1875.10.16

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 20

Τῆς 16 Ὀκτωβρίου 1875.

(Πέμπτη)

Ὥρᾳ 2 Μ. Μ. Τὴν θέσιν τοῦ προέδρου κατέχει ὁ ἀντιπρόεδρος Ἐ. Κρεστενίτης.

Μετὰ τὴν ἐκφώνησιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου εὑρεθείσης ἐν ἀπαρτίᾳ τῆς Βουλῆς, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως καὶ ἐπεκυρώθησαν.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν διεβίβασεν εἰς τὸ προεδρεῖον ἔγγραφον, δι’ οὗ κοινοποιεῖται εἰς τὴν Βουλὴν ὁ σχηματισμὸς τῆς νέας Κυβερνήσεως ὑπὸ τὴν προεδρείαν τοῦ κυρίου Α. Κουμουνδούρου. (Ὁ Γραμματεὺς ἀναγινώσκει τὸ ἔγγραφον.) Πρὸς τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς τῶν Ἀντιπροσώπων. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ κοινοποιήσω εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι ἡ νέα κυβέρνησις ἐσχηματίσθη ὡς ἑξῆς καὶ ἀνέλαβε σήμερον τὴν διοίκησιν τοῦ Κράτους. ΑΛ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ, Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν. Σ. ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ, ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν. ΑΛ. ΚΟΝΤΟΣΤΑΥΛΟΣ, ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν. ΣΠ. ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ, ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν. ΙΩ. ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ, ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης. ΑΝΔ. ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ, ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν. Γ. ΜΙΛΗΣΗΣ, ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως. Ἐν Ἀθήναις, τῇ 15 Ὀκτωβρίου 1875.

Ὁ Ὑπουργὸς

ΑΛ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ.

§2ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (Πρωθυπουργός). Κύριοι, σκοπὸν δὲν ἔχω νὰ μακρηγορήσω, οὔτε ν’ ἀπαγγείλω ἀπὸ τοῦ βήματος σήμερον πολιτικὸν πρόγραμμα. Μᾶς γνωρίζετε καλῶς· μᾶς γνωρίζετε καὶ ὡς ὑπουργοὺς καὶ ὡς βουλευτὰς καὶ ὡς ἰδιώτας, γνωρίζετε τὰς ἀρχάς μας, γνωρίζετε τὰς πολιτικάς μας πεποιθήσεις καὶ τὰς ἰδέας τὰς ὁποίας ἔχομεν περὶ τῶν ἀναγκῶν τοῦ τόπου, διότι τὰς ἐξεθέσαμεν πολλάκις· δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ τὰς ἐπαναλάβωμεν ἤδη. Τὸ πρόγραμμά μας σᾶς εἶναι γνωστόν· θέλομεν ἐπιμείνει ἀμετακλήτως εἰς αὐτὸ μέχρις ἐσχάτων. Καιρὸς, κύριοι, δυστυχῶς ἐργασιῶν δὲν μᾶς μένει πολὺς, διότι καὶ ἀργὰ συνήλθομεν καὶ αἱ ἐξελέγξεις κατηνάλωσαν πολὺν χρόνον. Διὰ τοῦτο, ἴσως δὲν θὰ ἔχωμεν καιρὸν νὰ συζητήσωμεν καὶ ν’ ἀποφασίσωμεν ἐπὶ ὅλων τῶν ἀντικειμένων καὶ ἐπὶ ὅλων τῶν ἀναγκῶν τοῦ τόπου, αἱ ὁποῖαι ἀπαιτοῦσι ταχεῖαν καὶ σύντονον θεραπείαν· διὰ τοῦτο σκοπεύομεν ἐπὶ τοῦ παρόντος νὰ παρακαλέσωμεν κατὰ προτίμησιν τὴν βουλὴν νὰ ἐργασθῇ ἐπὶ τῶν ἀκολούθων ἀντικειμένων, τὰ ὁποῖα ὁσονούπω θέλομεν ὑποβάλει, διότι νομίζομεν ταῦτα πρὸ πάντων ἀναγκαῖα· ἐὰν δὲ μᾶς μείνῃ καιρὸς, θέλομεν ἀναντιῤῥήτως ἐπιμείνει εἰς τὴν συζήτησιν καὶ τῶν λοιπῶν, τῶν μᾶλλον ἀναγκαίων. Σκοπεύομεν λοιπὸν νὰ παρακαλέσωμεν τὴν βουλὴν νὰ συζητήσῃ ά.) τὸν Νόμον περὶ μεταβολῆς τοῦ φορολογικοῦ συστήματος, τὸν ὁποῖον θέλομεν ὑποβάλει ἐντὸς ὀλίγου· βʹ.) τὸν νόμον, διὰ τοῦ ὁποίου διατίθεται ἡ μοναστηριακὴ περιουσία πρὸς σύστασιν ἀγροτικῆς καὶ γεωργικῆς τραπέζης, τὰ κέρδη τῆς ὁποίας νὰ χρησιμεύσουν ἀποκλειστικῶς εἰς μισθοδοσίαν τοῦ κλήρου· γʹ.) τὸν Νόμον περὶ ἀμέσου ἐκγυμνάσεως καὶ ἐξασκήσεως στρατιωτικῶς μιᾶς τάξεως πολιτῶν καὶ συτάσεως στρατιωτικοῦ ταμείου· δʹ) τὸν Νόμον περὶ καταργήσεως τῆς ἰδιαζούσης δικαιοδοσίας τῶν στρατιωτικῶν διὰ τὰ κοινὰ ἐγκλήματα· έ.) σκοπεύομεν, κύριοι, νὰ σᾶς ζητήσωμεν τὴν ἄδειαν νὰ ἐνεργήσωμεν δάνειον, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ ἐπιληφθῶμεν ἔργου πολὺ ἀναγκαίου, τῆς κατασκευῆς τοῦ σιδηροδρόμου ἀπὸ Πειραιῶς μέχρι Λαμίας· δι’ αὐτοῦ θέλομεν συγκοινωνεῖ μετὰ τῆς Ἀνατολῆς καὶ τῆς Εὐρώπης, γνωρίζετε δὲ πόσον ἀναγκαῖον εἶναι τοῦτο· ϛʹ) τὸν Νόμον περὶ εὐθύνης τῶν ὑπουργῶν· ζʹ) τὸν Νόμον περὶ προσόντων. Δὲν ἀνέφερα, κύριοι, τὸν Νόμον τὸν ἐκλογικὸν, διότι αὐτὸς παρὰ πάντων ἡμῶν θεωρεῖται τῆς πρώτης ἀνάγκης καὶ κατεπείγων. Ἰδοὺ, κύριοι, ἐπὶ τίνων ἀντικειμένων κατὰ προτίμησιν σκοπεύομεν νὰ ζητήσωμεν τὴν ψῆφον καὶ τὴν ἀπόφασίν σας. Κύριοι, ἡ ἐλευθερία, ὅπως ἤδη ἀσφαλίζεται ἀπὸ τοὺς συνταγματικοὺς θεσμοὺς, τὸ σέβας τὸ ἀπόλυτον πρὸς τὸν Νόμον καὶ τὸ σέβας πρὸς τὰς καθεστηκυίας ἐξουσίας, ἰδοὺ τὸ στοιχειῶδες πρόγραμμα, ἐφ’ οὗ στηριζόμενα τὰ ἔθνη δύνανται νὰ ἐλπίζωσι καὶ παρὸν καὶ μέλλον. Τὸ πρόγραμμα αὐτὸ θέλομεν τὸ τηρήσει ἀκριβῶς, ἀμφιβολίαν δὲ δὲν ἔχομεν ὅτι καὶ ἡ βουλὴ θέλει τὸ τηρήσει, καὶ διὰ τούτου ἐλπίζω ὅτι θέλομεν κατορθώσει νὰ ἑτοιμάσωμεν μέλλον λαμπρὸν διὰ τὴν πατρίδα καὶ ἐξασφαλίσωμεν τὸ παρὸν αὐτῆς.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀντικείμενον τῆς σημερινῆς συνεδριάσεως εἶναι ἡ ἐκλογὴ τῶν ἐπιτροπῶν, αἵτινες θὰ σταλῶσιν εἰς τὰς ἐπαρχίας εἰς τὰς ὁποίας ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισεν, ἀλλὰ νομίζω ὅτι πρέπει νὰ προηγηθῇ ἡ ἐκλογὴ τοῦ προέδρου.

§4ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα.

§5ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Κύριε πρόεδρε, εἴπετε νομίζω ὅ,τι εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν δὲν ἀναφέρεται.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν, καὶ ἂς ἀποφασίσῃ. Ἐγκρίνει ἡ Βουλὴ νὰ προηγηθῇ ἡ ἐκλογὴ τοῦ προέδρου;

§7ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§8Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριοι, εἶναι βέβαιον ὅτι τὸ Σῶμα δὲν πρέπει νὰ μένῃ ἄνευ προέδρου, καθὼς ἤκουσα μίαν φωνὴν νὰ λέγῃ· ἀλλ’ εἶναι ἐπίσης καλλίτερον νὰ τηρῶμεν τὰ ἔθιμα τοῦ κοινοβουλίου καὶ τὸν κανονισμὸν αὐτοῦ, ὁ ὁποῖος διαγράφει πῶς καταρτίζεται ἡ ἡμερησία διάταξις. Θὰ ἦναι πρωτάκουστον, κύριε πρόεδρε, ἐὰν καθ’ ἣν στιγμὴν μόλις μανθάνει ἡ Βουλὴ ὅτι ὁ ἔντιμος πρόεδρος τῆς Βουλῆς, καὶ τὸ μανθάνει τοῦτο ἐπισήμως, ἐκλήθη καὶ ἐσχημάτισεν ὑπουργεῖον, αὐτὴν ταύτην τὴν στιγμὴν, πρὶν ἢ ἡ Βουλὴ σκεφθῇ, νὰ προβῇ ἐπὶ ἑνὸς ἀντικειμένου τόσον σπουδαίου, οἷον εἶναι τὸ τῆς ἐκλογῆς τοῦ προέδρου, καὶ τὸ ὁποῖον εἰς ὅλας τὰς περιστάσεις κατὰ τὸ παρελθὸν ὡρίζετο καθ’ ἡμέραν προσδιωρισμένην, καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλὰ ἐλάμβανε πάντοτε καὶ πολιτικὴν σημασίαν. Νὰ λέγουν οἱ κύριοι, ὅτι τοῦτο εἶναι ἀντικείμενον τὸ ὁποῖον ἀποφασίζει ἡ πλειονοψηφία, τοῦτο δὲν ἀρκεῖ, διότι ὡς πρὸς τοῦτο ἡ Βουλὴ ἔχει πάντοτε ἕνα ὁδηγὸν, καὶ σεβομένη ἑαυτὴν, ὀφείλει νὰ ἀκολουθήσῃ τὸν κανονισμὸν καὶ τοὺς νόμους τῆς πολιτείας, τοὺς ὁποίους ἐπικαλεῖσθε ὅτι θὰ τηρήσητε, καὶ τὰ παραδεδεγμένα ἔθιμα κατὰ τὸ παρελθόν. Ἡ πλειονοψηφία βεβαίως εἶναι κυρία νὰ πράξῃ ὅ,τι ἂν θέλῃ, ἀλλ’ ὑπεράνω τῆς πλειονοψηφίας εἶναι ὁ νόμος, τὸν ὁποῖον ὀφείλομεν νὰ σεβασθῶμεν. Διὰ τοῦτο νομίζω ὅτι δὲν δύναται νὰ γείνῃ ἐκλογὴ προέδρου.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ, κύριοι, ἀπεφάσισε.

§10ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ὑπάρχῃ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν ἡ ἐκλογὴ τοῦ προέδρου τῆς Βουλῆς, διότι κατὰ τὴν τελευταίαν συνεδρίασιν αὐτῆς ἡ Βουλὴ εἶχε τὸν τακτικόν της πρόεδρον ἐν ἐνεργείᾳ· σήμερον δὲ, ὅτε ἔγινε γνωστὸν ἐπισήμως ὅτι ὁ πρόεδρος τῆς Βουλῆς μετέβαλε θέσιν καὶ ἔγινε πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι ἀνάγκη νὰ γείνῃ νέα ἐκλογὴ πρὸς ἀντικατάστασιν τοῦ προέδρου τῆς Βουλῆς· ἀπὸ χθὲς ἡ θέσις τοῦ προέδρου ἐχήρευσεν, ἑπομένως οἱ κύριοι βουλευταὶ ἀπὸ χθὲς ἐσκέφθησαν περὶ τοῦ καταλλήλου προσώπου, τὸ ὁποῖον ἔμελλε νὰ ἀντικαταστήσῃ τὸν πρῴην πρόεδρον τῆς Βουλῆς. Δὲν βλέπω ὅθεν τὸν λόγον, διατὶ ἡ Βουλὴ δὲν δύναται νὰ τροποποιήσῃ τὴν ἡμερησίαν διάταξιν καὶ νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐκλογὴν τοῦ προέδρου ἀμέσως σήμερον· ἐὰν ὑπῆρχε μὲν ἀντίῤῥησις ἀπό τινος σπουδαίας μερίδος τῆς Βουλῆς διὰ νὰ σκεφθῇ περὶ τοῦ προέδρου αὐτῆς, ἴσως αὐτὴ ἡ παρατήρησις τοῦ προαγορεύσαντος εἶχεν ἀξίαν τινά. Ἀλλ’ ὅταν ἡ Βουλὴ φαίνηται ὁμόφωνος ὅπως προβῇ εἰς τὴν ἐκλογὴν, νομίζω ὅτι ἡ πρότασις τῆς ἀναβολῆς δὲν δύναται νὰ ὑποστηριχθῇ λογικῶς. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Βουλὴν νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐκλογὴν τοῦ προέδρου καὶ αὔριον νὰ προβῶμεν εἰς τὰς ἐργασίας μας, διότι, καθὼς σᾶς εἶπεν ὁ πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, δὲν μᾶς μένει πολὺς καιρὸς ὅπως ἀσχοληθῶμεν ἐπὶ ὅλων τῶν σπουδαίων ζητημάτων, τὰ ὁποῖα ὀφείλομεν νὰ τελειώσωμεν.

§11ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἀγνοῶ τὶ εἷς τῶν προαγορευσάντων ἠννόει, εἰπὼν ὅτι μένομεν ἄνευ προέδρου. Εὐτυχῶς ἔχομεν τρεῖς ἀντιπροέδρους, ἐκλεχθέντας πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ ν’ ἀναπληρῶσι τὸν πρόεδρον εἴτε κωλυόμενον εἴτε ἐλλείποντα· ἔχομεν προσέτι καὶ κανονισμόν, ὁδηγὸν δὲ πρέπει νὰ ἔχωμεν αὐτὸν εἰς τὴν παροῦσαν περίστασιν ὅπως καὶ ὡς πρὸς ὅλας τὰς ἄλλας πράξεις μας. Ἡ πλειονοψηφία δύναται νὰ μὴ παρακολουθήσῃ οὔτε κανονισμὸν οὔτε νόμον καὶ νὰ ἀποφασίσῃ ὅ,τι θέλει, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι εὐλόγως ἀντικείμενον ψηφοφορίας ἡ τήρησις ἢ μὴ τῶν διατάξεων τοῦ κανονισμοῦ. Κατὰ τὸν κανονισμόν, ἵνα ψηφισθῇ τι πρέπει νὰ ᾖναι ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει. Δύναται νὰ ἐπέλθῃ τροποποίησις ὡς πρὸς τὰ ὑπὸ συζήτησιν ἀντικείμενα τὰ ἐμπεριεχόμενα ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, ἀλλὰ ἀπόφασις νὰ γείνῃ παρὰ τῆς Βουλῆς καὶ ἀπόφασις ὁριστικὴ καὶ ἀνέκκλητος, χωρὶς ἡ ἀπόφασις αὕτη νὰ ᾖναι προηγγελμένη διὰ τῆς ἡμερησίας διατάξεως, τοῦτο εἶναι παράβασις τοῦ κανονισμοῦ, ἣν δύναται ἡ πλειονοψηφία νὰ πράξῃ, ἀλλὰ διὰ καταφανεστάτης καταχρήσεως τῆς ἰσχύος αὑτῆς.

§12ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀντικρούσω τὰς τελευταίας λέξεις, διότι πρέπει νὰ γείνῃ φανερὸν ὅτι, ἐὰν προβῶμεν εἰς τὴν ἐκλογὴν τοῦ προέδρου, δὲν παραβαίνομεν κανένα νόμον. Οὐδείς, κύριοι, ἐξ ἡμῶν ἤθελε προβῆ εἰς τὴν ἐκλογὴν τοῦ προέδρου, ἐὰν εἶχε τὴν πεποίθησιν ὅτι δι’ αὐτοῦ παραβιάζει τὸν κανονισμὸν τῆς Βουλῆς. Ἀλλ’ αὐτὸς ὁ κανονισμὸς τῆς Βουλῆς χορηγεῖ τὸ δικαίωμα οὐχὶ μόνον νὰ τροποποιήσωμεν τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ἀλλὰ καὶ γενομένης προτάσεώς τινος, ἐὰν θεωρηθῇ κατεπείγουσα, νὰ προβῶμεν ἀμέσως εἰς τὴν συζήτησιν· εἶναι δὲ λίαν κατεπείγουσα ἡ περὶ ἐκλογῆς τοῦ προέδρου πρότασις. Ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀνήκω εἰς τὸ προεδρεῖον τῆς Βουλῆς, ὀφείλω ὅμως νὰ παρατηρήσω, ὅτι ἐν ὅσῳ λείπει ὁ πρόεδρος τίποτε δὲν δύναται νὰ γείνῃ. Ὅταν ἡ πλειονοψηφία τῆς Βουλῆς ἐπιμένῃ, ὅτι οὔτε μίαν στιγμὴν δὲν πρέπει νὰ μένῃ ἄνευ προέδρου ἡ Βουλή, εἶναι ἐντὸς τοῦ κανονισμοῦ καὶ τοῦ νόμου καὶ δὲν θὰ παραβῇ κανένα νόμον, ἐὰν προβῇ εἰς τὴν ἐκλογήν. Κατὰ συνέπειαν προτείνω νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἐκλογὴν τοῦ προέδρου.

§13ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Κύριε πρόεδρε, ἐπικαλοῦμαι τὴν τήρησιν τῶν νόμων καὶ τὴν τήρησιν τῶν κεκανονισμένων, τὴν ὁποίαν ἐσύστησεν ὁ πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως πρὸ ὀλίγου καταβὰς τοῦ βήματος. Οὐδεὶς δύναται ν’ ἀρνηθῇ τὸ γεγονὸς ὅτι, ἀφ’ ὅτου ἡ ἑλληνικὴ πολιτεία ὑπάρχει, ἡ ἐκλογὴ τοῦ προέδρου ὡρίζετο πρίν, συνήρχοντο οἱ βουλευταὶ ἐντὸς τοῦ βουλευτηρίου καὶ ἔλεγον, τὴν δεῖνα ἡμέραν θὰ κάμωμεν τὴν ἐκλογὴν τοῦ προέδρου. Ἡ ἡμερησία διάταξις εἶχε προσδιορίσει διὰ σήμερον τὴν ἐκλογὴν τῶν ἐπιτροπῶν, αἱ ὁποῖαι θὰ ἐξετάσωσι τὰς ἐκλογὰς, τὰς εὑρισκομένας εἰσέτι ὑπὸ ἀνάκρισιν· τοῦτο συνήλθατε νὰ ἀποφασίσητε, εἰς τοῦτο μόνον δυνάμεθα νὰ καταγίνωμεν. Ἡ ἐκλογὴ τοῦ προέδρου δὲν εἶναι λίαν κατεπείγουσα, δύναται νὰ ἀναβληθῇ, ἂν θέλητε, δι’ αὔριον, διότι, καθὼς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος κ. Τρικούπης, ἔχομεν τρεῖς ἀντιπροέδρους, καὶ εἰς τὴν περίστασιν ταύτην ἀναπληροῦται ἡ ἔλλειψις τοῦ προέδρου. Μία φράσις τοῦ ἐντίμου προαγορεύσαντος ἐκτύπησε τὰ ὦτά μου, καθὼς πιστεύω ἐκτύπησε καὶ ἄλλων ὅσοι ἐπρόσεχον· «ἐὰν ὑπῆρχέ τις μεγάλη μερὶς ἥτις νὰ ἐζήτει τὴν ἀναβολὴν, εἶπεν, ἤθελον τὸ παραδεχθῆ· ἀλλὰ πόσοι εἶναι οἱ ἀντιλέγοντες;» Κύριοι συνάδελφοι, ἡ θέσις τὴν ὁποίαν κατέχετε σᾶς ἐπιβάλλει τὸ καθῆκον καὶ ὀφείλετε νὰ σεβασθῆτε καὶ τὸν ἕνα, ὅταν σᾶς λέγῃ ὅτι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ πράξητε εἶναι ἐναντίον τοῦ κανονισμοῦ, τῶν ἐθίμων καὶ τῶν προηγουμένων· ἔχω ἀνάγκην ἐγὼ νὰ σκεφθῶ. Ἡ Βουλὴ σήμερον μόλις ἔμαθεν, ὅτι ὁ πρόεδρος αὐτῆς ἔγεινε πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, τοῦτο σήμερον ἀνηγγέλθη εἰς τὴν Βουλήν· λοιπὸν σήμερον δὲν ἔχομεν νὰ κάμωμεν τίποτε ἄλλο, παρὰ νὰ καταγίνωμεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Ἡ πλειονοψηφία δύναται νὰ ἀποφασίσῃ ὅ,τι θέλει, καὶ ἡ ἀπόφασίς της εἶναι σεβαστὴ ὅταν ὁ ἀριθμὸς τῶν ψήφων τὴν καταρτίζῃ· ἀλλ’ ἂς ἐνθυμηθῶμεν τὰ προηγούμενα πλειονοψηφίας ἄλλης, διότι, ὅπως θέλετε νὰ ἐξετάσητε τὸ πρᾶγμα, εἶναι παράβασις τοῦ κανονισμοῦ, τῶν ἐθίμων καὶ ὅσων μέχρι τοῦδε ἐπράξαμεν. Κατόπιν λοιπὸν ὅλων τούτων δὲν πρέπει νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἐκλογὴν, διότι, ἂν οὐχὶ ἄλλος, ἐγὼ τοὐλάχιστον αὐτὴν τὴν στιγμὴν δὲν ἠξεύρω ποῖον νὰ ἐκλέξω· ὀφείλετε νὰ μὲ εἰδοποιήσητε, διὰ νὰ ἔχω καιρὸν νὰ σκεφθῶ.

§14ΖΩΧΙΟΣ. Δὲν εὔχομαι, ἀλλ’ ὑποθέτω ὅτι ἀποθνήσκετε καὶ οἱ τρεῖς ἀντιπρόεδροι (ἀποτείνεται πρὸς τὸν προεδρεύοντα) καὶ οἱ τέσσαρες γραμματεῖς (ἱλαρότης). Τί θὰ κάμωμεν; πρέπει νὰ ἐγγράψωμεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τὴν ἐκλογὴν τῶν διαδόχων; δὲν ἠμποροῦμεν νὰ προχωρήσωμεν περαιτέρω; Ἐγὼ σᾶς λέγω ὅτι ἡ Βουλὴ εἶναι ἀκέφαλος· εἶναι ἀκέφαλος ναὶ ἢ ὄχι; καὶ ὅτι εἶναι ἀκέφαλος, οὐδεὶς ἀντιλέγει, διότι, ἐὰν δὲν ἦτο ἀκέφαλος, ἦτο περιττὸν νὰ κάμωμεν τὴν ἐκλογὴν αὔριον. Σᾶς προέταξαν ὡς φοβερὸν νόμον, τὸν ὁποῖον δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ὑπερβῆτε, τὸν κανονισμόν· καὶ βεβαίως ἡ ἡμερησία διάταξις ἔχει σκοπόν τινα καὶ δὲν δύνασθε νὰ τὴν μεταβάλητε· ἀλλὰ τί λέγει ὁ προλαλήσας; «θέλω νὰ ἔχω καιρὸν νὰ μελετήσω τίνα νὰ ἐκλέξω». Ἐὰν ᾖναι ἀληθὲς ὅ,τι λέγει, πρέπει νὰ ἀναβληθῇ ἡ ἐκλογή. Ἀλλὰ πιστεύετε ὅτι ἀληθῶς ὁ προλαλήσας ἔχει ἀνάγκην νὰ σκεφθῇ ὁλόκληρον νύκτα ποῖον θὰ ἐκλέξῃ πρόεδρον; Ἐὰν παίζῃ μὲ τὰς λέξεις, εἶναι ἄλλος ὁ λόγος, ἀλλὰ ἐὰν ἀποβλέψῃ εἰς τὰ πράγματα, θὰ παρατηρήσῃ τὸ ἐναντίον. Ἐνθυμηθῆτε δὲ ὅτι ἡ Βουλὴ ἔρχεται μετὰ μίαν εἰρηνικὴν ἐπανάστασιν, συνέρχεται δὲ νὰ πράξῃ κἄτι τι, καὶ εἰς τὸ πρῶτον αὐτῆς βῆμα τῆς λέγομεν «μὴ ζητῇς νὰ γίνῃς πλήρης», ἀλλὰ τί; «ἐὰν δὲν ἀναβάλῃς τὴν ἐκλογὴν τοῦ προέδρου ἕως οὗ μελετήσω ὅλην τὴν νύκτα, ἕως τὸ πρωΐ, τί θὰ πράξω, θὰ παρανομήσῃς.» Εἶναι ὅμως, νομίζω, ἀνάξιον νὰ δώσωμεν προσοχὴν εἰς αὐτοὺς τοὺς λόγους. Ἀκέφαλος δὲ Βουλή, χωρὶς ἀνάγκης, δὲν πρέπει νὰ μένῃ, πρέπει δὲ νὰ προχωρήσωμεν νὰ ἐκλέξωμεν τὸν πρόεδρόν μας, διότι ἄλλως ἡ Βουλὴ εἶναι μηδέν.

§15Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε πρόεδρε, δὲν πρόκειται περὶ πράγματος τόσον ἐπουσιώδους, ὁποῖον τὸ ἐχαρακτήρισεν ὁ προλαλήσας κύριος Ζωχιός. Θὰ ὑπομνήσω εἴς τινα τῶν προαγορευσάντων, τὸν ἐξ Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς βουλευτὴν κύριον Παπαμιχαλόπουλον, ὅτι κατὰ τὸ 1868, ὅταν ἐδέσποζε πάλιν ἡ πίεσις καὶ ἡ βία ἐντὸς τοῦ κοινοβουλίου τούτου (θόρυβος), τότε ἐπαρουσιάσθη νομοσχέδιόν τι μικρᾶς ἀξίας, καὶ ἡ Βουλὴ παρασυρθεῖσα, διότι τὸ ὑπουργεῖον ἐζήτησε τὸ κατεπεῖγον, καὶ μὴ δώσασα προσοχὴν δι’ ἐκεῖνο τὸ νομοσχέδιον, ὑπέβαλεν εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν αὐτό. Τῳόντι ἡ Βουλή, μὴ προσέξασα διὰ τὸ ἐπουσιῶδες τοῦ πράγματος, ἐθεώρησε, χωρὶς νὰ τυπώσῃ, ὡς κατὰ πρώτην φορὰν ἀναγνωσθὲν αὐτὸ κατὰ τὴν διάταξιν τοῦ Συντάγματος. Μετὰ ὀκτὼ ἡμέρας, κύριοι, εἰσέρχεται εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον περὶ δανείου 100,000,000 καὶ φέρεται ἡ ἀντίῤῥησις ὅτι πρέπει αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον νὰ διέλθῃ ὅλας τὰς διατυπώσεις· τί μᾶς ἐπρότεινεν ἡ πλειονοψηφία; ἔχομεν προηγούμενα. Καὶ ποῖον ἦτο τὸ προηγούμενον; τὸ τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου, τὸ ὁποῖον σᾶς προεῖπον· καὶ ἡ πλειονοψηφία, ἐρειδομένη ἐπὶ τοῦ προηγουμένου ἐκείνου, ἐπέρασεν εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν χωρὶς νὰ τυπωθῇ, χωρὶς νὰ μελετηθῇ, νομοσχέδιον περὶ δανείου 100,000,000. Τοιαῦτα εἶναι τὰ ἀποτελέσματα, ὅταν δὲν ἀκολουθῇ ἡ Βουλὴ τὸν κανονισμόν, καὶ διὰ τοῦτο ἐδέησε νὰ διατυπωθῶσιν ἐν τῷ κανονισμῷ αἱ διατυπώσεις, καθ’ ἃς πρέπει νὰ ἐργάζηται ἡ Βουλή. Σᾶς εἶπον οἱ προαγορεύσαντες, σᾶς λέγω καὶ ἐγὼ καὶ σᾶς ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἡ πλειονοψηφία ἠμπορεῖ νὰ κάμῃ ὅ,τι θέλει, ἀλλὰ νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ καθιεροῖ τοιαῦτα προηγούμενα, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ ἔχωσι κακὰς συνεπείας.

§16ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι λυπηρὸν, κύριοι, διότι ἡ Βουλὴ χάνει τὸν καιρόν της περιστρεφομένη εἰς γενικὰς συζητήσεις. Ἐνῷ πρόκειται περὶ ἁπλουστάτου ζητήματος, τῆς ἐκλογῆς τοῦ προέδρου, ἐγεννήθη συζήτησις ὅλως ματαία καὶ ἄσκοπος, δυναμένη ν’ ἀποῤῥοφήσῃ ἴσως ὁλόκληρον τὴν ἡμέραν. Ἡ Βουλὴ, εἶπον, ὅτι δὲν δύναται νὰ προβῇ εἰς τὰς ἐργασίας αὐτῆς ἄνευ τοῦ προέδρου της, διότι εἶναι ἀκέφαλος. Τί ἄλλο ἁπλούστατον, παρὰ νὰ ἀποφασίσῃ νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐκλογὴν τοῦ προέδρου, καὶ ἐὰν ἡ γνώμη τῆς Βουλῆς ᾖναι κατηρτισμένη, θὰ ἀναδείξῃ τὸν πρόεδρόν της, ἐὰν δὲν ᾖναι κατηρτισμένη, θὰ μείνῃ δι’ αὔριον ἡ ἐκλογὴ ὅπως σκεφθῇ ἡ Βουλή. Ἀλλ’ οἱ κύριοι ἔνθερμοι συνήγοροι τοῦ κανονισμοῦ ἀνατρέχουσιν εἰς περιστάσεις παρωχημένας· αἱ τοιαῦται ὅμως συζητήσεις, τοῖς λέγω, δὲν πρέπει νὰ ἔρχωνται ἐξ ἀπίνης ἐντὸς τοῦ σώματος, διότι δύνανται νὰ προκαλέσωσι συζητήσεις ἀτελευτήτους. Δὲν δύναμαι νὰ παραδεχθῶ ὅτι ἐντὸς τοῦ κοινοβουλίου δύναται νὰ ἰσχύσῃ ἡ βία καὶ ἡ παρανομία, διότι ἐνώπιον τῆς πλειονοψηφίας ὀφείλει ἡ μειονοψηφία νὰ ὑποκύπτῃ ἀγογγύστως, καὶ ἐπειδὴ ὁ κύριος βουλευτὴς Καλαβρύτων ἀνέφερεν ὅτι κατὰ τὰ 1868 ἡ τότε Κυβέρνησις ἔλαβε νομοσχέδιον περὶ 100,000,000, ἔχω τὴν τιμὴν νὰ εἴπω εἰς αὐτὸν ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο ἐψηφίσθη παμψηφεὶ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, διότι τόσον σπουδαῖαι ἦσαν αἱ τότε περιστάσεις, ὥστε ἐπέβαλον τὸ καθῆκον τοῦτο εἰς τὴν Βουλήν. Ἀλλὰ δὲν πρέπει σήμερον νὰ ἐξετάσωμεν ζητήματα τόσον μεμακρυσμένης ἐποχῆς, καὶ ἡ Βουλὴ ὀφείλει νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐκλογὴν τοῦ προέδρου, διὰ νὰ δυνηθῶμεν νὰ ἀρχίσωμεν τὰς ἐργασίας, χωρὶς νὰ χάνῃ τὸν καιρόν της εἰς ματαίας καὶ ἀκαίρους συζητήσεις. Παρακαλῶ δὲ τὴν Βουλὴν νὰ ἀποφασίσῃ, ὅτι δύναται νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐκλογὴν τοῦ προέδρου αὐτῆς σήμερον.

§17ΖΩΧΙΟΣ. Κύριε πρόεδρε, ἐπικαλοῦνται τὸν Κανονισμὸν, τὸν ἐπικαλοῦμαι καὶ ἐγώ. (Ἀναγινώσκει τὸ ἄρθρ. 8 τοῦ Κανονισμοῦ). Μετὰ τὴν ἐξέλεγξιν τῶν ἐκλογῶν, ἐκλέγεται ὁ πρόεδρος· ἔχετε νὰ εἴπητε τί ἐναντίον; αὐτὸ λέγει ὁ Κανονισμὸς, μετὰ τὴν ἐξέλεγξιν τῶν ἐκλογῶν γίνεται ὁ πρόεδρος.

§18ΤΙΝΕΣ. Ἀρκετά.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ γείνῃ ἀμέσως τώρα ἡ ἐκλογὴ τοῦ προέδρου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη· νὰ προσέλθῃ εἷς τῶν ἀντιπροέδρων καὶ δύω ψηφολέκται. Γίνεται μυστικὴ ψηφοφορία διὰ ψηφοδελτίων, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τοῦ ἀντιπροέδρου Καραπαύλου καὶ τῶν ψηφολεκτῶν Ῥουσοπούλου καὶ Ξυδιᾶ.

§20ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ (προεδρεύων). Κύριοι βουλευταὶ, ἐπὶ 132 ψηφοφορησάντων ὁ κ. Ζαΐμης ἔλαβε ψήφους 131 καὶ εὑρέθη 1 λευκή. Ἑπομένως πρόεδρος τῆς Βουλῆς ἐξελέχθη ὁ κύριος Θρασύβουλος Ζαΐμης, ὁ ὁποῖος παρακαλεῖται νὰ καταλάβῃ τὴν θέσιν του. (Ὁ κύριος Ζαΐμης ἀνέρχεται καὶ καταλαμβάνει τὴν ἕδραν τοῦ Προέδρου).

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὀφείλω ἐν πρώτοις νὰ ἐκφράσω πρὸς ὑμᾶς τὴν εὐγνωμοσύνην μου, διὰ τὴν εὐμενῆ ὑπὲρ ἐμοῦ ψῆφόν Σας. Εἶχον πολλοὺς λόγους ν’ ἀποποιηθῶ τὴν τιμὴν, μεθ’ ἧς μὲ περιεβάλετε σήμερον· ἀλλ’ ἡ ἐκφρασθεῖσα ζωηρῶς θέλησις Ὑμῶν μοὶ ἐπιβάλλει ν’ ἀποδεχθῶ τὴν ἀπόφασιν ταύτην. Πρὸ δύω σχεδὸν ἐτῶν ἕτερον κοινοβούλιον μὲ ἀνεβίβασε τὸ τρίτον ἐπὶ τῆς ἕδρας ταύτης· ἀλλὰ δυστυχῶς τὰ πράγματα διέψευσαν τὰς προσδοκίας, ὑπὸ τὸ κράτος τῶν ὁποίων ἀπεδεχόμην τότε τὰ καθήκοντα τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς. Ὑπὸ οἰωνοὺς αἰσιωτέρους καὶ προσδοκίας θετικωτέρας, ἀποδέχομαι σήμερον τὸ ἀξίωμα τοῦτο. Ἡ τελευταία πολιτικὴ μεταβολὴ, ἡ μετὰ πολλοὺς ἀγῶνας συντελεσθεῖσα, ὑπόσχεται τὴν πραγματίωσιν τῶν προσδοκιῶν τούτων. Ἡ ἀκώλυτος λειτουργία τοῦ Συνταγματικοῦ πολιτεύματος, εἶπον, κύριοι, ἄλλοτε, ὄχι μόνον θέλει συντελέσει εἰς τὴν πρόοδον καὶ τὴν εὐημερίαν τοῦ τόπου, ἀλλὰ θέλει κρατύνει καὶ τὸν Συνταγματικὸν θρόνον. Ὁ χρόνος οὐ μόνον δὲν ἐτροποποίησε τὴν γνώμην μου ταύτην, ἀλλ’ ἔτι μᾶλλον τὴν ἰσχυροποίησεν. Ἀπόκειται εἰς τὸ κοινοβούλιον, τὸ ὁποῖον ἔχει μεγάλην ἀποστολὴν, ἣν εὐγλώττως πρό τινων ἡμερῶν διέγραψεν ὁ ἀξιότιμος προκάτοχός μου, ἀπόκειται, λέγω, εἰς τὸ κοινοβούλιον κατὰ πλεῖστον ἡ πραγματοποίησις τῶν προσδοκιῶν καὶ τῶν πόθων τοῦ τόπου. Εἰμὶ πεπεισμένος, ὅτι ἅπαντες ἐν τῷ περιβόλῳ τούτῳ ἐμφορούμενοι ὑπὸ τῆς ἰδέας, ὅτι ἐπέστη ὁ χρόνος τῶν πραγμάτων καὶ οὐχὶ τῶν λόγων, θέλομεν ὑποστηρίξει τὸ νέον ὑπουργεῖον εἰς τὴν δυσχερῆ ἀποστολήν του, καὶ διὰ συζητήσεων σπουδαίων καὶ ἀποφάσεων πεφωτισμένων θέλομεν συντελέσει εἰς τὴν βελτίωσιν τῶν πραγμάτων τῆς πατρίδος. Κύριοι, κατὰ τὴν ἡμερησίαν διάταξιν ὀφείλομεν νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἐκλογὴν τῶν ἐπιτροπῶν, αἵτινες θὰ ἀποσταλῶσιν εἰς τὰς διαφόρους ἐπαρχίας. Δὲν γνωρίζω ἂν ᾖναι ἕτοιμα τὰ ψηφοδέλτια· ὀφείλω ὅμως νὰ ὑπομνήσω εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι κατὰ προηγουμένην νομολογίαν πέμπονται καὶ ἐπιτηρητικαὶ ἐπιτροπαὶ εἰς ἐκλογὰς αἱ ὁποῖαι ἐνεργοῦνται διαρκουσῶν τῶν συνεδριάσεων τῆς Βουλῆς. Ἐπειδὴ δὲ πρόκειται νὰ ἐνεργηθῇ εἰς τὸ Γύθειον ἐκλογὴ, ὀφείλω νὰ ἐρωτήσω τὴν γνώμην τῆς Βουλῆς, ἂν θὰ ἀκολουθήσῃ τὴν νομολογίαν ταύτην.

§22ΤΙΝΕΣ (δεξιόθεν). Μάλιστα, μάλιστα.

§23ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εἶμαι ἐναντίος.

§24Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Αὐτὸ, κύριοι, τὸ ζήτημα εἶναι ζήτημα νέον διὰ τὴν ὑφισταμένην Βουλήν. Τί ἔκαμον αἱ παλαιαὶ Βουλαὶ δὲν ἔρχομαι νὰ ἐξετάσω· θὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἀποστολὴν τῶν ἐπιτροπῶν, διότι τὸ ἀπεφάσισεν ἡ Βουλὴ, ἀνεξαρτήτως τῶν προηγουμένων.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ ἀντιπροσωπευτικὰ σώματα, κύριε Μαυρομιχάλη, ἔχουν νομολογίαν τινα, τὴν ὁποίαν συνήθως τὰ ἑπόμενα σώματα ἀποδέχονται.

§26Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἐγὼ σήμερον συζητῶ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀπεφασίσθη, νὰ σταλῇ ἐπιτροπὴ εἰς τὰς ἐπαρχίας Βονίτσης, Σπετσῶν, Λευκάδος καί τινων ἄλλων· τίποτε ἄλλο μέχρι τοῦδε δὲν ἀπεφάσισεν ἡ Βουλή.

§27Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐπὶ τοῦ ἰδίου πράγματος ἐγένετο μία τροποποίησις.

§28Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Νὰ γείνῃ συζήτησις προηγουμένως ἐπὶ τῆς τροποποιήσεως.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἠμποροῦμεν νὰ προβῶμεν σήμερον εἰς τὴν ἐκλογὴν τῶν ἐπιτροπῶν· τὸ ζήτημα ἂν πρέπῃ νὰ σταλῇ καὶ εἰς τὸ Γύθειον....

§30Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Νὰ τὸ συζητήσωμεν αὐτό.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὥστε αὔριον ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει νὰ τεθῇ ἡ συζήτησις περὶ ἀποστολῆς ἐπιτροπῶν.

§32Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ὑπάρχει τοιαύτη πρότασις;

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει τοῦ κ. Παπακώστα, τοῦ κ. Πετιμεζᾶ καὶ ἄλλων.

§34ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε πρόεδρε, σᾶς παρακαλῶ· ἤκουσα ὅτι περιωρίσατε τὸ ζήτημα τῆς ἐπιτροπῆς εἰς τὸν δῆμον Γυθείου· ἐκλογαὶ ἠκυρώθησαν καὶ ἄλλαι, ἀλλ’ ἐννοεῖται ὅτι εἰς ὅλας τὰς ἐκλογὰς δὲν εἶναι κατορθωτόν, διότι ἡ ἐκλογὴ Βονίτσης ἐτελείωσε δυστυχῶς. Ἂν τὸ μέτρον ᾖναι γενικόν, νομίζω πρέπει νὰ ᾖναι εἰς ὅλας· ἄλλως θὰ κηρυχθῶμεν κατὰ τοῦ μέτρου.

§35ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν πταίει ἡ Βουλή, διότι ἡ Κυβέρνησις δὲν διεφώτισεν αὐτὴν ὅτι θὰ γείνῃ τὴν δεῖνα ἡμέραν ἡ ἐκλογή, ὥστε νὰ λάβῃ πρόνοιαν· ἐγὼ ἤμην εἰς τὴν Βουλὴν πάντοτε, ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶπε τίποτε. Δὲν σᾶς ζητοῦμεν εὐθύνην, ἀλλὰ θαυμάζομεν καὶ ἀποροῦμεν, διότι φέρετε τοιαῦτα ζητήματα σεῖς οἱ ἴδιοι, οἱ ὁποῖοι ὄντες ὑπουργοὶ καὶ εὑρόντες αὐτὸ τὸ προηγούμενον, τὸ ὁποῖον εἶναι μία ἀσφάλεια καὶ ἐγγύησις κατὰ πάσης παρεκτροπῆς τῶν ἐπαρχιακῶν κομμάτων, ὠφείλατε νὰ ἔλθητε εἰς τὴν Βουλὴν καὶ μᾶς εἴπητε «ἠκυρώσατε τὴν ἐκλογὴν Βάλτου, ἐντὸς τῆς νομίμου προθεσμίας σκοπεύομεν νὰ διατάξωμεν τὴν ἐπανάληψιν αὐτῆς· σᾶς τὸ ἀναγγέλλω, διότι ἡ Βουλὴ ἴσως θέλει νὰ σταλῇ ἐπιτηρητικὴ ἐπιτροπή.» Αὐτὸ τὸ μέτρον εἶναι γενικόν, δὲν ἐλήφθη εἰδικῶς διὰ μίαν ἐπαρχίαν, εἶναι συνήθεια καὶ παράδοσις ἐν τῷ κοινοβουλίῳ. Κάλλιστα ἐγνωρίζατε τὴν συνήθειαν ταύτην· διατὶ λοιπὸν σκοπίμως, ὡς εἴπετε, δὲν ἐκάμετε ἐν τῇ Βουλῇ τὴν κοινοποίησιν τὴν ὁποίαν ἐπὶ τοῦ προκειμένου ὠφείλατε νὰ κάμητε;

§36ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ περιορίζηται ἐντὸς τοῦ κύκλου τῶν δικαιωμάτων αὐτῆς, καὶ ἡ Κυβέρνησις ἔχει ἴδιον κύκλον δικαιωμάτων καὶ ὀφείλει νὰ μὴ ἐπιτρέπῃ εἰς τὴν Βουλὴν νὰ εἰσέρχηται εἰς τὸν κύκλον τοῦτον. Τὸ μέτρον, ὅπερ συνιστῶσί τινες ἐπικαλούμενοι προηγούμενα, τοῦ νὰ ἀποστέλληται ἐπιτροπὴ ὅπως ἐπιτηρῇ τὴν ἐκλογήν, ἐνεργουμένην συνεπείᾳ ἀκυρώσεως τῆς προηγουμένης, εἶναι μέτρον δυσπιστίας πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ἀφ’ ἑνὸς καὶ ἀφ’ ἑτέρου παραβίασις τοῦ συντάγματος. Κατὰ τὸ σύνταγμα, ἡ Βουλὴ δὲν δύναται νὰ ὑποκαταστήσῃ ἑαυτὴν εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν· ἡ Βουλή, ἐπιλαμβανομένη δικαιωμάτων ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, ἐξέρχεται τῶν ὁρίων αὐτῆς καὶ προσβάλλει τὴν Κυβέρνησιν, ἰδιοποιουμένη δικαιώματα ἀνήκοντα εἰς ἐκείνην. Νομίζω ὅτι ἡ Βουλή, προβαίνουσα εἰς ἀποστολὴν ἐπιτροπῆς εἰς τὸν δῆμον Γυθείου, ἵνα ἐπιτηρήσῃ τὴν ἐκλογήν, δὲν πράττει ἄλλο παρὰ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶχε καθῆκον νὰ πράξῃ ἡ Κυβέρνησις. Ἡ Κυβέρνησις ἔχει καθῆκον νὰ πράξῃ πᾶν ὅ,τι ἀνήκει εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν· καὶ ἡ ἐπιτροπὴ αὐτὴ τί ἄλλο θέλει πράξει ἢ ἔργα ἐκτελεστικά; θέλει ζητήσει νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὸν τόπον τῆς ψηφοφορίας, ἡ δὲ ἐφορευτικὴ ἐπιτροπή, ἔχουσα τὸν νόμον εἰς χεῖρας, θέλει τῇ εἴπει, δὲν δύνασαι νὰ εἰσέλθῃς· θέλει ἀποταθῇ εἰς τὰ ὄργανα τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας καὶ θέλει ζητήσει δύναμιν διὰ νὰ ἐπιβάλῃ τὴν ἐξουσίαν της, ἀλλὰ θέλει τῇ εἴπει ὁ εἰς ὃν θὰ ἀποταθῇ, τὸ δικαίωμα τῆς ἐπιτηρήσεως τὸ ἔχω ἐγώ. Νομίζω ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν θέλει παραδεχθῆ πρότασιν, ἥτις καὶ τὸν νόμον περιφρονεῖ, καὶ ἐκθέτει τὴν ἀξιοπρέπειαν αὐτῆς καὶ τῶν ἀντιπροσώπων της.

§37ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν ἐπερίμενα ὅτι ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἤθελεν ὁμιλήσει κατὰ μιᾶς παραδόσεως καὶ ἑνὸς ἐθίμου, τὸ ὁποῖον ἡ Βουλὴ παρεδέχθη ἀπὸ μακροῦ χρόνου ἄνευ διακοπῆς· καὶ δὲν τὸ ἐπερίμενα, διότι ποτὲ δὲν ἤκουσα τὴν φωνήν του ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, τὸ ὁποῖον ὁμοφώνως πάντοτε ἐλύθη.

§38ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν ἤμην ἐν τῇ Βουλῇ δυστυχῶς ὅταν ἐλύθη.

§39ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν ἤκουσα προσέτι οὐδένα ἄλλον ὁμοφρονοῦντα μετὰ τοῦ κυρίου Τρικούπη νὰ φέρῃ τοιαύτην ἀντίῤῥησιν, καὶ πιστεύω, ἂν ὑπῆρχέ τις ἐν τῇ Βουλῇ ὁμοφρονῶν αὐτῷ ἐπὶ τοῦ προκειμένου, βεβαίως ἤθελε τὴν ἐκθέσει, διότι πρόκειται περὶ μεγάλου ζητήματος, ὅπως τὸ ἐπραγματεύθη ὁ κ. Τρικούπης, δηλ. περὶ τῆς δικαιοδοσίας τῆς Βουλῆς κατὰ τὴν ἐπανάληψιν μιᾶς ἐκλογῆς τὴν ὁποίαν τὸ κοινοβούλιον ἠκύρωσεν. Αἱ σκέψεις, φρονῶ, αἱ ὁποῖαι ὡδήγησαν τὸ κοινοβούλιον κατὰ τὸ παρελθὸν νὰ παραδεχθῇ αὐτὸ τὸ μέτρον, εἶναι πρῶτον, ὅτι κατὰ τὴν ἐπανάληψιν τῆς ἐκλογῆς ἡ Βουλὴ τρόπον τινὰ συμμετέχει τῆς ἐνεργείας καὶ ἐνδιαφέρεται ἀμέσως ἐπὶ τούτῳ, καὶ διὰ τοῦτο παρετηρήσαμεν ὅτι ὄχι μόνον ἐπιτροπὴ στέλλεται ὑπ’ αὐτῆς, ἀλλὰ καὶ ἀδιακόπως ἐνασχολεῖται κατά τε τὴν προπαρασκευὴν τῆς ἐκλογῆς καὶ ὅταν αὕτη ἐκτελῆται εἰς τὰς λεπτομερείας, καὶ κρατεῖ τὴν κυβέρνησιν εἰς ἀδιακόπους συζητήσεις καὶ ἐπιβάλλει εἰς αὐτὴν μέτρα. Ἐδημιούργησε λοιπὸν τὸ κοινοβούλιον τὸ ἔθιμον τοῦτο ὄχι πρὸς τὸν σκοπὸν νὰ ἐλαττώσῃ τὰ δικαιώματα τῆς κυβερνήσεως, οὐδὲ πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ νὰ ἐπέμβῃ εἰς τὰ δικαιώματα αὐτῆς, ἀλλὰ διότι ἐπίστευσεν ὅτι ἐντὸς τῆς δικαιοδοσίας αὑτοῦ ἐνεργοῦν ἐδύνατο νὰ δημιουργήσῃ ἔθιμον, τὸ ὁποῖον ἐδύνατο νὰ συντελέσῃ εἰς τὴν ἀκριβῆ ἐφαρμογὴν τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου. Καὶ κατ’ εὐτυχίαν, κύριοι, δὲν ἀπηντήσαμεν κατὰ τῆς νομολογίας αὐτῆς τοῦ κοινοβουλίου ποτὲ οὐδεμίαν ἀντίῤῥησιν, οὐδὲ αἱ ἐπιτροπαὶ ἐτόλμησάν ποτε νὰ συλλογισθῶσιν ὅπως ἐσυλλογίσθη ὁ ἀξιότιμος συμπολίτης μου, ἤγουν ν’ ἀποβάλωσι τὴν ἐπιτροπὴν τῆς Βουλῆς ἀπὸ τὸν τόπον τῆς ψηφοφορίας· ἔδειξαν μείζονα εἰλικρίνειαν ἀπὸ ἐκείνην τὴν ὁποίαν ἐφαντάσθη ὅτι ἐδύναντο νὰ δείξουν αἱ ἐπιτροπαί, προκειμένου περὶ ἐφαρμογῆς αὐτοῦ τοῦ μεγάλου δικαίου, οὐδὲ κατεφρόνησαν ἐπὶ τοσοῦτον τὴν Βουλὴν, ὥστε νὰ θελήσουν νὰ τὴν καταστήσουν ἀξίαν τοσαύτης περιφρονήσεως, ὅπως εἶναι αἱ πράξεις τῆς ἀποπομπῆς καὶ τοῦ προπηλακισμοῦ. Ὁ δὲ βʹ. λόγος εἶναι ὁ ἑξῆς· ὅλοι γνωρίζομεν, κύριοι, ὅτι τὸ ἐξελεγκτικὸν δικαίωμα τῆς Βουλῆς κυρίως πάσχει περὶ τὴν γνῶσιν τῆς ἀληθείας· ἕνεκα τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου καὶ τῆς ἐφαρμογῆς αὐτοῦ, ἡ Βουλὴ αἰσθάνεται δυσκολίαν μεγίστην καὶ πρὸ πάντων εἰς μερικὰς ἐκλογὰς νὰ ἀνακαλύψῃ τὴν ἀλήθειαν, νὰ πεισθῇ μεταξὺ τῶν προτάσεων τῶν μὲν καὶ τῶν ἀντιῤῥήσεων τῶν δὲ τίς εἶναι ἀλήθεια· ἡ ἔλλειψις τῶν ἀποδείξεων εἶναι ἡ μεγαλητέρα ἀδυναμία τοῦ κοινοβουλίου ὅταν ἐξελέγχῃ τὰς ἐκλογάς· εἶναι τοῦτο ἀληθὲς ἢ δὲν εἶναι; Αὐτοὶ λοιπὸν εἶναι οἱ κυριώτεροι λόγοι, οἵτινες ὑπηγόρευσαν εἰς τὴν Βουλὴν τὸ μέτρον τοῦ νὰ ἀποστέλλῃ μέλη αὑτῆς, οὐχὶ διαχειριζομένη ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν ἀλλὰ ἐπιτηρητικήν, παραγγελλόμενα νὰ φέρωσι πιστὴν τὴν ἀλήθειαν εἰς τὴν Βουλήν· ὅταν ἡ Βουλὴ δὲν ᾖναι παροῦσα ὅταν ἐνεργῶνται γενικαὶ ἐκλογαὶ εἰς τὸ κράτος, φυσικῷ τῷ λόγῳ, τοιοῦτον μέτρον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ληφθῇ· ἀλλ’ ὅταν ἀκυροῦται μία ἐκλογὴ, καὶ τοιαῦται εἶναι αἱ ἐκλογαὶ εἰς τὰς ὁποίας συνέβησαν σκάνδαλα, τότε ἡ Βουλὴ λαμβάνει τὸ μέτρον ν’ ἀποστέλλῃ ἀντιπροσώπους διὰ νὰ μεταφέρουν ἀκριβῆ καὶ ἀληθῆ γνῶσιν τῶν γεγονότων· εἶναι ἑπομένως ὄχι μόνον εἰλικρινὲς τὸ μέτρον, ἀλλὰ καὶ εὐεργετικόν· καὶ ἀφοῦ ἔχει τοιοῦτον χαρακτῆρα, δὲν ἠμφισβητήθη δέ ποτε καὶ καθιερώθη ὑφ’ ὅλων τῶν κοινοβουλίων, μοῦ φαίνεται ὅτι ἤθελεν εἶσθαι μία πρᾶξις ὕποπτος ἂν ἐπὶ τοῦ προκειμένου, καὶ περὶ μιᾶς μόνον ἐκλογῆς προκειμένου, ἠθέλομεν φέρει μεταβολὴν καὶ καινοτομίαν.

§40ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὸ δικαίωμα τῆς Βουλῆς εἶναι ἁπλῶς ἐξελεγκτικὸν τῶν πράξεων τῆς κυβερνήσεως, τὸ δὲ δικαίωμα τῆς κυβερνήσεως εἶναι ἐκτελεστικὸν· ὅ,τι ἐξέρχεται ἐκ τοῦ κύκλου τοῦ ἐλέγχου δὲν ἀνήκει εἰς τὴν Βουλήν· ἑπομένως ὁ ἀναφέρων πρὸς ἀπόδειξιν ὅτι ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ἀποστέλλῃ ἐπιτροπὰς, ὅτι δύναται νὰ ἐλέγχῃ μίαν πρὸς μίαν καὶ ἐφ’ ὅσον ἐνεργοῦνται τὰς πράξεις τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, νομίζω ὅτι προδήλως δὲν ἀποδεικνύει ὅ,τι αὐτὸς ἰσχυρίζεται, ἀλλ’ ὅλως τὸ ἐναντίον. Ἡ Βουλὴ ἔχει τὴν κυβέρνησιν ἐνώπιόν της καὶ διὰ ταύτης ἐπιδρᾷ εἰς τὴν ἀκριβῆ ἐκτέλεσιν τῶν νόμων, δύναται δὲ νὰ μὴ περιμένῃ τὸ τέλος τῆς ἐνεργείας, ἀλλὰ νὰ ἐξελέγχῃ αὐτὴν ἐφ’ ὅσον αἱ ἐνέργειαι διεξάγονται, ὅπως ἡ ἐπίδρασις αὐτῆς ᾖ συνεχεστέρα καὶ ἀποτελεσματικωτέρα. Ὡς πρὸς τὴν βʹ. δὲ παρατήρησιν, ὅτι τουτέστι, προκειμένου περὶ ἐκλογῆς ἀκυρωθείσης καὶ ἑπομένως περὶ ἐκλογῆς ἡ ὁποία ἐξ αὐτῆς ταύτης τῆς πράξεως τῆς ἀκυρώσεως ἀποδεικνύεται ἐνεργηθεῖσα πλημμελῶς, ἔχει ἀνάγκην ἡ Βουλὴ νὰ γνωρίσῃ τὰ διατρέχοντα, καὶ ἵνα τὰ γνωρίσῃ ἀκριβῶς πρέπει ν’ ἀντιληφθῇ αὐτῶν δι’ ἰδίας ἐπιτροπῆς, ὡς πρὸς τοῦτο διαφωνῶ καθ’ ὁλοκληρίαν. Νομίζω ὅτι ἡ Βουλὴ ἀντιπροσώπους αὐτῆς ἔχει τοὺς ὑπουργούς· οὗτοι δὲν εἶναι μόνον ὄργανα τοῦ Στέμματος, ἀλλὰ καὶ ὄργανα τῆς Βουλῆς. Ἡ Κυβέρνησις, ἐκλεγομένη ὑπὸ τοῦ στέμματος καθ’ ὑπόδειξιν τῆς πλειονοψηφίας τῆς Βουλῆς, εἶναι ἡ ἐπιτροπὴ ἣν ὀφείλετε νὰ ἐμπιστεύησθε, ἐπιτροπὴ ἐργαζομένη ὑπὸ τὸν ἔλεγχον τῆς Βουλῆς. Ἂν δὲ ἐπιτραπῇ εἰς τὴν Βουλὴν νὰ διορίζῃ ἄλλην ἐπιτηρητικὴν ἐπιτροπὴν παρὰ τὴν ὑπὸ τοῦ νόμου προβλεπομένην, νομίζω ὅτι διαστρέφεται ἐντελῶς τὸ πολίτευμά μας, εἰμὶ δὲ πεπεισμένος, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν θέλει ποτὲ ἀνεχθῆ τοῦτο· ἂν δὲ λυπηρὸν προηγούμενον καθιέρωσε τοιοῦτον ἔθιμον, νομίζω ὅτι εἶναι καιρὸς τὸ ἔθιμον τοῦτο νὰ καταργηθῇ.

§41ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (πρωθυπουργός). Κύριοι, δυστυχῶς διαφωνῶ πρὸς τὸν κύριον Τρικούπην, οὐχὶ διότι τὸ ἐναντίον ἐπεκαλέσθην καὶ ὑπεστήριξα πολλάκις καὶ ὑπὲρ ἐμοῦ καὶ ὑπὲρ ἄλλων, ὄχι διότι αὐτὸ παρεδέχθη πολλάκις ἡ Βουλὴ, ἀλλὰ διότι τὸ θεωρῶ ὡς ἀναπόφευκτον προσὸν τῶν ἐλευθέρων ἐκλογῶν καὶ τῆς μὴ ὁπωσδήποτε κυβερνητικῆς ἐπεμβάσεως εἰς τὰς ἐκλογάς. Νομίζω ἐγὼ ὅτι ἡ ἀποστολὴ ἐπιτροπῆς κατὰ τὰς ἐκλογὰς, ἀντὶ νὰ προσβάλῃ τὴν Κυβέρνησιν, ἀντὶ νὰ φέρῃ ταραχὴν καὶ σύγχυσιν περὶ τὴν κυβερνητικὴν ἐνέργειαν, εἶναι ὡς ἐκ περισσοῦ νέα ἐγγύησις τῆς καλῆς διαθέσεως τῆς Κυβερνήσεως τοῦ νὰ μὴ ἐπέμβῃ εἰς τὰς ἐκλογάς. Πρῶτον, κύριοι, ἐνεργοῦμεν εἰς αὐτὴν τὴν περίστασιν ὡς δικασταί· ἡ Βουλὴ εἰς τὴν ἐξέλεγξιν τῶν ἐκλογῶν εἶναι δικαστικὸν ἁπλῶς Σῶμα. Ὁ κύριος Τρικούπης, διευθύνων τὰς ἐκλογὰς, δὲν ἐθεώρησεν ἀποκλειστικὸν καὶ μόνον εἰς τὴν διοικητικὴν ἀρχὴν ἀνῆκον τὸ δικαίωμα τοῦ ἐπιτηρεῖν καὶ τοῦ ἐπιβλέπειν τὴν ἐνέργειαν τῶν ἐκλογῶν, καὶ διὰ τοῦτο ὁ κύριος Τρικούπης ἀπέστειλε καὶ πολὺ φρονίμως ὡς ἐπιτηρητὰς καὶ ὡς μέλλοντας νὰ βεβαιώσουν τὰ κατὰ τὰς ἐκλογὰς πραχθέντα δικαστικοὺς ὑπαλλήλους· ἀποστέλλων δὲ δικαστικοὺς ὑπαλλήλους ὁ κύριος Τρικούπης, ἐξέφραζεν ἀμφιβολίαν πρὸς τὴν ἰδίαν ἐνέργειάν του; βεβαίως ὄχι· ἤθελε νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν ἐλευθερίαν τῶν ἐκλογῶν, καὶ καλῶς ἔπραξε. Τί ὀφείλει νὰ πράξῃ ἡ Κυβέρνησις κατὰ τὰς ἐκλογάς; νὰ ἐνεργήσῃ; βεβαίως ὄχι, διότι τῷ ὄντι ἂν ἐπρόκειτο νὰ ἐνεργήσῃ καὶ τὴν ἐνέργειάν της ὑπέβαλεν εἰς τὴν σύμπραξιν της ἡ Βουλὴ, ἡ Βουλὴ ἐξέφραζεν οὕτω δυσπιστίαν· ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις ἐπιτηρεῖ ἁπλῶς τὰς ἐκλογάς, ἡ Κυβέρνησις ἐξασφαλίζει τὴν τάξιν, ἡ Κυβέρνησις ἀπομακρύνει ὅσον εἶναι δυνατὸν τὰ ἐμπόδια, τὰ ὁποῖα παρεμβάλλονται εἰς τὴν ἐλευθέραν ἐξάσκησιν τῶν δικαιωμάτων τῶν πολιτῶν. Ἀλλὰ, κύριοι, εἶναι ἀληθὴς ἐπέμβασις, ὅταν μὲν δὲν ἐπεμβαίνῃ εἰς τὴν ἐνέργειαν τῶν ἐκλογῶν ἡ Κυβέρνησις, ἐπιφυλάττει ὅμως εἰς ἑαυτὴν τὴν βεβαίωσιν ἂν ἡ ἐκλογὴ ᾖναι ἔγκυρος ἢ ἄκυρος, ἐπιφυλάττει εἰς τὸν νομάρχην νὰ ἐπιβεβαιώσῃ τοῦτο· καὶ ὅταν τὸ μόνον μέσον ᾖναι ἐκεῖνο καὶ δι’ αὐτοῦ ἀρύεται τὰς πληροφορίας ἡ Βουλὴ, ἡ ἐπέμβασις καθιεροῦται πλήρης καὶ καταστρέφει τὰς ἐλευθέρας ἐκλογάς. Ἡ ἐκλογὴ ἠκυρώθη δι’ ἐγκλήματα ὄχι ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλ’ ἐκ μέρους τῶν πολιτῶν· ἡ ἐκλογὴ πρόκειται νὰ ἐπαναληφθῇ, καὶ ἡ Βουλὴ ἀμφιβάλλει ἂν οἱ πολῖται τηρήσουν τὸν νόμον κατὰ τὴν νέαν ἐξάσκησιν τῶν δικαιωμάτων αὐτῶν καὶ θέλει νὰ βεβαιωθῇ διὰ τῶν ἀντιπροσώπων αὐτῆς τί θὰ πραχθῇ εἰς τὰς ἐκλογὰς αὐτάς. Ἐγὼ, κύριοι, συμφωνῶ, ὅτι ἡ Βουλὴ καὶ οἱ ἀντιπρόσωποι τῆς Βουλῆς εἶναι οἱ κατάλληλοι καὶ κατὰ τὸν νόμον μάρτυρες, διότι κατ’ ἀρχὴν νομίζω, ὅτι αἱ πληροφορίαι τῶν διοικητικῶν ἀρχῶν δὲν πρέπει νὰ χρησιμεύωσιν ὡς ἀποδείξεις κατὰ τὰς ἀποφάσεις τῆς Βουλῆς ἐπὶ τῶν ἐκλογῶν· ἂν δὲν παραδεχθῆτε, κύριοι, αὑτὴν τὴν ἀρχὴν καὶ δὲν δεχθῆτε ὡς ἐπιτηρητὰς ἁπλῶς τὰς διοικητικὰς ἀρχὰς ἐπὶ τῶν ἐκλογῶν, δι’ ἄλλου μέσου θέλετε κάμει ὥστε ἡ Κυβέρνησις νὰ εἰσέρχηται καὶ νὰ ἐπεμβαίνῃ· οὕτω νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ κάμῃ κακὰ μὴ ἀποστέλλουσα ἐπιτροπήν.

§42ΤΙΝΕΣ. Ἀρκετά, κ. πρόεδρε.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ συζήτησις εἰκάζεται περαιωμένη, μὴ ὄντος οὐδενὸς βουλευτοῦ ἐγγεγραμμένου. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν, ἂν ἐγκρίνῃ νὰ ἀποσταλῶσιν ἐπιτροπαὶ ἐπιτηρητικαί. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀποστολὴν ἐπιτηρητικῶν ἐπιτροπῶν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Προβαίνομεν εἰς τὴν ψηφοφορίαν τῶν ἐπιτροπῶν. Καταλαμβάνει τὴν ἕδραν τοῦ προέδρου ὁ ἀντιπρόεδρος κ. Καράπαυλος, γίνεται δὲ ἡ ἐκλογὴ τῶν ἐξεταστικῶν ἐπιτροπῶν ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν ψηφολεκτῶν Μ. Ῥουσσοπούλου καὶ Π. Ξυδιᾶ.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν 121 καὶ ἐξελέχθησαν διὰ τὰς ἐξεταστικὰς ἐπιτροπὰς Σπετσῶν.

Τήνου.

Βονίτσης.

Λευκάδος.

Διὰ τὴν ἐπιτηρητικὴν ἐπιτροπὴν ἐπὶ τῆς ψηφοφορίας Γυθείου.

Ἄλλο τίποτε δὲν ἔχομεν. Αὔριον δὲν θὰ γείνῃ συνεδρίασις, διότι θὰ συνέλθουν αἱ ἐπιτροπαί. Οἱ κκ. Βουλευταὶ θέλουν εἰδοποιηθῆ πότε θὰ γείνῃ συνεδρίασις. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρα 5 καὶ 10′.