ἀφοῦ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν σᾶς εἶπεν ὅτι οἱ ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι ὑπέπεσαν εἰς σφάλματα, ἐτιμωρήθησαν αὐστηρῶς, ἀφοῦ ὑπάρχει νόμος περὶ καταστάσεως τῶν ἀξιωματικῶν, τιμωρῶν δι’ ἀργίας, διὰ προσκαίρου παύσεως, δι’ ἀπολύσεως ἐκ τῆς θέσεως, καὶ δι’ ἀποτάξεως τὸν ἀξιωματικόν, δὲν ἐννοῶ, λέγω, διατὶ θέλομεν νὰ ὑπαγάγωμεν τοὺς ἀξιωματικοὺς εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων. Εἰς τὰς ἄρτι περαιωθείσας βουλευτικὰς ἐκλογὰς κατηγορήθη στρατιωτικός τις ὅτι ἐπενέβη; Ὄχι· καὶ τοῦτο, διότι τοιαύτη ἦτον ἡ διαταγὴ τῆς Κυβερνήσεως· ἀπόδειξις ὅτι, ὅταν δὲν θέλουν οἱ προϊστάμενοι, οἱ ὑφιστάμενοι δὲν κάμνουν τίποτε. Ἐὰν δὲ θέλητε νὰ ἐξαιρέσητε τοὺς διοικητὰς τῶν ταγμάτων, οἵτινες εἶναι οἱ ἀρχηγοὶ, δὲν ἐννοῶ διατί νὰ μὴ ἐξαιρεθῶσιν οἱ διευθυνταὶ τοῦ μηχανικοῦ, οἵτινες διορίζουν ὁδοσυντηρητὰς, ἐπιστάτας. Πρέπει δὲ νὰ μὴ συμπεριληφθῶσιν εἰς τὴν αὐτὴν κατηγορίαν οἱ ὑπολοχαγοὶ καὶ οἱ ἀνθυπολοχαγοί, οἵτινες τίθενται εἰς ἀργίαν τῇ προτάσει τοῦ διοικητοῦ των διὰ πᾶσαν παρεκτροπήν. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Βουλὴν νὰ περιορισθῇ ἡ ἀπαγόρευσις εἰς τοὺς φρουράρχους, τοὺς διοικητὰς τῶν ταγμάτων, τοὺς ἀξιωματικοὺς τῆς χωροφυλακῆς καὶ διευθυντὰς τοῦ μηχανικοῦ. Ἑτέραν ἀκόμη παρατήρησιν θὰ κάμω· κατὰ τὸ νομοσχέδιον, ἡ ἀπαγόρευσις ὡς πρὸς τὸν διοικητὴν ἐκτείνεται καὶ εἰς τὰ μέρη τῆς δικαιοδοσίας του ἐὰν ἡ ἐπαρχία του τυγχάνῃ εἰς αὐτά· λοιπὸν ὁ διοικητὴς τοῦ τάγματος τοῦ πυροβολικοῦ, ὅστις εἶναι δημότης εἰς τὸ Ναύπλιον καὶ ἔχει πάντοτε λόχον ἐκεῖ καὶ εἰς τὴν Κέρκυραν, πρέπει νὰ φύγῃ καὶ ἀπὸ τὰς Ἀθήνας, ἐὰν ἔτυχε νὰ νυμφευθῇ ἐνταῦθα, ὥστε δὲν ἔχει νὰ σταθῇ εἰς κἀνὲν μέρος, διότι τὸν διώκετε ὅθεν κατάγεται, ὅθεν ἐγεννήθη, ὅθεν εἶναι ἐγκατεστημένος καὶ ὅθεν ἔχει λάβει σύζυγον. Ἀλλ’ ἐὰν ἔλαβε τρεῖς συζύγους, καθὼς ὁ ὑπολοχαγὸς Χαντζηδημητρίου, μίαν ἀπὸ τὸ Ναύπλιον, μίαν ἀπὸ τὰς Θήβας καὶ μίαν ἀπὸ τὴν Κόρινθον, αὐτὸς δὲν δύναται νὰ ὑπηρετήσῃ εἰς οὐδὲν μέρος. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Βουλὴν, νὰ περιορισθῇ ἡ ἀπαγόρευσις εἰς μόνα τὰ ὑποδεέστερα πρόσωπα.

§33ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Κύριοι βουλευταί, δὲν ἐννοῶ διατί συζητοῦμεν, ἀφοῦ ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὁ ὁποῖος καλλίτερα ἡμῶν δύναται νὰ ἐκτιμήσῃ τὰ τῆς ὑπηρεσίας, ἐμμένει εἰς τὴν τροπολογίαν.

§34ΠΕΡ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἀπατᾶσαι πολύ.

§35ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Καὶ ἐγὼ εἶμαι στρατιωτικὸς καὶ ἠξεύρω ὅτι τὰ προσωπικὰ αὐτὰ ζητήματα μᾶς ἐγγίζουσιν, ἀλλ’ ὅταν τὸ συμφέρον τοῦ τόπου τὸ ἀπαιτῇ, πρέπει νὰ ὑποχωρήσωμεν.

§36Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Δὲν πρέπει νὰ κάμωμεν ἐξαιρέσεις.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ μὴ διακόπτητε· ἰδοὺ ἡ ἐξαίρεσις.

§38ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δὲν συμφωνῶ ὅμως μὲ τὸν κ. ὑπουργὸν ὡς πρὸς τοὺς μηχανικοὺς· ἐδῶ ἠπατήθη.

§39Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Εἴμεθα συμφωνότατοι.

§40ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ὁ κλάδος αὐτὸς ἔχει μεγίστην ἐπιῤῥοὴν περὶ τὰ ἐκλογικὰ, καὶ σᾶς φέρω παράδειγμα τὸν ἑαυτόν μου· ὁ μηχανικὸς τῆς Σύρου εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ μοὶ ἀφαιρέσῃ ἢ νὰ μοὶ δώσῃ 400 ψήφους.

§41Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὁ Λιμενάρχης καὶ ὁ Ναύσταθμος δὲν ἔχει;

§42ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δὲν εἶσαι πεπεισμένος περὶ τούτου.

§43Μ. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅλους τοὺς ἀξιωματικοὺς τῆς ξηρᾶς καὶ θαλάσσης.

§44ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἡ γενικὴ ἀπόλυτος δὲν περνᾷ σήμερον. Ἔχομεν ἐντολὴν νὰ φροντίσωμεν περὶ τοῦ γενικοῦ συμφέροντος καὶ ὄχι τοῦ προσωπικοῦ. (εὖγε!) Καὶ ἐγὼ πονῶ, διότι καὶ ἐγὼ εἶμαι στρατιώτης, ἀλλὰ τὸ συμφέρον τοῦ τόπου εἶναι ἀνώτερον ἀπὸ τὸ προσωπικόν. Δὲν εἶμαι ἐναντίος νὰ προσθέσητε καὶ τοὺς λιμενάρχας.

§45ΠΕΡ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Νὰ μὴ ὑπάρχῃ διάκρισις μεταξὺ τῶν Σωμάτων, διότι τώρα θὰ εἴπω καὶ ἐγὼ νὰ ἐξαιρεθῇ τὸ ἱππικόν.

§46ΑΝΤ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Τὸ νὰ ὑπογράψῃ ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νομοσχέδιον, συμπεριλαμβάνον εἰς τὴν ἀπαγόρευσιν καὶ ἀξιωματικούς, ἔφερε τὴν συζήτησιν, τὴν ὁποίαν ὑφιστάμεθα. Ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν διέθετε ποινὰς, διέθετε καταστάσεις ἀτομικὰς διὰ τοὺς ἀξιωματικοὺς, οἱ ὁποῖοι τυχὸν ἤθελον παραβῆ τὸ καθῆκόν των, καὶ οἱ ἀξιωματικοὶ ὑποβάλλονται εἰς νομοθεσίαν πολὺ πλέον αὐστηρὰν ἀπὸ τοὺς λοιποὺς ὑπαλλήλους καὶ συμπολίτας των. Ἐὰν ὅμως ἡ Κυβέρνησις ἐθεώρησεν ὅτι πρέπει νὰ ὑπαγάγῃ τὸν στρατὸν εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν λοιπῶν ὑπαλλήλων, τοῦτο δὲν εἶναι λάθος τοῦ στρατοῦ. Ἀλλ’ ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν εἶπεν, ὅτι ζητεῖ νὰ τεθοῦν οἱ ἀξιωματικοὶ εἰς ἴσην μοῖραν πρὸς τοὺς λοιποὺς ὑπαλλήλους, διὰ νὰ μὴ ὑποτεθῇ, ὅτι ζητεῖ προνόμιον. Ὁ κύριος ὑπουργὸς ὤφειλεν ἀντὶ τούτου νὰ ὑποσχεθῇ εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι θὰ ἐφαρμόσῃ ἐπὶ τοῦ στρατοῦ στρατιωτικοὺς νόμους, οἱ ὁποῖοι μένουν μέχρι τοῦδε εἰς ἀχρηστίαν. Ἀλλ’ ἴσως ἤθελεν εἴπει ὁ ὑπουργὸς, ὅτι ἴσως δὲν θὰ ἦτο πιστευτὸς, διότι καὶ ἄλλοι προκάτοχοί του ὡρκίσθησαν τὸν ὅρκον τοῦ ὑπουργοῦ, ὑποσχεθέντες ὅτι θὰ τηρήσουν τὸν νόμον. Σήμερον ὅμως, κύριοι, εὑρισκόμεθα εἰς τὴν ἐξαιρετικὴν θέσιν νὰ θέσωμεν τοὺς στρατιωτικοὺς εἰς ἴσην μοῖραν πρὸς τοὺς λοιποὺς ὑπαλλήλους. Ἀλλὰ βεβαίως ἀποδεχθέντες τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου, τὴν ἀπεδέχθημεν ἐν γνώσει τῶν λεπτομερειῶν, καὶ εἴμεθα ἠναγκασμένοι νὰ τὸ ὑποστηρίξωμεν. Ὀφείλομεν, κύριοι, νὰ ἐξετάσωμεν τὰ καθήκοντα τῶν διαφόρων βαθμολόγων καὶ νὰ ἴδωμεν κατὰ πόσον ἔχουν θέσιν πρὸς τὰ ἐπιτόπια πάθη, πρὸς τὰς ἐνεργείας τὰς κομματικὰς, καὶ πρὸς πᾶν ὅ,τι δύναται νὰ ἐπηρεάσῃ τὴν ψῆφον τοῦ πολίτου. Εἰς τὴν προχθεσινήν μου ὁμιλίαν, καίτοι ἐντελῶς ἀπροπαρασκεύαστος, σᾶς εἶπον, ὅτι εὐκταῖον τὰ στρατιωτικὰ σώματα, τὰ ὕποπτα ἀπέναντι τῶν ἐκλογῶν, νὰ καθαρίζωνται.

§47ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ.......

§48ΑΝΤ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ὁ ἔντιμος βουλευτὴς μὲ διέκοψε, διότι εἶναι ἀξιωματικὸς τοῦ μηχανικοῦ. Δὲν τὸ εἶπον διὰ τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ μηχανικοῦ, οὔτε διὰ τοὺς τῆς χωροφυλακῆς, τὸ εἶπον διὰ τὴν Κυβέρνησιν, ἐξ ἧς ἐπιθυμῶ νὰ προέλθῃ ἡ βελτίωσις τῆς διοικήσεως, νὰ φέρῃ νόμον εἰδικὸν, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ προσδιορίζηται ἡ δικαιοδοσία τῶν ὑπουργῶν καὶ αἱ ὑποχρεώσεις τῶν ἀτόμων. Ἀνέκαθεν ὑπῆρχε τὸ παράπονον τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν κατὰ τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν διὰ τὸ ζήτημα τῆς χωροφυλακῆς, καὶ ἀλληλογραφία διημείφθη, διότι ὅ,τι διέτασσεν ὁ εἷς ὑπουργὸς τὸ ἀνῄρει ὁ ἕτερος διὰ τῆς δικαιοδοσίας του. Εἰς αὐτὴν τὴν σύγχυσιν εὑρισκόμεθα καὶ σήμερον, καὶ διὰ τοῦτο εἶπον ὅτι πρέπει νὰ ἔλθῃ νόμος κανονίζων τὴν δικαιοδοσίαν. Τώρα εἴμεθα ἠναγκασμένοι νὰ ἐξετάσωμεν ποῖα Σώματα στρατιωτικὰ ἐπιδρῶσιν ἐπὶ τὰς ἐκλογάς, ἐπὶ τὰς ψήφους τῶν ἐκλογέων. Ὑπάρχουν βαθμολόγοι ἐν τῷ στρατῷ, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἄμεσον σχέσιν μὲ τὸν νομάρχην, μὲ τὸν ἔφορον, μὲ τὸν ταμίαν, μὲ τοὺς φυγοδίκους, μὲ τὴν ἀνάκρισιν. Ἀπ’ ἀρχῆς ἐθεώρησα ἄτοπον ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ὑπογράψῃ τοιοῦτον νομοσχέδιον, διότι ἔχει δικαιοδοσίαν ἄπειρον νὰ ἐκτελέσῃ ὅ,τι θέλει, καὶ ἔχει τὴν δύναμιν. Οὐχ ἧττον ὅμως εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ ὑποβάλω τροπολογίαν καὶ συμπληρώσω τὸ ἐδάφιον αὐτὸ, καθόσον ἀφορᾷ τὰ ἄτομα ἐκεῖνα, ἅτινα ἐπιδρῶσιν ὁπωσδήποτε ἐπὶ τὴν διοίκησιν τοῦ τόπου. Ἡ χθεσινὴ συζήτησις μὲ ἔπεισε νὰ προσθέσω μίαν τάξιν βαθμολόγων, οὓς δὲν εἶχον εἰς τὴν χθεσινὴν τροπολογίαν. Τὸ ἐδάφιον τοῦ νομοσχεδίου τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ἀτελὲς καὶ ἀόριστον· ἀτελές, διότι δὲν περιλαμβάνει βαθμολόγους τινάς, οἱ ὁποῖοι ἐπιδρῶσιν εἰς τὴν ἐν γένει διοίκησιν τοῦ τόπου, ἀόριστον δὲ εἶναι ὡς πρὸς τὸ Σῶμα τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ μηχανικοῦ. Ἡ τροπολογία ἔχει ὡς ἑξῆς· δὲν συμπεριέλαβον τὰς στρατολογικὰς ἐπιτροπὰς, οὐχὶ διότι δὲν ἐξασκοῦσιν ἐπιῤῥοὴν ἐπὶ τοῦ νομοῦ ἢ ἐπὶ τῆς ἐπαρχίας ἐν τῇ ὁποίᾳ ἑδρεύουσιν, ἀλλὰ διότι τὰ μέλη αὐτῶν δύνανται νὰ ἐξαιρεθοῦν ἀπὸ τὸν νόμον, καὶ διὰ τὸν ἰατρὸν αὐτὸν, ὁ ὁποῖος λαμβάνει μέρος, ὑπάρχει εἰδικὴ διάταξις, ἥτις τὸν ἐξαιρεῖ· τοῦτο τὸ ἀνέφερεν εἷς ἐκ τῶν ἐντίμων συναδέλφων μας, ὁ ὁποῖος καίτοι πολιτικὸς ἰατρὸς, ἐπειδὴ ὅμως κατάγεται ἀπὸ τὸν τόπον ἐν ᾧ ἐξασκεῖ τὸ ἐπάγγελμά του, ὡς μέλος τῆς στρατολογικῆς ἐπιτροπῆς, ἐξῃρέθη, καὶ ὑποθέτω ὅτι αὐτὴ ἡ διάταξις, καίτοι ὁρισθεῖσα διὰ Διατάγματος μόνον τοῦ Βασιλέως, ἐφαρμόζεται.

§49ΕΥΘΥΜΙΟΠΟΥΛΟΣ. Οὐχὶ παντοῦ.

§50ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἕνας λόγος νὰ τὴν θέσωμεν εἰς τὸν νόμον· ἄλλως δὲ τῶν στρατολογικῶν ἐπιτροπῶν αἱ ἀποφάσεις δὲν εἶναι ἀνέκκλητοι, ἐφεσιβάλλονται ἐνώπιον ἄλλου εἰδικοῦ δικαστηρίου. Ἔθεσα λοιπὸν «τῶν φρουράρχων, τῶν διοικητῶν καὶ ὑποδιοικητῶν τῶν ταγμάτων, τῶν ἀξιωματικῶν τῶν μεταβατικῶν παντὸς βαθμοῦ, τῶν μοιράρχων καὶ λοιπῶν ἀξιωματικῶν τῆς χωροφυλακῆς.» Βλέπετε ὅτι, καθόσον ἀφορᾷ τὰ Σώματα τοῦ πεζικοῦ, τὴν θέσιν τοῦ φρουράρχου τὴν ἔθεσα ἀπολύτως, ὡς πρὸς τοὺς λοιποὺς δὲ βαθμοφόρους, τοὺς διοικητὰς καὶ ὑποδιοικητὰς, ὡς πρὸς τὴν χωροφυλακὴν δὲ συμπεριλαμβάνω ὅλους τοὺς ἀξιωματικούς· τοῦτο δὲ παρακαλῶ νὰ τεθῇ ἀντὶ τοῦ 3 ἐδαφίου.

§51ΚΑΤΣΙΚΟΠΟΥΛΟΣ. Περὶ τοῦ ἐνωμοτάρχου τί φρονεῖτε; (θόρυβος).

§52ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἐγὼ εἶπον κατ’ ἀρχὰς ὅτι ἀναγκάζομαι νὰ συζητήσω τὸ νομοσχέδιον, διότι φρονῶ ὅτι ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν δύναται καὶ ὀφείλει ν’ ἀπομακρύνῃ τοὺς βαθμοφόρους, οἱ ὁποῖοι ἐπηρεάζουν τὴν διοίκησιν τοῦ τόπου. Ἐπειδὴ ὅμως μοῦ φέρετε τὸ ζήτημα τῶν ὑπαξιωματικῶν, λέγω ὅτι εἶναι ἀδύνατον, καὶ ἐντελῶς ἀδύνατον, νὰ συμπεριληφθῶσι καὶ οἱ τοιοῦτοι, διότι τὰ διάφορα μέτρα τῆς ἀσφαλείας τοῦ Κράτους δὲν παρέχουσι τὴν δέουσαν δικαιοδοσίαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, διότι ἐν μιᾷ στιγμῇ δεδομένῃ, ἔν τινι ἀπροόπτῳ, ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν προσκαλούμενος ν’ ἀποστείλῃ δημοσίαν δύναμιν, ὅπως καταστείλῃ στάσιν καὶ ἐπιδιώξῃ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν νόμων, θὰ δεσμευθῇ, καὶ ζητεῖτε νὰ προσέξῃ μήπως εἰς τὴν ἀποστελλομένην δύναμιν ὑπάρχει δεκανεὺς, ὁ ὁποῖος κατάγεται ἀπὸ τὴν ἐπαρχίαν ὅπου πρόκειται νὰ σταλῇ δύναμις.

§53ΚΑΤΣΙΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ περὶ ὑπομοιράρχων ὡμίλησα.

§54ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἀναιρῶ τὰ παθήματα, τὰ ὁποῖα ὑπέστητε ἀπὸ τοὺς κατὰ καιροὺς διοικητὰς, ἐνωμοτάρχας καὶ χωροφύλακας, ἀλλ’ ἡ κακὴ χρῆσις τῶν δικαιωμάτων δὲν καταστρέφει τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ὑπάρχῃ εἰς πᾶσαν Κυβέρνησιν, διότι ἄλλως, ἂν πρόκηται νὰ συζητήσωμεν τί ἔκαμεν ὁ δεκανεὺς δεῖνα ἢ δεῖνα εἰς τὴν δεῖνα ἐπαρχίαν ἢ ἄλλην, ἢ οἱ ὑπαξιωματικοὶ τοῦ πεζικοῦ εἰς Ζάκυνθον, τότε εἶναι περιττὸν νὰ ζητῆτε καλὴν διοίκησιν, πρέπει νὰ ἐξαιρέσητε ὅλους τοὺς πολίτας· πρέπει ὅμως νὰ γνωρίζητε ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ αὐτοὶ καὶ ὑπαξιωματικοὶ ἐνήργησαν κατὰ τὰς διαταγὰς τὰς ὁποίας ἔλαβον, καὶ εἶναι ἀπόδειξις πρόσφατος ὅτι ὁ αὐτὸς στρατὸς, οἱ αὐτοὶ βαθμοφόροι, οἱ ὁποῖοι ἐνήργησαν τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1874, ἐνήργησαν καὶ τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1875. Δὲν εἶναι ὁ στρατὸς, δὲν εἶναι οἱ βαθμοφόροι αὐτοῦ, ἀλλ’ εἶναι αἱ διαταγαὶ τὰς ὁποίας ἐλάμβανε, καὶ εἰς τὰς ὁποίας εἶχεν ὑποχρέωσιν νὰ ὑπακούσῃ.

§55ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Αὐτὸ εἶναι, αὐτὸ εἶναι.

§56ΚΑΤΣΙΝΑΣ. Τότε περιττὸν νὰ συζητῶμεν τὸ νομοσχέδιον.

§57ΑΝΤ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Σᾶς εἶπον ἐξ ἀρχῆς, ὅτι δυστυχῶς ἀναγκάζομαι νὰ συζητήσω τὸ νομοσχέδιον, διότι τὸ ἐθεώρησα ἀπ’ ἀρχῆς ἄτοπον. Νὰ τεθῇ ὁ στρατὸς εἰς τὸ νομοσχέδιον· ἀφοῦ ὅμως ἡ Κυβέρνησις, εἰς τὴν ὁποίαν ἐμπιστευόμεθα καὶ τὴν ὁποίαν ἀγαπῶμεν, ἐθεώρησεν ἀναγκαῖον τὸ νομοσχέδιον τοῦτο νὰ ἔχῃ εἰς τὰ πρῶτα βήματά της, ἐνόμισα ὅτι δὲν πρέπει νὰ τῇ εἴπωμεν ὅτι οὔτε ἡ πεῖρά σου, οὔτε ὁ πατριωτισμός σου, οὔτε οἱ ἀγῶνές σου εἶναι ἀληθεῖς, τοσοῦτον μᾶλλον καθόσον δὲν ἔχομεν κἀνὲν προηγούμενον, τὸ ὁποῖον νὰ μᾶς κάμῃ νὰ πιστεύσωμεν τὰς ἰδέας αὐτάς. Τὸν νόμον δὲ ἐπροκάλεσεν ἡ ἰδία Κυβέρνησις. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι πρόκειται νὰ χωρίσωμεν τὴν διοίκησιν ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν, ἀπὸ τὴν πολιτικὴν ἑνὸς τόπου· εἶναι ἀληθὲς ὅτι καὶ ὁ στρατὸς ἔχει τινὰ τὰ ἀκανόνιστα, ἕνεκα τῆς ἀπροβλεψίας τῶν εἰδικῶν ὑπουργείων, τὰ ὁποῖα μᾶς ἀναγκάζουν σήμερον νὰ συζητῶμεν περὶ ἀξιωματικῶν τῆς χωροφυλακῆς, καὶ περὶ ἀξιωματικῶν τοῦ πεζικοῦ, καὶ περὶ ἀξιωματικῶν τοῦ μηχανικοῦ· διότι, ἂν οἱ εἰδικοὶ ὑπουργοὶ ἐκανόνιζον τὰ δικαιώματα καὶ τὰς ὑποχρεώσεις, δὲν θὰ ἠρχόμεθα εἰς τὴν ἀνάγκην αὐτὴν τοῦ νὰ προλάβωμεν πᾶν ὅ,τι ἐπηρεάζει τὴν ἀνεξάρτητον ψῆφον τοῦ ἐκλογέως. Εἰπὼν εἰς τὴν τροπολογίαν μου: τῶν φρουράρχων, τῶν διοικητῶν τῶν ταγμάτων, τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ πεζικοῦ παντὸς βαθμοῦ, τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ μεταβατικοῦ παντὸς βαθμοῦ, τῶν μοιράρχων καὶ λοιπῶν ἀξιωματικῶν τῆς χωροφυλακῆς, ἠννόησα, ὅτι πρέπει νὰ περιλάβωμεν ὁλόκληρον τὸ Σῶμα τῆς χωροφυλακῆς ὡς ἐκ τῶν εἰδικῶν καθηκόντων τὰ ὁποῖα ἔχει. Δευτέρα παράγραφος· τῶν Διευθυντῶν τοῦ μηχανικοῦ καὶ τῶν παρ’ αὐτοῖς ἀξιωματικῶν. Τὸ νομοσχέδιον ἦτον ἀόριστον, λέγον τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ μηχανικοῦ παντὸς βαθμοῦ. Ἡ ὑπηρεσία, κύριοι, τοῦ Σώματος τοῦ μηχανικοῦ εἶναι διττὴ ὑπηρεσία, καθαρῶς στρατιωτικὴ καὶ ὑπηρεσία μικτή· ἡ καθαρῶς στρατιωτικὴ ὑπηρεσία ἐκτελεῖται ἀπὸ τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ μηχανικοῦ, οἱ ὁποῖοι ὑπηρετοῦσιν εἰς τὴν διλοχίαν τῶν Σκαπανέων, ἢ ἄλλων οἱ ὁποῖοι εἶναι φρούραρχοι ἢ ὑπασπισταὶ φρουραρχείων· τοὺς ἀξιωματικοὺς τούτους δὲν εἶχον κατὰ διάνοιαν νὰ συμπεριλάβω εἰς τὸ μέτρον αὐτό. Εἶναι ὅμως καὶ ἀξιωματικοὶ τοῦ μηχανικοῦ, οἱ ὁποῖοι, ἀνήκοντες εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, ἀσχολοῦνται εἰς ὑπηρεσίας τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, τῶν δήμων τοῦ κράτους, καὶ ὡς ἐκ τῆς ὑπηρεσίας αὐτῶν εἶναι ὕποπτοι.

§58ΣΩΤ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τί ἐννοεῖτε μὲ τὴν λέξιν ὕποπτοι;

§59ΑΝ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Δηλαδὴ ἐγείρονται κατ’ αὐτῶν ὑπόνοιαι περὶ τῆς καλῆς διαχειρίσεως, ὅταν ᾖναι ἐντόπιοι. Ὑπάρχουσι καὶ ἀξιωματικοὶ διευθυνταὶ τοῦ μηχανικοῦ εἰς θέσεις, ἐν αἷς δὲν ὑπάρχει κἀνὲν στρατιωτικὸν ἔργον, δὲν ὑπάρχει οὔτε στρατὼν, οὔτε φρούριον. Ἡ διεύθυνσις τοῦ μηχανικοῦ τῆς Λαμίας λαμβάνει ἐνίοτε διαταγὰς ἀπὸ τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν διὰ τὴν ἐπισκευὴν τῶν ἐπάλξεων τοῦ φρουρίου κλπ. ἀλλ’ ἡ διεύθυνσις τῶν Καλαμῶν δὲν ἀλληλογραφεῖ οὐδ’ ἅπαξ τοῦ ἔτους μὲ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, ἀλληλογραφεῖ μὲ τὰ λοιπὰ ὑπουργεῖα, τοὺς ἐφόρους, μὲ τοὺς ταμίας, μὲ τοὺς νομάρχας· κατὰ συνέπειαν, ἐπειδὴ ἡ φύσις τῆς ὑπηρεσίας εἶναι τοιαύτη, εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ἐγερθῇ ὑπόνοια, ὅταν κατάγηται ἀπὸ τὸν ἴδιον τόπον, περὶ τῆς μὴ ἀκριβοῦς ἐκπληρώσεως τῶν καθηκόντων του, διὰ τοῦτο δὲ εἰς τὴν τροπολογίαν διέκρινα τὸ Σῶμα τοῦ μηχανικοῦ. Ἀλλὰ, κύριοι, ἡ χθεσινὴ συζήτησις μὲ ἔκαμε νὰ προσθέσω καὶ ἄλλην τινὰ φράσιν, διότι ὑπάρχουσιν ἀξιωματικοὶ τοῦ μηχανικοῦ, οἱ ὁποῖοι ἐκτελοῦν δημόσια ἔργα, καὶ οἱ ὁποῖοι ἐξασκοῦν μεγάλην ἐπιῤῥοήν· ὑπάρχει ἐδῶ εἰς τὰς Ἀθήνας ἀξιωματικὸς μηχανικὸς τῆς πόλεως, τοῦ ὁποίου ἡ δικαιοδοσία εἶναι ἄπειρος, τοῦ ὁποίου αἱ σχέσεις εἶναι ἀτελεύτητοι, τοῦ ὁποίου ἡ ἐπιῤῥοὴ δύναται νὰ βλάψῃ. Δὲν εἶναι λοιπὸν μόνον οἱ διευθυνταὶ τοῦ μηχανικοῦ, οἱ ὁποῖοι βλάπτουν τὴν ψῆφον τοῦ πολίτου, ἀλλὰ καὶ οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ μηχανικοῦ, οἱ ὁποῖοι ἐκτελοῦν δημόσια ἔργα. Ἐκτὸς τούτου ὑπάρχουσιν ἀξιωματικοὶ τοῦ μηχανικοῦ ἔχοντες τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Γεωμέτρου. Διὰ τοῦτο, κύριοι, εἰς τὴν βʹ. παράγραφον λέγω, τῶν διευθυντῶν τοῦ μηχανικοῦ καὶ τῶν παρ αὐτοῖς ἀξιωματικῶν, τοῦτο εἶναι μία ἰδέα· βʹ. τῶν ἐκτελούντων δημόσια ἢ δημοτικὰ ἔργα ἀξιωματικῶν τοῦ μηχανικοῦ, καὶ τῶν πολιτικῶν καὶ στρατιωτικῶν γεωμετρῶν.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρόκειται ἤδη μόνον περὶ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ μηχανικοῦ.

§61ΜΑΥΡΟΚΟΡΔΑΤΟΣ. Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ παρατηρήσω τοῦτο, ὅτι ὁ κ. Μαυρομιχάλης προσέθηκε καὶ ἑτέρας τινὰς τάξεις προσώπων, ἑπομένως εἶναι καλὸν νὰ γνωρίζωμεν ἂν καὶ ἐπ’ αὐτῶν θὰ ἐπεκτείνῃ ἡ Κυβέρνησις τὴν προτεινομένην ἀνικανότητα. Λέγω δὲ τοῦτο, διότι, συνεπὴς πρὸς ὅσα εἶπον χθὲς, ἐννοῶ τὸ ἑξῆς, ὅσον ἀφορᾷ ἐμὲ καὶ ἑτέρους τινὰς τῶν συναδέλφων, ὅτι δεχόμεθα τὸν Νόμον ὡς νόμον ἀπολύτου ἀνάγκης, καίτοι ἔχοντες ἐνδοιασμοὺς ὡς πρὸς τὴν ἐφαρμογήν του καὶ μὴ θεωροῦντες ὅτι θὰ ἔλθῃ ἡ μεγάλη ἐκείνη βελτίωσις, τὴν ὁποίαν τινὲς προσδοκῶσι. Τούτου τεθέντος, μετ’ εὐχαριστήσεως θὰ ἴδωμεν πᾶσαν ἐλάττωσιν τῶν ἐξαιρέσεων αἱ ὁποῖαι περιέχονται εἰς τὸν Νόμον, καὶ διὰ τοῦτο ἀποδέχομαι εὐχαρίστως τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ θὰ ἦμαι ἐναντίος ὅλων τῶν μεταβολῶν, αἱ ὁποῖαι προσθέτουν νέας ἐξαιρέσεις εἰς τὰ πρόσωπα τὰ ἤδη ἐξῃρημένα.

§62ΖΩΧΙΟΣ. Ἕνα παιδὶ ὑπῆγε νὰ μάθῃ γράμματα, ἐνῷ δὲ ὁ διδάσκαλος ὑπηγόρευεν εἰς αὐτὸ λέγων Α, αὐτὸ ἐσιώπα· ἐπανέλαβε δὲ ὁ διδάσκαλος πολλάκις τὸ αὐτὸ γράμμα Α, ἀλλὰ τὸ παιδάριον δὲν ἤθελε νὰ λύσῃ τὴν σιωπήν. Ἐπὶ τέλους δὲ ἠρώτησε τὸ παιδάριον λέγων, διατὶ δὲν ἀνοίγεις τὸ στόμα σου; Αὐτὸ δὲ ἀπεκρίθη: σιωπῶ, διότι, ἂν τὸ γράμμα Α προφέρω, θὰ μὲ ἀναγκάσῃς νὰ προφέρω καὶ ὅλα τὰ λοιπὰ γράμματα τοῦ ἀλφαβήτου καὶ δὲν θὰ τελειώσωμεν ποτέ. Τὸ αὐτὸ δὲ καὶ σεῖς ἐπάθατε. Συγκατετέθητε εἰς τό ἕν; Ὁ δεύτερος σᾶς προτείνει ἄλλο, καὶ ὁ τρίτος σᾶς προσθέτει ἄλλο, καὶ οὕτω καθεξῆς. Ὁ προλαλήσας ἐζήτησε νὰ ἐξετάσῃ πόσον οἱ ἀξιωματικοὶ ἅπτονται τῶν πολιτῶν, πόσον ἅπτονται τῶν καλπῶν, ἐγὼ δὲ δὲν τοὺς ἐξετάζω κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, διότι ἂν οἱ ἀξιωματικοὶ ἐκτελῶσι τὸ καθῆκόν των, δὲν ἔχομεν νὰ φοβηθῶμεν τίποτε. Ἀλλά, λέγουν, δὲν τὸ ἐκτελοῦν, ὅταν ἔλθῃ ὁ Σατανᾶς καὶ καθίσῃ ἐπάνω των. Ἐγὼ ὅμως τοὺς θέλω τοιούτους, ὁποία ἦτον ἡ ἀρχαία ἱέρεια Θεανὼ ἡ Ἀθηναία, ἥτις, μολονότι ἠνάγκαζεν αὐτὴν ὅλη ἡ πόλις νὰ καταρασθῇ τὸν Ἀλκιβιάδην, αὐτὴ ἐπιμόνως ἀνθίστατο λέγουσα οὔ. Καὶ ὅλοι λοιπὸν οἱ ὑπουργοὶ ἂν ἀναγκάσουν ἀξιωματικὸν νὰ πράξῃ τι παράνομον, αὐτὸς πρέπει ν’ ἀποκριθῇ, οὔ.

§63Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Τὸ εἶπον πολλοί.

§64ΖΩΧΙΟΣ. Ἀφοῦ ἐξῃρέσατε τοὺς ἐφέτας, διατὶ δὲν ἐξαιρεῖται τοὺς ἀξιωματικούς; Τοὺς ἐφέτας τοὺς καταλέγετε εἰς κρείττονα μοῖραν; Δὲν ὑπάρχει καλὸς καὶ κακὸς ἀξιωματικός· ἂν ᾖναι κακός, πρέπει νὰ φύγῃ ἀπὸ τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ· ἐὰν ᾖναι καλός, πρέπει νὰ μείνῃ εἰς τὰς τάξεις του, ὅπου ἂν τύχωσιν. Ἀλλ’ ἐὰν δεχθῆτε τοὺς ἀξιωματικοὺς ὡς ἀναμαρτήτους, θὰ συμβῇ ἄλλο τι, ὀφείλω δὲ νὰ τὸ εἴπω, διότι καὶ τὸ ἔπαθον ἄλλοτε, προστατεύων μίαν νῆσον, ἡ ὁποία ἀπεφάσισε νὰ μὲ ἀναδείξῃ βουλευτὴν κατὰ τὸ ἔτος 1847. Εἰς τὸν Πόρον ἀναμιγνύονται εἰς τὰ ἐκλογικὰ οἱ ἀξιωματικοί, ὄχι δὲ μόνον ἀναμιγνύονται, ἀλλ’ ἡ ἐκλογὴ τοῦ Πόρου ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον εἶναι ἔργον τοῦ Ναυστάθμου· ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ δὲν στέλλει ὁ Πόρος βουλευτάς, ἀλλὰ στέλλει ὁ Ναύσταθμος.

§65ΤΙΝΕΣ. Ὄχι τοὺς σημερινοὺς βουλευτάς.

§66ΖΩΧΙΟΣ. Ὄχι τοὺς σημερινούς. Λοιπὸν βλέπετε ὅτι ἔχομεν νῆσον ὁλόκληρον βεβαίως ἐξαρτωμένην ἀπὸ ξένων χειρῶν. Ἀλλ’ ἐὰν περιλάβητε εἰς τὴν αὐτὴν κατηγορίαν ὅλους τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ Ναυστάθμου, τότε πρέπει νὰ ἀπομακρυνθῶσιν ὅλοι, καὶ ἰδοὺ μία δυσκολία ἀνυπέρβλητος. Βλέπετε λοιπὸν ὅτι ἡ ἀρχή, ἣν παρεδέχθητε, δὲν εἶναι ἀρχή· διότι, ἂν ἐφαρμόσωμεν αὐτὴν γενικῶς, τετέλεσται. Τοὺς λιμενάρχας ὅμως δύνασθε νὰ τοὺς περιλάβητε; Νομίζω ναί, διότι ὄχι μόνον οἱ ἀξιωματικοί, ἀλλ’ ἀπὸ τοῦ πρώτου μέχρι τοῦ ἐσχάτου ναύτου χρησιμεύουσιν εἰς τὸ νὰ γεμίζωσι τὴν κάλπην· ἂν δὲ ἀντισταθῇς, σὲ ματσουκίζουν.

§67ΣΟΥΤΣΟΣ. Κύριοι βουλευταί, παραδέχομαι τὸ νομοσχέδιον καὶ τὴν τροπολογίαν, ἣν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἔκαμε. Δύω λέξεις θὰ σᾶς εἴπω καθόσον ἀφορᾷ τὰ στρατολογικὰ συμβούλια. Ἑκάστη τῶν ἐπαρχιῶν ἔχει στρατολογικὸν συμβούλιον, τὸ ὁποῖον σύγκειται ἀπὸ τὸν ἔπαρχον, τὸν ἀξιωματικὸν τῆς χωροφυλακῆς καὶ ἕνα ἰατρόν· οἱ ἰατροὶ οὗτοι πράγματι ἐπηρεάζουν τὰς ἐκλογάς. Γνωρίζω, κύριοι, τινά, ὅστις ἐκτίθεται ὡς βουλευτὴς ἔν τινι ἐπαρχίᾳ καὶ εἶναι ἰατρὸς τοῦ στρατολογικοῦ συμβουλίου. Ἀφοῦ λοιπὸν τὰ δύω μέλη τῶν στρατολογικῶν συμβουλίων τὰ ἐξαιροῦμεν, νομίζω ὅτι εἶναι δίκαιον καὶ τὸ τρίτον νὰ ἐξαιρέσωμεν. Προτείνω λοιπὸν οἱ ἰατροὶ τῶν στρατολογικῶν συμβουλίων νὰ μὴ ᾖναι ἐκ τοῦ τόπου ἐξ οὗ ἐκλέγονται.

§68ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δύω λέξεις θὰ εἴπω. Συμφωνῶ μὲ τὸν κ. Ζωχιὸν νὰ συμπεριλάβωμεν καὶ τοὺς λιμενάρχας· ὀφείλω ὅμως νὰ δικαιολογήσω τὴν ψῆφόν μου, διότι δὲν θέλω νὰ μείνῃ μομφὴ εἰς ὁλόκληρον τὸ Σῶμα τοῦ Ναυτικοῦ, τὸ ὁποῖον μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης δὲν ἔδωκεν ἀφορμὴν παραπόνων κατὰ τὰς ἐκλογάς. Ἀποσπάσματα ναυτικοῦ ἐνήργησαν πολλάκις ἐκλογάς, ἀλλὰ φέρετέ μου ἓν παράδειγμα παραπόνου ἀπὸ οἱανδήποτε ἐπαρχίαν. Ἀφοῦ δὲ τὰ λαβόντα κατὰ τὰς ἐκλογὰς ἄτοπα ἐπροκάλεσαν τὸ νόμον, ὃν συζητοῦμεν, ἠθέλησα νὰ ἀφαιρέσω τὴν μομφὴν αὐτὴν, ἡ ὁποία ποτὲ δὲν ἀπεδόθη εἰς τὸ σῶμα τοῦ ναυτικοῦ, καὶ εἶμαι σύμφωνος μὲ τὸν κ. Ζωχιὸν νὰ ἐξαιρεθοῦν οἱ λιμενάρχαι· ὅταν δὲ ἔλθῃ ὁ προϋπολογισμός, θὰ ἀναπτύξω τὸ ζήτημα διὰ ν’ ἀποδείξω, ὅτι ὁ Ναύσταθμος πρέπει νὰ φύγῃ ἀπὸ τὸν Πόρον.

§69Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριοι βουλευταί, προσθέτω ὀλίγας λέξεις εἰς ὅσας εἶχον τὴν τιμὴν νὰ εἴπω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Ἡ Κυβέρνησις σᾶς εἶπε, δὲν ἐννοῶ νὰ καθιερώσω ἀρχὴν διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, εἰμὴ μόνον νὰ καθιερώσω τὴν ἀρχὴν, ἡ ὁποία ἐκπηγάζει ἐκ τῆς ἀνάγκης τῆς ὑπηρεσίας, διότι αὔριον ἢ μεθαύριον ἠμπορεῖ νὰ εὕρῃ νέας ἀνάγκας καὶ νὰ ἔλθῃ νὰ ἐπεκτείνῃ ἢ νὰ περιστείλῃ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο. Ἐκ τῆς ἐννοίας λοιπὸν, τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις ἔχει, καὶ ἡ ὁποία εἶναι ἡ ἔννοια τοῦ νομοσχεδίου, ἐξάγεται ὅτι τὸ νομοσχέδιον δὲν εἶναι παρὰ ἐξαίρεσις· οἱ λέγοντες λοιπὸν ὅτι δὲν εἶναι ἐξαίρεσις, θὰ εἴπῃ, ὅτι δὲν ἐννοοῦν τί λέγει τὸ νομοσχέδιον. Ἂν ἐπρόκειτο νὰ καθιερωθῇ μία γενικὴ ἀρχὴ, τότε εἰς τὸ νομοσχέδιον δὲν ἐχρειάζετο νὰ εἴπωμεν μέχρι διοικητοῦ τάγματος κτλ. ἀλλ’ οἱ ὑπάλληλοι τοῦ Κράτους ἀπαγορεύονται, ἀλλὰ δὲν ὑπάρχει τοιαύτη διάταξις· ἑπομένως οἱ φωνάζοντες ἐξαιρέσεις καὶ ἐξαιρέσεις πρέπει νὰ μελετήσωσι τί εἶναι αὗται αἱ ἐξαιρέσεις, εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ φέρῃ πρακτικὴν ὠφέλειαν. Ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλὴ διὰ συζητήσεως τριῶν ἡμερῶν βεβαίως παρετήρησαν ἂν ὑπάρχῃ τι ἐλλειπὲς νὰ τὸ προσθέσωσιν, ἢ ἂν ὑπάρχῃ τι πλεονάζον νὰ τὸ ἀφαιρέσωσι· κατέληξε λοιπὸν εἰς τὸ συμπέρασμα τῆς τροπολογίας τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Αὐτὴν τὴν ἀνάγκην σᾶς παρουσιάζει ἡ Κυβέρνησις, καὶ σᾶς λέγει τοῦτο θεωρῶ ἀναγκαῖον, ἑπομένως ἡ Βουλὴ δὲν πιστεύω νὰ διστάσῃ νὰ δώσῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὅ,τι θεωρεῖ ὠφέλιμον εἰς τὸν τόπον· δὲν θέλω βεβαίως νὰ σᾶς ἀναφέρω ὅτι τῳόντι πολλαὶ σχηματίζονται ὑπόνοιαι, αἱ ὁποῖαι εἰς τὸν νοῦν τῶν ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι πολιτικῶς σκέπτονται, δὲν ἔχουν οὐδεμίαν ἐπιῤῥοήν. Ἠκούσατε περὶ ἐπεμβάσεων, τὰς ὁποίας ἔκαμον τόσοι καὶ τόσοι στρατιωτικοί· ὁ στρατιώτης εἰς τὴν πολιτείαν εἶναι τὸ πᾶν, καὶ εἶναι μηδέν. Κατὰ τὸ 1874 ὁ στρατὸς ἔκαμε τὰς ἐκλογάς, ἀλλὰ δὲν πταίει ὁ στρατός· κατὰ τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1875, ὁ στρατὸς εἶναι μηδέν. Ἰδοὺ τί εἶναι ὁ στρατὸς, καὶ διατὶ γίνεται αὐτὸ τὸ μέγα καὶ τὸ μηδέν· ἐκπηγάζει ἐκ τῆς στρατιωτικῆς νομοθεσίας. Ἠξεύρετε ποίαν δύναμιν ἔχει τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν; ἐκείνην τὴν ὁποίαν ὁλόκληρον τὸ ἄλλο ὑπουργικὸν συμβούλιον δὲν ἔχει· δύναται τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον νὰ διατάξῃ δι’ ἓν σφάλμα νὰ τεθῇ εἰς τὰς φυλακὰς εἷς νομάρχης ἐπὶ 8 μῆνας; καὶ ἠξεύρετε ἀκόμη, ἐκτὸς τῆς δυνάμεως αὐτῆς τὴν ὁποίαν τοῦ δίδει αὐτὸς ὁ νόμος, ποίαν ἄλλην τοῦ δίδει; τὴν ἀφῃρημένην δύναμιν τῆς πειθαρχίας, ἥτις εἶναι τὸ πᾶν· τί εἶναι ἡ πειθαρχία; εἶναι ὑλικὸν πρᾶγμα; ὑποπίπτει εἰς τὰς αἰσθήσεις ἡμῶν; ἡ λέξις πειθαρχία εἶναι ὁ σεβασμὸς πρὸς τὴν τιμὴν καὶ τοὺς νόμους· εὕρετε τὰ ὅρια αὐτῶν τῶν ἰδεῶν. Ἠξεύρετε, κύριοι, τὴν ἐξουσίαν αὐτὴν μόνον ὁ Σουλτάνος δύναται νὰ τὴν ἔχῃ καὶ ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν.

§70ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Προπύργιον εἶναι ὁ νόμος.

§71ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὁ νόμος εἶναι βεβαίως, ἀλλὰ εἰπέτε μοι ποῖα εἶναι τὰ ὅρια τῆς πειθαρχίας, ὅταν λέγω ὅτι θέτω τὸν ἀξιωματικὸν ἐκεῖνον εἰς ἀπόταξιν διότι παρέβη τοὺς ὅρους τῆς στρατιωτικῆς συμπεριφορᾶς, ποῖα εἶναι τὰ ὅρια; Τὸ ἔθνος σχηματίζει στρατὸν, τὸν ὁποῖον ὑπάγει ὑπὸ τὴν λαιμητόμον ὅλων αὐτῶν τῶν ὅρων, διότι πρέπει νὰ τὸν ἔχῃ εἰς χεῖρας καὶ νὰ τὸν κινῇ ὡς μηχανήν. Καὶ ποῖος ἄλλος ὑπουργὸς δύναται νὰ εἴπῃ εἰς τὸν νομάρχην, ἐγέρθητι καὶ πορεύου εἰς τὴν Λαμίαν; Ὑπάγετε νὰ ἰδῆτε ἐπὶ ἓν ἔτος μόνον τὰ βάρη τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας, νὰ ἰδῆτε προνόμια· δικαίως οἱ Γάλλοι τὴν ὀνομάζουν ἔντιμον πενίαν. Αὐτὰ εἶναι τὰ προνόμια, τὰ ὁποῖα ὁ εἷς καὶ ὁ ἄλλος ῥίπτει κατὰ μέτωπον τοῦ στρατοῦ, χωρὶς νὰ ἔχῃ οὐδεὶς πρὸς τοῦτο δικαίωμα. Τὸ κατ’ ἐμὲ λοιπὸν λέγω, κύριοι, ἐπεθύμουν σήμερον πολλὰ ἄλλα πράγματα τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ σχετισθῶσι μὲ τὸ ζήτημα· ἀλλὰ διότι νομίζω ὅτι ἡ Βουλὴ ἐκουράσθη, καὶ ὅτι δὲν εἶναι τοῦ παρόντος, διὰ τοῦτο ὑποστηρίζω τὴν πρότασιν τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, τὴν ὁποίαν θεωρῶ ὡς ἀνάγκην, τὴν ὁποίαν ἡ ὑπηρεσία ἐμελέτησε καὶ ζητεῖ ἀπὸ ἡμᾶς· ἐλπίζω δὲ ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ τὴν παραδεχθῇ.

§72ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἡ τροπολογία τοῦ κ. Μαυρομιχάλη, ὡς πρὸς τοὺς ἀξιωματικοὺς τῶν μεταβατικῶν ἀποσπασμάτων, δὲν εἶναι ὁμοία μὲ ἐκείνην τὴν ὁποίαν φέρει ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ἀλλὰ διαφέρει πολύ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν λέγει «ἡ διοίκησις ἀπεσπασμένων σωμάτων».

§73ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ (ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν.). Ὄχι· ἀνεξαρτήτων ἀποσπασμάτων.

§74ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν εἶναι τὰ μεταβατικὰ μόνον· παρακαλῶ νὰ γείνῃ ἐξήγησις.

§75ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ (ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Τὸ πυροβολικὸν ἑδρεύει εἰς τὰς Ἀθήνας, στέλλει ἕνα λόχον εἰς τὸ Ναύπλιον, τὸν λόχον τὸν διοικεῖ λοχαγὸς, καὶ τυχαίνει νὰ ᾖναι ἐντόπιος.

§76ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Παρακαλῶ, ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ δώσῃ ῥητὰς ἐξηγήσεις, διότι μοῦ φαίνεται, ἂν οὐχὶ τὸ σπουδαιότατον πάντων, ἀλλ’ ἐκ τῶν κυριωτέρων μερῶν τοῦ νομοσχεδίου τὸ προκείμενον θέμα· διὰ τῶν ἀποσπασμάτων ἂν ἐννοῆτε αʹ.) τὰ ἀποσπάσματα τῆς μεταβατικῆς ὑπηρεσίας· βʹ.) ἂν ἐννοῆτε τὰ ἀποσπάσματα τῶν ἐκλογῶν· γʹ.) ἂν ἐννοῆτε τοὺς μονίμους καὶ προσωρινοὺς σταθμούς. Ἓν τάγμα ἑδρεύει ἐν Ἀθήναις ἔχον διοικητὴν, ὁ ὁποῖος δὲν ἠμπορεῖ νὰ ᾖναι ἐντόπιος· ἀλλ’ αὐτὸ τὸ τάγμα ἀποστέλλει ἕνα λόχον, ὁ ὁποῖος θὰ ἑδρεύῃ μονίμως ἐν Θήβαις, καὶ ἐπὶ κεφαλῆς αὐτοῦ τοῦ λόχου θέτει ἕνα Θηβαῖον· ἐρωτῶ, ἐπιτρέπεται;

§77ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὄχι.

§78ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Λοιπὸν πρέπει ὁ διοικητὴς αὐτοῦ τοῦ στρατιωτικοῦ ἀποσπάσματος νὰ ὑπάγηται εἰς τὴν ἐξαίρεσιν. Δεύτερον, ἐννοεῖτε τοὺς διοικητὰς τῶν μεταβατικῶν ἀποσπασμάτων πρὸς καταδίωξιν φυγοδίκων ἢ λῃστῶν; Τρίτον, τὰ ἀποσπάσματα τὰ ἐνεργοῦντα τὰς ἐκλογὰς, καὶ κάμνω τὴν παρατήρησιν ὅτι, εἰς τὴν τελευταίαν αὐτὴν περίπτωσιν τῶν ἐκλογῶν, νομίζω ὅτι ἠμπορεῖτε νὰ περιλάβητε καὶ τοὺς ὑπαξιωματικοὺς, διότι δὲν ἀρκεῖ, κύριοι, ὁ ἀξιωματικὸς μόνον, ὁ ὑπαξιωματικὸς εἶναι τὸ φοβερώτερον σπαθί.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἔδωκεν ἐξηγήσεις εἰς τὰς ἐρωτήσεις τοῦ κ. Δεληγεώργη, καθόσον ἀφορᾷ τὴν ἔννοιαν τῆς φράσεως «ἀνεξάρτητα ἀποσπάσματα»· ἡ ἐξήγησις θέλει τεθῇ εἰς τὰ πρακτικά.

§80ΙΩ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἐγὼ προτείνω νὰ τεθῇ εἰς τὸν νόμον καὶ ὄχι εἰς τὰ πρακτικά.

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀλλ’ ὁ κύριος Δεληγεώργης ἐπρότεινε καὶ ὁ Ὑπουργὸς ἀπεδέχθη, ὥστε κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῶν ἐκλογῶν νὰ ἐξαιρῶνται καὶ οἱ ὑπαξιωματικοὶ τοῦ στρατοῦ.

§82ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Νομίζω ὅτι οὔτε εἰς τὸ πνεῦμα τῆς κυβερνήσεως ἀντίκειται, οὔτε εἰς τὸ πνεῦμα τῆς Βουλῆς, οὔτε μεγάλην ἔκτασιν εἰς τὸν Νόμον θὰ δώσωμεν, ἂν τεθῶσιν ὅλα εἰς τὸν Νόμον, δηλ. τὰ ἀποσπάσματα τῆς μεταβατικῆς ὑπηρεσίας, οἱ μόνιμοι ἢ προσωρινοὶ σταθμοί, καὶ τὰ ἀποσπάσματα διὰ τὰς ἐκλογὰς, κατὰ τὰς ὁποίας δὲν ἐπιτρέπεται οὔτε εἰς ὑπαξιωματικοὺς νὰ ᾖναι ἐκεῖ.

§83ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Τοὺς λοχαγοὺς διευθυντὰς τοῦ μηχανικοῦ, τοὺς ἐξαιρεῖτε;

§84ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. Τοὺς ἐξαιρῶ. Καὶ ἂς τὸ εἴπω καθαρὰ καθαρὰ· ἐννοῶ πολὺ καλὰ τί θέλετε νὰ κάμωμεν. Θὰ ἦτον ὅμως καλλίτερον νὰ ἀναθέσητε ὅλην τὴν εὐθύνην εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν καὶ νὰ προσδιορίσητε μίαν ποινὴν, ὅταν ἔγκλημα καταγγελθῇ πρὸς αὐτὸν καὶ δὲν ἐνεργήσῃ τίποτε· τότε ὅλαι αἱ τροποποιήσεις εἶναι περιτταί.

§85ΖΩΧΙΟΣ. Ἐγὼ λέγω νὰ γίνῃ ἐξαίρεσις δι’ ὅλους τοὺς ἀξιωματικούς. Ἐξαίρεσις ὅμως διὰ τοὺς μηχανικοὺς δὲν πρέπει νὰ γείνῃ. Παραλείπετε τοὺς διοικητὰς, παραλείπετε τοὺς ὑποδιοικητὰς, παραλείπετε πάντας. Ἂς ἀφαιρεθῇ λοιπὸν ὁλόκληρος ἡ τροπολογία σας.

§86ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἰς ἓν μόνον ἀνθίσταμαι, καὶ παρακαλῶ νὰ μὴ ἐπιμείνῃ ἡ Βουλὴ, ὅσον ἀφορᾷ τοὺς μηχανικοὺς τοὺς ἐκτελοῦντας ἔργα δημοτικά.

§87ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα, δὲν ἐπιμένομεν.

§88ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἐπειδὴ ὁ πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐπιμένει, ὅτι εἰς τὰς ἐξαιρέσεις αὐτὰς νὰ μὴ συμπεριληφθῶσι στρατιωτικοὶ καὶ πολιτικοὶ γεωμέτραι, ἂς ἀπαλειφθῇ, διὰ νὰ μὴ φέρω οὐδεμίαν δυσκολίαν· οἱ ἄλλοι μένουν.

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν, κύριοι, ἰδοὺ τοῦτο τὸ ἐδάφιον πῶς θὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν μετὰ τὰς γενομένας τροπολογίας, τὰς ὁποίας ἀπεδέχθη καὶ ἡ Κυβέρνησις. «Τῶν διοικητῶν τῶν ταγμάτων, τῶν διοικητῶν μονίμων ἢ προσωρινῶν σταθμῶν, μεταβατικῶν ἀποσπασμάτων ἢ ἀποσπασμάτων κατὰ τὰς ἐκλογὰς, ἐπὶ δὲ τῆς τελευταίας ταύτης περιπτώσεως, ἡ ἀπαγόρευσις ἐπεκτείνεται καὶ ἐπὶ τῶν ὑπαξιωματικῶν»· τοῦτο εἶναι τὸ ἐδάφιον 3ον ὡς κατηρτίσθη καὶ παρεδέχθη ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως. Τὸ νομοσχέδιον δὲν περιλαμβάνει τοὺς φρουράρχους, τοὺς προσθέτει ἡ δὲ τροπολογία τοῦ κ. Μαυρομιχάλη. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι νὰ περιληφθῶσιν ἐν τῷ 3ῳ ἐδαφίῳ τοῦ Νομοσχεδίου καὶ οἱ φρούραρχοι, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι).

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ψηφοφορεῖται ἤδη ἡ κατηγορία τῶν ὑποδιοικητῶν.

§91ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἠναγκάσθην νὰ θέσω τοὺς ὑποδιοικητὰς τῶν ταγμάτων, διότι ἄπειροι τροπολογίαι τοὺς ἐμνημόνευσαν. Ἂν δὲ ἡ Κυβέρνησις νομίζῃ ὅτι οἱ ἑχθμολόγοι οὗτοι δὲν πρέπει νὰ συμπεριληφθῶσι, δὲν ἐπιμένω εἰς τοῦτο.

§92ΤΙΝΕΣ. Παραιτούμεθα.

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ περιληφθῶσιν ἐν τῷ ἐδαφίῳ 3 καὶ οἱ ὑποδιοικηταὶ τῶν ταγμάτων......................

§94ΡΟΥΚΗΣ. Δὲν ἐννοῶ πῶς, ἐνῷ ἔθεσαν αὐτὴν τὴν τροπολογίαν, τώρα τὴν ἀποσύρουν.

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν θὰ ἐπιτρέψω εἰς κἀνένα νὰ λαμβάνῃ τὸν λόγον. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι ἵνα περιληφθῶσιν εἰς τὸ ἐδάφιον 3 τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ οἱ ὑποδιοικηταὶ τῶν ταγμάτων παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Τώρα ἔρχεται τὸ γʹ. οἱ διευθυνταὶ τοῦ μηχανικοῦ καὶ οἱ παρ’ αὐτοῖς ἀξιωματικοί. Ἐπιθυμεῖ ἡ Βουλὴ νὰ τὸ διαιρέσωμεν;

§96ΤΙΝΕΣ. Ὄχι.

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι νὰ περιληφθῶσιν εἰς τὴν γʹ. παράγραφον τοῦ Νομοσχεδίου οἱ διευθυνταὶ τοῦ μηχανικοῦ καὶ οἱ παρ’ αὐτοῖς ἀξιωματικοί, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι (τὸ ἀποτέλεσμα ἀμφίβολον).

§98ΤΙΝΕΣ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§99ΕΤΕΡΟΣ. Τὸ ἀντίθετον.

§100ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ. Πρέπει νὰ διαιρέσητε τὴν πρότασιν, διότι ἑνόνει πολλὰ ἀντικείμενα.

§101Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐψηφοφορήθη ἡ πρότασις καὶ δὲν ἠμπορεῖ νὰ διαιρεθῇ.

§102Ι. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Εἶναι δύω πράγματα, κ. πρόεδρε.

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 30 τοῦ κανονισμοῦ (Ἀναγινώσκει) «Ἐπὶ τῶν συνθέτων ζητημάτων ἡ διαίρεσις ἀπαγγέλεται παρὰ τοῦ προέδρου ὅταν ζητηθῇ παρ’ ἑνὸς τῶν βουλευτῶν. Δύναται δὲ ὁ πρόεδρος νὰ τὴν ἀπαγγείλῃ καὶ οἴκοθεν. Ἀμφιβολίας οὔσης περὶ τοῦ συνθέτου τῶν ζητημάτων, ἀποφασίζει ἡ Βουλὴ»

§104Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Πότε, κ. πρόεδρε, γίνεται τοῦτο; πρὶν ἀρχίσει ἡ ψηφοφορία.

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πετιμεζᾶς ἔχει δίκαιον, ἐτέθη εἰς ψηφοφορίαν σύνθετον· τώρα ἀπαιτεῖ νὰ γείνῃ ὀνομαστικὴ κλῆσις.

§106ΤΙΝΕΣ. Τὸ ἀντίθετον.

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά.

§108ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριε πρόεδρε, ἐγὼ ἔκαμα ἔνστασιν ὅτι εἶναι σύνθετος ἡ πρότασις.

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὴν ἔνστασιν τὴν ἐκάματε μετὰ τὴν δι’ ἀναστάσεως ψηφοφορίαν.

§110ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ. Τὴν ἔκαμα πρίν.

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ διαψεύσητε τὸ γραφεῖον· ἠμπορεῖ νὰ τὴν εἴχατε εἰς τὴν διάνοιάν σας, δὲν τὴν ἐκάματε ὅμως.

§112ΤΙΝΕΣ. Κύριε πρόεδρε, προβῆτε.

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀντιστρόφως. Οἱ μὴ παραδεχόμενοι, τουτέστιν ὅσοι δὲν παραδέχονται νὰ περιληφθῶσιν ἐν τῇ 3ῃ παραγράφῳ τοῦ νομοσχεδίου οἱ διευθυνταὶ τοῦ μηχανικοῦ, καὶ οἱ παρ’ αὐτοῖς ἀξιωματικοί, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἀπεῤῥίφθη. Κύριοι, τὸ ἄρθρον 3 καταρτίζεται οὕτω: «διοικητῶν τῶν ταγμάτων, τῶν ὑποδιοικητῶν, φρουράρχων, διοικητῶν μονίμων ἢ προσωρινῶν σταθμῶν, μεταβατικῶν ἀποσπασμάτων, ἢ ἀποσπασμάτων κατὰ τὰς ἐκλογάς, τῶν διοικητῶν μοιραρχιῶν, ὑπομοιραρχιῶν, καὶ λοιπῶν ἀξιωματικῶν τῆς χωροφυλακῆς, διευθυντῶν τοῦ μηχανικοῦ καὶ τῶν παρ’ αὐτοῖς ἀξιωματικῶν. Ἐν περιπτώσει ἐκλογῶν, ἡ ἀπαγόρευσις αὕτη ἐπεκτείνεται καὶ ἐπὶ τῶν ὑπαξιωματικῶν.» Οἱ παραδεχόμενοι τὸ τρίτον ἐδάφιον ὅπως ἀνεγνώσθη παραλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι. Κατόπιν θὰ συναρμολογηθῇ.

§114ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἡ ἔκφρασις νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ αὐτή.

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βέβαια.

§116ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ (ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ ἄρθρου παρακαλῶ νὰ τεθῇ ὡς τελευταῖον ἐδάφιον ὅτι ἡ διάταξις αὕτη δὲν ἰσχύει ἐν καιρῷ πολέμου καὶ διαταράξεως τῆς ἐσωτερικῆς ἡσυχίας.

§117ΤΙΝΕΣ. Βέβαια, βέβαια, πολὺ ὀρθόν.

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὴν τρίτην παράγραφον νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ὁ κύριος ὑπουργὸς προτείνει νὰ τεθῇ ὡς ἐδάφιον μετὰ τὴν παράγραφον 3 τὸ ἑξῆς «ἡ διάταξις τοῦ παρόντος ἐδαφίου δὲν ἰσχύει ἐν καιρῷ πολέμου καὶ ἐν καιρῷ διαταράξεως τῆς δημοσίου τάξεως».

§119Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐν καιρῷ πολέμου τίποτε δὲν ἐμποδίζει τὴν Κυβέρνησιν· προβλέπεται ἀπὸ τὸν νόμον.

§120Ι. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ὄχι «ἐν καιρῷ διαταράξεως», ἀλλ’ «ἐν καιρῷ στάσεως».

§121ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΩΝ. Αὐτὸ ἐννοεῖ ἡ διάταξις.

§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν προσθήκην τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§123ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικὰ ὅτι ὁ κύριος ὑπουργὸς ἐννοεῖ καθαρὰν στάσιν.

§124Ι. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Εἰς ψηφοφορίαν τίθενται αἱ τροπολογίαι· πρῶτον ἐπιμένω λοιπὸν νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν ἡ τροπολογία μου.

§125ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. Δὲν ἔχω κἀμμίαν δυσκολίαν, σᾶς ἐνόησα κάλλιστα.

§126ΤΙΝΕΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§127ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἔθεσε μίαν προσθήκην, ἡ ὁποία εἶναι ἀξιόλογος, καὶ ἡ Βουλὴ τὴν παρεδέχθη· πρόκειται ὅμως νὰ γείνῃ διασάφησις, διότι αἱ λέξεις ῥῆξις, διατάραξις τῆς τάξεως, ἔχουν μίαν σημασίαν, τὴν ὁποίαν δύναταί τις νὰ τὴν παραβιάσῃ· δύνανται νὰ ἐκληφθῶσιν ὅτι περιέχουν ἄλλην ἔννοιαν τῆς ἐννοίας τοῦ κυρίου ὑπουργοῦ, ὥστε εἴτε ἡ φράσις τοῦ κυρίου Μαυρομιχάλη, εἴτε ἄλλη πρέπει νὰ τεθῇ, διότι τοῦτο εἶναι τὸ πνεῦμα τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Βουλῆς.

§128ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§129ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Λοιπὸν ἂς τεθῇ «στάσις».

§130ΤΙΝΕΣ. Αὐτὴ εἶναι διασάφησις.

§131Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τίποτε δὲν ἠμπορεῖ νὰ γείνῃ· ὅ,τι ἡ Βουλὴ παρεδέχθη δὲν ἔχει δικαίωμα οὔτε ἡ Βουλὴ νὰ τὸ ἀναιρέσῃ· ἑπομένως δὲν ἔχετε δικαίωμα νὰ τὸ μεταβάλητε· αὐτὴ εἶναι μεγαλειτέρα ἀσχημία, ἥτις ἀπὸ τὰ 65 δὲν ἔγεινε.

§132ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Παραδέχεται ὄχι μόνον ὁ κ. ὑπουργὸς, ἀλλὰ καὶ ἡ Βουλὴ, ὅτι ὑπὸ τὴν ἔννοιαν «διατάραξις τῆς δημοσίου τάξεως» ἐννοεῖ τὴν στάσιν.

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλὰ, κύριε Μαυρομιχάλη, φέρετε τὴν τροπολογίαν σας.

§134ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ (ὑπουργὸς Ναυτικῶν). Κύριε πρόεδρε, ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ῥητῶς εἶπεν ὅτι ἐννοεῖ τὴν στάσιν· πρὸς τί νὰ κάμωμεν προσθήκην νέου ἐδαφίου;

§135Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε πρόεδρε, ἐὰν ἀλλάξῃ ἡ λέξις, εἶναι πλαστογραφία.

§136ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἠμπορεῖ ἐν τοῖς πρακτικοῖς νὰ γείνῃ μνεία, ὅτι ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, διὰ τῆς λέξεως διατάραξις, ἠννόει τὴν στάσιν. Ἡ Βουλὴ ἔχει τὸ δικαίωμα, κύριοι, νὰ ἑρμηνεύσῃ τὴν ἀπόφασίν της.

§137ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ ἐπίσημα πρακτικά.

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Χθὲς, κύριοι, εἴπατε ὅτι διὰ τοῦ «κατάγεται» ἐννοεῖτε μέχρι τοῦ πατρὸς, διότι ἄλλως ἠμποροῦσε νὰ φθάσῃ τις μέχρι τοῦ Ἀδάμ.

§139Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ναὶ, εἶναι ἀληθὲς, ἀλλ’ ἐνθυμηθῆτε ὅτι δὲν ἔγεινεν ἀφοῦ ἡ Βουλὴ ἀπεφάνθη, ἀλλὰ πρὶν ψηφισθῇ.

§140ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ ὁ ὑπουργὸς, παρουσιάζων τὴν προσθήκην, εἶπεν ὅτι τοῦτο ἐννοεῖ.

§141Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐπιμένω ὅτι ἡ λέξις δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀλλάξῃ.

§142Ι. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἀφοῦ ἐπιμένει ὁ κ. Πετιμεζᾶς, ἐπιμένω καὶ ἐγὼ νὰ προστεθῇ εἰς τὸν Νόμον.

§143Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Αὐτὸ εἶναι πλαστογραφία.

§144ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Κατὰ πρότασιν τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργοῦ προσετέθησαν εἰς τὸ Νομοσχέδιον ὀλίγαι λέξεις, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἡ Βουλὴ ἀπεφάνθη· ἀλλ’ ἠγέρθη ἀμέσως ἡ ἔνστασις ὅτι μία ἐκ τῶν λέξεων δὲν εἶναι σαφής. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐξήγησεν ὅτι διὰ τῶν λέξεων «διατάραξις τῆς δημοσίου ἀσφαλείας,» ἐννοεῖ τὴν στάσιν. Τώρα διὰ νὰ ἐκλείψῃ πᾶσα ἀμφιβολία, νομίζω, εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ γείνῃ ἓν ἐκ τῶν δύω, ἢ νὰ ἀντικατασταθῶσιν αἱ λέξεις αὗται διὰ τῆς λέξεως «στάσις,» ἢ ἐὰν νομίζῃ ἡ Βουλὴ, ὅπως διατείνηται ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Καλαβρύτων, ὅτι εἶναι τοῦτο ἔγκλημα καὶ πλαστογραφία, ἐπειδὴ δὲν εἶμαι ἐγὼ ὁ ἄνθρωπος, ὅστις θὰ σᾶς προτείνω νὰ ὑποπέσητε εἰς τοιοῦτον ἔγκλημα, σᾶς προτείνω νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ ἐπίσημα πρακτικὰ, ὅτι ὁ μὲν Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἔδωκε τὴν ἑρμηνείαν ταύτην, ἡ δὲ Βουλὴ παρεδέχθη αὐτήν.

§145Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν ἀντιλέγω εἰς ὅσα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ παραδέχομαι τὴν πρότασιν αὐτοῦ τοῦ νὰ προστεθῇ εἰς τὰ ἐπίσημα πρακτικὰ ἡ ἑρμηνεία· ἀλλὰ, κ. ὑπουργὲ, πρέπει νὰ τεθῇ πρὸς τούτοις ὅ,τι ἐγένετο μετὰ τὴν παραδοχὴν τῆς τροπολογίας ἀπὸ τὴν Βουλήν.

§146ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο πρότασις νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ ἐπίσημα πρακτικὰ ὅτι διὰ τῶν λέξεων «διατάραξις τῆς δημοσίου τάξεως» καὶ ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν καὶ ἡ Βουλὴ ἐννοοῦσι τὴν στάσιν· οἱ παραδεχόμενοι αὐτὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§147ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ (ὑπουργὸς Ναυτικῶν). Κύριε Πρόεδρε, ἐδῶ εἶναι ἡ θέσις μετὰ τοὺς στρατιωτικοὺς νὰ τεθῶσι καὶ οἱ λιμενάρχαι.

§148ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, προτείνεται νὰ τεθῇ τέταρτον ἐδάφιον περιλαμβάνον τοὺς λιμενάρχας.

§149Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Καὶ τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ Ναυστάθμου.

§150ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἐν γένει τοὺς λιμενάρχας.

§151ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Τί ἐννοεῖ ὁ κ. Μπούμπουλης; Ἐγὼ ἐννοῶ τοὺς ἔχοντας βαθμὸν ναυτικὸν, διότι ἐκτὸς τῶν λιμεναρχῶν, οἵτινες ἔχουν ναυτικὸν βαθμὸν, εἶναι καὶ ὑποδεέστεροι ὑπάλληλοι, οἵτινες εἶναι πολῖται.

§152ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Λιμενάρχας ἐννοῶ ὅλας τὰς λιμενικὰς ἀρχὰς, τοὺς ἀρχηγοὺς τῶν λιμένων.

§153Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Καὶ οἱ βοηθοὶ, διότι ἐγὼ ἠξεύρω τί συμβαίνει.

§154ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. «Λιμενικὰς ἀρχὰς» νὰ σημειωθῇ.

§155ΖΩΧΙΟΣ. Λιμενικὰς ἀρχὰς εἶναι μία λέξις ἀφηρημένη, ἥτις περιλαμβάνει πολλὰ πολλάκις πρόσωπα· ἀλλὰ οἱ προϊστάμενοι τῶν λιμένων ὑπάγονται εἰς τρεῖς τάξεις, καὶ εἶναι οἱ λιμενάρχαι, οἱ ὑπολιμενάρχαι, οἱ ἐπιστάται τῶν λιμένων· λοιπὸν γίνεται πρότασις αὐτοὶ ὅλοι νὰ ἐξαιρεθοῦν. Τώρα ἐνδέχεται, ἀπόντος τοῦ λιμενάρχου, νὰ τὸν ἀναπληροῖ ἄλλος....

§156Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Σὲ λέγω, κ. Ζωχιὲ, ὅτι εἰς τὰ περισσότερα λιμεναρχεῖα εἶναι βοηθοί.

§157ΖΩΧΙΟΣ. Καὶ ἐγὼ λέγω τὴν ἀλήθειαν.

§158ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Οἱ προϊστάμενοι ὅλων τῶν λιμένων.

§159ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Κύριοι, εἶπον ἀπ’ ἀρχῆς ὅτι ἐννοῶ τοὺς λιμενάρχας, τοὺς προϊσταμένους τῶν λιμενικῶν ἀρχῶν· δὲν ἐννοῶ τοὺς βοηθοὺς τοὺς λαμβάνοντας τὰς 60 ἢ 80 δραχμὰς, καὶ εἰς τοῦτο ἐπιμένω καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ παραδεχθῇ.

§160ΡΟΥΚΗΣ. Διατί νὰ μὴ γείνῃ διάκρισις, εἶναι καὶ ὑπολιμενάρχαι εἰς ἄλλα μέρη· πρέπει νὰ γείνῃ μία ἐξαίρεσις· ὁ λιμενάρχης τῶν Ἀθηνῶν, τοῦ Πειραιῶς, τῆς Σύρου, τὸ ἐννοῶ, ἀλλ’ εἰς τὸ λιμεναρχεῖον τῆς Χαλκίδος τί ἠμπορεῖ νὰ κάμῃ; Ἐὰν δεχθῆτε τὴν λέξιν τὴν ἀφηρημένην «λιμενάρχης, τρεῖς θὰ ᾖναι τότε. Λοιπὸν, ὅπως ἐξηγήθη ὁ κ. ὑπουργὸς, «πᾶσα προϊσταμένη ἀρχὴ λιμενική.»

§161ΖΩΧΙΟΣ. Νομίζω, ὅτι σκοπὸν ἔχει ἡ Βουλὴ νὰ ἐξαιρέσῃ τοὺς σημαίνοντας. Ἐὰν ἔχῃ σκοπὸν νὰ ἐξαιρέσῃ τοὺς μὴ σημαίνοντας, τότε ἐξαιροῦμεν καὶ τοὺς κλητῆρας. Ὁ προϊστάμενος ὁ ὁποῖος εἶναι ἀξιωματικὸς καὶ πιθανῶς ἔχει κάποιαν δύναμιν, νὰ ἐξαιρεθῇ, καθὼς καὶ οἱ ὑπολιμενάρχαι καὶ οἱ ἐπιστάται λιμένων. Ἔπειτα ἔρχονται κάτι λιμενοφυλακεῖα. Αὐτὰ εἶναι ἀνάξια λόγου.

§162ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἐγὼ ἐπιμένω.

§163ΖΩΧΙΟΣ. Ἐάν σοῦ πονῇ τὸ δόντι, δὲν ἠξεύρω. Ἐγὼ δέχομαι τὴν πρότασιν τοῦ κυρίου ὑπουργοῦ.

§164ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἐπρότεινε νὰ προστεθοῦν ἐν τῷ 4 ἐδαφίῳ οἱ λιμενάρχαι, ὑπολιμενάρχαι καὶ ἐπιστάται λιμένων. Ὁ κ. Πετιμεζᾶς προτείνει νὰ προστεθοῦν καὶ οἱ βοηθοί.

§165ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἐγὼ ἔχω τροπολογίαν νὰ τεθῇ «πᾶσα προϊσταμένη λιμενικὴ ἀρχή», διότι ἄλλος ὑπουργὸς δὲν θὰ διορίσῃ ἐπιστάτας λιμένων καὶ ὑπολιμενάρχας, ἀλλὰ βοηθούς. Ἰδοὺ ὅτι θὰ δολιευθῇ ἀμέσως ὁ νόμος.

§166ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἐδάφιον 4. «Οἱ λιμενάρχαι, ὑπολιμενάρχαι καὶ ἐπιστάται τῶν λιμένων». Οἱ παραδεχόμενοι αὐτὸ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι.) Ἡ Βουλὴ παραδέχθη. Τώρα ὁ κ. Μπούμπουλης προτείνει, «οἱ λιμενάρχαι, ὑπολιμενάρχαι, ἐπιστάται λιμένων καὶ πᾶσα προϊσταμένη λιμενικὴ ἀρχή.» Οἱ παραδεχόμενοι αὐτὸ παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παραδέχθη. Ὁ κ. Πετιμεζᾶς προτείνει νὰ προστεθῇ ἡ λέξις «βοηθοί.» Οἱ παραδεχόμενοι τὴν προσθήκην αὐτὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι.) Ἡ Βουλὴ δὲν παραδέχθη. «Ἐδάφιον 5. Τῶν νομαρχῶν, ἐπάρχων καὶ τῶν περὶ αὐτοῖς γραμματέων.»

§167Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Ὑπάρχει προσθήκη ἐδῶ.

§168ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ἰδιαίτερον ἄρθρον. «Ἐδάφιον 6. Τῶν οἰκονομικῶν ἐφόρων καὶ τῶν παρ’ αὐτοῖς γραμματέων, τῶν ταμιῶν, τῶν τελωνῶν καὶ τῶν παρ’ αὐτοῖς ἐλεγκτῶν, ὑπελεγκτῶν, γραμματέων τῶν ὑποτελωνῶν, ἐπιστατῶν καὶ γραμματέων διαμετακομίσεως καὶ δασονόμων.» Ἡ πολυώνυμος τροπολογία προσθέτει τοὺς ἀποθηκαρίους ἁλυκῶν.

§169ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τί ἐννοοῦν «ἀποθηκαρίους ἁλυκῶν;» Τοιαύτη θέσις δὲν ὑπάρχει.

§170ΡΕΒΕΛΑΚΗΣ. Δὲν τὴν ὑποστηρίζει κἀνείς.

§171ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀφοῦ δὲν ὑποστηρίζεται, μένει τὸ ἐδάφιον 6, ὡς ἔχει. Προστίθεται ἤδη παράγραφος 6 περιλαμβάνουσα τοὺς τηλεγραφητὰς παντὸς βαθμοῦ καὶ τοὺς βοηθούς, τοὺς ταχυδρομικοὺς ἐπιστάτας τοὺς ἔχοντας βαθμὸν ὑποδιευθυντοῦ.

§172ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (πρόεδρος τοῦ ὑπουργείου.). Τοὺς τηλεγραφητὰς βεβαίως, ἐὰν ἐπιμένῃ ἡ Βουλὴ νὰ τοὺς περιλάβῃ, ἂς τὸ πράξῃ, τοὺς βοηθοὺς ὅμως νομίζω ὄχι, διότι οὗτοι δὲν εἶναι ἐπιβλαβεῖς· πρέπει νὰ δώσωμεν ὀλίγην εὐρύτητα εἰς τὸ κατώτερον προσωπικόν. Ὑποδιευθυνταὶ δὲ τῶν ταχυδρομείων, καθ’ ἃς πληροφορίας ἔλαβον, εἶναι 4 ἢ 5 εἰς τὰς σπουδαιοτέρας πόλεις τῆς Ἑλλάδος. Αὐτοὶ εἶναι κάτοχοι τῆς ὑπηρεσίας, ἐντίμως καὶ καλῶς διευθύνοντες, μὴ δώσαντες δὲ μέχρι τοῦδε ἀφορμὴν παραπόνων· π. χ. ὑπάρχει ὑποδιευθυντὴς ἐν Σύρῳ.

§173ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Σπάνιος ἄνθρωπος.

§174ΒΕΝΙΕΡΑΤΟΣ. Καὶ ὁ τῆς Κεφαλληνίας εἶναι ἐπίσης ἱκανὸς καὶ τίμιος ὑπάλληλος.

§175ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Αὐτὸς πρὸ πολλῶν ἐτῶν μένει ἐν Σύρῳ, καὶ ὁ κόσμος ἐκεῖ εἶναι εὐχαριστημένος· κατὰ δυστυχίαν του ἴσως ἐνεγράφη ὡς δημότης, ὥστε ἐὰν πρέπῃ διὰ τοῦτο νὰ τὸν ἀποσπάσωμεν ἐκεῖθεν, θὰ βλάψωμεν τότε τὴν ὑπηρεσίαν ἄνευ λόγου. Λοιπὸν νομίζω, ὅτι πρὸς τὸ συμφέρον αὐτῆς τῆς ὑπηρεσίας πρέπει νὰ μὴ συμπεριλάβωμεν τοὺς ὑποδιευθυντὰς καὶ τοὺς μικροὺς ἐκείνους ταχυδρομικοὺς ὑπαλλήλους, τῶν ὁποίων ὁ μισθὸς ἀναβαίνει μέχρι 50 ἢ 60 δραχμῶν.

§176ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχει τοιαύτη πρότασις. Λοιπὸν ὁ κ. πρωθυπουργὸς δὲν ἐναντιοῦται νὰ συμπεριληφθῶσιν οἱ τηλεγραφηταὶ παντὸς βαθμοῦ, οὐχὶ ὅμως οἱ βοηθοὶ καὶ ὑποδιευθυνταί. Οἱ ἐπιθυμοῦντες λοιπὸν νὰ περιληφθῶσιν ἐν ἰδιαιτέρῳ ἐδαφίῳ οἱ τηλεγραφηταὶ παντὸς βαθμοῦ, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγιστοι). Δὲν παρεδέχθη. Οἱ θέλοντες νὰ περιληφθῶσιν εἰς τὰς διατάξεις τοῦ πρώτου ἄρθρου καὶ οἱ ὑποδιευθυνταὶ τῶν ταχυδρομείων, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Οὐδεὶς ἐγείρεται.) Ἀπεῤῥίφθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον πρῶτον, ὡς κατηρτίσθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι.) Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§177ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἄρθρον 2. Ὡς πρὸς τοὺς δικαστικοὺς καὶ διοικητικοὺς ὑπαλλήλους, τοὺς διοικητὰς τῶν ταγμάτων καὶ τοὺς μοιράρχους, περιλαμβάνονται εἰς τὴν ἀπαγόρευσιν ὅλαι αἱ ἐπαρχίαι, εἰς τὰς ὁποίας ἐπεκτείνεται ἡ δικαιοδοσία των.» Ὑπάρχει καὶ τροπολογία.

§178ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Ἡ τροπολογία ἀφῄρεσε τοὺς διοικητὰς τῶν ταγμάτων, διότι ὁ στρατὸς εἶναι ὀλίγος, καὶ εἶναι ὅλοι ἀπεσπασμένοι, καὶ ἡ δικαιοδοσία τῶν διοικητῶν ἐκτείνεται πανταχοῦ.

§179ΣΩΤ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐτελείωσεν ἡ συζήτησις αὐτή.

§180ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριοι, παρακαλοῦμεν τὴν Βουλὴν νὰ δεχθῇ αὐτὴν τὴν τροπολογίαν «ὡς πρὸς τοὺς δικαστικοὺς καὶ τοὺς διοικητικοὺς ὑπαλλήλους καὶ τοὺς μοιράρχους, περιλαμβάνονται εἰς τὴν ἀπαγόρευσιν ὅλαι αἱ ἐπαρχίαι κλπ.» Ν’ ἀπαλειφθῶσι δὲ αἱ λέξεις «τῶν διοικητῶν τῶν ταγμάτων» διὰ νὰ μὴ προσκόπτῃ ἡ ὑπηρεσία.

§181ΜΙΛ. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε ἦτο περιττὸν τὸ ἄρθρον.

§182ΣΩΤ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐὰν δεχθῆτε τὴν τροπολογίαν αὐτήν, ἡ ἐξουσία, τὴν ὁποίαν θέλετε νὰ περιορίσητε, μένει ἀπεριόριστος. Ἐγὼ εἶμαι ἀπὸ τὰ Καλάβρυτα καὶ διοικῶ ἓν τάγμα εἰς Ἀθήνας. Ὁ νόμος θέλει ν’ ἀπαγορεύσῃ εἰς ἐμὲ πᾶσαν ἐπέμβασιν εἰς τὰ ἐκλογικὰ τῶν Καλαβρύτων. Ὅταν σταλῇ κατὰ τὰς ἐκλογὰς ἕνας λόχος μου εἰς τὰ Καλάβρυτα, ἐγὼ ὡς διοικητὴς τοῦ τάγματος εἶμαι ἡ ψυχὴ καὶ ἡ δύναμις τοῦ λόχου· θὰ ἐπηρεάσω δὲ καὶ τόσῳ περισσότερον καθόσον ὁ νόμος μὲ σκεπάζει. Κύριοι, ἡ Βουλὴ σήμερον εὑρίσκεται εἰς τὴν λυπηρὰν θέσιν νὰ δημιουργῇ καὶ νὰ καταστρέφῃ· κάμνει ὅ,τι κάμνουν τὰ μικρὰ παιδία, ὅταν κάμνουν φούρνους τὸ πρωΐ, διὰ νὰ τοὺς χαλάσουν τὸ μεσημέρι. Πρὸ μιᾶς στιγμῆς ἠθελήσατε νὰ ἀπαγορεύσητε τὴν ἐνέργειαν ἐπὶ τοῦ τόπου τῆς ἐπαρχίας τῶν διοικητῶν τῶν ταγμάτων, καὶ ἀφοῦ ἐξῃρέσατε τὸν λιμενάρχην καὶ τὸν ἀνθυπολοχαγὸν τοῦ μηχανικοῦ, ἔπειτα ἀποδίδετε πάλιν διὰ τῆς τροπολογίας φοβερωτέραν τὴν ἐξουσίαν, διότι ὁ διοικητὴς τοῦ τάγματος δὲν ἔχει πλέον καμμίαν εὐθύνην διὰ τὴν διοίκησιν τοῦ λόχου, ὁ ὁποῖος ἀπεσπάσθη, διότι εἶναι ἐν Ἀθήναις, καὶ ὅμως αὐτὸς εἶναι ἡ ψυχή, ἡ δύναμις, τὸ πᾶν τοῦ λόχου ἐκείνου· καὶ ἐὰν σᾶς ἐρωτήσουν οἱ συμπολῖταί σας, τί ἐκάματε, δὲν θὰ ἠξεύρητε ν’ ἀπολογηθῆτε. Κάμετε ὅ,τι θέλετε· σᾶς λέγω ὅμως, ὅτι καὶ ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Κυβέρνησις ἐντὸς ὀλίγου θὰ αἰσθανθοῦν τὰς συνεπείας ὅλης αὐτῆς τῆς ἀπεραντολογίας καὶ τῶν ἀπείρων τροπολογιῶν.

§183ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Δὲν ἀρνοῦμαι, κύριοι, καὶ ἐγώ, ὅτι θὰ ἦτον ἴσως καλλίτερον, ἐὰν ἠμποροῦσεν ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 3 νὰ περιλάβῃ καὶ τοὺς διοικητὰς τῶν ταγμάτων· ἀλλ’ ἐὰν ἀποβλέψαντες εἰς τὰς δυσκολίας δὲν ἠθελήσαμεν νὰ ἐπεκταθῇ ὡς πρὸς τούτους ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 3, δὲν εἶναι δικαία ἡ αἰτίασις τοῦ κ. Πετιμεζᾶ, ὅτι ἐξωμοιώθημεν μὲ τὰ μικρὰ παιδιά, τὰ ὁποῖα χαλοῦν τὸ μεσημέρι ὅ,τι κατασκεύασαν τὸ πρωΐ. Ἰδού, κύριοι, περὶ τίνος πρόκειται. Κατὰ τὸ νομοσχέδιον ἀπαγορεύεται τὸ νὰ διοικῇ τις τάγμα, τοῦ ὁποίου ἡ ἕδρα εἶναι εἰς τὴν ἐπαρχίαν, ἀπὸ τὴν ὁποίαν κατάγεται ἢ εἰς τὴν ὁποίαν ἐνυμφεύθη. Ἀλλ’ εἶναι πολὺ ἐνδεχόμενον νὰ παρουσιασθῇ ἡ ἀνάγκη, ὥστε τὸ τάγμα αὐτὸ νὰ στείλῃ διάφορα ἀποσπάσματα εἰς τὴν μίαν ἢ τὴν ἄλλην ἐπαρχίαν, μεταξὺ δὲ τῶν ἐπαρχιῶν τούτων νὰ εὑρεθῇ καὶ ἡ ἐπαρχία, ἀπὸ τὴν ὁποίαν ὁ διοικητὴς ἀνήκει. Εἰς τοιαύτην περίστασιν, ἢ δὲν θὰ σταλῇ τὸ ἀπόσπασμα ἀπὸ τὸ τάγμα αὐτὸ ἢ θὰ παραβιασθῇ ὁ νόμος. Θέλομεν λοιπὸν νὰ λείψῃ τοῦτο, καὶ δὲν βλέπομεν, ὅτι ἠμπορεῖ νὰ συμβοῦν τὰ ἀτοπήματα, τὰ ὁποῖα ὁ κ. Πετιμεζᾶς ἐξέθηκε· διότι ἐὰν ἦναι ἀληθές, ὅτι ὁ διοικητὴς τοῦ τάγματος ἐξασκεῖ ἐπιῤῥοήν τινα εἰς τὰ ἀποσπάσματα, εἶναι ὅμως βέβαιον ἀφ’ ἑτέρου, ὅτι ἕκαστον τῶν ἀποσπασμάτων τούτων διευθύνεται ἀπὸ ἴδιον ἀξιωματικόν, καὶ ὁ ἀξιωματικὸς αὐτὸς ἐνεργεῖ ὑπὸ εὐθύνην του.

§184ΜΙΛ. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπόκεινται ὅμως εἰς τὴν δικαιοδοσίαν του.

§185ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τοῦτο δὲν σημαίνει, ὅτι ὁ ἀξιωματικὸς ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει κἀνὲν ἄμεσον ἐνδιαφέρον εἰς τὴν ἐπαρχίαν, θὰ ἀκούσῃ τὰς παρανόμους ὁδηγίας καὶ διαταγὰς τοῦ προϊσταμένου του, ἀπαραλλάκτως ὅπως ὁ οἰκονομικὸς ἔφορος, ὅπως ὁ νομάρχης, ὁ ὁποῖος ἀποστέλλεται ἀπὸ τὸν ἁρμόδιον ὑπουργὸν εἰς μίαν ἐπαρχίαν, δὲν εἶναι διατεθειμένος νὰ ἀκούσῃ τὰς παρανόμους διαταγὰς τῶν προϊσταμένων του.

§186ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Πρὸς διασάφησιν εἴπετε, ὅτι ἐν καιρῷ ἐκλογῶν δὲν στέλλεται.

§187ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ νὰ λείψῃ ὅμως πᾶσα ἀμφιβολία, ἠμποροῦμεν νὰ παραδεχθῶμεν, ὥστε ἐν καιρῷ ἐκλογῆς νὰ μὴ στέλλεται ἀπόσπασμα τοῦ τάγματος ἐκείνου εἰς τὰς ἐπαρχίας, εἰς τὰς ὁποίας ἔχει ἄμεσον ἐνδιαφέρον ὁ διοικητής.

§188Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἀντικρούω τὴν ἰδέαν, ὅτι ὁ διοικητὴς τοῦ τάγματος ἔχει τόσην ἐπιῤῥοὴν εἰς τὸν ἀξιωματικόν, ὅσην ἔχει ὁ ὑπουργὸς εἰς τὸν ἔφορον, διότι καὶ ἀνετράφη καὶ ἐξεπαιδεύθη μαζῆ· μελετᾶτε καθ’ ἑκάστην τὴν ἱστορίαν τοῦ τόπου καὶ ἠξεύρετε τί σημαίνει διοικητὴς τάγματος· ἑπομένως σᾶς λέγω, ὅτι ἡ ἐπιῤῥοὴ τοῦ διοικητοῦ τάγματος εἶναι ἀνωτέρα πάσης ἄλλης ἐπιῤῥοῆς ἐν τῷ Κράτει.

§189ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἤθελεν εἶσθαι ἀπελπιστικόν, ἐὰν ὅλα τὰ ἐγκλήματα, τὰ ὁποῖα ἔπραξαν μερικοὶ ἀξιωματικοί, ἦσαν ἐν γνώσει καὶ συγκαταθέσει τῶν διοικητῶν καὶ οὐχὶ ἐναντίον τῆς θελήσεως καὶ τῆς ἐπιθυμίας αὐτῶν ἐγένοντο. Εὑρέθησαν πολλοὶ ἀξιωματικοὶ ἐν ταῖς ἐπαρχίαις πλημμελήσαντες ἐξ ἰδίας προαιρέσεως, διότι ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἀπομακρύνονται πράττουν ὅ,τι θέλουσι.

§190Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν εἶπον περὶ ἐγκλημάτων, καὶ τὸ ἀποκρούω.

§191ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἰδοὺ πῶς τροποποιεῖται τὸ ἄρθρον αὐτὸ ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον. «Ὡς πρὸς τοὺς δικαστικοὺς καὶ διοικητικοὺς ὑπαλλήλους καὶ τοὺς μοιράρχους, περιλαμβάνονται εἰς τὴν ἀπαγόρευσιν ὅλαι αἱ ἐπαρχίαι, εἰς τὰς ὁποίας ἐκτείνεται ἡ δικαιοδοσία των». Οἱ παραδεχόμενοι αὐτὸ παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 3, τὸ ὁποῖον ἐτροπολόγησαν οἱ ὑπουργοί. «Οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ στρατοῦ, οἱ κατὰ τὴν τελευταίαν βουλευτικὴν ἐκλογὴν ἐκτεθέντες ὡς ὑποψήφιοι βουλευταί, δὲν δύνανται νὰ ὑπηρετήσωσιν εἰς τὴν ἐπαρχίαν, ἐν ᾗ ἐξετέθησαν. Ἐξαιροῦνται οἱ ἐν τῇ κεντρικῇ ὑπηρεσίᾳ ὑπηρετοῦντες».

§192Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἡ διάταξις αὐτὴ ἀντιβαίνει εἰς τὸ πνεῦμα τοῦ Συντάγματος, διότι περιστέλλει τὴν ἐκλογικὴν ἐλευθερίαν τῶν ἀξιωματικῶν δι’ ἀπειλῆς καὶ καταπιέσεως. Ὁ νόμος αὐτὸς δὲν εἶναι παρὰ καταπίεσις τῶν δικαιωμάτων, τὰ ὁποῖα οἱ ἀξιωματικοὶ ἀπέκτησαν διὰ τοῦ Συντάγματος.

§193ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, ἀπόκειται εἰς τὴν Βουλὴν νὰ παραδεχθῇ ἢ ὄχι καὶ τὴν ἀπαγόρευσιν ταύτην. Ἀλλ’ ἀποκρούω μὲ ὅλην μου τὴν δύναμιν τὴν αἰτίασιν τοῦ ἐντίμου βουλευτοῦ Καλαβρύτων. Καμμία διάταξις τοῦ Συντάγματος δὲν προσβάλλεται. Ἕκαστος ἀξιωματικός, ὅταν πρόκηται νὰ ἐνεργηθῶσι βουλευτικαὶ ἐκλογαί, δύναται νὰ ζητήσῃ κατὰ τὸ Σύνταγμα τὴν ἄδειάν του καὶ νὰ ἐκτεθῇ· ἀλλ’ ἐπιβάλλεται ἡ ὑποχρέωσις εἰς τὴν Κυβέρνησιν, τὸν ἀξιωματικὸν αὐτὸν νὰ μὴ διορίσῃ εἰς τὴν ἐπαρχίαν του πρὶν παρέλθῃ μερικὸς χρόνος καὶ λησμονηθοῦν αἱ συμπάθειαι καὶ αἱ ἀντιπάθειαι, τὰς ὁποίας βεβαίως ἐκεῖ ἀπέκτησε.

§194ΣΩΤ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Διὰ τί τὸ ῥίπτετε εἰς βάρος τῆς Βουλῆς; Δὲν εἶναι δίκαιον νὰ λέγῃ ὁ κύριος ὑπουργὸς ἂν θέλῃ ἡ Βουλὴ νὰ τὸ παραδεχθῇ ἢ ὄχι. Διὰ τί θέλετε μόνον μίαν τάξιν τῆς κοινωνίας νὰ ἐξαιρέσητε καὶ νὰ μὴ συμπεριλάβητε καὶ τοὺς πολίτας;

§195ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Δὲν ἤθελον διστάσει νὰ παραδεχθῶ τὴν γνώμην τοῦ ἐκ Καλαβρύτων Βουλευτοῦ, ἂν ἡ Κυβέρνησις ἀνεπλήρου τὴν ἀνάγκην αὐτήν· νομίζω ὅμως ὅτι ὁ χρόνος εἶναι πολύτιμος, καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ παραδεχθῇ τὴν ἐξαίρεσιν αὐτήν, καὶ νὰ περιορίσῃ τὸν χρόνον ἀπὸ τριετίας εἰς διετίαν· δύω ἔτη εἶναι ἀρκοῦντα ἵνα ὑποθέσῃ τις ὅτι ὅλοι οἱ λογαριασμοί του λήγουν... (θόρυβος).

§196ΣΩΤ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὁ χρόνος δὲν μεταβάλλει τὰ πράγματα.

§197ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ ὁρισθῇ δύω ἔτη.

§198ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σοῦτσος προτείνει νὰ γείνῃ τὸ ἄρθρον οὕτως: «οἱ ἐκτεθέντες ὡς ὑποψήφιοι βουλευταὶ ἀξιωματικοὶ παντὸς ὅπλου καὶ βαθμοῦ, ὡς καὶ πάντες οἱ πολιτικοὶ ὑπάλληλοι, δὲν δύνανται νὰ ὑπηρετήσωσιν εἰς θέσεις κλπ.»

§199ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργ. Οἰκονομ.). Διὰ τοὺς πολιτικοὺς ὑπαλλήλους εἶναι τὸ πρῶτον μέρος, ὅπου λέγει «ἐξήσκησαν ἢ ἐξασκοῦσι τὰ πολιτικὰ δικαιώματα.»

§200ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὑπάρχει ἡ διάκρισις, ἀλλ’ ἔπειτα μερικεύεται.

§201ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἵνα μὴ συμβῶσι περιπλοκαί, ἂς ἀπαλειφθῇ τὸ ἄρθρον αὐτό. Ἰδοὺ δὲ ὁποία περιπλοκὴ δύναται νὰ γεννηθῇ. Τὸ ἄρθρον λέγει ὅτι ὁ ἀξιωματικός, ὁ ἐκτεθεὶς ὑποψήφιος εἰς μίαν ἐκλογήν, δὲν δύναται νὰ ὑπηρετήσῃ ἐπὶ τρία ἔτη ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ, εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τῆς ὁποίας ὑπάγεται ἡ ἐπαρχία του· ἀλλὰ τότε δὲν θὰ δύναται νὰ τοποθετηθῇ καὶ εἰς κἀμμίαν θέσιν τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας, διότι ἡ δικαιοδοσία αὐτοῦ ἐπεκτείνεται ἐφ’ ὅλου τοῦ Κράτους. Αὐτὴν τὴν περιπλοκὴν φοβούμενος προτείνω ν’ ἀπαλειφθῇ τὸ ἄρθρον.

§202ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Εἶμαι ἐναντίος πρὸς τὴν γνώμην τοῦ προλαλήσαντος. Τὸ ἄρθρον τρίτον εἶναι σπουδαιότατον· περιβάλλει μὲ πολλὰς ἐγγυήσεις τὸν σκοπὸν τοῦ προκειμένου νόμου, καὶ δὲν ἤκουσα παρὰ τοῦ κ. ὑπουργοῦ λόγους ἱκανῶς δικαιολογοῦντας τὴν ἀπάλειψιν. Μᾶς εἶπεν ὅτι ἀπαντᾶται μία δυσκολία, καὶ ἕνεκα τούτου ἡ διάταξις πρέπει νὰ πέσῃ. Ἀπαντᾶται μία δυσκολία, ἡ ὁποία ὅπως ἀρθῇ δὲν χρειάζεται παρὰ καιρὸν πρὸς ὀλίγην σκέψιν, καὶ ἂν ἡ πρότασις ἐγένετο κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου ἢ χθές, ὅτε ἤρχισεν ἡ τρίτη συζήτησις, θὰ εἴχομεν τὸν καιρὸν νὰ εὕρωμεν τρόπον ἵνα ἀποφύγωμεν τὴν δυσκολίαν. Ἐὰν ἡ δυσκολία δὲν ἀποβλέπῃ εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ ἄρθρου τρίτου, ἥτις εἶναι μία τῶν βάσεων τοῦ νομοσχεδίου, τότε δὲν βλέπω νὰ ὑπάρχῃ συμφωνία μεταξὺ αἰτίου καὶ ἀποτελέσματος ἐν τοῖς λόγοις τοῦ κ. ὑπουργοῦ. Ἀπηντήσαμεν δυσκολίαν· νὰ τὴν ἄρωμεν, οὐχὶ ὅμως καὶ νὰ καταστρέψωμεν τὸ νομοσχέδιον. Εἰς τὸν στρατιωτικὸν ἐπετρέψαμεν νὰ ἐξασκῇ τὰ πολιτικὰ δικαιώματα ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ του, ἀπηγορεύσαμεν δὲ μόνον νὰ ἦναι διοικητὴς τάγματος καὶ νὰ διεξάγῃ ὡρισμένας τινὰς ὑπηρεσίας εἰς τὸν τόπον τῆς γεννήσεως ἢ νυμφεύσεώς του· λοιπὸν βλέπετε ὅτι εὐρύτατον παρεχωρήσαμεν δικαίωμα, τὸ ὁποῖον εἶναι βλαβερὸν, ἀλλὰ τὸ παρεχωρήσαμεν διότι ἐγένετο μεγάλη φιλονεικία ὡς πρὸς τοὺς περιορισμοὺς τούτους τῶν ἀξιωματικῶν. Ἀλλὰ τώρα θέλετε νὰ προχωρήσωμεν περαιτέρω, θέλετε ἀφοῦ ὁ ἀξιωματικὸς δύναται νὰ μείνῃ εἰς τὸν τόπον τῆς γεννήσεώς του νὰ ἔχῃ καὶ τὸ δικαίωμα, ἀφοῦ ἐκτεθῇ καὶ εἰς αὐτὸν τὸν ἐκλογικὸν ἀγῶνα, νὰ μένῃ πάλιν εἰς τὸν τόπον του, καλλιεργῶν τὴν ἐπιῤῥοήν του κατὰ τῶν ἀντιπάλων του διὰ τῆς στρατιωτικῆς ἐξουσίας του· ἐπιθυμῆτε καὶ αὐτὸ νὰ τὸ ἐπιτρέψητε; Ἡ ὑπηρεσία τοῦ στρατιωτικοῦ εἶναι εὐρεῖα, διότι ἐκτελεῖ σχεδὸν ὅλας τὰς ὑπηρεσίας, καθότι ἄνευ στρατοῦ τίποτε δὲν ἐκτελεῖται, διότι τὰ πάντα καταλήγουν εἰς τὴν βίαν καὶ τὸν καταναγκασμόν. Ἀνθρώπους λοιπὸν περιβεβλημένους μὲ τοιαύτην ἐξουσίαν θέλετε νὰ ἀφήσητε, καὶ ἀφοῦ ἐκτεθῶσιν εἰς τὸν ἐκλογικὸν ἀγῶνα, νὰ διαμένωσι καὶ νὰ ἐκτελῶσιν ὑπηρεσίαν ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ των, ἐνῷ ὁ στρατιωτικὸς ἐξασκεῖ ὑπηρεσίαν, ἡ ὁποία ἅπτεται τῶν πολιτ. δικαιωμάτων (θόρυβος). Ἂν τὸ ὑπουργεῖον ἀπαντᾷ δυσκολίαν ἕνεκα τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας, δύναται νὰ κάμῃ μίαν τροποποίησιν, οὐχὶ ὅμως καὶ νὰ πέσῃ τὸ ἄρθρον αὐτό, διότι αὐτὸ εἶναι ἐγγύησις· καὶ εἶναι ἐναντίον τῆς ἰδέας καὶ τοῦ σκοποῦ, διὰ τὸν ὁποῖον φέρεται τὸ νομοσχέδιον...

§203ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτά, τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Μεσολογγίου εἶναι ὀρθά, ἀλλ’ ὅταν ἐγένετο παρατήρησις ἀπό τινας τῶν Βουλευτῶν, καὶ ᾐσθάνθην τὰς περιπλοκάς, αἱ ὁποῖαι ἠμποροῦσαν νὰ γεννηθῶσι, μὴ ἔχων καιρὸν ὅπως ἐκτιμήσω τὰς περιπλοκὰς ταύτας καὶ ζητήσω δι’ ἰδιαιτέρας διατάξεως τὴν πρόληψιν αὐτῶν, ἐπροτίμησα νὰ ἀπαλειφθῇ τὸ ἄρθρον· ἤδη ὅμως δέχομαι ἡ συζήτησις νὰ ἀναβληθῇ δι’ αὔριον.

§204ΣΩΤΗΡ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Θὰ σᾶς εἴπω ὀλίγας λέξεις ὅπως ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν συζήτησιν· ἐγὼ παραδέχομαι ὅσας ἀποφάσεις ἔκαμεν ἡ Βουλὴ θέλω καὶ δὲν θέλω, τὰς παραδέχομαι δὲ εὐχαρίστως, ἀλλὰ δὲν πρόκειται ἤδη περὶ μικροῦ πράγματος, ἡ ἀπαγόρευσις εἶναι ἐναντίον τοῦ Συντάγματος καὶ ἡ ἀπόδειξις εἶναι πρόχειρος. Τὸ Σύνταγμα λέγει, ὅτι πᾶς ἀξιωματικός, ὁ ὁποῖος μέλλει νὰ ἐκτεθῇ εἰς τὸν ἐκλογικὸν ἀγῶνα, λαμβάνει 5 μηνῶν κανονικὴν ἄδειαν. Ἰδοὺ τὰ ὅρια, τὰ ὁποῖα ἔθεσεν ἡ Συνέλευσις. Τώρα ἂν νομίζητε, ὅτι ἡ διάταξις αὕτη τοῦ Συντάγματος ἦτον ὅλως διόλου ἀπερίσκεπτος, τροποποιήσατέ την ὅπως θέλετε.

§205ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μεταβαίνομεν ἤδη εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τῆς Βουλῆς. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ἤδη ἡ Βουλὴ νὰ ὑποβάλω παρατηρήσεις τινάς. Ἐγένετο πολὺς λόγος περὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς Βουλῆς ὑπὸ βουλευτῶν ἰδίως, οἱ ὁποῖοι ἐνόμισαν, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς τῆς Βουλῆς συντάσσεται ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς καὶ ὑπὸ τοῦ Προεδρείου συνάμα. Οἱ ἔχοντες τοιαύτην γνώμην εἶναι ἠπατημένοι. Ὁ προϋπολογισμὸς τῆς Βουλῆς συντάσσεται ὑπὸ εἰδικῆς Ἐπιτροπῆς, τὸ δὲ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς μόνον παριστᾷ αὐτῇ τὴν ἀνάγκην τῆς ὑπηρεσίας. Τοῦτο ἔπραξε λίαν ἐμπροθέσμως τὸ Προεδρεῖον διὰ τοῦ Προέδρου· παρέστησε τὴν ἀνάγκην τῆς ἀγορᾶς βιβλίων, τὴν ἀνάγκην, τὴν ὁποίαν ἔχει τὸ στενογραφικὸν γραφεῖον κτλ. Τὸ Προεδρεῖον δὲ οὐδεμίαν ἔχει γνῶσιν τῶν ἐξόδων, τὰ ὁποῖα ἔχει τὸ Κεφάλαιον 8ον καὶ ἰδίως εἴς τινα ἄρθρα τούτου. Τὸ Προεδρεῖον ἑπομένως εἶναι ὅλως ξένον τῶν ἐξόδων αὐτῶν, τὰ ὁποῖα ἀνέρχονται περίπου εἰς 40,000 δραχμῶν, καὶ ἐννοεῖται ὅτι τὸ Προεδρεῖον δὲν ἠδύνατο νὰ δώσῃ γνώμην περὶ αὐτῶν, καθόσον ὅλαι αἱ περὶ τῶν ποσῶν τούτων αἰτήσεις παρεπέμφθησαν εἰς τὴν λογιστικὴν Ἐπιτροπήν. Τὸ Προεδρεῖον ἔχει καθῆκον νὰ ζητήσῃ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τῆς ἐνεστώσης Συνόδου, καὶ νομίζω ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς πάσης Συνόδου πρέπει νὰ περιορίζηται εἰς τοῦτο· ἂν δὲ ὑπάρχωσιν ἀπαιτήσεις ἄλλαι, δεδικαιολογημέναι ἴσως, θεωρῶ ὅτι τοῦτο εἶναι μᾶλλον ἔργον τοῦ ἀπολογισμοῦ τῆς Βουλῆς καὶ ἰδιαιτέρας ἐξετάσεως. Ἑτέραν παρατήρησιν πρέπει νὰ κάμω, διότι μοὶ ἐγένετο ἡ παράστασις ἐκ μέρους βουλευτῶν, διότι ἐφάνη αὐτοῖς ὑπέρογκον τὸ ποσὸν τῆς ἀποζημιώσεως τῶν Βουλευτῶν, οἵτινές εἰσιν ἀξιωματικοί. Κατὰ τὸ 1873 ἐγένετο δεκτὸν ὅπως οἱ κύριοι βουλευταί, ὅσοι εἶναι ἀξιωματικοί, νὰ λαμβάνωσιν ὁλόκληρον τὴν ἀποζημίωσίν των παρὰ τοῦ Ταμείου τῆς Βουλῆς, τὸ δὲ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν νὰ συμψηφίζῃ πρὸς τὴν ἀποζημίωσιν ταύτην τὰς ἀποδοχὰς αὐτῶν. Κατὰ τὸ 1874 δὲν τὸ ἠκολούθησα. Ὁ ἀξιότιμος ὅμως προκάτοχός μου κ. Κουμουνδοῦρος ἠκολούθησε τὸ παράδειγμα τοῦ 1873. Ἐπεθεώρησεν ὅλας τὰς ἀποδείξεις τῶν κ.κ. βουλευτῶν, ὅσοι εἶναι στρατιωτικοί, ἵνα πληρωθῶσι τὴν ἀποζημίωσιν παρὰ τοῦ Ταμείου τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ συνάμα εἰδοποίησε τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν κατὰ τὸ ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον ἔχω ἐδῶ, ἵνα ἐνεργήσῃ ὅ,τι δέον πρὸς συμψηφισμὸν τοῦ ποσοῦ τούτου πρὸς τὰς στρατιωτικὰς ἀποδοχάς των. Ἰδοὺ διὰ ποῖον λόγον τὸ ποσὸν αὐτὸ ἐφάνη ὑπερβολικόν.

§206ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ ἀντιβαίνει εἰς τὸ Σύνταγμα.

§207ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν θὰ κρατήσῃ ὅ,τι ἔλαβον πλειότερον. Αὐτὴν τὴν ἐξήγησιν εἶχον νὰ δώσω εἰς τὴν Βουλήν.

§208ΧΟΪΔΑΣ. Οἱ συνταξιοῦχοι πολιτικοὶ ὑπάλληλοι;

§209ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Περὶ τούτων γίνεται ὅ,τι καὶ περὶ τῶν Στρατιωτικῶν.

§210ΧΟΪΔΑΣ. Οἱ Ὑπουργοί;

§211ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Οἱ Ὑπουργοὶ δὲν λαμβάνουν.

§212ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἄρθρ. 1. «Ἀποζημίωσις βουλευτῶν 380,000.»

§213ΚΑΤΣΙΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ 1ου ἄρθρου. Πρόκειται, κύριοι, μετ’ ὀλίγον νὰ δικάσωμεν μίαν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία παρεβίασε τὸ Σύνταγμα, καὶ θὰ τὴν δικάσωμεν ἡμεῖς, συνελθόντες σήμερον μετὰ μίαν πολιτικὴν μεταβολὴν, ὡς τὴν ὠνομάσαμεν. Ἡμεῖς λοιπόν, οἱ ὁποῖοι θὰ γείνωμεν δικασταὶ νὰ δικάσωμεν τοὺς ἄλλους ὡς παραβάντας τὸ Σύνταγμα, πρέπει νὰ τοὺς μιμηθῶμεν εἰς τὴν πρώτην πρᾶξιν, τὴν ἀφορῶσαν ἡμᾶς τοὺς Βουλευτάς; Νομίζω, ὅτι καὶ τὸ συμφέρον μας ὡς πολιτῶν, καὶ τὸ συμφέρον μας ὡς βουλευτῶν συνελθόντων ἐνταῦθα μετὰ μίαν πολιτικὴν μεταβολήν, ἀπαιτεῖ νὰ δείξωμεν τὸ παράδειγμα τοῦ σεβασμοῦ πρὸς τοὺς κειμένους νόμους, πρὸς τὸ Σύνταγμα, ἵνα ἔχωμεν τὸ δικαίωμα νὰ εἴπωμεν εἰς τοὺς ἄλλους «παρεβιάσατε τὸ Σύνταγμα καὶ πρέπει νὰ δώσητε εὐθύνην τῶν πράξεών Σας.» Ἐὰν ἡμεῖς παραβιάσωμεν τὸ Σύνταγμα, τί πρόσωπον θὰ ἔχωμεν ἐπὶ τῶν κατηγορουμένων ἐκείνων; Θὰ ἀναγκασθῶμεν νὰ κύψωμεν τὸν αὐχένα νὰ μὴ τοὺς ὁμιλήσωμεν ....(θόρυβος). Πρόκειται νὰ συζητήσω τί ὀφείλει νὰ δώσῃ ἡ Βουλὴ εἰς τοὺς ἀντιπροσώπους της. Μοὶ εἶναι ἀδιάφορον τί ὀφείλει νὰ δώσῃ τὸ Δημόσιον. Τί ὀφείλει ὁ προϋπολογισμὸς τῆς Βουλῆς νὰ περιέχῃ; 572,000 δραχ. ἐνῷ πρέπει νὰ περιέχῃ 350 τὸ πολύ. Δώσατέ μοι τὸ δικαίωμα μὲ τὸ ποσὸν τοῦτο νὰ διεξαγάγω ὅλην τὴν ὑπηρεσίαν τῆς Βουλῆς. Δὲν εἶναι δίκαιον, κύριοι, τὸ κοινοβούλιον νὰ δυσφημῆται. Ὅτε προχθὲς ἐζήτησα τὴν ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ, εἶχον σκοπὸν νὰ ζητήσω ὅλας τὰς πληροφορίας, τῶν ὁποίων εἶχον ἀνάγκην ἵνα ἀποδείξω τί πρέπει νὰ περιέχῃ ὁ προϋπολογισμὸς αὐτός. Πρὸ ὀλίγου, ὅτε ἠρχόμην ἐδῶ, μοὶ ἔδωκαν σωρείαν παραρτημάτων μιᾶς ἐφημερίδος.

§214ΛΑΠΑΣ. Τὰ ἔκαμες ἐσύ.

§215ΚΑΤΣΙΚΟΠΟΥΛΟΣ. Παρετήρησα δὲ ὅτι ἅπτονται τῆς τιμῆς τοῦ Κοινοβουλίου. Τὸ ἄρθρον 75 τοῦ Συντάγματος λέγει «Οἱ ἐκπληρώσαντες τὰ χρέη των βουλευταὶ λαμβάνουσιν ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου ἀποζημίωσιν δι’ ἑκάστην τακτικὴν σύνοδον δραχμὰς δισχιλίας, ἐν περιπτώσει ἐκτάκτων συνόδων, ἀποδίδονται αὐτοῖς μόνα τὰ ἔξοδα τῆς ἀφίξεως καὶ τῆς ἐπανόδου». Τὸ δὲ ἄρθρον 76 λέγει τὰ ἑξῆς. «Οἱ βουλευταὶ, οἱ λόγῳ πολιτικῆς ἢ στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας, ἢ ἄλλως πῶς μισθοδοτούμενοι, δὲν λαμβάνουσιν εἰμὴ τὸ τυχὸν ἐλλεῖπον μέχρι τῆς ἀνωτέρω ὁρισθείσης ἀποζημιώσεως». Δὲν ὀφείλει λοιπὸν ἡ Βουλὴ νὰ δώσῃ εἰς αὐτοὺς ὁλόκληρον τὴν ἀποζημίωσιν (θόρυβος). Μὴ ἐπιμένετε καὶ μὴ μὲ ἀναγκάζετε νὰ εἴπω ὅ,τι δὲν πρέπει νὰ εἴπω.

§216ΖΩΧΙΟΣ. Καθαρῶς νὰ τὰ εἰπῆτε.

§217ΚΑΤΣΙΚΟΠΟΥΛΟΣ. Διότι τὸ παρελθὸν ἔτος ἐπληρώθη ὁλόκληρος ἀποζημίωσις καὶ μισθοδοσία. Ἂν σήμερον τὸ ἄρθρον ἀφήσωμεν ὡς ἔχει, ἐρωτῶ ὑμᾶς, παραβιάζομεν τὸ Σύνταγμα ἢ ὄχι;

§218ΖΩΧΙΟΣ. Τὸ ἐξήγησεν ὁ πρόεδρος.

§219ΚΑΤΣΙΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἑπομένως πρέπει ὁ προϋπολογισμὸς νὰ συνταχθῇ κατὰ τὰς βάσεις τοῦ Συντάγματος, πρέπει νὰ ἐκπεσθῇ τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον θὰ λάβουν οἱ μισθοδοτούμενοι Βουλευταὶ, ἄλλως παρανομοῦμεν;

§220ΖΩΧΙΟΣ. Δὲν δύνασθε νὰ ὁρίσητε τὸ ποσόν;

§221ΚΑΤΣΙΚΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ σᾶς τὸ εἰπῶ ἀμέσως· ἐκ τῶν 190 βουλευτῶν, ἐκ τῶν ὁποίων ἀπαρτίζεται τὸ Ἑλληνικὸν Κοινοβούλιον, 42 συνάδελφοι ἐμισθοδοτήθησαν, μισθοδοτοῦνται, καὶ θὰ ἐξακολουθήσωσι μισθοδοτούμενοι, διαρκούσης τῆς συνόδου ταύτης. Οἱ ἀξιότιμοι οὗτοι συνάδελφοι δικαιοῦνται νὰ λάβωσιν 84,000 δραχμῶν διὰ τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν βουλευτικῶν καθηκόντων των· ἀλλ’ ἀφοῦ ἐξ αὐτῶν τῶν 84,000 δραχμῶν ἀφαιρεθῶσιν ἐκεῖνα, ἅτινα ἔλαβον, ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα λαμβάνουν, καὶ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα θὰ λάβουν ἐνόσῳ ἐξακολουθεῖ ἡ σύνοδος, ἐὰν ἀφαιρεθῶσιν αὐτά, καὶ πρέπει νὰ ἀφαιρεθῶσι, διότι τὸ λέγει τὸ Σύνταγμα, ἠξεύρετε πόσαι πρέπει νὰ μείνουν; 19,997 δραχμαὶ καὶ 37 λεπτά.

§222ΖΩΧΙΟΣ. Κύριε πρόεδρε, τὸν λόγον.

§223ΚΑΤΣΙΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τώρα πρέπει θὰ μὲ εἴπητε, πῶς θὰ κανονισθῶσιν αἱ πληρωμαί, καὶ πῶς οἱ μισθοδοτούμενοι βουλευταὶ θὰ λογαριασθῶσι διὰ νὰ λάβουν τὸ ὑπόλοιπον. Ἀκούσατε τί εὗρον ἀνιχνεύων εἰς ἀνεύρεσιν τῶν πληροφοριῶν αὐτῶν. «Οἱ ὑποφαινόμενοι προκληθέντες ν’ ἀποφανθῶμεν ἐπὶ τῶν ἑξῆς ζητημάτων ά) «Οἱ Βουλευταὶ τῆς Ἑπτανήσου, οἱ ὄντες καὶ συνταξιοῦχοι δυνάμει τοῦ ἀπὸ ά Ἰουλίου 1857 Νόμου, ὑπάγονται εἰς τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 76 τοῦ Συντάγματος, ἢ ὑπερισχύει δι’ αὐτοὺς τὸ ἄρθρον 12 τοῦ Εἰρημένου νόμου;»

§224ΒΕΛΙΑΝΙΤΗΣ. Τοῦ 1872 εἶναι;

§225ΚΑΤΣΙΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τοῦ 1874. Αὐτὴ εἶναι ἡ πρώτη ἐρώτησις. Δευτέρα ἐρώτησις. «Ἐκ τῶν δισχιλίων δραχμῶν, ἃς λαμβάνουσιν ὡς ἀποζημίωσιν οἱ συνταξιοῦχοι ἢ οἱ στρατιωτικοί, πῶς γίνεται ἡ ἔκπτωσις;»

§226ΛΑΠΑΣ. Ποῖος τὸ λέγει αὐτό;

§227ΚΑΤΣΙΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τώρα θὰ τὸ ἀκούσητε. Τρίτη ἐρώτησις. «Ἔκ τίνος χρονικοῦ σημείου ἄρχεται ὑπολογιζομένη ἡ σύνοδος, ἀπὸ τῆς καταρτίσεως τοῦ Προεδρείου ἢ ἀφ’ ἧς κηρυχθῇ ὑπὸ τοῦ Βασιλέως ἡ ἔναρξις;» Τετάρτη «Λαμβάνονται ὑπ’ ὄψιν αἱ διακοπαί, ἤγουν αἱ σιωπηραὶ λήξεις;»

§228ΤΙΝΕΣ. Ποῖοι εἶναι ὑπογεγραμμένοι;

§229ΚΑΤΣΙΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ Καλλιγᾶς, ὁ Κλάππε καὶ ὁ Παπαῤῥηγόπουλος. Μὲ ἠρώτησάν τινες καὶ ἀπαντῶ.

§230ΖΩΧΙΟΣ. Δὲν θέλομεν δασκάλους (θόρυβος).

§231ΚΑΤΣΙΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μὲ ἠρώτησαν τίνι τρόπῳ θὰ γείνῃ ὁ ὑπολογισμός, καὶ τοὺς λέγω πῶς. «Ἐπειδὴ ἐκ τοῦ ἐδ. 1 καὶ 2 τοῦ ἄρθρ. 2 τοῦ ἀπὸ 7 Ἰανουαρίου 1866 ὑπ’ ἀριθ. ΡΛΘʹ νόμου ἐναργῶς προκύπτει, ὅτι εἰς τοὺς μέχρι τῆς ἐποχῆς τῆς ἐκδόσεως τοῦ νόμου τούτου ἔχοντας ἀποκεκτημένον δικαίωμα συντάξεως, κατὰ τὸν ἀπὸ 1 Ἰουλίου 1857 νόμον, καθὼς καὶ εἰς ἐκείνους τῶν ὑπαλλήλων τῆς πρώην Ἰουνίου πολιτείας, οἵτινες διατελοῦν ἐν ὑπηρεσίᾳ....

§232ΛΑΠΑΣ. Τώρα τί μᾶς ὠφελοῦν αὐτά (θόρυβος)· εἰπὲ ὅ,τι θέλεις.

§233ΧΟΪΔΑΣ. Εἶναι ἀναγκαία ἡ ἐξέλεγξις.

§234ΚΑΤΣΙΚΟΠΟΥΛΟΣ. — «Μέχρι τῆς 7 Ἰανουαρίου 1866, μόνον τὸ δικαίωμα τοῦ κανονισμοῦ τῆς συντάξεώς των, κατὰ τὸν νόμον τῆς 1 Ἰουλίου 1857, ἐπεφυλάχθη. Μὴ γενομένου δὲ ἐν τῷ νόμῳ τούτῳ λόγου τινὸς περὶ τῆς συῤῥοῆς τῶν μισθῶν, ὡς πρὸς τὴν ὁποίαν συγκρούεται τὸ ἐδ. 2 τοῦ ἄρθρου 12 τοῦ νόμου τοῦ 1857 πρὸς τὸ ἄρθρον 76 τοῦ Συντάγματος, ἐπικρατέστερον πρέπει νὰ λογισθῇ τὸ τελευταῖον, τοσούτῳ μᾶλλον καθ’ ὅσον, καὶ ῥητὴ περὶ τοῦ ἐναντίου διάταξις ἐν τῷ νόμῳ τούτῳ ἂν ὑπῆρχεν, ἀνίσχυρος θὰ ἦτον ἀπέναντι τῶν διατάξεων τοῦ Συντάγματος.» Ὡς πρὸς τὸ Βʹ. «Ἐπειδὴ διὰ νὰ ἐξευρεθῇ, προκειμένης συῤῥοῆς βουλευτικῆς ἀποζημιώσεως καὶ συντάξεως, τὸ ἐλλεῖπον, πρέπει ἢ ἡ βουλευτικὴ ἀποζημίωσις νὰ διαιρεθῇ εἰς τόσα μέρη ὅσοι εἶναι οἱ μῆνες τῆς διαρκείας τῆς βουλευτικῆς ἀποζημιώσεως, ἢ ν’ ἀθροισθῶσιν αἱ ἰδιαίτεραι συντάξεις τῶν μηνῶν, καθ’ οὓς διήρκεσεν ἡ Σύνοδος, ὅπως ἐξευρεθῇ ἂν τὸ ἄθροισμα τοῦτο τῶν συντάξεων ᾖναι ἀνώτερον ἢ ὄχι τῆς ὅλης βουλευτικῆς ἀποζημιώσεως.»

§235ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποῖος θὰ κάμῃ αὐτὴν τὴν ἐργασίαν;

§236ΚΑΤΣΙΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπομένως, κύριοι, ἀφοῦ κανονισμένον εἶναι ὑπὸ τοῦ Συντάγματος ὅτι ἐπὶ ἓξ μῆνας ἐξακολουθοῦσιν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς, καὶ ἐπειδὴ δὲν εἶναι γνωστὸν ἂν θὰ διαρκέσῃ ὀλιγώτερον τῶν ἓξ μηνῶν ἡ σύνοδος, ἡμεῖς ὀφείλομεν εἰς τοὺς μισθοδοτηθέντας, μισθοδοτουμένους καὶ μισθοδοτηθησομένους ν’ ἀφαιρέσωμεν ὅλα τὰ ποσά, τὰ ὁποῖα δικαιοῦνται νὰ λάβωσιν ἀπὸ τὸ δημόσιον ταμεῖον κατὰ τὸ χρονικὸν τοῦτο διάστημα, εἰς δὲ τὸν προϋπολογισμὸν νὰ τεθῇ τὸ ὑπόλοιπον.

§237ΘΩΜΑΣ. Εἰς τὰ 74 εἶσθε βουλευτής;

§238ΚΑΤΣΙΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα.

§239ΘΩΜΑΣ. Διατὶ δὲν ἔκαμες αὐτὴν τὴν παρατήρησιν;

§240ΚΑΤΣΙΚΟΠΟΥΛΟΣ. Διότι ἐγίνοντο ἀβρόχοις ποσὶν οἱ προϋπολογισμοὶ καὶ ἀπολογισμοί, καὶ ἔπειτα δὲν ἤμην ἐδῶ (θόρυβος). Αἱ ἀντιῤῥήσεις, κύριοι, αὗται δὲν περιποιοῦν τιμὴν οὔτε εἰς τοὺς κυρίους βουλευτάς, οὔτε εἰς τὸ Σῶμα.

§241ΛΑΠΑΣ. Περιποιοῦν σὲ σένα (θόρυβος).

§242ΧΟΪΔΑΣ. Κύριοι, οὐδεὶς θὰ διέλθῃ ἀνεξέλεγκτος.

§243ΚΑΤΣΙΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγώ, κύριοι, ὑποβάλλω τὴν ἰδέαν μου εἰς τὸ Κοινοβούλιον, νομίζων ὅτι ἡ τιμὴ καὶ ἡ ἀξιοπρέπεια ἐπιβάλλει εἰς αὐτὸ τὸ καθῆκον νὰ ἐφαρμόσῃ τὸ Σύνταγμα, διὰ νὰ φιμώσῃ τὰ στόματα ἐκείνων, οἵτινες λέγουν ὅτι οἱ βουλευταὶ ψηφίζουν ὅ,τι τοὺς συμφέρει.

§244ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν τὸ εἶπε κἀνείς.

§245ΚΑΤΣΙΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ εἶπον εἰς ἐμέ. Λοιπὸν θὰ λογαριασθῶσι τὰ διάφορα ποσά, τὰ ὁποῖα ἕκαστος λαμβάνει ἀπὸ τὸ δημόσιον ταμεῖον κατὰ τοὺς ἓξ μῆνας τῆς συνόδου, καὶ ὅσα δὲν ὑπερβαίνουν τὸ ποσὸν τῆς ἀποζημιώσεως θὰ συμπληρωθῶσιν· ἐὰν ἡ σύνοδος λήξῃ πρὸ τῆς ἑξαμηνίας, τὸν πέμπον μῆνα, τὸν τέταρτον ἢ τὸν τρίτον, δικαιοῦνται νὰ προσέλθωσιν εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον νὰ λάβουν τὸ ἐλλεῖπον, καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον κἀνὲν ἄτοπον δὲν συμβαίνει, ἐνῷ οὕτως ἐξογκούμενος ὁ προϋπολογισμὸς ἀποβαίνει κατόπιν ἀνεξέλεγκτος. Ἐὰν θέλητε νὰ μείνητε ἐντὸς τοῦ ὅρου τοῦ Συντάγματος καὶ τοῦ ὀρθοῦ λόγου, καὶ θέλητε νὰ τηρήσητε τὴν ἀξιοπρέπειαν τοῦ Κοινοβουλίου, ὀφείλετε νὰ παραδεχθῆτε τὴν πρότασίν μου· διότι ἀντὶ 380 χιλιάδων δραχμῶν, αἱ ὁποῖαι περιλαμβάνονται δι’ ἀποζημιώσεις βουλευτῶν, ἠξεύρετε πόσαι πρέπει νὰ ᾖναι; 315,000· ἑξήκοντα πέντε χιλιάδες δραχμαὶ θὰ ἐκπεσῶσιν ἀπὸ τὸ ποσὸν αὐτὸ, καὶ δὲν ὀφείλει ὁ προϋπολογισμὸς νὰ τὰς συμπεριλάβῃ· ἑπομένως τὸ ποσὸν αὐτὸ πρέπει νὰ ἐλαττωθῇ εἰς 315,299 καὶ 38|00.

§246ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἔχω μίαν πληροφορίαν νὰ δώσω εἰς τὴν Βουλήν, ἥτις ἀφορᾷ ἐμὲ προσωπικῶς ὡς Βουλευτήν. Ἐπειδὴ ἀνέφερον εἰς τὰς ἐφημερίδας καὶ τὸ ὄνομά μου ὅτι θὰ λάβω ἀποζημίωσιν δι’ ἀκυρωθεῖσαν ἐκλογὴν, λέγω ὅτι ἐγὼ οὔτε ἤμην βουλευτὴς, οὔτε ἐζήτησα, οὔτε δικαιοῦμαι, νὰ λάβω, οὔτε ἠμπορεῖ νὰ ἀναφερθῇ τὸ ὄνομά μου.

§247ΛΑΠΑΣ. Ἠμπορεῖ νὰ ἔχουν ἄλλοι δικαίωμα νὰ λάβουν (θόρυβος).

§248ΖΩΧΙΟΣ. Ἤμην ἀξιωματικός, δὲν εἶμαι πλέον, εἶμαι συνταξιοῦχος μισθοδοτούμενος ἀπὸ τὸ δημόσιον ταμεῖον, ἀπὸ τὴν Βουλὴν δὲν λαμβάνω τίποτε, διότι δὲν ἔχω δικαίωμα· ἑπομένως εἶμαι εἰς κατάστασιν νὰ λαλήσω καὶ ὑπὲρ καὶ κατά. Προσωπικῶς τίποτε δὲν φοβοῦμαι, ἀλλ’ εἶμαι καὶ Βουλευτής, καὶ καλῶς ἐχόντων τῶν πραγμάτων νὰ καταῤῥυπαίνητε τὴν Βουλήν, δὲν τὸ ἐννοῶ· Τί ἦτον ἀπὸ πέρυσι δὲν γνωρίζω, δὲν πρόκειται περὶ πέρυσι, πρόκειται περὶ σήμερον. Ἕνας ἀρχαῖος ἔλεγεν «οἴκοι τὰ Μιλήσια» τὰ ἐπιχώρια μὴ ἐν τῷ μέσῳ· ἡμεῖς ἐνώπιον ὅλου τοῦ λαοῦ θέλομεν νὰ δεικνύωμεν ταῖς πομπαῖς μας. Πρόκειται περὶ τῶν ἀξιωματικῶν, οἵτινες μισθοδοτοῦνται ἀπὸ τὸ δημόσιον· αὐτοὶ δὲν πρέπει νὰ σημειοῦνται ἐν τῷ προϋπολογισμῷ. Ἀλλ’ ἐνδέχεται ἡ Βουλὴ νὰ διαρκέσῃ τρεῖς μῆνας, καὶ ὁ δοῦλός σας θὰ λάβῃ καὶ χαρτζιλίκι· ἐὰν διαρκέσῃ ἕξ μῆνας, δὲν θὰ λάβῃ τίποτε· δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ὁρίσητε αὐτὸ, ἠμπορεῖτε νὰ τὸ εἴπητε, ὅταν τελειώσῃ ἡ σύνοδος. Ἔχω μάρτυρα τὸν πρόεδρον τῆς Βουλῆς, ὅτι ἄλλοτε ἔληξε ταχέως ἡ σύνοδος καὶ ἔδωκαν καὶ εἰς ἐμένα χαρτζιλίκι. Τώρα δὲν ἠμπορεῖτε νὰ τὸ εἴπητε, διότι δὲν τὸ ἠξεύρετε. Ἄδικος λοιπὸν ἦτον ἡ προσβολὴ κατὰ τῶν βουλευτῶν ἀξιωματικῶν.

§249ΚΑΤΣΙΚΟΠΟΥΛΟΣ. Οὐδένα τῶν κ. συναδέλφων διενοήθην νὰ προσβάλω, ἐξ ἐναντίας εἶχον κατὰ νοῦν νὰ προστατεύσω τὴν τιμὴν καὶ ἀξιοπρέπειαν ὅλου τοῦ Κοινοβουλίου, τοῦ ὁποίου ἀποτελῶ μέρος.

§250ΖΩΧΙΟΣ. Εἴπατε ὅτι ἐξεδόθη ἓν παράρτημα τῆς Ἐφημερίδος, νομίζετε, ὅτι δὲν γνωρίζει ἡ Βουλὴ τὰ......;

§251ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Παρέργως τὸ εἶπε, δὲν ἐστηρίχθη ἐκεῖ.

§252ΖΩΧΙΟΣ. Λοιπὸν, ἢ πρέπει νὰ σβυσθοῦν ὅλα τὰ κονδύλια τῶν ἀξιωματικῶν, ἢ τὸ ἀντίστροφον· ἀλλ’ ἢ οὕτως ἢ ἄλλως θὰ ἔχωμεν τὰς αὐτὰς δυσκολίας. Τώρα εἶναι τὸ ζήτημα ἂν θὰ τὰ λάβωμεν πρὸ ἢ μετά. Ἰδοὺ ποῦ ἔγκειται τὸ ζήτημα· ἐὰν τὸ περιλάβητε εἰς τὸν προϋπολογισμόν, θὰ ἔχητε δυσκολίαν, ἐὰν δὲν τὸ περιλάβητε καὶ τὸ ἀφαιρέσητε, δὲν θὰ ᾖναι ἀδύνατον νὰ κάμητε ἄλλον προϋπολογισμὸν, ἂν ἡ Βουλὴ δὲν θὰ διαρκέσῃ ἓξ μῆνας· ἠμπορεῖ νὰ διαρκέσῃ καὶ πέντε καὶ τέσσαρας καὶ τρεῖς· καὶ δι’ αὐτὸ καὶ ἐγὼ σπεύδω νὰ τελειώσωμεν τὸ γρηγορώτερον διὰ νὰ πάρω κάτι τι· Ὅλα δὲ αὐτὰ, τὰ ὁποῖα ἐῤῥέθησαν, εἶναι ἐσφαλμένα.

§253ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Κατσικόπουλος ὑπέπεσεν εἰς μίαν πλάνην· ἐνόμισεν, ὅτι θὰ χαθοῦν αἱ 65,000 δραχμαί· αὐταὶ δὲν θὰ ληφθοῦν. Λοιπὸν «Κεφ. Αʹ. ἄρθρ. 1. Ἀποζημιώσεις τῶν κυρίων βουλευτῶν δραχ. 380,000. Ἄρθρ. 2. Ἐνοίκιον ἁμάξης διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ κυρίου προέδρου ἐπὶ ἓξ μῆνας ἀνὰ δραχ. 400, τὸ ὅλον 2,400.» Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§254ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§255ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παραδέχθη τὸ Κεφ. Αʹ. «—Κεφ. Βʹ. Κεντρικὸν γραφεῖον. Ἄρθρ. 1. Μισθὸς τοῦ διευθυντοῦ τοῦ γραφείου ἀνὰ δραχ. 320 κατὰ μῆνα ἐπὶ ἓν ἔτος, τὸ ὅλον 3,840. Ἄρθρ. 2. Μισθὸς δύω βοηθῶν τοῦ γραφείου ἀνὰ δραχ. 260 κατὰ μῆνα, ὡσαύτως, 6,240. Ἄρθρ. 3. Μισθὸς τοῦ συντάκτου τῶν πρακτικῶν ἀνὰ δραχ. 250 κατὰ μῆνα, ὡσαύτως, 3,000. Ἄρθρ. 4. Μισθὸς βοηθοῦ αὐτοῦ 150 δρ. κατὰ μῆνα, ὡσαύτως, τὸ ὅλον δραχ. 1800. Ἄρθρ. 5. Μισθὸς δύω γραφέων ἀνὰ δραχ. 100 τὸν μῆνα ἑκάστῳ τοῦ μὲν ἐπὶ ἓν ἔτος, τοῦ δὲ ἐπὶ ἓξ μῆνας, τὸ ὅλον δραχ. 1800.» Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§256ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§257ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παραδέχθη τὸ Κεφ. Βʹ. Κεφ. Γʹ. Στενογραφικὸν γραφεῖον. Ἄρθρ. 1. Μισθὸς ἐπιθεωρητοῦ ἀνὰ δρ. 320 κατὰ μῆνα ἐπὶ ἓν ἔτος, τὸ ὅλον δραχ. 3,840. Ἄρθρ. 2. Μισθὸς τεσσάρων στενογράφων ἀνὰ δραχ. 280 κατὰ μῆνα, ὡσαύτως, τὸ ὅλον 13,440. Ἄρθρ. 3. Μισθὸς ἑνὸς ἑτέρου ἀνὰ δραχ. 150 κατὰ μῆνα, ὡσαύτως, τὸ ὅλον 1800.»

§258ΒΑΛΕΤΤΑΣ. Νομίζω, κ. πρόεδρε, ὅτι τὰ τῶν στενογράφων πρέπει νὰ κανονισθῶσιν ἰδιαιτέρως, σύμφωνα πρὸς τὴν ἀρχαιότητα καὶ ἱκανότητα ἑκάστου τούτων καὶ δυνηθῶμεν νὰ μορφώσωμεν ὅσον τὸ δυνατὸν καλλίτερον τὸ στενογραφικὸν γραφεῖον, τὸ ὁποῖον ἔχει ἐλλείψεις. Διὰ τοῦτο προτείνω νὰ ἀνατεθῇ εἰς τὸν πρόεδρον τῆς Βουλῆς νὰ διαθέσῃ κατὰ τὴν ἀρχαιότητα ἑκάστου τὸ ὅλον ποσὸν τὸ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τῆς Βουλῆς ὁριζόμενον.

§259ΧΟΪΔΑΣ. Καὶ ἐάν τις τῶν ἀρχαιοτέρων ᾖναι ἀνικανώτερος ἄλλου νεωτέρου; Δυνατὸν νὰ ἔχῃ τις δέκα ἔτη καὶ ἄλλος νεώτερος νὰ ᾖναι ἱκανώτερος.

§260ΒΑΛΕΤΤΑΣ. Ἐγὼ προσέθεσα καὶ τὰ δύω προσόντα, καὶ τὴν ἀρχαιότητα καὶ τὴν ἱκανότητα. Ἐπειδὴ δὲ ὁ κ. Πρόεδρος εἶναι εἰς θέσιν κρείττονα ἡμῶν νὰ γινώσκῃ τὰ προσόντα ταῦτα, ν’ ἀνατεθῇ εἰς αὐτὸν νὰ διαθέσῃ αὐτὸ τὸ ποσόν.

§261ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Βαλέττα, σᾶς παρακαλῶ, ἐὰν ᾖναι δυνατόν, νὰ ὁρίσητε τί νομίζετε ἀρκετὸν διὰ τοὺς ἀρχαιοτέρους.

§262ΒΑΛΕΤΤΑΣ. Διὰ τοὺς ἀρχαιοτέρους 320 δραχμάς, διὰ τοὺς νεωτέρους 250 μέχρι 280.

§263ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπόν, κύριοι, ἠκούσατε τί προτείνει ὁ κ. Βαλέττας· προτείνει διὰ τοὺς ἀρχαιοτέρους τῶν στενογράφων μισθὸν μηνιαῖον 320 δραχμῶν, διὰ δὲ τοὺς νεωτέρους 250– 280. Ἐὰν ἡ Βουλὴ τὸ παραδεχθῇ, θὰ ἀλλάξῃ τὸ ποσόν.

§264ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὁ κ. Βαλέττας περιορίζει τοῦτο ἐντὸς τοῦ αὐτοῦ ποσοῦ.

§265ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν γίνεται. Λοιπόν, κύριοι, θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλήν· οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Βαλέττα παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη· ἑπομένως μένει τὸ ἄρθρον 2 ὅπως ἔχει.

§266ΦΙΛΗΜΩΝ. Τὸ ἄρθρον 3 περιέχει «μισθὸς ἑνὸς ἑτέρου στενογράφου 150»· νομίζω, ὅτι ὁ μισθὸς αὐτὸς εἶναι ὀλίγος.

§267ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, ὑπάρχει εἷς στενογράφος, ὁ ὁποῖος ἐμισθοδοτεῖτο μέχρι τοῦδε μὲ 100 δραχ. κατὰ μῆνα· ἐγὼ ἐνόμισα δίκαιον νὰ τοῦ δώσω 150 δραχμάς· ἀλλ’ αὐτὸς ζητεῖ τοὐλάχιστον 200, ἄλλως θὰ παραιτηθῇ.

§268ΤΙΝΕΣ. Ἐὰν ᾖναι ἀναγκαῖος, μάλιστα.

§269ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πάντοτε εἴχομεν 5 στενογράφους, ὁ εἷς ἀπέθανε καὶ προσελήφθη ἄλλος.

§270ΡΟΥΚΗΣ. Διατί οἱ ἄλλοι νὰ λαμβάνουν περισσότερον;

§271ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διότι οἱ ἄλλοι ὑπηρετοῦν 15 ἔτη. Λοιπὸν θὰ ἐρωτήσω ἂν ἐγκρίνῃ ἡ Βουλή.

§272ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§273ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἐὰν ᾖναι ἱκανός, τότε νὰ μισθοδοτηθῇ καλῶς, ἀλλὰ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν καὶ ἡ ἱκανότης.

§274ΙΩΑΝ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Εἶναι ἱκανὸς στενογράφος.

§275ΒΑΛΕΤΤΑΣ. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος, ὁ ὁποῖος μὲ ἔκαμε νὰ προτείνω τὴν τροπολογίαν· ἕκαστος ἐκ τῶν βουλευτῶν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γνωρίζῃ τίς εἶναι ἱκανὸς τῶν στενογράφων, διὰ τοῦτο αὐτὸ πρέπει νὰ μείνῃ εἰς τὸ Προεδρεῖον.

§276ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, ὁ ὑπάλληλος αὐτὸς ζητεῖ 200 δραχ. καὶ τότε μένει.

§277ΤΙΝΕΣ. Τὸ παραδεχόμεθα.

§278ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι ἵνα ὁ ἕτερος λάβῃ 200 δραχμὰς παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι.

§279ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§280ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη. «Ἄρθρον 4. Μισθὸς διορθωτοῦ τῶν ἐντύπων ἀνὰ δραχμὰς 260 κατὰ μῆνα ἐπὶ ἓν ἔτος, δραχμὰς 3120. Ἄρθρον 5. Μισθὸς δύω βοηθῶν στενογραφικοῦ γραφείου ἀνὰ δραχμὰς 125 κατὰ μῆνα ἑκάστῳ ἐπὶ ἓξ μῆνας, δραχ. 1500».

§281ΡΟΥΚΗΣ. Ὁ εἷς δὲν δύναται νὰ κάμῃ τὴν ὑπηρεσίαν, πρὸς τί χρειάζονται οἱ δύω;

§282ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ εἷς χρησιμεύει νὰ ᾖναι κοσμήτωρ εἰς τὸ νέον βουλευτήριον.

§283ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Εἶναι ἀνάγκη νὰ μένουν καὶ οἱ δύω, διότι ὁ εἷς θὰ χρησιμεύσῃ ὡς κοσμήτωρ. Λοιπὸν ὁ εἷς θὰ χρησιμεύσῃ ὡς κοσμήτωρ, καὶ ὡς ἐκ τούτου τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον τοῦ δίδεται τῶν 125 δραχμῶν, εἶναι ὀλίγον. Ποῖος εἶναι ἐκεῖνος, ὅστις θὰ ὑπηρετήσῃ μὲ 125 δραχμὰς διὰ τοὺς ἓξ μῆνας; Πρόκειται περὶ τοῦ ὑπαλλήλου, ὅστις ἔρχεται ἀπὸ πρωΐας ἐδῶ, καὶ ἐργάζεται ὅλην τὴν ἡμέραν καὶ τὴν νύκτα ἀκόμη.

§284ΡΟΥΚΗΣ. Αὐτὸς ὁ ὑπάλληλος εἶναι εἷς ἐκ τῶν ἱκανωτέρων ὑπαλλήλων.

§285ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Κάμνω λοιπὸν τὴν πρότασιν ὁ ὑπάλληλος οὗτος νὰ ὀνομασθῇ κοσμήτωρ καὶ νὰ λαμβάνῃ μισθοδοσίαν δραχ. 200.

§286ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ὑπάρχει τοιαύτη θέσις ἐν τῷ Κανονισμῷ.

§287ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ προϋπολογισμὸς τῆς Βουλῆς ἐτροποποιήθη ὡς πρὸς αὐτὸ τὸ μέρος πρὸ πολλοῦ, καὶ ἀπορῶ πῶς, κ. Παπαμιχαλόπουλε, ἀφοῦ εἶσθε παλαιὸς βουλευτής, δὲν τὸ γνωρίζετε.

§288ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Λέγω λοιπὸν ὅτι πρέπει νὰ λάβῃ 200 δραχμὰς ὁ ὑπάλληλος οὗτος, ὅστις μετὰ ζήλου ἐργάζεται. Δὲν εἶναι κἀνεὶς νὰ ἀμφισβητήσῃ τὴν ἱκανότητα τοῦ ὑπαλλήλου αὐτοῦ.

§289ΡΟΥΚΗΣ. Κἀνείς, κἀνείς.

§290ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ προϋπολογισμὸς περιέχει δύω ὑπαλλήλους ἀνὰ 125 δραχ. Ὁ κ. Καράπαυλος προτείνει εἷς ἐξ αὐτῶν νὰ ὀνομασθῇ κοσμήτωρ τοῦ βουλευτηρίου, καὶ νὰ λαμβάνῃ 200 δραχμάς.

§291ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂς βάλωμεν καὶ τοὺς δύω μὲ 200 δραχμάς.

§292ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν κοσμήτορα διὰ τὸ στενογραφικὸν γραφεῖον;

§293ΡΟΥΚΗΣ. Κύριε πρόεδρε, νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλή.

§294ΤΙΝΕΣ. Καὶ τοὺς δύω, κ. πρόεδρε.

§295ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἡ τάξις καὶ ἀκρίβεια τῶν στενογραφημάτων εἶναι ἓν τῶν σπουδαιοτέρων· πρὶν ἀποφασίσωμεν ὁριστικῶς, ἤθελον παρακαλέσει τὸν πρόεδρον τῆς Βουλῆς, ὅπως συνενοηθῇ μὲ τοὺς στενογράφους, καὶ οἱ στενογράφοι νὰ προτείνουν τὶ πρέπει νὰ γείνῃ, διὰ νὰ κανονισθῇ τακτικῶς τὸ γραφεῖον τὸ στενογραφικόν. Πρέπει νὰ κανονίσωμεν αὐτὸ, ὅπως ἐννοοῦν οἱ στενογράφοι.

§296ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Λομβάρδε, ὅ,τι ἐζήτησαν, περιέχεται ἐν τῷ προϋπολογισμῷ. Ἂν τὰ στενογραφήματα δὲν ἦναι τακτικά, ὁ λόγος εἶναι ὅτι οἱ κύριοι βουλευταὶ λαμβάνουν αὐτὰ εἰς τὰς οἰκίας των, καὶ βραδύνουν νὰ τὰ ἐπιστρέψουν· ὅταν θὰ μεταβῶμεν εἰς τὸ νέον βουλευτήριον, καὶ θὰ ἔχωμεν περισσοτέραν τάξιν, θὰ παρακαλέσωμεν τοὺς κυρίους βουλευτὰς νὰ τὰ διορθώνουν ἐντὸς τῆς Βουλῆς· ὅσον ἀφορᾷ τὸ προσωπικόν, τοῦτο ἐκανονίσθη κατὰ τὴν αἴτησιν τῶν στενογράφων, δηλ. κατὰ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1874, καὶ ἔμεινε τοιοῦτον, ὁποῖον ἀπεφασίσθη ὑπὸ τῆς Βουλῆς κατὰ τὴν γνωμοδότησιν τῶν στενογράφων.

§297ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Εἰς τὸν κ. Λομβάρδον ἀπαντῶ, ὅτι οἱ δύο βοηθοὶ τῶν στενογράφων προσετέθησαν κατ’ ἀπαίτησιν τοῦ στενογραφικοῦ γραφείου· αὐτοὶ σήμερον θὰ πληρωθοῦν ἀνὰ 125 δραχμὰς ἐπὶ ἓξ μῆνας, καὶ ὁ μισθὸς αὐτὸς εἶναι εὐτελὴς, καὶ ἐὰν ἐμμείνητε νὰ τοὺς περιορίσητε εἰς 125, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μείνουν.

§298ΤΙΝΕΣ. Εἶναι ἄλλοι· εὑρίσκομεν ὅσους θέλομεν.

§299ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν μοὶ ἐπεδόθη μία ἀναφορὰ τῶν στενογράφων, τὴν ὁποίαν παρακαλῶ νὰ ἀκούσητε. (Ἀναγινώσκει). αʹ Ἐνομίσαμεν, ὅτι μετὰ 13 ἐτῶν ὑπηρεσίαν εἴχομεν τὸ δικαίωμα νὰ ζητήσωμεν αὔξησιν τῆς μισθοδοσίας ἡμῶν κατὰ 70 δραχ. Ἀφοῦ ἡ Βουλὴ ἀπέῤῥιψε τὴν αἴτησιν ταύτην, λαμβάνομεν τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλωμεν εὐσεβάστως τὴν παραίτησιν ἡμῶν».

§300ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ γείνῃ δεκτὴ ἡ παραίτησίς των· νὰ τοὺς ἀποπέμψωμεν, διὰ νὰ μάθουν νὰ προσφέρωνται εἰς τὴν Βουλὴν.... (θόρυβος).

§301ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὰ αἱ ὑπηρεσίαι τῶν στενογράφων εἶναι μεγάλαι· οἱ στενογράφοι εἶναι ὑπάλληλοι, οἱ ὁποῖοι ὑπηρετοῦν πρὸ 14 ἐτῶν.

§302ΡΑΛΛΗΣ. Νὰ τοὺς διώξητε, δὲν ἔχομεν ἀνάγκην ἀπὸ στενογραφίαν.

§303ΤΙΝΕΣ. Εἶναι ὕβρις... (θόρυβος).

§304ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὰ δὲν ὑβρίζουν, κύριοι.

§305ΡΩΜΑΙΟΣ. Τίποτε ἄλλο δὲν εἶναι αὐτὸ παρὰ μία ὕβρις.

§306ΚΑΤΡΙΒΑΝΟΣ. Ἔρχονται νὰ βιάσουν τὴν Βουλὴν νὰ τοὺς αὐξήσῃ τὴν μισθοδοσίαν!

§307ΡΕΒΕΛΑΚΗΣ. Μετὰ 15 ἡμέρας θὰ ζητήσουν νὰ ἐπανέλθουν.

§308ΡΟΥΚΗΣ. Ἀφοῦ μετεχειρίσθησαν τὸ μέσον τῆς παραιτήσεως, εἶναι μία πίεσις, καὶ ἂς ὑπάγουν εἰς τὸ καλόν.

§309ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι λοιπὸν ν’ αὐξήσῃ ἡ μισθοδοσία τῶν βοηθῶν τοῦ στενογραφικοῦ γραφείου ἀπὸ 125 εἰς 200 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 6, μισθὸς ἀντιγραφέων δι’ ἓξ μῆνας δραχ. 4,200, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Μετὰ ταῦτα ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τοῦ κεφαλαίου Δʹ. «ὑπηρεσία Βουλῆς» τὰ ἑπόμενα ἄρθρα ἄνευ ἀντιῤῥήσεως.

§310ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἄρθρον 7. Στολὴ κλητήρων 3000.» Εἰς τὸ ποσὸν τοῦτο νὰ προστεθῶσι δραχ. 1000, διότι δὲν ἀρκεῖ κατὰ τὰς γενομένας πρὸς τοὺς ἐργολάβους συμφωνίας.

§311ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις. Κατόπιν γίνονται δεκτὰ τὰ ἑπόμενα ἄρθρα καὶ κεφάλαια ἄνευ ἀντιῤῥήσεως.

Ἔξοδα γραφείου

Ἔξοδα τυπογραφείου

Βιβλιοθήκη τῆς Βουλῆς

§312ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἄρθρον 2. Μισθὸς ἑνὸς βοηθοῦ ἐπὶ ἓξ μῆνας ἀνὰ δραχμὰς 100 κατὰ μῆνα 600.»

§313ΒΑΛΕΤΤΑΣ. Ὡς μέλος τῆς ἐπιτροπῆς τῆς διορισθείσης ὑπὸ τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς πρὸς τακτοποίησιν καὶ ἀνάπτυξιν τῆς Βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς, ὀφείλω νὰ εἴπω δύω λέξεις ὡς πρὸς τὸ ἄρθρον αὐτὸ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς Βουλῆς· νομίζω, πρῶτον ὅτι ὁ βοηθὸς τοῦ βιβλιοφύλακος πρέπει νὰ ᾖναι διαρκής, καὶ δεύτερον, ὅτι πρέπει ὁ μισθὸς νὰ αὐξηθῇ. Ἡ Βιβλιοθήκη τῆς Βουλῆς σύγκειται ἐκ πολλῶν τόμων, καὶ μετὰ τὸ κονδύλιον, τὸ ὁποῖον προσετέθη δι’ ἀγορὰν βιβλίων, μέλλει ἔτι μᾶλλον νὰ αὐξηθῇ. Τὰ βιβλία, τὰ ὁποῖα ὑπάρχουν ἐν τῇ βιβλιοθήκῃ, πολύτομα καὶ ποικίλης ὕλης ὄντα, ἀπαιτοῦν καὶ φύλαξιν ἄγρυπνον καὶ κατάταξιν ἐπιστημονικήν· τὴν κατάταξιν ταύτην τὴν ἀνέλαβε, κατ’ ἀπόφασιν τοῦ Προεδρείου καὶ τῆς ἐπιτροπῆς, εἷς ἱκανώτατος νέος, τελειόφοιτος τῆς φιλοσοφικῆς σχολῆς, ὁ ὁποῖος ἀληθῶς εἰργάσθη ἄριστα. Κατώρθωσε δὲ ὁλόκληρον τὴν βιβλιοθήκην νὰ τακτοποιήσῃ· συνέταξεν ἐπιστημονικοὺς καταλόγους, καὶ ἤδη εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ γνωρίζωμεν πόσα βιβλία ἔχομεν καὶ πόσα μᾶς ἐλλείπουσιν. Ὁ βοηθὸς δὲ αὐτὸς μᾶς εἶναι ἀπαραίτητος. Διὰ τὸν λόγον τοῦτον προτείνω ὅπως τροποποιηθῇ τὸ ἄρθρον τοῦτο τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς Βουλῆς καὶ ὡς πρὸς τὴν διάρκειαν τῆς θέσεως καὶ ὡς πρὸς τὸν μισθόν, δηλ. νὰ ὁρισθῇ ὁ μισθὸς εἰς 200 δραχμὰς κατὰ μῆνα.

§314ΖΩΧΙΟΣ. Μὲ 200 δραχμὰς πέρνομεν ἕνα καθηγητὴν τοῦ Πανεπιστημίου.

§315ΒΑΛΕΤΤΑΣ. Εἶναι θέσις καθαρῶς ἐπιστημονική· μὲ μικρότερον ποσὸν δὲν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν ἐπιστήμονα.

§316ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, ὁ κ. Βαλέττας ἐπρότεινεν ἵνα ἡ ὑπηρεσία τοῦ βοηθοῦ γείνῃ ἐνιαύσιος καὶ ὁ μισθὸς ἀπὸ 100 δραχμὰς νὰ αὐξηθῇ εἰς 200.

§317ΧΟΪΔΑΣ. Νὰ διαιρεθῇ ἡ πρότασις· τὸ διαρκὲς πρῶτον καὶ δεύτερον ἡ μισθοδοσία.

§318ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν ἐπὶ τοῦ πρώτου ζητήματος· οἱ παραδεχόμενοι τὴν διάρκειαν τῆς ὑπηρεσίας, νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται πολλοί). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ὁ κ. Βαλέττας προτείνει 200, ἄλλος 150 δραχμάς.

§319ΙΩΑΝ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. 180, κύριε Πρόεδρε.

§320ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι, εἶναι πολλαὶ, 150.

§321ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἀπωτέρα πρότασις εἶναι τοῦ κ. Βαλέττα· οἱ παραδεχόμενοι νὰ ὁρισθῇ ὁ μισθὸς εἰς 200 δραχμὰς, νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγιστοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι νὰ ὁρισθῇ ὁ μισθὸς τοῦ βοηθοῦ εἰς 150, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται πολλοί). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§322ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 4. Δι’ ἀγορὰν βιβλίων 4,000.

§323ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§324ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 5. Δετικὰ βιβλίων βιβλιοθήκης 1000.

§325ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§326ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Κεφάλαιον 8, ἄρθρον 1. Ἔκτακτα ἔξοδα. Ἔξοδα τῶν ἀποσταλησομένων ἀνακριτικῶν καὶ ἐπιτηρητικῶν ἐπιτροπῶν εἰς τὰς ἑξῆς ἐπαρχίας, Βονίτσης δραχ. 1800, Γυθείου δραχ. 1200, Λευκάδος δραχ. 1500, Σπετσῶν δραχ. 900 καὶ Τήνου δραχ. 1500. Τὸ ὅλον 6,900». Αὐτὸ εἶναι ἐψηφισμένον προηγουμένως. Ἄρθρον 2. Ἔξοδα διακοσμήσεως τοῦ νέου Βουλευτηρίου κατὰ τὴν ἔναρξιν τῆς παρούσης Συνόδου 2,810,73.

§327ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§328ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 3. Ἀποζημίωσις ἱερέως, διὰ τὴν ὁρκωμοσίαν τῶν Βουλευτῶν δρ. 150.

§329ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ προστεθῶσιν ἔτι 50.

§330ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν αὔξησιν τοῦ κονδυλίου τούτου κατὰ 50 δραχ. νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Ἄρθρον 4. Ἀποζημίωσις τῶν κλητήρων Γ. Πεντοπούλου, Κωνστ. Γεωργίου, Μιχαὴλ Ἰωάννου, Κωνστ. Προεστοπούλου, Χ. Ἀναγνωστοπούλου καὶ Ζαχ. Ζαχαροπούλου. 360.

§331ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τί εἶναι αὐτὴ ἡ ἀποζημίωσις;

§332ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτοὶ εἶναι παλαιοὶ κλητῆρες, οἵτινες προσελήφθησαν ὅπως καθοδηγήσωσι τοὺς νεωστὶ προσληφθέντας, οἵτινες ἠγνόουν τὰς οἰκίας τῶν κ. κ. Βουλευτῶν. Εἶναι πτωχοὶ ἄνθρωποι.

§333ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§334ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 5. «Ἀποζημίωσις τοῦ τακτοποιήσαντος τὴν βιβλιοθήκην τῆς Βουλῆς Καλογεροπούλου δραχ. 500.» Τοῦτο ἐτέθη κατὰ πρότασιν τῆς Ἐπιτροπῆς, ἥτις ἀνέλαβε τὴν κατάταξιν τῆς βιβλιοθήκης. Ἄχρι τοῦδε δὲν ἐλάμβανε μισθόν, τώρα πρόκειται νὰ πληρωθῇ.

§335ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§336ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 6. Καθυστερουμένη ἀποζημίωσις τῆς ἐκτάκτου Συνόδου τῆς Βουλῆς τοῦ 1866 εἰς τοὺς βουλευτὰς Κ. Φλωρίδαν δρ. 500 καὶ Γ. Ζουμπουλάκην δραχ. 1000.

§337ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὰ εἶναι ἐκτὸς τοῦ προϋπολογισμοῦ· ἡ Βουλὴ προσδιορίζει μόνον τὰ ἔξοδα τῆς παρούσης Συνόδου, αὐτὰ δὲ τὰ ποσὰ δὲν ἀνήκουσιν ἐνταῦθα. Ὅλα αὐτὰ καθὼς καὶ τὰ ἑπόμενα κονδύλια πρέπει νὰ λείψουν.

§338ΖΟΥΜΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ἐπειδὴ τὸ κονδύλιον αὐτὸ ἀφορᾷ ἐμὲ, παρακαλῶ νὰ εἴπω δύο λέξεις. Ἀπὸ τὴν Σύνοδον τοῦ 66 μοὶ ὠφείλοντο 1500 δραχ., ἃς δὲν ἠδυνήθην τότε νὰ λάβω, οὐχ ἧττον εἶναι ἀποφασισμέναι, ἐγένετο δὲ καὶ ἀρχὴ ἐκτελέσεως, διότι ἔλαβον τὴν πρώτην δόσιν τῶν 500 δραχμῶν· μοὶ ὑπολείπονται χίλιαι καὶ εἶναι δίκαιον νὰ τὰς λάβω, ἄλλως θὰ τὰς ζητήσω δικαστικῶς· τὸ μόνον ἁμάρτημά μου εἶναι, ὅτι δὲν ἠδυνήθην νὰ ἔλθω κατὰ τὸ 1868.

§339ΧΟΪΔΑΣ. Vigilantibus non dormientibus jura subveniunt, τοὺς ἐξύπνους οὐχὶ τοὺς ἀμελεῖς προστατεύουσιν οἱ νόμοι, θ’ ἀπαντήσῃ τὸ δημόσιον ὅταν αὔριον ἐγείρητε τὴν ἀγωγὴν σας· θὰ ἐπικαλεσθῇ τὸν λογιστικὸν νόμον καὶ θὰ εἴπῃ, παρῆλθε πενταετία ἀπὸ τοῦ 66, καὶ παρεγράφη τὸ δικαίωμά σας. Ἐὰν ἦσθε ἔξυπνος δανειστής, ὠφείλετε ἐνωρὶς νὰ ἐγείρητε τὴν ἀγωγήν σας, καὶ τὰ δικαστήρια ἤθελον ὅπως δήποτε ἀπονείμει δικαιοσύνην (θόρυβος). Ἄλλως τε ἤδη μὴ ἀναμιγνύετε τὴν Βουλὴν εἰς ἔργα καθαρὰ τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας (θόρυβος).

§340ΖΩΧΙΟΣ. Τί ἔχομεν νὰ κάμωμεν ἡμεῖς μὲ τὰς ἀπαιτήσεις τοῦ Ζουμπουλάκη;

§341ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Ζουμπουλάκη, κατὰ τὴν Σύνοδον ἐκείνην, ἤλθετε εἰς Ἀθήνας νὰ ἐκπληρώσητε τὸ καθῆκόν σας;

§342ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι;

§343ΖΟΥΜΠΟΥΛΑΚΗΣ. Πῶς τὸ γνωρίζετε, ὄχι;

§344ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ διατάξητε, κύριε Πρόεδρε, τὸ γραφεῖον ν’ ἀνατρέξῃ εἰς τὰ πρακτικὰ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, καὶ ἂν ὁ κ. Ζουμπουλάκης ἀναφέρεται εἰς τοὺς καταλόγους, τότε εἶναι μόνον ἁρμοδία ἡ δικαστικὴ ἀρχὴ νὰ λύσῃ τὸ ζήτημα (θόρυβος).

§345ΦΛΩΡΙΑΣ. Ἐπειδὴ εἰς τὸ κονδύλιον αὐτὸ ἀναφέρεται καὶ τὸ ὄνομά μου, ὀφείλω νὰ ὑποβάλω μερικὰς ἐξηγήσεις ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Κατὰ τὸ 1865 εἶχον τὴν τιμὴν νὰ διατελῶ βουλευτής· οὐ μόνον δ’ ἐξεπλήρωσα τὸ καθῆκόν μου κατὰ τὴν τακτικὴν σύνοδον, ἀλλ’ ἐξεπλήρωσα τοῦτο καὶ κατὰ τὴν ἔκτακτον· εἶναι πολλοὶ τῶν συναδέλφων μου ἐνταῦθα, οἱ ὁποῖοι ἐνθυμοῦνται τοῦτο, δὲν ἐπικαλοῦμαι ὅμως τὴν μαρτυρίαν των, ἀλλ’ ἀναφέρομαι εἰς τὰ πρακτικὰ τὰ ἐπίσημα τῶν συνεδριάσεων ἐκείνων, ἐξ ὧν βεβαιοῦται ὅτι παρευρέθην κατὰ τὴν ἔκτακτον ἐκείνην σύνοδον. Ἴσως ἡ Βουλὴ σήμερον δὲν γινώσκει ὅτι τότε ἐπεψηφίσθη μὲν τὸ ποσὸν τῶν 1500 δραχμῶν, δὲν ἔλαβε δὲ ἕκαστος τῶν Βουλευτῶν ἢ μόνον τὰς 500, καὶ ὅτι κατὰ δύο ἐπακολούθους συνόδους, κατὰ τὴν τοῦ 68 καὶ τοῦ 73, ἀπεφασίσθη ὅπως πληρωθῶσι καὶ αἱ λοιπαὶ δύο δόσεις. Συνεπείᾳ τῶν ἀποφάσεων τούτων, ἐνόμισα ὅτι ἐδικαιούμην νὰ ὑποβάλω ἀναφορὰν ἐνώπιον τῆς λογιστικῆς ἐπιτροπῆς, διὰ τῆς ὁποίας ἠθέλησα νὰ καταδείξω ὅτι παρευρέθην εἰς τὴν ἔκτακτον ἐκείνην σύνοδον, ὅτι ἔλαβον χώραν αἱ ἀποφάσεις ἐκεῖναι τῆς Βουλῆς, καὶ ὅτι ἐδικαιούμην νὰ λάβω τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον μοὶ καθυστερεῖτο. Ὅτι ἐξεπλήρωσα τὸ καθῆκόν μου ὡς βουλευτής, οὐδεμία ἀμφιβολία. Τὸ ζήτημα τῆς παραγραφῆς νομίζω ὅτι δὲν χωρεῖ ἐνταῦθα ἀφοῦ ἐγένοντο ἐπανειλημμέναι πράξεις τῷ 1868 καὶ τῷ 1873 διὰ τῶν ὁποίων ἐχορηγεῖτο τὸ δικαίωμα εἰς τοὺς παρόντα κατὰ τὸ 1866 βουλευτὰς νὰ λάβωσι τὴν ἀντιμισθίαν ἐκείνην Αἱ πράξεις ἐκεῖναι δὲ ἀπεφαίνοντο μόνον περὶ τῶν παρόντων κατὰ τὰς συνεδριάσεις ἐκείνας. Κατὰ τὴν Σύνοδον π. χ. τοῦ 1873 καὶ κατὰ τὴν τοῦ 1868 ἡ Βουλὴ ἀπεφήνατο, ὅτι τὸ ὑπόλοιπον ἐκ τῶν πρώτων δοθεισῶν δραχμῶν 500, τὰς ὁποίας οἱ κύριοι βουλευταὶ ἔλαβον διὰ τὸ 1866, πρέπει νὰ προστεθῇ διὰ τοὺς τότε ἐκπληρώσαντας τὰ χρέη των βουλευτὰς (θόρυβος). Ὥστε νομίζω, ὅτι διὰ τῶν ἀποφάσεων ἐκείνων διεκόπη ἡ παραγραφή. Ταύτας τὰς παρατηρήσεις ὤφειλον νὰ ὑποβάλω, ἵνα ἀφαιρέσω πᾶσαν ὑπόνοιαν ἐκ τῆς αἰτήσεως ἐνώπιον τῆς λογιστικῆς ἐπιτροπῆς, ὅτι ποσὸν δὲν μοὶ ὠφείλετο πράγματι. Αἰσθάνομαι ὅτι ἀσχολοῦμαι ἤδη περὶ ἀντικείμενον εὐτελέστατον, ἀλλ’ ἡ ἀξιοπρέπειά μου μοὶ ἐπιβάλλει τοῦτο, ἵνα μὴ παρεξηγηθῶ, καὶ ἵνα ἴδω ἂν θὰ καταφύγω εἰς τὰ δικαστήρια.

§346ΖΩΧΙΟΣ. Ἐγὼ δὲν ἔχω νὰ συζητήσω περὶ τοῦ δικαίου ἢ ἀδίκου τῆς ἀξιώσεως, τοσοῦτον μᾶλλον καθ’ ὅσον ἐπέχω νὰ ὑποθέσω ὅτι εἶναι δυνατὸν διὰ τόσον εὐτελὲς ποσὸν νὰ ἐνδιαφέρηται ἡ Βουλὴ καὶ νὰ τὸ λαμβάνῃ ὑπὸ ἔποψιν σπουδαίαν, ὥστε ν’ ἀπασχολῆται ὁλόκληρος. Νομίζω ὅμως ὅτι μετὰ τὴν ἔκθεσιν, ἣν ὁ ἔντιμος κ. πρόεδρος ἔκαμεν εἰς τὴν Βουλήν, νομίζω ὅτι ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ περιορισθῇ εἰς ὅσα ἔξοδα ἀνάγονται εἰς τὴν παροῦσαν Σύνοδον, τὰ λοιπὰ δὲ τῶν προηγουμένων Συνόδων πρέπει νὰ παραπέμψῃ εἰς ἄλλην συζήτησιν, διότι ἄτοπον μοὶ φαίνεται σήμερον, ὅτε προσπαθοῦμεν νὰ θέσωμεν νέας ἀρχάς, νὰ συζητῶμεν περὶ ποσῶν ἀναγομένων εἰς ἀρχαιοτέρους χρόνους. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἑπομένως προτείνω νὰ μὴ προχωρήσωμεν παντάπασιν.

§347ΚΑΤΡΙΒΑΝΟΣ. Δὲν ἀντιτάσσομαι εἰς τὴν γνώμην τοῦ κ. Ζωχιοῦ· λέγω μόνον, ὅτι λαβὼν ἀφορμὴν νὰ ἐξετάσω εἰς τὸ γραφεῖον, ἂν ὁ κ. Φλωριᾶς ἐξεπλήρωσε τὸ καθῆκόν του, πράγματι εἶδον ὅτι ἦτο παρὼν κατὰ τὴν Σύνοδον ἐκείνην (θόρυβος).

§348ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ζωχιὸς προτείνει, ἵνα τὰ ποσὰ τὰ ἀναγόμενα εἰς τὰ ἄρθρα 6, 7, 8 καὶ 9 παραπεμφθῶσιν εἰς ἄλλην συνεδρίασιν καὶ ἐπιτροπὴν πρὸς ἐξέτασιν, εἶναι δὲ τὰ ἑξῆς· 6. Καθυστερουμένη ἀποζημίωσις τῆς ἐκτάκτου συνόδου τῆς Βουλῆς τοῦ 1866 εἰς τὸν Φλωριᾶν δρ. 500 καὶ Γ. Ζουμπουλάκην δρ. 1000, τὸ ὅλον 1500. 7. Ὀφειλομένη ἀποζημίωσις εἰς τοὺς Βουλευτὰς Ἠλείας, Ὀλυμπίας τοῦ 1872, καὶ Μεσσήνης τοῦ 1873, τὸ ὅλον 22,000. 8. Ὀφειλόμενα εἰς διαφόρους δικαιούχους πληρωθησομένους κατὰ τοὺς ὅρους τῆς αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως, ἐν ᾗ ἀναφέρεται καὶ τὸ ὀνοματεπώνυμον ἑκάστου καὶ τὸ πληρωτέον ποσὸν, τὸ ὅλον 15,749. 9. Ὀφειλομένη μισθοδοσία τοῦ μηνὸς Μαρτίου 1873 εἰς τὸν τότε ἐπιθεωρητὴν τοῦ στενογραφικοῦ γραφείου Γ. Παράσχον δρ. 300 καὶ δραχ. 250 εἰς τὸν στενογράφον Νικ. Οἰκονόμου, τὸ ὅλον 550.

§349ΧΟΪΔΑΣ. Πᾶσαι αὗται αἱ ἀπαιτήσεις νὰ παραπεμφθῶσιν εἰς τὰς δικαστικὰς ἀρχάς (θόρυβος). Αὗται εἶναι ἁρμόδιαι νὰ δικάσωσι.

§350ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χοϊδᾶς προτείνει ν’ ἀπαλειφθῶσι.

§351ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπορῶ πῶς ἡ λογιστικὴ ἐπιτροπὴ ἔφερεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς νὰ ψηφίσῃ δαπάνας, αἱ ὁποῖαι δὲν ἀνήκουσιν εἰς τὴν παροῦσαν σύνοδον (θόρυβος).

§352ΛΑΠΑΣ. Ἂν πάγουν εἰς τὰ δικαστήρια αὐτοί, οἱ ὁποῖοι ζητοῦν, θὰ τὰ πάρουν πενταπλάσια.

§353ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ τὰ πάρουν πενταπλάσια. Εἶναι ἐντροπή, κύριε πρόεδρε, νὰ τίθενται εἰς ψηφοφορίαν τοιαῦτα πράγματα (θόρυβος).

§354ΡΩΜΑΙΟΣ. Ὅταν ἔκαμνες ἄλλας ἐντροπὰς μὲ τὸν Βούλγαρην, σὺ τί ἔλεγες; καὶ τώρα ἔρχεσαι ἐδῶ.... (θόρυβος, θορυβώδεις συνδιαλέξεις μεταξὺ τῶν Βουλευτῶν).

§355ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δύο προτάσεις ὑπάρχουσι, τοῦ κ. Χοϊδᾶ περὶ ἀπαλείψεως, καὶ τοῦ κ. Ζωχιοῦ περὶ παραπομπῆς εἰς ἑτέραν συζήτησιν. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Χοϊδᾶ, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὴν ἀπάλειψιν. Αὔριον ἔχομεν τὴν ἐξακολούθησιν τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§356ΦΙΛΗΜΩΝ. Δύο λέξεις πρὶν ἡ συνεδρίασις λήξῃ. Ἡ ἐπιτροπὴ, ἡ διορισθεῖσα διὰ τὴν διακόσμησιν τοῦ νέου Βουλευτηρίου, ἀνακοινοῖ εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι ἐπεράτωσε τὸ ἔργον της, ἡ δὲ Βουλὴ δύναται νὰ μεταβῇ αὔριον εἰς τὸ νέον Βουλευτήριον καὶ ἀρχίσῃ τὰς συνεδριάσεις της. Νομίζω δὲ, διὰ τὴν τάξιν, πρέπει νὰ γείνῃ ἡ δέουσα ἀπόφασις.

§357ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ φρονεῖ ὅτι δύναται νὰ μεταβῇ αὔριον ἡ Βουλὴ εἰς τὸ νέον βουλευτήριον, ἐγὼ δὲ φρονῶ ὅτι εἶναι ἀδύνατον. Νομίζω ὅτι ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ μεταβῇ τὴν ἐρχομένην Δευτέραν. Τὸ Σάββατον δὲν θὰ γείνῃ συνεδρίασις, διότι εἶναι ἀνάγκη νὰ μετακομισθῶσι τὰ ἀρχεῖα εἰς τὸ νέον βουλευτήριον.

§358ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα. Διαλύεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 6 καὶ ¼.