1875.10.25

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 26

τῆς 25 Ὀκτωβρίου 1875.

(Σάββατον.)

Ὥρᾳ 2 μ. μ.

Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου, εὑρεθείσης τῆς Βουλῆς ἐν ἀπαρτίᾳ, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως καὶ ἐνεκρίθησαν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως.

§1ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν Νομοσχέδιον, δι’ οὗ ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐνεργήσῃ δάνειον διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ σιδηροδρόμου ἀπὸ Ἀθηνῶν εἰς Λαμίαν.

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ ἀποσταλῆ εἰς τὴν ἐπιτροπήν. Μεταβαίνομεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Πρῶτον ἀντικείμενον εἶναι ἡ βʹ. συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ μὴ διορισμοῦ ἐντοπίων ὑπαλλήλων. Ἔχει τις τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς;

§3ΖΩΧΙΟΣ. Νομίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις θέλει νὰ τάξῃ φραγμὸν διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ· ἂν δὲ πρόκηται περὶ φραγμοῦ, τὸ νομοσχέδιον εἶναι περιττόν. Ἠξεύρετε ὅτι εἰς τὴν εἰσβολὴν τοῦ Ξέρξου οἱ Πελοποννήσιοι ἐζήτησαν νὰ τειχίσουν τὸν Ἰσθμόν, καὶ ἐνόμισαν ὅτι οὕτω ἦσαν ἐξησφαλισμένοι· εἷς ὅμως Λακεδαιμόνιος, καὶ ὁ πρωθυπουργός μας εἶναι Λακεδαιμόνιος, τοὺς λέγει. Τί τειχίζετε τὸν Ἰσθμόν; Ὁ Ξέρξης θὰ εἰσβάλῃ ἀπὸ μυρίων θυρίδων. Ἠξεύρετε δὲ ποῖος εἶναι ὁ Ξέρξης;

§4ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ποῖος εἶναι;

§5ΖΩΧΙΟΣ. Θέσατε ἓν Ἄλφα πρὸ τοῦ ὀνόματος Ξέρξης καὶ τὸν εὕρετε. Μίαν δὲ φορὰν εἴμεθα φίλοι μὲ τὸν κ. Λομβάρδον. (Ἱλαρότης). Εἷς δὲ τῶν ὑπαλλήλων, τοῦ ὁποίου παρατρέχω τὸ ὄνομα, ἀνήκων εἰς τὴν τάξιν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δὲν εἰσβάλλουν εἰς τὴν Πελοπόννησον διὰ τοῦ Ἰσθμοῦ, ἀλλ’ ἐμβαίνουν ἀλλαχόθεν, ἐρωτηθεὶς ὑπὸ τοῦ κ. Λομβάρδου, λέγοντος· εἶσαι εἰς κατάστασιν νὰ κατορθώσῃς νὰ μὴ ἐξέλθῃ ὁ Βαλαωρίτης βουλευτὴς ἀπὸ τὴν Ἁγίαν Μαύραν; ἀπεκρίθη. Οὐ μόνον εἶμαι ἄξιος νὰ κατορθώσω αὐτό, περὶ τοῦ ὁποίου μὲ ἐρωτᾷς, ἀλλὰ καὶ τὸν φυλακίζω. Πῶς; Ὑποκινῶ δύο καὶ λογομαχοῦν, καὶ διαπληκτίζονται, καὶ ἐνοχοποιῶ καὶ αὐτόν.

§6ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Δὲν τὸ ἐνθυμοῦμαι αὐτό.

§7ΖΩΧΙΟΣ. Τότε ἡ μνήμη σας δὲν εἶναι καλή. Πρόκειται περὶ τοῦ Κολποδίνου. Εἶναι λοιπὸν δυνατὸν διὰ τοῦ νομοσχεδίου σας νὰ ἐμποδίσητε αὐτούς, οἱ ὁποῖοι δὲν θὰ διαβαίνουν διὰ τοῦ Ἰσθμοῦ, ἀλλὰ θὰ ἐμβαίνουν ἀλλαχόθεν; Νομίζετε δὲ ὅτι τὰ κλειδιὰ εἶναι κατεσκευασμένα διὰ τοὺς ἀτίμους ἀνθρώπους; Ὄχι, εἶναι διὰ τοὺς τιμίους. Οἱ ἄτιμοι θραύουν τὸ κιβώτιον. Κάμετε ὅσα κλειδιὰ θέλετε, αὐτοὶ ὀλίγον περὶ τῶν κλειδιῶν φροντίζουν, διότι θραύουν τὰ κιβώτια.

§8ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ.......

§9ΖΩΧΙΟΣ. Ὁ Χριστὸς ἐπῆρε τὰ μικρὰ παιδιὰ καὶ εἶπεν. Ἂν δὲν γίνετε ὡς αὐτὰ, μὴ περιμένετε ἀγαθὸν οὐδέν. Ἂν δὲ καὶ σεῖς δὲν ἀναθρέψητε τὰ μικρὰ παιδιὰ, κοπιάζετε εἰς μάτην. Θέλετε δὲ νὰ ἐξαιρέσητε τὸν ἐγχώριον ὑπάλληλον, ἀλλὰ δὲν ἀποδέχεσθε ὅτι ἂν τὸν στείλητε εἰς ἄλλην ἐπαρχίαν, καὶ μείνῃ ἐκεῖ δύο ἔτη, θὰ συμμαχήσῃ μετὰ τῆς μιᾶς ἢ τῆς ἑτέρας φατρίας; Τὸ νομοσχέδιον ἑπομένως δὲν ἔχει πρακτικὸν ἐξαγόμενον, διότι δὲν εἶναι κακὸς ὁ καταγόμενος ἐκ χώρας τινὸς, ἀλλ’ ὁ διεφθαρμένος, τὸν ὁποῖον στέλλει ἡ κυβέρνησις ἐδῶ καὶ ἐκεῖ. Πάρετε δὲ ἕνα Πελοποννήσιον, στείλατέ τον εἰς τὴν Ῥούμελην, τοῦτο δὲ θὰ συμβῇ, εἶναι δὲ χρηστὸς ὁ νέος καὶ λαμβάνει 100 δραχ. τὸν μῆνα μισθὸν, αἵτινες δὲν τοῦ ἀρκοῦσι. Τί θὰ ἀναγκασθῇ νὰ πράξῃ; Αἱ 100 δραχμαὶ ἤρκουν εἰς τὴν Πελοπόννησον, πλησίον τῆς οἰκίας του· εἰς τὴν Ῥούμελην δὲν ἀρκοῦσι. Βλέπετε διὰ τίνα λόγον εἶμαι κατὰ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου; Εἶμαι κατὰ τῆς ἀρχῆς, διότι θὰ στραφῇ ὅλη ἡ εὐθύνη κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, πρὸς βλάβην αὐτῆς· σήμερον δὲ ἀποδίδετε καὶ εἰς τὴν νύμφην μέρος τῶν σφαλμάτων. Λέγω δὲ καὶ τοῦτο. Ἐφήρμοσεν ἤδη ἡ Κυβέρνησις τὸ τοιοῦτον μέτρον εἰς τὰ στρατιωτικὰ, ἀλλὰ τί συνέβη; Ὁ διοικητὴς τοῦ στρατιωτικοῦ σώματος, ὁ ἐγγεγραμμένος ἐν τῷ δήμῳ τῶν Ἀθηνῶν ἐνεγράφη εἰς τὸν δῆμον Πειραιῶς, καὶ τὸ μέτρον ἐματαιώθη καὶ ἐνεπαίχθη. Δὲν πρόκειται λοιπὸν ν’ ἀσφαλισθῶμεν ἐναντίον σας, πρόκειται δὲ ν’ ἀσφαλίσητε ἡμᾶς καὶ ἐναντίον τῆς κατόπιν ἐρχομένης κυβερνήσεως. Ἂν νομίζητε, ὅτι τοῦτο δύναται νὰ γίνῃ, τότε μάλιστα. Ἀρκεῖ εἰς ἡμᾶς νὰ εἴπητε, δὲν θὰ καταχρασθῶμεν, διορίζοντες τοὺς ὑπαλλήλους. Σεῖς δὲ φέρετε ὅλων τῶν πράξεών σας τὴν εὐθύνην. Βλέπετε δὲ ἤδη, ὅτι ἡ εὐθύνη ἀρχίζει καὶ πραγματοποιεῖται· τὰ χθεσινὰ τὰ ἠκούσατε· ἡ εὐθύνη λαμβάνει σύστασιν. Μέχρι τῆς χθὲς ἐφαίνετο τὸ πρᾶγμα παιγνίδι· πιθανῶς αὔριον δὲν θὰ φανῇ παιγνίδι μικρῶν παιδιῶν. Θέλομεν λοιπὸν νὰ ἀσφαλισθῶμεν ἐναντίον τῶν διαδόχων σας, διότι εἰς ὑμᾶς ἐμπιστευόμεθα. Τὸ προκάτοχον ὑπουργεῖον συνέταξε κατάλογον νέων ἀξιωματικῶν, ὃν ὑπέβαλεν εἰς τὸν Βασιλέα πρὸς ἔγκρισιν, ἀλλ’ ὁ Βασιλεὺς δὲν τὸν ἐδέχθη. Συνέταξε δὲ τὸν κατάλογον αὐτὸν ὁ τότε πρωθυπουργὸς, διὰ νὰ ἀσφαλίσῃ τὴν ἐκλογήν του εἰς τὴν Ὕδραν. Γινώσκετε δὲ ὅτι εἰς τὸν τόπον τοῦτον δὲν ἐσυνειθίσαμεν νὰ ὑπακούωμεν εἰς τοὺς νόμους. Νόμος δὲ ἀληθὴς εἶναι ἡ χρηστότης τῶν ὑπαλλήλων. Δὲν κατωρθώσατε νὰ ἔχητε τιμίους ὑπαλλήλους; τὰ πάντα εἰς μάτην. Διότι εἶμαι Κερκυραῖος, νομίζετε ὅτι εἰς μὲν τὴν Κέρκυραν εἶμαι διεφθαρμένος, ἐν Ἀθήναις δὲ τίμιος ἄνθρωπος; Ὁ Ἀγησίλαος ἔλεγεν, ὅτι οἱ Ἴωνες, δοῦλοι μὲν ἦσαν καλοί, ἐλεύθεροι δὲ κακοί. Τίς ἡ αἰτία; ἦσαν κακῶς ἀνατεθραμμένοι. Πολεμῶν δὲ τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου, δὲν πολεμῶ τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ πολεμῶ μόνον τὴν ἀρχὴν, διότι νομίζω, ὅτι δὲν θὰ φέρῃ ἀποτέλεσμα, καὶ διότι αὔριον θὰ προσθέσῃ βάρη εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Πολλάκις δὲ οἱ ἡγούμενοι τῶν ἐθνῶν ἢ οἱ ἡγούμενοι μιᾶς ὑπηρεσίας ἀναγκάζονται νὰ κλείσουν τὰ μάτια των. Ἢ δὲν τὸ ἐπάθατε; ἐγὼ τὸ ἔπαθα. Ὁ Δαβὶδ ἔφαγε τοὺς ἄρτους τῆς προθέσεως, διότι ἐπείνασε· παρηνόμησεν, ἀλλ’ ἔπρεπε νὰ φάγῃ. Σεῖς δὲ ἢ θὰ παραβιάσητε τὸν νόμον, ἢ θὰ φάγητε τοὺς ἄρτους τῆς προθέσεως. Ἐγὼ παρεβίασα μίαν φορὰν τὸν νόμον, καὶ τὸν παρεβίασα ἐν γνώσει καὶ πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ δημοσίου. Εἶπον δὲ καὶ εἰς τὸν Βασιλέα, ὅτι ἐν γνώσει παρεβίασα τὸν νόμον· ἔδωκα 10,000 δραχμὰς καὶ ἠγόρασα ἕνα, ὅστις μοὶ ἐχρησίμευσε πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ δημοσίου. Ζῇ ὁ ναύαρχος Κανάρης καὶ τὸ ἐνθυμεῖται. Μὲ ἐσταύρωνεν ἡ Βουλὴ, μὲ ἐσταύρωνεν ἡ Γερουσία, καὶ αὐτὸς ὁ Βασιλεύς. Μὲ 10,000 οἰκονομήσαμεν ἄπειρα χρήματα. Μοὶ εἶπε δὲ ὁ Βασιλεύς· ἐπρόδωκες τὸν ὅρκον σου. Ὄχι, τοῦ ἀπεκρίθην· ἔπραξα ὅ,τι ἔπραξα, διότι εἶχον καὶ σὲ ἐναντίον. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν ναυτικῶν ἂς ἐξετάσῃ πόσα ἐξοδεύονται σήμερον διὰ τὸν Ναύσταθμον, καὶ πόσα ἐπὶ Βαυαρῶν. Ἡμεῖς εἴχομεν ἐλαττώσει τὰ ἔξοδα ἀπὸ 90 εἰς 28 χιλιάδας καὶ δὲν ἠδυνάμεθα νὰ τὸ κατορθώσωμεν, διότι ἡ Βουλὴ δὲν ἤθελεν, ἡ Γερουσία δὲν ἤθελε, διότι ὁ Βασιλεὺς δὲν ἤθελεν. Ἐδώκαμεν 10,000 δραχμῶν, καὶ δι’ ἑνὸς κατωρθώσαμεν τὸ καλόν. Ὅ,τι τώρα σᾶς διηγοῦμαι ἀναφέρεται εἰς τὸ 1847 ἔτος. Θέλω δὲ νὰ εἴπω, ὅτι ὁ ἄρχων ἐνίοτε, ὅπως πράξῃ τὸ καλὸν, εὑρίσκεται εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ παραβιάσῃ τὸν νόμον. (Θόρυβος). Ἐπειδὴ δὲ πρόκειται νὰ ἐπιφέρωσιν εἰς τὸ νομοσχέδιον τροποποιήσεις, ἰδοὺ φέρω καὶ ἐγώ. Ὁ εἷς φοβεῖται τὴν πανοῦκλα, ὁ ἄλλος τὸ συνάχι. Ἀλλὰ διὰ τί θὰ προτιμήσω τὸ συνάχι, ὅταν φέρῃ εἰς ἐμὲ τὸ ἀποτέλεσμα τῆς πανούκλας; Ἠξεύρετε ποῖον φοβοῦμαι ἐγώ; τὸν χωροφύλακα, διότι ὁ χωροφύλαξ εἶναι εἰς τὸ χωριό μου δεσπότης, ἄρχων, τύραννος· ὁ ἐνωμοτάρχης ὡσαύτως μὲ πιέζει. Ἠκούσατε δὲ ὅ,τι ἄλλοτε πολλάκις σᾶς εἶπον, ὅτι δηλαδὴ ἡ ἐξουσία τοῦ Γεωργίου δὲν ἔφθανε μέχρι καὶ τῆς Κερκύρας, διότι ὁ Βαλαωρίτης τὸν ἐνωμοτάρχην τὸν ἔκαμνε κουμπάρον· τί ἠδυνάμην ἔπειτα νὰ κάμω ἐγώ; Πολεμήσατε μὲ αὐτὸν τὸν Σατανᾶ. Ἀλλ’ ἐὰν ἐξαιρέσωμεν τὸν ἐνωμοτάρχην, δὲν θὰ καταντήσωμεν εἰς τὸν ἁπλοῦν χωροφύλακα; Νομίζω καλὸν, ἂν δὲν θέλητε νὰ κάμητε ἄλλας ἐξαιρέσεις, νὰ θέσητε εἰς τὸν ψηφιζόμενον νόμον, ὅτι ὅσοι διορίζονται διὰ Βασιλικοῦ διατάγματος, νὰ μὴ μένωσιν ἐν τῷ τόπῳ τῆς γεννήσεώς των, ἢ ὅσοι λαμβάνουν μέχρι τοῦ δεῖνος μισθοῦ. Ὁρίσατε δηλαδὴ ὑπαλλήλων κατηγορίας, αὔριον δὲ δὲν εἶναι παράδοξον νὰ σχηματισθῇ ἄλλη τις κατηγορία. Ἐπὶ Ὄθωνος τοῦ μακαρίτου ὑπῆρχον θέσεις τινὲς διαθέσιμοι εἰς τὰς χεῖρας τῶν ὑπουργῶν, αἱ θέσεις εἰς τὰς ὁποίας αὐτοὶ διώριζον. Ὡρίσθη οὕτω τὸ πρᾶγμα, διότι διὰ νὰ διορίσῃ ὁ μακαρίτης Ὄθων δὲν ἦτο τόσον εὔκολος. Ἐγεννήθη δέ ποτε ζήτημα, τὴν θέσιν τὴν ἑξηκοντάδραχμον τίς ἔπρεπε νὰ τὴν ἔχῃ, ὁ Βασιλεὺς ἢ ὁ ὑπουργός. Ὁρίσατε λοιπὸν κατηγορίας, ἢ κανονίσατε τὰ πράγματα, κατὰ τὸ δικαίωμα τὸ ὁποῖον ἔχει ὁ ὑπουργὸς, ἢ κατὰ τὸ δικαίωμα τὸ ὁποῖον ἔχει ὁ Βασιλεύς.

§10ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Πολεμῶν τὴν ἀρχὴν τοῦ Νομοσχεδίου, εἶπεν ὁ κ. Ζωχιὸς, δὲν πολεμῶ τὴν Κυβέρνησιν· τὸν πιστεύω, διότι τὸ αὐτὸ αἴσθημα αἰσθάνομαι καὶ ἐγώ. Κηρυττόμενος ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς, δὲν προτίθεμαι νὰ ὑπηρετήσω τὴν Κυβέρνησιν. Οὐ μόνον τώρα, ἀλλὰ καὶ ἐνόσῳ θὰ πολιτεύωμαι, δὲν θὰ κάμω παρ’ ὅ,τι μοὶ ὑπαγορεύσουν τὰ αἰσθήματα καὶ τὸ καθῆκον. Νόμος, κύριοι, τόσον ἁπλοῦς, τόσον εὔληπτος, ἔδωκεν ἀφορμὴν εἰς παρεξηγήσεις, νόμος, τὸν ὁποῖον αὐτὴ ἡ Βουλὴ ἔπρεπε νὰ προκαλέσῃ, καὶ χάριν τῆς τιμῆς της, καὶ χάριν τῶν συμφερόντων τῶν ἐπαρχιῶν. Περὶ τίνος πρόκειται; πρόκειται ῥητῶς καὶ καθαρῶς, διὰ τοῦ νόμου αὐτοῦ νὰ μὴ δύναται κανεὶς νὰ κάμῃ χρῆσιν τῆς ἐξουσίας, τὴν ὁποίαν ἐνεπιστεύθη πρὸς αὐτὸν ἡ Κυβέρνησις, πρὸς ἐξάσκησιν πολιτικῶν συμφερόντων. Τί ἕτερον θέλουσιν οἱ ἐν ταῖς ἐπαρχίαις παρὰ νὰ μὴ πιέζωνται ἀπὸ τὰ ὄργανα τῆς ἐξουσίας, τὰ ὁποῖα θέλουν νὰ πολιτεύωνται, καὶ τὰ ὁποῖα οὐδὲν ἕτερον προσὸν ἔχουν νὰ προσφέρουν εἰς τὴν ἰδιαιτέραν ἢ τὴν δημοσίαν ὑπηρεσίαν, ἡ ὁποία ἀνατίθεται εἰς αὐτούς. Λυποῦμαι διά τινας συναδέλφους, αἱ ὁποῖοι δὲν ἐμελέτησαν καλὰ τὸν νόμον, ἵνα ἐννοήσωσι τὸ πνεῦμα αὐτοῦ. Δὲν πρόκειται ν’ ἀποκλείσωμεν ὑπαλλήλους, ἀλλ’ ἁπλῶς νὰ μὴ δύναταί τις νὰ μεταχειρίζηται τὴν δημοσίαν ὑπηρεσίαν πρὸς ἴδιον ὄφελος, νὰ μὴ δύναται νὰ διορίζῃ ἢ Κυβέρνησις διοικητὰς τοῦ μηχανικοῦ ἐν Σύρῳ, καὶ αὐτοὶ νὰ κάμνουν ἐπιῤῥοὴν, ἵνα ἐκλέγωνται βουλευταί.

§11ΣΟΥΤΣΟΣ. Ἔχε παρῃτημένον τὸν μηχανικὸν τῆς Σύρου. Ἐπὶ Βούλγαρη ἔλαβα τὰς ψήφους τῆς Σύρου, ἐνῷ σὺ δὲν ἐτόλμησες νὰ παρουσιασθῇς (θόρυβος).

§12ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Νὰ μὴ ᾖναι ἐπιτετραμμένον εἰς τὸν διοικητὴν τοῦ μεταβατικοῦ Δωρίδος νὰ κάμνῃ χρῆσιν τῆς ἐξουσίας, τὴν ὁποίαν τῷ ἐνεπιστεύθη τὸ ἔθνος, πρὸς ἴδιον ὄφελος, καὶ διὰ πολιτικὰ συμφέροντα.

§13ΛΟΥΝΤΖΗΣ. Δὲν εἶναι ἀληθὴς αὐτὴ ἡ θεωρία.

§14ΡΩΜΑΙΟΣ. Ὅσοι ἔρχονται ἀπὸ ἐδῶ, εἶναι ὅλοι κατεργαραῖοι. Ἐδῶ ἦλθεν εἷς καὶ μοὶ εἶπε, κάμε με εἰρηνοδίκην, ἵνα σὲ κάμω βουλευτήν.

§15ΛΟΥΝΤΖΗΣ. Κύριε Κατσικαπῆ, ἀποδίδετε ὅτι τὰ ἐγκλήματα διαπράττονται ὑπὸ τῶν ἐγχωρίων· ἡ θεωρία αὐτὴ εἶναι ἐσφαλμένη. Τὰ αἴσχιστα ἐγένοντο πέρυσιν ἐν τῇ ἐκλογῇ Ζακύνθου. Οἱ διαπράξαντες τὰ ἐγκλήματα ἐκεῖνα δὲν ἦσαν Ζακύνθιοι, δὲν ἦσαν ἐγχώριοι, διότι δὲν ἤθελον τολμήσει, ἐὰν ἦσαν Ζακύνθιοι, νὰ πράξωσιν εἰς Ζάκυνθον ὅ,τι ἔπραξαν. Ὁ Βουδούρης, γνωρίζετε ἐκεῖ τί ἔπραξε, ὁ Νομάρχης Ζῶτος, δὲν ἦσαν οὗτοι Ζακύνθιοι, ὁ γραμματεὺς τῆς Νομαρχίας ἐπίσης· ὁ Γεώργιος Ἀνδρικόπουλος δὲν ἦτο Ζακύνθιος, ὁ εἰρηνοδίκης Λυκουρέζος, ὁ ἐπὶ κεφαλῆς τῶν καλπονοθευτῶν καὶ ὁ ὁποῖος ἐδίδαξεν ἐκεῖ τὴν καλπονόθευσιν, δὲν ἦτο Ζακύνθιος.

§16ΖΩΧΙΟΣ. Δὲν πρέπει νὰ κάμητε τὴν διάκρισιν, διότι φαίνεται ὡς νὰ λέγωμεν, ὁ ἐγχώριος εἶναι ἅγιος καὶ ὁ μὴ ἐγχώριος δὲν εἶναι. Ἐμὲ ἐφέτος ἐκυνήγησαν οἱ ἐγχώριοι πρὸ πάντων.

§17ΛΟΥΝΤΖΗΣ. Δὲν ἰσχυρίσθην αὐτό· τὸ ἔφερον μόνον ὡς παράδειγμα.

§18ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Συζητῶ τὸ νομοσχέδιον περὶ οὗ πρόκειται· δὲν ἔχω ὑπ’ ὄψιν τὰς ἰδιαιτέρας περιστάσεις τῆς Ἑπτανήσου, διότι εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα ὑπάρχουσιν ἰδιάζουσαι περιστάσεις, ἃς ἐγὼ ἀγνοῶ.

§19ΛΟΥΝΤΖΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ Ἑπτανήσου.

§20ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Ὁμιλῶ περὶ τῶν λοιπῶν ἐπαρχιῶν, τῶν ὁποίων τὴν κατάστασιν πολὺ καλῶς γνωρίζετε. Δὲν ἔχει λοιπὸν καμμίαν σχέσιν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀνέφερεν ὁ Κ. Λούντζης περὶ τῶν ὀργάνων τῆς Κυβερνήσεως, τὰ ὁποῖα ἐστάλησαν ἐκεῖ καὶ παρεβίασαν τοὺς νόμους. Νομίζω δὲ ὅτι ἐκεῖ δὲν τοὺς παρεβίασαν ἵνα ἐπιδιώξωσιν ἴδια συμφέροντα, ἀλλ’ ἵνα ἐκπληρώσωσι διαταγὰς ἀνωτέρων των, ἐκείνων τῶν ἀνθρώπων, οὓς χθὲς ἐκαθίσαμεν εἰς τὴν ἕδραν τοῦ κατηγορουμένου. Ἡμεῖς διὰ τοῦ νόμου τούτου θέλομεν νὰ προλάβωμεν τὴν κατάχρησιν. Δὲν πρόκειται περὶ ἐκτοπίσεως ὑπαλλήλων, καὶ ἂν θέλητε μάλιστα, τὸ στοιχεῖον τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων φαίνεται μικροσκοπικῶς εἰς τὸν νόμον· πρόκειται περὶ τῶν γραμματέων τῶν ταμιῶν καὶ τῶν ἐφόρων. Καὶ σήμερον ὅλοι οἱ λοιποὶ ὑπάλληλοι δὲν εἶναι ἐντόπιοι, συνεπείᾳ μέτρων ἅτινα ἔλαβεν ἡ Κυβέρνησις, καὶ ἂν ὑπάρχουν, κακῶς ὑπάρχουν. Τώρα εἰς τὸν ἀποκλεισμὸν τοῦτον ὑπάγονται οἱ δικαστικοὶ καὶ στρατιωτικοί· περὶ τούτου πρόκειται, μολονότι ἕως τώρα δὲν ὑπῆρξαν ἐν τῇ ἰδίᾳ αὑτῶν πατρίδι. Πᾶς ἄλλος λοιπὸν ἠδύνατο νὰ ἐγείρῃ φωνὴν κατὰ τοῦ νόμου, ἢ βουλευταὶ στρατιωτικοί· καὶ μ’ ὅλα ταῦτα πρὸς τιμὴν τὸ λέγω, νομοθετοῦμεν αὐτὸν τὸν νόμον χάριν τῆς ἀξιοπρεπείας τοῦ στρατοῦ. Οἱ ἀμφισβητοῦντες αὐτὸν τὸν νόμον δίδουν ἀφορμὴν εἰς παρεξηγήσεις, διὰ τῶν τροποποιήσεων δὲ οὐδετερόνουν ἐντελῶς αὐτόν, διότι αἱ ἀγορεύσεις τοῦ κ. Ζωχιοῦ κατὰ τῆς ἀρχῆς εἶναι μᾶλλον ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς τοῦ νόμου. Κινδυνεύομεν ἐκ τῶν πολλῶν τροπολογιῶν, αἱ ὁποῖαι ὑπεβλήθησαν, καὶ ἐάν τινες ἐξ αὐτῶν λάβουν μέρος, ὁ νόμος οὐδετεροῦται, δὲν ἔχει καμμίαν ἀξίαν πλέον. Ἡ Κυβέρνησις, ὄχι διότι δὲν δύναται καὶ οἴκοθεν νὰ προέλθῃ εἰς ὅ,τι διὰ τοῦ νομοσχεδίου καθιεροῦται, καὶ μάλιστα ἡ παροῦσα, ἀλλὰ θέλουσα νὰ γείνῃ ὅ,τι ὁ κ. Ζωχιὸς ἀπήτησε διὰ τὸ μέλλον τῶν ὑπαλλήλων, εἰσήγαγε τὸ νομοσχέδιον, ὅπως προφυλαχθῶσιν ἀπὸ κυβερνητικὴν διαφθοράν· διότι, εἴπομεν, ὑπάρχει κυβερνητικὴ διαφθορά. Ἐὰν δὲν ἔχωμεν νόμον, πῶς ἠμποροῦμεν, ὅταν ἔλθῃ ὁ συγγενὴς, καὶ δυνάμει τίνος νόμου θὰ τὸν μεταχειρισθῆτε; Κύριοι, τοιούτους νόμους κατ’ ἐμὲ μὲ μικράς τινας παρατηρήσεις ἔπρεπε νὰ τοὺς ψηφίζωμεν ἀσυζητητεὶ, διότι εἶναι νόμοι ἐξ ἐκείνων, τῶν ὁποίων ἔχει ἀνάγκην ἡ Κυβέρνησις, ἵνα διοικῇ τὸ Κράτος. Ἡμεῖς δὲν δυνάμεθα ν’ ἀρνηθῶμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἐκεῖνα τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα ἀπαιτεῖ· δὲν πρέπει νὰ καταναλίσκωμεν τὸν καιρόν μας, ἐὰν πρέπει νὰ διορισθῇ οὗτος ἢ ἄλλος εἰς τοιαύτην θέσιν. Ἡμεῖς ἔχομεν ἀποστολὴν νὰ συζητήσωμεν προϋπολογισμὸν, καὶ τὴν ἀποστολὴν αὐτὴν, κύριοι, ἂς τὸ εἴπωμεν μεταξὺ μας, οὐδέποτε ἐξεπληρώσαμεν πρεπόντως. Εἶμαι λοιπὸν ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, διότι νομίζω ὅτι ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου αὐτοῦ θὰ προλάβῃ πολλὰ ἀτοπήματα καὶ ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τῇ πολιτικῇ, καὶ ἐν τῇ δικαστικῇ, καὶ ἐν τῇ στρατιωτικῇ. Δὲν ἔχουν, ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω, καμμίαν σχέσιν ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶπεν εἷς ἐκ τῶν προαγορευσάντων καὶ ἐπανέλαβεν ὁ κ. Ζωχιὸς, ὅτι ὑπόνοια τῆς κυβερνητικῆς διαφθορᾶς ἀνακαλύπτεται, μὲ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα συνήθως γίνονται. Ἀποτεινόμενος πρὸς ἐκείνους, οἵτινες ζητοῦν τὴν προσθήκην ἢ τὴν ἀφαίρεσιν τῶν γραμματέων καὶ λοιπῶν, καὶ φέρουν ὡς λόγον τὸ εὐτελὲς τοῦ μισθοῦ, λέγω, δὲν θὰ ᾖναι καλλίτερον νὰ πεισθοῦν, ὅτι ἡ δημοσία ὑπηρεσία δὲν εἶναι ἀνάλογος πόρος ζωῆς, καὶ ν’ ἀναγκασθῶσι νὰ τραπῶσιν εἰς ἔργα προσοδοφόρα; Ἐγὼ, κύριοι, ὑποστηρίζω, ἐὰν ᾖναι δυνατὸν, πάντες νὰ ᾖναι, μέχρις αὐτοῦ τοῦ ὑπογραμματέως τῶν δικαστηρίων.

§21ΤΙΝΕΣ. Γενικῶς.

§22ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Διότι πλὴν τῶν ἄλλων πλεονεκτημάτων, τὰ ὁποῖα θὰ ἔχῃ τὸ μέτρον αὐτὸ, θὰ ἔχῃ καὶ τὸ ἑξῆς· ἐκεῖνοι οἵτινες περιφρονοῦν τὴν ἐργασίαν καὶ περιμένουν τὴν τροπὴν τῶν πραγμάτων, θὰ ἀπελπισθοῦν καὶ θὰ τραποῦν εἰς ἐργασίαν. Δὲν παρατηρεῖτε, κύριοι, ἓν ἄλλο, τὸ ὁποῖον γνωρίζομεν; χθὲς εἶπεν ὁ κ. Ζωχιὸς, αἱ Κυβερνήσεις κατήντησαν νὰ θεωροῦν φοβερωτέρας τὰς ἐφημερίδας· ὅ,τι ἄλλοτε ἡ ὑπηρεσία ἔπραττε, σήμερον τὸ πράττουν αἱ ἐφημερίδες. Καὶ ἀληθῶς ὁ καλλίτερος τρόπος νὰ φοβερίζουν τὴν Κυβέρνησιν εἶναι αὐτὸς, καὶ δι’ αὐτοῦ πολλοὶ ἀπολαμβάνουν συμφέροντα. Δὲν εἶναι ἐπίσης λοιπὸν καλὸν νὰ καθιερωθῇ διὰ νόμου εἰδικοῦ, ὅτι καὶ πᾶς δημοσιογράφος δὲν δύναται νὰ λάβῃ δημόσιον ὑπηρεσίαν; Διὰ νὰ μὴ μακρύνω, κύριοι, πολὺ τὸν λόγον, λέγω ὅτι μόνον μίαν ἔλλειψιν εὑρίσκω, ἢ ἓν μόνον ἐλάττωμα· δὲν βλέπω διὰ τί νὰ μὴ δύναται ὁ νυμφευθεὶς εἰς ἕνα τόπον νὰ ᾖναι δημόσιος ὑπάλληλος, καὶ ἤθελον παρακαλέσει, εἰ δυνατὸν, νὰ παραλειφθῇ τὸ μέρος αὐτό.

§23ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Τὸ σπουδαιότερον εἶναι αὐτό.

§24ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Μὲ τὴν διάκρισιν αὐτὴν, ἐὰν συμπίπτῃ μὲ τὴν ἀποκατάστασιν· ἐὰν εἷς ἀποκαθίσταται, τότε μάλιστα. Ἀλλὰ διότι εἷς δυστυχὴς ὑπάλληλος εὗρε μίαν δυστυχῆ γυναῖκα καὶ τὴν ἐνυμφεύθη, διὰ τί νὰ στερηθῇ αὐτοῦ τοῦ δικαιώματος;

§25ΤΙΝΕΣ. Ἔχει συγγενεῖς ἐκ τῆς γυναικός. Ἐὰν ᾖναι δυνατὸν νὰ μὴ ἔχῃ συγγενεῖς, μάλιστα.

§26ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Τέλος πάντων δὲν ἐπιμένω· μοὶ φαίνεται ὅμως ἄδικον.

§27ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Μοὶ δίδετε τὴν ἄδειαν νὰ εἴπω δύω λέξεις; Ὁ Κ. Σωτηρόπουλος ποῦ ἐγεννήθη ἢ πόθεν κατάγεται, καὶ εἰς ποίαν ἐπαρχίαν ἐξελέχθη Βουλευτής;

§28ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ὑπάγομαι εἰς ἄλλην διάταξιν.

§29ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Δὲν ἀποκρούω αὐτὴν τὴν ἰδέαν, διὰ νὰ μὴ ἔχωμεν δυσκολίας. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι εἶναι καλὸν νὰ εἴπωμεν, πᾶς δημόσιος ὑπάλληλος, διοριζόμενος διὰ Βασιλικοῦ διατάγματος καὶ λαμβάνων πλέον τῶν ἑκατὸν δραχμῶν, νὰ μὴ διορίζηται ἐν τῷ τόπῳ ἐξ οὗ κατάγεται κτλ, καὶ τότε ἀποφεύγομεν ὅλας τὰς ἀνωμαλίας καὶ ὅλας τὰς περιπλοκάς. Θὰ ὑποβάλω λοιπὸν τὴν τροπολογίαν αὐτήν.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κ. Ζωχιὸς ἔχει τὸν λόγον καὶ δευτέραν φοράν.

§31ΖΩΧΙΟΣ. Ἀνέβην τὸ βῆμα, διὰ νὰ ὑποστηρίξω δύο ἰδέας. Πρῶτον ὅτι οἱ ἐγχώριοι ὑπάλληλοι εἶναι προτιμώτεροι. Δὲν εἶναι ὅμως πάντοτε τοῦτο ἀληθὲς, διότι ἐνδέχεται αὐτοὶ οἱ ἐγχώριοι ὑπάλληλοι νὰ ᾖναι κακοὶ, καὶ ἔχομεν τοιαῦτα παραδείγματα, τότε δὲ προτιμῶμεν τὸν μὴ ἐγχώριον, διότι αὐτὸς δὲν ἀνήκει εἰς φατρίαν. Εἶναι δὲ ψευδὲς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπόν τινες, ὅτι δηλαδὴ ἡμεῖς οἱ ἑπτανήσιοι προτιμῶμεν τοὺς ἑπτανησίους, διότι πολλοὶ ἐκ τῶν ἀποστελλομένων ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα ἐφάνησαν χρηστοί. Ἀλλὰ ἠξεύρετε ὅτι τὸν Χριστὸν ἐπρόδωκεν εἷς ἐκ τῶν 12, τοὐτέστιν ἡ κακία ὑπάρχει ἐν τῇ φύσει. Δὲν εἶναι λοιπὸν οὔτε ἡ μία ἰδέα ὀρθὴ, οὔτε ἡ ἄλλη ἀπολύτως, διότι ἂν ἀληθεύῃ ἡ μία ἐξ αὐτῶν τῶν ἰδεῶν, ἡμεῖς οἱ ἑπτανήσιοι θὰ εἴπωμεν, δὲν παραδεχόμεθα τοὺς ἐξ Ἑλλάδος. Ὁ ὑπάλληλος ὁ χρηστὸς, εἴτε ἕλλην εἶναι εἴτε ἑπτανήσιος........

§32ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἡ ἑπτάνησος δὲν εἶναι Ἑλλάς;

§33ΖΩΧΙΟΣ. Ἀπὸ τῆς ἑνώσεως ἡ ἑπτάνησος διελύθη. Ἐγὼ, λόγου χάριν, εἶμαι Κερκυραῖος, πολίτης ἕλλην, ἀπὸ μίαν ἐπαρχίαν ἀνήκουσαν εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἀνεξαρτήτως παντὸς ἄλλου συνδέσμου. Παρετήρησα ὅμως ὅτι ὁ ἔντιμος προλαλήσας εἶπεν, ὅτι ἐὰν δὲν δεχθῶμεν τὸν νόμον, ἐὰν πολεμήσωμεν τὸν νόμον, ἐὰν τοῦ νόμου προσβάλωμεν τὴν ἀξίαν, βλαπτόμεθα. Ἐὰν δὲ θέλωμεν νὰ ἐξασφαλισθῶμεν, πρέπει νὰ δεχθῶμεν τὸν νόμον. Ἠξεύρετε ὅμως ὅτι εἷς ἐπίσημος χριστιανὸς, ὁ Ὠριγένης, διὰ νὰ μείνῃ χρηστὸς ἄνθρωπος, ἠκρωτηριάσθη. Ἀλλ’ ἐγὼ σὲ θέλω τέλειον, διὰ νὰ ἰδῶ τὴν ἀρετήν σου. Τὸν ἄνθρωπον ὁ Θεὸς τὸν ἀφῆκεν ἐλεύθερον. Ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ ἐξετάσῃ τὸ προκείμενον ζήτημα καὶ ὑπ’ ἄλλην ὄψιν, τὴν ἑξῆς. Εἰς τὸν ὑπάλληλον, ἀπὸ τὸν ὁποῖον ἀπαιτεῖτε τιμιότητα μεγίστην, τοῦ δίδετε καὶ τὰ μέσα τὰ ἀρκοῦντα; Οἱ μισθοὶ δὲν εἶναι ἀρκοῦντες. Νομίζετε δὲ ὅτι ὁ ὑπάλληλος θὰ γίνῃ κακὸς ἐὰν μείνῃ εἰς τὸν τόπον του, καὶ θὰ γίνῃ ἀγαθὸς ἐὰν ὑπάγῃ εἰς μίαν ἄλλην ἐπαρχίαν. Ἐξασφαλίσατε τοὺς ὑπαλλήλους, δότε εἰς αὐτοὺς ἀρκετὸν μισθὸν, διότι ἐν ὅσῳ εἶναι ἠναγκασμένοι νὰ ᾖναι δοῦλοι σήμερον τοῦ ἑνὸς καὶ αὔριον τοῦ ἄλλου, τίποτε δὲν δύναται νὰ γίνῃ, διότι ὅπως σήμερον τὰ πράγματα δυστυχῶς ἔχουσιν, οἱ ὑπάλληλοι εἶναι δοῦλοι τοῦ τμηματάρχου, τοῦ φίλου τοῦ τμηματάρχου, καὶ δὲν ἠξεύρω τίνος ἄλλου. Ἐξασφαλίσατε τοὺς ὑπαλλήλους, δότε μισθὸν ἀρκοῦντα, καὶ τότε δὲν φοβεῖσθε κᾀνένα. Διατὶ ἐπὶ Κυβερνήτου ἦσαν ἀνεξάρτητοι οἱ ὑπάλληλοι καὶ εὐγενέστεροι; Ὁ ὑπάλληλος δὲ εἶναι ἓν ἐκ τῶν πλασμάτων τοῦ κόσμου, ὑπόκειται δὲ εἰς φυσικὰς χρείας, σεῖς δὲ τὸν ἀναγκάζετε νὰ μείνῃ ἄγαμος. Ἀπορῶ δὲ διατὶ θέλετε νὰ παραδεχθῆτε τὸ τοιοῦτον σύστημα, ἐδῶ ἐκλέγοντες τὸν ἐγχώριον, ἐκεῖ τὸν μὴ ἐγχώριον. Πῶς δὲ εἶναι δυνατὸν νὰ εὕρητε ὑπαλλήλους μὲ τοσοῦτον γλίσχρους μισθοὺς καὶ τοιούτους ὑπαλλήλους ὅπως τοὺς θέλετε;

§34ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Δὲν ἤθελον λάβει τὸν λόγον, ἂν ὁ κ. Κατσικαπῆς ἀγορεύων δὲν ἰσχυρίζετο, ὅτι ἡ ἀπόκρουσις τοῦ νομοσχεδίου ἤθελε δείξει δυσπιστίαν τινὰ πρὸς τὴν κυβέρνησιν καὶ προσβολὴν τῆς Βουλῆς.

§35ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Ὄχι, δὲν τὸ εἶπον.

§36ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Εἴπετε ὅτι ἤθελεν ὑποτεθῆ, ὅτι οἱ Βουλευταὶ σκοπὸν ἔχουν νὰ ζητήσωσι ροσφέτια. Ἠθέλησα νὰ ἀποκρούσω τὴν μομφὴν ταύτην κατὰ τῆς Βουλῆς, καὶ νὰ βεβαιώσω ὅτι οὐχὶ ἐκ δυσπιστίας ἀποκρούω τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ, ἀλλὰ διότι γενικὴ εὐχὴ ὑπάρχει νὰ ψηφισθῇ νόμος περὶ προσόντων καὶ μονιμότητος τῶν ὑπαλλήλων· αὐτὸ τοῦτο ἐπηγγέλθη καὶ ἡ κυβέρνησις διὰ τοῦ προγράμματός της. Ἀλλὰ σήμερον προτάσσοντες αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον, θέλομεν ἀφήσει τὸ σπουδαιότερον, τὸ περὶ προσόντων τῶν ὑπαλλήλων, εἰς τὰς Ἑλληνικὰς Καλένδας.

§37ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ποῖος σᾶς εἶπεν αὐτό;

§38ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου ἔχομεν ἀνάγκην, διότι δι’ αὐτοῦ θέλομεν ἔχει τιμίους ὑπαλλήλους.

§39ΖΩΧΙΟΣ. Ὄχι· ἐγὼ ἔχω τὴν ἐναντίαν γνώμην.

§40ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου, δὲν θὰ δύναται πᾶς τις νὰ διορίζῃ εἰς θέσιν ἀνθρώπους τυχαίους. Τί σᾶς ζητοῦν νὰ ἐμποδίσητε; νὰ δέσητε τὰς χεῖρας τῆς κυβερνήσεως, τὸ ζητεῖ ἡ ἰδία κυβέρνησις. Ἡμεῖς λέγομεν ὅτι σὺ ἔχεις τὴν εὐθύνην, κυβέρνησις, σὲ ἀφίνομεν ἐλευθέραν, ἀλλὰ πρέπει νὰ τοποθετήσῃς τοὺς ὑπαλλήλους καταλλήλως· ἀδιάφορον ἂν κατάγωνται ἐξ ἄλλης ἐπαρχίας. Προχθὲς παρεδέχθημεν ὅτι ὁ κ. Χοϊδᾶς κατάγεται ἐκ Κεφαλληνίας· ἄρα δὲν δύναται νὰ ἐκληρώσῃ αὐτόθι τὸ καθῆκόν του τιμίως καὶ εὐσυνειδήτως; Λοιπὸν ὁ κύριος Χοϊδᾶς δὲν δύναται νὰ ὑπηρετήσῃ εἰς Κεφαλληνίαν, καὶ ὅμως ὑπηρέτησε τιμίως καὶ ἀμερολήπτως· τὸ ἴδιον συνέβη καὶ εἰς ἄλλους ὑπαλλήλους. Ὁ τίμιος ὑπάλληλος ὁπουδήποτε καὶ ἂν ὑπηρετήσῃ, θὰ ὑπηρετήσῃ τιμίως καὶ ὡς πρέπει· ἂν ἡ κυβέρνησις ἴδῃ ὅτι ἡ διαγωγὴ τοῦ ὑπαλλήλου αὐτοῦ δύναται νὰ καταστῇ μεροληπτική, εἶναι ἐλευθέρα νὰ τὸν μεταθέσῃ, νὰ τὸν παύσῃ. Τώρα ἐκ προοιμίων νὰ λέγωμεν, ἐπειδὴ ἐνυμφεύθη τις ἄγνωστος, ξένος εἰς ἕνα τόπον, διὰ τοῦτο δὲν πρέπει νὰ ὑπηρετῇ εἰς τὸν τόπον αὐτόν, μὰ τὴν ἀλήθειαν δὲν ἠξεύρω ἂν τοῦτο ᾖναι λογικόν. Ὁ σκοπὸς εἶναι, κατ’ ἐμέ, οὐχὶ νὰ ἀποκρουσθῶσιν αἱ προτάσεις τινῶν βουλευτῶν, διότι νομάρχας, εἰσαγγελεῖς πρωτοδικῶν, πρωτοδίκας, ποτὲ δὲν διώρισαν οἱ βουλευταί, οἱ κύριοι ὑπουργοὶ διορίζουν αὐτοὺς μόνον.

§41ΤΙΝΕΣ. Ἔκαμαν συστάσεις.

§42ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Ἠμπορεῖ νὰ ἔκαμαν συστάσεις τινὲς τῶν βουλευτῶν, ἀλλ’ αἱ συστάσεις αὗται δὲν κατώρθωσαν νὰ ἐπιτύχωσι· δὲν ὑπάρχει παράδειγμα νὰ ὑπάρχῃ δικαστὴς ἐν τῇ αὐτῇ ἐπαρχίᾳ, ἐν τῇ ὁποίᾳ ἐξασκεῖ τὰ πολιτικά του δικαιώματα. Ποία εἶναι ἡ πληγὴ κυρίως τῶν ὑπουργῶν καὶ τῶν βουλευτῶν; Εἶναι οἱ μικροὶ ὑπάλληλοι· αὐτοὺς τοὺς ὑπαλλήλους τοὺς ἀφίνετε, αὐτοὺς τοὺς ὑπαλλήλους δίδουν οἱ ὑπουργοὶ εἰς τοὺς βουλευτάς, κἀνένα δασοφύλακα, κἀνένα κλητῆρα. Εἶμαι ἐναντίος τοῦ νομοσχεδίου, διότι ἐπιθυμῶ νὰ προταχθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ τῶν προσόντων τῶν ὑπαλλήλων.

§43ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριοι, ἐπαρουσιάσαμεν τὸ νομοσχέδιον, διότι τὴν παροῦσαν κατάστασιν θεωροῦμεν σπουδαίαν καὶ σοβαράν, δηλ. θεωροῦμεν ὅτι ἤδη δὲν εὑρισκόμεθα εἰς τὴν θεωρίαν τοῦ ἐλευθέρου πολιτεύματος, ἀλλ’ εἰς τὴν πραγματικότητα· ἐλεύθερον δὲ πολίτευμα δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ, ἐνόσῳ ἡ διοίκησις, ἐνόσῳ ἡ διαχείρισις τῆς ἐξουσίας καὶ καθ’ ὑποψίαν ἀκόμη προσκόπτει, ἐνόσῳ εἰς τοὺς διοικητὰς καὶ τοὺς διαχειριστὰς τῆς ὑπηρεσίας δὲν ἔχει ὁ πολίτης πλήρη καὶ ἀπόλυτον ἐμπιστοσύνην καὶ σέβας. Καί, κύριοι, ἡ ἱστορία τῆς Ἑλλάδος, διὰ νὰ μὴ εἴπω ἄλλο τι, ἀπέδειξεν ὅτι ἡ ἀμερόληπτος καὶ εὐθεῖα διοίκησις δὲν συμβιβάζεται μετὰ τῶν ἐντοπίων ὑπαλλήλων· διὰ τοῦτο ὅλαι αἱ κυβερνήσεις κατέφυγον εἰς τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον ὁ παρὼν νόμος κανονίζει. Δὲν πρόκειται περὶ ἀτόμων, περὶ τάξεώς τινος, πρόκειται περὶ τῆς ἰδέας τῆς διοικήσεως ἀπολύτως. Ἐνδέχεται εἰς τὴν Ἑπτάνησον καὶ ἄλλα μέρη τῆς Ἑλλάδος νὰ ὑπάρχωσιν ἐντόπιοι χρηστοὶ καὶ τίμιοι διαχειρισταὶ τῆς δημοσίου ὑπηρεσίας, ἐνδέχεται ἀλλοῦ νὰ ὑπάρχωσι κακοὶ διαχειρισταί, ἄπιστοι, καταχρασταί. Ἀλλὰ πρόκειται περὶ τούτου; Σᾶς ἐρωτῶ, ποίαν συλλαμβάνουσιν ἀμέσως ἰδέαν οἱ πολῖται, ὅταν διορίζωνται ὑπάλληλοι ἐντόπιοι, διαχειρισταὶ τῆς δημοσίου περιουσίας ἐνδιαφερόμενοι; Ἐὰν τοῦ ἐμπόρου διωρίσθη ὁ υἱὸς τελώνης, ἵνα βεβαιοῖ καὶ εἰσπράττῃ τὸν φόρον, τὸν φόρον τὸν ὁποῖον ὁ πατὴρ ὀφείλει νὰ πληρώσῃ, ποίαν ἰδέαν, σᾶς ἐρωτῶ, θέλει συλλάβει ὁ πολίτης; ποίαν ἐμπνέει πίστιν ἀδελφός, ἐπιφορτιζόμενος ν’ ἀπονείμῃ δικαιοσύνην εἰς ἀδελφόν, υἱὸς διαθέτων τὴν περιουσίαν τοῦ πατρὸς καὶ τὴν ἰδικήν του συγχρόνως; καὶ ὅταν πρόκηται περὶ τῆς τιμῆς, τῆς περιουσίας, περὶ τῆς ζωῆς ἀκόμη τῶν πολιτῶν; Αἴ, κύριοι, εἰς τὴν ἱστορίαν γνωρίζομεν ἕνα ἀρχαῖον Ῥωμαῖον, τὸν Βροῦτον, ὁ ὁποῖος κατεδίκασε τὸν υἱόν του χάριν τῶν νόμων, παράδειγμα μοναδικόν. Καὶ δὲν θέλετε σεῖς, τοὐλάχιστον νὰ μὴ περιστοιχίζηται ἀπὸ ὑποψίας μεγίστας ὁ ὑπάλληλος, ὁ ὁποῖος ἐπιφορτίζεται ν’ ἀπονείμῃ δικαιοσύνην, νὰ διαχειρίζηται πλοῦτον; Καὶ ὅταν ὑπάρχῃ τοιαύτη ὑπόνοια κατὰ τῶν ὀργάνων, ἠμπορεῖ τὸ κοινὸν νὰ ἔχῃ ὑπόληψιν, ἐμπιστοσύνην πρὸς τὴν ἐξουσίαν αὐτήν; Καὶ ὅταν τὸ σέβας αὐτὸ καταπέσῃ, τὸ ἐλεύθερον πολίτευμα ἀπώλεσε τὴν βάσιν του, διότι τὸ τοιοῦτον πολίτευμα δὲν στηρίζεται ποσῶς εἰς τὴν ὑλικὴν βίαν. Ἐπιμένοντες τὴν διαχείρισιν τῆς ἐξουσίας νὰ παραχωρῶμεν εἰς χεῖρας ἀμφιβόλους, εἰς χεῖρας, αἱ ὁποῖαι ἐκ τῶν προτέρων δὲν τιμῶνται μὲ πλήρη πεποίθησιν, ἐλαττοῦμεν τὸ σέβας πρὸς τὴν ἐξουσίαν καὶ κλονίζομεν τὰς βάσεις τοῦ ἐλευθέρου πολιτεύματος. Ἀρχίζοντες τὴν νέαν κατάστασιν τῶν πραγμάτων, δὲν πρέπει νὰ τὴν ἀρχίσωμεν οὕτως· ἀλλ’ ἐγὼ ἐξ ὅσων βλέπω ἀπελπίζομαι, κύριοι, καὶ ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῶν προσόντων, καὶ ἀμφιβάλλω ἂν θὰ κατορθώσωμεν νὰ συζητηθῇ.

§44ΤΙΝΕΣ. Θὰ περάσῃ.

§45ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Καὶ διατί θέλετε, κύριοι, τὰ προσόντα; Μήπως, μόνον διότι τὰ προσόντα θὰ μορφώσωσι τὸν ὑπάλληλον; ὄχι. Τὰ προσόντα τὰ θέλετε, διὰ νὰ ἔχῃ ἓν τεκμήριον ὁ πολίτης, ὁ τόπος τὸν ὁποῖον διευθύνει ὁ ὑπάλληλος, ὅτι οὗτος περιστοιχίζεται μὲ τὸ δικαίωμα τῆς ὑπηρεσίας, ὅτι ἡ ὑπηρεσία τὸν προήγαγε, καὶ ὅτι ἑπομένως ἔχει ἀρκοῦσαν τὴν τιμιότητα, οὐχὶ δὲ μόνον τὸ δικαίωμα τῆς ἱκανότητος, διότι, ἐὰν δὲν εἶχεν ἱκανότητα, δὲν διετηρεῖτο, δὲν διωρίζετο. Διὰ τῶν προσόντων, κύριοι, θέλετε ὄχι νὰ μορφώσητε ὑπαλλήλους, ἀλλὰ νὰ τοὺς περιστοιχίσητε μὲ τὴν ὑπόληψιν καὶ τὴν ἐμπιστοσύνην τῶν συμπολιτῶν των, καὶ τοῦτο ἀπαιτεῖ ἡ κοινωνία ἀπὸ τὸν ἀντιπρόσωπον τῆς κυβερνήσεως. Θέλει ἄνθρωπον τίμιον, ἀφωσιωμένον εἰς τὴν ὑπηρεσίαν καὶ εἰλικρινῆ διαχειριστήν. Καὶ τί θὰ ὑποθέσῃ ὁ γείτων μου, ὅταν βλέπῃ ὅτι ἐγὼ ὁ ἀντίπαλός του ἐπιφορτίζομαι νὰ κανονίσω τὰ δίκαιά του; Ἄν, κύριε Λούντζη, παρεβίασαν τὸν νόμον οἱ ξένοι, διότι διετάχθησαν, πιστεύετε ὅτι μικρότερα παράπονα ἠθέλετε ἔχει, ἐὰν νομάρχης ἦτό τις πρὸ ὀλίγου διατελέσας βουλευτής; καὶ ἄνευ διαταγῆς τί ἤθελε πράξει οὗτος εἰς τὴν Ζάκυνθον; ποίαν ἐμπιστοσύνην ἤθελεν ἔχει ἡ ἀντίθετος φατρία καὶ ποίαν ὑπόληψιν, ἂν εἰσαγγελεὺς ἐκεῖ ἦτο ὁ πρὸ Ὑμῶν βουλευτής; Ὅθεν δὲν πρέπει νὰ λαμβάνητε ὑπ’ ὄψιν τὰς ἐξαιρέσεις, ἀλλὰ τὴν διαρκῆ κατάστασιν τῶν πραγμάτων. Πιστεύω, κύριοι, διὰ τοῦτο, χωρὶς νὰ ἀπασχολώμεθα εἰς μικρὰς λεπτομερείας, ὅτι ἡ Βουλή, ἀπὸ τοιαύτας ἀρχὰς ὁρμωμένη, θέλει παραδεχθῆ τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου.

§46Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὁ νόμος, κύριοι, δὲν εἶναι παρὰ κανονισμὸς μιᾶς ἀνάγκης. Πρέπει νὰ ὑπάρξῃ πρῶτον ἡ ἀνάγκη, νὰ συζητηθῇ, νὰ μελετηθῇ, καὶ ἀφοῦ ἀποδειχθῇ ἀναπόφευκτος, νὰ κανονισθῇ· κανονίζεται δὲ ἡ ἀνάγκη αὐτὴ δι’ ἑνὸς νόμου. Ἂν ἔχωμεν ἀνάγκην οἰκονομιῶν, συντάσσομεν νόμον οἰκονομικόν, ἐὰν ἔχωμεν ἀνάγκην νὰ κανονίσωμεν τελωνιακά, θὰ κανονίσωμεν αὐτὰ δι’ ἑνὸς τελωνιακοῦ νόμου. Ὁ σημερινὸς νόμος ἔρχεται νὰ κανονίσῃ μίαν ἀνάγκην διοικητικήν, καθὼς σᾶς εἶπεν ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ἂν, κύριοι, διετηρεῖτο ἡ παλαιὰ συνήθεια, καθ’ ἣν ἕκαστον νομοσχέδιον συνωδεύετο ἀπὸ μίαν λεπτομερῆ ἔκθεσιν, ἤθελεν ἀπαλλαχθῆ ἡ Βουλὴ ἀπὸ ἀπείρους συζητήσεις, διότι πρὸς τῷ νόμῳ καὶ ταῖς λεπτομερείαις αὐτοῦ ἤθελεν ἔχει ἀντικρὺ ὁ βουλευτὴς καὶ τὸν λόγον τοῦ νόμου· ἀκόμη ἤθελεν εἶσθαι καλὸν τοῦτο, διότι θὰ ἐγίνετο καταληπτὸς ὁ νόμος εἰς ὅλας τὰς τάξεις τῆς κοινωνίας, καὶ εἰς αὐτὰ τὰ δικαστήρια ἀμέσως. Ἡ συνήθεια αὐτὴ δυστυχῶς κατηργήθη, ἐνῷ ἐπὶ τῆς παρελθούσης Βασιλείας, ἀνοίξατε τὰ πρακτικὰ καὶ θέλετε πεισθῆ, πᾶν εἰσαγόμενον νομοσχέδιον συνωδεύετο καὶ ἀπὸ ἔκθεσιν τοῦ ὑπουργοῦ, δι’ ἧς ἑρμηνεύετο ὁ λόγος τοῦ νόμου. Ἐγκατελείφθη ὅμως ἡ καλὴ αὕτη συνήθεια καὶ ἐπεκράτησεν ἄλλη, νὰ ἐξηγῇ ἀπὸ τοῦ βήματος τὸν λόγον τοῦ νόμου ὁ εἰσάγων τὸν νόμον· ἔκτοτε δὲ ηὐξήσαμεν τὰς συζητήσεις ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ. Ὁ Πρόεδρος τῆς κυβερνήσεως σᾶς εἶπε πρὸ μικροῦ ὅτι εἰσήγαγε τὸ νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλὴν, διὰ τὰς ἀνάγκας τῆς διοικήσεως. Ἄρα τὸ νομοσχέδιον τοῦτο πρόκειται νὰ ὠφελήσῃ τὴν διοίκησιν· εἶναι λοιπὸν καθῆκον τῆς Βουλῆς νὰ μελετήσῃ τὸ νομοσχέδιον ὅπως εἰσάγεται, διὰ νὰ πεισθῇ ἐὰν τὴν διοίκησιν ὠφελῆ ἢ βλάπτῃ· καὶ ἂν μὲν ὠφελῆ, ἀδιστάκτως νὰ ψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον, ἂν ὅμως τινὲς διατάξεις αὐτοῦ δύνανται νὰ βλάψωσι τὴν διοίκησιν, τότε ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ διορθώσῃ τὴν ἔλλειψιν ταύτην. Βασιζόμενος εἰς τὴν ὁμολογίαν τῆς κυβερνήσεως, ἥτις ἐκήρυξεν ὅτι δέχεται πᾶσαν παρατήρησιν, ἔρχομαι νὰ ὑποβάλω παρατηρήσεις τινάς, αἱ ὁποῖαι θέλουσιν ἴσως φωτίσει τὴν Βουλὴν καὶ ὡς πρὸς τὰ ἀποτελέσματα, ἅτινα θὰ ἐπέλθωσιν ἐκ τοῦ νόμου. Κύριοι, ἐὰν ὁ νόμος εἶχε διατάξεις γενικάς, τότε ἤθελεν εἶσθαι καὶ ἁπλούστερος· ἐὰν ἔλεγε, λόγου χάριν, ἀπαγορεύεται νὰ διορισθῇ πᾶς τις ὡς δημόσιος ὑπάλληλος εἰς τὴν ἐπαρχίαν ἀπὸ τὴν ὁποίαν κατάγεται ἢ εἰς τὴν ὁποίαν ἀποκατεστάθη, εὐκόλως κατενοεῖτο· ἀλλ’ ὁ νόμος δὲν εἶναι γενικός, ἔχει τὸν ἐναντίον χαρακτῆρα, εἶναι ἀπὸ τῆς ἀρχῆς μέχρι τέλους ἐξαιρέσεις. Ἑπομένως οἱ λόγοι τῶν ἐξαιρέσεων εἶναι πολλοί, καὶ διὰ τοῦτο, ὅταν ἀπεφάσισα ἐγὼ νὰ τὸν μελετήσω, εἰς πολλὰς περιῆλθον ἀμφιβολίας, ἀπεφάσισα δὲ νὰ συζητήσω, ἵνα φωτισθῶ ἴσως δὲ νὰ φωτίσω καὶ ἄλλους, ἀφοῦ δὲν ὑπάρχει ἔκθεσις τις ἐξηγοῦσα τοὺς λόγους τῶν πολλῶν ἢ ὀλίγων τούτων ἐξαιρέσεων. Εἰσέρχομαι εἰς τὰς λεπτομερείας τοῦ νομοσχεδίου, ἂν καὶ πρόκηται περὶ τῆς ἀρχῆς, ἐπειδὴ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς μοῦ ἔδωκε τὴν ἄδειαν προηγουμένως, ἀφοῦ ἡ συζήτησις δὲν περιστρέφεται πλέον εἰς τὴν ἀρχὴν ἀλλὰ εἰς τὸ σύνολον. Παρατηρῶ πρῶτον εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι τὸ πρῶτον ἄρθρον λέγει «ἀπαγορεύεται νὰ διορισθῇ τις................. ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ, ἐν ᾗ ἐξήσκει ἢ ἐξασκεῖ κτλ.» Ἐνταῦθα δὲν ἐννοῶ, κύριοι, καὶ σᾶς τὸ ὁμολογῶ εἰλικρινῶς, ποία εἶναι ἡ διαφορὰ τοῦ «ἐὰν ἐξασκῇ ἢ ἐξήσκησεν», ἢ πῶς θ’ ἀποδειχθῇ τοῦτο, καὶ ἂν πρέπῃ νὰ γίνηται ἑκάστοτε ἀνάκρισις ἂν ἐξήσκησεν ἢ ἐξασκῇ τις τὰ πολιτικὰ δικαιώματα εἰς μίαν ἐπαρχίαν, καὶ ἀπὸ πότε. Ἐγὼ δὲν ἐννοῶ τίποτε, ἡ κυβέρνησις, ἥτις εἶναι ὑπεύθυνος διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου, ὀφείλει νὰ ἐξηγηθῇ, διότι δύναται εἷς ὑπουργὸς νὰ εἴπῃ σήμερον, ὅτι ὁ δεῖνα ὑπάλληλος ἐξήσκησε τὰ πολιτικὰ αὑτοῦ δικαιώματα ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ δεῖνα, ἄλλος δὲ ὑπουργὸς μετ’ ὀλίγον, ὅτι δὲν ἐξήσκησε ταῦτα. Πῶς θὰ φθάσωμεν λοιπὸν εἰς τὴν γνῶσιν τῆς ἀληθείας; Ἔπειτα τὸ νομοσχέδιον ἔχει ἓν ἄλλο, τὸ ὁποῖον ἐπίσης δὲν τὸ ἐννοῶ, «κατὰ τὰ ἀμέσως προηγούμενα τρία ἔτη». Διατί, ὡς πρὸς τὴν ἐπαρχίαν ἀπὸ τὴν ὁποίαν κατάγεται, ἡ ἀπαγόρευσις ἀρχίζει ἀμέσως, ὡς πρὸς δὲ τὴν ἐπαρχίαν εἰς ἣν ἐγκατεστάθη, μετὰ τρία ἔτη; διατὶ ὁ Κοσσονάκος, ὁ ὁποῖος ἐξασκεῖ τὰ πολιτικά του δικαιώματα εἰς τὸ Γύθειον....;

§47ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν.). Δὲν τὰ ἐξασκεῖ πλέον εἰς τὸ Γύθειον.

§48ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὁ Κοσσονάκος ἔρχεται εἰς Μεγαλόπολιν καὶ νυμφεύεται· λοιπὸν κατὰ τί διαφέρει αὐτὴ ἡ ἐγκατάστασις ἀπὸ ἐγκατάστασιν, ἣν δίδει ἡ γέννησις ἐντὸς τῆς ἐπαρχίας; Διατὶ λοιπὸν δι’ ἐμέ, ὅστις ἐγεννήθην εἰς ἕνα τόπον, ἡ ἀπαγόρευσις ἀρχίζει ἀμέσως, διὰ τὸν ἄλλον, ὁ ὁποῖος ἐγκατεστάθη, μετὰ τρία ἔτη;

§49ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν.). Τὸ πρᾶγμα εἶναι ἁπλούστατον. Δὲν ἐπιτρέπεται νὰ διορισθῇ τις ὑπάλληλος εἰς τὴν ἐπαρχίαν, εἰς τὴν ὁποίαν ἐξασκεῖ τὰ δικαιώματά του· δὲν ἐπιτρέπεται ἐπίσης νὰ διορισθῇ ὑπάλληλος εἰς τὴν ἐπαρχίαν ἐκείνην, εἰς τὴν ὁποίαν πρὸ 3 ἐτῶν ἐξήσκησε τὰ δικαιώματα ταῦτα· π. χ. ὁ κ. Κοσσονάκος, τὸν ὁποῖον ἀνεφέρατε σήμερον ἐξασκεῖ τὰ πολιτικά του δικαιώματα ἐν Μεγαλοπόλει, δὲν δύναται νὰ διορισθῇ ἐκεῖ τώρα· δὲν δύναται ἐπίση νὰ διορισθῇ οὔτε εἰς τὸ Γύθειον, ἐὰν τὰ ἐξήσκει ἐκεῖ πρότερον καὶ δὲν παρῆλθον τρία ἔτη ἀφ’ ἧς ἔπαυσε νὰ τὰ ἐξασκῇ.

§50ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τώρα ἐνόησα, μ’ ὅλον ὅτι κἄτι τι λείπει ἀκόμη, ἀλλὰ θέλω τὸ μελετήσει. Ἤδη ἔρχομαι εἰς μίαν ἄλλην διάταξιν, ἡ ὁποία θέλει ἔχει μεγάλα ἀποτελέσματα· «.... ἔλαβε σύζυγόν τινα». Νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ μοῦ δώσῃ τὴν ἄδειαν νὰ περιορίσω τὰς παρατηρήσεις μου εἰς τὰ ἀντικείμενα, τῶν ὁποίων τὰ ἀποτελέσματα, εἶμαι βέβαιος, θὰ ἐπέλθωσι δεινά· διὰ τοῦτο θέλω περιορίσει τὸ ζήτημα ἁπλῶς ὡς πρὸς τοὺς στρατιωτικούς, διότι φοβοῦμαι ὅτι, ὡς ἔχει τὸ νομοσχέδιον, θέλει καταστρέψει τὴν ἰδέαν, τὴν ὁποίαν ἔχει ἡ κυβέρνησις. Εἰς τὴν ἀπαγόρευσιν αὐτὴν δὲν ὑπάγονται ὅλοι οἱ στρατιωτικοί, διότι αἱ λεπτομέρειαι τοῦ νόμου ὁρίζουν ποῖοι ἐξαιροῦνται, οἱ διοικηταὶ τῶν ταγμάτων, οἱ μοίραρχοι καὶ λοιποὶ ἀξιωματικοὶ τῆς χωροφυλακῆς καὶ τοῦ μηχανικοῦ παντὸς βαθμοῦ. Λοιπόν, ὡς ἔχει τὸ νομοσχέδιον, εἰς μίαν τάξιν τοῦ στρατοῦ, εἰς τὸν μηχανικόν, ἀπαγορεύεται νὰ ὑπηρετήσῃ εἰς τὴν ἐπαρχίαν ἐκείνην ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἔτυχεν ὡς ἀξιωματικὸς νὰ λάβῃ σύζυγον, δὲν ἀπαγορεύεται ὅμως τὸ αὐτὸ εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ πεζικοῦ, ἱππικοῦ, τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν κτλ. Οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ μηχανικοῦ, κύριοι, εἶναι μία ἐπιστημονικὴ τάξις ἐν τῷ στρατῷ, ἀλλὰ δὲν διοικεῖ ποτὲ στρατόν, ἐκτὸς μιᾶς διλοχίας ἐν τῇ πρωτευούσῃ.

§51ΚΑΤΡΙΒΑΝΟΣ. Οἱ μηχανικοὶ διαστρέφουν ........

§52Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τάξις ὁλόκληρος δὲν δύναται νὰ κατηγορηθῇ ἐρήμην, διότι ἡ τάξις αὐτὴ ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ σᾶς εἴπῃ, μὲ συκοφαντεῖτε. Ὅστις ἐπιθυμεῖ νὰ κατηγορήσῃ μίαν τάξιν ἀξιωματικῶν, πρέπει νὰ ἔχῃ τὸ θάῤῥος νὰ φέρῃ κατηγορίας ὡρισμένας κατ’ αὐτῆς.

§53ΚΑΤΡΙΒΑΝΟΣ. Ὁ νόμος θέλει νὰ προληφθῇ πᾶσα μομφὴ, ἔστω καὶ πόῤῥωθεν.

§54Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε Κατριβάνε, παραδέχομαι ὅτι γνωρίζετε τοὺς νόμους καλλίτερα ἀπὸ ἐμέ, ἀλλ’ εἶναι βέβαιον ὅτι καὶ ἐγὼ τοὺς ἐννοῶ. Λοιπόν, εἰς μίαν τάξιν ἐκ τῶν στρατιωτικῶν, τὴν πλέον ἐπισημοτέραν καὶ μὴ ἔχουσαν κἂν διοίκησιν στρατοῦ, τίθεται ἡ ἀπαγόρευσις. Δὲν ἐννοῶ εἰς τί θὰ χρησιμεύσῃ τοῦτο, ἐρωτῶ δὲ τὴν κυβέρνησιν, ἡ ὁποία γνωρίζει ταῦτα, ὡς καὶ τὸν κύριον ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὅστις γνωρίζει κάλλιστα τὰς ἐργασίας τὰς ὁποίας οἱ μηχανικοὶ ἐκτελοῦσι, διότι ἀνατραφεὶς καὶ αὐτὸς ἐν τῷ στρατῷ, δύναται νὰ μᾶς φωτίσῃ. Εἴπατέ μοι, κύριοι, ἀπὸ τὰ 1843 ἕως σήμερον, καθ’ ὅλας τὰς περιστάσεις καὶ καθ’ ὅλας τὰς ἐκλογὰς, εἰς τί ἐπενέβησαν οἱ μηχανικοί; διοίκησιν αὐτοὶ στρατοῦ δὲν ἔχουσι, τὰ δ’ ἔργα, τὰ ὁποῖα ἀναλαμβάνουν, ἐκτίθενται εἰς δημοπρασίαν· ἐὰν δὲ ὠφελοῦνται ὡς ἐργολάβοι, τοῦτο δὲν εἶναι ἐπέμβασις, εἶναι κατάχρησις, αἱ δὲ καταχρήσεις δὲν θὰ προληφθῶσι διὰ τοῦ νόμου αὐτοῦ, διότι ὁ νόμος οὗτος, τοῦ ὁποίου ζητεῖται ἡ ἐπιψήφισις, ἐπιδιώκει τὴν καλὴν διοίκησιν, εἴπετε δὲ ὅτι τὸ μέτρον αὐτὸ λαμβάνετε διὰ νὰ βελτιωθῇ ἡ διοίκησις· ἐὰν δὲ ἦναι ἐπιτυχές, ἂς ἐξετάσωμεν. Πρέπει λοιπὸν τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ μηχανικοῦ νὰ τοὺς περιλάβωμεν εἰς τὴν ἀπαγόρευσιν. Ἀλλὰ διατὶ ὄχι ἕνα λοχαγὸν τοῦ πεζικοῦ, ὅστις διοικεῖ 150 ἄνδρας, οἱ ὁποῖοι εἶναι προσδιωρισμένοι νὰ καταδιώκωσι, νὰ συλλαμβάνωσι, νὰ ἐκτελῶσιν ἀποφάσεις, νὰ ὑποστηρίζωσι τὸν εἰσαγγελέα, τὸν ἀνακριτὴν, τὸν εἰσπράκτορα, νὰ μεταφέρωσι χρήματα, καὶ γενικῶς νὰ ἐκτελῶσι τὸ πᾶν, διότι ἡ στρατιωτικὴ ὑπηρεσία, ὡς γνωρίζετε, εἶναι ὁ βραχίων τῆς κυβερνήσεως. Διατὶ, λέγω, αὐτὸς ὁ λοχαγὸς δὲν ἀπαγορεύεται, ἀλλὰ ὁ λοχαγὸς μιᾶς διευθύνσεως τοῦ μηχανικοῦ, ὅστις δὲν ἔχει οὐδεμίαν ἐξουσίαν καὶ εἶναι μόνον ἐπιστήμων; Καὶ διὰ νὰ σᾶς ἀποδείξω διὰ τῶν πραγμάτων πῶς εἶναι ἐπιζήμιος ἡ ἀπαγόρευσις αὕτη, σᾶς ἀναφέρω τὸ ἑξῆς. Ἡ κυριωτέρα ὑπηρεσία τοῦ ταγματάρχου τοῦ μηχανικοῦ Μπουγιούκα εἶναι νὰ διευθύνῃ τὰ ὀρυκτολογικὰ ἔργα, ἄλλον ἀπὸ αὐτὸν δὲν ἔχομεν μέχρι τοῦδε, διὰ ν’ ἀποστείλωμεν εἰς τὰς ὀρυκτολογικὰς ὑπηρεσίας· ὁ κύριος Μπουγλούκας εἶναι ὁ μόνος, ὅστις διευθύνει τὴν τεχνικὴν ἐξαγωγὴν τῆς σμύριδος, ἥτις δίδει ἓν μέγα εἰσόδημα εἰς τὸ κράτος. Ὁ κύριος Μπουγλούκας ἔτυχε νὰ νυμφευθῇ εἰς τὴν Νάξον, ὁ κύριος Μπουγλούκας λοιπὸν δὲν ἠμπορεῖ νὰ πατήσῃ οὐδὲ τὸν πόδα του εἰς Νάξον. Κατὰ τί τὸ νομοσχέδιον λοιπὸν θὰ ὠφελήσῃ τὴν ὑπηρεσίαν;

§55ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν ἐξηγήθημεν καλῶς.

§56Ν. ΣΟΥΤΣΟΣ. Ἔγεινε μία κακὴ ἐξήγησις.

§57Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Καὶ ἐγὼ βλέπω ὅτι ὁ νόμος εἶναι σκοτεινός.

§58Δ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Βλέπω ὅτι ἐπέτρεψεν ὁ κύριος πρόεδρος νὰ γείνῃ συζήτησις καὶ εἰς τὰ καθέκαστα, χωρὶς νὰ ἐξαντληθῇ τὸ ζήτημα ἐπὶ τῆς ἀρχῆς.

§59Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Βλέπετε ὅτι ὄχι μόνον ἐπετράπη ὑπὸ τοῦ κ. προέδρου, ἀλλὰ καὶ ἡ Βουλὴ προθύμως συνῄνεσε· θέλετε ἄλλην συγκατάθεσιν;

§60Δ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἀπεναντίας εἶδον ὅτι δὲν ὑποστηρίζεται ἀπὸ κἀνένα, διότι αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγετε οὐδεὶς τὸ ὑποστηρίζει.

§61Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἀντικρούσατέ με.

§62Δ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Αὐτὸ εἶπον, ὅτι συζητεῖτε ἐπὶ ἰδέας, ἥτις δὲν ἀντίκειται......

§63ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Θέλετε νὰ κανονίσητε τὸν τρόπον τῆς συζητήσεως; Δὲν πιστεύω νὰ ἔχητε αὐτὴν τὴν ἀξίωσιν.

§64ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Λέγω διὰ τὸν κ. πρόεδρον, ὅστις ἐπέτρεψε τὴν συζήτησιν.

§65ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε Μαυρομιχάλη, σᾶς παρακαλῶ, μὴ μὲ διακόπτετε.—Δὲν ἔχω νὰ εἴπω τίποτε ὡς πρὸς τοὺς πρωτοδίκας, εἰσαγγελεῖς καὶ γραμματεῖς, καὶ κἀνεὶς, πιστεύω, δὲν θὰ λάβῃ τὴν καλωσύνην νὰ μὲ κατηγορήσῃ δι’ αὐτό· λαλῶ περὶ τῶν στρατιωτικῶν. Τὸ νομοσχέδιον λέγει· «τῶν διοικητῶν τῶν ταγμάτων, ὑποδιοικητῶν κτλ, διευθυντῶν τοῦ μηχανικοῦ, καὶ τῶν μηχανικῶν παντὸς βαθμοῦ.» Ἐὰν τοῦτο δὲν τὸ διορθώσητε, θὰ ἐπέλθῃ τὸ ἑξῆς ἄτοπον. Εἶσθε ἠναγκασμένοι, κύριοι, ν’ ἀποβάλητε ἐκ τῶν ἔργων τὸν ἀξιωματικὸν, ὅστις μόλις πρὸ ὀλίγου ἔλαβε γυναῖκα ἀπὸ τόπον τινά, ἢ ἐξήσκησε τὰ πολιτικά του δικαιώματα. Ὁ νόμος αὐτὸς λέγει ἐδῶ παρακάτω, εἰς τὸ τρίτον ἄρθρον· «κἀνεὶς δὲν δύναται, ἐὰν ᾖναι στρατιωτικός, νὰ ἔχῃ θέσιν ἢ ἐξασκήσῃ τὰ καθήκοντά του, ὅταν ἡ περιφέρεια, ἐντὸς τῆς ὁποίας ἀνήκει, συμπεριλαμβάνῃ τὸν τόπον ἐν ᾧ ἐξελέχθη ἢ ἐξασκῇ τὰ πολιτικά του δικαιώματα.» Κύριοι, ἡ στρατιωτικὴ ὑπηρεσία δὲν ἔχει ὅρια, δὲν ἔχει διαστάσεις προσδιωρισμένας, ὡς ὁ νομάρχης, ὁ μοίραρχος, ὁ εἰσαγγελεὺς τῶν ἐφετῶν κτλ, διότι ἡ στρατιωτικὴ ὑπηρεσία δὲν ἔχει ἄλλα ὅρια ἀπὸ τὰ ὅρια τοῦ Κράτους, διότι ὁ ἀξιωματικὸς δύναται παντοῦ νὰ ἐνεργῇ τὴν ὑπηρεσίαν αὑτοῦ. Ἐὰν ἀνάγκη τις ἀπαιτήσῃ νὰ συγκεντρωθῇ στρατὸς εἰς ἐπαρχίαν τινά, θὰ διατάξητε βεβαίως 5 ἢ 6 τάγματα νὰ μεταβῶσιν ἐκεῖ· ἀλλ’ ὁ νόμος, ὃν θὰ ψηφίσητε, παρεμβάλλει προσκόμματα, ἅτινα θέλω ἀποδείξει. Κατὰ τὸν νόμον, καὶ συνδυάζω τὴν 2αν παράγραφον μὲ τὸ ἕτερον ἄρθρον, τὸ λέγον «οἱ πολιτευόμενοι ἀξιωματικοὶ ἀπαγορεύεται....» Ποῖοι εἶναι οἱ πολιτευόμενοι; ὅσοι ἐξέθηκαν κάλπην, ἢ ὅσοι εἶναι ἐκλογεῖς; διότι καὶ οἱ τελευταῖοι οὗτοι ἠμποροῦν νὰ ἐκθέσωσι κάλπην. Λοιπὸν οἱ πολιτευόμενοι ἀξιωματικοὶ τί θὰ πράξωσι; θὰ μεταβῶσιν εἰς τὴν ἐπαρχίαν ἐξ ἧς κατάγονται, ἐὰν ἡ ἐπαρχία αὕτη προσδιωρίσθη ὡς τόπος συγκεντρώσεως; Ἡ Κυβέρνησις τί θὰ κάμῃ διὰ τὰς Ἀθήνας, ἐὰν τὸ πρωῒ ἐπικυρωθῇ ὁ νόμος αὐτός; ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ὑποχρεοῦται νὰ μεταθέσῃ ἀμέσως τοὺς ἀνωτέρους ἀξιωματικοὺς Τολμήδην, Βασίλειον Πετιμεζᾶν, Γρηγόριον Πετιμεζᾶν, τοὺς στρατηγοὺς Σοῦτσον, Σμόλεντζ, Πίσσαν, καὶ τοὺς ὑπασπιστὰς καὶ διαγγελεῖς τῆς Α. Μ. Ἀλλὰ μὲ ποίους θέλει τοὺς ἀντικαταστήσει; ἐξ ἀνάγκης θὰ προβιβάσῃ ἡμᾶς· καὶ ἐπειδὴ θέσεις ἀνωτέρας στρατιωτικὰς ἐκτὸς τῆς πρωτευούσης δὲν ἔχομεν, ἄρα οἱ ἀνωτέρω ἀξιωματικοὶ θὰ τεθῶσιν εἰς ἀργίαν. Ἀλλὰ σᾶς παρατηρῶ καὶ ἕτερον ἄτοπον· ὁ κ. Σμόλεντζ, ὅστις εἶναι ἐπιθεωρητὴς τῆς Στερεᾶς Ἑλλάδος, δὲν ἠμπορεῖ πλέον νὰ ᾖναι καὶ πρέπει νὰ μετατεθῇ εἰς Πελοπόννησον· ὁ κ. Σαπουντσάκης εἶναι ἐπιθεωρητὴς τῆς Πελοποννήσου καὶ πρέπει νὰ μετατεθῇ εἰς τὴν Στερεάν, διότι ἐξασκεῖ τὰ πολιτικά του δικαιώματα εἰς τὸ Ναύπλιον. Ἐὰν δὲ ἡ Κυβέρνησις θελήσῃ νὰ διορίσῃ γενικὸν ἐπιθεωρητὴν τοῦ στρατοῦ, δὲν δύναται, διότι ἡ ὑπηρεσία του ἐκτείνεται καθ’ ὅλον τὸ Κράτος· ἑπομένως ὁ ἐπιθεωρητὴς πρέπει νὰ ἑδρεύῃ ἐκτὸς τοῦ Κράτους.

§66ΦΙΛΗΜΩΝ. Ἡ κεντρικὴ ὑπηρεσία ἐξαιρεῖται.

§67ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Οἱ ἐπιθεωρηταὶ εἶναι κεντρικὴ ὑπηρεσία; μὲ συγχωρεῖτε. Ὑποθέσατε ἄλλην περίστασιν. Τὰ τάγματα ἡμῶν εἶναι ὀλίγα, χάριν δὲ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ κράτους εἶναι διεσκορπισμένα ἀπὸ τὴν μίαν ἄκραν τοῦ κράτους μέχρι τῆς ἄλλης· ὑποθέσατε, ὃ μὴ γένοιτο, ὅτι ἡ Τουρκικὴ πολιτικὴ μετεβλήθη, ὅτι δὲ ὁ Ἀλῆ πασσᾶς, ὁ ὁποῖος περιέστειλε τὴν λῃστείαν σήμερον, τὴν ἀφίνει αὔριον νὰ εἰσβάλῃ εἰς τὸ κράτος, καὶ ὅτι 50 κακοῦργοι εἰσέρχονται εἰς τὴν Στερεὰν Ἑλλάδα. Ἐξ ἀνάγκης ἡ Κυβέρνησις ἀμέσως θὰ διατάξῃ 5, 6 τάγματα νὰ μεταβῶσιν εἰς Λαμίαν. Ὑποθέσατε προσέτι, ὅτι γίνεται μία στάσις εἰς Εὐρυτανίαν, καὶ εἶναι ἀνάγκη νὰ μεταβῇ ἓν τάγμα διὰ νὰ ἐπαναφέρῃ τὴν τάξιν. Ὑποθέσατε προσέτι, ὅτι ὁ διοικητὴς τοῦ τάγματος εἶναι Εὐρυτάν, ὅτι τρεῖς ἐκ τῶν 6 λοχαγῶν του εἶναι ἐκ τῆς Φθιώτιδος, 2 ἐκ τῶν ἄλλων λοχαγῶν ἐκ τῆς Λεβαδείας, καὶ ὁ ἕκτος ἀπὸ τὰς Θήβας. Ὑποθέσατε, ὅτι οἱ ὑπολοχαγοὶ καὶ ἀνθυπολοχαγοὶ εἶναι ἀπὸ ὅλας τὰς ἐπαρχίας τοῦ κράτους. Τί θὰ συμβῇ εἰς τὴν περίστασιν ταύτην, ἐὰν ψηφίσητε τὸν νόμον; Ἀκούσατε. Ὁ ὑπουργὸς τῶν στρατιωτικῶν θέλει διατάξει τὸ τάγμα νὰ ἀναχωρήσῃ τὴν τετάρτην τῆς πρωΐας ὥραν καὶ νὰ μεταβῇ διὰ Θηβῶν, Λεβαδείας, Φθιώτιδος, εἰς Εὐρυτανίαν· δυνάμει τοῦ νόμου ὅμως ὁ ἐκ Θηβῶν λοχαγὸς, ἅμα πλησιάσῃ εἰς τὴν περιφέρειαν τῆς ἐπαρχίας Θηβῶν, ὀφείλει νὰ παραδώσῃ τὸν λόχον του εἰς ἄλλον ἀξιωματικὸν καὶ αὐτὸς νὰ ἀναχωρήσῃ ἐκ τοῦ τάγματος. Οἱ ἀξιωματικοὶ ἐκ τῆς ἐπαρχίας Φθιώτιδος, δι’ ἧς θὰ διέλθῃ τὸ τάγμα, πρέπει νὰ πράξουν τὸ αὐτὸ, καθὼς καὶ εἰς Λεβαδείαν κατ’ ἀνάγκην· οὕτω δὲ θὰ λείψῃ ὅλον τὸ προσωπικὸν τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ τάγματος, καὶ δὲν ἠξεύρω ἐὰν πρέπῃ νὰ γείνῃ τὸ πρᾶγμα αὐτὸ, χωρὶς νὰ καταστραφῇ τὸ τάγμα. Διὰ τοῦτο φρονῶ ὅτι πρέπει νὰ γίνουν τόσαι περιορισμοὶ, ὅσοι εἶναι ἀναγκαῖοι διὰ νὰ μὴ καταθλίβηται ὁ λαός· ἀλλ’ ἀφ’ ἑτέρου ἐπιθυμῶ νὰ μὴ παραβλαφθῇ ἢ μᾶλλον καταστραφῇ ἡ διοίκησις τοῦ κράτους, διότι εἶναι γενικὴ ἡ ζημία. Ἰδοὺ διατὶ ἀνέβην εἰς τὸ βῆμα σήμερον, διότι ἐστοχάσθην νὰ θέσω ὑπ’ ὄψιν σας τὴν μελέτην ὅσην ἔκαμον ἐπὶ τῶν ἀτοπημάτων τούτων. Καὶ ἐὰν μὲν ἐπιτύχω νὰ σᾶς πείσω, κάμνω τὸ καθῆκόν μου· ἄλλως πράττω ὅ,τι δύναμαι, καὶ ἀπομακρύνομαι βαρείας εὐθύνης. Παρατηρεῖτε, κύριοι, ὅτι ὁ νόμος ἠμπορεῖ νὰ ᾖναι μὲν ἀσαφὴς ἐν πολλοῖς, ἀλλὰ ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ ἀνάγκην καὶ οὐσιωδῶν βελτιώσεων. Ἐπειδὴ δὲ ἡ διόρθωσις εἶναι ἔργον ὅλως κυβερνητικὸν, παρακαλῶ νὰ ληφθῇ καὶ πρόνοια κυβερνητικὴ, ὅπως μὴ παραβλαφθῇ ἡ διοίκησις τοῦ τόπου. Ἰδοὺ λοιπὸν οἱ λόγοι, οἱ ὁποῖοι μὲ ἔφερον εἰς τὸ βῆμα νὰ κάμω τὰς ὀλίγας ταύτας παρατηρήσεις, ἐκ τῶν ὁποίων ἐλπίζω ὅτι καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλὴ θὰ σκεφθῶσιν ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου.

§68ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Κύριοι, συνεπῶς πρὸς ὅσα εἶπεν ὁ κύριος πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, συνετάξαμεν μίαν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν, παρακαλῶ, ἀφοῦ τυπωθῇ, νὰ μελετήσητε, καὶ ἐὰν ᾖναι ἀνάγκη, θέλω δώσει τὰς ἀπαιτουμένας ἐξηγήσεις. Ἐλπίζω ὅτι πολλὰ κενὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου θὰ πληρώσῃ ἡ τροπολογία. (Καταθέτει αὐτήν).

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὴ εἶναι αὐτοτελὴς πρότασις, ἡ ὁποία δὲν ἔχει σχέσιν πρὸς τὸ νομοσχέδιον· ἑπομένως δὲν ἠμπορεῖ νὰ τυπωθῇ ὡς τροπολογία.

§70ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Τροπολογία εἶναι.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι τροπολογία· μεταβάλλετε τὸν ὀργανισμὸν τῶν δικαστηρίων, μεταβάλλετε ὅλα. Ἔχετε τὸ δικαίωμα τῆς εἰσαγωγῆς προτάσεως τοιούτου νόμου.

§72ΡΩΜΑΙΟΣ. Αὐτὸ δὲν εἶναι πρότασις.

§73ΦΙΛΗΜΩΝ. Παρακαλῶ τὸν κύριον Πετιμεζᾶν νὰ διατυπώσῃ διὰ τροπολογίας τὰς παρατηρήσεις του, διότι ἄλλως δὲν γνωρίζομεν τί ζητεῖ.

§74ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Παρακαλῶ νὰ ζητήσητε ἓν ἀντίγραφον τῶν ἐστενογραφημένων πρακτικῶν.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Πετιμεζᾶς δὲν ὑπέβαλε τροπολογίαν, ὑπέβαλε παρατηρήσεις, διὰ νὰ φωτίσῃ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλήν.

§76ΑΝΤ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Κύριοι, ἡ σωρεία τῶν τροπολογιῶν καὶ ἡ ἐπιείκεια τοῦ προεδρείου, ἐπιτρέψαντος εἰς τὸν ἔντιμον ἐκ Καλαβρύτων βουλευτὴν νὰ παρεκκλίνῃ τῆς συζητήσεως ἐπ’ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, μὲ ἀναγκάζει, καί τοι ἐντελῶς ἀπαρασκεύαστον, νὰ λάβω μέρος εἰς τὴν συζήτησιν, τὴν ὁποίαν θέλω ἐπαναφέρει ἐπὶ τοῦ ἐδάφους ἐφ’ οὗ ἡ Κυβέρνησις συζητεῖ. Ἐζητήσαμεν ἐλευθέρας ἐκλογὰς ὄχι μόνον ἐκ μέρους τῆς ἐξουσίας, ἀλλ’ ἀφοῦ κηρυχθῶμεν ἡμεῖς πρῶτοι ἐλεύθεροι ἀπέναντι τῶν ἐκλογέων μας, καὶ κατόπιν οἱ ὑπουργοὶ ἀπέναντι ἡμῶν. Ἐλέγετο πάντοτε, ὅτι αἱ συναλλαγαὶ μεταξὺ ἐκλογέων καὶ ἐκλεξίμων πρέπει νὰ παύσωσιν, ἐλέγετο πάντοτε, ὅτι αἱ συναλλαγαὶ μεταξὺ βουλευτῶν καὶ ὑπουργῶν πρέπει νὰ παύσωσιν. Ἡ ἰδέα αὕτη ἠδύνατο νὰ ᾖναι ἀληθὴς καὶ ἄνευ νόμου, ἀλλὰ δυστυχῶς ἡ κοινωνικὴ ἀνατροφὴ τοῦ τόπου, αἱ ἀνάγκαι του, αἱ παραδόσεις τῆς χώρας, μᾶς ἐπιβάλλουσι τὸ καθῆκον νὰ ψηφίσωμεν νόμους τοιούτους, ὅπως οἱ ἐκλογεῖς ᾖναι ἐλεύθεροι καὶ οἱ βουλευταὶ ἐντελῶς ἀνεξάρτητοι. Πιστεύω, κύριοι, ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ δὲν θὰ φέρῃ τὸν χρυσοῦν αἰῶνα τῆς Ἑλλάδος. Πιστεύω, ὅτι κατόπιν τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ θὰ ἔλθῃ ὁ νόμος περὶ προσόντων τῶν ὑπαλλήλων, ὁ νόμος περὶ εὐθύνης τῶν ὑπουργῶν, οἱ νόμοι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θὰ θέσωσι τέρμα εἰς τὴν αὐθαιρεσίαν. Ἐλέγετο, ὅτι ὁ ἐκλογικὸς νόμος εἶναι πλημμελής, καὶ ὡς ἐκ τούτου προτείνεται νέον σύστημα ἐκλογῆς, τὸ ἑνιαῖον τῆς ψήφου καὶ μεγαλειτέρα ἐκλογικὴ περιφέρεια, διὰ νὰ καταπνίξῃ τὴν αὐθαιρεσίαν, ὅθεν δήποτε προερχομένην, καὶ περιορίσῃ τὸ ὑφιστάμενον κακὸν τῶν μὴ ἐλευθέρων ἐκλογῶν. Ἐνθυμηθῆτε δὲ, κύριοι, ὅτι ὁ κύριος πρόεδρος τῆς Βουλῆς, ἀναδειχθεὶς διὰ τῆς ἐμπιστοσύνης τῆς Βουλῆς τοιοῦτος, εἶπε λόγον λίαν σοφόν, ὅτι εἶναι ἀνάγκη πλέον ἔργων καὶ οὐχὶ λόγων. Ἐπὶ 15 ὅλα ἔτη εἴπομεν πολλὰ, καὶ τὸ δυστύχημα εἶναι, ὅτι δὲν κατωρθώσαμεν μέχρις αὐτῆς τῆς στιγμῆς οὐδέν. Τὸ νομοσχέδιον δυνατὸν νὰ ᾖναι ἀτελές, ἡ πρόθεσις ὅμως εἶναι εὐγενής, εἶναι συνέπεια τῶν ἰδεῶν τὰς ὁποίας ἐπρέσβευεν ἡ ἀντιπολίτευσις, καὶ διὰ τοῦτο παρετήρησα εἰς τὸ προεδρεῖον ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ ἐπιτρέψῃ τὴν καθέκαστα συζήτησιν, διότι, διὰ τὸ κατεπεῖγον τοῦ νομοσχεδίου, πιθανὸν νὰ παρεισέφρησαν ἐλλείψεις, τὰς ὁποίας, εἰμὶ βέβαιος, οἱ κύριοι ὑπουργοὶ θέλουσι συμπληρώσει. Ἀνάγκη ὅθεν ὑφίσταται ὅπως κανονίσωμεν τὴν διοίκησιν τοῦ τόπου, οὐχὶ ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν τὸ φίλτρον τοῦ ἐκ Καλαβρύτων βουλευτοῦ πρὸς τὴν διοίκησιν, διότι, ὅσον καὶ ἂν θεωρηθῇ σεβαστόν, ὀφείλομεν νὰ προτιμήσωμεν τὴν ἰδέαν τῶν κυρίων ὑπουργῶν, ὄντων ὑπευθύνων. Κατὰ συνέπειαν, εἶμαι ἤδη πεπεισμένος ὅτι οὐδεὶς τῶν συναδέλφων θ’ ἀντείπῃ κατὰ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου. Καθόσον ἀφορᾷ τὰς τροπολογίας, νομίζω, ὅτι πράγματι εἶναι ἀτελὲς τὸ νομοσχέδιον καθόσον ἀφορᾷ τὸ σῶμα τοῦ Μηχανικοῦ· φρονῶ, ὅτι εἰς τὴν ἰδέαν τῆς Κυβερνήσεως ἦτο νὰ ἐξαιρεθῶσι μόνον οἱ Διευθυνταὶ τοῦ μηχανικοῦ καὶ οἱ ὑπ’ αὐτοὺς ἀξιωματικοί, καὶ αὐτὸ εἶναι ὀρθόν· θὰ ἦτο δὲ ἴσως ὀρθότερον, ἐὰν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐμερίμνα, ἐὰν λάβῃ τὸν καιρόν, νὰ ὑποβάλῃ νόμον εἰδικόν, ἵνα κανονίσῃ τὰ τοῦ σώματος τούτου, τοῦ ἐντελῶς ἀνεξαρτήτου τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας, καὶ νὰ διαιρέσῃ τὸ σῶμα τοῦτο εἰς ἓν σῶμα καθαρῶς στρατιωτικόν, καὶ εἰς σῶμα ἀνῆκον εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν ἐσωτερικῶν καὶ τῶν οἰκονομικῶν, καὶ τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον γνωρίζω ἐκ προκατόχου ὑπουργοῦ, ὅτι μεταξὺ τῶν ἄλλων παραπόνων εἶναι, ὅτι οἱ διευθυνταὶ τοῦ μηχανικοῦ καθὼς καὶ οἱ ὑπ’ αὐτοὺς ἀξιωματικοὶ εἶναι ὑπάλληλοι, ἀνήκοντες συγχρόνως εἰς διάφορα ὑπουργεῖα.

§77ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἔχεις λάθος. Οἱ διευθυνταὶ τοῦ μηχανικοῦ ἐξαρτῶνται κατ’ εὐθεῖαν ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν.

§78ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Τὸ ἠξεύρω· ἠξεύρω ὅμως, ὅτι ὁ νομάρχης, ὁ οἰκονομικὸς ἔφορος, τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, παραγγέλλουσι τοὺς ἐν λόγῳ ἀξιωματικούς.

§79ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Εἶναι ἐκ τῶν καθηκόντων των. Ἀλλὰ νὰ λέγῃς, ὅτι δὲν ἐξαρτῶνται ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν....

§80ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Δὲν εἶπον αὐτό· εἶπον, ὅτι εἶναι στρατὸς ἐξαρτώμενος ἀπὸ τρία ὑπουργεῖα συγχρόνως. Διὰ τοῦτο, κύριοι, νομίζω ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτό, ὅπερ εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα τῆς πείρας ὄχι μόνον τῶν ὑπουργῶν, ἀλλὰ καὶ ἐμοῦ αὐτοῦ, ὁ ὁποῖος πρὸ 12 ἐτῶν πολιτεύομαι, εἶναι ἀνάγκη νὰ τὸ ψηφίσωμεν. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ δὲ εἰδικῶς τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ μηχανικοῦ, εἶμαι τῆς ἰδέας, ὅτι ὁ διευθυντὴς τοῦ μηχανικοῦ καὶ οἱ ὑπ’ αὐτὸν ἀξιωματικοὶ πρέπει νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς τὴν ἐξαίρεσιν αὐτήν, διότι.....

§81ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Διατί δὲν ἐξαιροῦνται καὶ οἱ ἄλλοι ἀξιωματικοί;

§82ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Τώρα θὰ σᾶς ἀπαντήσω·—διότι ὁ προϊστάμενος τῆς διευθύνσεως τοῦ μηχανικοῦ, ἐπὶ πολλὰ ἔτη μένων εἰς ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν νομὸν καὶ διοικῶν τὴν αὐτὴν πάντοτε διεύθυνσιν, διὰ τῶν ἐκ τῆς ὑπηρεσίας σχέσεών του τίθεται εἰς ἄμεσον ἐπαφὴν μὲ τὰ κοινὰ συμφέροντα, διότι ἐνεργεῖ δημοπρασίας, ὑποδεικνύει ἐργολάβους καὶ εὑρίσκεται εἰς ἄμεσον σχέσιν μὲ τὰ συμφέροντα τῶν πολιτῶν τοῦ νομοῦ. Καθόσον ἀφορᾷ τοὺς λοιποὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ στρατοῦ, εὐκταῖον ἦτο ὥστε ἡ ὑπηρεσία τοῦ στρατοῦ νὰ ἦτο τοιαύτη, ὥστε νὰ μὴ ἔδιδε χώραν εἰς ἐξαιρέσεις, αἱ ὁποῖαι νὰ ταχθῶσιν εἰς νομοσχέδιον περὶ δημοσίων ὑπαλλήλων. Ἐὰν ὁ στρατὸς εἶχε τὴν πρέπουσαν διοίκησιν, τοιαύτη ἀνάγκη δὲν θὰ παρίστατο, ἤτοι ἐὰν οἱ ἀξιωματικοὶ δὲν ἤθελον μένει πλέον τῶν δύω ἐτῶν εἰς τὸ αὐτὸ μέρος, ἂν δὲν ὑπῆρχεν ἀριθμὸς ὁλόκληρος ἀξιωματικῶν μήπω ἐξελθόντων τῶν Ἀθηνῶν, ἴσος δὲ ἀριθμὸς μὴ φρουρησάντων εἰς τὴν πρωτεύουσαν τοῦ Κράτους, καὶ πολλοὶ ἄλλοι λόγοι, περὶ ὧν δὲν πρόκειται σήμερον νὰ συζητήσωμεν. Δὲν προβαίνω εἰς τὰ καθέκαστα ὡς πρὸς τοὺς στρατιωτικοὺς τῶν διαφόρων ὅπλων, διότι πρὸ αὐτῶν ὑπάρχουσιν ἐξαιρέσεις ἑτέρων κλάδων ὑπηρεσίας. Καταλήγων, φρονῶ, ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἶναι ἀπόῤῥοια ἀνάγκης, τὸ ὑπηγόρευσεν ἡ πεῖρα, καὶ τὰ κακά, ἅτινα πρὸ πολλοῦ ὑφιστάμεθα, καὶ τῶν ὁποίων ἐκλήθημεν σήμερον νὰ φέρωμεν θεραπείαν.

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις θεωρεῖται περατωμένη, οὐδενὸς ἐγγεγραμμένου ν’ ἀγορεύσῃ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὴν ἀρχήν. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου ά. εἶναι ὑποβεβλημέναι 16 περίπου τροπολογίαι, ἐκτὸς τῆς μεγάλης, τὴν ὁποίαν δὲν θεωροῦμεν ὡς τροπολογίαν. Κατὰ τὸν κανονισμὸν, οἱ προτείναντες παρακαλοῦνται νὰ συνέλθωσιν, ἵνα συμφωνήσωσι καὶ συντάξωσι μίαν.

§84ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ τοὺς προτείναντας τροπολογίας νὰ συνέλθωσι τὴν Δευτέραν εἰς ἓν δωμάτιον τῆς Βουλῆς καὶ νὰ τὰς συγχωνεύσωσιν εἰς μίαν. Κατόπιν ἐγένετο δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον, δι’ εἰδικῆς ἐφ’ ἑκάστου ἄρθρου καὶ ἐπὶ τοῦ συνόλου ψηφοφορίας, εἰς β.ʹ συζήτησιν.

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μεταβαίνομεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς Βουλῆς. Καταλαμβάνει τὴν ἕδραν τοῦ Προέδρου ὁ ἀντιπρόεδρος κ. Καράπαυλος.

§87ΚΑΤΣΙΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, προκειμένου περὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς Βουλῆς, ἔχω ἀνάγκην νὰ μελετήσω τὰ ἔγγραφα, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐστηρίχθη ἡ ἐπιτροπή, ἵνα προτείνῃ τὰς ἐν αὐτῷ ἀναφερομένας πιστώσεις. Παρακαλῶ λοιπὸν ν’ ἀναβληθῇ.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἂν δὲν ψηφισθῇ, δὲν δύναται ὁ πρόεδρος νὰ κάμῃ οὐδεμίαν δαπάνην. Εἴχετε καιρὸν νὰ λάβητε ὅλας τὰς πληροφορίας σας.

§89ΚΑΤΣΙΚΟΠΟΥΛΟΣ. Χθὲς τὸ ἑσπέρας διενεμήθη.

§90ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐγειρόμενοι). Τὴν Δευτέραν, τὴν Δευτέραν.

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπόν, τὴν Δευτέραν πρῶτον ἀντικείμενον ἔσεται ὁ προϋπολογισμὸς τῆς Βουλῆς. Διαλύεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 4 παρὰ 20.