1874.10.29

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 13

Τῆς 29 8βρίου 1874.

(Τρίτη).

Ὥρα 1 Μ. Μ. Ἀναγνωσθέντος τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου, καὶ τῆς Βουλῆς ἐν ἀπαρτίᾳ εὑρεθείσης, ἤρξατο ἡ συνεδρίασις. Ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικὰ τῆς προτεραίας.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτᾶται ἡ Βουλὴ ἐὰν ἔχουν καλῶς τὰ πρακτικά.

§2ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ πρακτικὰ ἐπικυροῦνται. Ἀντικείμενον τῆς σημερινῆς συνεδριάσεως εἶναι, κύριοι βουλευταὶ, ἡ ἐξακολούθησις τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῆς ἐξελέγξεως τῆς ἐκλογῆς Ἀττικῆς. Ἐκ τῶν ἐγγραφέντων νὰ ὁμιλήσωσι μετὰ τὸν κ. Ῥάλλην, εἶναι οἱ κύριοι Κουμουνδοῦρος, Παραμυθιώτης, Ζαΐμης, Βαλασόπουλος, Σαράβας, Πονηρόπουλος, Σπ. Ἀντωνόπουλος. Ἀλλ’ ὁ κ. Πολυλᾶς μοῦ ἐζήτησε τὸν λόγον, δι’ ἄλλο τι ἀντικείμενον.

§4ΡΑΛΛΗΣ. .... Ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Ἀττικῆς καταθέτω τὰ ἔγγραφα (τὰ καταθέτει ἐπὶ τοῦ βήματος).

§5ΠΟΛΥΛΑΣ. Γνωρίζει ἡ Βουλὴ, ὅτι μία τῶν προσβαλλομένων ἐκλογῶν εἶναι καὶ ἡ ἐκλογὴ τῆς Ζακύνθου. Γνωρίζετε ἐπίσης, ὅτι μία τῶν κυριωτέρων περιστάσεων εἶναι, ὅτι ἡ ἀποτυχοῦσα μερὶς ἀπεκλείσθη διὰ τῆς στρατιωτικῆς ἐπεμβάσεως. Οἱ ἐνιστάμενοι, καθὼς πληροφοροῦμαι, ἔδωκαν εἰς τὴν εἰσαγγελίαν Ζακύνθου 50 μηνύσεις ἐντίον πολλῶν πολιτῶν, ἐναντίον τοῦ φρουράρχου καὶ ἐναντίον ἄλλων ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν· τινὲς τῶν ἐνισταμένων μετὰ τὴν ἐπίδοσιν τῶν μηνύσεων ἐνόμισαν, ὅτι πρὸς ὑποστήριξιν τῆς ἐνστάσεώς των ἦτον ἀνάγκη νὰ λάβωσι παρὰ τοῦ κ. εἰσαγγελέως πιστοποιητικὸν, ἐμφαῖνον τοὐλάχιστον τὸ ἀντικείμενον τῶν μηνύσεων καὶ τὰ ὀνόματα τῶν μηνυόντων καὶ μηνυθέντων, καὶ ἐπέδωκαν εἰς τὸν κ. εἰσαγγελέα τὴν ἀναφορὰν ταύτην διὰ κλητῆρος, ὁ δὲ κ. εἰσαγγελεὺς Ζακύνθου ἠρνήθη νὰ λάβῃ τὴν ἀναφορὰν, ἠπείλησε δὲ καὶ τὸν κλητῆρα, ὅτι ἐὰν ἤθελε τολμήσει νὰ συντάξῃ ἔκθεσιν περὶ ἀποποιήσεως τοῦ εἰσαγγελέως, ἤθελεν ἀμέσως προβῆ εἰς τὴν παῦσίν του. Διὰ τοῦτο, κύριοι, ἐνδιαφερόμενος καὶ ἐγὼ, ὡς ἕκαστος πολίτης Ἕλλην ἐλευθεροφρονῶν, ὅπως ἡ Βουλὴ αὐτὴ φωτισθῇ ἐπὶ τῆς ἀπροσδοκήτου ἐκβάσεως τῆς ἐκλογῆς Ζακύνθου, ἔρχομαι νὰ παρακαλέσω τὸ ὑπουργεῖον, ὅπως τηλεγραφικῶς διατάξῃ τὸν κ. εἰσαγγελέα νὰ διαβιβάσῃ εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης τοιοῦτο πιστοποιητικὸν, ὅπως ἐγκαίρως τὸ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ἡ Βουλὴ κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς ἐκλογῆς Ζακύνθου. Πληροφοροῦμαι ἐπίσης, ὅτι ὁ ἔντιμος ἐκ Κερκύρας βουλευτὴς κύριος Ζωχιὸς πρὸ ἡμερῶν εἶχε....

§6ΖΩΧΙΟΣ. Ἐκ Μέσης.

§7ΠΟΛΥΛΑΣ. Εἶχε ζητήσει παρὰ τοῦ ἁρμοδίου ὑπουργοῦ νὰ καταθέσῃ εἰς τὸ γραφεῖον τῆς Βουλῆς τὴν ἔκθεσιν τῶν ἀνακριτῶν Μητσοπούλου καὶ Βούλγαρη. Προσῆλθον εἰς τὸ γραφεῖον τῆς Βουλῆς, ἐζήτησα παρὰ τοῦ ἁρμοδίου ὑπαλλήλου ἂν κατετέθησαν αἱ ἐκθέσεις αὗται, ἀλλ’ οὐδὲν εὗρον· ἀπ’ ἐναντίας, κύριοι, παρετήρησα μετ’ ἀπορίας, ὅτι ἄλλα τινὰ ἔγγραφα ἐστάλησαν παρὰ τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀναγόμενα εἰς τὴν ἐκλογὴν Ζακύνθου, τὰ ὁποῖα παρ’ οὐδενὸς ἐζητήθησαν, ἀλλ’ αὐτεπαγγέλτως, νὰ εἴπω οὕτω, τὸ ὑπουργεῖον διεβίβασεν εἰς τὸ γραφεῖον τῆς Βουλῆς, καὶ τὰ ὁποῖα ἤθελον εἶναι ἄγνωστα εἰς πάντας, ἐὰν ἐγὼ δὲν εἶχον προσέλθει εἰς τὸ γραφεῖον. εἶναι δὲ ἔκθεσίς τις τοῦ Νομάρχου Ζακύνθου διὰ τῆς ὁποίας διαβιβάζει εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν πιστοποιητικά τινα δημάρχων τινῶν τῆς ἐξοχῆς Ζακύνθου, διὰ τῶν ὁποίων, ὡς φαίνεται, καὶ ἂν ᾖναι ἀληθῆ τὰ πιστοποιητικὰ ταῦτα, διαβεβαιοῦν, ὅτι τὰ πάντα ἐξετελέσθησαν ἐν πλήρει νομιμότητι καὶ τάξει. Ἴσως, ἂν τοιαύτη ἔκθεσις τῶν δημάρχων ἤθελεν ἐγκαίρως ὑποβληθῇ, δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι ἤθελε πείσει καὶ αὐτὴν τὴν διαφωνοῦσαν μειοψηφίαν τοῦ τμήματος τῆς ἐκλογῆς Ζακύνθου. Ὅταν βλέπω, ὅτι τὸ ὑπουργεῖον τόσην δεικνύει προθυμίαν ὅπως διαφωτισθῇ ἡ Βουλὴ περὶ τῆς ἐκλογῆς Ζακύνθου, περὶ τῆς ὁποίας καὶ αὐτὰς τὰς λεγομένας ἀναφορὰς ἢ ἐκθέσεις τῶν δημάρχων κατόπιν ἑορτῆς ὑποβάλλει εἰς τὴν Βουλὴν, δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι τὴν αὐτὴν θέλει δείξει προθυμίαν, ὑποβάλον εἰς τὴν Βουλὴν τὴν σπουδαιοτάτην, ὡς μανθάνω, ἔκθεσιν τῶν ἀνακριτῶν Μητσοπούλου καὶ Βούλγαρη. Ἐπίσης ζητῶ διὰ τῆς αὐτῆς προθυμίας τὸ ὑπουργεῖον νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν παραίτησιν τοῦ δημάρχου Ζακυνθίων, ἡ ὁποία περιέχει σπουδαιοτάτην αἰτιολόγησιν, ὅτι τοὐτέστι μὴ δυνάμενος πλέον νὰ ἀνθέξῃ εἰς τὴν καταπάτησιν τῶν νόμων καὶ εἰς τὴν διακινδύνευσιν τῆς δημοσίας τάξεως, βιάζεται νὰ δώσῃ τὴν παραίτησίν του, ἥτις, ἀκούω, δὲν ἐγένετο δεκτή. Τὸ ἔγγραφον τοῦτο, νομίζω, ὡς ἀναγόμενον εἰς τὴν ἐκλογὴν Ζακύνθου, ἔχει δικαίωμα ἡ Βουλὴ νὰ τὸ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν. Παρακαλῶ ἐπίσης τὸ ὑπουργεῖον, διὰ τῆς αὐτῆς προθυμίας τὴν ὁποίαν δεικνύει ὅπως διαφωτισθῇ ἡ ἐκλογὴ Ζακύνθου, νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὸ προεδρεῖον τὴν ἔκθεσιν τοῦ Νομάρχου Ζακύνθου, δι’ ἧς διεβίβασεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὰ ἔγγραφα, τὰ ἀναγόμενα εἰς τὴν ἐκλογὴν, καὶ τὰ ὁποῖα βεβαίως θέλει ὑποστηρίξει, μεθ’ ὅσα λέγει διὰ τῆς τελευταίας ἐκθέσεώς του, τὴν ὁποίαν ἔστειλεν, ὡς εἶπα, κατόπιν ἑορτῆς. Ταῦτα, κύριοι, εἶχον νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλήν· αὐτὴν τὴν παράκλησιν ἀπευθύνω πρὸς τὸ Σ. Ὑπουργεῖον. Τὸ ἔκαμα σήμερον, διακόπτων ἐπ’ ὀλίγην ὥραν τὴν σπουδαίαν συζήτησιν τῆς ἐκλογῆς Ἀττικῆς, τὸ ἔκαμα σήμερον, διότι ἐγὼ, εἴπερ τις ἄλλος, ἔχω ἐνδιαφέρον ὅπως ἑδραίως καὶ πεφωτισμένως συζητηθῇ ἡ ἐκλογὴ Ζακύνθου. Πέποιθα ὅτι καὶ αὐτοὶ οἱ ἀνακηρυχθέντες ἀντιπρόσωποι Ζακύνθου ἔπρεπε νὰ συμφωνήσουν μετ’ ἐμοῦ, διότι, ἐὰν δὲν σφάλλω, πρώτην ἤδη φορὰν παρίστανται ἐν Ἑλληνικῷ Βουλευτηρίῳ, τοὐλάχιστον οἱ πλείονες· ἔχουν δὲ ἐνδιαφέρον, ὅπως ἡ Βουλὴ πεισθῇ, ὅτι εἶναι πράγατι οἱ γνήσιοι ἀντιπρόσωποι ἑνὸς τῶν ἐκλεκτοτέρων λαῶν τῆς Ἑλλάδος.

§8ΒΟΛΤΕΡΡΑΣ. Ὑποστηρίζω, κ. πρόεδρε, καθ’ ὅλα τὸν κ. Πολυλᾶν.

§9ΡΑΛΛΗΣ. Εἰς τὰ κατατεθέντα ἔγγραφα προσθέτω 4 ἐνστάσεις, γενομένας εἰς τὴν ἀναθεώρησιν τοῦ καταλόγου, καὶ 2 πιστοποιητικὰ, ἐκ τῶν ὁποίων τὸ δεύτερον ἀφορᾷ τὴν 5ήμερον προθεσμίαν τῆς ἐφέσεως. Προσθέτω 1 πιστοποιητικὸν περὶ ἑνὸς ἀνυπάρκτου, τὸ ὁποῖον δὲν ἐπεκαλέσθην· πρὸς δὲ ἕνα κατάλογον ἐξ ἑτεροδημοτῶν, τῶν ὁποίων τὴν δημοτικότητα δὲν ἠδυνήθην νὰ δικαιολογήσω. (Τὰ καταθέτει ἐπὶ τοῦ βήματος).

§10ΠΟΛΥΛΑΣ. Μετ’ εὐχαριστήσεως ἤκουσα ὅτι οἱ ἐνδιαφερόμενοι δὲν ἔχουν καμμίαν δυσκολίαν, ἄρα ἡ Βουλὴ παραδέχεται τὴν πρότασίν μου.

§11Ι. ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Παιδείας). Ἂς σταλῇ τὸ πρακτικὸν, κ. πρόεδρε, εἰς τὸ ὑπουργεῖον.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἅμα κυρωθῇ τὸ πρακτικὸν, θέλει σταλῆ εἰς τὸ ὑπουργεῖον, ἵνα τὸ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν.

§13ΠΟΛΥΛΑΣ. Εἶναι σύμφωνον τὸ ὑπουργεῖον;

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μετὰ τὸν κ. Ῥάλλην, πρέπει νὰ λάβῃ τὸν λόγον εἷς τῶν ἀντιλεγόντων ἐκ τῶν σημειωμένων ἵνα ὁμιλήσωσιν εἶναι ὁ κ. Πονηρόπουλος καὶ Βαλασόπουλος. Ὁ κ. Πονηρόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§15ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, πρώτην ἤδη φορὰν ἀναβαίνων ἐπὶ τὸ βῆμα τοῦτο, δὲν ἐννοῶ νὰ δείξω ὅτι ἔρχομαι, ἐμφορούμενος ὑπὸ ἐμπαθείας ἢ προκαταλήψεως ἐπὶ τῆς ὑπὸ συζήτησιν ὑποθέσεως. Ἐὰν ὁ κ. Ῥάλλης τοῦτο ἔπραξεν ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐμὴν ἐκλογὴν, αὐτὸς εἶχε τοιοῦτο θάῤῥος· ἐγὼ ὅμως δὲν τολμῶ νὰ πράξω τὸ αὐτὸ, διότι, πρώτην ἤδη φορὰν ἀναβαίνων ἐπὶ τὸ βῆμα τοῦτο, νομίζω, ὅτι εἶναι ἡ σπουδαιοτέρα στιγμὴ τοῦ τε παρόντος καὶ τοῦ μέλλοντος βίου μου, ἕνεκα τῆς θέσεως, τὴν ὁποίαν κατέχω. Μὲ ἐνθαῤῥύνει ὅμως ν’ ἀναβῶ τὸ βῆμα τοῦτο, διότι καὶ αὐτὸς ὁ κ. Ῥάλλης καὶ οἱ ἕτεροι συνάδελφοί του περιήγαγον τὸ ζήτημα εἰς ἐκείνην τὴν θέσιν, ἡ ὁποία ἐμπρέπει εἰς Κοινοβούλιον, ὅταν συζητῇ. Διὰ τοῦτο καὶ ἐγὼ, ἀρυόμενος ἐκ τῶν μικρῶν δυνάμεών μου θάῤῥος καὶ ἀκολουθῶν τὰς πεποιθήσεις μου, ἔρχομαι νὰ φέρω τὸν λόγον καὶ ὑποβάλω τὴν ταπεινήν μου γνώμην ἐνώπιον ὑμῶν. Σᾶς λέγουσι, κύριοι, ὅτι ὁ κατάλογος, κατὰ τὸν ὁποῖον διεξήχθη ἡ ἐκλογὴ Ἀττικῆς, εἶναι ὁριστικός· καὶ σᾶς λέγουσι τοῦτο οἱ διαφερόμενοι, διότι πιστεύουσιν ὅτι, διὰ νὰ δοκιμασθῇ τοῦτο, πρέπει νὰ ἐξετασθῇ καὶ μόνον ἐὰν ἐτηρήθησαν αἱ προθεσμίαι τῆς ἀναθεωρήσεως. Νομίζω ὅμως, κύριοι, ὅτι οἱ νόμοι τοῦ δημοσίου δικαίου δὲν εἶναι νόμοι στενῆς ἑρμηνείας, δὲν εἶναι νόμοι, οἱ ὁποῖοι βιάζουν ὑμᾶς νὰ προσκολληθῆτε εἰς τὸ γράμμα αὐτοῦ, καὶ νὰ ἑρμηνεύσητε αὐτοὺς κατὰ ἰσουϊτικὴν κατὰ γράμμα ἑρμηνείαν, ἀλλ’ εἶναι νόμοι εἰς τοὺς ὁποίους πρέπει νὰ διακρίνητε καὶ προτιμήσητε τὸ πνεῦμα τοῦ νομοθέτου. Ἡ ἀναθεώρησις τίνα σκοπὸν ἔχει; Ἡ ἀναθεώρησις σκοπὸν ἔχει, ἵνα μὴ χάσῃ τις τὸ δικαίωμα τοῦ ἐκλέγειν καὶ ἐκλέγεσθαι· ἡ ἀναθεώρησις σκοπὸν ἔχει νὰ ἀπαλείψῃ ἐκεῖνον, ὅστις ἀπῆλθε τοῦ κόσμου τούτου, εἴτε ἕνεκα ἀσυγγνώστου διαγωγῆς ἀπώλεσε τὸ δικαίωμα τῶν πολιτειακῶν δικαιωμάτων του. Καὶ ἐὰν ἡ ἀναθεώρησις τοιοῦτον ἔχῃ σκοπὸν, καί τοι, ὡς διϊσχυρίζονται οἱ διαφερόμενοι, ἐτηρήθησαν αἱ μὴ δυνάμεναι νὰ συσταλῶσι προθεσμίαι, ἐὰν δὲν ἐπέτυχε τοῦ σκοποῦ αὐτῆς ἡ ἀναθεώρησις, δύνασθε ὑμεῖς νὰ εἴπητε ὅτι ὁ κατάλογος ἐκεῖνος εἶναι ὁριστικός; Δύνασθε νὰ εἴπητε δηλαδὴ, ὅτι ὁ κατάλογος εἶναι τὸ ἀπαύγασμα τὸ γνήσιον, τὸ ἐμπεριέχον τοὺς ἔχοντας καὶ δικαιουμένους νὰ ἐξασκήσωσι τὸ πολιτικὸν αὐτῶν δικαίωμα;

§16ΤΙΝΕΣ (δεξιόθεν). Τί εἶναι αὐτά;

§17ΕΤΕΡΟΙ (ἀριστερόθεν). Ὁμιλεῖ κατὰ τὴν κρίσιν του.

§18ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅστις θέλει ἠμπορεῖ νὰ μὲ διακόπτῃ.— Σᾶς λέγουσι, κύριοι, ὅτι αἱ προθεσμίαι ἐτηρήθησαν καὶ σᾶς ἀπηρίθμησεν ὁ κ. Κολιάτσος τὰ ἔγγραφα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα διημείφθησαν μεταξὺ διοικητικῶν καὶ δημοτικῶν ἀρχῶν, καὶ διὰ τῶν ὁποίων θέλει νὰ σᾶς ἀποδείξῃ ὅτι ἡ ἀναθεώρησις ἐγένετο σύμφωνα μὲ τὸν νόμον.

§19ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Σᾶς τὸ ἀπέδειξα καὶ μὲ τὸ βιβλίον τῶν πράξεων τῶν ἐπιτροπῶν καὶ τοῦ δημάρχου.

§20ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα.— Ἀλλὰ, κύριοι, παρετηρήσατε ἐντὸς πόσου χρονικοῦ διαστήματος ἐγένετο αὐτὴ ἡ ἀναθεώρησις; ἀπὸ τὰς 2 Μαΐου ἤρχισεν ἡ ἀναθεώρησις καὶ μέχρι τῆς 22 Ἰουνίου ἔμελλεν ὁ κατάλογος νὰ κατασταθῇ ὁριστικὸς, ἵνα ἐπὶ τῇ βάσει αὐτοῦ ἐνεργηθῶσιν αἱ ἐκλογαί· 23 μόλις ἡμέρας κατεγίνοντο ὅλαι αἱ ἀρχαὶ ὅπως κατορθώσωσιν, ἵνα ὁ κατάλογος τοῦ 1873 ἀναθεωρηθῇ καὶ γείνῃ ὁριστικὸς ὁ κατάλογος τοῦ 1874.

§21ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Πόσαι ἡμέραι εἶναι; Ἀπατᾶσθε. Ἀπὸ τὰς 2 Μαΐου μέχρι 22 Ἰουνίου εἶναι ἡμέραι πλέον τῶν 50.

§22ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὰς 15 Μαΐου ἐδημοσιεύθη ἡ ἔκθεσις τῆς ἀναθεωρήσεως, εἰς τὰς 25 Μαΐου ἐξέδωκεν ἡ ἐπιτροπῇ τὰς ἀποφάσεις αὐτῆς ἐπὶ τῶν ἐνστάσεων, εἰς τὰς 16 Ἰουνίου ἐξέδωκε τὰς ἀποφάσεις τὸ Πρωτοδικεῖον· ἑπομένως πότε ἔγειναν αἱ ἐνστάσεις τῆς ἀναθεωρήσεως; εἰς τὰς 15 Μαΐου· λογαριάσατε ἕως εἰς τὰς 22 Ἰουνίου καὶ θὰ εἴδητε, ὅτι δὲν ἀπολείπονται εἰμὴ ὀλίγαι ἡμέραι, διότι εἴκοσιν ἡμέρας ἀπαιτεῖ ὁ νόμος, αἱ ὁποῖαι δὲν ἠμπορεῖ νὰ συσταλῶσι, ἤτοι 10 ἡμέρας, τὰς ὁποίας δὲν ἠμπορεῖτε νὰ περιορίσητε, ὅπως γείνωσιν αἱ ἐνστάσεις.

§23ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Διετηρήθησαν αὗται;

§24ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα. — Τρεῖς ἡμέραι ἀπαιτοῦνται πρὸς ἀπάντησιν τῶν ἐνστάσεων· δύω ἡμέραι ἀπαιτοῦνται, ἵνα, ἐὰν ἡ ἐπιτροπὴ δὲν δεχθῇ τὰς ἐνστάσεις, κοινοποιηθῶσιν εἰς τὸν εἰρηνοδίκην, καὶ πέντε ἡμέραι ἀπαιτοῦνται, ὅπως κατὰ τῶν ἀποφάσεων τῆς ἐπιτροπῆς κοινοποιηθῶσιν αἱ ἐφέσεις. Αὐταὶ εἶναι αἱ προθεσμίαι, αἱ ὁποῖαι τάσσονται ἐπὶ τῶν ἐκλογῶν καὶ τὰς ὁποίας αἱ ἐπιτροπαὶ αἱ ἁρμόδιαι δὲν δύνανται νὰ μειώσωσιν. Ἔρχονται, κύριοι, ἄλλως τε αἱ προθεσμίαι, αἱ ὁποῖαι ἀναφέρονται εἰς τὰς ἀρχάς, ὅπως καὶ αὐταὶ ἐκτελέσωσι τὰ καθῆκόν των. Ἀφίνω τὰς 15 ἡμέρας, τὰς ὁποίας διατάσσει τὸ ἄρθρον 8 τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, κατὰ τὰς ὁποίας ὀφείλει τριμελὴς ἐπιτροπὴ νὰ ἀναθεωρήσῃ τὸν κατάλογον.

§25ΡΑΛΛΗΣ. Ἐντὸς τῶν ὁποίων....

§26ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα. — 10 ἡμέρας ἀπαιτεῖ ἐπίσης ἡ ἔκθεσις τοῦ ἔργου αὐτῶν, 5 ἡμέρας τάσσει ὁ νόμος εἰς αὐτὰς, ἵνα κοινοποιήσωσι τὰς ἐνστάσεις εἰς τοὺς διαφερομένους, 5 ἡμέρας δίδει εἰς αὐτὰς, ὅπως ἐκδώσωσι τὰς ἀποφάσεις αὐτῶν· 5 διὰ νὰ κοινοποιήσωσι.

§27ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Ἐντὸς πέντε ἡμερῶν διατάσσει ὁ νόμος· ἑπομένως δύνανται νὰ γείνωσιν ἐντὸς μιᾶς ἡμέρας.

§28ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸν ἀνώτατον ὅρον λαμβάνω. Καὶ δέκα ἡμέρας τάσσει κατ’ ἀνώτατον ὅρον εἰς τὸ πρωτοδικεῖον, ὅπως ἐκδώσῃ τὰς ἀποφάσεις του, τὸ ὅλον 35 ἡμέρας. Ὁ νομοθέτης, ὅστις ἔταξεν αὐτὰς τὰς προθεσμίας, αἱ ὁποῖαι δὲν δύνανται νὰ συσταλῶσι, διότι εἶναι δικαίωμα τῶν ἐκλογέων, καὶ τὰς προθεσμίας τὰς ὁποίας ἔταξεν ὑπὲρ τῶν ἀρχῶν, δὲν ἐννοοῦσεν οὔτε διὰ τὸν μὲν, οὔτε διὰ τὸν δὲ, νὰ νομοθετήσῃ τι περιττόν. Ἐξεταστέον δὲ νῦν ἐὰν ἐντὸς τοῦ βραχυτάτου αὐτοῦ χρονικοῦ διαστήματος, καθ’ ὃ ἐξετέλεσαν αἱ διοικητικαὶ ἀρχαὶ τὸ καθῆκον αὐτὸ τῆς ἀναθεωρήσεως, ἦτο δυνατὸν ἐντὸς αὐτοῦ τοῦ μικροῦ καὶ ἐλαχίστου χρονικοῦ διαστήματος νὰ ἐπιτευχθῇ ὁ σκοπὸς τῆς ἀναθεωρήσεως, ἡ διόρθωσις τοῦ καταλόγου διὰ τῆς περιλήψεως τῶν μὴ ἐγγεγραμμένων προσώπων καὶ τῆς ἀπαλείψεως τῶν ὅσων ἀπώλεσαν τὸ δικαίωμα αὐτό.

§29ΡΑΛΛΗΣ. Συνήθως καὶ κατὰ τὰ προηγούμενα ἔτη κατὰ τὴν ἀναθεώρησιν ἐνεγράφοντο περὶ τοὺς ἑκατὸν, ἐφέτος διεγράφησαν καὶ ἐνεγράφησαν 405.

§30ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς εὐχαριστῶ καὶ διὰ τοῦτο. Καὶ, ἐὰν, κύριοι, κατὰ τὴν παρατήρησιν τοῦ κυρίου Ῥάλλη, ἐνεγράφησαν 405 καὶ διεγράφησαν περισσότεροι, κατὰ τὴν ἀναθεώρησιν τὴν ἐσχάτως γενομένην παρίστατο ἡ ἀνάγκη ν’ ἀναθεωρηθῇ ὁ κατάλογος ἀκριβέστερον· ἀπόδειξις εἶναι ὅτι, καί τοι ἐν βραχυτάτῳ χρονικῷ διαστήματι ἐγένετο ἡ ἀναθεώρησις, ἀνεκαλύφθησαν ὅμως 400 λάθη· αὐτὸ εἶναι ἐπιχείρημα ὑπὲρ τῶν προθεσμιῶν, τὰς ὁποίας ὁ νόμος τάσσει ὑπὲρ τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς.

§31ΡΑΛΛΗΣ. Καὶ ἑπομένως ἐγένετο ἡ ἀναθεώρησις.

§32ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλὰ σᾶς λέγουσιν ὅτι, καίτοι τοῦ περιεχομένου τοῦ καταλόγου ὄντος λελανθασμένου, ἀφοῦ περιλήφθησαν οἱ ἐξωτερικοὶ τύποι διὰ τῆς ἀναθεωρήσεως τοῦ καταλόγου ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὁποίου ἐνηργήθη ἡ ἐκλογὴ, καίτοι δὲν ἐπετεύχθη ὁ σκοπὸς ἐν αὐτῷ τῷ καταλόγῳ, οὐχ ἧττον ὅμως δὲν δύνασθε νὰ ἐπεμβῆτε κατὰ τῆς ὁριστικότητος αὐτοῦ. Ἂς παραδεχθῶμεν ὅμως ἐπὶ μίαν στιγμὴν ὅτι ὁ κατάλογος ἐκεῖνος φέρει ὅλα τὰ στοιχεῖα τὰ ἀπαιτούμενα ὑπὸ τοῦ νόμου ὅπως ᾖναι ὁριστικὸς, ἂς παραδεχθῶμεν καὶ τοῦτο, διότι ὁ νόμος δὲν λέγει ὅτι ἁπλῶς καὶ ὡς ἔτυχε πρέπει νὰ παρέλθωσιν αἱ προθεσμίαι, καὶ ἀφοῦ γείνωσιν αἱ διατυπώσεις αἱ ἐξωτερικαὶ, ἄρα διὰ τοῦτο καὶ μόνον ὁ κατάλογος εἶναι ὁριστικός.

§33ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Τί λέγει;

§34ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Λέγει ὅτι μετὰ τὴν ἀπόφασιν τοῦ πρωτοδικείου ὁ δήμαρχος διωρθοῖ τὸν κατάλογον κατὰ τὰς ἀποφάσεις τοῦ δικαστηρίου· καὶ εἰς τὸ ἄρθρον 23 ἐπίσης λέγει «ὁ οὕτω κατασταθεὶς ὁριστικὸς κατάλογος......

§35ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Ἄρα εἶχε κατασταθῆ ὁριστικός.

§36ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἄρθρον, κύριοι, 23 τοῦ περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν νόμου λέγει «ὁ οὕτω κηρυχθεὶς ὁριστικὸς κατάλογος γίνεται διαρκής.» Πῶς τοῦτο, ἀφοῦ δὲν ἔλαβε τὰς ἀναγκαίας ἐκείνας ἃς ἀπαιτεῖ ὁ νόμος διορθώσεις; Ἀλλὰ διότι παρῆλθον αἱ προθεσμίαι, καίτοι μὴ γενομένων τῶν διορθώσεων αἵτινες ἔπρεπε νὰ γείνωσι διὰ νὰ ᾖναι τὸ ἀπαύγασμα τῆς γνησιότητος, διότι παρῆλθον αἱ προθεσμίαι πρέπει νὰ παραδεχθῶμεν τὴν ὁριστικότητα, καὶ ἀπέναντι αὐτῆς τῆς ἰδέας πρέπει νὰ ἐμφράξητε τὰ ὦτα καὶ νὰ μὴ ἐξετάσητε ἂν μία οἱαδήποτε ἐκλογὴ ᾖναι τὸ ἀπαύγασμα τῆς ἐλευθέρας καὶ γνησίας θελήσεως τοῦ λαοῦ; Ἐν τούτοις τοῦτο σᾶς λέγουσι νὰ πράξητε.

§37ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ. Φρονεῖτε ὅτι ὅταν ἔλθῃ ἡ πρώτη Ἀπριλίου, ἡ ἡμέρα τῆς ἀναθεωρήσεως, ὁ παρελθὼν κατάλογος ἀκυροῦται;

§38ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι ζήτημα αὐτὸ ὅπερ μᾶς ἀπασχολεῖ, διότι δὲν ἔγειναν αἱ ἐκλογαὶ κατὰ τὸν κατάλογον τοῦ 1872. Θέλετε νὰ σᾶς ἀπαντήσω καὶ εἰς αὐτό; σᾶς λέγω ὅτι, τοῦ καταλόγου μόλις ἀρχίσει ἡ ἀναθεώρησις, παύει ἡ πάγιος ἰσχύς του· ἀφοῦ ὁ κατάλογος αὐτὸς προσβάλλεται δι’ ἐνστάσεων τῶν ἐκλογέων, τῶν ἐνδιαφερομένων, καὶ δὲν ἠμπορεῖ νὰ μείνῃ εἰμὴ τὸ στέλεχός του, διὰ τῶν ἀλλοιώσεων αὐτῶν, τὸ πάγιον πλέον αὐτοῦ ἀπόλλυται (θόρυβος).

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε.

§40ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλὰ πάλιν σᾶς λέγω, ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι ἐκεῖνο ὅπερ δύναται νὰ ἔχῃ ἐπιῤῥοὴν, κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην, ἐπὶ τῆς ἀποφάσεώς σας (θόρυβος).

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε, κύριοι.

§42ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε πρόεδρε, καλλίτερον νὰ μὴ διακόπτετε ὑμεῖς, δὲν μὲ μέλλει. Σᾶς λέγουν λοιπὸν, κύριοι, ὅτι ἐπειδὴ ἐξετελέσθησαν αἱ ἐξωτερικαὶ διατυπώσεις, ἄρα ἀπέναντι αὐτῶν τῶν διατυπώσεων, ἃς ἐνήργησαν αἱ ὑποδεέστεραι ἀρχαὶ, ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ κλίνῃ τὸ γόνυ καὶ πρέπει ἀπέναντι τοῦ φραγμοῦ τῆς ὁριστικότητος νὰ μὴν ἐξετάσητε τὸ περιεχόμενον, καὶ ἑπομένως τὸ ἔγκυρον ἢ ἄκυρον μιᾶς ἐκλογῆς. Ὅταν, κύριοι, ἤκουσα τὸν κύριον Κολιάστον συνηγοροῦντα ὑπὲρ αὐτῆς τῆς ἰδέας καὶ ἐπικαλούμενον καὶ ἀποφάσεις τῆς Γαλλικῆς Βουλῆς, τότε συνέλαβον τὴν ἰδέαν πραγματικῶς, ὅτι τὸ ζήτημα εἶναι ἄξιον μελέτης καὶ προσοχῆς· δὲν θέλω νὰ ἀντιποιηθῶ καὶ ἀντιπαραταχθῶ πρὸς τὰς ἐμβριθεῖς γνώσεις καὶ τὴν ἀκρίβειαν περὶ τοῦ δημοσίου δικαίου τοῦ κυρίου Κολιάτσου, ἀλλ’ ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ φέρω καὶ ἐγὼ τινας παρατηρήσεις ἐπὶ τῶν δογμάτων, ἅτινα προσήνεγκεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἵνα πείσῃ αὐτὴν περὶ τῆς ἀρχῆς του ταύτης. Σᾶς εἶπεν, ὅτι εἰς τὸ Δαλὸζ ἀπήνθισεν ἀποφάσεις, ὧν εἰσηγητὴς ἦτον ὁ Θιὲρς καὶ ἄλλοι, καὶ ἐξ ὧν ἐξάγεται ὅτι ἡ Βουλὴ τῆς Γαλλίας δὲν ἐπεμβῆκεν ἐπὶ τοῦ ὁριστικοῦ τῶν καταλόγων· τὰς ἀποφάσεις ἐκείνας τὰς εὗρον καὶ ἐγώ· ἐπρόκειτο, κύριοι, περὶ 3 ἢ 5 ψηφηφόρων, περὶ τῶν ὁποίων δὲν ἠμφισβητεῖτο ὅτι ἦσαν ἑτεροδημόται, ὅτι ἦσαν ἀνύπαρκτοι, ἀλλ’ ἠμφισβητεῖτο μόνον τὸ δικαίωμα ἂν εἶχον δικαίωμα νὰ ψηφηφορήσωσι· καὶ ἠμφισβητεῖτο τὸ δικαίωμα τοῦτο διὰ τίνα λόγον; διότι κατὰ τὸν Γαλλικὸν νόμον ὀφείλει πᾶς ψηφοφόρος νὰ πληρόνῃ φορολογίαν μέχρι 200 φράγκων διὰ νὰ ἔχῃ δικαίωμα ψήφου. Ἠμφισβητεῖτο λοιπὸν τοῦτο, ἂν αὐτοὶ οἱ ψηφηφόροι εἶχον νὰ πληρώνουν ἕνεκα ἐλαττώσεως τῆς περιουσίας των 200 φράγκα κατ’ ἐλάχιστον ὅρον, ἵνα ἔχωσι τὸ δικαίωμα τῆς ψήφου· ἐπειδὴ δὲ ἐγένετο ἀντίῤῥησις ὅτι, καὶ ἂν δὲν ἐπλήρωσαν τὰ 200 φράγκα αὐτά, ἐνδεχόμενον ἦτον ὡς ἐκ τῶν κοινωνικῶν περιστάσεών των νὰ μετεβίβασαν εἰκονικῶς τὴν περιουσίαν των εἰς ἄλλους, καὶ ἀφ’ οὗ εἶχον εἰς ἄλλας προγενεστέρας περιστάσεις καταβάλει, ἂν δὲν ἐπλήρωσαν τότε, δὲν ἦτον ἄξιον νὰ ἀποβληθῶσι, καὶ εἶπον ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν ἐπεμβαίνει εἰς αὐτὰ τὰ καθέκαστα, τὰ ὁποῖα εἶναι μικρὰ καὶ ἀναρμόδια ἵνα ὑποπέσωσι ὑπὸ τὴν ἀντίληψιν τῆς Βουλῆς. Καὶ ἐκτὸς αὐτοῦ παρουσιάσθη ἄλλο κἀνὲν ζήτημα περὶ τοῦ ψευδοῦς περιεχομένου τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων; παρουσιάσθησαν.

§43ΣΑΡΑΒΑΣ. Τὸ σχετικὸν μέρος τοῦ Δαλὸζ ἀναφέρει καὶ περὶ ἐκλογέων ἀνηλίκων, καὶ περὶ ἐκλογέων, οἱ ὁποῖοι ἀπώλεσαν τὰ πολιτικά των δικαιώματα, καὶ ὑποστηρίζει τὴν γνώμην, ὅτι οὐδ’ ὡς πρὸς αὐτοὺς δύναται νὰ ἐξετάσῃ ἡ Βουλὴ, δυνάμει τῆς μεγάλης ἀρχῆς τῆς ὁριστικότητος καὶ διαρκείας τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων, ἐὰν καλῶς ἢ κακῶς ἐψηφοφόρησαν.

§44ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Σήμερον δὲν ἀφίνουν κἀνένα νὰ ὁμιλήσῃ (θόρυβος).

§45ΣΑΡΑΒΑΣ. Κύριε Δουζίνα, πρέπει νὰ μάθετε ὅτι, ὅταν ὁ ἀγορεύων μὲ ἔδωκε τὸ δικαίωμα νὰ τῷ ἀπευθύνω μίαν ἐρώτησιν, σεῖς δὲν ἠμπορῆται νὰ εἴπητε τίποτε.

§46ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶδον· ἀλλὰ ἠξεύρεται τί ἀπεφάσισεν ἡ Βουλὴ τῆς Γαλλίας; ἀπεφάνθη οὕτω, διότι ἀπέβλεψεν εἰς τὴν οὐσίαν, ὅτι ἂν καὶ προσῆλθον 5 ἢ 10 καὶ ἐψηφοφόρησαν ἀνήλικοι, ἐπειδὴ τὸ γεγονὸς αὐτὸ δὲν ἔφερεν ἐπήρειάν τινα ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς, παρέβλεψεν ἡ Βουλὴ νὰ τὸ ἐξετάσῃ· ἐὰν δὲ ἠδύνατο νὰ φέρῃ ἀποτέλεσμα ὥστε νὰ ἀποτύχῃ ὁ μὲν καὶ νὰ ἐπιτύχῃ ὁ δὲ, τότε εἰσήρχετο ἐπὶ τοῦ περιεχομένου.

§47ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ μᾶς φέρῃς ἓν παράδειγμα.

§48ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ σᾶς φέρω. Διὰ νὰ μὴ νομίσετε, κύριοι, ὅτι διαστρέφεται ὁ κανὼν τοῦ Δαλὸζ, καὶ ὅτι θέλω νὰ δώσω αὐθεντίαν εἰς τὴν γνώμην τὴν ἐμὴν, ἥτις δὲν στηρίζεται εἰς τὴν νομολογίαν τῆς Γαλλίας, ἐφρόντισα καὶ ἀντέγραψα μὲ τὴν σελίδα καὶ μὲ τὴν παράγραφον τὸν Δαλὸζ, ἀκούσατε «σελ. 117, § 70, τμῆμα Δʹ. (ἀναγινώσκει).

§49ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. «Ὑπὸ τὸ κράτος τῶν νόμων.»

§50ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἐξακολουθεῖ τὴν ἀνάγνωσιν).

§51ΜΠΟΥΤΟΣ. Αὐτὰ εἶναι κατὰ τῆς Ζακύνθου· κατὰ τῆς Ζακύνθου τὰ λέγεις αὐτά;

§52ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ τὰ εἴπωμεν καὶ αὐτὰ (ἐξακολουθεῖ τὴν ἀνάγνωσιν).

§53ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Ὑπὸ τὸ κράτος τῶν νόμων τῶν πρὸ τοῦ 1831 (θόρυβος).

§54ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλά, κύριοι, παρετήρησα καὶ ἐγὼ ὅτι εἰς τὴν γνώμην ταύτην, εἴτε διότι ὅπως σᾶς εἶπεν ὁ κ. Κολιάτσος ἀναφέρεται εἰς ἐποχὴν πρὸ τοῦ 1831, ὅπερ ἀδιάφορον, εἴτε διότι εἶναι ἀπόφασις τοῦ κοινοβουλίου τῆς Γαλλίας, δὲν δύναταί τις νὰ δώσῃ τὴν ἀξιοπιστίαν ἐκείνην, ἣν πρέπει νὰ δώσετε, ὅταν πρέπει νὰ ἑρμηνεύσητε νόμον· διὰ τοῦτο δύναμαι νὰ παραδεχθῶ ὅτι καὶ αὐτὴ δὲν ἀπεφάνθη ἀκραιφνῶς περὶ τοῦ νομικοῦ ζητήματος ἐὰν ἡ Βουλὴ ἦναι ἁρμοδία νὰ ἐξετάσῃ τὸ περιεχόμενον ὁριστικοῦ καταλόγου. Ἀλλ’ ὅταν, κύριοι, ἄνδρες τῆς ἐπιστήμης, ἄσχετοι πάσης προσωποληψίας, τοῦτο λέγουσι, ἐγὼ δὲν διστάζω, οὔτε ἀμφιβάλλω πλέον νὰ παραδεχθῶ τὴν γνώμην αὐτῶν. Ὁ Κορμενὶν, κύριοι, λέγει ὅτι ἀπὸ οὐδένα φραγμὸν ἡ Βουλὴ περιορίζεται εἰς τὸ νὰ ἐξελέγξῃ τὸ γνήσιον τῆς ἐκλογῆς· ἀλλὰ ἀφήσατε τοὺς ξένους συγγραφεῖς, δὲν θέλω καὶ ἐγὼ νὰ παραδεχθῶ ὅ,τι δὲν παρεδέχθη ὁ κύριος Ῥάλλης. Ὁ κ. Ῥάλλης σᾶς εἶπεν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ μετεμφυτεύσητε ἰδέας, αἱ ὁποῖαι δὲν δύνανται νὰ τελεσφορήσωσιν ἐπὶ τοῦ ἐδάφους τούτου. Διὰ τοῦτο ἐρωτῶ ἐκείνους, οἵτινες συμμερίζονται τὴν ἰδέαν του. Πέντε νομομαθεῖς τοῦ ἡμετέρου Πανεπιστημίου κατέγειναν εἰδικῶς, κατὰ πρότασιν τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις εἶχε ὑποβάλει αὐτοῖς, νὰ λύσωσι δύω ζητήματα ἐκλογικά· ἰδοὺ ποία ὑπῆρξεν ἡ ἀπάντησις εἰς τὴν ἐρώτησιν αὐτήν. (Ἀναγινώσκει).

§55ΤΙΝΕΣ. Τίς τὸ ἀρνεῖται;

§56ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ νομίζετε, κύριοι, ὅταν λέγουν ἐκλογικὰς πράξεις, ὅτι εἶναι αἱ διατυπώσεις αἱ ἐκλογικαὶ, αἱ λαμβάνουσαι χώραν κατὰ τὸ τετραήμερον καὶ μόνον; καὶ δὲν νομίζετε, ὅτι εἶναι ἀναπόσπαστον τὸ γνήσιον ἢ μὴ τῆς ἐκλογῆς ἀπὸ τὸν καταρτισμὸν ἢ μὴ τοῦ ἀληθοῦς ὁριστικοῦ καταλόγου; ὅστις, κύριοι, δὲν νομίζει τοῦτο, σφάλει, θέλει νὰ θέσῃ φραγμὸν, διὰ νὰ ἀποστρέψῃ τὸ πρόσωπόν μας ἀπὸ τὸ φῶς τῆς ἀληθείας. Ὅταν σᾶς λέγουν, ὅτι ἔλαβον χώραν τόσα πράγματα, ἠμπορεῖτε νὰ μὴ δώσητε προσοχὴν, καὶ νὰ καλύψηται τὸ ψεῦδος διὰ τῆς ὁριστικότητος λέγοντες αὐτὸ ἀλήθειαν; Καὶ ὡς πρὸς τοῦτο δύνασθε νὰ κατακρίνητε τὴν γνώμην δημοσιολόγου περιωνύμου παρ’ ἡμῖν τοῦ κ. Δοσίου...

§57ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Μὴ προσβάλλετε τὴν μνήμην τοῦ κ. Δοσίου.

§58ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ δὲν προσβάλλω τὴν μνήμην, λέγω, ὅτι ἦτον διακεκριμένος ἐκ τῶν δημοσιολόγων τοῦ δημοσίου δικαίου, λέγω ὅτι ἦτον ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος μόνος ἀντετάχθη κατὰ πάσης τῆς λοιπῆς χωρίας τῶν νομομαθῶν, καὶ ὁ ὁποῖος ἔλυσε ζητήματα χάριν τῆς ἀληθείας χωρὶς ν’ ἀποβλέψῃ εἰς οὐδὲν ἄλλο· καὶ τὴν γνώμην του ταύτην ἐξέφρασεν ὁ κ. Δόσιος κατὰ τὸ ἔτος 1868, ὅταν δὲν ἐπρόκειντο τοιαῦτα ζητήματα ἐνώπιόν σας. Δύνασθε νὰ ἔχητε ἀμφιβολίαν, ὅτι ἡ γνώμη αὐτοῦ εἶναι ἀληθὴς, καὶ νὰ δώσητε πίστιν εἰς τὴν γνώμην τοῦ κ. Κολιάτσου, τοῦ ὁποίου ἡ γνώμη, καθὸ ἐνδιαφερομένου ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, δύναται νὰ ᾖναι ἀμφίβολος, καὶ ἡ θεωρία τὴν ὁποίαν ἀνέπτυξεν ἀτελής; Τί λέγει ὁ κ. Δόσιος; «ὁ ὁριστικὸς κατάλογος εἶναι κανὼν καὶ νόμος διὰ τὰς ἀρχὰς, καὶ μόνον ἡ Βουλὴ δὲν δεσμεύεται ἀπέναντι τῆς ὁριστικότητος τοῦ ἐκλογικοῦ καταλόγου·» τί θὰ εἴπῃ «μόνον ἡ Βουλὴ δὲν δύναται νὰ δεσμευθῇ ἀπέναντι τῆς ὁριστικότητος τοῦ ἐκλογικοῦ καταλόγου;»

§59ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Ἐπρόκειτο περὶ τῆς ἐκλογῆς τῆς Ζακύνθου.

§60ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐπρόκειτο περὶ τῆς ἐκλογῆς Ζακύνθου, ἐπρόκειτο περὶ τῆς ἐκλογῆς τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Οἰτύλου.

§61ΠΕΤΡΑΚΗΣ. Ἐπρόκειτο περὶ τοῦ ἐκλεξίμου τοῦ τότε ἐκλεχθέντος.

§62ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ αὐτὸ τὸ γνωρίζω, διότι ἀνέγνωσα τὸ σύγγραμμα τοῦ κ. Δοσίου. Ἀλλ’ ὅταν πρόκηται περὶ ἑνὸς κυρίου θέματος, δὲν δύνανται νὰ ἐξετασθοῦν καὶ ἄλλα σχετικά; Καὶ ὅταν ὁ κ. Δόσιος γράφῃ οὕτω, ὄχι περὶ ἐκλεξίμου ἀλλὰ περὶ ἐκλογῶν, δὲν πρέπει νὰ ὑποταχθῆτε εἰς τὴν γνώμην αὐτοῦ;

§63ΠΕΤΡΑΚΗΣ. Δὲν ἀποδίδω αὐτὴν τὴν ἑρμηνείαν, τὴν ὁποίαν δίδετε.

§64ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν δὲν ἀκολουθῆτε τὴν γνώμην τοῦ καθηγητοῦ, ὅστις συνέγραψε χάριν τῆς ἀληθείας, τότε δύναμαι καὶ ἐγὼ νὰ εἴπω ὅτι δὲν συμφωνῶ μὲ τὴν γνώμην τὴν ἰδικήν σας. Προσέξατε (ἀναγινώσκει).

§65ΠΕΤΡΑΚΗΣ. Πόθεν τὸ ἐξάγει; στηρίζεται εἰς ἀρχὴν τοῦ δημοσίου δικαίου ἢ εἶναι γνώμη ἀτομική;

§66ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Τὸ ἐξάγει ἀπὸ τὰ φῶτά του.

§67ΠΕΤΡΑΚΗΣ. Σφάλλει, κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην.

§68ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Οὐδεὶς ἀντεποιήθη εἰς τὸν κόσμον τοῦτον τὸ ἀλάνθαστον (ἐξακολουθεῖ τὴν ἀνάγνωσιν).

§69ΖΩΧΙΟΣ. Πάρα ἐπάνω, κ. Πονηρόπουλε, διαβάσατε.

§70ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Δῶστε τὴν φυλλάδα εἰς τὸν κ. Ζωχιὸ νὰ τὴν διαβάσῃ.

§71ΖΩΧΙΟΣ. Σιώπα (θόρυβος).

§72ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Δὲν τὸ ἠκούσαμεν αὐτό.

§73ΤΙΝΕΣ (ἐξ ἀριστερῶν). Μὴν ἀπαντήσητε εἰς κἀνένα.

§74ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ἀναγινώσκει κατ’ ἐξακολούθησιν). Ὅταν λοιπὸν βλέπετε ὅτι καὶ εἰς τὴν Γαλλίαν ἀμφισβητῆται ἡ ἀρχὴ τῆς ἁρμοδιότητος, ὅταν βλέπετε ὅτι πάντες οἱ συγγραφεῖς, ἐξετάζοντες τὰ δικαιώματα τῆς Βουλῆς, ἀποφαίνονται αὐτὴν κυρίαρχον ὡς πρὸς τὴν ἐξέλεγξιν μιᾶς ἐκλογῆς, ὅταν τέλος ἔχετε ἕνα ἡμέτερον διακεκριμένον δημοσιολόγον, ὅστις μὴ ἔχων ὑπ’ ὄψιν τὴν συγκεκριμένην αὐτὴν περίπτωσιν ἀποφαίνεται οὕτω, ποίαν γνώμην θέλετε, κύριοι, νὰ παραδεχθῶμεν; ἐκείνων οἵτινες ἔχουσι συμφέρον ἢ ἐκείνων οἵτινες δὲν ἔχουσι τοιοῦτον; Δὲν πρέπει, κύριοι, ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ν’ ἀναπτύσσωμεν θεωρείας καὶ νὰ ἐρίζωμεν περὶ παρωνυχίδος, ἀλλὰ πρέπει οὐσιωδῶς νὰ ἐμβαθύνωμεν εἰς τὸ ζήτημα διὰ νὰ λύσωμεν αὐτό. Ὅταν οἱ νομομαθεῖς οὕτω ἀποφαίνονται, δὲν δύνασθε νὰ παραδεχθῆτε τὴν γνώμην ἐκείνων οἵτινες ἔχουν συμφέρον, ἀλλὰ τὴν γνώμην ἐκείνων οἵτινες εἰργάσθησαν ὑπὲρ τῆς ἀληθείας καὶ χάριν αὐτῆς μόνον, οὕτω δὲ κρίνοντες δὲν δύνασθε, κύριοι, νὰ παραδεχθῆτε, ὅτι τὰ πάντα ἐξετελέσθησαν σύμφωνα μὲ τὸν νόμον κατὰ τὴν ἐκλογὴν Ἀττικῆς, διότι δὲν εἶναι ὀρθὸν λέγοντες, ὅτι ἀφοῦ ὑπῆρχεν ὁριστικὸς κατάλογος, ἄρα δὲν πρέπει νὰ ἐξετάσω ἂν ὑπῆρχον πολλὰ ὀνόματα ἀνύπαρκτα ἐντὸς αὐτοῦ. Διὰ τί, κ. νὰ ἤμεθα ἀντιφατικοί; διατί νὰ λέγωμεν σήμερον ὅτι τὸ ποτήριον εἶναι ποτήριον καὶ αὔριον δὲν εἶναι ποτήριον, εἶναι φιάλη. Μήπως, κύριοι, ἐνώπιόν σας, ἐνώπιον τῶν περισσοτέρων ὑμῶν δὲν ἐτέθη αὐτὸ τὸ ζήτημα; Μήπως σεῖς, οἵτινες ἀνθίστασθε ὅτι δὲν ἔχει τὴν ἁρμοδιότητα ἡ Βουλὴ νὰ ἐξετάσῃ τὸ περιεχόμενον τοῦ καταλόγου, δὲν ἐψηφίσατε ἄλλοτε τὸ ἐναντίον;

§75ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Πότε;

§76ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Ἄνδρου κατὰ τὸ 1872· ἰδοὺ τὶ λέγει ἡ προεξελεγκτικὴ Ἐπιτροπὴ (ἀναγινώσκει τὴν ἔκθεσιν).

§77ΜΑΥΡΟΚΟΡΔΑΤΟΣ. Ἐντὸς τοῦ τμήματος ἔγεινεν ἡ ἐξήγησις αὕτη. Ἡ Βουλὴ οὔτε κἂν ἠμφισβήτησε τὸ ζήτημα. Δὲν πρόκειται ἤδη περὶ τῆς γνώμης τοῦ τμήματος.

§78ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. (ἐξακολουθεῖ τὴν ἀνάγνωσιν).

§79ΖΑΪΜΗΣ. Δὲν ἔχουν σχέσιν αὐτά.

§80ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Ἀναγνώσατε καὶ τὴν ἔκθεσιν τῆς πλειοψηφίας, ἧς ἤμην εἰσηγητὴς καὶ ὡμίλησα, καὶ ἐπεκυρώθη ἡ ἐκλογὴ Ἄνδρου ἐναντίον τῆς ἐκθέσεως, ἣν ἀνέγνωτε.

§81ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ, κύριοι, χθὲς ἐσεβόμην τὴν θέσιν τοῦ ἀγορεύοντος καὶ ἐπεφυλάχθην νὰ ἀπαντήσω εἰς ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐθεώρουν ἀνυπόστατα, μοὶ φαίνεται δὲ ὅτι οἱ διακόπτοντες δὲν ἀναχωροῦν ἀπὸ ἀρχὴν εἰλικρινῆ, ἀλλὰ μόνον, ἵνα συγχύσουν τὰς ἰδέας μου καὶ διότι βλέπουν ὅτι ὑπομένω αὐτούς. Ἂν νομίζουν, ὅτι λανθάνω τὴν γνώμην, ἂς ἔλθουν νὰ μὲ ἀντικρούσουν, διότι καὶ πάλιν λέγω ὅτι οὐδεὶς πλάγιος σκοπὸς ὑποτρέφεται ἐν ἐμοὶ περὶ τῆς ἐπικυρώσεως ἢ ἀκυρώσεως· ἂν νομίζετε ὅτι ἀπατῶμαι, σεβασθῆτε τὰς πεποιθήσεις μου. Κύριοι, ἀφοῦ σᾶς ἔφερα καὶ αὐτὰς τὰς γνώμας, αἱ ὁποῖαι κατὰ τὴν κρίσιν τῆς ἀριστερᾶς πτέρυγος εἶναι λανθασμέναι, ἀφοῦ ἔφερον αὐτὰς τὰς ἰδέας αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶχον αὐτοὺς τοὺς ἐνδιαφερομένους, ὑπ’ ὄψιν συνδυάσετε τώρα μὲ τὴν ἀρχὴν τοῦ δικαιώματός σας τὰ κατὰ τὴν ἐκλογὴν Ἀττικῆς. Σᾶς λέγουσιν ὅτι ἡ ἐκλογὴ ἐνηργήθη νομίμως, σᾶς λέγουσιν ὅτι παράβασις τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου οὐδεμία ἐγένετο. Ἀλλὰ διατί δὲν προσηγάγετε αὐτὰς τὰς ἀποδείξεις; Διατί, εἶπεν ὁ κύριος Κολιάτσος, μᾶς δολοφονεῖτε, μᾶς ῥίπτετε τὰ βέλη ἐκ τῶν ὄπισθεν σήμερον προτάττοντες τοιούτους ἰσχυρισμούς; Εἴχατε ἐν τῷ τμήματι τὴν εἰλικρίνειαν νὰ ὁμολογήσητε τὸ ψευδὲς τοῦ καταλόγου, εἶχε τὴν εὐθύτητα ὁ κύριος Λέκας καὶ χθὲς καὶ προχθὲς νὰ ἔλθῃ νὰ μᾶς εἴπῃ ὅτι κατὰ λάθος εἶναι ἐγγεγραμμένα ἀνύπαρκτα πρόπωπα· τώρα δὲ ὅτε οἱ ἐνιστάμενοι διὰ τῆς ἀρνήσεώς σας προκαλῶνται, πᾶν ὅ,τι δύνανται σᾶς προσάγουν ἵνα ἰδῆτε ὅτι ὁ ἰσχυρισμὸς τῆς πλειονοψηφίας εἶναι ἀληθής. Ὁ ἰσχυρισμὸς τῆς πλειονοψηφίας εἶναι ἀληθής, διότι προσέτι πρὸ τῆς ἐκδικάσεως τῆς ἐκλογῆς, σᾶς τὸ λέγει ὁ δήμαρχος καθ’ οὗ δὲν ἔχετε νὰ παραπονεθῆτε, σᾶς λέγει ὅτι ἀδύνατον νὰ διορθωθῇ ὁ κατάλογος, οὐδὲ κἂν χειρογράφως. Σᾶς ἔδειξα τὸ ἔγγραφον καθ’ ὃ τὴν 22 Ἰουνίου μόλις ὁ τυπογράφος παρουσίασε 50 ἀντίτυπα τοῦ καταλόγου, καὶ μόλις ὁ δήμαρχος ἔῤῥιψε βλέμμα ἐπ’ αὐτῶν καὶ εἶδε τὴν πληθὺν τῶν σφαλμάτων, οὐδόλως τὰ ἐδέχθη, ἀλλ’ ἀνήγγειλεν εἰς τὸν κύριον νομάρχην ὅτι οὔτε ἀρχὴν, οὔτε τέλος ἔχουσι τὰ λάθη, δι’ ὅπερ διετάχθη νὰ λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν καὶ ὁ κατάλογος τοῦ 1873. Διὰ τί λοιπὸν ἐπαμφοτερίζετε; Ἢ θὰ παραδεχθῆτε ὅτι ὁ κατάλογος τοῦ 1874 εἶναι λανθασμένος, ἢ ἂν παραδεχθῆτε ὅτι αὐτὸς εἶναι ὁριστικὸς, πάλιν σᾶς λέγομεν, παρηνομήσατε, διότι εἴχατε καὶ τὸν κατάλογον τοῦ 1873. Ἀλλὰ ὁ κύριος Ῥάλλης εἰργάσθη νὰ σᾶς ἀποδείξῃ ὅτι ὁ ἰσχυρισμὸς τῆς πλειοψηφίας, ὅτι ἐψηφοφόρησαν πρόσωπα μὴ ἐγγεγραμμένα ἐν τῷ καταλόγῳ, δὲν εἶναι ἀληθής· ἀλλὰ ποίας ἀποδείξεις ἔφερε; διπλότυπα πληρωμῆς φόρων, ἐπιστολὰς καὶ προγράμματα ὅτι καθηγητής τις ἐδίδαξεν ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ.

§82ΡΑΛΛΗΣ. Ἔκαμα τὴν παρατήρησιν ὅτι οἱ κατάλογοι τῶν εἰκονικῶν ὀνομάτων, οὓς προσήγαγον οἱ ἐνιστάμενοι κατὰ τῆς ἐκλογῆς, περιλαμβάνουν τρεῖς τάξεις προσώπων· ἀνύπαρκτα, καὶ ὡς πρὸς ταῦτα ἔφερον ἀποδείξεις τῆς ὑπάρξεώς των, διπλότυπα πληρωμῆς φόρου τοῦ ἐπιτηδεύματος τοῦ 1874, ἐπιστολὰς ἰδιωτικὰς εἴτε ἐπισήμους· δευτέρα τάξις εἶναι ἡ τῶν ἑτεροδημοτῶν, καὶ ὡς πρὸς τοῦτο σᾶς ἔφερον πιστοποιητικὰ τοῦ δημάρχου Ἀθηναίων, ἐξ ὧν προκύπτει ὅσοι οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ εἶναι ἐδῶ ἐγγεγραμμένοι, ἐκτὸς 8 οὓς ἀνεκάλυψα ἐγὼ, σεῖς ὄχι· ὡς πρὸς ἐκεῖνα δὲ ἅτινα ἀνέφερον ὡς δὶς ψηφοφορήσαντα.... (θόρυβος).

§83ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Περὶ τῶν ἀνυπάρκτων προσώπων σᾶς ἔφερον διπλότυπα πληρωμῆς φόρων παρελθόντων ἐτῶν καί τινας ἀποδείξεις περὶ τοῦ ὅτι τινὲς ἐξ αὐτῶν ἦσαν νομίμως ἐγγεγραμμένοι.

§84ΡΑΛΛΗΣ. Μᾶς ἐφέρατε σεῖς μίαν κἄν!

§85ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς ἔφερον προγράμματα καθηγητῶν ὅτι ζῶσιν· ἀλλὰ, κύριοι, τὰ διπλότυπα πληρωμῆς φόρου δὲν ἀποδεικνύουσιν ὅτι εἶναι ἐγγεγραμμένοι, ἢ ὅτι ἔζων κατὰ τὰς ἡμέρας τῆς ἐκλογῆς· ἡ ἀπόδειξις ὅτι καθηγητής τις παραδίδει ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ, δὲν εἶναι ἀπόδειξις ὅτι εἶναι καὶ πολιτογεγραμμένος. Ἀλλ’ ἂς παραδεχθῶμεν, κύριοι, πρὸς μίαν στιγμὴν, ὅτι αἱ ἀποδείξεις τοῦ κυρίου Ῥάλλη φέρουσι τὸ ἀποτέλεσμα νὰ διαψεύσωσι τὸν κατάλογον ἐκεῖνον, ὅστις περιέχει τοὺς 500· πρὸς χάριν αὐτοῦ δυνάμεθα νὰ παραδεχθῶμεν.

§86ΡΑΛΛΗΣ. Χάριν ἀπὸ σᾶς θὰ ζητήσωμεν!

§87ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Χάριν τῶν ἀποδείξεών του, δυνάμεθα νὰ παραδεχθῶμεν, ὅτι ἐκλώνισε τὰς πεποιθήσεις μας πρεὶ τῶν 195, ἀλλὰ περὶ τῶν ἐπιλοίπων; (θόρυβος). Σᾶς λέγουσιν ὅτι πρέπει νὰ φέρωμεν ἡμεῖς τὰς ἀποδείξεις (θόρυβος).

§88ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Αὐτὸ εἶναι βῆμα τῆς ἀληθείας· τί εἶναι αὐτὰ ὅπου λέγετε;

§89ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν μὲ πτοοῦσι τὰ σχήματά σας, δὲν μὲ πτοοῦσιν αἱ φωναί σας. Πρὸς χάριν σας εἶπον.... (θόρυβος).

§90ΛΕΚΚΑΣ. Θέλομεν δικαιοσύνην καὶ οὐχὶ χάριν.

§91ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δικαιοσύνην πράττω ἐνταῦθα ἀγορεύων.

§92ΡΑΛΛΗΣ. Εἶσθε σεῖς ἄξιος νὰ πράξετε δικαιοσύνην!

§93ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλὰ ποίας ἀποδείξεις, μᾶς λέγουσι, φέρετε περὶ τοῦ ἐναντίου; εὐθὺς θὰ σᾶς φέρω μαθηματικὰς ἀποδείξεις, διὰ νὰ σᾶς ἀποδείξω, ὅτι ὁ κατάλογος εἶναι νόθος, ὅτι ἐμπεριέχει ἀνύπαρκτα πρόσωπα. Ἔχω ἐνταῦθα τὴν στατιστικὴν τοῦ δήμου Ἀθηναίων (θόρυβος). Σᾶς ταράττουσι τὰ δημόσια ἔγγραφα· καὶ πῶς ἐσεῖς ἐφέρατε πρὸς ἀπόδειξιν τὰ διπλότυπα; (θόρυβος ἐκ δεξιῶν). Μὲ ἀγρίας φωνὰς καὶ παληκαρισμοὺς δὲν ταράσσομαι· ἂν αἱ λόγχαι εἴς τινας ἐξ ὑμῶν ἔκαμψαν ἀπέναντι τῶν φωνῶν σας, δὲν θὰ καμφθῇ ἡ πεποίθησίς μου. Ἡ ἀπογραφὴ τοῦ δήμου Ἀθηναίων παρουσιάζει 28,386 δημότας, ἐν συνόλῳ ἄῤῥενας καὶ θήλεις· ἂν δὲ ἀφαιρέσετε τὸ ἥμισυ τοῦ ἀριθμοῦ τούτου, τοὺς θήλεις, ἔχετε 14,000 ἄῤῥενας· ἐκ τῶν ἐκλογέων δὲ οἱ συμπληρώσαντες τὸ 21 ἔτος τῆς ἡλικίας των καὶ ἔχοντες τὸ δικαίωμα νὰ ἐγγραφῶσιν εἰς τὸν ἐκλογικὸν κατάλογον πόσοι εἶναι; Ποῖον μέσον ὅρον ζωῆς παραδέχεται ἡ στατιστικὴ ἡμῶν ἢ τὰ ἄλλα Κράτη; Πόσον θέλετε; χάριν ὑμῶν ἀφαιρέσατε ἐκ τῶν 14,000 χιλ. τὸ τρίτον· θέλετε ὀλιγώτερον; Δημότας Ἕλληνας ἐγγεγραμμένους εἰς τὸν κατάλογον δὲν δύνασθε νὰ ἔχετε περισσοτέρους τῶν δέκα χιλιάδων.

§94ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Τὸ δημοτολόγιον ἔχει 14,000 χιλ. ἀπὸ αὐτοῦ λέγετε ὅ,τι θέλετε (θόρυβος). Ἐν τῇ στατιστικῇ δὲ σημειοῦνται μόνον οἱ ἐνδημοῦντες, ὡς ἀναφέρει ἡ ἰδία στατιστική. Οἱ πλεῖστοι δὲ τῶν ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ 250,000 εἰσὶ δημόται Ἀθηνῶν.

§95ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Κατὰ τὰς προηγουμένας συνεδριάσεις ἡμεῖς ἐσιωπούσαμεν· διατί σήμερον σεῖς διακόπτετε; (θόρυβος).

§96ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλά, κύριοι, δὲν πιστεύετε οὔτε τὴν στατιστικήν· θέλετε νὰ πιστεύσητε εἰς τὰ διπλότυπα τοῦ φόρου τῶν οἰκοδομῶν. Ἀλλὰ πρέπει νὰ φέρωμεν τὰς ἀποδείξεις ἡμεῖς, ὅτι ὑπάρχουν ἀνύπαρκτα πρόσωπα; Ὁ Ἀνεξάρτητος, ὁ νῦν βουλευτὴς Θήρας, φαίνεται εἰς τὸν κατάλογον ὅτι ἐψηφοφόρησε.

§97ΠΕΤΡΑΚΗΣ. Ἡ ἀστυνομία τὸν ἐψηφοφόρησε χάριν τοῦ Καμπᾶ.

§98ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ γυναικάδελφος τοῦ κ. Μπράβου φαίνεται ὅτι ἐψηφοφόρησεν· ὁ υἱὸς τοῦ κυρίου Σμολένσκη εἶχεν ἀναχωρήσει...

§99ΡΑΛΛΗΣ. Σᾶς εἶπον χθὲς ὅτι ἄλλος εἶναι ὁ ἀναχωρήσας.

§100ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ Ψιακῆς εἶχεν ἀποβιώσει πρὸ ἑνὸς μηνός, καὶ μετέβην εἰς τὸ κατάστημά του καὶ ἠρώτησα ἂν ἀπεβίωσε πρὸ τῶν ἐκλογῶν.

§101ΡΑΛΛΗΣ. Σᾶς ἔφερα χθὲς τὰ διπλότυπα, ὅτι ἐψηφοφόρησεν ὁ ἀδελφός του.

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε.

§103ΡΑΛΛΗΣ. Τὸ ζήτημα καταντᾷ προσωπικόν, διότι τὰς ἀποδείξεις τὰς κατέθεσα εἰς τὸ προεδρεῖον καὶ ἔπρεπε νὰ τὰς λάβουν ὑπ’ ὄψιν· διότι ἄλλως μὲ παριστᾷ ὅτι διεκοίνωσα ἐν γνώσει ψευδῆ πράγματα εἰς τὸ Σῶμα. Λάβετε μίαν μόνην ἀπόδειξιν διὰ νὰ μὲ ἀντικρούσετε (θόρυβος).

§104ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ συνέλεξα ἰδίας πληροφορίας.

§105ΡΑΛΛΗΣ. Ἓν λεπτὸν δὲν ἀξίζουν (θόρυβος).

§106ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μὴ μὲ διακόπτετε· νομίζω, ὅτι ἀδικεῖτε τὸν ἑαυτόν σας διακόπτοντες καὶ θορυβοῦντες. Ἡμεῖς σᾶς ἠκούσαμεν ἐν πλήρει σιγῇ καὶ σιωπῇ νὰ ἐκθέσετε τὰ δίκαιά σας. Ἔλθετε ἐνταῦθα νὰ μὲ διαψεύσετε. —Ὁ κ. Ῥάλλης σᾶς εἶπεν ὅτι ἐπ’ αὐτῆς τῆς νοθείας ἐπιῤῥίπτεται μομφὴ εἰς ἔντιμα μέλη τῆς Ἐφορευτικῆς Ἐπιτροπῆς, ὅτι ἐν γνώσει ἠνέχθησαν νὰ ἐνεργῆται ἡ καλπονόθευσις· ἴσα, ἴσα μὲ ἐβοήθησεν ὁ κ. Ῥάλλης.

§107ΡΑΛΛΗΣ. Τί μοῦ βάζετε εἰς τὸ στόμα λόγους, τοὺς ὁποίους δὲν εἶπον!

§108ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἴσα, ἴσα ὁ κ. Ῥάλλης, μετὰ τοῦ ὁποίου συμφωνῶ, ἀναπτύξας τὴν ὑπεροχὴν τῆς κοινωνικῆς θέσεως τῶν μελῶν τῆς Ἐφορευτικῆς Ἐπιτροπῆς, ἐνισχύει τὸν ἰσχυρισμὸν ἡμῶν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ τεθῶσιν εἰς ἴσην μοῖραν μὲ τὴν πληθὺν τῶν ἀνθρώπων καὶ δύνανται νὰ ἀπατηθῶσι, ἀγνοοῦντες τὰ πρόσωπα. Καὶ ἀφοῦ δὲν μᾶς ἀποκρούουν τὸ γεγονὸς ὅτι 8 καὶ 10 ὡς ἀντιπρόσωποι περιεκύκλουν τὴν κάλπην ἑνὸς εἰς τὸ πρῶτον τμῆμα, καὶ ἀφοῦ ὁ κ. Ῥάλλης ἠθέλησε νὰ καταδείξῃ τὴν θέσιν ἑνὸς ἐξελθόντος τῶν φυλακῶν καὶ ὁ ὁποῖος ἔφερε στολὴν ἐθνοφύλακος, δὲν θέλετε παραδεχθῆ τὸ δίκαιον τῶν ἐνισταμένων! Ἀλλὰ λέγει ὁ κ. Ῥάλλης καὶ οἱ ἐνδιαφερόμενοι, προσέξατε μὴ δώσητε ποτήριον πικρὸν εἰς τὴν Πρωτεύουσαν, τὴν ἀναστηλώσασαν τὰς συνταγματικὰς ἐλευθερίας! Καὶ ὡς πότε θὰ ἔχητε αὐτὴν τὴν ἔπαρσιν, αἱ Ἀθῆναι νὰ δίδουν τὸν νόμον εἰς τὰς ἐπαρχίας, καὶ νὰ μὴ δίδητε τὸ δικαίωμα εἰς τὰς ἐπαρχίας νὰ κρίνουν τὰς Ἀθήνας; Δὲν θέλω νὰ ἐκκαύσω τὰς συμπαθείας τῶν ἀκουόντων καὶ παρισταμένων. Εἶμαι τραχὺς ἀπέναντι τῆς ἀληθείας. Δὲν θέλω νὰ δώσω τὸ πικρὸν ποτήριον εἰς τὴν Ἀττικὴν, θέλω νὰ ἀποπλύνω τὸν ῥύπον, ὁ ὁποῖος ἐῤῥίφθη διὰ τοῦ τοιούτου ἀποτελέσματος.

§109ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν αἰσχύνεσθε.

§110ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν αἰσχύνομαι, διότι ἄλλως θὰ ἔλεγον καὶ ἄλλα τινά· δὲν ἔχομεν κἀνὲν ἐνδιαφέρον. Μάλιστα ἀπὸ εὐγνωμοσύνην, ὅτι ἡ πρωτεύουσα ἔλαβε τὴν πρωτοβουλίαν νὰ παγιώσῃ τὰς συνταγματικὰς ἐλευθερίας, θέλομεν νὰ διαφυλάξωμεν τὰ κειμήλιά της. Θέλομεν ἀληθεῖς ἐκλογὰς καὶ ἀληθεῖς ἀντιπροσώπους ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ τούτῳ. Δὲν ὑπάρχει παρὰ ζήτημα χρόνου· βλέπετε δὲ ὅτι μία ἀντιπροσωπεία ὁλόκληρος τοῦ Ἔθνους θέλει νὰ δώσῃ τὸ πικρὸν τοῦτο ποτήριον.

§111ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Οὐχὶ ὁλόκληρος.

§112ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν ἡ πλειονοψηφία, εἶναι ὁλόκληρος. (Ὁ κ. Ῥάλλης δίδει σημείωσιν εἰς τὸν ἀγορεύοντα περὶ τοῦ Ψιακῆ).

§113ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἀπέθανεν ὁ γέρων Ψιακῆς.

§114ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὰ εἶναι ἐλάχιστα πράγματα. Θέλετε νὰ ἴδητε ὅτι οἱ ἐνδιαφερόμενοι ἀγωνίζονται περὶ τοῦ ἐγκύρου τῆς ἐκλογῆς διότι ἐνδιαφέρει αὐτοὺς, ἐξετάσατε τὴν ἐκλογὴν τοῦ ἑτέρου δήμου, ἐν ᾧ εἶναι ἐνιστάμενος ὁ κ. Ῥάλλης, ἐν ᾧ κατηγορεῖται οὐχὶ εἷς ἀξιωματικὸς, ἀλλὰ συνάμα καὶ ἡ δημοτικὴ ἀρχὴ, ἡ Ἐφορευτικὴ Ἐπιτροπή· ἀφοῦ δὲν ἐξεπεραιώθη ἡ ἀνάκρισις κατ’ ἐκείνων τῶν μελῶν, καὶ ἀφοῦ ἐκ τοῦ ἀποτελέσματος τῆς διαλογῆς φαίνεται, ὅτι ἔλαβε χώραν καλπονόθευσις ἐν ἐκείνῳ τῷ δήμῳ, σᾶς λέγουν μὴ τὸν ἀκυρώσητε.

§115ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Ἐγὼ εἶπον, ὡς πρὸς τὴν κάλπην μόνον τοῦ κ. Φιλήμονος ἐγένετο καλπονόθευσις.

§116ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀνεκαλέσαμεν τὴν ἔνστασιν, σᾶς προσθέτουν. Καὶ ἀφοῦ δὲν ὑπάρχει κατηγορία κατὰ τοῦ Ἀξελοῦ, δὲν ὑπάρχει κατηγορία κατὰ τῶν ἄλλων; Κύριοι, ὁ κ. Ῥάλλης, καταστρέφων τὸν λόγον, σᾶς εἶπεν —καὶ ἐπεφύλαξα τοῦτο ἐν τέλει τοῦ λόγου μου νὰ τὸ εἴπω ἵνα μὴ φανῶ, ὅτι ἐκ τούτου ἔλαβον ἀφορμὴν νὰ ὁμιλήσω — ὁ κ. Ῥάλλης εἶπεν, ὅτι ζητεῖται ἡ ἀποπομπὴ τῶν ἐντεῦθεν, διότι κατηγοροῦνται ὡς ἐρυθροὶ, καὶ τοῦτο ἐγένετο καὶ διὰ τὴν Ζάκυνθον. Δὲν ἀπομιμοῦμαι τὸν κ. Ῥάλλην κατὰ τοῦτο, ὁ ὁποῖος πρὶν ἢ ἀκούσῃ, πρὶν ἢ κρίνῃ πρὶν ἢ φωτισθῇ περὶ τῶν κατὰ τὴν ἐκλογὴν Ζακύνθου, ἀποφαίνεται ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὡσεὶ θέλων νὰ μαντεύσῃ. Ἀπαντῶ εἰς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπεν, ὅτι ὅσοι ἀποφασίσητε τὴν ἀκύρωσιν τοῦ δήμου Ἀθηνῶν, τοῦτο πράττετε, διότι νομίζετε ἐκείνους ἐρυθρούς. Ἦτον ἀδίκημα διὰ τὸν κ. Ῥάλλην καὶ διὰ τὴν οἰκογένειάν του, καὶ ἂν ἐλέγοντο τοιαῦτα πράγματα......

§117ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν εἶπα ἐγὼ τοιαῦτα πράγματα.

§118ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἴπατε ὅτι σᾶς ἐχαρακτήρισαν ὡς ἐρυθροὺς, ὅταν ἐπρόκειτο περὶ τῆς διεξαγωγῆς τῆς ἐκλογῆς. Ὁ κ. Ῥάλλης δὲν ἔπρεπε νὰ λάβῃ ὑπὸ σπουδαίαν σημασίαν καὶ μάλιστα διὰ τὸ ἄτομόν του τοῦτο, διότι καὶ αὐτὸς καὶ ἡ οἰκογένειά του ἐν Ἑλλάδι ἠγωνίσθησαν καὶ ἐδοξάσθησαν, καὶ δὲν πιστεύω ὁ κ. Ῥάλλης νὰ ἐζήλευσε τὰ κατορθώματα τῶν ἐρυθρῶν καὶ τῶν ἀθλητῶν τοῦ πετρελαίου.

§119Θ. ΖΑΪΜΗΣ. Τί εἶναι αὐτά;

§120ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἡμεῖς σᾶς λέγομεν τοῦτο, ὅτι ἐπειδὴ καὶ ἡμεῖς μεριμνοῦμεν ὡς σεῖς περὶ τῶν συνταγματικῶν ἐλευθεριῶν, τὸν ἀγῶνα τοῦτον, τὸν ὁποῖον κάμνομεν σήμερον, τὸν πράττομεν ἵνα συμπηχθῶσιν αἱ συνταγματικαὶ ἐλευθερίαι καὶ ἀρθῶσιν ἐκ τοῦ μέσου οἱ ἐπιβουλευόμενοι αὐτὰς, διότι ἐὰν ὑπὸ τὰς ὄψεις τοῦ πλέον πεπολιτισμένου μέρους τῆς κοινωνίας μας πάντες ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι κατὰ τὰς συμπαθείας των ἔρχονται καὶ ὁρμῶνται ἀπὸ μόνην τὴν ἰδέαν νὰ κακίσωσι τὴν κατάστασιν τῆς πατρίδος, ἀποτολμῶσι διὰ βεβήλου χειρὸς νὰ βεβηλώσωσι τὸ καθαρὸν ῥεῦμα τῆς ἐκλογῆς, δὲν πρέπει ἡμεῖς αὐτοὶ νὰ εἴπωμεν, ὅτι πρέπει νὰ ἀποπλύνωμεν τὸν ῥύπον, ὅστις προσάπτεται εἰς τὴν ἐκλογὴν αὐτήν; Ὅστις δὲν παραδέχεται τοῦτο εἶναι ὑπερφίλαυτος ἀπέναντι τῆς ἀληθείας· ἀλλ’ ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι δὲν ἀγωνιζόμεθα ὑπὲρ ἡμῶν αὐτῶν εἰμὴ ὑπὲρ τοῦ δικαίου, θέλομεν νὰ δώσωμεν μίαν ἀληθῆ γνῶσιν καὶ ἰδέαν εἰς τὸ πνεῦμα καὶ τὴν πεποίθησιν τῶν κοινῶν συμπολιτῶν ἡμῶν, ἐπαρχιωτῶν ἰδικῶν σας. Καὶ τοῦτο τὸ παράδειγμα πιστεύω, ὅτι θέλει εἶσθαι σεβαστὸν καὶ εἰς ἡμᾶς αὐτοὺς καὶ εἰς σᾶς.

§121ΡΑΛΛΗΣ. Σᾶς εὐχαριστοῦμεν διὰ τὸ παράδειγμα καὶ πρὸ πάντων τὸ ἰδικόν σας.

§122ΤΙΝΕΣ. Τὸ συμπέρασμα, κ. Πονηρόπουλε;

§123ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐνόμισα, κύριοι, ὅτι ὁ προλαλήσας καί τινες ἐκ τῆς πλευρᾶς ταύτης ἤθελον εὐχαριστήσει τοὺς διακόπτοντας τῆς ἀριστερᾶς, διότι τῳόντι ἡ διακοπὴ ἐκάλυψε τὸ ἀσθενὲς τῶν ἐπιχειρημάτων, τὰ ὁποῖα ἄλλως ἤθελον κατασταθῆ γελοῖα καὶ οὐτιδανά. Μεγαλειτέρα δι’ αὐτοὺς ἀποτυχία ἤθελεν εἶσθαι, ἂν τοὺς ἀφίνετε πληρέστατα ν’ ἀναπτύξουν τοὺς ἰσχυρισμούς των· διότι τότε ἤθελον πεισθῆ ἅπαντες πόσον μηδαμηναὶ ἤθελον εἶσθαι αἱ κατηγορίαι. Πρώτην φορὰν ἤδη βλέπω ὅτι εἰς τὸ ἑξῆς αἱ ἐκλογαὶ θέλουν ἐξετάζεσθαι μὲ τὴν στατιστικὴν, καὶ προσέτι μὲ τὴν στατιστικὴν διαστρεφομένην. Ἂς μοὶ συγχωρήσῃ ὁ κ. Πονηρόπουλος νὰ τῷ εἴπω, ὅτι πρὶν ὁμιλήσῃ περὶ στατιστικῆς, πρὶν ἐπ’ αὐτῆς στηρίξῃ τὰ ἐπιχειρήματά του, ἔπρεπε πρότερον νὰ εἴπῃ εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι ἡ στατιστικὴ αὕτη περιέχει μόνον τὰς ψυχὰς, αἱ ὁποῖαι κατὰ τὴν στιγμὴν τῆς συντάξεώς της ὑπῆρχον παροῦσαι, καὶ εἶναι οὐσιῶδες τοῦτο, ἀλλ’ ἀδιάφορον· ἡ στατιστικὴ δὲν λύει ἐκλογικὰ ζητήματα. Πρόκειται δὲ σήμερον, κύριοι, νὰ λύσητε ὄχι τὸ ἐκλογικὸν ζήτημα τῆς Ἀττικῆς μόνον, ἀλλὰ νὰ ἀποφασίσητε ἐὰν θέλωμεν ἔχῃ ἐν Ἑλλάδι ἐκλογὰς τοῦ λοιποῦ εἰλικρινεῖς, ἐκλογὰς ἐλευθέρας καὶ τιμίως ἐνεργουμένας, ἢ ἐὰν ἀντὶ τούτου θέλωμεν ἔχει τὴν νοθείαν καὶ τὴν παραβίασιν. Σᾶς θεωροῦμεν, ὅπως καὶ ἡμᾶς αὐτοὺς, ἀγαπῶντας τὴν πατρίδα, τιμίους, θέλοντας τὴν ὑπερίσχυσιν τοῦ νόμου, καὶ διὰ τοῦτο μετ’ ἐπιμονῆς καὶ ἐλπίδος θέλω συζητήσει τὸ ζήτημα τοῦτο. Αἱ συνέπειαι ἢ καλαὶ ἢ κακαὶ θέλουν ἐπηρεάσει τὴν τύχην ὅλων ἡμῶν. Ἡ ἀπόφασίς σας σήμερον θέλει ἀποδείξει, ἐὰν τὸ ἔθνος θὰ ἔχῃ μέλλον καὶ πρέπει νὰ θαρῇ ἐπ’ αὐτοῦ ἢ πρέπει ν’ ἀπελπισθῇ, ἢ θέλει ἐπανέλθει ὅπου πρὶν τοῦ Ὀκτωβρίου ἦτο· καὶ ἐὰν δὲν τὸ θέλετε, ἐκεῖ ὅμως μᾶς ἄγει τὸ σύστημα τῆς πλειονοψηφίας τοῦ τμήματος· ἐὰν θέλετε τὸ ἀκολουθήσει, θέλομεν εἰσέλθει ἀφεύκτως εἰς τὸ σύστημα τὸ πρὶν τῆς τελευταίας μεταβολῆς, μὲ μόνην τὴν διαφορὰν ὅτι τὸ σύστημα ἐκεῖνο τὸ ἐπεδίωκε καὶ ἐπέμενεν εἰς αὐτὸ ὁ Βασιλεὺς τότε, ἐνῷ τὸ σύστημα τοῦτο σήμερον τὸ ἀποκρούει ὁ Βασιλεὺς, καὶ θέλω σᾶς τὸ ἀποδείξει. Καὶ θεωρῶ ἐπιβλαβὲς πολὺ μᾶλλον τοῦτο, διότι ἐὰν τῳόντι ἤθελε καταδικασθῆ ἔθνος ν’ ἀπολέσῃ τὴν ἐλευθερίαν του, προτιμοτέρα ἡ ἀπώλεια αὕτη νὰ ἐπήρχετο ἐξ αὐτοῦ τοῦ Βασιλέως ἀμέσως, διότι ὅταν ὁ Βασιλεὺς ἐν τῇ γενικότητι τῶν συμφερόντων καὶ τῶν σκέψεών του, ἐν τῇ μονιμότητι τῆς θέσεώς του, ἐπειδὴ ἀναλαμβάνει καὶ ἅπασαν τὴν εὐθύνην, καὶ ἐπειδὴ πράγματι ἡ εὐθύνη τῶν παραβιάσεων καὶ τῶν παρανομιῶν καταλήγει ἐπὶ τέλους εἰς τοὺς Βασιλεῖς καὶ οὐχὶ εἰς τοὺς τιτλοφορουμένους ὑπευθύνους ὑπουργοὺς, τοὺς ὁποίους ὁ νόμος μὲν κηρύττει τοιούτους, τὰ πράγματα ὅμως ἀποβαίνουν ἄλλως πάντοτε· ὅταν, ἐπαναλαμβάνω, ὁ Βασιλεὺς ἀμέσως πράττει τοῦτο, ὑπάρχει τὸ καλὸν ὅτι προσπαθεῖ νὰ ἀντικαθιστᾷ τὴν παραβίασιν αὐτὴν δι’ ἄλλου καλοῦ, ἀφορῶντος εἰς τὴν διοίκησιν, τὴν οἰκονομίαν ἢ ἄλλο τι οἱονδήποτε. Ἀλλ’ ὅταν τὸ σύστημα τοῦτο ἐφαρμόζουν ὑπουργοὶ, οἱ ὁποῖοι τυχὸν δὲν ἤθελον εἶσθαι καὶ τὸ προϊὸν τῆς θελήσεως τοῦ ἔθνους ἢ τῆς πλειονοψηφίας αὐτοῦ —ὁμιλῶ, κύριοι, γενικῶς,—ὅταν τὸ σύστημα αὑτὸ ἐφαρμόζουν ἄνθρωποι διαβατικοὶ, σκοπὸν καὶ συμφέρον ἔχοντες νὰ ἐπιζῶσι προσωρινῶς, ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ συστήματος οὐδεμίαν δίδει ἐλπίδα, καὶ φέρει εἰς τὴν ἐλεεινὴν κατάστασιν, εἰς τὴν ὁποίαν σήμερον εὑρισκόμεθα. Ἰδοὺ, κύριοι, διατὶ, καὶ ἂν εἴμεθα καταδεδικασμένοι νὰ ὑποστῶμεν τὴν ἀφαίρεσιν αὐτὴν, ἐπεθύμουν τοὐλάχιστον νὰ ἔρχηται τὸ κακὸν ἀπ’ εὐθείας ἀπὸ τοῦ Βασιλέως. Καὶ ὅμως ὁ Βασιλεὺς τὸ ἀποκρούει καὶ τὸ καταδικάζει. Ὁμιλῶν, κύριοι, ἄλλοτε μετὰ τοῦ ἀοιδίμου Ὄθωνος, ἔλεγον πρὸς αὐτόν: «Μεγαλειότατε, πράττετε κακῶς ἀναλαμβάνοντες προσωπικῶς τὴν πάλην, ἐκτίθεσθε σεῖς ἀμέσως κατὰ μέτωπον ἀπέναντι τῆς ἀντιπολιτεύσεως· ἡ ἀντιπολίτευσις θὰ διευθύνῃ καθ’ ὑμῶν τὰ βέλη της καὶ αἱ συνέπειαι θὰ ἀφορῶσιν εἰς ὑμᾶς αὐτόν. Δὲν νομίζω οὔτε συμφέρον, οὔτε νόμιμον νὰ ἐξακολουθήσητε τὸ σύστημα τοῦτο, νὰ ἐπεμβαίνητε εἰς τὰς ἐκλογάς»· ὄχι, μοὶ ἔλεγεν ὁ ἀοίδιμος· «ἐννοῶ τοὺς κινδύνους, ἐννοῶ τὰς συνεπείας, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι οὕτω δύναται ὁ τόπος αὐτὸς νὰ διοικηθῇ, διότι τοιουτοτρόπως ἐμπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ διοίκησις. Θέλω ν’ ἀναλάβω λοιπὸν τὴν εὐθύνην ὁλόκληρον, ἀλλὰ τὴν ἀναλαμβάνω διὰ νὰ ἑδραιώσω ἐν τῇ πατρίδι ἡμῶν τὴν διοίκησιν.» Ἐπλανᾶτο ὁ δυστυχής· δὲν ἐνόησεν ὅτι διοίκησις καὶ τάξις ἐπιτυγχάνονται διὰ τῆς ἐλευθερίας μόνον. Ὁμιλῶν ἄλλοτε εἰς τὴν Α. Μ. τὸ Βασιλέα Γεώργιον περὶ ἐκλογῶν τῷ ἔλεγον: «Μεγαλειότατε, τὸ σύστημα τὸ ἐκλογικὸν μᾶς ἄγει εἰς τοὺς ὑποψηφίους τοὺς βασιλικοὺς, αὐτοῦ θέλομεν καταντήσει»· «Οὐδέποτε» μοὶ ἀπαντᾷ ὁ Βασιλεύς· καὶ μοὶ τὸ εἶπε μὲ τόνον, τὸν ὁποῖον συνοδεύει πάντοτε ἡ ἑδραία πεποίθησις. Ὥστε δὲν μοὶ μένει πλέον οὐδεμία ἀμφιβολία ὅτι ὁ Βασιλεὺς Γεώργιος ἀποκρούει τὸ σύστημα τῶν ὑποψηφίων καὶ τὴν μετοχήν του εἰς τὰ ἐκλογικά. Ἀκολουθοῦμεν λοιπὸν ἓν σύστημα κατὰ τοσοῦτον χεῖρον καὶ κατὰ τοσοῦτον ἐπιβλαβὲς, καθόσον ἐφαρμόζεται ἀπὸ διαβατικὰ ὄργανα, ἐπαναλαμβάνω, τὰ ὁποῖα συμφέρον ἔχουν μόνον καὶ μόνον νὰ οἰκονομῶσι τὸ παρὸν καὶ ἐργάζονται πρὸς αὐτὸν τὸν σκοπὸν, καὶ οὐδὲν δὲ τοὺς βιάζει νὰ σκεφθῶσι περὶ ἀντικαταστάσεως αὐτοῦ διὰ μονίμου καλοῦ ἄλλου, ἀντ’ ἐκείνου τὸ ὁποῖον ἀφαιροῦσι. Πρόκειται λοιπὸν, κύριοι, τὸ σύστημα αὐτὸ νὰ καταδικάσητε διὰ τῆς ἀποφάσεώς σας σήμερον καὶ πρέπει νὰ τὸ ἐκριζώσωμεν πρὸς τιμὴν καὶ ὠφέλειαν ἡμῶν. Τίς ἐξ ἡμῶν δὲν ὁμολογεῖ ὅτι διαγωγὴν τοιαύτην πρέπει κατὰ τὰς ἐκλογὰς καὶ τὰς ἐξελέγξεις νὰ ἀκολουθήσωμεν; Τίς, κύριοι, δὲν μέμφεται τὰς παραβιάσεις καὶ τὰς νοθεύσεις τὰς ἐν ταῖς ἐκλογαῖς τελουμένας; Τίς δὲν ἀπαιτεῖ αὐστηρὸν ἔλεγχον παρὰ τῆς Βουλῆς; Ἀνέγνων τελευταῖον ἐπιστολὴν τοῦ ἐντίμου κ. πρωθυπουργοῦ ὡς βουλευτοῦ ἄλλοτε· δι’ αὐτῆς εἰς τοὺς φίλους του αὐτὸ συνιστᾷ ὡς δίκαιον καὶ ὀρθόν. Θέλετε σήμερον ἀλλάξει διαγωγὴν καὶ τρόπον σκέψεως, διότι ἀντὶ νὰ δικάζεσθε δικάζετε; θέλετε ἀλλάξει τρόπον σκέψεως διότι ἀντὶ νὰ ἦσθε πολῖται καὶ νὰ πονῆτε διὰ τὰ κακὰ τὰ πιέζοντα τὴν πατρίδα, καλεῖσθε ν’ ἀποφασίσητε πῶς νὰ θεραπεύσητε αὐτά; Ἀναλαμβάνετε τὴν μεγίστην τῶν εὐθυνῶν, ὅταν γνωρίζετε καὶ αἰσθάνεσθε τὸ κακὸν καὶ δυνάμενοι νὰ τὸ θεραπεύσητε, ἀρνεῖσθε τὴν θεραπείαν του. Οὕτω δὲν αὐτοκτονεῖτε; καὶ δὲν ἐξορίζετε ἑαυτοὺς ἀπὸ τὴν Βουλὴν καὶ ὄχι τοὺς βουλευτὰς Ἀττικῆς; Κύριοι, ὁμολογῶ ὅτι ἐκάλυψα τὸ πρόσωπόν μου ἀπὸ αἰσχύνης, ὅτε χθὲς ἤκουσα ὅσα ὁ κ. Ῥάλλης ἐπανέλαβεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Εἶναι δυνατὸν ἐν τῷ τόπῳ τούτῳ νὰ ἐνεργῶνται, ἔλεγον, τοιαῦτα ἐγκλήματα; Εἶναι δυνατὸν καὶ μέχρι τοῦ ἱεροῦ βωμοῦ τῆς δικαιοσύνης ἡ διαφθορὰ νὰ προχωρήσῃ, καὶ εἶναι δυνατὸν, ἀφοῦ ἐξώθησαν ὀλίγους, πολλὰ ὀλίγους καὶ ὡρισμένους στρατιωτικοὺς εἰς πράξεις κτηνώδεις, τοὺς ὤθησαν ἀκόμη καὶ μέχρι τῆς ἠθικῆς διαφθορᾶς, μέχρι τοῦ ἐγκλήματος ὄχι μόνον τῆς βίας ἀλλὰ καὶ τῆς νοθείας; Καὶ ὅταν τοιαῦτα ἔχετε ἀποδεδειγμένα, παραπονεῖσθε ἐναντίον τῶν ἀντιπολιτευομένων, οἵτινες οὐδὲν ἔχουσι πράξει; Καὶ ὅταν ἔχετε ἐναντίον τῶν παρόντων βουλευτῶν τοιαῦτα ἐγκλήματα τελεσθέντα, ἀκόμη ζητεῖτε καὶ ἐπιμένετε αὐτοὺς νὰ ἐκδιώξητε ὡς παραβιάσαντας τὸν νόμον εἰς τὰς ἐκλογάς; Κύριοι, συμβαίνει ἀληθῶς ἓν περίεργον εἰς τὴν ἐκλογὴν ταύτην· μέχρι τοῦδε διὰ ν’ ἀκυρωθῇ ἐκλογὴ ἀπῃτεῖτο ν’ ἀποδειχθῇ ὅτι παρεβιάσθη ὁ νόμος πρὸς παραγωγὴν ἀποτελεσμάτων ψευδῶν, καὶ τούτων τὴν ἀνατροπὴν ζητοῦσι, ἐνταῦθα ὅμως τὸ ἀναντίον ζητεῖτε· παρεβιάσατε τὸν νόμον πρῶτον, σᾶς λέγουν, ἵνα ἀκυρώσητε τὴν ἐκλογήν. Καὶ τί ἄλλο εἶναι, ὅ,τι ζητεῖτε ἐπὶ τῆς ὁριστικότητος τῶν καταλόγων εἰμὴ παραβίασις νόμου! Ἄλλοι ἐκτὸς ἐμοῦ θέλουν σᾶς ἐξηγήσει τί λέγει ὁ Δαλὸζ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, προσθέτω μόνον ὅτι ῥητῶς ἀποφαίνεται: «δικαιοδοσίαν οὐδεμίαν ἔχει ἡ Βουλὴ ἐπὶ τῆς ἐξετάσεως τῶν καταλόγων,» Ἀλλὰ, κύριοι, τί μοὶ μέλλει; Τί λέγει ὁ Ἑλλην. νόμος ἐρωτῶ καὶ ἂν αὐτὸς ἐπιτρέπῃ νὰ πράξητε ὅ,τι σᾶς ζητοῦν. Ἰδοὺ ποῦ τίθεται τὸ ζήτημα καὶ τί θέλομεν ἐξετάσει. Κατὰ τὸν Ἑλληνικὸν νόμον, ἡ τελευταία ἀρχὴ, ἡ θέτουσα τὴν σφραγῖδα τοῦ κύρους ἐπὶ τῶν καταλόγων, εἶναι τὸ δικαστήριον· κατὰ συνέπειαν ἡ δικαστικὴ ἀπόφασις ἀποτελεῖ τὸ δεδικασμένον τοῦ καταλόγου καὶ ὁ κατάλογος ἀπ’ αὐτῆς τῆς στιγμῆς εἶναι ὁριστικός. Ἔχετε, κύριοι, σεῖς κυριαρχίαν τόσην μεγάλην, ὥστε νὰ δυνηθῆτε νὰ ἀνατρέψητε τὸ δεδικασμένον αὐτό; Ὄχι· διατί; διότι τὸ δεδικασμένον καθιεροῖ ὁ νόμος, διότι τὸν νόμον δὲν δύνασθε σεῖς μὴ συγκεκροτημένοι ἀκόμη εἰς Βουλὴν καὶ μόνοι σεῖς νὰ τὸν μεταβάλητε ἐπὶ μιᾶς εἰδικῆς περιστάσεως, νὰ τὸν μεταβάλητε ἐπὶ μιᾶς ἐκλογῆς ῥητῆς καὶ ὡρισμένης· καὶ σεῖς προσκαλούμενοι νὰ ἐφαρμόσητε τὸν νόμον ἐπὶ ἐκλογῆς τινος δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ εἴπητε: ἀναιροῦμεν αὐτὸν τὸν νόμον καὶ καθιεροῦμεν ἕνα κανόνα οἱονδήποτε θέλομεν. Τοῦτο, κύριοι, σᾶς ζητοῦν νὰ πράξητε, ν’ ἀναιρέσητε τὸν νόμον τὸν ὁριστικὸν καὶ ἐπιληφθῆτε τῆς ἐξετάσεως τοῦ καταλόγου. Καὶ πράττοντες τοῦτο δὲν παραβιάζετε καὶ ἑτέραν οὐσιώδη ἀρχήν; Κατὰ ποίαν διαδικασίαν θέλετε δικάσει αὐτὰς τὰς ἐνστάσεις; Πρόκειται ἡ ἀπόφασίς σας ν’ ἀποβάλῃ συναδέλφους τοῦ περιβόλου τούτου, πρόκειται νὰ φέρητε τὴν ταραχὴν καὶ τὴν σύγχυσιν ἐν μιᾷ ἐπαρχίᾳ· διατί; διότι ἐν τῷ καταλόγῳ ὑπάρχουσι παρανόμως τυχὸν ἐγγεγραμμένοι ἀνήλικοι ἢ ἑτεροδημόται. Καὶ διὰ νὰ ἐκδώσητε μίαν ἀπόφασιν τοιαύτην δὲν εἶσθε ὑποχρεωμένοι νὰ ἀκούσητε ἐκεῖνον κατὰ τοῦ ὁποίου τὰ παράπονα αὐτὰ, τὰ ὁποῖα δικάζετε; Δὲν δικάζετε μονομερῶς οὕτω καὶ δὲν ἀποφασίζετε μονομερῶς κατὰ τῶν δικαιωμάτων τῆς ἐπαρχίας ὁλοκλήρου, διότι ἀναγνωρίζετε τὰ παράπονα ἄνευ ἀπολογίας, χωρὶς νὰ ἐξετάσητε οὔτε ἀποδείξεις νὰ λάβητε; Καὶ ἂν εἰς τὴν Γαλλίαν, ἔνθα πολλὰ ὑπάρχουν μέσα ἀποδείξεως ἀσφαλῆ, ἠρνήθησαν τὸ δικαίωμα τοῦτο, ἐκεῖ ὅπου τοὐλάχιστον ἐδύνατο νὰ βεβαιωθῇ ἐπισήμως ἡ ἡλικία κλπ. θέλετε σεῖς ἐπὶ τῷ ἰσχυρισμῷ τοῦ κ. Πονηροπούλου καὶ ἐπὶ τῇ αἰτήσει τοῦ κ. Καμπᾶ ἐνδιαφερομένου, νὰ κηρύξητε τὸν κατάλογον ψευδῆ, καὶ ἄκυρον τὴν ἐκλογήν; Τοῦτο ἤθελεν εἶσθαι καὶ γελοῖον καὶ ἄτοπον. Ἀλλὰ διατί νὰ μὴ ἀκούσητε τὴν γνώμην τοῦ κ. Δοσίου; Ὁ κ. Δόσιος ἀπεφάνθη γενικῶς ἐπὶ τοῦ ζητήματος· οὐδένα λόγον, λέγουσιν, εἶχε νὰ μὴ ἐκθέσῃ τὴν γνώμην του ἀμερόληπτον. Ἀπατῶνται, ἐπὶ εἰδικῆς, εἰδικωτάτης περιστάσεως ἀπεφάνθη καὶ ἐπὶ πολλῶν ζητημάτων ὁ μακαρίτης Δόσιος· ἐπολεμήθη ὅμως ὑπὸ διακεκριμένων νομομαθῶν τῆς πατρίδος μας καὶ ἀπεδείχθη λίαν ἠπατημένος. Ὑπῆρχε τότε πάλη μεταξὺ ἐμοῦ καὶ τῆς Κυβερνήσεως, ἐμοῦ μὲν ζητοῦντος νὰ ἐκτεθῶ εἰς τὴν Λακωνίαν, τῆς δὲ Κυβερνήσεως ἀρνηθείσης. Ἐζητήθη λοιπὸν μεταξὺ ἄλλων καὶ ἡ γνώμη τοῦ κ. Δοσίου. Κατ’ αὐτῆς πολλοὶ ἀντετάχθησαν, ὡς μὴ ὀρθῆς, διότι, ἔλεγον, ἂν παραδεχθῶμεν τὴν γνώμην τοῦ κ. Δοσίου, τὸ ἀποτέλεσμα τῆς μεταβολῆς τοῦ Ὀκτωβρίου θέτει περιορισμὸν εἰς τὰ ἐκλογικὰ δικαιώματα, ἀντὶ νὰ τὰ ἐκτείνῃ.

§124ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Δόσιος ......

§125ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἵνα Σᾶς ἀποδείξω ὅτι, λέγων ὁ κ. Δόσιος ὅτι ἔχει τὸ δικαίωμα ἡ Βουλὴ νὰ ἐξετάσῃ τὸν κατάλογον, καὶ ἂν ἀνακαλύψῃ παραπτώματα, ν’ ἀκυρώσῃ τὴν ἐκλογὴν, ἀλλ’ οὐχὶ καὶ τὸν κατάλογον, λέγει ὅ,τι εἶναι πλέον παράλογον, ἀκυρώσατε τὴν ἐκλογὴν τῆς Ἀττικῆς, καὶ διατάξατε νέαν μὲ τὸν ἴδιον κατάλογον· τί γίνεται ἡ νέα ἐκλογὴ; Ὀφείλετε νὰ ἀκυρώσητε ὡσαύτως αὐτήν. Ἡ γνώμη λοιπὸν τοῦ κ. Δοσίου ἄγει κατ’ εὐθεῖαν εἰς τὸ μέγιστον ἄτοπον τῆς παραδοχῆς ἀρχῆς, τῆς ὁποίας τὸ ἀποτέλεσμα ἔσεται νὰ μὴ δυνηθῶμεν νὰ κατορθώσωμέν ποτε ἐκλογὴν, ἂν καὶ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι ὑπὸ τοῦ Νόμου νὰ ἐνεργῶμεν τοιαύτην· διότι ὀφείλομεν ν’ ἀκυρῶμεν αὐτὴν ἕνεκα τοῦ καταλόγου, ἀλλὰ τὸν κατάλογον δὲν μᾶς ἐπιτρέπεται νὰ μεταβάλλωμεν. Οὕτω λέγει ὁ κ. Δόσιος. Δὲν ἔχω ἀνάγκην νὰ ἐπιμείνω πλέον εἰς τὴν ἐξέτασιν τοῦ ζητήματος τῆς ὁριστικότητος τῶν καταλόγων· καθόσον δ’ ἀφορᾷ τὴν τύπωσιν κλπ. ταῦτα διατάσσονται πρὸς εὐκολίαν τῆς ὑπηρεσίας· πλὴν ἡ παράλειψις τῶν τοιούτων δὲν ἀκυροῖ τὴν ἐκλογὴν, καὶ ὅταν ἡ παράβασις τῶν διαταχθέντων πρὸς εὐκολίαν οὐδὲν ἐγέννησε παράπονον, διότι οὐδεὶς ἠδικήθη. Τὰ διατασσόμενα σκοποῦσι ν’ ἀσφαλίσωσι τὰ δικαιώματα τῶν ψηφοφόρων καὶ νὰ ἀποκαταστήσουν ἐφικτὴν τὴν προσέλευσιν αὐτῶν εἰς τὴν κάλπην· καὶ ἂν δὲ συμβῇ τὸ ἐναντίον, νὰ παραβλαφθῶσι δηλ. δικαιώματα, ἐδύνατο τότε νὰ ληφθῇ ἴσως ὑπ’ ὄψιν παράπονον κατὰ τῆς μὴ τηρήσεως τύπων τοιούτων· ἀλλ’ ὅταν τοιοῦτον παράπονον δὲν ὑπάρχῃ, πρέπει νὰ ζητῆται ἡ ἀκύρωσις τῆς ἐκλογῆς; Λοιπὸν ποίαν ἀπόδειξιν μᾶς φέρουσιν ὅτι τὰ παραπτώματα ταῦτα ἐπηρέασαν τὴν ἐκλογὴν καὶ πρέπει νὰ τὴν ἀκυρώσητε; Θέλω ἐξετάσει ἤδη τὸ περὶ ἀποδείξεων. — Μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης γνωρίζομεν ὅτι τῶν ἐκλογῶν ὅλων ἡμῶν τὸ γνήσιον ἐστηρίζετο καὶ ἀπεδεικνύετο διὰ τῶν πρακτικῶν, τὰ ὁποῖα συντάσσουν αἱ ἐφορευτικαὶ ἐπιτροπαί, καὶ τὰ πρακτικὰ αὐτὰ ἐχρησίμευον ὡς ἀπόδειξις ὅτι ἔλαβε χώραν ὅ,τι ἐν αὐτοῖς βεβαιοῦται· ἤδη πρώτην φορὰν κατὰ τῶν πρακτικῶν παρουσιάζεται ἔνστασις ἀξιοπιστοτέρα· καὶ τὴν ἔνστασιν αὐτὴν ζητεῖτε οἱ ἐπιτυχόντες βουλευταὶ ν’ ἀναιρέσωσι, δι’ ἀποδείξεων ν’ ἀποδείξωσιν αὐτοὶ ὅτι ἡ ἔνστασις δὲν εἶναι ἀληθής. Ἐὰν ἠθέλετε, ἠδυνάμεθα νὰ λύσωμεν αὐτὴν τὴν ἀμφισβήτησιν ἀμέσως καὶ συμφωνήσωμεν ὅλοι, παραδεχόμενοι δύω ἀρχάς· αʹ. εἶναι ἄκυρος ἡ ἐκλογὴ τῆς ἐπαρχίας ἐκείνης εἰς τὴν ὁποίαν εἶναι συντεταγμένοι οἱ κατάλογοι κατὰ τὸν τύπον τῶν καταλόγων τῶν Ἀθηνῶν; βʹ. εἶναι ἄκυρος ἡ ἐκλογὴ ἐκείνη, τῆς ὁποίας τὸ ἔγκυρον, τὸ ἀληθὲς τῶν ἐγγράφων τῶν ἐφορευτικῶν ἐπιτροπῶν δὲν ἀποδεικνύεται δι’ ἄλλων ἐξωδίκων μαρτυριῶν, καὶ ὅτε οἱ κατηγορούμενοι δὲν ἀποδεικνύουσι τὴν ἀθωότητα αὐτῶν; Ἤθελον εἴπει ἀμέσως, ἅμα παραδεχώμεθα τοῦτο, εἰς τὸν κ. Πονηρόπουλον, χίλιοι ψηφοφόροι σου εἶναι ψευδεῖς· ἀπόδειξον τὸ ἐναντίον· ἂν δὲν τὸ ἀποδείξῃς, ἤθελον τῷ εἴπῃ, ἔξελθε ἀπὸ τὴν Βουλήν. Δέχεσθε λοιπὸν νὰ ψηφοφορήσωμεν αὐτὰς τὰς δύω ἀρχὰς, καὶ ὅσων οἱ κατάλογοι εἶναι συντεταγμένοι, ὅπως οἱ τῶν Ἀθηνῶν, νὰ ἐξέλθωσιν ἀπὸ τὴν Βουλήν; Ἀλλὰ καὶ ἂν δὲν καθιερώσωμεν διὰ τῆς ψήφου μας τὰς ἀρχὰς αὐτὰς, δὲν πιστεύω νὰ ὑπάρξῃ τίμιος ἄνθρωπος εἰς τὴν Βουλήν, ὅστις παραδεχθεὶς τὴν ἀρχὴν ὅτι ἡ ἐκλογὴ εἶναι ἄκυρος διὰ τὴν ἔλλειψιν τῶν καταλόγων καὶ ἐξωδίκων ἀποδείξεων, ἤθελε τολμήσει νὰ καθήσῃ ἐντὸς τῆς Βουλῆς. Ἀναφέρομαι εἰς τὴν τιμιότητα καὶ τὸν χαρακτῆρα ὅλων ἂν ὅσα εἶπον περὶ τῶν καταλόγων Ἀθηνῶν τὰ πιστεύουσι, καὶ ἐπειδὴ τοιοῦτοί εἰσι καὶ οἱ κατάλογοι Πατρῶν, Σύρου, Ὕδρας, καὶ δὲν ἠξεύρω ποίων ἄλλων ἐκλογῶν, θὰ ἀποφασίσωσι καὶ ἐκεῖ τὰ αὐτά· ἂς σκεφθῶσι δὲ ἂν τῷ ὄντι μὲ καθαρὰν καὶ ἐλευθέραν συνείδησιν ἐμποροῦν νὰ ἐξέλθουν τοῦ περιβόλου τούτου οἱ Βουλευταὶ τῶν ἐπαρχιῶν αὐτῶν, καταδικάζοντες τυχὸν τὰς Ἀθήνας διὰ παραπτώματα, τὰ ὁποῖα αἱ ἴδιαι αὐτῶν ἐκλογαὶ ἔχουν, καὶ ἂν δὲν θὰ αἰσθάνωνται ἐξερχόμενοι ἐπιβαρύνουσαν αὐτοὺς τὴν μομφὴν, τὴν πλέον ὑβριστικὴν ἴσως, ἐκ μέρους τῆς κοινωνίας ὁλοκλήρου, τὴν μομφὴν τὴν δικαίαν, διότι μένουσι βουλευταὶ ἐπὶ τῇ βάσει περιστάσεων τοιούτων, διὰ τὰς ὁποίας κατεδίκασαν ἄλλους. Καὶ ἐνθυμήθητε, κύριοι, ὅτι πρόκειται περὶ τῆς ἐκλογῆς Ἀττικῆς· ἡ ἐκλογὴ Ἀττικῆς ἐπέσυρε τὴν προσοχὴν τῆς Ἑλλάδος, καὶ ἐσχολιάσθη πολυτρόπως ἐξωτερικῶς· ἡ ἀπόφασίς σας δὲν θὰ μείνῃ λοιπὸν ἐν τῷ κρυπτῷ, θέλει γείνει πάγκοινος, γνωστή, καὶ ἐνθυμήθητε ὅτι ἐξερχόμενοι τοῦ περιβόλου τούτου, θέλετε εὑρεθῆ ἐν τῷ μέσῳ ὁλοκλήρου κοινωνίας, ἡ ὁποία εἶδε καὶ ἤκουσε τὰ πάντα, καὶ θέλει λέγει: ἰδοὺ οἱ ἀσεβεῖς, κατεπάτησαν τὰ δικαιώματά μου, παρεβίασαν τὸν Νόμον. Εἶναι τοῦτο μόνον, κύριοι, τὸ μόνον κατὰ τῆς ἐκλογῆς ἄτοπον καὶ εἰς τοῦτο μόνον πρέπει νὰ προσέξητε; Κατὰ δυστυχίαν τελευταῖον ἔλαβε χώραν πρᾶγμα ἀνόσιον καὶ ἀπρεπὲς, ἔκαμον χρῆσιν τοῦ ὀνόματος τῆς Α. Μ. τοῦ Βασιλέως· ἀπορῶ διατί οἱ κκ. ὑπουργοὶ δὲν ἐτιμώρησαν ἀμέσως τοὺς ὑπαλλήλους, οἵτινες ἐτόλμησαν νὰ κάμωσι χρῆσιν τοῦ ὀνόματος τοῦ Βασιλέως. Ἐὰν ἠδυνάμην νὰ ὑποθέσω ὅτι ἐγένετο τοῦτο ἐν γνώσει τῶν ὑπουργῶν...

§126ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Παιδείας). Δὲν ἔγεινε χρῆσις τοῦ ὀνόματος τοῦ Βασιλέως.

§127ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε ὑπουργὲ τῆς Παιδείας δὲν ἦλθον ἐγὼ μαζῆ μὲ τὸν Θεοφυλάκη καὶ σοῦ εἶπον ὅτι γίνεται χρῆσις τοῦ ὀνόματος τοῦ Βασιλέως;

§128Ι. ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Παιδείας). Ὄχι, μοὶ εἶπες ὅτι ὁ Θεοφυλάκης συνελήφθη διότι ὕβριζε δῆθεν τὸν Βασιλέα· εἶπον τότε, ὅτι δὲν πιστεύω εἰς τοῦτο. Δὲν πρέπει δὲ νὰ ἀναφέρεται τὸ ὄνομα τοῦ Βασιλέως ἐδῶ μετ’ ἐλαφρότητος....

§129Δ. ΣΤΑΪΚΟΣ. Οἱ ὑπερασπισταὶ τοῦ Συντάγματος πρέπει νὰ ἦναι πολὺ προσεκτικοὶ καὶ νὰ μὴ ἀναφέρουν τὸ ὄνομα τοῦ Βασιλέως.........

§130ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἶσθε πολὺ νέος ὥστε νὰ μὲ διδάξετε.

§131Δ. ΣΤΑΪΚΟΣ. Δὲν ἀπήντησα εἰς σᾶς, κύριε Κουμουνδοῦρε.

§132Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἀπηντήσατε εἰς ἐμέ; Δὲν θὰ μὲ μάθετε τὸ σέβας πρὸς τὸν ἀνώτατον ἄρχοντα, τὸν ἀνεύθυνον.

§133Δ. ΣΤΑΪΚΟΣ. Μὲ παρεξηγήσατε, κύριε Κουμουνδοῦρε.

§134ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Χαίρω πολὺ, διότι οἱ κύριοι ὑπουργοὶ τὸ ἀρνοῦνται· εἰς ἐναντίαν περίπτωσιν ἤθελον εἴπει εἰς τὸ ὑπουργεῖον, παρεβιάσατε τὸ καθῆκόν σας. Καὶ ποῖος, κύριοι, ἔχει τὸ δικαίωμα ὄνομα σεβαστὸν καὶ ὅπερ πρέπει νὰ περικαλύπτῃ ἡ ἀγάπη καὶ τὸ σέβας ὅλων ἡμῶν, θεσμὸν ἐθνικὸν, ὃς ἐτέθη διὰ τὴν εὐτυχίαν τοῦ τόπου αὐτοῦ, ὡς βάσις καὶ κρηπὶς τῆς προόδου καὶ τῆς εὐημερίας τῆς κοινωνίας, ποῖος ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ποιῆται μονομερῶς καὶ ἀθέσμως χρῆσιν τοῦ ὀνόματος αὐτοῦ; Ἐὰν εἰς τὴν Βουλὴν εἰσέλθῃ ὁ κύριος Ῥάλλης, ἐὰν εἰσήρχετο ὁ κύριος Φιλήμων, ποῖος ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ θεωρήσῃ αὐτοὺς ὡς ἐχθροὺς τοῦ Βασιλέως; Καὶ ὁ ἐκλέξας αὐτοὺς λαὸς εἶναι ἐχθροὶ τοῦ Βασιλέως;

§135Δ. ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ (πρωθυπουργός). Ποῖος τὸ λέγει αὐτό;

§136ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριοι, εἶναι γνωστὸν, ἠξεύρω ὅτι χρῆσις τοῦ ἱεροῦ αὐτοῦ ὀνόματος ἐγένετο καὶ ἐν τῇ Βουλῇ. Θέλω εἴπει ὅλα, κύριοι, θέλω ἀποκαλύψει τὰς ἀσχημίας ὑπὸ τὰς ὁποίας θέλουν τινὲς νὰ κερδοσκοπήσωσιν. Ὁ θεσμὸς τῆς Βασιλείας στηρίζεται ἐπὶ τῆς ἀγάπης καὶ τοῦ σεβασμοῦ τῆς κοινωνίας, δὲν ἔχει οὐδεὶς τὸ δικαίωμα νὰ ποιῆται μονομερῶς χρῆσιν, ἡ Βασιλεία δὲν εἶναι φατρία· γνωρίζετε, κύριοι, ὅτι αἱ ἀσθενεῖς κυβερνήσεις ἀντὶ νὰ καλύπτωσι θέλουσι νὰ καλύπτωνται ὑπὸ τὸ ὄνομα τοῦ Βασιλέως, καὶ συκοφαντοῦσαι θέλουσι νὰ χαρακτηρίσωσι τὴν ἀντιπολίτευσιν......

§137ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ (ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Ἴσως ἄλλοτε ἐγένετο τοῦτο.

§138ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐγὼ δὲν ὁμιλῶ πρὸς σᾶς.

§139Ι. ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν λέγετε Κυβέρνησιν ἀδύνατον, κάμνουσαν χρῆσιν τοῦ ὀνόματος τοῦ Βασιλέως, τί ἐννοεῖτε;

§140ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριοι, πρέπει νὰ κανονίσωμεν τὴν θέσιν μας καὶ ἐν τῇ Βουλῇ καὶ ἐν τῇ κοινωνίᾳ· πρέπει, κύριοι, νὰ γνωρίζωσι καλῶς τί εἴμεθα· θὰ τὸ κηρύξω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Γνωρίζω καὶ γνωρίζομεν μέχρι τοῦδε ἀντιπολίτευσιν κοινοβουλευτικήν. Ἐὰν ἐν τῇ συνειδήσει τῆς συμπολιτεύσεως ὑπάρχει τις ὅστις πιστεύει ὅτι δὲν λέγω ἀλήθειαν ὡς πρὸς αὐτὸν, ἂς τὸ εἴπῃ. Γνωρίζομεν λοιπὸν ἀντιπολίτευσιν κατὰ Σύνταγμα, θέλουσαν καὶ ἐπιδιώκουσαν ἐντὸς τῶν νόμων τὴν ὑπερίσχυσιν τῆς ἀληθείας καὶ τῶν δικαιωμάτων της· ὅταν, κύριοι, ποιεῖτε χρῆσιν τοῦ ὀνόματος τοῦ Βασιλέως, ὅταν ἀνακηρύττετε ἐχθροὺς αὐτοῦ τὴν ἀντιπολίτευσιν, χαρακτηρίζετε αὐτὴν ὡς ἀντιπολίτευσιν ῥιζικὴν καὶ τὴν μεταβάλλετε εἰς ἀναρχικήν. Οὕτω τὸ πᾶν δύναται νὰ τολμηθῇ, ὡς ἐτολμήθη, τὰ ὑποδεέστερα ὄργανα ἐγκληματοῦσι, διότι νομίζουσιν ὅτι ὑπερασπίζονται τὸ νόμιμον καθεστὼς, καὶ οἱ ὑπουργοὶ κερδοσκοποῦν ὑπ’ εὐθύνην καὶ πρὸς ζημίαν τοῦ Βασιλέως.

§141ΤΙΝΕΣ (ἐκ δεξιῶν). Ποῖοι τὸ λέγουν;

§142ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Οἱ φίλοι σας, κύριοι.

§143ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ (πρωθυπουργός). Κύριε Κουμουνδοῦρε, δὲν πρέπει νὰ λέγητε αὐτὸν τὸν λόγον, πρέπει νὰ ἀποδείξητε ποῖος τῶν ὑπουργῶν.

§144ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριε πρόεδρε, τὸ νὰ ζητῆτε ἀπὸ ἐμὲ νὰ σᾶς ἀποδείξω τοῦτο, ζητεῖτε νὰ σᾶς ἀποδείξω ὅτι τώρα εἶναι ἡμέρα· ἡ κοινωνία ὅλη ἂς κρίνῃ μεταξὺ ὑμῶν καὶ ἡμῶν.

§145ΠΕΤΟΥΣΗΣ. Δὲν τὸν εἴπομεν ποτὲ, οὔτε ὅταν ἦτο γραμματεὺς τοῦ Βασιλέως, βασιλικὸν, οὔτε κατόπιν, τὸ ἐναντίον.

§146ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Πρέπει λοιπὸν νὰ καθαρίσωμεν τὴν θέσιν ἡμῶν· ἐπιθυμῶ νὰ γνωρισθῇ ἐπισήμως ὅτι ἀντιπολίτευσις εἶναι ἀντιπολίτευσις κοινοβουλευτική· δὲν συμφέρει τοῦτο εἰς τοὺς πολιτικοὺς κερδοσκόπους, τοὺς διαφθείροντας τὴν συνείδησιν καὶ τὴν κρίσιν τῶν Βασιλέων, ἀλλ’ ἡ συκοφαντία των εἶναι καὶ προδοσία κατὰ τῆς πατρίδος καὶ τοῦ θρόνου· ὁ ἔνοχος, κύριοι, ἂς μείνῃ μὲ τὴν τύψιν τοῦ συνειδότος του.

§147ΤΙΝΕΣ (ἐξ ἀριστερῶν). Τίς ἀντιλέγει;

§148ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριοι, εἰσήλθομεν ἐν τῇ Βουλῇ, ὅτε εἰσήλθομεν κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ὡς ἀντιπολίτευσις μὲ ἀνεπεπταμένην τὴν σημαίαν, ἐζητοῦμεν τὴν τήρησιν τοῦ Συντάγματος καὶ τὸν περιορισμὸν τῶν καταχρήσεων· μᾶς παρεξήγησαν· εἶπον, ὅτι ἐζητοῦμεν νὰ περιορίσωμεν κατ’ ἀρχὴν τὰς προνομίας· ἐγὼ ἔχω ἄλλην λέξιν· θεωρῶ τὸ πᾶν καθῆκον, πλὴν δὲν πειράζει. Ἐζητήσαμεν, κύριοι, τὸν περιορισμὸν τῆς καταχρήσεως, διότι αἱ κοινωνίαι πάσχουν, ὄχι ἀπὸ τὴν χρῆσιν τῆς κατὰ νόμον ἐξουσίας, ἀλλ’ ἀπὸ τὴν κατάχρησιν αὐτῆς· τὴν κατάχρησιν πρέπει νὰ πολεμήσωμεν ὅθεν καὶ ἂν ἔρχηται. Πῶς ἐδυνάμεθα νὰ πολεμήσωμεν ἐξουσίας χορηγουμένας ἀπὸ τὸ Σύνταγμα; Μὲ τὴν σημαίαν αὐτὴν εἰσήλθομεν ἐν τῇ Βουλῇ καὶ μὲ τὴν σημαίαν αὐτὴν ἐπαρουσιάσθησαν οἱ φίλοι τῆς ἀντιπολιτεύσεως ἐν ταῖς ἐκλογαῖς Ἀθηνῶν. Δὲν ἐπολεμήθησαν ὅλοι, διότι ἀπέναντι τῆς ἀρχαίας ἐκτεταμένης ἐπιῤῥοῆς καὶ τῶν σχέσεων τοῦ κ. Καλλιφρονᾶ, τοῦ κ. Κολιάτσου καὶ Πετράκη, ἴσως ὁ πόλεμος ἐθεωρήθη ἀνεπιτυχὴς, καὶ περιωρίσθη λοιπὸν κατὰ τῶν νεωτέρων, Ῥάλλη καὶ Φιλήμονος καὶ ἀντετάχθη εἰς αὐτοὺς ὑποψήφιος τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν· ἡ μάχη ἐδόθη καὶ ὁ λαὸς τῆς πρωτευούσης ἀπεφάνθη· ἡ νίκη τῶν ἰδεῶν μας ὑπῆρξε πλήρης, ὁ λαὸς τῶν Ἀθηνῶν ἐκηρύχθη ὑπὲρ τῶν ἀρχῶν αὐτῶν.

§149ΣΤΑΪΚΟΣ. Ἔχετε τὴν ἐπίσημον ἀπόδειξιν τῆς ὑποψηφιότητος ἐκ μέρους τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν;

§150ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐγὼ συμμερίζομαι........

§151ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Καὶ ἄλλοι τὸ ἐζήτησαν αὐτὸ, ἀλλὰ δὲν τὸ ἐπέτυχον.

§152ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐγὼ λέγω ὅτι ἔπραξαν καλῶς. — Ὅθεν τὸ πολιτικὸν ζήτημα ἐλύθη καὶ ἐλύθη διὰ πλειονοψηφίας κολοσιαίας καὶ ἀπελπιστικῆς διὰ τοὺς ἀντιπάλους. Ἐὰν τῷ ὄντι ἀφαιρέσητε τὸ σμῆνος τῶν ὑπαλλήλων τῶν ψευδῶν, τῶν παρεπιδημούντων, τῶν ἀπόντων καὶ λοιπῶν τῆς ἐξουσίας ψηφοφόρων, θέλετε ἔχει ὡς ἀποτέλεσμα ὅτι ὁλόκληρος ὁ λαὸς ἀπεφάνθη. Καὶ δὲν εἶναι τοῦτο ἀδιάφορον· ἡ κοινὴ γνώμη τῶν Ἀθηνῶν εἶναι γεγονὸς σπουδαῖον καὶ σοβαρὸν, καὶ πρέπει νὰ τὴν λάβητε ὑπ’ ὄψιν, διότι ἐνόσῳ ἐπικρατεῖ τὸ συγκεντρωτικὸν σύστημα, ὁ λαὸς τῶν Ἀθηνῶν θὰ ᾖναι ἡ κεφαλή· ἂς προσπαθήσουν ὅσον θέλουν αἱ ἐπαρχίαι νὰ ἀντιμετωπίσωσιν αὐτὰς, τὸ κῦρος ἔσχεν ἡ ἀπόφασις τῶν Ἀθηνῶν. Πρέπει νὰ μὴ ἀδιαφορήσητε εἰς τὴν δηλοποίησιν αὐτὴν, πρέπει νὰ τὴν λάβητε ὑπ’ ὄψιν, ἐὰν θέλετε νὰ στηριχθῆτε ἐπὶ τῆς ἀληθείας καὶ τοῦ ὀρθοῦ. Τί πρόκειται δὲ νὰ κάμητε σεῖς; Πρόκειται νὰ λύσητε πολιτικὸν ζήτημα; Ὄχι· σεῖς εἶσθε δικασταὶ, πρόκειται ἄρα νὰ ἐφαρμόσητε τὸν νόμον.

§153Α. ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐσεῖς εἴπατε ὅτι εἶναι πολιτικὸν τὸ ζήτημα.

§154Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἶπον ὅτι εἶναι πολιτικὸν τὸ ζήτημα καὶ θέλω τὸ ἐπαναλάβει. Ἀφίνετε νὰ ἐξηγήσω τοῦτο εἰς τὴν σειράν του; Ἀλλ’ ὄχι, Σᾶς λέγω ἀμέσως. Ὅταν παρασυρομένη ἀπὸ τοὺς συλλογισμοὺς τῆς πλειονοψηφίας τοῦ τμήματος ἡ Βουλὴ ἐκδώσῃ ἀπόφασιν ἄδικον, ἐὰν ἐκδώσῃ ἀπόφασιν ἐναντίον τοῦ Νόμου καὶ μὲ συνεπείας φατριαστικὰς, δὲν ὑπόκειται μὲν εἰς ἀναθεώρησιν ἡ ἀπόφασίς της, εἶναι τελεσίδικος· καὶ οὐδεὶς δύναται νὰ ζητήσῃ λόγον ἀπὸ τὴν Βουλὴν δι’ αὐτὸ, καὶ οὐδεὶς δύναται νὰ τροποποιήσῃ τὴν ἀπόφασιν καθὸ τῆς ἁρμοδιότητος τῆς Βουλῆς· ὅμως ἡ ἀπόφασις αὕτη, προσβάλλουσα δικαιώματα καὶ παραβιάζουσα τὸν Νόμον, διεγείρει τὴν περιφρόνησιν τοῦ κοινοῦ πρὸς τὴν Βουλήν· καὶ ἐὰν ἡ κοινὴ γνώμη καταδικάσῃ τὴν Βουλὴν, τότε εἶναι ἀνάγκη νὰ μὴ ὑπάρξῃ τοιαύτη Βουλὴ καὶ δὲν θὰ ὑπάρξῃ, διότι ἀπώλεσε τὸ κῦρος αὑτῆς. Ἰδοὺ κατὰ τί εἶναι πολιτικὸν τὸ ζήτημα. Αἱ ἀποφάσεις τῶν πολιτικῶν σωμάτων ἔχουν κῦρος, καθόσον τὰς περιβάλλει ἡ κοινὴ ὑπόληψις, πιστεύουσα ὅτι αὗται εἶναι ἀποτέλεσμα εὐθύτητος καὶ ἀνεξαρτήτου θελήσεως. Κύριοι, νομίζετε, ὅτι εἶναι δύσκολον καὶ ἀδύνατον νὰ γείνωμεν ὑπουργικοὶ καὶ ἡμεῖς; Ὅ,τι θὰ εἴπω εἶναι ἱστορία· ἀκούσατε τί διαφέρει ἡ ἀντιπολίτευσις ὑμῶν. Ὅπως ἐννοεῖται ἐσχάτως μάλιστα, ἡ κυβερνητικότης εἶναι πίστις ἄνευ ἐρεύνης, ὑπακοὴ ἄνευ συζητήσεως. Ἡμεῖς ζητοῦμεν ἔρευναν, ἂν ὑπάρχῃ Νόμος, συζήτησιν, ἂν αὐτὸς ἐφαρμόζεται. Τοῦτο εἶναι τὸν Ἑλληνικὸν ζήτημα, εἰς τοῦτο περιστρέφεται ἡ πάλη, ἥτις πάντοτε γίνεται. Σᾶς ἐρωτῶ, ποία ἀρχὴ μᾶς διαιρεῖ; ὑπάρχει δυναστικόν τι ζήτημα; ὑπάρχει ζήτημα κοινωνικὸν καὶ κόμματα, τὰ ὁποῖα ὑπάρχουν ἐν ἄλλοις τόποις; Ὄχι· ὑπάρχουσιν ἀρχαὶ ῥιζικαὶ, αἱ ὁποῖαι μᾶς διαιροῦν; Ὄχι· πόθεν λοιπὸν πηγάζει αὐτὴ ἡ διαφωνία καὶ αὐτὴ ἡ πάλη; Διὰ νὰ ἱκανοποιηθῶσι συμφέροντα κομματικὰ καὶ φατριαστικὰ ὡς λέγουν τινές; Ὄχι, κύριοι. Τὰ συμφέροντα τῶν πολιτευομένων εἶναι τόσον μικρὰ, τόσον περιωρισμένα, ὥστε δὲν δύνανται νὰ συγκινῶσι τὴν κοινωνίαν. Ἡ πάλη ἀφορᾷ εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου. Τί συμβαίνει καὶ σήμερον ἐν τῇ Βουλῇ; διαφορὰ μεταξὺ συμπολιτεύσεως καὶ ἀντιπολιτεύσεως διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ Νόμου. Ἐπαναλαμβάνεται τὸ αὐτὸ ζήτημα, αὐτὸ μᾶς διαιρεῖ· ἐνόσῳ δὲν ἐπιτευχθῇ εἰλικρινὴς καὶ γνησία ἡ ἐφαρμογὴ, τὰ πράγματά μας δὲν θέλουσι διορθωθῆ, καὶ ἡ πάλη δὲν θέλει παύσει. Ἐπαναλαμβάνεται ὅτι ἀνάγκην ἔχομεν νέων νόμων. Δὲν ὠφελοῦσι τὰ ψηφίσματα καὶ οἱ νόμοι· ἀπαιτεῖται ἡ πιστὴ ἐφαρμογὴ αὐτῶν. Καὶ σήμερον λοιπὸν αὐτὸ συζητοῦμεν. Ἡ πλειονοψία τοῦ τμήματος σᾶς λέγει, ἀκυρώσατε τὴν ἐκλογήν· εἶναι μάταιον νὰ ζητῆτε ἀποδείξεις. Ἡμεῖς δὲ ζητοῦμεν μίαν κἂν ἀπόδειξιν διατάξεως τοῦ Νόμου ἐπιβάλλουσαν ποινὴν ἀκυρότητος ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐνστάσεών σας. Καὶ ἂν προσελήφθησαν δύω περισσότεροι σφαιριδιοδόται, εἶναι ἄκυρος ἡ ἐκλογή; Παρεπονέθη τις ὅτι ἐμποδίσθη νὰ ψηφοφορήσῃ; ὑπάρχει διάταξίς τις τοῦ Νόμου ἐπὶ ποινῇ ἀκυρότητος, ἐὰν πολλοὶ ψηφοφόροι εἰσῆλθον ὁμοῦ εἰς τὸν ναόν; Ἐνόσῳ, κύριοι, δὲν ἀποδεικνύετε τοῦτο καὶ δὲν φέρετε παραβιασθέντα Νόμον, δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ προτείνητε τὴν ἀκύρωσιν. Σεῖς μὲν εἶσθε ὑποχρεωμένοι νὰ φέρητε ἀποδείξεις, ἡμεῖς δὲ νὰ ἴδωμεν, ἐὰν ὁ νόμος ἐφαρμόζεται. Τὸ ζήτημα τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ Νόμου εἶναι ἀρχαῖον ἡμῶν ζήτημα. Ἂν ἤρκουν τὰ ψηφίσματα, ἔλεγεν ὁ Δημοσθένης πρὸς τοὺς Ἀθηναίους, ἔχομεν τοιαῦτα· ὥστε πρὸ πολλοῦ τὰ πράγματά μας ἤθελον εἶσθαι εὐωδωμένα. Ἀπείρους ἔχομεν ἐλευθερίας καὶ ἡμεῖς εἰς τὸ χαρτίον· ποῦ προσκόπτομεν; Τὸ πεδίον τῆς ἐφαρμογῆς τῶν Νόμων εἶναι τὸ κοινὸν πεδίον τῆς συναντήσεως. Ἰδοὺ διατί ἡμεῖς οἱ ἀντιπολιτευόμενοι ἄνευ συνεννοήσεως, ἄνευ κοινοῦ σχεδίου συμπράττομεν· ἡ ἀνάγκη τῆς ἐφαρμογῆς τῶν Νόμων εἶναι κοινὴ συναίσθησις. Καὶ ἐντεῦθεν ἐξηγεῖται διατί καὶ ἀντιπολίτευσις ἀμέσως σχηματίζεται κατὰ ὑπουργείων. Ἡ κακὴ ἐφαρμογὴ ἢ μὴ ἐφαρμογὴ τῶν Νόμων ἀμέσως γίνεται ἐπαισθητή. Ἰδοὺ διατί καὶ οἱ πρὸ μικροῦ παλαίοντες συμπράττουσιν· ἡ ἀνάγκη τῆς νομιμότητος εἶναι κοινὴ ἀνάγκη. Κύριοι, δὲν μέμφομαι τοὺς ζητήσαντας ὑποψηφιότητα· ὡμολογήθη ὅτι ὑπῆρχον ὑποψήφιοι· ἀπορῶ μάλιστα πῶς ὅλοι δὲν ἐζήτησαν οἱ λίαν ἐπιθυμοῦντες νὰ γείνωσι βουλευταί. Τὸ ζήτημα ἐὰν πρέπῃ εἰς τὴν πατρίδα μας νὰ ὑπάρξῃ ὑποψηφιότης, δὲν τὸ ἐξετάζω ἤδη. Ἐγὼ ἐνόμισα καὶ νομίζω, ὅτι εἰς τόπον ὅπου δὲν ὑπάρχουσι τὰ πολιτικὰ ἤθη ἀνεπτυγμένα, ὅπου ἡ συγκέντρωσις εἶναι μεγάλη, ἐνόμισα ὅτι ἡ ὑποψηφιότης εἶναι ἀσύγγνωστος καὶ ἐπιβλαβής. Δὲν ἀρνοῦμαι βεβαίως τὸ δικαίωμα εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ὑποστηρίζῃ τὰς ἰδέας της, νὰ ἀγαπᾷ καὶ ὑποθάλπῃ αὐτὰς, ἀλλ’ ἀρνοῦμαι εἰς αὐτὴν τὸ δικαίωμα νὰ ποιῆται χρῆσιν τῆς ἐξουσίας πρὸς ὑποστήριξιν τῶν ἰδεῶν της, καὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα ἡ ὑποψηφιότης μᾶς παρασύρει εἰς τὸ ἀτόπημα τῆς παρανομίας. Οἱ ἀντίπαλοι τῶν ὑπουργικῶν ὑποψηφίων, μεταβαίνοντες εἰς τὰς ἐπαρχίας των ἵνα ἐκτεθῶσιν εἰς τὰς ἐκλογὰς, τί πρὸ πάντων σκέπτονται νὰ ἐπιζητήσωσι, τὴν συμπάθειαν καὶ τὴν ψῆφον τοῦ λαοῦ ἢ νὰ προφυλαχθῶσιν ἐκ τῆς δυσμενείας τοῦ νομάρχου καὶ τῶν λοιπῶν ἀρχῶν; Ἡ πεποίθησις τῶν ἐκλογέων ὅτι οἱ ἀντιπολιτευόμενοί εἰσιν οἱ ἐχθροὶ τῆς Κυβερνήσεως, μεγάλως δὲν ἐπηρεάζει τοὺς ψηφοφόρους ὑπὲρ τῶν ὑποψηφίων αὐτῶν; Τῶν ἀντιπολιτευομένων οὐδεμία ὑπόθεσις εὐοδοῦται. Θέλετε νὰ σᾶς εἴπω, κύριοι, τί συνέβη εἰς ἐμέ; Εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου ἀντίθετος συνδυασμὸς δὲν ὑπῆρχε, καὶ ὁμολογῶ ὅτι ἡ ἐκλογὴ ἐνεργήθη ἄνευ οὐδεμιᾶς ἐπεμβάσεως, διότι συνεφωνήσαμεν οἱ ἀντίπαλοι· ἀλλὰ τοῦτο εἶναι τεκμήριον ἐκλογικὸν κακόν. Δὲν ἀμφέβαλλεν ἕκαστος ἐξ ἡμῶν περὶ τῆς πρὸς αὐτὸν συμπαθείας τῶν συμπολιτῶν του· ἀλλὰ συνεφωνήσαμεν διὰ ἀποφύγωμεν τὰς καταπιέσεις καὶ τοὺς βιασμοὺς τῆς Κυβερνήσεως. Ἂς συμφωνήσωμεν, εἴπομεν, διότι τοιουτοτρόπως καὶ ἂν ἡ Κυβέρνησις σκοπὸν ἔχῃ νὰ θέσῃ ὑποψηφίους, δὲν θὰ δυνηθῇ· θέλομεν οὕτω ἀποφύγει τὴν ἐπέμβασιν καὶ νοθείαν. Εἶναι λοιπὸν, καθὼς βλέπετε, κακὸν σύμπτωμα τοῦτο, ἀλλ’ ὀλιγώτερον κακὸν τῆς ἐπεμβάσεως. Ἠξεύρετε μόλα ταῦτα τί μοὶ συνέβη; Δύω περιστατικὰ περίεργα. Ὁ κ. Κόκλας, φίλος μου, ἐσύχναζεν εἰς τὴν οἰκίαν μου· ἅμα ὅμως διωρίσθη ἔπαρχος εἰς τὴν ἐπαρχίαν Μεσσήνης, ἔπαυσε νὰ μὲ ἐπισκέπτηται. Ἠρώτησα διατί; μοὶ εἶπον, ὅτι φοβεῖται μήπως ἐρχόμενος εἰς τὴν οἰκίαν μου παυθῇ. Ὅτε δὲ μετέβην εἰς τὴν Μεσσηνίαν ὁ Νομάρχης τῆς Μεσσηνίας συνδεόμενος μετ’ ἐμοῦ δι’ ἀρχαίας γνωριμίας, ἐνόμισεν ὅτι ὤφειλε νὰ μὲ ἐπισκεφθῇ· ἀνάστατος ἐγένετο ἡ Μεσσηνία, καὶ ἀπὸ ἡμέρας εἰς ἡμέραν περιεμένετο διὰ τοῦτο ἡ παῦσίς του. Ἡ Κυβέρνησις δὲν τὸ ἔπραξε, καὶ τὴν ἐπαινῶ, ἴσως δὲν τὸ εἶχεν εἰς τὸν νοῦν της νὰ τὸν παύσῃ, ἀλλὰ τέλος πάντων καὶ εἰς τοὺς κατοίκους καὶ εἰς τοὺς ὑπαλλήλους τοιαύτη εἶναι ἡ πεποίθησις· ὁ ἀντίπαλος τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ἐχθρὸς μὴ ἐλπίζων μηδεμίαν χάριν, μηδεμία, προστασίαν ὑπὸ τῆς ἀρχῆς, ἥτις ἐπιφορτίζεται νὰ τὸν διοικήσῃ. Ὑπὸ ὅρους τοιούτους γίνονται αἱ ἐκλογαί. Ἡ θύρα τῶν διοικητικῶν ἀρχῶν εἶναι κεκλεισμένη εἰς τὸν ἀντιπολιτευόμενον· αἱ δημοτικαὶ ἀρχαὶ ἀπειλούμεναι πιέζουσι κατ’ αὐτοῦ· οὐδεμία ὑπόθεσίς του λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν, τὰ διοικητικὰ ἐν γένει ὄργανα τὸν πολεμοῦσιν. Οἱ εἰσαγγελεῖς ἔχουν τὰς φυλακὰς διὰ μόνους τοὺς ἀντιπολιτευομένους, καὶ ἂν, κύριοι, δὲν ἔσωζον τὰ δικαστήρια, τὸ τελευταῖον αὐτὸ καταφύγιον τῆς ἀθωότητος, ἠθέλομεν ἴδει φρικτὰ πράγματα κατὰ τὰς ἐκλογάς. Ἀλλ’ οἱ δικασταὶ ἔθηκαν φραγμὸν πρὸ τῆς ἀδικίας διὰ τῆς ἀνεξαρτησίας καὶ τῆς πρὸς τὸν νόμον ἀφοσιώσεώς των. Εὔχομαι οἱ δικασταὶ νὰ ἐξακολουθήσωσι τὴν ὁδὸν ταύτην, καὶ ἂς μάθωσιν ὅτι ἐκτελοῦν ὑπηρεσίαν μεγίστην εἰς τὴν πατρίδα. Ὅπου ἡ δικαιοσύνη ὑπάρχει ἀκμαία καὶ τὰ δικαστήρια ἀνεξάρτητα, ἐκεῖ τὸ αὐθαίρετον καὶ ὁ δεσποτισμὸς δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἑδραιωθῇ. Ἂς ἐπιμείνουν εἰς τὴν πορείαν των ταύτην, χωρὶς νὰ πτωηθῶσι, καὶ θέλουν ἔχει τὰς εὐχὰς τῆς Πατρίδος. Οἱ οἰκονομικοὶ ἔφοροι, οἱ οἰκονομικοὶ ὑπάλληλοι, οἱ εἰσπράκτορες τὰς καταδιώξεις, τὰς φυλακίσεις κατὰ τῶν ἀντιπολιτευομένων ἀπευθύνουν. Καταπιέσεις τοιαύτας οὐ μόνον εἰς τὰς ἐπαρχίας εἴδομεν νὰ γίνωνται, ἀλλὰ καὶ ἐντὸς τῆς πρωτευούσης πρὸς συνδρομὴν τῆς συμπολιτεύσεως. Ἡ πληθὺς τῶν σφαιριδιοδοτῶν κατ’ ἐκλογὴν πάντοτε τῶν συμπολιτευομένων διοριζομένων, οἵτινες δὲν μεταβάλλουσι μὲν τὰς πεποιθήσεις, ἀποπλανῶσιν ὅμως καὶ παρασύρουσι τοὺς ἁπλουστέρους· αἱ μεταθέσεις τῶν τόπων τῶν ψηφοφοριῶν, ἡ ἀποδίωξις μελῶν τῶν ἐπιτροπῶν, ἡ ἀντικατάστασις αὐτῶν παρὰ τῶν εἰρηνοδικῶν, παρὰ τὸν νόμον ἐνεργούμενα, δὲν εἶναι δυσκολίαι διὰ τὸν ἀντιπολιτευόμενον; Καὶ τί ν’ ἀντιτάξῃ εἰς τὰς βροχηδὸν ἐπερχομένας μεταθέσεις τῶν ὑπαλλήλων, εἰς τοὺς καθ’ ὑπέρβασιν διορισμοὺς πρὸς ἐξαγορὰν ψήφων, εἰς τοὺς ἐφημέρους μάλιστα διορισμοὺς, καθ’ οὓς ἡ Κυβέρνησις διαδραματίζει πρόσωπον μικροῦ ἀπατεῶνος; Καὶ ἂν ταῦτα δὲν ἀρκέσουν, ἡ στρατιωτικὴ βία ἔρχεται νὰ τελειώσῃ τὸ ἔργον τῆς καταστροφῆς τῶν ὑποψηφίων τῆς ἀντιπολιτεύσεως· καὶ ἐὰν τοῦτο δὲν ἀρκέσῃ, ἰδοὺ τὰ εἰσιτήρια κλείουν ὅλως τὴν θύραν τοῦ Βουλευτηρίου εἰς τοὺς ἀντιπάλους· καὶ δὲν εἶναι ὑπόθεσις ἁπλῆ ταῦτα. Δέκα συνάδελφοι λείπουν ἀπὸ τὴν Βουλὴν, καὶ λείπουν δυνάμει τοῦ αὐθαιρέτου τῶν ὑποδεεστέρων ἐπιτοπίων ἀρχῶν, καὶ οὕτω μετετοπίσθη ἡ πλειονοψηφία, καὶ δίδονται αἰτίαι παραπόνων δικαίων κατὰ τῶν ἀποφάσεων τῆς οὕτω καταρτισθείσης πλειονοψηφίας τῆς Βουλῆς. Ἴσως, κύριοι, τὸ νέον αὐτὸ σύστημα τῶν εἰσιτηρίων μᾶς ἀπαλλάξει τοῦ λοιποῦ τῶν ἐπεμβάσεων καὶ τῆς νοθείας, διότι τὸ σύστημα αὐτὸ τὸ ἤρεμον, τὸ πρᾷον, ἀναπληροῖ ὅλα· αὐτὸ ἀρκεῖ νὰ μορφώσῃ τὴν Βουλὴν κατ’ ἀρέσκειαν. Καὶ μόνον διότι λαμβάνουσι χώραν τὰ ἀνωτέρω, ἐξήρκεσε, καθὼς ἠξεύρετε, νὰ ἐμποδίσῃ τινὰς ἀξιοτίμους πολίτας χρησίμους καὶ πολλὰς πρὸς τὴν πατρίδα προσενεγκόντας ὑπηρεσίας νὰ μετάσχωσι τοῦ ἐκλογικοῦ ἀγῶνος. Δὲν ἐτόλμησαν νὰ ἀντιταχθῶσιν εἰς τὴν ὑπουργικὴν ὑποψηφιότητα. Τί θέλει γείνει, ἐὰν ἐπέλθῃ καὶ ἀπόφασις ἡμῶν ἐνισχύουσα τὸ σύστημα τοῦτο, ἀρνουμένη δικαιοσύνην καὶ ἀποσπῶσα ἀπὸ τοὺς κόλπους τῆς Βουλῆς συναδέλφους, μόνον διότι δὲν ἀρέσκουν εἰς τοὺς ὑπουργοὺς, πλάττουσα παράπονα καὶ ἐγκλήματα καὶ ὅπου δὲν ὑπάρχουν; Ποῖος θὰ κατέλθῃ εἰς τὸ ἑξῆς εἰς τὸν ἐκλογικὸν ἀγῶνα; ποῖος θὰ συναγωνισθῇ; Καὶ τότε, κύριοι, τὸ ἐκλογικὸν σύστημα, τὸ σύστημα τὸ ἀντιπροσωπευτικὸν δὲν ἀπόλλυται; Καὶ τότε θέλετε ἔχει ἐν τῇ Βουλῇ ἀντιπροσώπους τοῦ Ἔθνους; Εἶναι λοιπὸν ἡ ἐπανάληψις τῆς ἀρχαίας πάλης ὑπὸ ἄλλον τύπον. Ἡ τελευταία μάχη τότε ἐδόθη, ἐν ᾗ πολὺ αἷμα ἔῤῥευσεν, οἱ ἐκλογεῖς ὑπέκυψαν· τὸ κοινοβουλευτικὸν σύστημα κατεβλήθη. Δευτέραν φορὰν ἤδη δίδεται ἡ μάχη αὕτη, ἀλλ’ εἰρηνικῶς καὶ ἐν τῇ Βουλῇ, κατὰ τοῦ ἀδίκου, κατὰ τῆς παρανομίας, κατὰ τῆς νοθείας. Παραπονούμεθα διὰ τὴν κακὴν τοῦ τόπου διοίκησιν, παραπονούμεθα διότι τὰ πράγματα δὲν δύνανται νὰ ἑδραιωθῶσι, διότι ἡ ὑπηρεσία ἔγεινεν ἕρμαιον τοῦ ἑνὸς καὶ τοῦ ἄλλου. Ἀφήσατε τὸν λαὸν νὰ ἐκλέξῃ· ἀφήσατε νὰ στείλῃ ἐδῶ τοὺς ἀληθεῖς καὶ εἰλικρινεῖς ἀντιπροσώπους, ἀφήσατε τὴν Βουλὴν νὰ ἐργασθῇ, καὶ θέλετε ἔχει ἀμέσως τὴν βελτίωσιν, καὶ θέλετε ἰδεῖ ὅτι τὰ κακὰ παύουν· ἀφήσατε τὸν λαὸν νὰ ἐκλέξῃ, καὶ ὁ λαὸς τότε θέλει σᾶς ἀποστείλει τοὺς ἀντιπροσώπους τῶν ἰδεῶν, τῶν ἐπιθυμιῶν τοῦ νὰ διοικηθῇ ὁ τόπος, τοῦ νὰ ἑδραιωθῇ ἡ ἐλευθερία, καὶ ὁ τόπος θέλει διοικηθῆ τότε. Ἐνόσῳ ἀντὶ τούτου ἐπιβάλλετε εἰς τὸν λαὸν ἀντιπροσώπους ἀσθενεῖς καὶ μὴ δυναμένους νὰ ἐπιτύχωσιν ἢ διὰ τῆς βίας καὶ τῆς παρανομίας, αὐτοὶ θέλουν ἐξακολουθεῖ νὰ ζῶσι καὶ νὰ ἐπιμένουν εἰς τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον τοὺς παρήγαγε, δὲν θέλετε δὲ ἔχει οὕτω οὔτε διοίκησιν, οὔτε ἐλευθερίαν, οὔτε τάξιν, οὔτε μονιμότητα περὶ τὴν ὑπηρεσίαν. Τίς διὰ ταῦτα πταίει; Καὶ ἡμεῖς βεβαίως εἴμεθα ἔνοχοι τῆς καταστάσεως ταύτης. Ἤμην, κύριοι, κατὰ τὸ 1860 εἰς Βέλγιον, ὡμίλουν πρὸς ἐπίσημόν τινα Βέλγον καὶ συνέχαιρον αὐτῷ, διότι τυχόντες οἱ Βέλγοι ἀγαθοῦ Βασιλέως ηὐδαιμόνουν. Οὐχί, μοὶ εἶπεν· ἀληθῶς ὅταν ὁ Βασιλεὺς καταχρᾶται τὴν ἐξουσίαν του, ὅταν δολιεύται τὸ Σύνταγμα, πότε βεβαίως οὔτε Σύνταγμα, οὔτε ἐλευθερία δύναται νὰ ὑπάρξῃ, ἀλλ’ εὐτυχῶς ὁ Βασιλεὺς ἡμῶν, μοὶ εἶπε, δὲν ἔχει τὰ ἐλαττώματα ταῦτα, ἔχει ὅμως ἐλαττώματα καὶ αὐτὸς, τὰ ὁποῖα διορθοῦμεν ἡμεῖς. Ἡμεῖς ἐπιμένοντες εἰς τὸ καθῆκόν μας, λέγομεν καὶ πράττομεν ὅ,τι συμφέρει καὶ εἰς τὸν Βασιλέα καὶ εἰς τὴν πατρίδα· ἔχομεν ὡς κανόνα τῆς διαγωγῆς μας τὸ κοινὸν συμφέρον καὶ τὸν ὀφειλόμενον τῇ πατρίδι σεβασμὸν, καὶ διὰ τῆς διαγωγῆς μας αὐτῆς καλύπτομεν καὶ τὰ παραπτώματα τοῦ Βασιλέως. Οὕτω τὸ ζήτημα τίς πταίει εἰς τὸ Βέλγιον δὲν ἐτέθη ποτὲ, καὶ ἀνατροπαὶ δὲν ἐγένοντο.

§155Ι. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ (ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Δὲν πταίει κανεὶς ἐκεῖ; ἀναγνώσατε τὰς ἐφημερίδας τῆς ἀντιπολιτεύσεως, τὴν Indépendance Belge, διὰ νὰ ἴδητε ποῖος πταίει.

§156ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐμποροῦν νὰ πταίουν τινὲς, ἀλλ’ ὅταν τὸ πταῖσμα δὲν εἶναι κύριον, καὶ αἱ συνέπειαί του δὲν κατέρχονται εἰς τὰ ἔγκατα τῆς κοινωνίας, ἀλλ’ ἐπιψαύει τὴν ἐπιφάνειαν, δὲν φέρει καταστροφὰς καὶ ἀναστατώσεις. Εἰς τὸ Βέλγιον ἀπὸ τριάκοντα ἐτῶν οὔτε ἐπαναστάσεις, οὔτε καταστροφαὶ ἔλαβον χώραν.

§157Ι. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἔλαβε χώραν στάσις.

§158ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Αἱ ἀνατροπαὶ λαμβάνουν χώραν, ὅταν καὶ ἡμεῖς δὲν ἐκτελῶμεν τὸ χρέος μας, τὸ ὁποῖον ἡ πατρὶς καὶ οἱ νόμοι μᾶς ἐπιβάλλουν. Αἱ στάσεις καὶ αἱ ἀνατροπαὶ γίνονται ἐκεῖ ὅπου τὸ ζήτημα τῆς ἐφαρμογῆς τῶν νόμων μένει αἰωνίως, ὅπως ἐδῶ εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἄλυτον, ὅταν τὸ ζήτημα τῆς ἐφαρμογῆς τῶν νόμων προσκόπτει, ὅπως ἐξακολουθῇ νὰ προσκόπτῃ παρ’ ἡμῖν, καὶ μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης δὲν ἐλύθη, καὶ εὔχομαι νὰ λυθῇ. Κύριοι, ἀναλογίσθητε λοιπὸν τὴν εὐθύνην τὴν μεγάλην, τὴν ὁποίαν ἀναλαμβάνομεν. Πρόκειται σήμερον ν’ ἀποφασίσωμεν οὐχὶ περὶ τῆς ἐκλογῆς, ἀλλὰ περὶ ὅλου τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος. Καὶ δὲν ἔχετε ὑπ’ ὄψιν ποῖον θέλει εἶσθαι τὸ μέλλον σας ἀπὸ εἰδοποίησιν, ἥτις σᾶς ἐδόθη κατὰ τὴν ἐκλογὴν αὐτήν; Εἷς ἀξιωματικὸς, περὶ τοῦ ὁποίου μέχρι πρὸ ὀλίγου εἶχον καλὴν ἰδέαν, διότι εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου καλῶς ἐφέρθη, κατηγορήθη ἐπὶ νοθείᾳ· ὁ ἀξιωματικὸς αὐτὸς ἠθωώθη, ἡ πλειονοψηφία ὅμως τοῦ τμήματος, ἡ ἀντιπροσωπεύουσα τὰς ἰδέας τῆς Κυβερνήσεως, τὸν καταγγέλλει. Ὁ ἀξιωματικὸς αὐτὸς κατεμηνύθη, ὡς ἔνοχος ἐγκλήματος καλπονοθεύσεως, πλὴν ἠθωώθη. Ἂν ὁ δυστυχὴς αὐτὸς ἀξιωματικὸς δὲν εἶχεν ὑπὲρ αὑτοῦ τὸ βούλευμα, δὲν ἤθελεν, εἰσαγόμενος εἰς τὸ δικαστήριον, ἔχει λόγον ν’ ἀπολογηθῇ, ἀφοῦ τὸ τμῆμα, ἡ Κυβέρνησις αὐτὴ, ἰσχυρίζεται ὅτι ἐξετέλεσε τὸ ἔγκλημα. Τοιαύτη, κύριοι, εἶναι πάντοτε καὶ θέλει εἶσθαι ἡ τύχη τῶν παραβιαζόντων τὸν νόμον. Ὅταν ἔλθῃ ἡ ἡμέρα τοῦ ἐξιλασμοῦ, σύρονται ἀπὸ τὸ ὠτίον εἰς τὴν φραγκέλωσιν, καὶ οἱ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι τοὺς ἔῤῥιψαν εἰς τὸ ἔγκλημα, προσφέρουσιν αὐτοὺς νέον θῦμα, ἐὰν μικρὸν συμφέρον των τὸ ἀπαιτεῖ. Προσέξατε, κύριοι, μὴ θυσιάζητε τὴν μεγάλην δύναμιν, τὴν ὁποίαν ἔχετε εἰς χεῖράς σας· καὶ μεγάλη δύναμις εἶναι ὁ νόμος καὶ ἡ ψῆφός σας· δι’ αὐτῶν τῶν δύω μετέχετε καὶ σεῖς τῆς ἐθνικῆς κυριαρχίας· ἅμα ὁ νόμος συγχωρήσητε νὰ παραβιασθῇ, ἅμα ἡ ψῆφός σας δὲν εἶναι ψῆφος ἀνεξάρτητος καὶ τῶν ἐλευθέρων πεποιθήσεών σας, σφαγιάζετε πρῶτοι ὑμεῖς ἑαυτούς, βλάπτετε τὰ συμφέροντα τῆς πατρίδος, ἐξασθενεῖτε καὶ καταστρέφετε τὴν ἰδίαν ὑμῶν δύναμιν· ἀπὸ τῆς στιγμῆς αὐτῆς εἶσθε ὄργανα ἀσθενῆ, προωρισμένα εἰς καταδίκην, εἶσθε ὁ ἀποδιοπομπαῖος τράγος. Σᾶς ζητοῦν νὰ καρατομήσητε πέντε συναδέλφους, καὶ νομίζετε ὅτι ἡ ἠθικὴ καρατομία εἶναι ὀλιγώτερον ἐπώδυνος καὶ ὀλιγώτερον ὀλεθρία ἀπὸ τὴν φυσικήν; Ἵν’ ἀναπτυχθῇ τις ἠθικῶς καὶ πολιτικῶς, εἶναι δυσκολώτερον, ἢ φυσικῶς. Οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν Ἀθηνῶν, ὅπου ἐπιῤῥοὴν δὲν δύναταί τις ν’ ἀποκτήσῃ διὰ ποταπῶν καὶ μικρῶν δωρεῶν καὶ ῥουσφετίων, ἀνυψώθησαν εἰς τὴν περιωπὴν ὅπου ἵστανται δι’ εὐγενῶν θυσιῶν, διὰ τοῦ ἀνεξαρτήτου χαρακτῆρός των καὶ διὰ τῆς ἐνδελεχοῦς προσπαθείας νὰ ὑπηρετήσωσι τὴν πατρίδα των, ὡς ἀγαθοὶ πολῖται. Θέλετε, κύριοι, δώσει εἰς τὸ κοινὸν τῶν Ἀθηνῶν σεῖς τὸ παράδειγμα ὅτι τοιοῦτοι ἄνδρες δὲν εὑρίσκουσι χάριν ἐνώπιον ὑμῶν, ἀλλὰ μόνον οἱ ἀγαπητοὶ τῆς ἐξουσίας· καὶ τὸ κοινὸν τότε ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ εἴπῃ: ἰδοὺ οἱ διαφθορεῖς, ἰδοὺ ἡ διδασκαλία, τὴν ὁποίαν μᾶς δίδουσι. Κύριοι, τελειώνω. Ἐπιτρέψατε νὰ σᾶς παρατηρήσω ὅτι δὲν πρέπει νὰ προσκρούωμεν πρὸς τὸ ἀνακεκηρυγμένον καὶ διαρκὲς φρόνημα τοῦ τόπου, τὸ ὁποῖον εἶναι τὸ σέβας πρὸς τὸν νόμον καὶ αἱ ἐλευθερίαι. Αὐτὴ εἶναι ἡ κοινὴ γνώμη τῆς Ἑλλάδος, καὶ αὐτὸ σᾶς εἶπον οἱ κάτοικοι τῆς πρωτευούσης· τὸ ἠθικὸν ἀποτέλεσμα ἐπετεύχθη καὶ ὑφίσταται ἤδη. Ἂν ἀποφασίσητε ἀντιθέτως, θὰ ἐκτελέσητε μίαν προσωπικὴν μικρὰν ἐκδίκησιν, θὰ ἀφήσητε εἰς τὴν κοινωνίαν θύματα ὁρατὰ ἀδικίας, ὑποτιθεμένης ἀνωτέρας καταδιώξεως, καὶ ἡ κοινωνία συμφέρον δὲν ἔχει νὰ ἔχῃ θύματα ὁρατά. Καὶ κατὰ τοῦτο διακρίνεται ἡ ἀληθὴς συνταγματικὴ πολιτεία· ἐν αὐτῇ δὲν ὑπάρχουν ἐχθροὶ τῶν καθεστώτων, ἀλλὰ τρελλοί, διότι ἐν τῇ συνταγματικῇ πολιτείᾳ ἕκαστος εὑρίσκει τὴν θέσιν του, πᾶσα ἰδέα ἔχει ποῦ νὰ σταθῇ. Ἐπομένως δὲν ἔχει ἀνάγκην μέσων ἐχθρικῶν καὶ ἐπικινδύνων. Εἰς τὴν Ἀγγλίαν ὑπουργὸς ἦτον ὁ κ. Βράϊτ.

§159Ι. ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Τί ἐννοεῖτε μὲ τὴν φράσιν θύματα καταδιώξεως; Ποῖος κατεδίωξε τοὺς βουλευτάς;

§160ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Πρῶτον ἔχω ἐνώπιόν μου τὴν ἀπόφασιν τοῦ τμήματος τῆς πλειονοψηφίας· δεύτερον, τὴν διαρκῆ καὶ ἀδιάκοπον παρουσίαν τῶν κκ. ὑπουργῶν, καὶ τρίτον τὴν ἀπόφασιν τοῦ κ. Πονηροπούλου, ὁ ὁποῖος πρὸ ὀλίγου μᾶς ἀνήγγειλεν ὅτι ἡ πλειονοψηφία ὑπάρχει κατὰ τῆς ἐκλογῆς αὐτῆς.

§161Ι. ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἀτομική του ἰδέα.

§162ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἀφήσατε, κύριοι, ταύτην τὴν πολιτικήν, ἂν ἀγαπᾶτε ἑαυτούς, ἂν ἀγαπᾶτε τὰς οἰκογενείας σας, ἀφήσατε τὰς ἐλευθερίας νὰ λειτουργῶσιν ὅπως τὰς θέλει τὸ Σύνταγμα καὶ τὸ ἔθνος. Ἂν διὰ τῆς ἀποφάσεώς σας ἀνατρέψητε τὴν λειτουργίαν τῶν ἐλευθεριῶν, ἀναλαμβάνετε μεγίστην εὐθύνην· σεῖς ἀπὸ σήμερον εἶσθε ὑπεύθυνοι, σεῖς σήμερον πρόκειται νὰ ἐπικυρώσητε τὰ τελεσθέντα, θέλετε δὲ δείξει εἰς τὸ ἑξῆς καὶ εἰς ἡμᾶς ποῖον δρόμον ὀφείλομεν ν’ ἀκολουθήσωμεν. Τὸ καθῆκόν σας διαγράφει ὁ νόμος καὶ σᾶς τὸ ἐπιβάλλει· ἂν τὸ παραβιάσητε, θέλετε ἀδικήσει οὐ μόνον τοὺς βουλευτὰς Ἀθηνῶν, ἀλλὰ θέλετε βλάψει καὶ τὰ συμφέροντα τῆς πόλεως· σεῖς οἱ αὐτοὶ μετ’ ὀλίγον θέλετε μεταμεληθῆ. Ἀναλαμβάνετε, κύριοι, μεγίστην εὐθύνην, καὶ λέγω κυρίως τοῦτο εἰς τοὺς νεωτέρους βουλευτὰς, ὅταν πράξητε τὸ κακόν· καὶ ὅταν ἕνεκα τούτου ἔλθῃ ἡ ὥρα νὰ φύγητε ἐντεῦθεν, θέλουν σᾶς λησμονήσει, ὅπως ἐλησμόνησαν καὶ τοὺς ἄλλους οἱ ὁποῖοι ἐξετέλεσαν μὲν διὰ τῶν πράξεών των τὸ κακόν, ὅταν ὅμως τοῦ κακοῦ αὐτοῦ ἐζήτησαν ἀμοιβὴν ἡ καταφρόνησις καὶ ἡ ἀδιαφορία τοὺς ὑπεδέχθη. Ἰδοὺ, κύριοι, ἡ συνέπεια τῶν πράξεών μας, ἐὰν δὲν ᾖναι σύμφωνος μὲ τὸν νόμον καὶ μὲ τὸ συμφέρον τοῦ τόπου. (Ἐνταῦθα ἐγένετο διακοπὴ τῶν συζητήσεων ἐπὶ ὀλίγα λεπτὰ πρὸς ἀνάπαυσιν τῶν κ. κ. βουλευτῶν.)

§163Α. ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Μετέθεσαν, κύριοι, τὸ ζήτημα, ἀπὸ δικαστικοῦ τὸ κατέστησαν πολιτικόν. Ὅλοι γινώσκετε, ὅτι κατὰ τὴν ἐξέλεγξιν τῶν ἐκλογῶν ἡ Βουλὴ δὲν ἔχει εἰμὴ δικαστικὰ καθήκοντα· καὶ ὅμως ὁ προαγορεύσας ἀνεβίβασε τὸ ζήτημα εἰς ζήτημα πολιτικόν. Ἡ μετάθεσις ἦτο σκόπιμος, δὲν ἦτον ἀτυχής· διότι δι’ αὐτῆς καὶ μόνης ἐλπίζουν οἱ ἀντιφρονοῦντες νὰ κλονίσουν τὰς συνειδήσεις σας καὶ νὰ παραστήσουν, ὅτι ἡ ἀπόφασις ἡ σημερινὴ ἔχει μεγάλας καὶ φοβερὰς τὰς συνεπείας, ἂν δὲν ᾖναι σύμφωνος πρὸς τὴν θέλησίν των. Μεγάλαι καὶ φοβεραὶ εἶναι αἱ συνέπειαι, ἐὰν εἴπητε ὅτι ἡ ἐκλογὴ Ἀττικῆς εἶναι ἄκυρος, ὅτι δὲν εἶναι νόμιμος καὶ διαταχθῇ ἡ ἐπανάληψίς της! καὶ ἀπέναντι τοιαύτης ἀπειλῆς, ἀπέναντι τοιούτου φόβου πολὺ ἐλπίζουσιν ὅτι δύνανται νὰ διασείσωσι τὰς πεποιθήσεις. Ἔπρεπε τῳόντι νὰ λάβῃ τὸν λόγον εἷς τῶν δοκιμωτέρων ῥητόρων τῆς Βουλῆς καὶ ν’ ἀναβιβάσῃ τὸ ζήτημα ἐκεῖ ὅπου τὸ ἀνεβίβασεν, ἵνα ἐλπίζῃ ὁπωσοῦν τὴν μεταβολὴν τῶν πεποιθήσεων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι εἶναι σύμφωνοι μὲ τὴν πλειονοψηφίαν τοῦ τμήματος· ἀλλὰ δὲν πιστεύω, κύριοι, κἀνεὶς ἐξ ἡμῶν νὰ ἔχῃ τὸν ἀσθενῆ χαρακτῆρα μόνον καὶ μόνον διότι ἀνεβίβασαν τὸ ζήτημα εἰς πολιτικόν, ὅπως κλονισθῇ καὶ εἴπῃ ὅτι ἡ ἐκλογὴ Ἀττικῆς εἶναι ἔγκυρος. Σᾶς ὡμίλησαν, κύριοι, περὶ ἐπεμβάσεων, σᾶς ὡμίλησαν προώρως περὶ πολιτικῶν ζητημάτων, ἀλλὰ δὲν ἐνθυμήθησαν ὅτι ὡμίλησαν πρὸς εἰδότας, δὲν ἐνθυμήθησαν, ὅτι ὅλοι σεῖς εἶσθε μάρτυρες ὅτι νομιμώτεραι ἐκλογαὶ δὲν ἐνηργήθησαν ἄλλοτε ἢ κατὰ τὴν παροῦσαν περίοδον (γέλως ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Γελᾶτε ὅσον θέλετε, ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν τῶν ἀντιπροσώπων....

§164ΖΩΧΙΟΣ. Ἐκτὸς ἐμοῦ.

§165Α. ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ θὰ ἔλθῃ ἐποχὴ νὰ βεβαιωθῇ ὅτι νομιμώτεραι ἐκλογαὶ δὲν ὑπῆρξαν παρὰ αἱ παροῦσαι· ἀπόδειξις ἀσφαλὴς ὅτι ἐλάχισται εἶναι αἱ προσβαλλόμεναι, ἐνῷ ἄλλοτε τὸ πλεῖστον τῶν ἐκλογῶν προσεβάλλετο. Ἀλλὰ τὸ πολιτικὸν ζήτημα οὐ τοῦ παρόντος· τὸ ζήτημα τῆς σημερινῆς συνεδριάσεως, τὸ ὁποῖον ὀφείλομεν νὰ ἐξετάσωμεν, εἶναι ἁπλῶς καὶ καθαρῶς τοῦτο, ἂν ἡ ἐκλογὴ τῆς Ἀττικῆς ᾖναι νόμιμος ἢ οὔ. Σᾶς ἔθηκαν φραγμὸν ἀνυπέρβλητον. Πρὸς τοὺς θέλοντας ν’ ἀνακαλύψωσι τὴν γνησιότητα ἢ μὴ τῆς ἐκλογῆς προτάσσουν ἀσπίδα φοβερὰν οἱ ἀντιφρονοῦντες· σᾶς εἶπον, ὅτι ἀπὸ τὸ δεδικασμένον, ἀπὸ τὴν ὁριστικότητα τοῦ καταλόγου κωλύεσθε νὰ ἀνακαλύψητε τὰ κακὰ τῆς ἐκλογῆς· καὶ ὅταν τὰ μέλη τῆς πλειοψηφίας τοῦ τμήματος ἦλθον καὶ ἀντέταξαν εἰς τὰ ἐπιχειρήματά των, οὐχὶ τὴν νομολογίαν τῆς Γαλλίας, ἀλλὰ τὴν λογικὴν καὶ τὸν ὀρθὸν λόγον, τὸν νόμον ἐπικαλούμενοι, ἐχλευάσθησαν ὑπό τινων, οἵτινες μελετοῦν τὴν νομοθεσίαν τῶν ἄλλων ἐθνῶν. Ἔπρεπεν ὅμως ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Μεσσήνης νὰ ἔλθῃ εἰς δικαίωσίν των σήμερον, ἐχρειάζετο μία εἰδικότης τοῦ λόγου, ἓν κῦρος νὰ δικαιώσῃ τὸν κ. Ζέζαν. Σήμερον ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Μεσσήνης σᾶς εἶπε, δὲν ἔχω ἀνάγκην τῆς ξένης νομολογίας, καὶ τῶν ξένων κειμένων, δὲν ἔχω ἀνάγκην εἰμὴ τοῦ ἑλληνικοῦ νόμου. Ἄλλος δέ τις σήμερον προαγορεύσας ἦλθε μὲ τὴν νομολογίαν τῶν ξένων κοινοβουλίων, ἦλθε μὲ αὐτὰ τὰ ὅπλα, μὲ τὰ ὁποῖα προσεπάθησαν νὰ ὀχυρωθῶσι σήμερον, ὅσοι ἦλθον μὲ τὴν νομολογίαν τῶν ξένων κοινοβουλίων, ἦλθε μὲ τὸν Dalloz μὲ τὸν Cormenin καὶ ἑτέρους Γάλλους συγγραφεῖς καὶ πάλιν προσέκρουεν εἰς τὰς παρατηρήσεις τινῶν, οἵτινες δὲν ἤθελον νὰ ῥιφθῇ φῶς εἰς τὸ σπουδαῖον αὐτὸ ζήτημα. Ναί, κύριοι, οὐδεὶς συγγραφεύς, οὐδεὶς ὀρθῶς σκεπτόμενος ἠδύνατο ν’ ἀρνηθῇ εἰς τὸν δικαστὴν τῆς οὐσίας νὰ ἐξετάσῃ τὸν κατάλογον· ὁ δικαστὴς τῆς οὐσίας εἶναι καὶ δικαστὴς τοῦ παρεμπίπτοντος· ἡ δικαιοδοσία τῆς Βουλῆς τοῦ νὰ ἐξετάσῃ τὸ κῦρος τῆς ἐκλογῆς δὲν ἔχει περιορισμοὺς κατὰ τὴν ἐνάσκησιν τῶν δικαιωμάτων της. Σᾶς εἶπε μὲ ὅλην τὴν ἀφελῆ γλῶσσαν ὁ κ. Ζέζας, ὅτι ἂν συμπέσῃ εἴς τινα ἐκλογὴν νὰ ὑπάρχῃ τόσος ἀριθμὸς ψευδῶν ἐκλογέων ἐγγεγραμμένων εἰς τὸν ὁριστικὸν κατάλογον, ὅσος μεταβάλλει τὸ γνήσιον ἀποτέλεσμα τῆς ἐκλογῆς, εἶσθε δεδεσμευμένοι σεῖς νὰ ὑποχωρήσητε ἀπέναντι τῆς ὁριστικότητος τοῦ καταλόγου καὶ νὰ εἴπητε, ὅτι οἱ δυνάμει τῶν καταλόγων ἐκείνων ἐρχόμενοι βουλευταὶ ἐν τῷ περιβόλῳ τούτῳ εἶναι οἱ νόμιμοι βουλευταί; Καὶ πῶς, κύριοι, ἡ Βουλὴ εἶναι τὸ ἀκυρωτικὸν δικαστήριον, εἶναι ὁ Ἄρειος Πάγος, ὁ ὁποῖος εἶναι μόνον ὑποχρεωμένος, νὰ ἐξετάζῃ τοὺς τύπους καὶ οὐχὶ τὴν οὐσίαν; Εἶναι λογικὸν τοῦτο; Ὅταν δὲ δὲν εἶναι λογικὸν καὶ ὀρθὸν, ὅταν ἀντιστρατεύηται εἰς τὴν κυριαρχίαν, τὴν ὁποίαν ἔχει τὸ Σῶμα, νὰ ἐξετάζῃ ὅλα τὰ στάδια τῆς ἐκλογῆς, θαυμάζω πῶς ἔχουν τὴν εὐκολίαν νὰ μᾶς θέσωσι φραγμοὺς, τοὺς ὁποίους οὐδεὶς δικαστής ποτε δύναται νὰ ἔχῃ, προκειμένου ν’ ἀνακαλύψῃ τὴν ἀλήθειαν. Συνηγορεῖ ἡμῖν δὲ καὶ τὸ παρελθόν· ποσάκις σεῖς δὲν ἀπεβάλλετε ἀπὸ τῆς Βουλῆς πρόσωπα, τὰ ὁποῖα καίτοι ἦλθον ὡς βουλευταὶ, ὡς σημειούμενα ἐν τοῖς ὁριστικοῖς καταλόγοις μὲ τὴν νόμιμον ἡλικίαν, δὲν εἶχον πράγματι τοιαῦτα; Τί εἴπητε τότε; δὲν μὲ δεσμεύει ἡ ὁριστικότης τοῦ καταλόγου· δὲν ἔχεις τὴν νόμιμον ἡλικίαν, ἄπελθε. Οὐχὶ ἅπαξ, οὐχὶ δὶς μόνον ἔλαβε χώραν τὸ τοιοῦτον.

§166ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Ἀναφέρατέ μας ἓν παράδειγμα.

§167ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸν Ἰωάννην Μαυρομιχάλην.

§168ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ. Αὐτὸ εἶναι προσόν. Τὰ προσόντα τῶν ἐκλεξίμων δὲν ὑπάγονται εἰς διαδικασίαν· ἐν τοῖς ἐκλογικοῖς καταλόγοις σημειοῦνται οἱ ἔχοντες ἡλικίαν ἀπὸ 22 ἐτῶν, οἱ ἐκλογεῖς, οὐχὶ δὲ οἱ ἐκλέξιμοι.

§169Α. ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ δείξητε καὶ πρὸς ἡμᾶς τὴν ὑπομονὴν ἐκείνην, τὴν ὁποίαν καὶ ἡμεῖς ἐδείξαμεν πρὸς ὑμᾶς ἀγορεύοντας.

§170ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν ἐδείξατε ὑπομονὴν, σᾶς τὴν ἐπεβάλαμεν.

§171Α. ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζετε, ὅτι ὠφελεῖται ἡ ὑπόθεσίς σας κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον; Ἐστὲ μετριώτερος εἰς τὰς ἐκφράσεις σας, καὶ τοὺς τρόπους σας. Νομίζετε, ὅτι ἡ θρασύτης θὰ μᾶς πτοήσῃ; Τὴν ὑπομονὴν δὲν ἠμπορεῖς ἐσὺ νὰ τὴν ἐπιβάλῃς.

§172Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Τὸν Βασιλ. Βουδούρην δὲν τὸν ἐβγάλαμεν ἡμεῖς· τὸν Μαυρομιχάλην ἤθελεν ὁ Βούλγαρης νὰ τὸν βγάλωμεν.

§173Α. ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Λέγω, κύριοι, ὅτι καὶ τὰ προηγούμενα αὐτὰ ἀποδεικνύουν ὅτι δὲν διακωλύεται ἡ Βουλὴ εἰς τὴν ἔρευναν τῆς γνησιότητος τῶν ἐκλογῶν· καὶ ἕνεκα τούτου εἴμεθα ὑποχρεωμένοι, θέλοντες ν’ ἀνακαλύψωμεν τὴν ἀλήθειαν, νὰ διατρέξωμεν ὅλα τὰ στάδια, καὶ τὰ τέσσαρα, τῆς ἐκλογῆς. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου ἐγένετο καὶ παρατήρησις ὅτι ὁ κατάλογος, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὁποίου ἐνηργήθη ἡ ἐκλογὴ, δὲν ἦτον ὁριστικός. Πρὸς ὑποστήριξιν τῆς ἰδέας της ἡ πλειοψηφία τοῦ τμήματος σᾶς ἔφερε τὴν ἀλληλογραφίαν μεταξὺ Δημάρχου Ἀθηναίων καὶ Νομάρχου. Ἐκεῖ ὁ Δήμαρχος, εἰδήμων περὶ τὰ ἐκλογικὰ, ἀνήγγειλεν ἐγκαίρως εἰς τὸν Νομάρχην, ὅτι ἀπ’ ἐκείνης τῆς στιγμῆς, καθ’ ἣν διετάσσετο νὰ προβῇ εἰς τὴν ἀναθεώρησιν τοῦ καταλόγου, μέχρι τῆς ἐκλογῆς δὲν ἦτο τὸ διάστημα ἀνάλογον ὡς πρὸς τὰς ὑπὸ τοῦ νόμου τασσομένας προθεσμίας. Ἐκάκισαν διὰ τοῦτο τὸν κ. Ζέζαν· τῷ εἶπον ὅτι, ἐπειδὴ ὁ Δήμαρχος τὸ εἶπε, πρέπει νὰ τὸ εἴπωμεν καὶ ἡμεῖς ὅτι δὲν ἐτηρήθησαν αἱ προθεσμίαι; ὄχι, δὲν δίδομεν προσοχὴν εἰς τοὺς ὑπολογισμοὺς τοῦ κ. Δημάρχου· καὶ δύναταί τις νὰ παραδεχθῇ, ὅτι ἔχουν δίκαιον. Ἀλλὰ, κύριοι, ἐγὼ δὲν θέλω στηριχθῆ μόνον εἰς τὴν ἀλληλογραφίαν ἀλλ’ εἰς τὰ πράγματα, καὶ εὐχαριστῶ τὸν ἀξιότιμον κ. Ῥάλλην, ὅστις μ’ ἐφωδίασε μὲ μίαν ἀπόδειξιν, ὅτι δὲν ἐτηρήθησαν αἱ προθεσμίαι. Κατὰ τὸ ἄρθρον 12 τοῦ περὶ ἐκλογῆς τῶν βουλευτῶν νόμου, μετὰ τὴν λῆξιν τῆς πρὸς ἀκρόασιν τῶν παραπόνων προθεσμίας ἡ ἐπιτροπὴ ὀφείλει ἐντὸς πέντε ἡμερῶν νὰ καλέσῃ ἐκείνους, καθ’ ὧν ἐγένετο ἔνστασις ἐξαιρέσεως· ἡ προθεσμία αὕτη ἡ πενθήμερος δύναται νὰ συντμηθῇ καὶ μέχρι μιᾶς ἡμέρας, διότι ὅ,τι δύναται νὰ πράξῃ ἐντὸς πέντε ἡμερῶν, δύναται νὰ τὸ πράξῃ αὐθημερόν. Ἡ προθεσμία λοιπὸν διὰ τὰ παράπονα ἤρξατο τὴν 15 Μαΐου καὶ ἔληξε τὴν 24.

§174ΡΑΛΛΗΣ. Πῶς;

§175Α. ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἰδοὺ θὰ σᾶς τὸ ἀποδείξω. Ἡ προθεσμία πρὸς ἀκρόασιν τῶν παραπόνων ἤρχισε τὴν 15 καὶ ἔληξε τὴν 24· δέκα ἡμέραι.

§176ΡΑΛΛΗΣ. Μάλιστα.

§177Α. ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν 25 ἤρχισεν ἡ προθεσμία, καθ’ ἣν ὀφείλει....

§178ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Ὄχι, μὲ συγχωρεῖτε· ἡ ἐπιτροπὴ καλῶς....

§179Α. ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν τὸ λέγει αὐτὸ ὁ νόμος· ἰδοὺ τὶ λέγει ὁ νόμος, «ἐὰν ἔνστασις γείνῃ κατὰ τῆς ἐγγραφῆς ἀνικάνων, ἡ ἐπιτροπὴ ὀφείλει νὰ κοινοποιήσῃ ταύτην ἐντὸς πέντε ἡμερῶν τὸ βραδύτερον ἀπὸ τῆς λήξεως τῆς κατὰ τὸ προηγούμενον ἄρθρον δεκαημέρου προθεσμίας εἰς τὸν ἐνδιαφερόμενον, ὅστις δύναται ν’ ἀπαντήσῃ ἐντὸς τριῶν ἡμερῶν ἀπὸ τῆς κοινοποιήσεως».

§180ΡΑΛΛΗΣ. Πολὺ καλὰ· ἔγεινεν ἡ κοινοποίησις;

§181Α. ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι.

§182ΡΑΛΛΗΣ. Ὑπάρχουν 28 ἐπιδοτήρια.

§183Α. ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔπρεπε λοιπὸν, καὶ αὐθημερὸν ἐὰν ἐκοινοποίησε τὰς ἐνστάσεις πρὸς τοὺς διαφερομένους ἡ ἐπιτροπὴ, ἔπρεπε νὰ παρέλθουν 3 ἡμέραι, ἐντὸς τῶν ὁποίων ἐδικαιοῦντο ν’ ἀπαντήσωσι κατὰ τῶν ἐνστάσεων· καὶ μολαταῦτα ἐκ τοῦ ἐγγράφου, μὲ τὸ ὁποῖον μᾶς ἐφωδίασεν ὁ κ. Ῥάλλης, ἀποδεικνύεται ὅτι εὐθὺς τὴν ἑπομένην ἡμέραν, ἤτοι τὴν 25 Μαΐου, προέβη εἰς τὰς ἀποφάσεις της ἡ κατὰ τὸ ἄρθρον 16 τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου ἐπιτροπή.

§184ΠΕΤΡΑΚΗΣ. Ὑπάρχουσιν εἴκοσι καὶ ὀκτὼ ἐπιδοτήρια, καὶ ἐπειδὴ εἶσθαι νομικοὶ, δὲν ἐπιτρέπεται καμμία ἀπόδειξις πλέον (θόρυβος)... Ἐξεπληρώθη αὐτὴ ἡ προθεσμία ἢ ὄχι;

§185Α. ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔχω τοιαύτην ἀπόδειξιν, (θόρυβος) τοὐναντίον ἐκ τῶν ἐγγράφων αὐτῶν ἀποδεικνύεται ὅτι ἡ προθεσμία αὕτη, ἥτις δὲν ἠδύνατο νὰ συντμηθῇ, δὲν ἐτηρήθη. Λοιπὸν, κύριοι, δὲν ἐδύναντο νὰ συντμηθῶσιν αἱ προθεσμίαι αὗται, διότι ὁ νόμος λέγει ὅτι ἀπὸ τῆς λήξεως τῆς πρώτης προθεσμίας τῆς δεκαημέρου ἄρχεται ἡ προθεσμία, ἐντὸς τῆς ὁποίας ὀφείλουν νὰ εἰδοποιηθῶσι, καὶ ἐντὸς τριῶν ἡμερῶν ἀπὸ τῆς κοινοποιήσεως δικαιοῦνται νὰ ἀπαντήσωσιν. Αὐτὸ δὲ ἦν ἀναγκαῖον, διότι πᾶς τις ἐγίνωσκεν, ὅτι ἡ προθεσμία τῶν παραπόνων διαρκεῖ ἐπὶ δέκα ἡμέρας, καὶ ἐὰν γείνῃ ἔνστασις κατ’ ἐμοῦ ἔχω τὸ δικαίωμα ἐπὶ τρεῖς ἡμέρας ἀπὸ τῆς μετὰ τὴν λῆξιν τῆς δεκαημέρου προθεσμίας εἰδοποιούμενος νὰ ἀπαντήσω. Ἠδυνάμην ν’ ἀπομακρυνθῶ ἀπὸ τὸν τόπον τῆς ἐκλογῆς, νὰ ὑπάγω εἰς τὰς ὑποθέσεις μου; ἐλπίζων ὅτι ἐν καιρῷ θέλει μοὶ γείνει γνωστὸν ἐὰν ἐγένετο ἔνστασις περὶ ἐξαιρέσεως.

§186ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Ἰδοὺ, διαβάσετε.

§187Α. ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Πρώτη, κύριοι, καὶ σπουδαία παρατυπία ὄχι δὲ καὶ ἡ μόνη· ταύτην παρακολουθοῦσι καὶ ἄλλα. Προέβη, κύριοι, τὸ τμῆμα νὰ σᾶς εἴπῃ, ὅτι δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ ὁριστικὸς ὁ κατάλογος, διότι παρεισέφρησαν λάθη κατὰ τὴν ἀνατύπωσιν καὶ ἡ ἀνατύπωσις αὐτὴ δὲν ἐγένετο ἐν καιρῷ τῷ δέοντι διὰ νὰ διορθωθῶσι τὰ λάθη, καὶ λάβωσι γνῶσιν οἵ τε ἐκλογεῖς καὶ οἱ ἐκλέξιμοι..... (θόρυβος). Κατὰ σᾶς, κύριε Ῥάλλη, (ἀπαντῶν πρὸς τοῦτον θορυβοῦντα ὁ ἀγορεύων) δὲν ἔχομεν κἀνὲν δίκαιον ἡμεῖς, τὸ δίκαιον ἔγκειται εἰς τὴν ἐπικύρωσιν τῆς ἐκλογῆς Ἀττικῆς· πᾶσα ἄλλη ἰδέα εἶναι ἐναντία τῶν Συνταγματικῶν ἐλευθεριῶν......

§188ΡΑΛΛΗΣ. Εἶναι ἐναντίον τῆς κυριαρχίας τοῦ λαοῦ, ἐναντίον πάσης δικαιοσύνης, πάσης ἀληθείας. Μάλιστα, αὐτὸ εἶναι.

§189Α. ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχετε δίκαιον.—Διατί, κύριοι, διετάχθη ἀπὸ τὸν ἐκλογικὸν νόμον ἡ τύπωσις τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων; Βεβαίως δὲν ἀπαιτεῖται κἀμμία σοφία· διὰ νὰ τὸν ἔχῃ πᾶς τις πολιτευόμενος καὶ θέλων νὰ ἐκτεθῇ εἰς τὸν ἀγῶνα, ὡς ἕνα ὁδηγόν· καὶ διὰ τοῦτο τὰ στάδια τῆς ἀναθεωρήσεως παντὸς ἐκλογικοῦ καταλόγου εἶναι τοσοῦτον ἐκτεταμένα, ὥστε νὰ δίδηται ἀπαιτούμενος χρόνος πρὸς φωτισμὸν παντὸς διαφερομένου. Μετὰ τὸ πέρας, κύριοι, ὅλων τῶν πράξεων πρὸς κατάρτισιν ἑνὸς καταλόγου ἕπεται ἡ τύπωσις, καὶ χορηγεῖται μία ἀνάλογος προθεσμία πρὸς τοῦτο, προθεσμία 20 ἡμερῶν, αἵτινες ἀρκοῦν πράγματι διὰ νὰ γείνῃ ἡ ἀνατύπωσις καὶ διόρθωσις, ὥστε νὰ μὴ ὑπάρχουν τοιαῦτα λάθη, τὰ ὁποῖα νὰ ἐπιφέρουν δισταγμοὺς περὶ τῆς ταὐτότητος πολλῶν ἐκλογέων. Οὐδέποτε ὅμως ἐννοεῖ ὁ Νομοθέτης νὰ ἀναβληθῇ ἡ τύπωσις ἑνὸς καταλόγου μέχρι τῆς τελευταίας ἡμέρας, καθ’ ἣν πρόκειται νὰ ἐνεργηθῇ ἡ ἐκλογή· ἐὰν ἠννόει τοῦτο, οὐδέποτε ἤθελε τὸ διατάξει. Τί ὠφελεῖ πλέον ἡ τύπωσις τοῦ καταλόγου τοῦ βουλευτικοῦ, ὅταν πρὸ πέντε τοὐλάχιστον ἡμερῶν δὲν δύνανται οἱ ἐνδιαφερόμενοι νὰ ἔχωσι ἓν ἀντίτυπον αὐτοῦ; Εὐτυχῶς, κύριοι — καὶ δὲν δύνανται νὰ τὸ διαψεύσουν—ἀπὸ τὰ ἔγγραφα βεβαιοῦται ὅτι ὁ κατάλογος αὐτὸς δὲν ἐξετυπώθη εἰμὴ τὴν παραμονὴν τῆς ἐκλογῆς· ὁ κατάλογος ἐκεῖνος, ὅστις γέμει λαθῶν τοιούτων, ὁποῖα παρέστησεν αὐτὰ ὁ Δήμαρχος, ὅστις κατάλογος τέλος πάντων πᾶν ἄλλο περιέχει ἢ τὴν γνησίαν ἐγγραφὴν ἐν αὐτῷ τῶν ἐκλογέων. Μοὶ φαίνεται δίκαιον νὰ εἴπω κατὰ συνέπειαν, ὅτι ὁ κατάλογος οὗτος δὲν εἶναι νόμιμος. Ἀλλά, κύριοι, δὲν εἶναι αὐτὰ τὰ μεγάλα ἁμαρτήματα κατὰ τῆς ἐκλογῆς· ἐὰν ὑπῆρχον αὐτὰ τὰ ἁμαρτήματα μόνα, βεβαίως ἤθελεν εἶσθαι μικρολόγον, τὸ ὁμολογῶ καὶ τὸ διακηρύττω, νὰ κηρύξωμεν δι’ αὐτὰ καὶ μόνον ἄκυρον τὴν ἐκλογήν.

§190ΖΩΧΙΟΣ. Λοιπὸν νὰ τὰ ἀφήσωμεν αὐτὰ πλέον.

§191ΤΙΝΕΣ. Μὴ διακόπτετε.

§192Α. ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ἀληθῶς ἦσαν μόνον αὐτὰ, ἠθέλομεν τὰ παραλείψει· ἀλλὰ πλησίον εἰς ταῦτα ὑπάρχουν ἔτι μεγαλείτερα, καὶ ἐκεῖνα συντελοῦν ἢ μᾶλλον μᾶς ἀναγκάζουσι εἰς τὸ νὰ ἐπιμένωμεν περὶ τῆς ἀκυρότητος τῆς ἐκλογῆς. Ποῖα εἶναι τὰ μεγαλείτερα ἁμαρτήματα τῆς ἐκλογῆς αὐτῆς; Εἶναι αὐτὸς ὁ κατάλογος, ὅστις δὲν ἐμπεριέχει εἰμὴ ψευδῆ, ἀνύπαρκτα ὀνόματα, ἑτεροδημότας, μὴ ἔχοντας δικαίωμα ψήφου εἰς τὴν ἐπαρχίαν Ἀττικῆς. Πόθεν ἐξάγομεν τοῦτο; Ἐκ τῶν καταλόγων τοῦ ἐνισταμένου κ. Καμπᾶ; Ὄχι, κύριοι, ἀλλ’ ἐκ τῆς γενικῆς περὶ τούτου πεποιθήσεως.

§193ΖΩΧΙΟΣ. Ὃ ἐστι μεθερμηνευόμενον;....

§194ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς αὐτὸ δὲν σᾶς δίδω ἀπάντησιν. Ἐκ τῆς γενικῆς ἰδέας ὅτι ὅλαι αἱ φυλαὶ καὶ γλῶσσαι ἔχουν θέσιν ἐν τῷ βουλευτικῷ καταλόγῳ· Στηρίζομαι, κύριοι, εἰς τὴν βασίλισσαν τῶν ἀποδείξεων, εἰς τὴν ὁμολογίαν αὐτῶν τῶν διαφερομένων, ὁμολογίαν τὴν ὁποίαν δὲν δύνανται ν’ ἀρνηθῶσι......

§195ΖΩΧΙΟΣ. Γράψατέ με καὶ ἐμὲ, κ. πρόεδρε.

§196Α. ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. —Ὁμολογίαν, κύριοι, ἑνὸς ἐκ τῶν ἐκτεθέντων βουλευτῶν, τοῦ κ. Καλλιφορνᾶ.

§197ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Τοῦ κ. Καλλιφορνᾶ; Δὲν παρουσιάσθη πουθενά.

§198ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Καλλιφορνᾶς, ὅταν συνεζητεῖτο ἡ ἐκλογὴ, εἶπεν....

§199ΠΕΤΡΑΚΗΣ. Δύναμαι νὰ σᾶς εἴπω ἐκ μέρους του....

§200Α. ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ἐπανέλθω καὶ θὰ ἐκταθῶ καὶ θὰ σᾶς ἀποδείξω ὅτι εἶναι ἀληθές. Ἔχω τέλος πάντων ἀπόδειξιν βεβαίαν.

§201ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Ἐὰν ἦτον ἀληθὲς, θὰ ἤρχετο νὰ ὁμιλήσῃ περὶ τῆς ἀκυρώσεως τῆς ἐκλογῆς.

§202Α. ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ εἶπεν ὁ ἴδιος.

§203ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Τὸν παρεκινήσατε νὰ λάβῃ τὸν λόγον.

§204Α. ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ναὶ, διὰ τοῦτο τὸν παρεκίνησα, διότι μοὶ ὡμολόγησε τὸ παράνομον τῆς ἐκλογῆς.

§205ΖΩΧΙΟΣ. Αὐτὸ ἦτον ἡ βασίλισσα τῶν ἀποδείξεων!

§206Α. ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐνθυμεῖσθε ὅτι ἐν ταῖς ἐνστάσεσι τοῦ κ. Καμπᾶ ἀποτυχόντος, περιέχονται 500 τόσα ὀνόματα.

§207ΡΑΛΛΗΣ. 467, ἐκ τῶν ὁποίων ἄλλα μὲν εἶναι ὀνόματα τεθνεώτων, ἄλλα ἑτεροδημοτῶν, ἄλλα ἀπόντων. Ἐκ τούτων τινὰ ἐπολέμησα.

§208Α. ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Πόσα;

§209ΡΑΛΛΗΣ. 120.

§210ΖΩΧΙΟΣ. Τινὰ εἶναι βέβαια.

§211Α. ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλὰ πῶς;

§212ΖΩΧΙΟΣ. Λοιπὸν φέρετέ τους ὅλους ἐδῶ μέσα νὰ ξεμπερδεύωμεν.

§213ΜΙΛΗΣΗΣ. Μὰ, κ. Ζωχιὲ, θέλομεν νὰ ἀκούσωμεν.

§214Α. ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπολέμησαν τοὺς ἑτεροδημότας μὲ τὰς ἀποδείξεις....

§215ΡΑΛΛΗΣ. Ὄχι, ὄχι· σᾶς εἶπα ὅτι ἡμεῖς ἐὰν τὸ κάμνωμεν τοῦτο, τὸ ἐκάμαμεν διὰ πιστοποιητικὸν τοῦ δημάρχου....

§216Α. ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ ἔχω ἐδῶ.

§217ΡΑΛΛΗΣ. Σᾶς ἀνέφερα μόνον ὅτι κατόρθωσα νὰ εὕρω 8.

§218Α. ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἰδοὺ, «2, 4, 5, 8, 11, 14, 16, 18, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 29, 30, 31, 32, 33, 34».

§219ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν εἶναι αὐτὰ μόνον· ἰδοὺ ποῖα εἶναι. Ὀφείλεις πρῶτον νὰ τὰ ἐξελέγξῃς, καὶ ὕστερον νὰ λέγῃς τὸν ἄλλον ἀπαταιῶνα.

§220Α. ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Πρέπει νὰ ἔχῃς ὀλίγον φλέγμα.

§221ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν ἔχω τὴν ψυχρότητα τοῦ δημίου. Ἰδοὺ «Βασίλειος Ζέρας», σᾶς εἶπα ὅτι ὑπάρχει ὑπὸ τὸν ἀριθμὸν 256.

§222Α. ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῦ εἶναι;

§223ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν τὸ ἔχω ἐδῶ.

§224Α. ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Μὰ αὐτὸ ἴσια ἴσια.

§225ΡΑΛΛΗΣ (στεντορείᾳ τῇ φωνῇ). Ἰδοὺ «ἑτεροδημότης», λέγει «ἑτεροδημότης».

§226Α. ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Μάθε νὰ συζητῇς, κ. Ῥάλλη.

§227ΤΙΝΕΣ (δεξιόθεν). Μάθε σὺ νὰ συζητῇς (θόρυβος).

§228ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχία, κύριοι· δὲν εἶναι συζήτησις αὐτή.

§229ΡΑΛΛΗΣ. Αὐτὸ τί εἶναι, κ. Βαλασόπουλε; Ἰδοὺ (τῷ δίδει ἓν ὄνομα). Αὐτὸ τί εἶναι; (τῷ δίδει καὶ ἄλλο).

§230Α. ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχω καὶ ἄλλην ἀπόδειξιν (θόρυβος). Ἔστω παραδέχομαι ὅτι εἶναι 130· ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου ἔχω καὶ ἄλλην ἀπόδειξιν, ὅτι οἱ ἀναφερόμενοι ἐν τοῖς καταλόγοις τοῦ κ. Καμπᾶ εἶναι καὶ ἀπόντες καὶ ἑτεροδημόται καὶ τεθνεῶτες, ὅτι ἐκτὸς τούτων καὶ ἄλλοι ἀκόμη....

§231ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Πόσοι εἶναι αὐτοί;

§232Α. ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. 256.

§233ΡΑΛΛΗΣ. Ποῦ εἶναι ἡ ἀπόδειξις;

§234Α. ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἰδού, ἐδῶ τὴν ἔχω.

§235ΡΑΛΛΗΣ. Τί λέγει αὐτὴ ἡ ἀπόδειξις, ἡ ἐπίσημος...(θόρυβος).

§236Α. ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Μὴ φωνάζετε, κύριοι· διότι ἂν φωνάζητε, δὲν ἔχω κἀμμίαν ἀπόδειξιν νὰ σᾶς δείξω, ἔχω τὸ πασίδηλον, τὸ πασίγνωστον, τὴν ὁμολογίαν σας, τὴν βασίλισσαν, ἐπαναλέγω, τῶν ἀποδείξεων.

§237ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀφήσατε τὸν ἀγορεύοντα νὰ προχωρήσῃ. Ἑπομένως λαμβάνετε τὸν λόγον.

§238Α. ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Πιστεύω δὲ ὅτι οἱ ἀκούοντές μου θέλουν μὲ δικαιώσει. Ὑπάρχει ἀκόμη ἐπίσημος ἀπόδειξις ἔχουσα οὕτως· «Ἐν Ἀθήναις σήμερον κτλ. Οἱ ὑποφαινόμενοι διευθυντὴς τῆς διοικητικῆς ἀστυνομίας Ἀθηνῶν (γέλωτες)». Γελάσατε ὅσον θέλετε· «ἀφορμὴν λαβόντες....

§239ΡΑΛΛΗΣ. Νὰ τὸ καταθέσητε.

§240ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα.

§241ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τί ἡμερομηνίαν ἔχει;

§242ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. 21 Ὀκτωβρίου.

§243ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τὸ ἔγγραφον τοῦ κ. προέδρου πότε εἶναι;

§244ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τῇ αἰτήσει βουλευτῶν ἔκαμα τὸ ἔγγραφον.

§245ΠΕΤΡΑΚΗΣ. Ποίαν ἡμερομηνίαν ἔχει τὸ ἔγγραφόν σας, κ. πρόεδρε;

§246ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τώρα, νὰ ἐρωτήσω τὸ Γραφεῖον.

§247ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ δὲν ἔκαμε πρότασιν.

§248ΠΕΤΡΑΚΗΣ. Θὰ ἴδωμεν ἂν ὁ κ. πρόεδρος ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ κάμῃ τοιοῦτον ἔγγραφον.

§249ΡΑΛΛΗΣ. Νὰ κατατεθῇ ὁ κατάλογος.

§250ΠΕΤΡΑΚΗΣ. Νὰ τὸν μονογράψετε, κ. πρόεδρε, ὑμεῖς τὸν κατάλογον αὐτόν.

§251ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα.

§252Α. ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι αὐτὸς μόνον ὁ λόγος, ὅστις μᾶς ἀναγκάζει νὰ σκεφθῶμεν ὅτι ἡ ἐκλογὴ εἶναι ἄκυρος. Εἶναι, κύριοι, ὁ κανὼν ὁ συνήθης, ὁ ἐφαρμοζόμενος κατὰ τὰς ἐκλογὰς τῆς Ἀττικῆς. Εἶναι ὅτι οὐδέποτε γίνεται πραγματικὴ καὶ αὐτοπρόσωπος ἐκλογή. Εἶναι ὅτι συνήθως χορηγεῖται εἰς πρόσωπα ξένα, εἰς μαθητὰς, εἰς διαφόρους ἓν δελτίον μὲ ἕνα ἀριθμὸν ἑνὸς ἐκλογέως, οἱ ὁποῖοι ψηφοφοροῦν. Τὸ τοιοῦτον ὡμολόγησε προχθὲς καὶ ὁ κ. Κολιάτσος εἰπὼν, «ὅτι μόλις ἔρχεταί τις ἐκλογεὺς μὲ ἀριθμὸν, μὲ δελτίον περιέχον ἀριθμὸν ἑνὸς ἐκλογέως, ὅλοι φωνάζομεν ὅτι «αὐτὸς εἶναι, αὐτὸς εἶναι»· καὶ ἄνευ ἐρεύνης οὐδεμιᾶς ψηφοφοροῦν». Καὶ πῶς νὰ μὴ τὸ πιστεύσω ὅτι ἄνευ ἐρεύνης ψηφοφοροῦν, ὅταν πολλὰ πρόσωπα γνωστότατα, ὑπάρχοντα ἐν τῷ καταλόγῳ ἐγγεγραμμένα, εὑρίσκονται ψηφοφορήσαντα, καί τοι ἀπόντα εἰς ἄλλας ἐπαρχίας;

§253ΡΑΛΛΗΣ. Ὅταν δὲν ἠμποροῦν νὰ βγοῦν βουλευταὶ ἀπὸ τὰς ἐπαρχίας των, ἔρχονται ἐδῶ νὰ γείνουν ἐκλογεῖς, αὐτὰ τὰ γνωστὰ πρόσωπα....

§254Α. ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Κακῶς· καὶ ὅταν ἔχητε τὰς ψήφους ἐκείνων, δὲν εἶσθε καὶ σεῖς νόμιμοι βουλευταί. Ὅταν γνωρίζω λοιπὸν ὅτι πρόσωπα, τὰ ὁποῖα δὲν ὑπάρχουν παντάπασιν ἐν Ἀθήναις, φαίνονται ψηφοφορήσαντα, ὅταν γνωρίζω ὅτι ἐκλογεῖς τῆς Κυνουρίας, τῆς Γορτυνίας, ἐκλογεῖς τῆς Τριπόλεως εἶναι ἐγγεγραμμένοι ἐδῶ εἰς τὸν κατάλογον, καὶ εἶναι συγχρόνως καὶ εἰς τοὺς καταλόγους τοὺς οἰκείους, δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν ὅτι οἱ ἐκλογεῖς αὐτοὶ ἀντιπροσωπεύουν τὴν θέλησιν τοῦ λαοῦ τῆς Ἀττικῆς; Ἔχω, κύριοι, ἕνα ἄλλον κατάλογον, τὸν ὁποῖον προχείρως ἐδυνήθην νὰ σχηματίσω, καὶ θέλετε ἰδεῖ ὅτι ἄνθρωποι ἀνήκοντες εἰς τοὺς δήμους τῆς Κυνουρίας, τῆς Γορτυνίας, ἄνθρωποι ἀνήκοντες εἰς τὴν Λακεδαίμονα....

§255ΠΑΡΑΜΥΘΙΩΤΗΣ. Εἶναι ἐπίσημος ὁ κατάλογος αὐτός;

§256Α. ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι· ἀλλ’ ἡ βεβαιότης ὅτι φέρει τὴν ἐπισημότητα εἶναι ὅτι ἔχει ἀπέναντι καὶ τὸν ἀριθμὸν τοῦ οἰκείου καταλόγου· ὥστε ἡ ἔρευνα γίνεται παραχρῆμα.

§257ΠΑΡΑΜΥΘΙΩΤΗΣ. Πόσοι εἶναι;

§258Α. ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. 50, δὲν ἠξεύρω πόσοι. — Τὰ περιστατικὰ λοιπὸν ταῦτα δὲν εἶναι ὀλίγα διὰ νὰ εἴπῃ τις ὅτι δὲν ἐπηρεάζουσιν τὴν ἐκλογὴν, καὶ ὅτι ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ φανῇ ἐπιεικὴς καὶ ἐπικυρώσῃ αὐτήν. Εἴπομεν, κύριοι, καὶ τὸ εἶπε καὶ τὸ τμῆμα καὶ τὸ λέγομεν καὶ ἡμεῖς καὶ τὸ ἐπαναλαμβάνομεν, ὅτι ἡ πρωτεύουσα πρέπει νὰ δίδῃ τὸ καλὸν παράδειγμα τῆς ἐκλογῆς, ἡ πρωτεύουσα, ἡ βασιλεύουσα, κατὰ τὴν φράσιν τῶν προαγορευσάντων βουλευτῶν Ἀττικῆς, πρέπει νὰ δείξῃ τὸ μεγαλύτερον παράδειγμα τῆς ἀκριβείας καὶ τῆς ἀληθοῦς ἀντιπροσωπείας. Ἐὰν, κύριοι, δὲν ἐφρόντισαν μὲ τὴν νόμιμον ἐντολὴν νὰ περιβληθῶσι, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἔχῃ ὁ εἰσερχόμενος ἐν τῷ βουλευτηρίῳ, πταίομεν ἡμεῖς κηρυττόμενοι κατὰ τῆς ἐκλογῆς; Εἶναι ἀληθὲς ὅτι θέλομεν νὰ καταδικάσωμεν τὸν δῆμον Ἀθηναίων ἢ νὰ τιμωρήσωμεν αὐτόν; Διατί; πρέπει νὰ τιμωρηθῇ διότι δὲν ὑπήκουσεν εἰς τὸν ὑποψήφιον, τὸν ὁποῖον ἐθέσατε! Καὶ ποῦ, κύριοι, αὐτὴ ἡ ὑποψηφιότης; Σεῖς ὡμολογήσατε, καί τοι βραδέως, ὅτι ἡ ἐκλογὴ ἐνηργήθη ἄνευ ἐλαχίστης ἐπεμβάσεως.

§259ΡΑΛΛΗΣ. Αὐτὸς ὁ κατάλογος, τὸν ὁποῖον μᾶς ἐφέρατε, καὶ τὸ πιστοποιητικὸν τῆς Διοικητικῆς Ἀστυνομίας, οὐδεμίαν σχέσιν ἔχει μὲ τοὺς καταλόγους ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων γίνεται ἡ διαδικασία, οὔτε εἶναι ἐξ ἐκείνων τὰ ὁποῖα περιλαμβάνονται εἰς τοὺς τρεῖς καταλόγους τοὺς ὑποβληθέντας καὶ ἀπὸ τὸν ἐνιστάμενον (θόρυβος).

§260ΠΕΤΡΑΚΗΣ. Φέρετέ μας, κύριε πρόεδρε, τὴν ἡμερομηνίαν τοῦ ἐγγράφου σας.

§261ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τώρα;

§262ΠΕΤΡΑΚΗΣ. Βέβαια. Ποία εἶναι ἡ ἡμερομηνία;

§263ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Δὲν ἐστάλη κἀνὲν ἔγγραφον· ὁ Παρίσης τὰ ἔκαμε.

§264ΠΕΤΡΑΚΗΣ. Σεῖς, κύριε πρόεδρε, ὀφείλετε νὰ μᾶς δώσητε τὴν ἡμερομηνίαν, ἀφοῦ τὴν ζητοῦμεν· δὲν ἐννοῶ τὴν διαδικασίαν, τὴν ὁποίαν κάμνετε· εἶναι πρωτοφανὲς αὐτό.

§265ΜΠΟΥΤΟΣ. Καλέσατε ἕνα ὑπάλληλόν σας, κύριε πρόεδρε.

§266Α. ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ὁ πρόεδρος τῆς Βουλῆς ἐζήτησε προφορικῶς τὰς πληροφορίας, τί τὸ ἄτοπον;

§267ΠΕΤΡΑΚΗΣ. Ἄ! κύριε πρόεδρε· διατί δὲν τὸ εἴπατε ἐξ ἀρχῆς; Ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ σᾶς ἐλέγξω διὰ τοῦτο (θόρυβος). Ἠξεύρετε ὅτι πρὸς τοὺς ἀντιπάλους μου εἶμαι πάντοτε εὐγενὴς, ἀλλ’ ἀναγκάζομαι νὰ ὁμιλήσω κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον (θόρυβος).

§268ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς εἶπα ὅτι κατ’ αἴτησιν βουλευτῶν τὸ ἔκαμα.

§269ΠΕΤΡΑΚΗΣ. Οὔτε εἰς τὴν Ἀσίαν δὲν γίνονται αὐτὰ, τὸ χειρότερον κράτος.

§270ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, ἡσυχάσατε.

§271ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Τί νὰ ἡσυχάσωμεν.

§272ΠΕΤΡΑΚΗΣ. Ἔχομεν ἀνάγκην νὰ ἴδωμεν αὐτὸ τὸ ἔγγραφον, διότι εἶναι ἀναγκαῖον εἰς τὴν συζήτησιν καὶ θὰ μᾶς χρησιμεύσῃ (θόρυβος).

§273ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀφήσατε μετ’ ὀλίγον.

§274ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Μετὰ μίαν ὥραν διὰ νὰ τὸ ἑτοιμάσητε; (θόρυβος).

§275ΡΑΛΛΗΣ. Ἔχετε εἰς τὰ γόνατά σας τὸ σχέδιον.

§276ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προεκάλεσα τὸν διευθυντὴν τῆς ἀστυνομίας καὶ τοῦ ἔδωκα τοὺς καταλόγους διὰ τοὺς ἴδῃ· αὕτη εἶναι ἡ ἐξήγησις, ἣν σᾶς δίδω (θόρυβος).

§277ΠΕΤΡΑΚΗΣ. Σᾶς συγχωρῶ, κύριε πρόεδρε.

§278ΡΑΛΛΗΣ. Αὐτὰ δὲν ὑποφέρονται· (θόρυβος). Ὑπογράψετε αὐτὸ τὸ ἔγγραφον ἵνα μοὶ τὸ δώσητε (θόρυβος), ὅπερ ἐστείλατε εἰς τὴν ἀστυνομίαν.

§279ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχει.

§280ΡΑΛΛΗΣ. Λοιπὸν εἴπετε ὅτι ὑπάρχει, καὶ ἐψεύσθητε.

§281ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Σεῖς εἴπετε, κύριε πρόεδρε, ὅτι ὑπάρχει.

§282ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔδωκα τὴν ἐξήγησιν, κύριε Σωτηρόπουλε.

§283ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐννοῶ λοιπὸν ποῦ στηριζόμενοι αὐτοὶ θέλουν νὰ ἀποδώσωσιν εἰς ἡμᾶς τὴν μομφὴν, ὅτι θέλομεν νὰ δώσωμεν ἓν ῥάπισμα εἰς τὸν δῆμον τῶν Ἀθηναίων. Σᾶς βεβαιῶ, κύριοι, δὲν ἐννοῶ τὴν γλῶσσαν αὐτῶν τῶν βουλευτῶν τῆς Ἀττικῆς, σᾶς λέγουν περὶ ὑποψηφιότητος, περὶ ῥαπίσματος, ὅταν ὡμολογήθη παρ’ αὐτῶν τῶν ἰδίων, ὅτι ἡ Κυβέρνησις καί τοι ἐπιθυμοῦσα νὰ συμπράξωσιν ὅλα τὰ πρόσωπα τοῦ τόπου, ἔμεινεν ἀδιάφορος πάντῃ, ὅταν δὲν ἠδυνήθησαν, παρὰ τὴν ἐπιθυμίαν της, νὰ συμπράξωσι ταῦτα ἐξ ἀτομικῶν λόγων καὶ οὐχὶ πολιτικῶν. — Ποῖον λοιπὸν εἶναι τὸ αἴτιον, ἕνεκα τοῦ ὁποίου θέλομεν νὰ δοθῇ ἓν ῥάπισμα εἰς τὸν δῆμον τῶν Ἀθηναίων; Ἀλλ’ ὄχι, κύριοι, θέλουν νὰ δημοκοπήσωσι, θέλουν νὰ εἴπωσιν ὅτι ἡ ἀπόφασίς μας εἶναι φατριαστικὴ, ὅτι ἡ ἐξουσία θέλει νὰ προσβάλῃ τὴν ἐκλογήν· ἀλλὰ δὲν εἶναι ὀρθὸν τοῦτο, οὐδὲν ἔχουν διὰ νὰ ἀποδείξωσιν ὅτι ὑπάρχει τῷ ὄντι μία πίεσις, μία ὑπόδειξις, μία ὑποψηφιότης, ἕνεκα τῆς ἀποτυχίας τῆς ὁποίας ἐπιδιώκεται σήμερον ἡ ἀκύρωσις τῆς ἐκλογῆς. Ταῦτα, κύριοι, φρονῶ ἱκανὰ ὡς πρὸς τὸν δῆμον τῶν Ἀθηνῶν· σπεύδω δὲ νὰ ἔλθω εἰς τὸν δῆμον Κρωπίας, διὰ νὰ ἀποδείξω ἀντιφατικοὺς τοὺς προλαλήσαντας καὶ ἰδίως τὸν βουλευτὴν Μεσσήνης. Σᾶς εἶπον, ὅτι σκοπὸν ἔχομεν πάντες ν’ ἀποβάλωμεν αὐτοὺς ἐκ τοῦ βουλευτηρίου. Ἀλλὰ, κύριοι, προκειμένου ν’ ἀκυρωθῇ ἡ ἐκλογὴ τῶν Ἀθηνῶν καὶ τῶν Ἀχαρνῶν, ἠμποροῦσε νὰ εἴπῃ ἡ πλειονοψηφία τοῦ τμήματος, ἂς ἐπικυρωθῇ ἡ ἐκλογὴ Κρωπίας, ἐὰν πραγματικῶς ἐπεδιώκετο ὁ ἀποκλεισμὸς προσώπου τινός· ἀλλὰ καθαρῶς, κύριοι, καὶ ἄνευ πλαγίου σκοποῦ, ἡ πλειοψηφία λέγει, μολονότι παραπονοῦνται, ὅτι ἡ κάλπη ἑνὸς τῶν ὑποψηφίων, ἐκείνου, τὸν ὁποῖον ἠθέλησαν νὰ ὀνομάσωσι θῦμα, ἐδολιεύθη, νὰ ἀκυρωθῇ καὶ αὐτή. Ἐὰν ἐπεδιώκετο ὁ ἀποκλεισμὸς, βεβαίως ἤθελεν εἰπεῖ τὸ Τμῆμα, ν’ ἀκυρώσωμεν τὸν δῆμον τῶν Ἀθηνῶν, νὰ ἐπικυρώσωμεν δὲ τὸν τῶν Ἀχαρνῶν.

§284ΡΑΛΛΗΣ. Ἐκεῖνος ἀπεκλείσθη, τώρα πρόκειται περὶ ἡμῶν τῶν ἄλλων.

§285Α. ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι, κύριοι, δὲν ὁρμώμεθα ἀπὸ τοιούτους σκοπούς.

§286ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἰδοὺ, ὅτι ἐὰν ἀκυρωθῇ ἡ ἐκλογὴ τοῦ δήμου Ἀθηναίων, τότε δὲν ὠφελεῖ τοὺς ἀντιφρονοῦντας ἡ ἐπικύρωσις τοῦ τῆς Κρωπίας!

§287ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν δὲν ἀκυρωθῇ ὅμως;

§288ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε ἔχομεν τὰς σκέψεις μας. — Ἰδοὺ λοιπὸν περὶ τοῦ δήμου Κρωπίας· εἰς τὸν δῆμον Κρωπίας τὸ γεγονὸς τὸ θεωροῦμεν ὡς ἀληθὲς, διότι τὸ εἶπεν ὁ κ. Ῥάλλης, καὶ διότι ἀκόμη διὰ νὰ μὴ ἀφήσωμεν τὴν ἐλαχίστην ἀμφιβολίαν, ὅτι ἀπὸ πλάγιον σκοπὸν καὶ ἀπὸ φατριασμὸν προέβημεν εἰς τὴν ἀπόφασίν μας. Ἐὰν ἐκατηγορήθη ἀδίκως εἷς ἀξιωματικὸς, ὁ ὁποῖος δὲν εἶχεν ἀφορμὴν νὰ πράξῃ τίποτε, καὶ περὶ τοῦ ὁποίου ἐξῆλθεν ἓν βούλευμα ἀθωωτικὸν, δὲν ἕπεται ἐκ τούτου, ὅτι εἶναι ἔγκυρος ἡ ὡς νόθος καταγγελθεῖσα παρ’ αὐτῶν τούτων τῶν ἀντιφρονούντων σήμερον ἐκλογή· τοῦτο μόνον δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον, ν’ ἀποδίδηται ἐνοχὴ εἰς τὸν ἀθωωθέντα ἀξιωματικόν.

§289ΡΑΛΛΗΣ. Τότε διὰ τί ἀκυρώνετε τὴν ἐκλογήν; Ἢ ἔγεινεν ἡ καλπονόθευσις, καὶ τότε ἢ ἐγὼ ἢ ἐκεῖνος τὴν ἐκάμαμεν· (θόρυβος) .... ἀλλὰ ἡ καλπονόθευσις ἔγεινεν ὅτε ἐγὼ δὲν ἤμην, ἑπομένως δὲν ἔγεινεν ἀπὸ ἐμέ. Ἔχετε κἀνὲν πιστοποιητικὸν ἀπὸ τὸν γραμματέα τῆς ἀστυνομίας;

§290ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ λέγει ὅτι εἶναι ἄκυρος.

§291ΡΑΛΛΗΣ. Ὄχι, ἐξ ἐναντίας, ὅτι εἶναι νομιμωτάτη.

§292ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Περὶ σοῦ τί λέγει;

§293ΡΑΛΛΗΣ. Ὅτι ψεῦδος λέγω. — Τότε διατί ζητεῖτε τὴν ἀκύρωσιν;

§294ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπανέρχομαι, κύριοι.

§295ΡΑΛΛΗΣ. Τί ἐπανέρχεσαι; Ἐγὼ σὲ ἠρώτησα διὰ τί ζητεῖτε τὴν ἀκύρωσιν.

§296ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Παραδέχεσαι σὺ ὅτι ἔγεινε νοθεία;

§297ΡΑΛΛΗΣ. Τί μ’ ἐρωτᾷς ἐμέ· σὺ τί λέγεις; Ἐγὼ λέγω ὅτι ἔγεινε καὶ τὴν ἔκαμεν ὁ Ἀξελός.

§298ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπανέρχομαι, κύριοι, εἰς τὸ ζήτημα τῆς ὑποψηφιότητος, διότι δὲν δύναται νὰ μὲ ὑποχρεώσῃ ὁ κ. Ῥάλλης νὰ παραδεχθῶ ἐναντίον τοῦ δεδικασμένου ὅτι τὴν νοθείαν διέπραξεν ὁ ἀθωωθείς. Ἐνθυμεῖσθε τί εἶπεν ὁ κ. Ῥάλλης· σᾶς εἶπεν ὅτι αἱ λόγχαι ἔκλιναν γόνυ ἐνώπιόν του.

§299ΡΑΛΛΗΣ. Ἐνώπιον τῆς κυριαρχίας τοῦ λαοῦ.

§300ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ὅτι εἶχεν ἐπιβάλει τὴν θέλησίν του.

§301ΡΑΛΛΗΣ. Εἰς τὴν λόγχην· διότι οἱ ἐκλογεῖς μὲ ἀνευφήμουν.

§302Α. ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ὑπῆρχε, κύριοι, ὑποψηφιότης, ὁ στρατιώτης δὲν ἤθελεν ὑποκύψει εἰς τὴν θέλησιν τοῦ κυρίου Ῥάλλη. Ἀλλὰ τί εἶπεν; δὲν ἔχω κἀνὲν συμφέρον ἀπὸ τὴν ἐπέμβασιν, δὲν ἔχω ἐντολὴν, καὶ τοῦτο ἀποδεικνύει ὅτι ὑπουργικὴ ὑποψηφιότης δὲν ὑπῆρχεν. Ἐπανῆλθον εἰς τοῦτο, διότι ἀποδεικνύει τὸ γελοῖον τῆς ἰδέας τοῦ κ. Ῥάλλη, ὅτι λόγῳ προσβληθείσης φιλοτιμίας, ἕνεκα ἀποτυχίας ὑποψηφιότητός τινος ἐπιδιώκεται ἡ ἀκύρωσις τῆς ἐκλογῆς Ἀθηνῶν.

§303ΡΑΛΛΗΣ. Ζητῆτε ἢ δὲν ζητῆτε τὴν ἀκύρωσιν;

§304Α. ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ζητοῦμεν τὴν ἀκύρωσιν. Μετὰ τοῦτο, κύριοι, ἔρχομαι εἰς τὴν ἐκλογὴν Ἀχαρνῶν, ὡς πρὸς τὸν ὁποῖον ἀρκεῖ τοῦτο μόνον. Ὅταν τὸ ἀποτέλεσμα ἑνὸς τῶν ὑποψηφίων δὲν ἔχωμεν, ὅταν δὲν εἶναι γνωστὸν τί θὰ προκύψῃ ἐκ τῆς ἀκυρώσεως τῆς ἐκλογῆς τοῦ δήμου Ἀθηνῶν, τότε συνεπὲς εἶναι ὅτι πρέπει νὰ γείνῃ καὶ ἡ ἀκύρωσις τοῦ δήμου τούτου. Κατέρχομαι, κύριοι, τοῦ βήματος μὲ τὴν πεποίθησιν, ὅτι σᾶς ἀπέδειξα τὸ ἄκυρον τῆς ἐκλογῆς, ὅτι οὐδεὶς πλάγιος σκοπὸς μᾶς ἄγει εἰς τὴν ἀκύρωσιν. Σας ἀπέδειξα, ὅτι τὰ πλάγια μέσα, τὰ ὁποῖα μᾶς ἀπέδωκαν, εἶναι τεχνάσματα καὶ ἐπιχειρήματα ἐξ ἐκείνων διὰ τῶν ὁποίων πολλάκις προσπαθοῦν νὰ πλανήσουν τὴν κοινὴν γνώμην καὶ νὰ καταστρέψωσι τὴν ἀληθῆ καὶ εἰλικρινῆ πεποίθησιν. Ἐγὼ, κύριοι, τὸ ὁμολογῶ καὶ τὸ διακηρύττω, ὅτι ἐσχημάτισα ἀκράδαντον πεποίθησιν περὶ τοῦ ἀκύρου τῆς ἐκλογῆς οὐχὶ ὁμοίαν ἐκείνης, τὴν ὁποίαν ἐσχημάτισεν ὁ κ. Ῥάλλης εἰς τὸ δεύτερον τμῆμα· (ψιθυρισμοὶ εἰς τὸ ἀκροατήριον). Κατέρχομαι δὲ τοῦ βήματος πεπεισμένος, ὅτι αἱ ἔκνομοι ἐκφράσεις, αἱ ὕβρεις καὶ αἱ ἄγριαι φωναὶ τοῦ κ. Ῥάλλη ἐπέῤῥωσαν τὴν ἰδέαν πάντων, ὅτι ἄδικον ὑπερασπίζων ὑπόθεσιν, ἠθέλησε δι’ αὐτῶν νὰ καταπτοήσῃ ἡμᾶς διὰ νὰ ἐκφύγῃ τὴν κατὰ τῆς ἐκλογῆς Ἀθηνῶν, Κρωπίας καὶ Ἀχαρνῶν ψῆφόν μας.

§305ΤΙΝΕΣ (ἐξ ἀριστερῶν). Κύριε πρόεδρε, τί εἶναι αὐτὰ τὰ ὁποῖα γίνονται εἰς τὸ ἀκροατήριον (θόρυβος).

§306ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ τὸ ἀκροατήριον νὰ ἡσυχάζῃ, διότι θὰ τὸ κενώσω.—Προηγουμένως ἐσιώπησα εἰς τὰς φωνὰς τῶν κυρίων Πετράκη καὶ Κολιάτσου νὰ φέρω τὸ ἔγγραφον, διὰ τοῦ ὁποίου προσεκαλεῖτο ἡ ἀστυνομία νὰ φέρῃ τὸ ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον ἔφερε· δὲν ἔπραξα τοῦτο τότε διὰ νὰ μὴ διακόψω τὸν ἀγορεύοντα, ἤδη δὲ σᾶς δίδω τὴν ἑξῆς ἐξήγησιν, διότι ἠναγκάσθην. Ἰδοὺ τί ἐνήργησα. Ἐπὶ τῇ αἰτήσει τινῶν βουλευτῶν τοῦ τμήματος, τοῦ εἰσηγητοῦ κ. Ζέζα καὶ πολλῶν ἄλλων ἠναγκάσθην νὰ καλέσω τὸν γραμματέα τῆς ἀστυνομίας νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὸν κατάλογον αὐτὸν καὶ νὰ ἴδῃ ἐὰν ὑπάρχουν ὀνόματα ἀνύπαρκτα. Τοῦτο ἔπραξα καὶ νομίζω, ὅτι ἦτο τῆς ἁρμοδιότητός μου· διότι ἂς μοὶ εἴπουν εἰς ποῖον ἀπὸ τὰ τμήματα δὲν ἔδωκα πᾶσαν εὐκολίαν διὰ νὰ μὴν λείψῃ κἀνὲν μέσον, τὸ ὁποῖον ἠδύνατο νὰ εὐκολύνῃ τὴν συζήτησιν. Λοιπὸν τί κακὸν ἔπραξα; Σᾶς παρακαλῶ λοιπὸν νὰ ἦσθε προσεκτικοί.

§307ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἡμεῖς δεχόμεθα τὴν ἐξήγησίν σας, ἀλλὰ νομίζομεν, ὅτι τὸ ἔγγραφον ἀρχίζει «Συνεπείᾳ ἐγγράφου τοῦ Σεβ. Προέδρου.»

§308ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἔχει οὕτω.—Ἐγὼ μάλιστα διέταξα νὰ δοθῇ ἓν ἔγγραφον, ἀλλὰ φαίνεται, ὅτι ἐλησμονήθη νὰ σταλῇ τὸ ἔγγραφον ἐκεῖνο.

§309ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἠξεύρετε διατί θέλομεν νὰ ἔχωμεν τὴν... (θόρυβος) διότι θέλομεν νὰ ἀποδείξωμεν ὅτι ἡ ἀπάντησις ἦτο προητοιμασμένη πρὶν συλλογισθῆτε νὰ τὴν ζητήσετε.

§310ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ εἶναι ἐν πλήρει ἀγνοίᾳ μου.

§311ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἐγώ, κύριε πρόεδρε, ἐπιμένω λέγων, ὅτι τοῦτο ἦτο σπουδαῖον βῆμα, καὶ νομίζω, ὅτι ἔπρεπε νὰ τὸ ἀνακοινώσετε πρῶτον εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ ἡ Βουλὴ νὰ σᾶς δώσῃ τὴν ἄδειαν. Καὶ βλέπετε τὸ ἀτόπημα, τὸ ὁποῖον προέρχεται ἐκ τούτου, ὅτι ἔρχονται τώρα, ὅταν πρόκειται νὰ ψηφοφορήσωμεν καὶ μᾶς φέρουν ἓν δῆθεν πιστοποιητικόν. Διὰ τοῦτο ἔπρεπε νὰ τὸ εἴπητε εἰς τὸ Σῶμα καὶ ὄχι ἐξ ἀπίνης νὰ μᾶς φέρετε τὸ ἔγγραφον αὐτὸ τὴν τελευταίαν στιγμήν.

§312ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ ἔπραξα τοῦτο ὁσάκις, μοὶ ἐζήτησαν ἔγγραφα ἀπὸ τὰ ὑπουργεῖα.

§313ΤΙΝΕΣ. Ἀρκετὰ, κύριε πρόεδρε.

§314ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παραμυθιώτης ἔχει τὸν λόγον.

§315ΠΑΡΑΜΥΘΙΩΤΗΣ. Ἀνταλλάσσω τὴν θέσιν μου μὲ τὸν Κ. Ζαΐμην.

§316Θ. Α. ΖΑΪΜΗΣ. Ἀναλαμβάνει τις ἔργον δυσχερέστατον, κύριοι, ὅταν ἀναβαίνῃ ἐπὶ τὸ βῆμα τοῦτο, διὰ νὰ συνηγορήσῃ ὑπὲρ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς τῶν Ἀθηνῶν. Εἶναι τὸ ἔργον δυσχερέστατον, διότι πρόκειται ἀληθῶς νὰ συνηγορήσῃ ὑπὲρ τοῦ καταφανοῦς καὶ τοῦ πασιδήλου. Τοιοῦτον δὲ ἀπεδείχθη τὸ κῦρος τῆς ἐκλογῆς τῶν Ἀθηνῶν, διὰ τῶν ἐκτεταμένων, ἀφελῶν καὶ πειστικωτάτων ἀγορεύσεων τῶν ἀξιοτίμων βουλευτῶν τῶν Ἀθηνῶν. Ἐὰν ὑπῆρχε δισταγμός τις περὶ τοῦ πασιδήλου καὶ περὶ τοῦ καταφανοῦς τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς ταύτης, οἱ ἀγορεύσαντες σήμερον ὑπὲρ τῆς ἀκυρώσεως τῆς ἐκλογῆς Ἀθηνῶν ἐξήλειψαν πάντα δισταγμόν. Ναί, κατὰ τοῦ πασιδήλου, εἴτε ὑπὲρ τοῦ πασιδήλου, δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἀπόδειξίς τις; Ἐὰν, κύριοι, σήμερον ἐγίνετο ἔνστασις ἀνηλικιότητος κατὰ τοῦ σεβαστοῦ μοι φίλου κ. Παξιμάδη, ποίαν ἀπόδειξιν ἠθέλατε νὰ φέρῃ ὁ κ. Παξιμάδης, ὅτι διατρέχει τὸ ἑβδομηκοστὸν ἔτος τῆς ἡλικίας του; Καὶ ὅμως τί πρόκειται ν’ ἀποδείξωμεν; πρόκειται ν’ ἀποδείξωμεν ὑπερασπιζόμενοι τὸ κῦρος τῆς ἐκλογῆς Ἀθηνῶν, τὸ πασίδηλον, τὸ καταφανές. Ἀληθῶς, μᾶς ἀνέπτυξαν ὅλα των τὰ ἐπιχειρήματα, τοὺς βασιλεῖς, ὅπως εἶπον, τῶν ἐπιχειρημάτων καὶ τὰς βασιλίσσας τῶν ἀποδείξεών των· καὶ οἱ βασιλεῖς τῶν ἐπιχειρημάτων καὶ αἱ βασίλισσαι τῶν ἀποδείξεών των ἀπεδείχθησαν τέλος περιβεβλημένοι ἱμάτια κατεσκληκότα. Ἂς ἴδωμεν, κύριοι, ἐν συντόμῳ τοὺς βασιλεῖς αὐτοὺς τῶν ἐπιχειρημάτων, τὰς βασιλίσσας τῶν ἀποδείξεων. Δύω κυρίως εἶναι οἱ λόγοι, ἐπὶ τῶν ὁποίων στηρίζονται οἱ συνηγοροῦντες ὑπὲρ τῆς ἀκυρώσεως τῆς ἐκλογῆς Ἀθηνῶν· πρῶτον, ἡ ὁριστικότης καὶ μὴ ὁριστικότης τοῦ ἐκλογικοῦ καταλόγου, καὶ δεύτερον, ὅτι τετρακόσιοι ἑξήκοντα ἑπτὰ, ἢ ἑτεροδημόται, ἢ ἀνύπαρκτα ὄντα, καλικάντζαροι (ἱλαρότης), ἢ ἀπόντες ἐψηφοφόρησαν ἐν τῇ ἐκλογῇ ταύτῃ· παραλείπω τὰ ἄλλα ἐπιχειρήματα, διότι τὰ ἄλλα ἐπιχειρήματα δὲν ἠμπορῶ νὰ τὰ ὀνομάσω ἐπιχειρήματα. Δύω λοιπὸν εἶναι αἱ βάσεις, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐστηρίχθησαν διὰ νὰ σᾶς προτείνουν τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς Ἀθηνῶν· αʹ ὅτι ὁ κατάλογος δὲν εἶναι ὁριστικὸς, καὶ βʹ ὅτι καὶ ἂν ὁριστικὸς ὑπάρχῃ ὁ κατάλογος, ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ εἰσέλθητε εἰς τὴν ἐξέτασιν αὐτοῦ, δύνασθε νὰ ἀποκαλύψετε τὰς παρανομίας αὐτοῦ καὶ νὰ ἀκυρώσητε τὴν ἐκλογήν. Καὶ ποῖαι, κύριοι, εἶναι αἱ ἀποδείξεις, ὅτι ὁ κατάλογος δὲν εἶναι ὁριστικός; Σᾶς ὑπελόγισαν τὰς προθεσμίας· πρὸ δύω ἡμερῶν σᾶς ἔφεραν ἐπίσημα ἔγγραφα, σᾶς ἔφεραν σφραγίδας καὶ περγαμηνὰς, διὰ τῶν ὁποίων σᾶς ἀπέδειξαν ὅτι ὅλαι αἱ προθεσμίαι ἐτηρήθησαν. Ἀλλὰ σᾶς εἶπον σήμερον, καὶ τί σημαίνει ἐὰν ἐτηρήθησαν αἱ προθεσμίαι; Τὸ ζήτημα δὲν ἐξαρτᾶται ἐκ τῶν προθεσμιῶν· ἐξαρτᾶται ἐκ τοῦ ἂν ἠδυνήθη ὁ κατάλογος αὐτὸς νὰ διορθωθῇ ἐντὸς τῶν προθεσμιῶν τούτων. Τὸ εἶπον δυστυχῶς ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου! Ἀλλὰ τί δύναται νὰ ἀντιτάξῃ τις κατὰ τοιούτων ἐπιχειρημάτων; ὅταν ἐκτελῶνται αἱ διατάξεις τοῦ νόμου, ὅταν αἱ προθεσμίαι τηρῶνται, τί σημαίνει, κύριοι, νὰ σᾶς εἴπουν, ὅτι αἱ προθεσμίαι αὗται δὲν ἦσαν ἀρκεταὶ, ἵνα διορθωθῇ ὁ κατάλογος; Ἐννοεῖτε, ὅτι διὰ τῆς λογικῆς ταύτης οὐδὲν δύναται νὰ μείνῃ ἐν τῷ τόπῳ τούτῳ. Σᾶς τὸ ὡμολόγησαν, ὅτι αἱ προθεσμίαι ἐτηρήθησαν· δὲν ἠδύναντο ν’ ἀντιταχθῶσιν ἐναντίον ἀποφάσεων δικαστηρίων, αἱ ὁποῖαι προσήχθησαν ἐνώπιον ἡμῶν, καὶ ὅμως ἠρνήθησαν νὰ τὸ ὁμολογήσωσιν· ἀλλὰ εὗρον ἓν μέγα παράπτωμα, μέγα ἁμάρτημα τοῦ ἐκλογικοῦ καταλόγου, δὲν διωρθώθη καὶ δὲν ἐτυπώθη. Σᾶς εἶπον, ὅτι ἡ τύπωσις τοῦ καταλόγου ἀποτελεῖ τὴν ὁριστικότητα αὐτοῦ· σᾶς εἶπον ὅτι ἄνευ τῆς τυπώσεως τοῦ καταλόγου, κατάλογος δὲν ὑπάρχει. Καὶ ποῦ, κύριοι, εὕρατε τὴν διάταξιν αὐτήν; Τὸ ἄρθρον 21 τοῦ περὶ ἐκλογῆς τῶν βουλευτῶν νόμου, τὸ ἄρθρον ἐκεῖνο θέτει τὴν βάσιν τῆς ὁριστικότητος τοῦ καταλόγου. Ἰδοὺ τί λέγει τὸ ἄρθρον 21. «Ὁ Δήμαρχος, εὐθὺς ὡς λάβῃ τὰς ἀποφάσεις τοῦ πρωτοδικείου, διορθοῖ κατ’ αὐτὰς τὸν κατάλογον, γινόμενον οὕτως ὁριστικόν.» Ἰδοὺ ἡ διάταξις, ἡ ὁποία καθιεροῖ τὴν ὁριστικότητα τοῦ καταλόγου· ἡ δὲ τύπωσις ἐτέθη πρὸς εὐκολίαν τῶν ἐκλογέων, καὶ δὲν εἶναι στοιχεῖον ἀναγκαῖον πρὸς τὴν ὁριστικότητα τοῦ καταλόγου. Ἀλλ’ ὁ κατάλογος, σᾶς λέγουν, δὲν διωρθώθη. Τοῦτο εἶναι ἀδιάφορον καὶ ἐὰν περιέχῃ μυρία παροράματα· ὁ ὁριστικὸς κατάλογος ὑπάρχει ἐν χειρογράφῳ, καὶ ἐὰν ὑπῆρξε δυσκολία τις ἕνεκα τῶν παροραμάτων, ὅλοι οἱ ἐκλογεῖς ἠδύναντο νὰ καταφύγουν εἰς τὸν ἐν χειρογράφῳ κατάλογον. Δὲν εἶχον λοιπὸν νὰ προτείνουν τι κατὰ τῆς ἐκλογῆς καὶ ἔπρεπε νὰ δημιουργήσουν, ἔπρεπε νὰ ἐφεύρουν, καὶ ἐφεῦρον ἀσθενέστατα ἐπιχειρήματα. Πῶς θ’ ἀνεχθῆτε, μᾶς λέγουν, κατάλογον, ἔχοντα τοιαύτας πλημμελείας; Καὶ πρῶτον διϊσχυρίζομαι, ὅτι ἡ ὁριστικότης τοῦ καταλόγου εἶναι τὸ ὁδόφραγμα, τὸ ὁποῖον ἐμποδίζει νὰ εἰσέλθητε εἰς τὴν ἐξέτασιν αὐτοῦ· δὲν δύνασθε δὲ νὰ τὸ πράξητε, διότι παραβιάζετε ῥητὴν διάταξιν τοῦ νόμου· καὶ ἐὰν θελήσητε νὰ εἰσέλθητε εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν καταλόγων τῶν 62 ἐπαρχιῶν τῆς Ἑλλάδος, οὐδένα θέλετε εὕρει ἀπηλλαγμένον τοιούτων πλημμελημάτων, ὁποῖα σήμερον προσάγονται κατὰ τοῦ καταλόγου τῶν Ἀθηνῶν. Σᾶς εἶπον, ὅτι δὲν δύνασθε νὰ τὸ κάμητε, διότι ἔχετε ῥητὸν ἄρθρον τοῦ νόμου τὸ 23, τὸ ὁποῖον καθιεροῖ τὴν διάρκειαν τῶν καταλόγων. «Ὁ κατὰ τὴν ἀνωτέρω διάταξιν κατασταθεὶς ὁριστικὸς κατάλογος θεωρεῖται διαρκὴς καὶ δὲν ἐπιδέχεται ἄλλας μεταβολὰς εἰμὴ τὰς ἐγγραφὰς καὶ διαγραφὰς, αἵτινες δύνανται νὰ λάβωσιν χώραν κατὰ τὴν ἐτησίαν ἀναθεώρησιν αὐτοῦ.» Ἀλλὰ τί εἶναι ἡ διάρκεια τοῦ ἐκλογικοῦ καταλόγου, τὴν ὁποίαν δὲν ἐδημιουργήσαμεν ἐν Ἑλλάδι, ἀλλὰ παρελάβομεν ἀπὸ τὴν νομοθεσίαν ἄλλων ἐθνῶν; Τὴν διάρκειαν τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων παρελάβομεν ἀπὸ ξένα ἔθνη· ἐκεῖ πρέπει λοιπὸν νὰ καταφύγωμεν διὰ νὰ πεισθῶμεν περὶ τῆς ἐννοίας, τὴν ὁποίαν τὰ ἔθνη ἐκεῖνα ἀποδίδουσιν εἰς τὴν διάρκειαν καὶ τὴν ὁριστικότητα τοῦ καταλόγου. Κατέφυγον σήμερον εἰς τὸν Dalloz, ἵνα σᾶς ἀποδείξουν τὸ ἐναντίον· ἔπρεπε καὶ ὁ δυστυχὴς αὐτὸς νὰ ἀκρωτηριασθῇ ἐνταῦθα, ἀφοῦ αἱ ἀρχαὶ τῆς λογικῆς καὶ τῆς δικαιοσύνης στρεβλόνονται καὶ ἀκρωτηριάζονται. Ὅ,τι σᾶς ἀνέφερον περὶ τοῦ Dalloz εἶναι ἀληθές, ἀλλὰ δι’ ἐποχὴν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐν Γαλλίᾳ δὲν ὑπῆρχεν ἡ διάρκεια τῶν καταλόγων· σᾶς ἀνέφερον τὴν νομοθεσίαν τοῦ 1820· ἀλλ’ ἀφοῦ εἰς τὴν Γαλλίαν εἰσήχθη τὸ διαρκὲς τοῦ καταλόγου, οὐδεμία ἀπόφασις τῆς Γαλλικῆς Βουλῆς ὑπῆρξε τοιαύτη ὁποία σᾶς τὴν εἶπον, τουτέστιν οὐδέποτε ἡ Βουλὴ τῆς Γαλλίας εἶπεν «ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ εἰσέλθω εἰς τὴν ἐξέτασιν τοῦ ὁριστικοῦ καταλόγου.» Ἰδοὺ τί λέγει ὁ Dalloz «ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισε κατ’ ἀρχὴν, ὅτι ὁ κανὼν τῆς ὁριστικότητος τῶν καταλόγων δὲν ἐπιτρέπει εἴς τινα νὰ προσβάλῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ἐκλογὴν τινα διὰ τὸν λόγον, ὅτι ἀριθμός τις ἐκλογέων ἐγγεγραμμένος ἐπὶ τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων ἐντὸς τῶν νομίμων προθεσμιῶν δὲν ἤθελον ἔχει τὴν ἱκανότητα νὰ ψηφοφορήσουν.» Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀληθὴς νομολογία τῆς Γαλλ. Βουλῆς ἀπὸ τῆς ἐποχῆς, ἀφ’ ἧς ἐν Γαλλίᾳ εἰσήχθη ἡ διάρκεια τῶν καταλόγων. Ἦτο λοιπὸν ἀνακριβὲς ὅ,τι σᾶς εἶπον, ὅτι καὶ ἐν Γαλλίᾳ, ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἠρανίσθημεν τὸ διαρκὲς τῶν καταλόγων, ἡρμηνεύθη κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον καθ’ ὃν ἑρμηνεύουσι σήμερον. Καὶ δὲν δύνασθε νὰ ἑρμηνεύσητε ἄλλως, ὅταν ἔχητε νόμον ὡρισμένον, ὅταν τὸ θετικὸν δίκαιον τοῦ τόπου σας διαγράφῃ τὸν τρόπον, διὰ τοῦ ὁποίου οἱ κατάλογοι καθίστανται ὁριστικοί. Ὀφείλετε νὰ σεβασθῆτε τὴν ὁριστικότητα αὐτὴν, καὶ νὰ μὴ θελήσητε ν’ ἀναμιχθῆτε ἐκεῖ ὅπου δὲν δύνασθε. Ἦλθον ἐνταῦθα καὶ σᾶς ἀνέγνωσαν φυλλάδιά τινα ἀειμνήστου φίλου μου, εἰς τὰ ὁποῖα εἴδατε ὅτι γίνεται λόγος περὶ τῆς κυριαρχίας τῆς Βουλῆς. Ναί, κύριοι, ἡ Βουλὴ ὅταν πρόκειται νὰ ἐξελέγξῃ τὰς ἐκλογὰς αὑτῆς ἔχει παντοδυναμίαν, ἀλλὰ παντοδυναμίαν, ἥτις περιορίζεται ἀπὸ τὰς ἀϊδίους ἀρχὰς τῆς λογικῆς καὶ τῆς δικαιοσύνης· ἡ κυριαρχία τῶν κοινοβουλίων, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀπαύγασμα τῶν συνταγμάτων τῆς Ἠπειρωτικῆς Εὐρώπης, δὲν εἶναι παντοδύναμος. Τὸ Ἀγγλικὸν κοινοβούλιον εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ἀπολαύει ἀπολύτου παντοδυναμίας, καὶ ἀπολύτου κυριαρχίας· ἵνα δὲ ἐκφράσουν τὴν ἰδέαν αὐτὴν γνωρίζετε τί λέγουν εἰς τὴν Ἀγγλίαν; τὸ κοινοβούλιον, λέγουσι, δύναται νὰ πράξῃ ὅ,τι θέλει, μόνον τὸν ἄνδρα δὲν δύναται νὰ μεταβάλῃ εἰς γυναῖκα, καὶ τὴν γυναῖκα εἰς ἄνδρα· ἀλλὰ τὰ συντάγματα τῆς Ἠπειρωτικῆς Ἐρώπης δὲν καθιέρωσαν τοιαύτην παντοδυναμίαν, τοιοῦτον δ’ εἶναι καὶ τὸ Σύνταγμα ἡμῶν. Δὲν ἔχετε λοιπὸν τὸ δικαίωμα νὰ ἐπεμβῆτε εἰς τὴν ἐξέτασιν τοῦ καταλόγου· ἀλλὰ καὶ ἐὰν ὑποθέσητε ὅτι ἔχετε τὸ δικαίωμα τοῦτο, τί σᾶς λέγουν; οἱ κατάλογοι εἶναι πλημμελεῖς, διότι δὲν ἔχουν τὰ πατρωνυμικὰ ὀνόματα τῶν ἐκλογέων. Καὶ εἶναι, κύριοι, ἡ διάταξις αὕτη τοῦ νόμου τοιαύτη, ὥστε νὰ ὑποχρεώσῃ ἓν Κοινοβούλιον νὰ πράξῃ ὑπέρβασιν τῶν καθηκόντων του ἐξετάζον ἕνα κατάλογον, καὶ νὰ τὸν ἀκυρώσῃ διότι δὲν ὑπάρχει τὸ πατρωνυμικὸν ὄνομα; Ἂν ἔζη, κύριοι, σήμερον ὁ μεγαλοφρονέστερος τῶν στρατηγῶν τῆς Ἑλλάδος, ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει ὄνομα πατρὸς, ἤθελεν ἔλθει ὁ κ. Πονηρόπουλος νὰ τῷ εἴπῃ, δὲν ἔχεις τὸ δικαίωμα νὰ ψηφοφορήσῃς, διότι δὲν ἔχεις πατρωνυμικὸν ὄνομα; Εὐτυχὴς, διότι δὲν ὑπάρχει ἤδη, καὶ εὐτυχέστερος ὁ μέγας ἐκεῖνος πολιτικὸς, ὅστις ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης ἔλεγε ἄλλοτε, ὅταν ἤκουε ἀποπλανήσεις τοιαύτας, εἴθε ὁ Θεὸς, ὅπως μ’ ἐστέρησε τῶν ὀφθαλμῶν μου, νὰ μὲ στερήσῃ καὶ τῆς ἀκοῆς διὰ νὰ μὴν ἀκούω τοιαῦτα. Ἐὰν ἔζη δὲ τώρα, ἤθελεν ἱκετεύσει τὸν Ὕψιστον νὰ τῷ ἀφαιρέσῃ καὶ αὐτὴν τὴν ζωήν. Τὸ πρώτιστον λοιπὸν, κύριοι, ἐπιχείρημά σας κατεστράφη, δὲν ὑπάρχει, δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ, ἀπέναντι τῆς ἑρμηνείας, τὴν ὁποίαν τ’ ἄλλα ἔθνη ἔδωκαν εἰς τὴν διάρκειαν τῶν καταλόγων· μένει λοιπὸν ἡ ἑτέρα τῶν ἀποδείξεων, ἡ ἄλλη βασίλισσα τῶν ἀποδείξεων, μένουν 467 ἐκλογεῖς. Ἀλλὰ πρὶν εἰσέλθω εἰς τὴν ἐξέτασιν τοῦ ζητήματος τούτου, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς ἐκφράσω τὴν λύπην τῆς ψυχῆς μου, διότι βλέπω εἰσαγομένας ἐφέτος ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ ἀρχὰς πρωτοφανεῖς, ἀρχὰς ἀντιστρατευμένας καὶ πρὸς τὸ θετικὸν ἡμῶν δίκαιον καὶ πρὸς τὴν λογικήν. Ἐψήφισαν 467 ἐκλογεῖς, σᾶς λέγουν, μὴ ἔχοντες τὸ δικαίωμα, ἀνύπαρκτοι, ἀποδημοῦντες, ἔλθετε νὰ μᾶς ἀποδείξετε σεῖς τοὺς ὁποίους κατηγοροῦμεν· σεῖς ἔχετε τὸ καθῆκον νὰ μᾶς ἀποδείξητε, ὅτι ἡ πεποίθησίς μας αὕτη δὲν εἶναι ἀληθής· ἡμεῖς σᾶς τὸ εἴπομεν καθαρὰ, ἔχομεν τὴν γενικὴν πεποίθησιν ὅτι εἶναι πλημμελὴς ἡ ἐκλογή· διότι ἐψήφισαν 467, ἔλθετε σεῖς νὰ μᾶς ἀποδείξητε τὸ ἐναντίον, σεῖς τοὺς ὁποίους κατηγοροῦμεν. Βλέπετε ἐπικρατοῦσαν δυστυχῶς καὶ εἰσαγομένην ἐνταῦθα τὴν ἀλλόκοτον ταύτην ἀρχὴν, διότι καὶ εἰς ἄλλο τμῆμα εἰς τὸ ὁποῖον παρευρέθην, εἶπον εἰς ἕνα ὅτι ἔχομεν τὴν πεποίθησιν, ὅτι δὲν εἶσαι αὐτόχθων, ἐλθὲ νὰ μᾶς ἀποδείξῃς ὅτι κατάγεσαι ἀπὸ τὴν Κέρκυραν, καὶ ὁ δυστυχὴς ἐκεῖνος βουλευτὴς ἠναγκάσθη νὰ καταφύγῃ εἰς τὰ Ἑνετικὰ ἀρχεῖα, εἰς τὰ Ἀγγλικὰ ἀρχεῖα, ἵνα φέρῃ ἀπόδειξιν τῆς Κερκυραϊκότητός του. Ποῦ ἠκούσθη αὐτὸ τὸ πρᾶγμα, νὰ ἐπιβάλλεται εἰς τὸν κατηγορούμενον ν’ ἀποδείξῃ τὸ ψεῦδος τῶν κατηγοριῶν, ἃς δὲν λέγετε; ἂν ἔλθῃ ὁ εἰσαγγελεὺς τῶν Πλημμελειοδικῶν, καὶ μοὶ εἴπῃ «κ. Ζαΐμη, σὲ κατηγορῶ ἐπὶ ληστείᾳ, (καὶ ἐνώπιον τοῦ ληστοῦ ἐγὼ παγόνω,) ἀλλὰ δὲν φέρω ἀποδείξεις ὅτι εἶσαι ἔνοχος, ἐλθὲ σὺ ν’ ἀποδείξῃς τὴν ἀθωότητά σου;» ποῦ εὕρατε αὐτὰς τὰς ἀρχάς; Εἰς μίαν τῶν προηγουμένων συνεδριάσεων σᾶς εἶπον, ὅτι ἐνδέχεται εἰς τὴν Ἀβυσσινίαν νὰ εὕρητε τὴν καθιέρωσιν τοιούτων ἀρχῶν· ἠπατήθην, δὲν γνωρίζω τὴν νομοθεσίαν τῆς Ἀβυσσινίας, γνωρίζω ὅμως ὅτι τὴν ἀρχὴν, τὴν ὁποίαν θέλετε νὰ εἰσαγάγητε, τὴν ἐδανείσθητε ἀπὸ τὴν Ἱσπανίαν, ἀπὸ τὴν ἱερὰν ἐξέτασιν. Ἡ ἱερὰ ἐξέτασις ἔφερεν ἐνώπιόν της δυστυχεῖς ἀνθρώπους, καὶ γνωρίζετε τί τοὺς ἔλεγεν «ἔχομεν τὴν γενικὴν πεποίθησιν, ὅτι δὲν εἶσθε Χριστιανοὶ, ὅτι δὲν εἶσθε καθολικοὶ, ἀποδείξατε ὅτι εἶσθε τοιοῦτοι, καὶ ἐπειδὴ δὲν ἠδύναντο νὰ ἀνατρέψωσι τὴν γενικὴν τῶν ἱεροδικαστῶν πεποίθησιν, ὡδηγοῦντο εἰς τὴν πυρὰν εἰς τὸ autoda-fe. Μὴ δι’ ὄνομα Θεοῦ προστρέχετε εἰς τὴν Ἱσπανίαν εἴτε τὴν παλαιὰν, εἴτε τὴν νέαν, ἵνα εἰσαγάγητε τοιαύτας ἀρχάς· διότι αἱ ἀρχαὶ αὗται τὸ μέγα καὶ ὑπερήφανον ἐκεῖνο ἔθνος τὸ κατέστησαν, ὁποῖον σήμερον ὑπάρχει· καὶ ὅμως ἀδιακόπως τοῦτο γίνεται ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Ἀττικῆς.

§317Α. ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Μοὶ ἐπιτρέπετε νὰ σᾶς κάμω μίαν ἐρώτησιν;

§318Θ. ΖΑΪΜΗΣ. Ἐρωτήσεις ἐγὼ συνειθίζω νὰ μὴ κάμνω· ἑπομέως δὲν δέχομαι. Πρὸ μιᾶς ἑβδομάδος ἐντὸς τοῦ κοινοβουλίου τούτου μᾶς λέγουν, «φέρετέ μας ἀποδείξεις ὅτι, ὅ,τι λέγομεν δὲν εἶναι ἀληθὲς, διότι ἡμεῖς δὲν δυνάμεθα νὰ σᾶς φέρομεν οὐδεμίαν ἀπόδειξιν·» καὶ μ’ ὅλα ταῦτα ὁ κ. Ῥάλλης ἠναγκάσθη νὰ ὑποκύψῃ εἰς τὰς νέας ταύτας ἀρχάς· χάρις εἰς τὴν ζωηρὰν νεότητά του, χάρις εἰς τὴν γενναιότητα καὶ τὴν ὑπομονὴν, τὴν ὁποίαν ἡ ἀδικία ἐνέπνευσεν εἰς αὐτὸν, κατώρθωσε νὰ σᾶς φέρῃ ἀποδείξεις ἀναιρούσας τὴν γενικὴν πεποίθησίν σας· τὰς 115 ἀποδείξεις τὰς εἴπατε πέντε· διημφισβητήσατε τὸ κῦρος αὐτῶν. Τί μᾶς φέρετε, λέγετε, ἀποδείξεις πλημμελεῖς, διπλότυπα πληρωμῆς φόρων· αὐτὰ δὲν ἀποδεικνύουσί τι, δὲν εἶναι ἀποδείξεις. Λοιπὸν τί θέλετε νὰ σᾶς φέρωμεν; δὲν μένει ἕτερον εἰς τὸν κ. Ῥάλλην παρὰ νὰ παρακαλέσῃ τὴν Βουλὴν νὰ ἀνοίξῃ τὰς θύρας καὶ αὐτοὶ οἱ χαρακτηριζόμενοι ὡς πνεύματα κακὰ, ὡς καλικάντζαροι, νὰ εἰσέλθωσιν ἐντὸς τῆς Βουλῆς, καὶ νὰ σᾶς εἴπωσι, ἰδοὺ ἡμεῖς εἴμεθα (γέλως.) Μὴ γελῶμεν, διότι πρόκειται περὶ συντελέσεως πράξεως περιλαμβανούσης ἕνα μέγα ἀδίκημα, καὶ ὡς θέλω μετ’ ὀλίγον ἀποδείξει, μίαν μεγάλην πολιτικὴν ἀφροσύνην. Ἀλλ’ ἔπρεπε, κύριοι, ἀπέναντι τοιούτων ῥητῶν ἀποδείξεων τῶν βουλευτῶν Ἀθηνῶν, ἀπέναντι σφραγίδων καὶ περγαμηνῶν καὶ συμβολαίων νὰ ἀντιτάξωσι κἄτι τι. Τί ἔχουσι δὲ νὰ σᾶς ἀντιτάξωσι; μίαν πρᾶξιν τῶν ὑπαστυνόμων καὶ τοῦ διευθυντοῦ τῆς ἀστυνομίας, συνταχθεῖσαν τὴν ἡμέραν ἐκείνην, καθ’ ἣν ἤρξατο ἡ συζήτησις τῆς ἐκλογῆς τῶν Ἀθηνῶν. Δὲν θέλω, κύριοι, νὰ διαμφισβητήσω τὸ δικαίωμα τοῦ ἀξιοτίμου προέδρου τῆς Βουλῆς, ἀλλ’ ἠδύνατο νὰ τὸ πράξῃ τοῦτο; Σέβομαι τὸν χαρακτῆρά του, ἐκτιμῶ τὴν ἀγαθὴν αὐτοῦ πίστιν, καὶ δὲν θέλω ν’ ἀποδείξω ὅτι δὲν εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ τὸ κάμῃ. Ἅμα τὸ τμῆμα ὑπέγραψε τὴν ἔκθεσιν αὐτοῦ καὶ τὴν ὑπέβαλεν ἐνώπιον ἡμῶν, τὸ τμῆμα πλέον περὶ τῆς ἐκλογῆς Ἀττικῆς δὲν ὑπάρχει, ἀνήκει εἰς τὴν ἱστορίαν, δὲν ἔχει οὐδεμίαν νομικὴν ὕπαρξιν, καὶ ἅμα δὲν ἔχει ὕπαρξιν νομικὴν δὲν δύναται νὰ ἐνασκήσῃ δικαιώματα, καὶ ἰδίως μέλη τινὰ αὐτοῦ νὰ ζητήσωσι παρὰ τοῦ προέδρου νὰ πράξῃ ὅ,τι ἔπραξεν. Ὁ κύριος πρόεδρος τῆς Βουλῆς εἶναι ἀνὴρ ἔντιμος καὶ καλῇ τῇ πίστει τὸ ἔπραξεν, ἂς μοὶ συγχωρήσῃ δὲ νὰ τῷ εἴπω, ὅτι δὲν ἔπραξε καλῶς. Ἀλλὰ τέλος πάντων εὗρον ἀπόδειξιν· καὶ τί, κύριοι, εἶναι ἡ ἀπόδειξις αὐτή; τίνα ἀξιοπιστίαν δύναται νὰ παράσχῃ ἐνώπιον ἡμῶν, ἓν ἔγγραφον διοικητικόν. Ἄλλοτε ἐντὸς τοῦ περιβόλου τούτου διϊσχυρίσθησαν, καὶ ἂν δὲν μὲ ἀπατᾷ ἡ μνήμη, ὁ ἀξιότιμος φίλος μου ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν ἦτο σύμφωνος μετ’ ἐμοῦ, ὅτι αὐτὰ τὰ ἔγγραφα τῶν διοικητικῶν ἀρχῶν δὲν πρέπει νὰ λαμβάνωνται ὑπ’ ὄψιν, δὲν πρέπει νὰ τίθενται ἐπὶ τῆς τραπέζης τοῦ κοινοβουλίου. Ἀλλὰ τέλος πάντων ἂς τὸ ἀναγνώσωμεν, ἂς τὸ ἀναλύσωμεν, ἵνα ἴδωμεν ἡ ἀποδεικτικὴ του ἰσχὺς εἰς ποῖον βαθμὸν ἀνέρχεται· ἐπεθύμουν νὰ τὸ ἀναγνώσω ὁλόκληρον (ἀναγινώσκει τὸ ἔγγραφον τοῦ διευθυντοῦ τῆς Ἀστυνομίας). Τί προσάγουν; πρακτικὸν τῆς διοικητικῆς ἀστυνομίας, ἥτις σᾶς πληροφορεῖ ὅτι κατὰ τὰς δοθείσας εἰς αὐτὴν πληροφορίας ὑπάρχουν ὀνόματα εἰκονικά· οὐχὶ ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως, οὐδὲ ὑπὸ εὐθύνην διαβεβαιοῦσί τι. Τὸ ἀσθενὲς τοῦ ἐπιχειρήματος τούτου, ὀφείλω νὰ τὸ ὁμολογήσω, ἀνεγνώρισε καὶ ὁ ἀξιότιμος φίλος μου ὁ ἐκ Λακεδαίμονος βουλευτὴς κύριος Βαλασόπουλος καὶ δὲν ἐπέμενε, διότι νομικὸς ὢν εἶδεν ὅτι ἔγγραφον τοιοῦτον δὲν δύναται νὰ ἔχῃ ἰσχὺν, δὲν δύναται νὰ τεθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡμῶν. Ἰδοὺ, κύριοι, ποῖα ἔγγραφα ἠναγκάσθησαν ἐπὶ τέλους νὰ σᾶς προσαγάγωσιν ἀπέναντι τῶν ἀναμφισβήτων ἐκείνων ἀποδείξεων, τὰς ὁποίας σᾶς ἔφερεν ὁ κ. Ῥάλλης! Ἀλλὰ καὶ ἕτερον μέγα ἐπιχείρημα, κύριοι, ἐῤῥέθη ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου· σᾶς εἶπον ὅτι ἀπόντες ἐψηφοφόρησαν, καὶ σᾶς ἔφερον ὡς ἀπόδειξιν ὅτι ἐψηφοφόρησεν ὁ κ. Ἀνεξάρτητος καὶ συγγενής τις τοῦ κ. Μπράβου· μέγα ἐπιχείρημα! Ἐννοεῖτε, κύριοι, ὅτι αἱ ἐκλογαὶ ἐξετάζονται ὑπ’ ἄλλην ἔποψιν· πρέπει νὰ ἀκυρώσητε τὴν ἐκλογὴν, ἐὰν ἔλαβον χώραν παραβιάσεις ἐπηρεάζουσαι τὸ ἀποτέλεσμα, καὶ οὐχὶ ὅταν δύω ὀνόματα ἀπέναντι χιλιάδων ψήφων, ἃς ἔλαβον οἱ ἐπιτυχόντες. Ἀλλὰ πρέπει τις νὰ ἐξελέγξῃ τέλος πάντων καὶ τὸ ἀστυνομικὸν αὐτὸ ἔργον ὡς πρὸς τοὺς καταλόγους, οὓς ἀπέστειλεν ὁ κ. πρόεδρος; Ἐγώ, κύριοι, δὲν εἶχον τὸν καιρὸν νὰ τοὺς ἐξετάσω, ἀλλ’ εἷς ἀξιότιμος βουλευτὴς, ὅστις τοὺς ἐξήτασε, μὲ ἐπληροφόρησεν, ὅτι ὁ κατάλογος αὐτὸς τῆς ἀστυνομίας δὲν περιέχει τὰ ὀνόματα αὐτὰ, ἅτινα ἔχουσιν αἱ ἐνστάσεις. Λοιπὸν δὲν εἶναι μόνον τὸ τεκμήριον τῆς ἐνστάσεως τοῦ ἀξιοτίμου κ. Καμπᾶ, ὅπερ πρέπει νὰ σᾶς πείσῃ νὰ ἀκυρώσητε τὴν ἐκλογὴν Ἀθηνῶν. ἔρχεται ἔνστασις ἀπὸ τὴν ἀστυνομίαν τὴν τελευταίαν ἢ προτελευταίαν ἡμέραν, καθ’ ἣν πρόκειται νὰ δώσητε τὴν ψῆφόν σας. Ἀπεδείχθη, νομίζω, ὅτι καὶ ἡ δευτέρα βασίλισσα τῶν ἀποδείξεών σας εἶναι ἐνδεδυμένη ἐνδύματα κατεσκληκότα, καὶ ὅτι δὲν δύναται νὰ ἐξασκήσῃ οὐδεμίαν ἐπιῤῥοὴν ἐπὶ τῆς μορφώσεως τῆς πεποιθήσεως ἡμῶν, διότι δὲν ἀποδεικνύει τι. Ὅταν λοιπὸν οἱ ἰσχυροὶ λόγοι καὶ τὰ ἰσχυρὰ ἐπιχειρήματα κατὰ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς τῶν Ἀθηνῶν εἶναι αὐτὰ τὰ δύω, περὶ ὧν διεπραγματεύθην, τί μένει ἕτερον διὰ νὰ σᾶς πείσω περὶ τοῦ ἀκύρου τῆς ἐκλογῆς ταύτης; Θὰ ἀκυρώσητε τὴν ἐκλογὴν, διότι εἰς τὰ πρωτόκολλα τῆς ψηφοφορίας δὲν ἐγένετο εἰδικῶς πρωτόκολλον δι’ ἕκαστον τῶν ὑποψηφίων, ἢ διότι εἰσήρχοντο πολλοὶ κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς ψηφοφορίας, ἢ διότι ἐγένοντο φωναί; Ἐλησμόνησαν ἕτερον ἐπιχείρημα, καὶ ἠπόρησα πῶς δὲν τὸ εἶδον εἰς τὴν ἔκθεσιν τῆς πλειονοψηφίας· ἂν δὲν ἀπατῶμαι, κατὰ τὴν πρώτην ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου τοῦ ἐκλογικοῦ, ὁ κ. Κουμουνδοῦρος, τότε ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, προὐκάλεσε διάταγμα περὶ τοῦ μετάλλου, ὅπερ ἔπρεπε νὰ χρησιμεύσῃ διὰ τὰ σφαιρίδια· ἂν δὲν ἀπατῶμαι, τὸ διάταγμα ἐκεῖνο δὲν ἐφηρμόσθη, καὶ τὰ σφαιρίδια ἐγένοντο ἐξ ἄλλου μετάλλου παρὰ ἀπὸ τὸ ὁριζόμενον ὑπὸ τοῦ διατάγματος. Πῶς δὲν ἔφερεν ἡ πλειονοψηφία καὶ τὸν λόγον τοῦτον καὶ νὰ εἴπῃ ὅτι τὰ σφαιρίδια ἔπρεπε νὰ ᾖναι ἀπὸ Νεικέλιον; ἰδοὺ ἕτερος λόγος ἀκυρότητος. Εἶναι, κύριοι, λυπηρὸν νὰ ζητήσητε νὰ ἀνεύρητε λόγους πρὸς ἀκύρωσιν ἐκλογῆς, ἡ ὁποία βεβαίως εἶναι ἡ νομιμωτέρα τῶν 62 ἐκλογῶν τοῦ Κράτους. Ἀλλὰ, κύριοι, αὐτοὶ οἱ βουλευταὶ τῶν Ἀθηνῶν, τοὺς ὁποίους πρόκειται νὰ ἀποβάλητε, εἶναι ἐξ ἐκείνων τῶν ἀνθρώπων, τοὺς ὁποίους εἰς ἄλλα ἔθνη εἰς τὴν δημοκρατίαν τῆς Ἀνδόῤῥας, ἢ ἀλλαχόσε πνοὴ τῆς πολιτικῆς ὠθεῖ εἰς τὰ κοινοβούλια; Εἶχον ἀνάγκην ὅλων τῶν καταδολιεύσεων αὐτῶν τοῦ νόμου, τῶν παραβιάσεων, διὰ νὰ ἀναδειχθῶσι βουλευταί; Ὄχι, κύριοι, τριάντα ἔτη ὁ γέρων Καλλιφρονᾶς, ἀλλὰ 40 καὶ 50 ἀγωνίζεται ὑπὲρ τῆς ἐπαρχιακῆς του ἐπιῤῥοῆς, καὶ ἐγὼ μαθητὴς τοῦ ἑλληνικοῦ σχολείου εἰς τὰς Ἀθήνας τὸν ἐνθυμοῦμαι ἀναδειχθέντα πρῶτον δήμαρχον τῆς Καθέδρας ἐναντίον τῆς θελήσεως τῆς Βαυαροκρατίας, σεβομένης ὅμως τότε τὴν ψῆφον τοῦ πολίτου. Ἀλλ’ ὁ κ. Κολιάτσος εἶναι ἄγνωστος ἄνθρωπος καὶ ἔπρεπε νὰ καταφύγῃ εἰς τοιαῦτα μέσα; Τρὶς, τετράκις βουλευτὴς, ἅπαξ πληρεξούσιος. Ἀλλ’ ὁ κύριος Λέκας εἶναι ἄνθρωπος ἄγνωστος, αὐτὸς τοῦ ὁποίου ὁ πατὴρ ἐπότισεν αὐτὴν τὴν γῆν, τὴν ὁποίαν τσαλαπατοῦμεν, μὲ τὸ αἷμά του, εἶναι ἄγνωστος εἰς τὰς Ἀθήνας; Ἀλλ’ ὁ κ. Πετράκης τρὶς, τετράκις ὑπουργὸς, πληρεξούσιος, βουλευτής; Ἀλλ’ ὁ κ. Ῥάλλης, τὸν ὁποῖον ἅμα ἐπιστρέψαντα ἐξ Εὐρώπης, ἡ ἐπαρχία αὕτη τὸν ἐδέχθη μετὰ γλυκυτάτου μειδιάματος, ἀποβλέπουσα εἰς τὸν ἱπποτικὸν του χαρακτῆρα καὶ εἰς τὴν παιδείαν του, καὶ ἠσπάσθη καὶ τὸν ἐνηγκαλίσθη ἀμέσως; Εἶχον ἀνάγκην αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι νὰ καταφύγουν εἰς αὐτὰς τὰς ἐνεργείας; Δὲν ἐννοῶ, κύριοι, διότι ἔπρεπε βεβαίως νὰ πάσχω ἀπὸ μαλάκυνσιν τοῦ ἐγκεφάλου, νὰ ὑποστηρίξω ὅτι δύναταί τις νὰ ἀποκτήσῃ κυριότητα ἐπὶ τῆς ψήφου τοῦ λαοῦ. Καὶ δὲν ἐννοῶ, διότι ἐξελέγχθη ὁ κ. Καλλιφρονᾶς, ὅστις ἐκούρασε, τοὐλάχιστον ἐμὲ, μὲ τὰς ἐκλογάς του, διότι ἐξελέχθη βουλευτὴς τοσάκις, καὶ ὁ κ. Λέκας, ὅτι ἀπέκτησαν δικαίωμα κυριότητος ἐπὶ τῆς ψήφου τοῦ ἀθηναϊκοῦ λαοῦ· δὲν ἐννοῶ τοῦτο, διότι ὁ λαὸς ὁ ἑλληνικὸς δὲν ἐπώλησε τὴν θέλησίν του εἰς κᾀνένα. Σήμερον ἐξέλεξεν αὐτοὺς, αὔριον ἠμπορεῖ νὰ ἐκλέξῃ τὸν κ. Καμπᾶν, τὸν κ. Κωστῆν, ἄνδρας εὐϋπολήπτους, εὐμαθεῖς, τοὺς ὁποίους τιμῶ. Θέλω νὰ σᾶς ἀποδείξω, ὅτι ἄνδρες τοιοῦτοι, πολλάκις τιμηθέντες διὰ τῆς ἐμπιστοσύνης τῶν συμπολιτῶν των, δὲν εἶχον ἀνάγκην νὰ καταφύγουν εἰς οὐδὲν ἄνομον μέσον· ὁμιλῶ μόνον περὶ πέντε βουλευτῶν, διότι πέντε πρόκειται ν’ ἀποβάλητε. Ὄχι, κύριοι, οἱ βουλευταὶ τῶν Ἀθηνῶν, οἱ παρακαθήμενοι ἐνταῦθα, εἶναι τὸ ἁγνὸν ἀπαύγασμα τῆς θελήσεως τῆς ἐπαρχίας Ἀττικῆς. Καὶ ὅταν πρόκειται, καὶ ὅταν σᾶς προτείνουν νὰ ἀκυρώσητε τὴν ἐκλογὴν, σᾶς προτείνουν νὰ πράξητε, ὡς προηγουμένως σᾶς εἶπον, ἓν μέγα ἀδίκημα καὶ μίαν μεγάλην πολιτικὴν ἀφροσύνην. Ἀκύρωσις, κύριοι, νομιμωτάτης ἐκλογῆς, κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην τοὐλάχιστον, εἶναι ἴση ἢ ἀνωτέρα μιᾶς προγραφῆς. Εἰς ἱστορίαν ἄλλων ἐθνῶν εἶναι γνωστὸν, ὅτι ἀπέβαλον πολλάκις νομιμωτάτους βουλευτὰς, ἐπικυρωθέντας, ἀναδειχθέντας ἤδη καὶ λαβόντας τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς. Ὅσοι ἀνέγνωσαν τὴν ἱστορίαν τῆς Γαλλίας γνωρίζουν, ὅτι ἐπὶ τῆς παλινορθώσεως τῶν Βουρβόνων ἀπέβαλον τὸν γνωστὸν βουλευτὴν Manuel. Ὅταν ἀναγινώσκω τὴν ἱστορίαν τῆς πράξεως ταύτης, σᾶς βεβαιῶ, ἀγανακτῶ, καὶ αἱ τρίχες μου ὑψοῦνται ἀπέναντι τοῦ ἀποτροπαίου, ἀπέναντι τοῦ σκληροῦ αὐτοῦ μέτρου· ἀλλὰ θαυμάζω, τοὐλάχιστον, τὴν αὐθάδειαν τῆς γενναιότητος ἐκείνης. Ἀλλ’ ὅταν πρόκειται, κύριοι, νὰ ἀποβάλητε βουλευτὰς νομίμους, ἡ πρᾶξις, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς τὸ εἴπω, κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην, εἶναι σκληροτέρα τῆς γενομένης τότε ἐν Γαλλίᾳ. Αἴ! κύριοι, ἕως πότε τέλος πάντων θὰ τρέχωμεν τὴν ὁδὸν αὐτήν; Τί ὠφελεῖται ὁ τόπος, ἐὰν σήμερον ὁ εἷς ἀδικῇ τὸν ἄλλον, καὶ ὁ ἕτερος μετ’ ὀλίγον θὰ ἀδικήσῃ τὸν ἀδικήσαντα αὐτόν; Σᾶς ἐρωτῶ, ποία θὰ ᾖναι ἡ ὠφέλεια τοῦ τόπου; Τί ἐκερδήσαμεν, κύριοι, ἀπὸ τὴν δεκαετῆ ἄγονον πάλην, εἰς τὴν ὁποίαν καὶ ἐντεῦθεν καὶ ἐκεῖθεν καὶ ἄλλοθεν ὑπῆρξαν ἀδικήματα; Ἡ ἑλληνικὴ κοινωνία ἔχει ἀνάγκην τάξεως καὶ ἡσυχίας, ὁ τόπος ἀπαιτεῖ παρ’ ἡμῶν κατάστασιν ἠπίαν, μετριοπαθῆ, πρᾷον. Ἡ ἀδικία, κύριοι, ἡ πολιτικὴ ἀνάπτει τὴν δᾷδα τῆς διχονοίας, ἐξάπτει τὰ πάθη, κατασταίνει τὸν πλέον μέτριον καὶ τὸν πλέον πρᾷον ἄνθρωπον τὸν κατασταίνει ἄγριον θηρίον. Ἔχομεν, σᾶς εἶπον, ἀνάγκην νὰ παύσωσιν αἱ ἀδικίαι. Τὸ ἔθνος ἔχει ἀνάγκην νὰ σκεφθῇ περὶ ἑαυτοῦ. Προσεγγίζει, κύριοι, ἐποχὴ, καθ’ ἣν τὸ ἔθνος δύναται νὰ σκεφθῇ καὶ περὶ αὐτῶν τῶν θεσμῶν του· διὰ νὰ σκεφθῇ, ἀπαιτεῖ μετριοπάθειαν, ἀπαιτεῖ πρᾳότητα. Καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, κύριοι, θέλετε νὰ συντελέσητε πρᾶξιν, περιέχουσαν μίαν τοιαύτην μεγάλην ἀδικίαν; Μὴ ἀποφασίσητε τὸ τοιοῦτον ἡ πλειονοψηφία, βεβαίως ἔχει καὶ σύνεσιν, ἔχει φιλοπατρίαν ἴσην, ἴσως καὶ ἀνωτέραν ἡμῶν. Δὲν ἀπειλῶ οὐδένα· ἐπικαλοῦμαι μόνον τὴν φιλοπατρίαν, ἥτις εἶναι ἀναγκαία εἰς τὴν κατάπαυσιν τῶν παθῶν· διότι ἡ ἐποχὴ εἶναι τοιαύτη, ὥστε ἡ μετριοπάθεια, ἡ πρᾳότης, ἡ ἠρεμία πρέπει νὰ βασιλεύσωσι καὶ εἰς τὸν δυστυχῆ αὐτὸν τόπον. Ἀλλὰ δύναται, κύριοι, νὰ ὑπάρξῃ τοῦτο, ὅταν ἐντὸς αὐτῆς τῆς πρωτευούσης σᾶς προτείνουν νὰ συντελέσητε τοιαύτην ἀδικίαν; Ἐξεπλήρωσα τὸ καθῆκόν μου· τὸ ἐξεπλήρωσα ἄνευ οὐδενὸς ἀμέσου ἢ ἐμμέσου πολιτικοῦ συμφέροντος· ἤκουσα μετὰ μειδιάματος εἰρωνικοῦ τὰς ἐναντίον μου προσβολὰς, ὅτι διὰ τῆς πορείας μου θέλω νὰ ἐλαττώσω τὴν ἰσχὺν μιᾶς μερίδος ἐνταῦθα καὶ ἐνισχύσω ἑτέρας. Σᾶς ὁμολογῶ, κύριοι, ἐπικαλούμενος αὐτὸν τὸν θεὸν μάρτυρα, ὅτι δὲν προεθέμην τοιοῦτον σκοπὸν ὁμιλήσας περὶ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς Ἀττικῆς, ἢ μᾶλλον νὰ ὁμιλήσω περὶ ἄλλων ἐκλογῶν. Ἀπεγοητεύθην πρὸ πολλοῦ ἀπὸ αὐτὴν τὴν ἐξουσίαν καὶ ἦλθον ἐνταῦθα ἀποφασισμένος νὰ ὑποστηρίξω τὴν Κυβέρνησιν, διότι ἀπηύδησα ἀπὸ τὰς αἰωνίους ὑπουργικὰς μεταβολάς. Ἡ Κυβέρνησις δὲν ἠθέλησε τὴν συνδρομήν μου. Οὐδὲν δὲ πολιτικὸν συμφέρον μὲ ὤθησεν εἰς τὴν ὁμιλίαν μου περὶ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς Ἀττικῆς· δὲν ἔχω δὲ πολιτικὸν συμφέρον, διότι οὐδεὶς ἐκ τῶν ἀξιοτίμων βουλευτῶν τῆς Ἀττικῆς ἀνήκει εἰς τὴν ἀπόχρωσιν, εἰς τὴν ὁποίαν ἐγὼ ἀνήκω. Δὲν ἔχω καὶ οὐδὲν ἔμμεσον πολιτικὸν συμφέρον, διότι οὔτε συμμαχίαι, οὔτε ἐπιμαχίαι πολιτικαὶ ὑφίστανται. Δὲν ἠθέλησα λοιπόν, οὔτε νὰ ἐξασθενήσω μερίδα τινά, οὔτε νὰ ἐνισχύσω ἑτέραν· ἠθέλησα νὰ συνηγορήσω ὑπὲρ τοῦ κράτους τοῦ νόμου· ἠθέλησα νὰ κρατύνω τὴν πεποίθησιν τοῦ ἔθνους ἐπὶ τὸ κοινοβούλιον τοῦτο καὶ νὰ διασώσω τὴν τιμήν του, διότι ἡ τιμή του μὲ ἐνδιαφέρει, διότι ἀποτελῶ μέρος αὐτοῦ. Ἐγὼ λοιπόν, κύριοι, ἐξεπλήρωσα τὸ καθῆκόν μου· ἀπόκειται δὲ εἰς τὴν πλειονοψηφίαν νὰ ἐκπληρώσῃ τὸ ἑαυτῆς, διὰ τῆς καταστροφῆς τῆς προτάσεως τῆς πλειοψηφίας τοῦ τμήματος, ἥτις πιθανὸν ἐκ πλάνης νὰ συνετάχθη, ἀλλ’ ἥτις πρόκειται νὰ συντελέσῃ μέγα ἀδίκημα καὶ μεγάλην ἀφροσύνην πολιτικὴν (εὖγε, εὖγε. Χειροκροτήματα ἐκ τοῦ ἀκροατηρίου).

§319ΠΟΛΛΟΙ. Αὔριον, κύριε πρόεδρε, ἐξακολουθοῦμεν· εἴμεθα κουρασμένοι.

§320ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρα 7¼ Μ. Μ.