1874.03.20

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 25

Τῆς 20 Μαρτίου 1874.

(Τετάρτη).

(Ὥρᾳ 1½ Μ. Μ.)

Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου ἐν ἀπαρτίᾳ εὑρεθείσης τῆς Βουλῆς, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως καὶ ἐνεκρίθησαν.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σαρίπολος, καθηγητὴς τοῦ συνταγματικοῦ δικαίου, προσφέρει εἰς τὴν Βουλὴν τὸν ά. τόμον τῆς πραγματείας του περὶ συνταγματικοῦ δικαίου.

§2ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (Ἀναγινώσκει). «Πρὸς τὸν Κύριον Πρόεδρον τῆς Βουλῆς. Προσφέρων δι’ ὑμῶν, κ. πρόεδρε, πρὸς τὴν Σεβ. Βουλὴν τὸν πρῶτον τόμον τῆς περὶ συνταγματικοῦ δικαίου πραγματείας μου, τὸ δεύτερον νῦν συγγραφομένης, παρακαλῶ αὐτὴν, ὅπως εὐμενῶς δεχθῇ τὴν προσφορὰν ταύτην ὡς οἰκείαν αὑτῇ. Ἐπιφυλαττόμενος ὅπως καὶ τοὺς ἐφεξῆς ἐκτυπωθησομένους τόμους προσφέρω, παρακαλῶ τήν τε Σεβ. Βουλὴν καὶ ὑμᾶς, κ. πρόεδρε, ἵνα δεχθῆτε τὴν διαβεβαίωσιν τοῦ βαθυτάτου σεβασμοῦ μου, μεθ’ οὗ διατελῶ. Ἐν Ἀθήναις, τῇ 18 Μαρτίου 1874.

Εὐπειθέστατος

Ν. ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ.»

§3ΤΙΝΕΣ. Νὰ τὸν εὐχαριστήσωμεν. Νὰ ἐκφράσῃ τὴν εὐαρέσκειάν του τὸ προεδρεῖον.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ προεδρεῖον θὰ ἀπαντήσῃ.

§5ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Μᾶς ἔστειλεν ἀπὸ ἓν εἰς ἕκαστον βουλευτήν;

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι· ἓν διὰ τὴν βιβλιοθήκην τῆς Βουλῆς.

§7ΖΩΧΙΟΣ. Τί πράγματα εἶναι αὐτά; Δὲν δίδετε 5 δραχμὰς νὰ ἀγοράσητε ἓν, χωρὶς νὰ γείνῃ τόσος σαματᾶς; (θόρυβος).

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Στεριόπουλος ὑποβάλλει πρότασιν νόμου, ἔχουσαν ὡς ἑξῆς· (ἀναγινώσκεται).

«ΠΡΟΤΑΣΙΣ ΝΟΜΟΥ.

Ἄρθρον 1. Εἰς τὰς διατάξεις τῶν ἀπὸ 3 Αὐγούστου 1861 καὶ 7 Ἰανουαρίου 1866 περὶ συντάξεως τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων ΧΝΒʹ. καὶ ΡΛΘʹ. νόμων ὑπάγονται καὶ οἱ παρὰ ταῖς Νομαρχίαις, Ἐπαρχείοις καὶ Ταμείοις ἐργαζόμενοι δημολογισταὶ, ὡς ἐκπληροῦντες καὶ χρέη δημοσίου ὑπαλλήλου, συμπεριλαμβανομένων καὶ τῶν μέχρι τοῦδε ὑπηρεσιῶν αὐτῶν. Ἄρθρ. 2. Οἱ δημολογισταὶ ἔχουσι βαθμὸν Γραμματέως ταμείου, εἰς ὃ ὑπάγονται ἢ ὑπηρετοῦσι, τὰ δὲ περὶ συντάξεως αὐτῶν θέλουν κανονίζεσθαι ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἐν τοῖς ἐγκεκριμένοις δημοτικοῖς προϋπολογισμοῖς ἐπεψηφισμένης κατὰ τὸ τρέχον ἔτος μισθοδοσίας αὐτῶν, ὑποκειμένης μὲν εἰς αὔξησιν, οὐχὶ δὲ καὶ εἰς ἐλάττωσιν. Ἄρθρον 3. Αἱ κατὰ τὰ ἄρθρα 19 καὶ 5 τῶν ΧΝΒʹ. καὶ ΡΛΘʹ. Νόμων γενόμεναι κρατήσεις θέλουν κατατίθεσθαι παρὰ τῶν δημολογιστῶν κατὰ τὸ τέλος ἑκάστου μηνὸς εἰς τὸ ἐπαρχιακὸν ταμεῖον, εἰς ὃ διατελοῦσιν, ὅπως διαβιβάζωνται εἰς τὸ ταμεῖον τῶν συντάξεων τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων· ὁ δὲ μὴ καταβαλὼν ἐγκαίρως καὶ εἰς πέντε συνεχεῖς μῆνας τὰς κρατήσεις ταύτας δημολογιστὴς ἐξαιρεῖται τῶν διατάξεων τοῦ παρόντος Νόμου. Ἄρθρ. 4. Ἡ μισθοδοσία τῶν δημολογιστῶν θέλει προκαταβάλλεσθαι ἀπὸ τῆς 1 Ἰανουαρίου τρέχ. ἔτους παρὰ τοῦ δημοσίου ταμείου εἰς βάρος τῶν οἰκείων δημοτικῶν ταμείων, ἐφαρμοζομένων κατὰ τοῦτο τῶν διατάξεων τοῦ ΤΛΗʹ. Νόμου τῆς 12 Ἰουλίου 1856 περὶ προκαταβολῆς τῶν δημοδιδασκαλικῶν μισθοδοσιῶν, καὶ τοῦ πρὸς ἐκτέλεσιν αὐτοῦ Β. Διατάγματος τῆς 17 Ἰουλίου 1856. Ἐν Ἀθήναις, τῇ 15 Μαρτίου 1874.

Ὁ βουλευτὴς Ἠλείας

Χ. ΣΤΕΡΙΟΠΟΥΛΟΣ.»

Ἡ πρότασις θὰ τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ. Μεταβαίνομεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§9ΖΩΧΙΟΣ. Κύριε πρόεδρε, τὸν λόγον.

§10ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐγώ.

§11ΖΩΧΙΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης δὲν εἶναι παρών· ἀλλὰ δὲν βλάπτει τοῦτο, διότι εἶναι οἱ ἄλλοι ὑπουργοί. Πρὸ χρόνου μακροῦ οἱ εἰσαγγελεῖς ἐν Κερκύρᾳ εἶναι τσακωμένοι ἀπὸ τὰ μαλλιά. Ἐστάλησαν ἐπιθεωρηταὶ, ἐστάλησαν ἐπόπται· πιστεύω ὅτι καὶ οἱ ἐπιθεωρηταὶ κἄτι τι εἶπον καὶ οἱ ἐπόπται κἄτι τι εἶπον. Τὸ πεσὸν ὑπουργεῖον σιγή· ἦλθεν ὁ Ἰησοῦς, σιωπή· ἦλθε τὸ νῦν ὑπουργεῖον, σιωπή. Ἐλάλησα κατ’ ἰδίαν μετὰ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης· μοὶ εἶπεν ἡσύχασε, μὲ λέγει τὸ ζήτημα εἶναι εἰς τὸν Ἄρειον Πάγον καὶ ὅταν θὰ τὸ κλωτσήσῃ, θὰ τὸ φέρῃ. Ἀλλὰ, λέξις, τὴν ὁποίαν δὲν ἐτόλμησε νὰ τὴν προφέρῃ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, τὴν ὁποίαν ἐγὼ ὅμως τὴν προφέρω, ἀλλὰ ἕως ὅτου ὁ Ἄρειος Πάγος ἀποφανθῇ, πιθανὸν νὰ μὴ ἤμεθα ἡμεῖς ἐδῶ, καὶ θὰ ἔλθῃ καὶ ἄλλη Σύνοδος καὶ ἄλλη περίοδος, καὶ θὰ μείνουν τὰ πράγματα ὅπως εἶναι.

§12Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἀφοῦ πρῶτον περάσῃ τὸ νομοσχέδιον περὶ τῶν Ἀρειοπαγιτῶν.

§13ΖΩΧΙΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κύριον ὑπουργὸν νὰ μᾶς λύσῃ αὐτὸ τὸ ζήτημα, πῶς συμβιβάζεται νὰ βλέπῃ δύω εἰσαγγελεῖς μαχομένους.

§14ΡΩΜΑΙΟΣ. Τὰ ἔγγραφα νὰ κατατεθῶσιν.

§15Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Καὶ ἐγὼ κάμνω τὴν αὐτὴν ἐπερώτησιν νὰ κατατεθῶσι τὰ ἔγγραφα.

§16ΖΩΧΙΟΣ. Διὰ νὰ μάθῃ ἡ Βουλὴ εἰς ποίαν κατάστασιν εἶναι ἡ δικαιοσύνη· ἡ Δικαιοσύνη ἐν Κερκύρᾳ ἀποφεύγει τὴν ἄλλην Δικαιοσύνην, καὶ βλέπετε δύω εἰσαγγελεῖς μαχομένους. Δὲν τοὺς στέλλετε καὶ τοὺς δύω εἰς τὴν εὐχὴν τοῦ Θεοῦ, νὰ παύσουν αὐτὰ τὰ πράγματα; Λοιπὸν, παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν, νὰ παρουσιάσῃ τὰ ἔγγραφα.

§17ΡΩΜΑΙΟΣ. Καὶ ἰδίως τὴν ἔκθεσιν τοῦ κ. Λουριώτου.

§18ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Δὲν εἶναι παρὼν ὁ κύριος ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, καὶ παρακαλῶ τὸ Προεδρεῖον νὰ ἀνακοινώσῃ εἰς αὐτὸν τὴν ἐπερώτησιν ταύτην τοῦ βουλευτοῦ Μέσσης, διὰ νὰ καταθέσῃ τὰ ἔγγραφα.

§19ΑΛ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἐπὶ τῆς ὑπουργίας τοῦ ἀειμνήστου Βότσαρη εἶχεν ἐκδοθῆ ἓν Διάταγμα, διὰ τοῦ ὁποίου ἐμποδίζοντο οἱ νυμφευμένοι ἢ ἔγγαμοι ὑπαξιωματικοὶ νὰ προβιβάζωνται. Τὸ Διάταγμα τοῦτο κατὰ τὴν μεσοβασιλείαν ἐτέθη εἰς ἐντελῆ ἀχρηστίαν, καὶ πολλοὶ ὑπαξιωματικοὶ ἐπροβιβάσθησαν, ἂν καὶ ἔγγαμοι. Οἱ ὑπαξιωματικοί, νομίζοντες ὅτι τὸ Διάταγμα αὐτὸ ἤθελε τεθῆ εἰς ἀχρηστίαν, ἐνυμφεύθησαν. Πρό τινων ἡμερῶν ἐξεδόθη ἐγκύκλιος, ἐν ᾗ καλοῦνται νὰ ἐξετασθῶσι μόνοι ἐκεῖνοι, οἵτινες εἰσὶν ἄγαμοι. Τοῦτο ἔφερε μερικὰς ταραχὰς μεταξὺ τινων ὑπαξιωματικῶν ἐγγάμων. Ἐνόμισα λοιπὸν καθῆκόν μου νὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν καὶ τὴν Βουλὴν, ἐὰν τὸ τοιοῦτον θεωρηθῇ ἀναγκαῖον, νὰ ἀπαλειφθῇ ἀπὸ τὴν ἐγκύκλιον ὁ ὅρος οὗτος διὰ τὸ μέλλον. Ἐκτὸς τῆς δικαιοσύνης, ἥτις θὰ ἀπονεμηθῇ εἰς τοὺς ἀνθρώπους ἐκείνους, τοῦτο εἶναι καὶ ζήτημα δημοσίας τάξεως. Τοῦτο ἀφίνω εἰς ὑμᾶς νὰ ἐκτιμήσητε. Τί θέλετε νὰ κάμουν αὐτοὶ οἱ ὑπαξιωματικοὶ, ὅταν βλέπωσιν ὅτι δεσμεύεται καὶ τὸ μέλλον αὐτῶν καὶ τὸ μέλλον τῆς οἰκογενείας των; Μεταξὺ τῶν ὑπαξιωματικῶν ὑπάρχουσί τινες ἐγγράμματοι καὶ μὲ ἀγωγὴν ἐμπρέπουσαν εἰς καλοὺς στρατιωτικούς. Ἐὰν λοιπὸν θέλητε νὰ σώσετε τὴν κοινωνίαν, ἀπαλλάξατέ την ἀπὸ τὴν διαβολικὴν ἐπήρειαν, ἥτις δύναται νὰ γεννηθῇ ἐκ τοῦ ἀποκλεισμοῦ τούτου. Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ ἀπαλειφθῇ ἡ λέξις «ἄγαμοι» ἀπὸ τὴν ἐγκύκλιον, διότι τοῦτο εἶναι ἔργον δικαιοσύνης καὶ φρονήσεως.

§20ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ ἐκδοθῇ ἄλλο διάταγμα.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μεταβαίνομεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων. Θὰ ἀναγνωσθῇ κατὰ κεφάλαιον καὶ κατ’ ἄρθρον. (Ἀναγινώσκει). «Κεφ. Αʹ. ἄμεσοι φόροι. Ἄρθρον 1. Ἔγγειος φόρος καὶ δικαιώματα ἐπικαρπίας δραχ. 11,619,000.» Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§22ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. — «Ἄρθρον 2. Φόρος ἐπὶ τῶν μελισσίων δραχ. 45,000.»— Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§24ΠΟΛΛΟΙ. Ὂχι.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.—«Ἄρθρον 3. Φόρος ἐπὶ τῶν βοσκῶν δραχ. 40,000.» Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§26ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.—«Ἄρθρον 4. Φόρος ἐπὶ τῶν ζώων δραχ. 1,565,000.» Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§28ΖΩΧΙΟΣ. Κύριε πρόεδρε, ἐῤῥέθη ἐντὸς τῆς ἐπιτροπῆς, ὅτε ἐφέτος ἐπῆλθε συμφορὰ εἰς τὰ ζῶα καὶ εἶναι ἀδύνατον νὰ συναχθῇ αὐτὸ τὸ χρῆμα. Τὰ ζῶα ἔπαθον, καὶ νομίζω, ὅτι ἐὰν ἐλαττωθῇ κατά τι τὸ ποσὸν αὐτὸ, εἶναι ὀρθόν.

§29ΤΙΝΕΣ. Τί σημαίνει;

§30ΖΩΧΙΟΣ. Σημαίνει, διότι δὲν θὰ συνάξωμεν τὸ χρῆμα. Αὐτὸ ἐῤῥέθη καὶ ἐντὸς τῆς ἐπιτροπῆς.

§31ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Βεβαίως, κύριε πρόεδρε, ἡ κτηνοτροφία ἔπαθε μεγάλην ζημίαν ἕνεκα τοῦ δριμέος χειμῶνος· ἀλλ’ ὅπως γνωρίζετε, ὁ προϋπολογισμὸς τῶν ἐσόδων εἶναι κατὰ τὸ μᾶλλον καὶ ἧττον αὐθαίρετος· ἑπομένως οὔτε ἡ αὔξησις, οὔτε ἡ ἐλάττωσις μᾶς ὠφελεῖ. Ἐὰν μείνῃ ὅπως ἔχῃ τὸ κονδύλιον τοῦτο, κἀμμία βλάβη δὲν θὰ ἐπέλθῃ εἰς τὸ δημόσιον συμφέρον. Ἐὰν κατὰ δυστυχίαν, κατὰ τὴν βεβαίωσιν τῶν προϋπολογιζομένων ἐσόδων, παρουσιασθῇ ἔλλειμμα, ἡ Κυβέρνησις θὰ φροντίσῃ νὰ ἀναπληρώσῃ τὸ παρουσιασθησόμενον ἔλλειμμα διὰ δανείου τινὸς ἢ δι’ εἰσπράξεως τῶν καθυστερούντων· διὰ τοῦτο δὲν πρέπει νὰ φέρωμεν ἐλάττωσιν, καθόσον δὲν ἔχομεν πληροφορίας περὶ τῆς πραγματικῆς βλάβης τῆς κτηνοτροφίας καὶ τῆς ἐκ ταύτης ἐλαττώσεως τοῦ προκειμένου ἐσόδου.

§32ΖΩΧΙΟΣ. Ὅταν ψευδῶς προϋπολογίζωμεν τὰ ἔσοδα, δὲν ἠξεύρω τί προϋπολογισμὸν συζητοῦμεν (θόρυβος).

§33ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἡμεῖς δὲν προτιθέμεθα νὰ ἐπιδιώξωμεν τὸ ἰσοζύγιον τῶν ἐσόδων πρὸς τὰ ἔξοδα, διότι τὰ μὲν ἔσοδα προϋπολογίζονται ἐπ’ ἐλπίδι, τὰ δὲ ἔξοδα, κατὰ τὰς πραγματικὰς ἀνάγκας τῆς ἐπικρατείας· ἑπομένως, ἐὰν μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων παρουσιασθῇ ἔλλειμμα, εἶναι ἔργον τῆς Κυβερνήσεως νὰ σκεφθῇ περὶ τῆς ἀναπληρώσεως, οὐδόλως ὅμως δύναται νὰ περιορίσῃ τὰ ἔξοδα ἀναλόγως τῶν προϋπολογιζομένων ἐσόδων.

§34ΖΩΧΙΟΣ. Εἰς ὅλον τὸν κόσμον γίνεται ἀντίστροφα, ἀποφασίζουν τὰ ἔξοδα καὶ μετὰ ταῦτα ἐπιβάλλουν φόρον. Ἡ Γαλλία ἐπέβαλε τόσων ἑκατομμυρίων φόρον ἕνεκα τῶν ἐξόδων. Λοιπὸν ὁ προϋπολογισμὸς τῶν ἐσόδων εἶναι ἀνάλογος πρὸς τὰς δαπάνας. Αὐτὴν τὴν θεωρίαν δὲν τὴν καταλαμβάνω· ἐφουσκώσατε τὰ ἔσοδα, διὰ νὰ προσθέσωμεν ἐδῶ καὶ ἐκεῖ.

§35ΜΑΥΡΟΚΟΡΔΑΤΟΣ. Κατὰ τὸ ἔτος 1873 εἶχον προσδιορισθῆ εἰς 1,450,000, κατὰ τὸ ἐνεστὼς ὑπάρχουν 115,000 δραχμαὶ περισσότερον, διότι αὐτὴ ἡ διαφορὰ προέρχεται ἐκ τοῦ φόρου τῆς ὁδοποιΐας, καὶ νομίζω......

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν, κύριοι, γίνεται μία παρατήρησις περὶ ἐλαττώσεως τοῦ ποσοῦ ἐπὶ τοῦ φόρου τῶν ζώων. Λοιπὸν θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν ἐὰν τὴν παραδέχεται.

§37ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Πόσον νὰ τὸ ἐλαττώσωμεν;

§38ΖΩΧΙΟΣ. Τί λέγει ἡ σοφία σας; Δὲν ἐψόφησαν τὰ μισὰ ζῶα; Καταβιβάσατέ το 200, 300 χιλιάδες...

§39ΤΙΝΕΣ. Δὲν ἐψόφησαν.

§40ΖΩΧΙΟΣ. Ὅταν αὐτὴν τὴν ἀλήθειαν ἀρνῆσθε, ποίαν ἀλήθειαν θὰ παραδεχθῆτε; Ζῶα ἐψόφησαν, ἐψόφησαν, ἐψόφησαν.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν, προτείνετε ἐλάττωσιν;

§42ΖΩΧΙΟΣ. Βέβαια.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πόσου ποσοῦ;

§44ΤΙΝΕΣ. 200,000 δραχμάς.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προτείνεται λοιπὸν ἐλάττωσις ἐκ δραχμῶν 200,000 ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 4. Τί λέγετε, κύριε ὑπουργέ;

§46ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ὅ,τι θέλει ἂς πράξῃ ἡ Βουλή. Ἀπορῶ ὅμως, διατί νὰ μὴ ὑποβάλουν τὴν πρότασιν τῆς ἐλαττώσεως εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ προϋπολογισμοῦ, τῆς ὁποίας ἦτο πρόεδρος ὁ κύριος Ζωχιὸς, διὰ νὰ λάβῃ ἀφορμὴν αὕτη νὰ ζητήσῃ πληροφορίας, καί τὸ ὑπουργεῖον νὰ χορηγήσῃ αὐτὰς, ἐκ τῶν ὁποίων ἡ ἐπιτροπὴ ἤθελεν ὁδηγηθῆ ἂν πρέπει νὰ προβῇ εἰς ἐλάττωσίν τινα καὶ πόσην τοῦ ἐπὶ τῶν ζώων φόρου. Τώρα, ὅταν ἐρχώμεθα νὰ ψηφοφορήσωμεν, νὰ προσθέτωμεν καὶ νὰ ἀφαιρῶμεν, εἶναι αὐθαίρετον.

§47ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ προϋπολογισμοῦ, κύριοι βουλευταὶ, ἐσυζητήθη τὸ ζήτημα αὐτὸ, ἀλλ’ ἡ ἐπιτροπὴ εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ παραδεχθῇ τὸ ποσὸν αὐτὸ, διότι πράγματι δὲν ἤξευρε ποῦ νὰ στηριχθῇ. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ὁ χειμὼν αὐτὸς μᾶς προκατέλαβε καὶ ἐκ τοῦ χειμῶνος αὐτοῦ ὑποτίθεται μία ἐλάττωσις ἐπὶ τοῦ φόρου τῶν ζώων· ἀλλ’ ἐν τούτοις δὲν εἴχομεν τὰ στοιχεῖα ἐκεῖνα, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἠδυνάμεθα νὰ στηριχθῶμεν καὶ φέρωμεν ἐλάττωσιν, καὶ ὡς ἐκ τούτου ἡ ἐπιτροπὴ παρεδέχθη τὸ ποσὸν αὐτό.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ ἐλαττωθῇ τὸ ἐγγεγραμμένον ποσὸν ἐπὶ τοῦ φόρου τῶν ζώων, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη.—«Ἄρθρ. 5. Φόρος ἐπὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων δρ. 980,000.»

§49ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἄρθρ. 6. Φόρος ἐπὶ τῶν οἰκοδομ. δρ. 660,000.»

§51ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Κεφ. Βʹ. Ἔμμεσοι φόροι. Ἄρθρον 1. Τελώνια, 11,000,000. Ἄρθρ. 2. Χαρτόσημον, δρ. 3,750,000. Ἄρθρον 3. Διάφορα δικαιώματα, δρ. 460,000. Κεφ. Γʹ. Δημόσια καταστήματα.» Ν’ ἀναγνωσθῇ ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς.

§53ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (Ἀναγινώσκει). «Ἡ ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ Ἐπιτροπὴ ἐπιληφθεῖσα τῶν ἔργων αὐτῆς, ἐθεώρησε κατὰ πλειοψηφίαν κατάλληλον νὰ διαιρέσῃ τὴν ἔκθεσίν της εἰς δύω μέρη, ἤτοι τὸ πρῶτον διὰ τὰ ἔσοδα, τὸ δεύτερον διὰ τὰ ἔξοδα. Περαιώσασα τὴν ἐπὶ τῶν ἐσόδων ἐξέτασιν, λαμβάνει τὴν τιμὴν νὰ θέσῃ ὑπ’ ὄψιν τῆς Βουλῆς τὰς ἑξῆς ἐπ’ αὐτῶν παρατηρήσεις. Παραδεχομένη κατὰ τὰ λοιπὰ μέρη τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐσόδων, προτείνει τὰς ἑξῆς μεταβολάς· Ἐπὶ τοῦ Κεφ. Γʹ. Ἄρθρον 1. Νομισματοκοπεῖον. Ἐκτελουμένης ἤδη, καθ’ ἃς ἔλαβε πληροφορίας, τῆς συμβάσεως μεταξὺ τῆς κυβερνήσεως καὶ τοῦ ἐργολάβου τῆς ἐκτυπώσεως τῶν ἀργυρῶν κερμάτων κατὰ τὸν Νόμον τοῦ 1867, δέον νὰ προστεθῇ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ὑπὸ τὸ ἄρθρον τοῦτο ἡ κατὰ τὴν σύμβασιν ταύτην ὡρισμένη ὑπὲρ τοῦ δημοσίου ὠφέλεια, συμποσουμένη μὲν εἰς φράγ. 200,000, περιοριζομένη δὲ μόνον εἰς φράγ. 110,000, ἤτοι δραχμὰς 120,000, τῆς διαφορᾶς μενούσης πρὸς ὄφελος τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, ἥτις κατὰ μεταγενεστέραν μετὰ τῆς κυβερνήσεως σύμβασιν ἀνεδέχθη ν’ ἀνταλλάξῃ διὰ τοῦ μεταλλικοῦ αὐτῆς τὰ ἐκτυπούμενα κέρματα, διευκολύνουσα τοιουτοτρόπως καὶ τὴν πραγματοποίησιν τῆς κυκλοφορίας.» Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§54ΜΑΥΡΟΚΟΡΔΑΤΟΣ. Νομίζω, ὅτι τὸ ποσὸν αὐτὸ, τὸ ὁποῖον ἐζήτησεν ἡ ἐπιτροπὴ, πρέπει νὰ ἐγγραφῇ ὄχι ἐδῶ, ἀλλὰ εἰς τὸ κεφάλαιον τῶν τυχηρῶν.

§55ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ ἠκολούθησεν ἓν προηγούμενον, διότι καὶ ἄλλοτε τὸ νομισματοκοπεῖον δὲν κατεχωρήθη ἐκεῖ ἀλλὰ ἐδῶ, καὶ διὰ τοῦτο ἡ ἐπιτροπὴ εἶπεν ὅτι εἶναι τοῦτο καλλίτερον.

§56ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ὅπου καὶ ἂν σημειωθῇ, εἶναι ἓν καὶ τὸ αὐτό· μοὶ φαίνεται ὅμως ὅτι εἶναι ὀρθοτέρα ἡ παρατήρησις τοῦ κ. βουλευτοῦ Ἄνδρου, διότι τὰ νομίσματα δὲν κόπτονται ἐδῶ, ἀλλ’ εἶναι ἔσοδον τυχηρὸν προερχόμενον ἔξωθεν. Ἀλλὰ, πάλιν λέγω, εἶναι ἀδιάφορον.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπειδὴ ἡ ἐπιτροπὴ τὸ προτείνει ἐδῶ, δὲν βλάπτει. Λοιπὸν προτείνεται νὰ προστεθοῦν 120,000 δραχμαί. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν προσθήκην ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. — «Ἄρθρον 2. Ταχυδρομεῖον δρ. 680,000. Ἄρθρ. 3. Τηλέγραφος δρ. 400,000. Ἄρθρ. 4. Τυπογραφεῖον δρ. 4,000. Κεφάλ. Δʹ. Δημόσια νομίσματα καὶ κτήματα. Ἄρθρ. 1. Μεταλλεῖα καὶ ὀρυκτὰ δρ. 2,932,000» Ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ κεφαλ. τούτου ὑποβάλλει παρατηρήσεις τινάς.

§58ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Ἐπὶ τοῦ Κεφ. Δʹ. Ἄρθρον 1. Μεταλλεῖα καὶ ὀρυκτά. Ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῆς σημειουμένης ὑπὸ τὸ ἄρθρον τοῦτο προσόδου τοῦ δημοσίου ἐκ τοῦ παραγομένου ἐκ τῶν μεταλλουργείων Λαυρίου μολύβδου ἔχουσα ἀμφιβολίας, ἐθεώρησε κατάλληλον νὰ ἀκούσῃ ἕνα ἐκ τῶν δημοσίων παρὰ τῇ ἑταιρίᾳ συμβούλων καὶ τὸν ἐπιθεωρητὴν τῶν μεταλλείων. Ὁ πρῶτος ἐξ αὐτῶν, κατὰ τὴν ἰδίαν αὑτοῦ γνώμην, παρετήρησεν, ὅτι δὲν πιστεύει κατὰ τὸ τρέχον ἔτος νὰ δυνηθῇ ἡ ἑταιρία νὰ παραγάγῃ πλέον τῶν 7,000 τόνων, διότι πρὸ τοῦ προσεχοῦς ἔτους δὲν θὰ ᾖναι δυνατὴ ἡ τοποθέτησις τῶν μηχανικῶν πλυντηρίων, ἡ δὲ καμίνευσις θὰ περιορισθῇ κατ’ ἀνάγκην εἰς ὀλίγας μόνον ἐκβολάδας. Ἡ ἀξία δὲ τοῦ τόνου ὑπολογίζεται μόνον μέχρις 700 δραχμῶν, τὰ δὲ ἔξοδα ηὔξησαν ὡς ἐκ τοῦ δυστήκτου τῶν ἐκβολάδων, αὗται ὅμως ἀποφέρουσιν αὔξησιν τοῦ ποσοστοῦ τοῦ περιεχομένου ἀργύρου καὶ ἑπομένως εἰς τὴν τιμὴν τοῦ τόνου. Ἐπὶ τῶν πληροφοριῶν τούτων ἑπομένως στηριζομένη ἡ Ἐπιτροπὴ φρονεῖ, ὅτι ἡ διὰ τὸ 1874 σημειουμένη ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ὑπὸ τὸ εἰρημένον ἐδάφιον πρόσοδος τοῦ δημοσίου πρέπει νὰ περιορισθῇ εἰς δραχμὰς 1,300,000 μόνον ἀντὶ τῶν 2,000,000.»

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις κατὰ τῆς ἐλαττώσεως, τὴν ὁποίαν προτείνει ἡ ἐπιτροπή;

§60ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Φαίνεται, κύριοι, ὅτι τὸ προτεινόμενον ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς δὲν εἶναι τακτικόν· διότι ὑπάρχει σύμβασις μεταξὺ τῆς ἑταιρίας τῶν Μεταλλουργείων τοῦ Λαυρίου καὶ τῆς Ἑλληνικῆς κυβερνήσεως, καὶ ἀφοῦ ὑπάρχει σύμβασις, νομίζω, ὅτι εἰς τὸν προϋπολογισμὸν πρέπει νὰ καταχωρισθῇ τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον ἐκ τῆς συμβάσεως προκύπτει. Τὸ νὰ λαμβάνῃ δὲ εἴτε ἡ Βουλὴ, εἴτε ἡ κυβέρνησις τὴν πρωτοβουλίαν νὰ μεταῤῥυθμίζῃ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τὰς συνεπείας μιᾶς συμβάσεως, μοὶ φαίνεται ἄτακτον. Τὸ κράτος πρέπει νὰ καταχωρίζῃ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τὰ ποσὰ τῶν ἐσόδων τὰ ἐκ συμβάσεων προερχόμενα, ὅπως ἐμπεριέχονται ἐντὸς αὐτῶν. Ἐὰν δὲ αἱ ἑταιρίαι ἢ οἱ ἰδιῶται ἤθελον ἀπαντήσει προσκόμματα περὶ τὴν ἐκτέλεσιν αὐτῶν, ὀφείλουν νὰ ἀναφερθῶσιν εἰς τὴν κυβέρνησιν, προτείνοντες τοὺς λόγους τῆς μεταῤῥυθμίσεως, καὶ ἡ κυβέρνησις εἰς τὸ κοινοβούλιον, διότι εἰς αὐτὴν τὴν περίστασιν, ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία ὁλόκληρος ὠφείλει νὰ ἀποφασίσῃ, ἀφοῦ πρότερον ἐξετάσῃ τοὺς προτεινομένους λόγους καὶ εὕρῃ αὐτοὺς δικαίους. Τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον κατεχωρίσθη εἰς τὸν προϋπολογισμὸν, εἶναι σύμφωνον πρὸς τὴν σύμβασιν, ναὶ ἢ ὄχι; Ἐὰν δὲν ᾖναι σύμφωνον, τότε δύναται νὰ γείνῃ ἡ διόρθωσις, ἀλλὰ διόρθωσις σύμφωνος τῇ συμβάσει, ἐὰν ἡ κυβέρνησις, ἥτις συνέταξε τὸν προϋπολογισμὸν, εἴτε ἐξ ἀπροσεξίας εἴτε κακῶς ἐξηγήσασα τὴν σύμβασιν ἐνέγραψεν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν εἴτε ὀλιγώτερον εἴτε ἀνώτερον ποσόν· εἰς τοιαύτην ἑπομένως περίπτωσιν, ἡ Βουλὴ δύναται νὰ φέρῃ τὴν προσήκουσαν διόρθωσιν, ἤτοι ἐὰν ἐγράφη ὀλιγώτερον νὰ τὸ αὐξήσῃ, ἐὰν δὲ ἀνώτερον, νὰ τὸ ἐλαττώσῃ· ἀλλὰ πρὶν λυθῇ αὐτὸ τὸ ζήτημα, πᾶσα μεταῤῥύθμισις δὲν εἶναι τακτική. Κατὰ τὴν σύμβασιν, ἡ ἑταιρία ὀφείλει ἐντὸς τοῦ πρώτου ἔτους ἀπὸ τῆς κυρώσεως τῆς συμβάσεως ὑπὸ τῆς Βουλῆς, νὰ ἔχῃ εἰς ἐνέργειαν 24 φούρνους. Ἡ σύμβασις ἐψηφίσθη, νομίζω, κατὰ τὸν παρελθόντα Ἰούνιον, καὶ κατὰ τὸν Ἰανουάριον ἐτελείωσεν ἡ πρώτη ἑξαμηνία, μέχρι τοῦ Ἰουνίου τελειόνει καὶ ἡ ἄλλη ἑξαμηνία, ὥστε ἐντὸς τοῦ διαστήματος τούτου ὀφείλει νὰ ἔχῃ τοὺς 24 φούρνους. Αὐτὴ εἶναι ἡ πρώτη συμφωνία. Ἡ δὲ δευτέρα εἶναι, ὅτι ἕκαστος φοῦρνος πρέπει νὰ παράγῃ κατ’ ἐλάχιστον ὅρον τετρακοσίους τόνους κατ’ ἔτος. Ἐὰν πολλαπλασιάσητε αὐτὰ τὰ δύω ποσὰ, ἔχετε ἓν ἐξαγόμενον. Τὸ ἐξαγόμενον τοῦτο εἶναι μόλυβδος, τοῦ ὁποίου ἡ ἀξία θέλει εἶσθαι ἀνάλογος τοῦ περιεχομένου ἐν αὐτῷ ἀργύρου κατὰ τὰς μέχρι τοῦδε ἀναλύσεις· διότι, κατὰ τὸ διάταγμα περὶ ἐκτελέσεως, γίνεται ἀκαταπαύστως ἐν Λαυρίῳ ἀνάλυσις ὑπὸ τοῦ ἐπιθεωρητοῦ, τὸν ὁποῖον κατὰ τὸν νόμον ἡ κυβέρνησις διώρισε, καὶ ὑπὸ τοῦ γενικοῦ ἐφόρου, ὁ ὁποῖος ἐπίσης τυγχάνει νὰ ᾖναι εἷς ἐκ τῶν ἀρίστων παρ’ ἡμῖν ἐπιστημόνων, ἐξελθὼν ἀπὸ τὴν école des mines τῶν Παρισίων.

§61ΖΩΧΙΟΣ. Εἰς αὐτὸ δὲν ἐμβαίνει, εἰμὴ μόνον Γάλλος.

§62ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Παρακαλῶ νὰ μὴ μὲ διαψεύδητε τοσοῦτον εὐκόλως.

§63ΖΩΧΙΟΣ. Μόνον Γάλλοι ἐκεῖ ἐμβαίνουν.

§64ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὁμιλεῖτε περὶ τοῦ τίτλου, ἐνῷ ἐγὼ ὁμιλῶ περὶ σπουδῶν.

§65ΖΩΧΙΟΣ. Σᾶς λέγω μόνον Γάλλος εἰς τὸ école des mines ἐμβαίνει.

§66Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἔχετε δίκαιον καὶ οἱ δύω. Ὁ κ. Νέγρης μοὶ εἶχε συστηθῆ, ὅτε ἤμην πρέσβυς εἰς Παρισίους, νὰ εἰσαχθῇ ὡς οἰκότροφος εἰς τὸ σχολεῖον αὐτὸ, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Δεληγεώργης. Ἐφρόντισα νὰ κατορθώσω τοῦτο· ἐπειδὴ δὲ ἀντέβαινε νὰ γείνῃ οἰκότροφος, ἐπετράπη εἰς αὐτὸν νὰ εἰσέρχηται καὶ νὰ ἀκροάζηται τῶν μαθημάτων.

§67ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δηλαδὴ δὲν εἶχε τὴν κλίνην του ἐντός. Λοιπὸν ἐπαναλέγω, ὅτι ἡ κυβέρνησις εἶναι εἰς κατάστασιν περίπου νά γνωρίζῃ ὁποία εἶναι ἡ ἀξία τοῦ παραγομένου μολύβδου, ἤτοι τοῦ εἰς αὐτὸν περιεχομένου ἀργύρου· καὶ ἂν δὲν ἦναι τώρα ἀκριβῶς εἰς τὴν κατάστασιν αὐτὴν, διότι εἶναι ἡ ἀρχὴ τῆς ἐπιχειρήσεως, μετά τινα καιρὸν βεβαίως θὰ ἦναι εἰς αὐτὴν τὴν κατάστασιν. Ἐκ τῆς ἀξίας τοῦ παραγομένου μολύβδου, κατὰ τὴν σύμβασιν, ἢ μᾶλλον εἰπεῖν κατὰ τὸν νόμον, θέλουν ἀφαιρεῖσθαι 400 δραχμαί· εἰ δὲ ὁ μόλυβδος ἔχει ἀξίαν κατωτέραν τῶν 800 δραχμῶν, θέλομεν ἀφαιρέσει τὸ ἥμισυ τῆς ἀξίας, λόγῳ ἐξόδων. Ἐὰν δὲ γείνῃ οὕτως ὁ λογαριασμὸς θέλετε ἴδει ὅτι τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ἐτέθη εἰς τὸν προϋπολογισμὸν, εἶναι ὀρθόν. Δὲν φιλονεικῶ ὅτι κατὰ τὴν τρίτην σύστασιν μιᾶς ἐπιχειρήσεως τοσοῦτον σπουδαίας ὁποία εἶναι αὕτη, ἡ ἐπιχείρησις φυσικῷ τῷ λόγῳ θὰ ἀπαντήσῃ δυσκολίας· δὲν παραδέχομαι μόνον τὸ σύστημα τοῦ νὰ γίνωνται μεταβολαὶ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν, λαμβάνοντος τοῦ κράτους τὴν πρωτοβουλίαν καὶ ἐν ἀγνοίᾳ τοῦ νομοθετικοῦ σώματος περὶ τῶν λεπτομερῶν καὶ ἰδίως περὶ τοῦ ζητήματος ἐὰν τὸ κοινοβούλιον εὑρίσκῃ ἀποχρῶντας λόγους, ὥστε νὰ μεταβάλῃ ἢ μὴ τὰς βάσεις τῆς συμβάσεως. Ἐνόσῳ ἡ σύμβασις ὑφίσταται, νομίζω ὅτι τὰ ποσὰ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ πρέπει νὰ κανονίζωνται κατ’ αὐτήν. Αὐτὴ εἶναι ἡ μόνη παρατήρησις, τὴν ὁποίαν ἠθέλησα νὰ κάμω.

§68ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Κύριοι, οὐδόλως ἡ ἐπιτροπὴ ἠννόησεν, ἐλαττόνουσα τὸ ποσὸν τό προερχόμενον ἀπὸ τὰ μεταλλουργεῖα τοῦ Λαυρίου ἀπὸ 2 ἑκατομμύρια εἰς 1,300,000, νὰ μεταῤῥυθμίσῃ τὴν σύμβασιν, ἥτις ὑπάρχει μεταξὺ τῆς κυβερνήσεως καὶ τῆς ἑταιρίας. Κατὰ τὴν σύμβασιν αὐτὴν, 53% πρόκειται νὰ λάβῃ ἡ κυβέρνησις ἐκ τοῦ καθαροῦ κέρδους, ἀφαιρουμένων τῶν ἐξόδων. Αὐτὴ εἶναι ἡ βάσις τῆς συμβάσεως· ἔχει καὶ ἄλλην ὑποχρέωσιν ἡ ἑταιρία, ὅτι κατ’ ἐλάχιστον ὅρον μέχρι 10,000 τόνων ὑποχρεοῦται νὰ παραγάγῃ, ἀλλὰ δὲν ἐπιβάλλεται ὑποχρέωσις, εἴτε παραγάγῃ εἴτε δὲν παραγάγῃ, νὰ πληρώσῃ εἰς τὸ δημόσιον τὸν ἐπιβαλλόμενον φόρον ἢ τὸ δικαίωμα ἐπὶ τῶν 10,000 τόνων παρὰ 53% ἐπὶ τοῦ παραγομένου μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῶν ἐξόδων.

§69ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Αἱ συνέπειαι.

§70ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Αἱ συνέπειαι δὲν θὰ ἀναπληρώσωσι τὸ ἔλλειμμα, τὸ ὁποῖον θὰ πηγάσῃ ὅταν ἀντὶ 1,300,000 σημειώσωμεν 2 ἑκατομ. δὲν εἶναι συνέπεια ἡ ἑταιρία νὰ πληρώσῃ τὸ ἐλλεῖπον· συνέπεια ἠμπορεῖ νὰ ᾖναι νὰ κηρυχθῇ ἔκπτωτος ἑνὸς δικαιώματος, τὸ ὁποῖον ἀπέκτησε δυνάμει τῆς συμβάσεως, οὐδόλως ὅμως ὑποχρεοῦται, εἴτε παραγάγῃ εἴτε δὲν παραγάγῃ, νὰ πληρώσῃ τὰ 2,000,000. Δὲν βλέπω λοιπὸν κατὰ τί μεταῤῥυθμίζεται ἡ σύμβασις ἀπὸ μέρους τῆς ἐπιτροπῆς εἴτε τῆς Βουλῆς, ἐὰν παραδεχθῇ ἀντὶ τῶν 2,000,000 τὸ 1,300,000· διότι προκειμένου λόγου νὰ προϋπολογίσωμεν τὰ ἔσοδα τῆς ἐπικρατείας δυνάμει τῶν κειμένων νόμων, ἐννοεῖται ὅτι πρέπει ὅσον τὸ δυνατὸν νὰ προσεγγίζωμεν εἰς τὴν ἀκρίβειαν, εἰς τὴν ἀλήθειαν, διότι ἄλλως δυνάμεθα νὰ συντάξωμεν προϋπολογισμὸν μὲ ἔσοδα ψηφισμένα καὶ μετὰ ταῦτα ἀντὶ ἰσοζυγίου νὰ παρουσιάζεται ἔλλειμμα. Μετὰ τὰς ἐξηγήσεις ταύτας, νομίζω, θὰ πεισθῇ ὁ κ. βουλευτὴς Μεσολογγίου ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ δὲν ἐννοεῖ κατ’ ἐλάχιστον νὰ μεταβάλῃ τοὺς ὅρους τῆς συμβάσεως, τὸ 53% θὰ λαμβάνωμεν ἐπὶ τοῦ καθαροῦ εἰσοδήματος, μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῶν ἐξόδων ἐννοεῖται· διὰ νὰ φθάσῃ ἡ ἐπιτροπὴ εἰς τὸ συμπέρασμα τοῦτο, ἔλαβεν ἀνάγκην νὰ ζητήσῃ πληροφορίας ἀπὸ τὰ ἁρμόδια πρόσωπα, τὰ ὁποῖα εἶναι ὁ κ. Σκαλιστήρης καὶ ὁ κ. Βουγιοῦκας, οἱ ὁποῖοι ἐν πάσῃ εἰλικρινείᾳ μᾶς εἶπον ὅτι δὲν δύναται ἡ ἑταιρία κατὰ τὸ ἐνεστὸς ἔτος νὰ παραγάγῃ πλέον τῶν 7,000 τόνων μολύβδου. Ἐρωτήσαμεν πόσα θὰ ᾖναι τὰ ἔξοδα κατ’ ἀνώτατον ὅρον. Εἶναι τὸ ἥμισυ τῆς ἀξίας, πόση δὲ εἶναι ἡ ἀξία, μᾶς εἶπον μέχρις 700 δραχμῶν.

§71ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. 750.

§72ΤΙΝΕΣ. 700.

§73ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Καὶ ἐγὼ ἐνθυμοῦμαι, 700. Ἐπὶ τῇ βάσει λοιπὸν τῶν ἀριθμῶν αὐτῶν ὑπελογίσαμεν, καὶ δὲν εἶναι λανθασμένος ὁ ὑπολογισμὸς, ὅτι ἐὰν παραχθῶσιν οἱ 7,000 τόνοι καὶ ἂν ὑπολογισθῇ ἡ τιμὴ εἰς 700 δραχμὰς, τὸ δημόσιον δὲν δύναται νὰ ἔχῃ περισσότερον τοῦ 1,300,000. Πιστεύω ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ οὐδόλως μεταῤῥυθμίζει, κατὰ τὴν ὑποψίαν τὴν ὁποίαν ἔχει ὁ κ. Δεληγεώργης, τὴν σύμβασιν.

§74Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Μήπως ὁδηγεῖτε τὴν ἑταιρίαν διὰ τοῦ παραδείγματος αὐτοῦ νὰ ἀθετήσῃ τὰς ὑποχρεώσεις της;

§75ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ὄχι. Συνέπεια τῆς μὴ παραγωγῆς τῶν 10,000 τόνων εἶναι νὰ κηρυχθῇ ἡ ἑταιρία ἔκπτωτος τοῦ δικαιώματος· οὐδέποτε ὅμως νὰ πληρώσῃ τὰ 2,000,000.

§76ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Τὴν δικαιολογεῖτε;

§77ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Δὲν ἐμβαίνω ὁλοτελῶς εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο, ἀλλὰ σᾶς παρακαλῶ, ἐὰν ἐγένετο μία σύμβασις ἐπὶ λανθασμένων βάσεων, καὶ τοιαύτη ἔγεινε...

§78ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ποῦ εἶσθε τότε;

§79ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἐδῶ εἴμεθα· —καὶ τοιαύτη ἔγεινε, διότι οἱ ἄνθρωποι ὑπελόγιζον ὄχι 10, ἀλλὰ 12 καὶ 14 χιλιάδας τόνων. Ἡ σύμβασις αὕτη ἔγεινεν ὄργανον τῆς ἀπάτης τοῦ κόσμου, καὶ διὰ τοῦτο ὑπερετιμήθησαν αἱ μετοχαί. Ἔβλεπαν, ὅτι ὑπάρχει σύμβασις μεταξὺ ἑταιρίας καὶ κυβερνήσεως, καὶ ἡ κυβέρνησις ὑποτίθεται πεφωτισμένη καὶ ὅτι ἔλαβε πληροφορίας θετικὰς, καὶ κατὰ τὴν σύμβασιν αὐτὴν πρόκειται νὰ παραχθοῦν 12 ἢ καὶ 14 χιλιάδες τόνων· κέρδος μέγα, ἂς προφθάσῃ ἕκαστος νὰ ἀποκτήσῃ μετοχάς.

§80ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἐπήρατε;

§81ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Δὲν ἐπῆρα, ἐννοεῖται, οὐδεμίαν· ἀλλὰ τοῦτο δὲν λύει τὸ ζήτημα. Λέγω ὅτι ἡ ἀπάτη τοῦ κοινοῦ προῆλθεν ἀπὸ τοιαύτην σύμβασιν, ἡ ὁποία ἐστηρίχθη ὄχι εἰς τὴν ἀλήθειαν, ἀλλ’ εἰς τὸ ψεῦδος, καὶ διὰ τοῦτο, ἐὰν σήμερον ζημιοῦνται πολῖται, ἡ ζημία προέρχεται ἀπὸ τὴν ἀπάτην τῆς κυβερνήσεως ἐκ μέρους τῆς ἑταιρίας διὰ νὰ παράξῃ ἐλπίδας κέρδους, νὰ τρέξουν οἱ ἄνθρωποι νὰ ἀγοράσουν μετοχὰς, ὥστε ἐὰν ἔσφαλεν ἡ κυβέρνησις ἀπατηθεῖσα, δὲν θὰ εἴπῃ ὅτι πρέπει νὰ μένωμεν εἰς τὸ σφάλμα.

§82ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ποία ἦτον ἡ ἐξαγωγὴ τοῦ μολύβδου κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη;

§83ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἦτο 10 χιλιάδες τόνοι καὶ 11, ἀλλ’ ἐκ τῶν σκωριῶν, αἱ ὁποῖαι δὲν εἶχον ἀνάγκην νὰ πλύνωνται· ἡ τῆξις ὅμως τῶν σκωριῶν μετὰ τῶν ἐκβολάδων διαφέρει κατὰ πολύ· καὶ εἴδετε, ἐχρειάσθη ἡ ἑταιρία νὰ φέρῃ ἕνα ἐπίσημον ὀρυκτολόγον, ἐχρειάσθη ἡ ἑταιρία, ἐπειδὴ πρόκειται περὶ τῆς τήξεως τῶν ἐκβολάδων, νὰ κατασκευάσῃ καὶ φούρνους καταλλήλους καὶ πλυντήρια, τὰ ὁποῖα δὲν ἐχρειάζοντο διὰ τὰς σκωρίας. Σᾶς εἶπον, ὅτι ἐὰν ἔσφαλεν ἡ κυβέρνησις, τὸ σφάλμα δυστυχῶς ἐχρησίμευσεν ὡς ὄργανον κερδοσκοπίας τινῶν καὶ ζημίας ἄλλων. Τὸ νὰ ἐμμένωμεν λοιπὸν εἰς τὸ σφάλμα σήμερον, προκειμένου λόγου νὰ προσδιορίσωμεν τὰ ἔσοδα τοῦ Κράτους, δὲν κάμνομεν τίποτε ἄλλο, παρὰ νὰ ἐξακολουθῶμεν νὰ ἐμμένωμεν εἰς τὴν πλάνην.

§84Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε πρόεδρε, φαίνεται ὅτι καὶ οἱ δύω ἔχουν δίκαιον, καὶ ὁ κ. Δεληγεώργης καὶ ὁ κ. Κεχαγιᾶς. Ὁ κ. Δεληγεώργης, διότι πραγματικῶς ὅταν ὑπάρχῃ ἓν συμβόλαιον ἐπίσημον μεταξὺ κυβερνήσεως καὶ ἑταιρίας, ἡ κυβέρνησις ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ὄχι μόνον προϋπολογίζει, ἀλλὰ ὁρίζει ἐπακριβῶς τὸ εἰσόδημα αὐτῆς· κατὰ τοῦτο λοιπὸν ὁ κ. Δεληγεώργης ἔχει πληρέστατα δίκαιον. Ἑπομένως πᾶσα κυβέρνησις, ἡ ὁποία συντάττει προϋπολογισμὸν, ἔχει τοιαύτης φύσεως ἔσοδα, τὰ ὁποῖα ὁρίζει ἀκριβῶς, διότι τὰ συμβόλαια δὲν ὑπόκεινται εἰς ἀντιφάσεις. Τώρα ἔκτακτον γεγονὸς εἶναι ἡ περίστασις αὕτη, ἡ ὁποία συμβαίνει εἰς τὰ Μεταλλουργεῖα τοῦ Λαυρίου· τότε εὑρισκόμενοι οἱ ἀντιπροσωπεύοντες τὴν ἑταιρίαν εἰς ἕνα ἀναβρασμὸν, τὸν ὁποῖον ἐγέννησεν ἡ μεγάλη ἐπιθυμία τοῦ κέρδους, ὑπεβλήθησαν εἰς ὅρους, τοὺς ὁποίους ἦτον ἀδύνατον νὰ ἐκπληρώσωσι, καὶ ἐπιστημονικῶς ἀκόμη ἐξεταζομένου τοῦ πράγματος, διότι εἰς τὴν Ἑλλάδα δὲν ὑπάρχουν τὰ μέσα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ὑπάρχουν εἰς ὅλα τὰ λοιπὰ ἔθνη, διὰ νὰ καταστήσουν τὰ ἐργοστάσια τέλεια πρὸς ἐκκαμίνευσιν τῶν ἐκβολάδων, καὶ διὰ τοῦτο ὅλον τὸ ἔτος τὸ 1874, ἂν καὶ κατὰ τὴν σύμβασιν ἡ ἑταιρία ἦτον ὑπόχρεως μετὰ 6 μῆνας νὰ ἀρχίσῃ τὴν ἐκκαμίνευσιν τῶν ἐκβολάδων, ὅλον τὸ 1874 θὰ περάσῃ χωρὶς νὰ δυνηθῇ νὰ ἔχῃ τὸ πλυντήριον, διότι θὰ ᾖναι ἓν κατάστημα μέγιστον, θὰ ἔχῃ μεγάλας καὶ πολυπλόκους μηχανὰς, αἵτινες γίνονται εἰς τὸ Βέλγιον, καὶ αἱ ὁποῖαι ἀφοῦ ἔλθουν ἐδῶ, ἀπαιτοῦνται ἴσως 5 μῆνες διὰ νὰ τοποθετηθῶσι· πρὸς δὲ ἀκόμη καὶ τὸ σύστημα τῶν φούρνων, τὸ ὁποῖον ἔχουν μέχρι τοῦδε ἐν Λαυρίῳ, ἀπεδείχθη ἀτελὲς, καὶ ἑπομένως καὶ τοῦτο εἶναι ἀνάγκη νὰ μεταβληθῇ. Καὶ δὲν εἶναι ἡ γνώμη αὕτη ἐδική μου, εἶναι γνώμη τῶν μᾶλλον ἐπιστημόνων, οἱ ὁποῖοι ἐπεσκέφθησαν τὸ Λαύριον, καὶ μάλιστα νομίζω, ὅτι τελευταῖον εἶναι καὶ γνώμη τοῦ τελευταίου ἐλθόντος ἐξ Ἀγγλίας κ. Ἄνστετ. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι ὅλα αὐτὰ τὰ πράγματα συντρέχουν εἰς τὸ νὰ μᾶς δώσουν τὴν βεβαιότητα, ὅτι κατὰ τὸ τρέχον ἔτος βεβαίως δὲν θὰ ἔχωμεν τὸ προϋπολογισθὲν ποσόν. Ἀλλὰ τὸ ὅτι ἐγράφη εἰς τὸν προϋπολογισμὸν 1,300,000, δὲν μοὶ φαίνεται ὅτι τοῦτο ἀποδεικνύει καμμίαν ἔλλειψιν ἢ ὀλιγωρίαν ἐκ μέρους τῆς κυβερνήσεως, διότι ἡ κυβέρνησις, προϋπολογίζουσα τὰ ἔσοδα τοῦ Κράτους καὶ ἔχουσα ἐνώπιόν της ἓν συμβόλαιον, ὑπολόγισε καὶ τοῦτο. Βεβαίως ὅμως, τὸ ποσὸν αὐτὸ δὲν θὰ ἔχωμεν κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο.

§85ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Λυποῦμαι πολὺ, κ. πρόεδρε, διότι ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Παρνασσίδος πολὺ εὐκόλως μεταβαίνει ἀπὸ τὰ ζητήματα τῆς συνήθους συζητήσεως εἰς τὰ τῆς πολιτικῆς· καὶ τοῦτο μὲ λυπεῖ, διότι ἔχει τὸ ἰδίωμα ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, ὅταν εἰσέρχηται εἰς τὸ στάδιον τῶν πολιτικῶν συζητήσεων, νὰ ᾖναι οὐκ ὀλίγον πικρός. Ἐνῷ πρόκειται περὶ ἁπλῆς τακτοποιήσεως ἑνὸς κονδυλίου τοῦ προϋπολογισμοῦ, οὐδὲ ἠγέρθη παντάπασιν κατὰ τὴν συζήτησιν αὐτὴν ἡ ὄρεξις νὰ ἐξετάσωμεν τὴν ὀρθότητα τῶν ἰδεῶν ἑκάστης τῶν μερίδων καὶ ἑκάστου τῶν βουλευτῶν κατὰ τὸ παρελθὸν, ὁ ἀξιότιμος συνάδελφός μας ἤγειρε πράγματι τὰ ζητήματα ταῦτα, καὶ σὺν τοῖς ἄλλοις εἶπεν, ὅτι ἡ κυβέρνησις πέρυσιν ἠπάτησε τὸ κοινόν.

§86ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἠπατήθη ἡ κυβέρνησις ἀπὸ τοὺς ἱδρυτάς.

§87ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Λοιπὸν κατὰ τὴν διασάφησιν τοῦ κ. Κεχαγιᾶ, ἡ κυβέρνησις ἠπατήθη ἀπὸ τοὺς ἱδρυτάς. Ἠξεύρω ὅτι μία ἑταιρία ἀπατᾷ τὴν κυβέρνησιν μεθ’ ἧς συμβάλλεται, ὅπως συνάψῃ μετ’ αὐτῆς σύμβασιν, ἡ ὁποία συμφέρει εἰς τὴν ἑταιρίαν. Ἀλλὰ σήμερον, κατὰ τὸν κ. Κεχαγιᾶν καὶ τοὺς ἄλλους, συμβαίνει τὸ ἐναντίον, ὅτι ἡ κυβέρνησις πέρυσιν ἔκαμε μίαν σύμβασιν, ἡ ὁποία ζημιοῖ τὴν ἑταιρίαν καὶ ἀπένειμεν εἰς τὴν κυβέρνησιν ἅπασαν τῆς ἐπιχειρήσεως τὴν ὠφέλειαν. Μοὶ φαίνεται ὅτι τοῦτο εἶναι τὸ λογικόν. Ὑπερπηδῶν λοιπὸν αὐτὸ τὸ πρόσκομμα, ἔρχομαι ἤδη εἰς τὴν οὐσίαν, καὶ παρατηρῶ ὅτι ἡ βιομηχανία τῶν Μεταλλουργείων τοῦ Λαυρίου ὄχι μόνον δὲν ἔφθασεν εἰς τὴν τελειότητά της ὥστε νὰ τὴν κρίνωμεν, ἀλλ’ οὔτε κἂν ἀκόμη ἤρχισε νὰ ἐργάζηται. Πρῶτον γνωρίζετε πάντες, ὅτι ἡ ἑταιρία τῶν Μεταλλουργείων εὑρέθη εἰς δύω διῃρημένη, τὸ παλαιὸν σύστημα καὶ τὸ νέον σύστημα, τὴν παλαιὰν διεύθυνσιν καὶ τὴν νέαν, τοὺς παλαιοὺς ἀνθρώπους καὶ τοὺς νέους, τὰ παλαιὰ συμφέροντα καὶ τὰ νέα. Δὲν ἠξεύρω ἐὰν αὐτὴ ἡ πάλη ἐξακολουθῇ ἀκόμη· βλέπω ὅμως ὅτι ἤρχισαν μεταῤῥυθμίσεις καὶ νεωτερισμοὶ καὶ ὑποθέτω ὅτι τὸ νέον σύστημα κατίσχυσε τοῦ παλαιοῦ. Ἐπαινῶ δὲ εἰς ἄκρον τὸν ζῆλον τῆς ἑταιρίας αὐτῆς, ἥτις ἐκ τῆς προσκλήσεως τοῦ κ. Ἄνστετ διακρινομένου ὡς ἑνὸς τῶν ἀρίστων γαιολόγων τῆς Εὐρώπης ἀποδεικνύει ὅτι ἐπιθυμεῖ πράγματι νὰ ἐργασθῇ μετὰ σοβαρότητος εἰς τὴν ἐπιχείρησιν ταύτην, διότι καὶ εἷς τῶν ὀλιγίστων ἀρίστων ἐπιστημόνων εἶναι ὁ κ. Ἄνστετ, καὶ καθ’ ἃ ἐπληροφορήθην, πολὺ ἀκριβὰ ἐπλήρωσεν ἡ ἑταιρία τὴν ἔλευσίν του, διότι νομίζω ὅτι ἔδωκεν εἰς αὐτὸν 4,000 λιρῶν κατ’ ἔτος.

§88ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. 3,000.

§89ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἡ ἐπιχείρησις λοιπὸν τῶν Μεταλλουργείων εὑρίσκεται ὅλως διόλου εἰς τὰ σπάργανα, εἰς τὰς ἀποπείρας καὶ τὰς δοκιμάς· ὁ κ. Ἄνστετ ἔφθασε πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν, ἐνησχολήθη ἀμέσως εἰς δοκιμὰς καὶ ἐργασίας. Ὅ,τι παρήχθη ἕως τώρα ἀπὸ τὴν ἡμέραν τῆς ἐνάρξεως τῶν ἐργασιῶν, εἶναι δοκιμαί. Ζήτημα εἶναι πρῶτον εἰς ποίαν ἀναλογίαν πρέπει νὰ ἀναμιχθοῦν αἱ ἐκβολάδες μὲ τὰς σκωρίας· πρᾶγμα σημαντικὸν, διότι ἡ διαφορὰ μεταξὺ σκωριῶν καὶ ἐκβολάδων εἶναι μεγίστη· αἱ μὲν σκωρίαι ἔχουν ἐλάχιστον ἄργυρον, ὅστις ἔχει τοιαύτην ἀξίαν, ὥστε μόλις καὶ μετὰ βίας καλύπτει τὰ ἔξοδα τῆς ἐξαγωγῆς του· αἱ δὲ ἐκβολάδες ἔχουν πολὺ περισσοτέραν ποσότητα ἀργύρου. Ἔπειτα διὰ νὰ ἐκκαμινεύσητε ἐπωφελῶς τὰς ἐκβολάδας καὶ νὰ φθάσετε εἰς τὰ ἀποτελέσματα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶχεν ὑπ’ ὄψιν ἡ σύμβασις, καὶ πολὺ ἀνώτερα αὐτῶν, ἀπαιτεῖται νὰ κάμετε τὴν πλύσιν τῶν ἐκβολάδων. Πρὸς τοῦτο ἀπαιτοῦνται μηχαναί· μηχαναὶ δὲν ὑπάρχουν. Σήμερον τί γίνεται; ῥίπτουν ὡς ἔτυχε τὰς ἐκβολάδας ἀναμεμιγμένας μετὰ σκωριῶν εἰς τὰς καμίνους. Αὐτὸ δὲν εἶναι τέχνη, καὶ γίνεται ἐν γνώσει, διότι δὲν ἔχουν τὰ μέσα νὰ πράξουν κατὰ τὴν τέχνην. Τώρα θέλετε ἐκ τούτου νὰ κρίνωμεν περὶ τῆς προσόδου τῶν Μεταλλουργείων τοῦ Λαυρίου; Νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ὀρθόν. Ἀλλ’ εἶπεν ὁ κ. Κεχαγιᾶς, εἶναι ὅλως δι’ ὅλου περιττὴ ἡ παρατήρησίς σας, διότι ἐὰν δὲν παραγάγῃ ἡ ἑταιρία ὅ,τι συνωμολόγησε διὰ τῆς συμβάσεως, δὲν ὑπόκειται εἰς ἄλλην ποινὴν εἰμὴ τὴν διάῤῥηξιν τοῦ συμβολαίου. Ἐν πρώτοις παρατηρῶ εἰς τὸν ἀξιότιμον βουλευτὴν, ὅτι ἐὰν ἀναγνώσῃ ἐκ νέου τὴν σύμβασιν, θέλει ἰδεῖ ὅτι διὰ πᾶσαν ἀπὸ τῆς συμβάσεως παρεκτροπὴν, ἡ ἑταιρία ὀφείλει ἀποζημίωσιν, καὶ ὅτι δεύτερον στάδιον συνεπειῶν εἶναι ἡ διάῤῥηξις τοῦ συμβολαίου· ἐὰν φέρ’ εἰπεῖν ἡ ἑταιρία, ἐνῷ ἀνέλαβε τὴν ὑποχρέωσιν νὰ συστήσῃ ἐντὸς ὡρισμένου χρόνου 6 προσέτι καμίνους, δὲν συστήσῃ αὐτὰς, δὲν ὑπάρχει συνέπεια; Ὑπάρχει βεβαίως συνέπεια ἀναλυομένη εἰς χρήματα. Θὰ μὲ εἰπῆτε, καὶ ποία εἶναι ἡ ἰδέα σας; θέλετε νὰ καταδιώξωμεν τὴν ἑταιρίαν εἰς βαθμὸν ὥστε νὰ ἐπιφέρωμεν τὴν πτώχευσίν της; Δὲν πρόκειται περὶ τούτου· ἐὰν ἔλθῃ ποτὲ τὸ ζήτημα τοῦτο, θὰ τὸ ἐξετάσωμεν· διότι δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν ὅτι εὑρισκόμεθα ἀπέναντι μιᾶς ἑταιρίας, τῆς ὁποίας σκοπὸς εἶναι ἡ κερδοσκοπία, καὶ ὅταν ἓν κράτος εὑρίσκηται ἀπέναντι τοιαύτης ἑταιρίας, πρέπει μετὰ πολλῆς προσοχῆς νὰ ἐξετάζῃ τὰ ζητήματά της. Διὰ τοῦτο νομίζω ὀρθὴν τὴν παρατήρησιν τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Κορινθίας, ὁ ὁποῖος εἶπε· φυλαχθῆτε, μήπως τυχὸν προδικάσητε. Ὁ κ. Ἄνστετ εἶναι ἄριστος, καθὼς σᾶς εἶπον πρὶν, ἀλλ’ ὡς ὑπάλληλος τῆς ἑταιρίας θὰ ἀκολουθήσῃ τὰς διαταγάς της. Ἐὰν τὸ συμφέρον τῆς ἑταιρίας ᾖναι ἐντὸς τῶν δύω ἐτῶν, κατὰ τὰ ὁποῖα ἡ σύμβασις πρέπει νὰ μένῃ ἀναλλοίωτος, νὰ παρουσιάσῃ τοιαῦτα ἀποτελέσματα, ὥστε ὅταν ἔλθῃ ὁ καιρὸς τῆς ἀναθεωρήσεως νὰ ἔχωμεν κακὰ ἐξαγόμενα, μοὶ φαίνεται ὅτι ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς θὰ ἀκολουθήσῃ τὰς διαταγὰς τῆς ἑταιρίας, διότι εἶναι ὑπάλληλός της. Διὰ τοῦτο ἡ κυβέρνησις, ἧς ὑπῆρξα πρόεδρος, ὅταν ἔμαθεν ὅτι ἔρχεται ὁ κ. Ἄνστετ, δὲν ἀνεπαύθη εἰς τοῦτο· ἀπετάθη εἰς ἕνα ἐπίσης ἐκ τῶν περιφημοτέρων τῆς τέχνης ταύτης, τὸν καθηγητὴν καὶ διευθυντὴν τῆς ἀκαδημίας τοῦ Freimberg καὶ παρεκάλεσεν αὐτὸν νὰ ἔλθῃ, διότι ὁ μὲν κ. Ἄνστετ ἤθελεν ἐργάζεσθαι κατὰ τὴν ἐπιστήμην του, ἀλλ’ ὑπείκων εἰς τὰς διαταγὰς τῆς ἑταιρίας, ὁ δὲ ἤθελεν ἐργάζεσθαι ὑπὸ τὰς διαταγὰς τῆς κυβερνήσεως, καὶ τοιουτοτρόπως θὰ ἐγείνετο μία ἐξέλεγξις, ἐξ ἧς νὰ προκύψῃ μία ἀλήθεια. Ὁ κ. Cotta ἀπήντησεν ὅτι δὲν δύναται νὰ ἔλθῃ, ἀλλ’ ὅτι ἕνα μόνον γνωρίζει ὅστις δύναι νὰ τὸν ἀντικαταστήσῃ καὶ αὐτὸς εἶναι ὁ διευθύνων τὰ βασιλικὰ μεταλλουργεῖα εἰς τὴν Βοημίαν, ὀνομαζόμενος Strippelmann, ὅτι αὐτὸς εἶναι ὁ μόνος ἄνθρωπος, τὸν ὁποῖον γνωρίζει ὡς ἀνώτερον καὶ ἑαυτοῦ εἰδικῶς διὰ τὸ ἔργον διὰ τὸ ὁποῖον προσκαλεῖται, διότι οὐ μόνον εἶναι ἐκ τῶν ἀρίστων ἐπιστημόνων, ἀλλὰ καὶ ἔχει πεῖραν, τὴν ὁποίαν ὁ ἴδιος Cotta εἶπεν ὅτι στερεῖται. Ἤλθομεν εἰς συνεννόησιν μετ’ αὐτοῦ καὶ παρεδέχθη νὰ ἔλθῃ ἐν Ἑλλάδι καὶ μάλιστα μὲ πολὺ μικρὰν ἀποζημίωσιν. Τώρα ἡ νέα κυβέρνησις τί θὰ πράξῃ δὲν ἠξεύρω· ἀλλὰ τὸ ἀνέφερον, διὰ νὰ εἴπω, ὅτι καίτοι ἔχω ἄπειρον ὑπόληψιν εἰς τὸν κ. Ἄνστετ, καίτοι βλέπω τὴν προθυμίαν τῆς ἑταιρίας νὰ δώσῃ βάσιν ἀσφαλῆ εἰς τὴν ἐπιχείρησιν, μ’ ὅλον τοῦτο νομίζω, ὅτι ἡ ἐπιχείρησις αὕτη εὑρίσκεται ἀκόμη εἰς τὰ σπάργανά της, ὅτι τὰ ἐξαγόμενα μέχρι σήμερον εἶναι ἁπλαῖ δοκιμαί, τὰς ὁποίας καὶ ἐξακολουθεῖ ἀκόμη ἡ ἑταιρία, καὶ ὅτι ἑπομένως δὲν πρέπει αὗται νὰ μᾶς ὁδηγήσουν εἰς τὸ πρακτέον. Ἐὰν τέλος πάντων ἡ ἑταιρία ἤθελεν ἀποφασίσει περὶ τοῦ συστήματος τῶν φούρνων καὶ τῶν πλυντηρίων, ἐὰν ἀμφότερα ἤθελον συστηθῆ, ἐὰν μετ’ ἀμφοτέρων ἤθελον ἐργασθῆ καὶ ἤθελον φέρει ἐξαγόμενα, τότε καὶ ἡ κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλή, ἠδύνατο νὰ ἀποφασίσῃ ὁριστικῶς. Ἀλλ’ ἐδῶ δὲν ἔχομεν τίποτε· ὁ κ. Ἄνστετ, ὡς ἐπληροφορήθην, κατεδίκασε τὸ σύστημα τῶν φούρνων· εἶπεν, ὅτι οἱ μικροὶ φοῦρνοι αὐξάνουν τὴν δαπάνην χωρὶς νὰ αὐξάνουν τὴν παραγωγήν, καὶ ἀπεφάνθη ὅτι εἶναι προτιμότεροι οἱ μεγάλοι φοῦρνοι καὶ κατ’ ἄλλο σύστημα. Δεύτερον, τοῦ ὑπεβλήθησαν τὰ σχέδια τῶν πλυντηρίων, τὰ ὁποῖα ἡ ἑταιρία παρήγγειλε διὰ τοῦ κ. Σερπιέρη εἰς Βέλγιον, καὶ αὐτὰ τὰ κατεδίκασεν ὡσαύτως, καὶ ἔμαθον μάλιστα ὅτι ἀναχωρεῖ κατεσπευσμένως εἰς Βέλγιον, ὅπως καταργήσῃ τὸ συμβόλαιον, διὰ νὰ παραγγείλῃ νέου συστήματος πλυντήρια. Δὲν ἐννοῶ ὅτι πρέπει νὰ τεθῇ ζήτημα ἐν τῇ Βουλῇ περὶ μεταβολῆς τοῦ προϋπολογισμοῦ, διότι βλέπω ὅτι δὲν ὑπάρχει λόγος ν’ ἀπομακρυνθῶμεν ἀπὸ τὸ συμβόλαιον, καὶ ὅτι τοῦτο ἐδύνατο νὰ ἐξηγηθῇ ὡς προδιάθεσις ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς πρὸς μεταῤῥύθμισιν τοῦ συμβολαίου, ἥτις νὰ ἐνθαῤῥύνῃ τὴν ἑταιρίαν.

§90ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, κ. Πρόεδρε, ὅτι δὲν εἶναι καιρὸς σήμερον νὰ ἐξετάσωμεν, οὔτε ἐὰν καλῶς ἢ κακῶς ἐσχηματίσθη ἡ ἑταιρία τῶν Μεταλλουργείων, οὔτε κατὰ πόσον θὰ ὠφελήσῃ αὑτὴν ἡ ἔλευσις τοῦ κ. Ἄνστετ ἢ ἄλλου τινὸς ὀρυκτολόγου, οὔτε ἐν γένει ποῖον θὰ ᾖναι τὸ μέλλον τῆς ἑταιρίας αὑτῆς· συμφωνῶ δὲ μὲ τὸν φίλον μου κ. Κεχαγιᾶν, ὅτι ἐὰν ἡ Βουλὴ θέλῃ νὰ ᾖναι ἐντὸς τῆς ἀληθείας, πρέπει νὰ παραδεχθῇ τὴν τροποποίησιν αὐτὴν τὴν ὁποίαν ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει ὡς πρὸς τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον κατὰ τὸ 1874 θὰ εἰσπραχθῇ ἐκ τῆς προσόδου τοῦ Λαυρίου. Τὸ μόνον ἰσχυρὸν ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον ἤκουσα ἀπὸ τὸν κ. Δεληγεώργην, εἶναι ὅτι ἐλαττόνοντες τὸ ποσὸν τῆς προσόδου ταύτης εἰς 1,300,000, ἐξασθενοῦμεν τὸ κῦρος τῆς συνθήκης, ἡ ὁποία ἐγένετο μεταξὺ δημοσίου καὶ ἑταιρίας, καὶ ὅτι ἐνόσῳ ὑπάρχει σύμβασίς τις μεταξὺ δημοσίου καὶ ἰδιωτῶν, ἐκ τῆς ὁποίας τὸ δημόσιον πρόκειται νὰ εἰσπράξῃ ὡρισμένον ποσὸν, δὲν εἶναι συγκεχωρημένον νὰ ἐλαττόνωμεν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐσόδων τὸ ποσὸν τοῦτο. Ἂς μοὶ συγχωρήσῃ ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Μεσολογγίου νὰ τῷ παρατηρήσω ὅτι καὶ ἄλλοτε, πρὸ πάντων ὅτε ἐφηρμόσθη ὁ νόμος τῆς προικοδοτήσεως, πολλὰ ποσὰ ἐβεβαιοῦντο κατ’ ἔτος, τὰ ὁποῖα τὸ δημόσιον ἐδικαιοῦτο νὰ πραγματοποιήσῃ, ὡς στηριζόμενα εἰς ἐπίσημα παραχωρητήρια, τὰ ὁποῖα ἐξεδόθησαν, καὶ εἰς χρεωλυτικὰς ὁμολογίας, τὰς ὁποίας οἱ ἀγορασταὶ τῶν γαιῶν καὶ κτημάτων ὑπέγραψαν. Καὶ μ’ ὅλα ταῦτα παρατηρῶ, ὅτι ἐκ τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον ἔπρεπε μετὰ τὴν ἔκδοσιν τῶν ὁμολογιῶν νὰ εἰσπράξῃ τὸ δημόσιον, δὲν εἰσπράττει οὔτε τὸ ⅒. Ἐγκατελείφθη τὸ σύστημα τοῦ νὰ γράφηται ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τῶν ἐσόδων ὁλόκληρον τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ἐδικαιοῦτο νὰ εἰσπράξῃ τὸ δημόσιον. Καὶ ὅμως οὐδεὶς ἰσχυρίσθη τότε, ὅτι διὰ τῆς ἐλαττώσεως αὐτῆς προσβάλλεται τὸ κῦρος τῶν ὁμολογιῶν, οὔτε ὅτι παραγράφονται τὰ δικαιώματα. Ἀλλὰ, σᾶς λέγει ὁ κ. Δεληγεώργης, ὅτι ἡ ἑταιρία, ἐὰν δὲν ἐκπληρώσῃ τοὺς ὅρους τῆς συμβάσεως, θέλει εἰσπράττει τὸ δημόσιον 2½ ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα ὑποχρεοῦται νὰ πληρώσῃ, ἡ δὲ ζημία αὕτη δὲν δύναται νὰ καλυφθῇ ὑπὸ τῆς προσόδου τοῦ Λαυρίου. Περὶ τῆς ἀποζημιώσεως ταύτης θέλει παρέλθει πολὺς καιρὸς, καὶ ἐὰν τὸ δημόσιον δικαιοῦται νὰ λάβῃ ἀποζημίωσιν, ἡ ἀποζημίωσις αὕτη θέλει ἐγγραφῆ εἰς ἓν κεφάλαιον καὶ ἄρθρον τοῦ προϋπολογισμοῦ. Διὰ τοῦτο φρονῶ, ὅτι οὐδόλως προσβάλλεται ἡ ἰσχὺς τῆς συμβάσεως, τὴν ὁποίαν τὸ δημόσιον ἔκαμε μετὰ τῆς ἑταιρίας, ἐὰν παραδεχθῶμεν τὴν πρότασιν τῆς ἐπιτροπῆς· ἀπ’ ἐναντίας, ἐὰν δὲν παραδεχθῶμεν τὴν πρότασιν ταύτην, ἡ ὁποία, ὡς διαλαμβάνει ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς, στηρίζεται εἰς τὰς πληροφορίας εἰδικῶν προσώπων, ἡ Βουλὴ δὲν θέλει εἶσθαι ἐντὸς τῆς ἀληθείας, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν ἐντὸς τοῦ 1874 νὰ εἰσπραχθῶσι πλέον τοῦ 1,300,000 δραχμῶν.

§91ΧΑΛΙΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Θέλω, κύριε Πρόεδρε, νὰ ἐξετάσω τὴν ὠφέλειαν, τὴν ὁποίαν ἠμποροῦν ν’ ἀπολαύσουν οἱ ἀγορεύσαντες ὑπὲρ τῆς ἐλαττώσεως τοῦ ποσοῦ, μὲ τὴν ζημίαν, ἥτις δύναται νὰ προκύψῃ ἐκ μιᾶς ἀκαίρου καὶ ἀτόπου συζητήσεως. Ἐὰν ἐσημειώθη ἀνώτερον ποσὸν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ἐκ τῆς προσόδου τοῦ Λαυρίου, δὲν βλέπω ποία εἶναι ἡ ζημία. Ἡ ζημία αὕτη δὲν θὰ ᾖναι ἄλλη παρὰ ζημία προϋπολογισμοῦ, προϋποθέσεως, ἐνῷ, κύριοι, ἐκ τῆς γενομένης ἤδη συζητήσεως δὲν ἔχω καμμίαν ἀμφιβολίαν, ὅτι θὰ προκύψῃ ἄλλη τις ζημία πολὺ μεγαλετέρα ἀπέναντι τῆς ζημίας, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Σωτηρόπουλος παρένειρε λίαν ἀκαταλλήλως. Ὁ κ. Σωτηρόπουλος ἔφερε τὸ παράδειγμα τῶν βεβαιωθέντων εἰσοδημάτων τοῦ δημοσίου ἐκ τῆς διαθέσεως τῶν γαιῶν, καὶ εἶπεν, ὅτι ἐκ τούτου δὲν προῆλθε καμμία βλάβη εἰς τὰ συναλλάγματα μεταξὺ δημοσίου καὶ ἰδιωτῶν. Πρῶτον, ἡ περίστασις εἶναι ὅλως διόλου ἀλλοία. Ἐνῷ πρόκειται περὶ συμφερόντων μεταξὺ κυβερνήσεως καὶ μιᾶς ἑταιρίας, οὐχὶ δὲ περὶ νομοθετήματος ἀποβλέποντος τὰ συμφέροντα τοῦ λαοῦ, ὁ κ. Σωτηρόπουλος ἐξάγει συμπέρασμα ὡς ἐξ ὁμοίων περιστάσεων. Δὲν θὰ λησμονήσῃ ὅμως ὁ κ. Σωτηρόπουλος, ὅτι διὰ νὰ θεραπευθῇ τὸ κακὸν ἐκεῖνο ἠναγκάσθη νὰ προκαλέσῃ νόμους εὐεργετικούς. Ἐὰν λοιπὸν ἡ παροῦσα συζήτησις ἔχῃ αὐτὸν τὸν σκοπὸν, τοῦ νὰ προκαλέσῃ καὶ ὑπὲρ τῆς ἑταιρίας νόμον τινὰ εὐεργετικὸν, τότε δύναμαι νὰ ἀποδεχθῶ τὸν συλλογισμὸν του.

§92ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§93ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Πρόκειται περὶ ἀκριβείας ἀριθμῶν, τίποτε ἄλλο.

§94Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Πρῶτον ἡμεῖς δὲν ἔχομεν καμμίαν σχέσιν μὲ τὴν ἑταιρίαν.

§95ΧΑΛΙΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπαναλαμβάνω λοιπὸν, ὅτι ἡ συζήτησις καὶ παράκαιρος καὶ ὅλως ἄτοπος εἶναι, καὶ ἐὰν ἡμεῖς δὲν εἴχομεν καμμίαν ἀφορμὴν παρεξηγήσεως τῶν μεταξὺ μας ἀγορεύσεων, ἠμπορεῖ ὅμως ἐκτὸς τοῦ βουλευτηρίου νὰ δοθῇ ἀφορμὴ τοιαύτης παρεξηγήσεως καὶ αἰτήσεων, αἱ ὁποῖαι ν’ ἀποβοῦν μίαν ἡμέραν ἐπιβλαβεῖς εἰς τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους· ἐνῷ, ἂν ἀφήσωμεν τὸ κονδύλιον, τὸ ὁποῖον στηρίζεται εἰς ἕν δικαιόγραφον, κατεχόμενον ὑπὸ τοῦ δημοσίου, ἤτοι εἰς μίαν σύμβασιν, ἐκ τῆς ὁποίας προκύπτει αὐτὸ τὸ ποσὸν τὸ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ σημειωθὲν, λέγω ὅτι τοῦτο καὶ σύμφωνον μὲ τὴν τάξιν τὴν ἀπαιτουμένην διὰ τὸν σχηματισμὸν τοῦ προϋπολογισμοῦ εἶναι, διότι τὰ προϋπολογιζόμενα κονδύλια πρέπει ν’ ἀποῤῥέουν ἀπὸ νόμους καὶ δικαιόγραφα, καὶ προσέτι πρέπει νὰ ἴδωμεν ἐὰν ἐκ τῆς σημειώσεως ὅλου αὐτοῦ τοῦ ποσοῦ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἠμπορεῖ νὰ προκύψῃ ζημία τις, ἐνῷ ἐκ τῆς ἐλαττώσεώς του θὰ προκύψῃ ζημία, ἂν ὄχι ἄλλη, τοὐλάχιστον ὅμως ἐκείνη τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ φοβηθῶμεν ἐκ τῶν ἀκαίρων καὶ ἀτόπων, ὡς εἶπον, ἀγορεύσεων, τὰς ὁποίας κάμνομεν. Φρονῶ λοιπὸν νὰ μείνῃ τὸ κονδύλιον ὅπως ἔχει, διότι ἡ συζήτησις εἶναι καὶ πρόωρος καὶ ἐπιζήμιος, κατ’ ἐμέ.

§96ΖΩΧΙΟΣ. Μεταξὺ τῶν πολλῶν ἀκαίρων καὶ ἀτόπων ἀγορεύσεων θὰ προσθέσω καὶ ἐγὼ τὴν ἰδικήν μου. Τὸν κ. Δεληγεώργη τὸν ἐνόησα διότι μᾶς ἔδωκε καὶ πολλὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἡ Βουλὴ ὅλως διόλου ἠγνόει· τὸν προλαλήσαντα ὅμως δὲν τὸν ἐκατάλαβα καὶ διὰ τοῦτο ἀνέβην εἰς τὸ βῆμα. Περὶ τίνος πρόκειται; Τὸν προϋπολογισμὸν, τὸ συνταγματικὸν αὐτὸ παλλάδιον, οὗ κυρία καὶ κάτοχος εἶναι ἡ Βουλὴ, θὰ τὸν ἐξετάσωμεν καὶ κατὰ τὰς δύω αὐτοῦ ὄψεις. Εἰς τὴν Εὐρώπην ἐξετάζουν πρῶτον τὰ ἔξοδα, ἐξετάζουν δηλαδὴ ὅσα θὰ δαπανήσουν ἀφεύκτως, καὶ ἂν δὲν φθάνουν τὰ ἔσοδα, ἐπιβάλλουν φόρους, μέχρις οὗ ἔλθῃ ἐξίσωσις ἐντελής. Εἰς τὴν Ἑλλάδα ὅμως ὅλα εἶναι ἀνάποδα, καὶ αὐτὸ ἀνάποδον (θόρυβος). Καὶ ἐφέτος εἶναι ἀνάποδα, καὶ πέρυσιν ἦσαν· τὸ περίεργον δὲ εἶναι, ὅτι ὄχι μόνον εἶναι ἀνάποδα, ἀλλὰ θὰ ᾖναι ἀνάποδα. Λοιπὸν εἰς τὴν Εὐρώπην κατὰ τὰ ἔξοδά των κανονίζουν τὰ ἔσοδά των. Ἡμεῖς δὲ κατ’ ἀντίστροφον τάξιν, κατὰ τὰ ἔσοδά μας ἂς κανονίσωμεν τὰ ἔξοδα. Ἀλλ’ οἱ ἀριθμοὶ τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων ἂν δὲν ᾖναι ἐντελῶς ἴσοι, τοὐλάχιστον ἂς προσεγγίζουν εἰς τὴν ἰσότητα. Ἀλλὰ τί μᾶς λέγουν; Νὰ σημειώσωμεν τὰ ποσὰ κατὰ τὴν σύμβασιν, καὶ ἂν δὲν συμπληρωθοῦν, ἀδιάφορον. Αἱ δαπάναι ὅμως στηριζόμεναι εἰς ἐξωγκωμένα ἔσοδα, θὰ αὐξήσουν. Ὁ κ. Δεληγεώργης σᾶς εἶπεν εἰλικρινῶς, ὅτι ἡ ἑταιρία εἶναι ἀκόμη εἰς τὰ σπάργανα, εἰς δοκιμάς. Δὲν εἶναι ἀληθὲς κ. Δεληγεώργη;

§97ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Καὶ εἰς τὰ σάβανα, πιστεύω.

§98ΖΩΧΙΟΣ. Πολὺ καλὰ, μεταξὺ σαβάνων καὶ σπαργάνων δὲν ὑπάρχει διαφορὰ, ἄσπρα εἶναι ὅλα. — Καὶ ὁ κύριος Σκαλιστήρης μᾶς εἶπεν ὅτι εἶναι εἰς δοκιμὰς, καὶ ὅτι ἐφέτος μέχρι τοῦ 1875 θὰ ᾖναι εἰς δοκιμάς.

§99ΚΑΤΣΙΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ δοκιμασίας.

§100ΖΩΧΙΟΣ. Μὴ σκοτίζεσαι, εὐλογημένε, διὰ τὴν λέξιν. Ναὶ καὶ εἰς δοκιμασίας· ἀλλ’ ἡ δοκιμασία ἔχει κἄτι τι πονηρόν. Ὅπωςδήποτε δὲ, τὸ ἀληθὲς εἶναι ὅτι ἡ ἑταιρία εὑρίσκεται εἰς δοκιμὰς καὶ δοκιμασίας, θὰ διαρκέσωσι δὲ αἱ δοκιμαὶ καὶ αἱ δοκιμασίαι τοὐλάχιστον καθ’ ὅλον τὸ ἔτος 1874· τουτέστιν ὅσα μᾶς ὑπεσχέθησαν δὲν θὰ τὰ εἰσπράξωμεν. Ἀφ’ οὗ δὲ αὐτὴ ἡ ἑταιρία σᾶς λέγῃ, δὲν θὰ εἰσπράξητε τόσα, πρὸς τί σεῖς ἐπιμένετε; Ἀλλὰ τὸ λέγει ἡ σύμβασις, τὸ λέγει ὁ προϋπολογισμός! Τὸ λέγει δηλαδὴ τὸ χαρτί. Ἡμεῖς σᾶς λέγομεν, οἱ ἀριθμοὶ δὲν εἶναι ἀκριβεῖς. Σεῖς δὲ ἀποκρίνεσθε· δὲν πειράζει.

§101ΧΑΛΙΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Τί δικαιώματα ἔχετε νὰ μεταβάλητε τοὺς ὅρους;

§102ΖΩΧΙΟΣ. Δὲν μεταβάλλω τοὺς ὅρους τῆς συμβάσεως.

§103ΤΙΝΕΣ. Δὲν τοὺς μεταβάλλει κανείς.

§104ΖΩΧΙΟΣ. Συζητοῦμεν τὸν προϋπολογισμόν, διὰ νὰ μεταβάλωμεν τοὺς ὅρους τῆς συμβάσεως, ἢ διὰ νὰ ἴδωμεν τί ἔχομεν καὶ τί θὰ εἰσπράξωμεν; Φοβεῖσθε τὴν ἀλήθειαν· ἡ ἀλήθεια ὅμως ἔσωσε τοὺς Ῥωμαίους μετὰ τὴν ἐν Κάνναις ὀλεθρίαν μάχην. Ὁ Ὕπατος δὲν τοὺς ἔκρυψε τὴν ἀλήθειαν, ἀλλὰ ῥητῶς πρὸς αὐτοὺς εἶπε, «Μάχῃ κεκρατήμεθα μεγάλῃ.» δηλαδὴ ἐχαντακώθημεν· ἀντέχετε νὰ ἐξακολουθήσωμεν τὸν πόλεμον; Ἄγετε. Ἐὰν δὲν ἀντέχετε, νὰ κάμωμεν εἰρήνην. Δὲν πρόκειται δὲ σήμερον ποίαν θὰ λάβῃ ἡ σύμβασις τύχην, οὔτε ἂν ᾖναι καλὴ ἢ κακὴ, ἀλλὰ πρόκειται νὰ κανονίσωμεν τὸν προϋπολογισμόν. Ἀνέλαβον δὲ καὶ ἐγὼ νὰ τὸν ἐξετάσω μετὰ τῆς ἐπιτροπῆς αὐτοῦ, ἀλλὰ μὲ ἐκυνηγοῦσαν καὶ διὰ τοῦτο ἀπεσύρθην, ἀπεχώρησα, δὲν ἔστερξα δηλαδὴ νὰ ἐργάζωμαι καὶ νὰ μὲ κυνηγοῦν.

§105ΤΙΝΕΣ. Ποῖος.

§106ΖΩΧΙΟΣ. Ποῖος μ’ ἐκυνηγοῦσε, τὸ ἠξεύρετε.

§107ΤΙΝΕΣ. Ὁ Πρόεδρος;

§108ΖΩΧΙΟΣ. Ὄχι ὁ Πρόεδρος οὗτος (δεικνύει τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς).

§109ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ κατάστασις τῶν πραγμάτων.

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε.

§111ΖΩΧΙΟΣ. Ἡ κατάστασις τῶν πραγμάτων, λέγετε, ὃ ἐστὶν ὁ Διάβολος; ἀλλὰ Διάβολος δὲν ὑπάρχει. Ὁ ἄνθρωπος ὁ φρόνιμος ἀνθίσταται κατὰ τῆς καταστάσεως τῶν πραγμάτων, καὶ ἐὰν μὲν τὴν βελτιώσῃ, ἔχει καλῶς, ἄλλως τὸν ἀναρπάζει ἡ ὀργὴ τοῦ Θεοῦ. Πρόκειται λοιπὸν περὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ, πρόκειται δηλαδὴ νὰ ἴδωμεν πόσα ἔχομεν καὶ πόσα πρέπει νὰ δαπανήσωμεν. Ὁ περυσινὸς ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔσπευδε τοὐλάχιστον νὰ κανονίσῃ πόσα ἠδύνατο νὰ εἰσπράξῃ καὶ πόσα ἔπρεπε νὰ δαπανήσῃ· ἔσπευδε δηλαδὴ νὰ ἐξισώσῃ τὸν προϋπολογισμόν. Σήμερον ὅμως μᾶς λέγουν, μὴ λαμβάνετε ὑπ’ ὄψιν τί θὰ εἰσπράξωμεν, ἀλλ’ ἐξογκώσατε ὅσον εἶναι δυνατὸν τὰς εἰσπράξεις. Μετὰ δὲ ταῦτα, πρώτη προσθήκη εἰς τὰς δαπάνας, δευτέρα προσθήκη, τρίτη προσθήκη. Κατ’ ἐμὲ, ἐὰν δεχθῆτε, κύριε Δεληγεώργη, τὴν σύμβασιν κατὰ γράμμα, ὅπως εἶπεν ὁ προλαλήσας, θὰ ἀναγκασθῆτε νὰ δεχθῆτε καὶ τοῦτο τοῦ προϋπολογισμοῦ τὸ παράρτημα, τὸ ὁποῖον οἱ ὑπουργοὶ ἔχουν φέρει.

§112ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Βλέπετε ὅτι καὶ τὸ ἓν προτείνω, καὶ τὸ ἄλλο.

§113ΖΩΧΙΟΣ. Βλέπετε τί συμβαίνει; Σεῖς προτείνετε τοῦτο, καὶ θέλετε νὰ τὸ δεχθῶμεν. Ἀλλ’ ἐὰν τὸ δεχθῶμεν, ὁ ὑπουργὸς ἔχει δίκαιον νὰ σᾶς εἴπῃ, ἔχω τόσον περίσσευμα· ἄφες με νὰ δαπανήσω.

§114ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Νὰ γείνῃ καὶ τοῦτο καὶ ἐκεῖνο.

§115ΖΩΧΙΟΣ. Ἐὰν δεχθῶμεν τὴν πρότασίν σας, θὰ μοῦ εἴπουν οἱ ὑπουργοί· κύριε Ζωχιὲ, τί ματαιολογεῖς; Ἔχομεν χρήματα· διὰ τί νὰ μὴ βοηθήσωμεν τοῦτον, ἐκεῖνον, τοὺς καλοὺς χριστιανούς; Ἀλλ’ ἐν πάσῃ εἰλικρινείᾳ μᾶς εἶπον, «Ἐφέτος μὴ περιμένετε τίποτε. Τὸ χωράφι θὰ μείνῃ ἀγεώργητον. Πολλὰ πράγματα δὲν θὰ εἰσπράξητε, διότι ἡ ἐπιχείρησις εὑρίσκεται εἰς δοκιμασίας, εἰς δοκιμάς.» Τὰ αὐτὰ δὲ λέγετε καὶ σεῖς, τὰ αὐτά λέγει καὶ ἡ ἑταιρία, ἥτις εἶναι ἀξιέπαινος κατὰ τοῦτο, εἶναι δηλαδὴ ἀξιέπαινος, διότι λέγει καθαρὰ τὴν ἀλήθειαν. Ἀλλὰ θέλετε νὰ ἐξογκώσωμεν τὰ πράγματα; Ἂς τὰ ἐξογκώσωμεν. Συμβουλευθῆτε ὅμως τὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅστις αὔριον θὰ σᾶς φέρῃ τὸ εὐχολόγιόν του, τὸ ὁποῖον ἤδη ἐτύπωσε. Τί τότε θὰ πράξετε; Θὰ σᾶς εἴπῃ, διὰ τὸν δεῖνα ἅγιον τόσα, διὰ τὸν δεῖνα τόσα, διὰ τὸν ἄλλον τόσα, καὶ οὕτω καθεξῆς. Σεῖς δὲ τί δύνασθε νὰ ἀντείπατε. Θὰ εἰπῆτε εἰς τοὺς ὑπουργοὺς, δὲν σᾶς δίδομεν, διότι δὲν ἔχομεν; Ἀλλ’ αὐτοὶ θὰ σᾶς ἀποκριθοῦν· πῶς δὲν ἔχετε; Ἰδοὺ τὸ περίσσευμα. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι πρέπει νὰ μείνωμεν ἐν τῇ ἀληθείᾳ, πρέπει δηλαδὴ νὰ ὁρίσωμεν τὰ ἔσοδα ὅσον ἔνεστιν ἀκριβῶς, ἀναλόγως δὲ πρὸς αὐτὰ ὀφείλομεν νὰ κανονίσωμεν καὶ τὰς δαπάνας μας. Ἐὰν ὁ προϋπολογισμὸς ὑποβάλλεται εἰς τὴν Βουλὴν ἁπλῶς καὶ κατὰ τύπον, ἐὰν οἱ ἀριθμοὶ αὐτοῦ δὲν ἔχουν κἀμμίαν σημασίαν, καθὼς προηγουμένως πρὸς τὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν εἶπον, ἂς προσθέσωμεν πέντε ἑκατομμύρια ὡς εἴσπραξιν ἐκ τοῦ ποιμνιακοῦ φόρου. Ἐὰν δὲ τῷ ὄντι οἱ ἀριθμοὶ δὲν ἔχουν κἀμμίαν σημασίαν, τί συνερχόμεθα ἐνταῦθα καὶ στενοχωρούμεθα καὶ κραυγάζει ὁ εἷς κατὰ τοῦ ἄλλου; Ἀφ’ οὗ οἱ ἀριθμοὶ εἶναι μηδὲν, τετέλεσται· πᾶσα συζήτησις εἶναι ματαία. Ἀλλὰ σεῖς ἐξήλθετε τοῦ προκειμένου καὶ ἐπελήφθητε τῆς συμβάσεως· ἐγὼ δὲ καὶ ἐλάλησα περὶ αὐτῆς, καὶ ἤκουσα περὶ αὐτῆς πολλὰ, ἀλλὰ δὲν κατώρθωσα νὰ ἐννοήσω τὸ κύριον αὐτῆς μέρος. Ἐπειδὴ δὲ δὲν τὸ ἐνόησα, θέλω νὰ λάβω περὶ αὐτοῦ πληροφορίας, διὰ νὰ καταβῶ ἐντεῦθεν, σοφώτερος ἀπὸ ὅ,τι ἀνέβην. Ἡ ἑταιρία αὕτη συνέστη ἐπὶ τῇ βάσει τῶν σκωριῶν ἢ ὄχι; Ἐπὶ τῇ βάσει τῶν σκωριῶν, νομίζω, ἡ ἑταιρία συνέστη, αἱ δὲ ἐκβολάδες αἱ πρὸς αὐτὴν παραχωρηθεῖσαι, εἴτε πολλαὶ ὑποτεθῶσιν εἴτε ὀλίγαι, δὲν κατελογίζοντο εἰς τῆς ἑταιρίας τὸν πλοῦτον. Ἤτοι ἡ ἑταιρία συνέστη διὰ νὰ ἐκκαμινεύσῃ τὰς σκωρίας, αἱ δὲ ἐκβολάδες ἀποτελοῦσι πλοῦτον πρόσθετον. Ὅθεν ἢ πρὸς 53 ἢ πρὸς 63 ἢ πρὸς 73 τοῖς ἑκατὸν παραχωρήθησαν, ἡ ἑταιρία δὲν ζημιοῦται, διότι αὗται εἶναι κτῆμα τοῦ δημοσίου, αὐτὸ δὲ τὰς παραχωρεῖ, ἡ δὲ ἑταιρία ἀδίκως γογγύζει. Περὶ τῶν γογγυσμῶν ὅμως τῆς ἑταιρίας ὀλίγον πρέπει νὰ φροντίζωμεν, διότι ἄλλα ἡμεῖς ἔχομεν ἔργα. Ἐν ὀλίγοις δὲ νομίζω, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς πρέπει νὰ ᾖναι ὅσον τὸ δυνατὸν ἀκριβής. Ἀπατῶνται δὲ οἱ λέγοντες, μὴ σᾶς σκανδαλίζωσιν οἱ ἀριθμοί. Ἐπίσης ἀπατῶνται καὶ οἱ διϊσχυριζόμενοι ὅτι ἐπειδὴ τοιούτους ἔχει ὅρους ἡ σύμβασις, κατ’ αὐτοὺς τοὺς ὅρους πρέπει νὰ συνταχθῇ ὁ προϋπολογισμός. Ἀλλ’ ἐὰν ἐκ τῶν ἐσφαλμένων σημειώσεων τοῦ προϋπολογισμοῦ ἄλλοι ἀποπλανηθέντες ζημιωθοῦν, τί ποιητέον; Ἡμεῖς ὀφείλομεν νὰ μείνωμεν ἐν τῇ ἀληθείᾳ, ὁδηγὸν λαβόντες ἄνθρωπον εἰδήμονα, ὅστις καὶ τὰ πράγματα γνωρίζει, καὶ δὲν ἔχομεν τὴν ἐλαχίστην ἀμφιβολίαν περὶ τῆς τιμιότητος αὐτοῦ, τὸν προτιμᾷ δὲ καὶ ὁ κύριος Δεληγεώργης, καὶ ἐγὼ τὸν ἔχω εἰς ὑπόληψιν, διότι εἶναι ἄνθρωπος γνώσεων.

§116ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν ἐνοήσαμεν, κ. Ζωχιὲ, ὅτι δὲν ἔχομεν ὅλην τὴν ἐμπιστοσύνην εἰς τὸν κ. Σκαλιστήρην· ἀλλ’ εἶναι τρεῖς, ὁ κ. Ἡπίτης, ὁ κ. Νέγρης καὶ ὁ κ. Σκαλιστήρης.

§117ΖΩΧΙΟΣ. Σεῖς ἠμπορεῖτε νὰ πρεσβεύετε τὴν τριάδα, ἐγὼ δὲ ἕνα μόνον Θεὸν νὰ λατρεύω. Περιωρίσθην δὲ εἰς μόνον τὸν ἅγιον Σκαλιστήρην, τοὺς δὲ ἄλλους δὲν τοὺς θέλω. Τί σᾶς μέλει; Σεῖς ἠμπορεῖτε νὰ ἔχετε ὑπόληψιν καὶ εἰς τοὺς τρεῖς, ἐγὼ ὄχι.

§118ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐν τούτοις εἶσθε ἀπὸ τοὺς ἁγίους Δέκα.

§119ΖΩΧΙΟΣ. Διὰ τοῦτο χθὲς, προκειμένου λόγου περὶ τῆς ἐν Κερκύρᾳ φορολογίας, τὴν ἔπαθα, διότι εἶμαι ἀπὸ τοὺς Ἁγίους Δέκα. Συμπεραίνων λοιπὸν τὸν λόγον, προτείνω νὰ μένωμεν ἐντὸς τῶν αὐστηρῶν ὅρων τῶν ἀριθμῶν· διότι ἐξερχόμενοι τῶν ἀριθμῶν, περιπίπτωμεν ἐν τῷ ψεύδει. Εἶναι δὲ δυνατὸν Βουλὴ συσκεπτομένη, συζητοῦσα περὶ ἀριθμῶν, νὰ στηρίζεται ἐπὶ τοῦ ψεύδους· ἐὰν ὅμως προτιμᾶτε τὸ ψεῦδος, ἔστω. Ἀλλὰ στηριζόμενοι ἐπὶ τοῦ ψεύδους θὰ ἔχετε ἐξαγόμενα ἐντελῶς ψευδῆ.

§120ΧΑΛΙΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ νὰ πεισθῆτε, ὅτι οὔτε φουσκωμένα, οὔτε ξεφουσκωμένα θέλομεν. Ὁ κ. Δεληγεώργης...

§121ΖΩΧΙΟΣ. Αὐτὸν τὸν ἐνόησα, σᾶς δὲν σᾶς ἐννοῶ.

§122ΧΑΛΙΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς εἶπον ὅτι ἡ ἑταιρία εἶναι ὑπόχρεως, ἐὰν δὲν ἐκπληρώσῃ τοὺς ὅρους, νὰ κάμῃ δέκα χιλιάδες τόνους, εἶναι ὑποχρεωμένη ν’ ἀποζημιώσῃ τὸ ποσόν· λοιπὸν ὁλόκληρον τὸ προϋπολογισθὲν ποσὸν πρέπει νὰ ᾖναι ἐν τῷ προϋπολογισμῷ.

§123ΖΩΧΙΟΣ. Σταθῆτε λοιπόν. Κάμετέ μου μίαν χάριν· δανείσατέ μου δέκα χιλιάδες τάλληρα· καὶ ἂν δὲν σᾶς τὰ δώσω τὸ ἐρχόμενον ἔτος, κρεμάσατέ με. Σᾶς ἀρέσει; Τί θὰ πάρετε τῆς ἑταιρίας; Τὸν σιδηρόδρομον τὸν ἄχρηστον καὶ τὰς σκωρίας; Ἐν συνόψει, ἡ ὁμιλία τοῦ κ. Δεληγεώργη σᾶς ἐπρόσθεσε γνώσεις· ἡ ὁμιλία δὲ τοῦ προλαλήσαντος μᾶς ἀφήρεσε γνώσεις. Διὰ τοῦτο καταβαίνω πολὺ ἀσοφώτερος ἀπὸ ὅ,τι ἀνέβην.

§124ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Κύριε πρόεδρε, παρακαλῶ. Δὲν πρόκειται σήμερον νὰ τροποποιήσωμεν τὴν σύμβασιν καὶ τ’ ἀποτελέσματα αὐτῆς· πρόκειται βεβαίως περὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ἐσόδου, τὸ ὁποῖον ἐλπίζομεν κατὰ πᾶσαν πιθανότητα νὰ πάρωμεν ἀπὸ τὰ Μεταλλουργεῖα τοῦ Λαυρίου. Δυστυχῶς εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ συμφωνήσω μὲ τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς, στηριζόμενος εἰς τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας καὶ ἐγὼ ἔλαβον ἀπὸ τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους τοὺς ἐπιτετραμμένους τὴν ἐπιτήρησιν καὶ τὴν διοίκησιν τῆς ἑταιρίας ἐν Λαυρίῳ· δύναμαι δὲ νὰ βεβαιώσω τὴν Βουλὴν, ὅτι ἡ κυβέρνησις θὰ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ἀκριβῆ ἐφαρμογὴν τῆς συμβάσεως, θὰ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ἀκριβῆ ἐκτέλεσιν τῶν ὑποχρεώσεων, τὰς ὁποίας ἡ ἑταιρία ἀνέλαβε διὰ τῆς συμβάσεως τόσον πρὸς τὸ δημόσιον ὅσον καὶ πρὸς τοὺς μετόχους αὐτῆς. Δὲν θὰ παραλείψῃ κἀμμίαν περίστασιν εἰς τὸ νὰ ὑποχρεώσῃ τὴν ἑταιρίαν νὰ συμμορφωθῇ μὲ τὴν σύμβασιν καὶ τὸν σχετικὸν νόμον, μολονότι καὶ αὐτὴ ἔχει τὴν ἄπειρον διάθεσιν εἰς τοῦτο, νὰ ἐκτελέσῃ δηλαδὴ τὰς ὑποχρεώσεις της. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι ὅλη αὐτὴ ἡ συζήτησις εἶναι ματαία, διὰ νὰ μὴ εἴπω καὶ ἐπιβλαβής. Παρακαλῶ ὅθεν τὴν Βουλὴν νὰ παύσῃ τὴν συζήτησιν ταύτην καὶ νὰ προσδιορίσῃ τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον μέλλομεν νὰ λάβωμεν ἀπὸ τὰ Μεταλλουργεῖα τοῦ Λαυρίου, κατὰ προσέγγισιν, εἰς 1,500,000. Ἡ ἐπιτροπὴ γνωμοδοτεῖ 1,300,000, ὁ δὲ προϋπολογισμὸς περιλαμβάνει 2,000,000.

§125ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἐπιμένετε εἰς τὴν γνώμην σας, κύριε Δεληγεώργη;

§126ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἀφοῦ λέγῃ ὁ κ. ὑπουργὸς 1,500,000, δὲν ἔχω κἀμμίαν ἀντίῤῥησιν.

§127ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει νὰ ἀφαιρεθοῦν 700,000 ἐκ τοῦ ἄρθρου 1 «Μεταλλεῖα καὶ ὀρυκτά·» ὁ κ. ὑπουργὸς προτείνει νὰ ἐλαττωθῇ μόνον κατὰ 500,000.

§128ΧΑΛΙΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Παραδέχομαι τὴν πρότασιν τοῦ κυρίου ὑπουργοῦ.

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὥστε τὸ ἄρθρον τοῦτο «Μεταλλεῖα καὶ ὀρυκτὰ,» τὸ ὁποῖον εἶναι ἐγγεγραμμένον ἐν τῷ πρϋπολογισμῷ διὰ δραχμὰς 2,932,000, θὰ γείνῃ 2,432,000.

§130ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἀντίῤῥησις δὲν ὑπάρχει ὅπως ἐτροπολογήθη.

§132ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προχωροῦμεν. Ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ δι’ ἀναστάσεως ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰ ἑξῆς κεφάλαια καὶ ἄρθρα.

Κεφ. Εʹ. Ἐκποιήσεις ἐθνικῶν κτημάτων.

Κεφ. ΣΤʹ. Διάφορα εἰσοδήματα.

Ζʹ. Ἐκκλησιαστικὰ εἰσοδήματα.

§134ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Κεφάλαιον Ηʹ. Ἔσοδα κεκλεισμένων χρήσεων.

Ἡ ἐπιτροπὴ ἔχει ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου τούτου. (Ἀναγινώσκει) τὴν ἑξῆς παρατήρησιν. «Ἡ ἐπιτροπὴ εὑρίσκει ἐξωγκωμένον τὸ ποσὸν τοῦ ἑνὸς ἑκατομμυρίου, ἀφ’ οὗ τῷ 1873 εἰσεπράχθησαν 693,000, καὶ τὸ περιορίζει εἰς 700, 000.» Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις κατὰ τῆς ἐλαττώσεως;

§135ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§136ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε ὑπουργὲ, ἔχετε ἀντίῤῥησιν;

§137ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Οὐδεμίαν.

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἑπομένως τὸ Κεφάλ. Πʹ. γίνεται δρ. 700,000.

§139Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ὑποστηρίζει κἀνεὶς τὴν πρότασιν τῆς ἐπιτροπῆς;

§140ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ὁλόκληρος ἡ ἐπιτροπή.

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κάμετε λοιπὸν ἀντίῤῥησιν σεῖς.

§142Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἐρωτῶ τὸν ὑπουργὸν, τί λέγει;

§143ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τὸ παραδέχεται.

§144ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Κύριε πρόεδρε, μὲ συγχωρεῖτε νὰ κάμω μίαν παρατήρησιν, ἥτις μὲ διέφυγε προτήτερα, ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 7 τοῦ κεφαλαίου Εʹ. «προκαταβολαὶ γαιῶν καὶ φυτειῶν.» Εἰς τὸν προϋπολογισμὸν δὲν ἐσημείωσεν ὁ ἔντιμος προκάτοχός μου κἀνὲν ποσὸν ἐκ προκαταβολῶν. Ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τῶν νόμων περὶ γαιῶν καὶ φυτειῶν θὰ εἰσπράξωμεν καὶ κατὰ τὸ ἐνεστὼς ἔτος ἀρκετὰ χρήματα ἀπὸ τὰς τοιαύτας προκαταβολὰς, διότι ἤρχισεν ἤδη ἡ δήλωσις τῶν γαιῶν ἐκ μέρους τῶν μὴ κατόχων συγχωρίων καὶ κατόπιν θὰ ἀρχίσῃ ἡ δήλωσις τῆς τρίτης κατηγορίας· ἐπίσης τῶν μὴ κατόχων ἐν γένει καθόσον ἀφορᾶ τὴν Στερεὰν Ἑλλάδα καὶ τὰς νήσους, ἐξακολουθεῖ δὲ ἡ ἐκπρόθεσμος δήλωσις ἐκ μέρους τῶν κατόχων καθόσον ἀφορᾶ τὴν Πελοπόννησον. Λοιπὸν παρακαλῶ νὰ προστεθῇ εἰς τὸ ἄρθρον 7 τοῦ Εʹ. κεφαλαίου ἓν ποσὸν τοὐλάχιστον 200,000 δραχμῶν ἐκ τῶν τοιούτων προκαταβολῶν. Ἀπορῶ δὲ πῶς τῷ ὄντι ὁ ἔντιμος προκάτοχός μου παρέλειψε τὸ τοιοῦτον ποσόν· εἶμαι ὅμως καὶ ἐγὼ κἄπως ἔνοχος, διότι δὲν ἐπρόσεξα εἰς τὴν ἀναθεώρησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§145ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν, κύριοι, ὑπάρχει ἀντίῤῥησις κατὰ τῆς προτάσεως αὐτῆς;

§146ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§147ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ ὑπαρχούσης ἀντιῤῥήσεως, προστίθενται 200,000 δραχμαὶ εἰς τὸ ἄρθρον 7 τοῦ κεφαλαίου Εʹ. «Κεφάλ. 9. Καθυστεροῦντα παρελθουσῶν χρήσεων. Ἄρθρον 1. Καθυστεροῦντα ἔσοδα τῶν χρήσεων τοῦ 1854 ἕως τοῦ 1858. Ἄρθρον 2. Καθυστεροῦντα ἔσοδα τῆς χρήσεως τοῦ 1853 καὶ τῶν πρὸ αὐτῆς 10,000.»

§148ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§149ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐτελείωσεν ὁ προϋπολογισμὸς τῶν ἐσόδων.

§150ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Κύριε πρόεδρε, συγχωρήσατέ με νὰ παρατηρήσω, ὅτι εἰς τὸ κεφάλαιον τῶν κεκλεισμένων χρήσεων εἰς τὴν σύνταξιν τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐγένετο ἐλάττωσις ἕνεκα τῆς παρατηρήσεως, ὅτι, ὅσον αὐξάνουν αἱ εἰσπράξεις τῶν παρελθουσῶν χρήσεων, τόσον τῶν κεκλεισμένων ἐλαττοῦνται· ἐγένετο δὲ ἐλάττωσις 300,000 δραχμῶν· δὲν ἠξεύρω ἂν ὁ κ. ὑπουργὸς διατελῇ ἐν γνώσει. Βλέπω δὲ ὅτι καὶ πάλιν ἀφαιροῦνται 200,000.

§151ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Πέρυσι προϋπελογίσθησαν ὡς εἰσπρακτέα ἐκ τῶν κεκλεισμένων χρήσεων 1,200,000, καὶ ἀπὸ τὸ ποσὸν αὐτὸ εἰσεπράχθησαν μόνον 696,618, τοὐτέστι κατά τι πλέον τοῦ ἡμίσεος, καὶ δὲν ἐπιμένω διὰ τοῦτο νὰ μείνῃ τὸ κονδύλιον αὐτὸ ἀπρόσβλητον· νομίζω δὲ, ὅτι τῆς ἐπιτροπῆς ἡ γνώμη προσεγγίζει πλειότερον πρὸς τὴν ἀλήθειαν.

§152ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μεταβαίνομεν εἰς τὸ νομοσχέδιον περὶ τῶν ἐσόδων. Ἐνταῦθα ἐψηφίσθη τὸ νομοσχέδιον περὶ κυρώσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων τοῦ Κράτους τῆς χρήσεως 1874 καὶ ἐγένετο δεκτὸν δι’ εἰδικῆς ἐπὶ ἑκάστου ἄρθρου καὶ ἐπὶ τοῦ συνόλου ψηφοφορίας, ἔχον ὡς ἑξῆς· «Ἄρθρον 1. Τὰ ἔσοδα τοῦ Κράτους διὰ τὴν χρῆσιν 1874 ὑπολογίζονται εἰς δραχ. τριάκοντα ἐννέα ἑκατομμύρια πεντακοσίας εἴκοσι χιλιάδας, ἀριθ. 39,520,000, κατὰ τὰ εἰδικῶς ἐνδιαλαμβανόμενα ἐν τῷ πίνακι τῶν ἐσόδων καὶ τὰ ἐν αὐτῷ προσηρτημένα ἀναλυτικὰ φύλλα. Ἄρθρον 2. Ἡ εἴσπραξις τῶν ἐν τῷ προηγουμένῳ ἄρθρῳ ἐσόδων τῆς χρήσεως 1874 θέλει ἐνεργεῖσθαι ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κειμένων νόμων.»

§153ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ (πρωθυπουργός). Πρὸς θεραπείαν τῆς δυσκολίας, ἡ ὁποία ὑπάρχει πρὸς ἐκδίκασιν τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν, ἐνόμισα ἀναγκαῖον νὰ ὑποβάλω νομοσχέδιον, ὅπερ δύναται νὰ

προλάβῃ αὐτάς. Ἔχει δὲ ὡς ἑξῆς·

«ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟΝ.

Ἄρθρον 1. Μὴ ἐμφανιζομένου τοῦ προέδρου τοῦ ἐπαρχιακοῦ συμβουλίου πρὸς ἐκδίκασιν τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν, καλεῖται ὁ τῆς αὐτῆς συνόδου ἀντιπρόεδρος, καὶ τούτου μὴ ἐμφανιζομένου, ὁ πλειονοψηφῶν μετ’ αὐτοὺς ἐπαρχιακὸς σύμβουλος. Ἄρθρον 2. Εἰς τὸν μὴ ἐμφανιζόμενον πρόεδρον, ἀντιπρόεδρον ἢ πλειονοψηφοῦντα ἐπαρχιακὸν σύμβουλον, μηδὲ ἀποχρώντως δικαιολογοῦντα τὴν μὴ ἐμφάνισίν του, ἐπιβάλλεται ὑπὸ τοῦ Νομάρχου πρόστιμον δραχμῶν 100–300. Κατὰ τῆς ἀποφάσεως τοῦ Νομάρχου δύναται νὰ γείνῃ ἔκκλησις εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ἐντὸς 5 ἡμερῶν ἀπὸ τῆς κοινοποιήσεώς της.

Δ. Γ. ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ.»

§154ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ, καὶ θὰ τεθῇ αὔριον πρῶτον εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Μεταβαίνομεν εἰς τὴν τρίτην συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐπικυρώσεως τῶν συμβάσεων.

§155ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Πρὶν ἢ ἀναγνωσθῇ τὸ νομοσχέδιον, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ παρατηρήσω, ὅτι αἱ συμβάσεις, περὶ ὧν τὸ νομοσχέδιον, κατὰ τὴν συζήτησιν δὲν ὑπέστησαν τροποποιήσεις, ἀλλὰ μόνον ἐγένοντο προτάσεις περὶ τροποποιήσεως αὐτῶν ἀπὸ δύω Τραπέζας, τὴν Ἰονικὴν καὶ τὴν Πιστωτικήν. Πρέπει λοιπὸν νὰ ὑπάρχουν συγχρόνως καὶ αὗται· δὲν ἀρκεῖ νὰ ἔχωμεν μόνον τὰς συμβάσεις· πρέπει νὰ ἠξεύρωμεν καὶ τὰς νέας προσφοράς, τὰς ὁποίας ἔκαμον.

§156ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ Ἰονικὴ Τράπεζα δὲν εἶναι συμβαλλόμενον μέρος.

§157ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὡς ἐνθυμεῖσθε, κατὰ τὴν συζήτησιν ἐκείνην πέρυσιν ὑπῆρξεν ἕνας συναγωνισμός. Τινὲς τῶν κ. βουλευτῶν ἐνόμισαν, ὅτι προσβάλλονται τὰ συμφέροντα τῆς πρώην Ἰονίου πολιτείας ἕνεκα τῶν νέων συμβάσεων· ἡ δὲ Τράπεζα ἡ Ἰονικὴ ἐνόμισεν, ὅτι προσβάλλονται τὰ ἑαυτῆς συμφέροντα. Ἡ Κυβέρνησις ἔδωκε τότε διαφόρους ἐξηγήσεις περὶ τοῦ δρόμου, ὃν αἱ διαπραγματεύσεις ἠκολούθησαν, καὶ περὶ τῶν ἀποτελεσμάτων, εἰς τὰ ὁποῖα κατέληξαν. Καὶ πρῶτον, ἡ Ἰόνιος Τράπεζα, ὡς ἐνθυμεῖσθε, ἔκαμε προτάσεις εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἡ δὲ Πιστωτικὴ ἀκούσασα τὰς προτάσεις ταύτας, ἔκαμεν ἀντιπροτάσεις, ὥστε, ὅταν μέλλῃ ἡ Βουλὴ νὰ ἀποφασίσῃ ὁριστικῶς περὶ τῶν συμβάσεων τῶν ὑπὸ συζήτησιν, πρέπει νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰς νέας αὐτὰς προτάσεις, ὅπως ἀποφανθῇ ἐν γνώσει. Ἐκτὸς τούτου, χθὲς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι ἤρχισε νέας διαπραγματεύσεις μετὰ τῆς Ἰονικῆς Τραπέζης, καὶ δεύτερον ὅτι ἐπιθυμεῖ νὰ ἀποπερατωθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν συμβάσεων καὶ ἐπέλθῃ ἀκύρωσις αὐτῶν, διότι θέλει νὰ ἔχῃ τὴν ἐλευθερίαν νὰ συνομολογήσῃ ἓν νέον δάνειον. Ἐν πρώτοις παρατηρῶ ὡς πρὸς τὸ γεγονὸς ὅτι ἤρχισαν νέαι διαπραγματεύσεις μετὰ τῆς Ἰονίου Τραπέζης, ὅτι δὲν ἔπρεπεν ὁ ὑπουργὸς εἰς τοῦτο νὰ προβῇ. Μία Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἔθηκε τὴν ὑπογραφὴν τῆς εἴς τινα σύμβασιν, δὲν συγχωρεῖται περὶ τοῦ αὐτοῦ ἀντικειμένου νὰ διαπραγματεύηται μετ’ ἄλλης ἑταιρίας. Νομίζω μάλιστα, ὅτι δὲν ἔπρεπε χθὲς ἡ Κυβέρνησις ν’ ἀποφανθῇ, ὅτι εἶναι κατὰ τῶν συμβάσεων καὶ ὅτι παρακαλεῖ τὴν Βουλὴν νὰ τὰς ἀποῤῥίψῃ. Ἡ θέσις τῶν κυβερνήσεων εἰς αὐτὰς τὰς περιστάσεις εἶναι πολὺ λεπτή, πολὺ ἐπισφαλής· ἀλλ’ ἐπειδὴ τὸ πρᾶγμα ἐῤῥέθη, καὶ ἐῤῥέθη βέβαια διὰ νὰ ἐξασκήσῃ ἐπιῤῥοήν τινα ἐπὶ τοῦ πνεύματος τῆς Βουλῆς, θὰ παρακαλέσω τὸν ὑπουργὸν νὰ μὴ μᾶς ἀφήσῃ μὲ τὴν ξηρὰν πληροφορίαν, ὅτι διαπραγματεύεται νέαν σύμβασιν, διότι αὐτὴ ἡ πληροφορία δύναται νὰ μᾶς ἀποπλανήσῃ· καὶ ὅπως ἡ περυσινὴ Κυβέρνησις πᾶν ὅ,τι διεπραγματεύετο τὸ ἔφερεν ἐν τῇ Βουλῇ, ἵνα περὶ αὐτοῦ κρίνῃ, φρονῶ, ὅτι εἶναι δίκαιον καὶ εὔλογον ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις νὰ μᾶς φωτίσῃ περὶ τῶν νέων διαπραγματεύσεών της· διότι, ἂς σκεφθῇ, δὲν πρόκειται περὶ πράγματος ἐπουσιώδους. Καί, ὡς ἐνθυμεῖσθε πάντες, αἱ συμβάσεις ἐκεῖναι ἔχουν μεγάλην σημασίαν· ἀδιάφορον δὲ εἶναι, ἂν ἐνταῦθα διαιρούμεθα εἰς δύω γνώμας, καὶ ἄλλοι μὲν ἐξ ἡμῶν νομίζουν, ὅτι τὸ σύστημα τοῦ πολλαπλοῦ τῶν Τραπεζῶν δὲν ὠφελεῖ τὴν κοινωνίαν, ἄλλοι δὲ φρονοῦσι τοὐναντίον· διότι οὐχ’ ἧττον καὶ οἱ μὲν καὶ οἱ δὲ ἔχομεν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι πρόκειται περὶ λίαν σπουδαίου πράγματος· πρῶτον, διότι πρόκειται νὰ αὐξήσῃ τὰ κεφάλαια, τὰ ὁποῖα θὰ προσφερθῶσιν εἰς τὴν ἐμπορίαν καὶ βιομηχανίαν· δεύτερον, διότι πρόκειται νὰ περιορισθῇ ὁ τόκος, καὶ τινὲς μὲν φρονοῦν, ὅτι ὁ περιορισμὸς τοῦ τόκου δὲν εἶναι ὠφέλιμος, ἄλλοι δὲ φρονοῦν τὸ ἐναντίον. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, πρόκειται ἡ Κυβέρνησις μὲ 6% νὰ ἐξασφαλίσῃ δάνεια πρὸς 9½ καὶ 8%. Τὸ ἐξαγόμενον ἑπομένως εἶναι, ὅτι ἡμεῖς οἱ ἀντιπρόσωποι χρεωστοῦμεν νὰ σκεφθῶμεν μετὰ πολλῆς περισκέψεως καὶ νὰ ἀποφασίσωμεν περὶ τούτου. Περιπλέον παρατηρῶ, ὅτι τὸ παρεμπῖπτον ζήτημα, τὸ ὁποῖον εἶναι τόσῳ πολὺ σπουδαῖον, δὲν ἔπρεπε νὰ παρεμπέσῃ, ὅπως παρενέπεσε, καὶ νὰ θεωρηθῇ ὡς ζήτημα διαβατικόν· ἀλλ’ εἰς τοῦτο δὲν ἔχω τι νὰ ἀντιτάξω.

§158ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Αἱ συμβάσεις ἐγένοντο ὑπὸ τὸν ὅρον τοῦ νὰ ὑποβληθῶσι παρὰ τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ ἀνεδέχθη τὸ ἠθικὸν πρόσωπον τῆς Κυβερνήσεως νὰ ὑποστηρίξῃ αὐτάς. Ἐννοῶ, ὅτι δυνάμεθα νὰ ἐπανέλθωμεν πάλιν εἰς τὴν συζήτησιν αὐτῶν τῶν συμβάσεων εἰς γʹ. καὶ τελευταίαν ἀνάγνωσιν, οὐδέποτε ὅμως μοὶ φαίνεται, ὅτι ἠδύνατο τὸ ὑπουργεῖον νὰ δηλώσῃ ἐκ τοῦ προτέρου, ὅτι φέρει αὐτὰς τὰς συμβάσεις εἰς γʹ. ἀνάγνωσιν, διὰ νὰ ἀποῤῥιφθῶσι. Νὰ ὑποβάλληται πρότασις περὶ συμβάσεως συναφθείσης παρὰ τῆς Κυβερνήσεως καὶ συγχρόνως νὰ ζητῆται νὰ ἀποῤῥιφθῇ, μοὶ φαίνεται, ὅτι δὲν εἶναι συγκεχωρημένον. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον αὐτὸ τὸ ὁποῖον φοβοῦμαι· φοβοῦμαι καὶ τὸν τρόπον τῆς ὑποβολῆς. Τὸ ἠθικὸν πρόσωπον τῆς κυβερνήσεως συνεβλήθη καὶ ἀνεδέχθη τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ὑποστηρίξῃ τὰς συμβάσεις αὐτὰς ἀπέναντι τῶν συμβαλλομένων. Λοιπὸν, εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ μᾶς ζητήσουν καὶ ἀποζημιώσεις, διότι ἕνεκα τῶν συμβάσεων αὐτῶν ἐνδεχόμενον νὰ ὑπεβλήθησαν εἰς ἔξοδα, καὶ νὰ ὑπέστησαν καὶ ἀποζημιώσεις.

§159ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀληθῶς ἡ θέσις ἡμῶν, ὡς κυβερνήσεως, εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο εἶναι ὀλίγον δύσκολος. Κατὰ τὰς θεωρίας, τὰς ὁποίας ἀμφότεροι οἱ προαγορεύσαντες ἀξιότιμοι συνάδελφοι ἡμῶν ὑπεστήριξαν, ἡμεῖς καὶ ὡς κυβέρνησις καὶ ὡς βουλευταὶ ἔπρεπε νὰ ἔχωμεν μίαν γνώμην ἐπὶ τοῦ προκειμένου ζητήματος. Τὴν γνώμην ταύτην τὴν ἔχομεν ἐσχηματισμένην, τὴν ἐξεφράσαμεν πέρυσι κατὰ τὴν συζήτησιν τῶν συμβάσεων, καὶ τὴν ὑπεστηρίξαμεν καὶ διὰ τοῦ λόγου μας καὶ διὰ τῆς ψήφου μας. Ἑπομένως δὲν εἶναι δυνατὸν τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν εἴχομεν, νὰ τὴν μεταβάλωμεν διότι σήμερον εἴμεθα κυβέρνησις. Ἐζητήσαμεν νὰ ἐπιληφθῇ ἡ Βουλὴ τῆς γʹ. συζητήσεως τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου καὶ συνάμα ἐξεφράσαμεν καὶ τὴν γνώμην ἡμῶν ἀδιστάκτως καὶ παρεκαλέσαμεν τὴν Βουλὴν, καὶ θὰ ἐπιμείνωμεν παρακαλοῦντες αὐτὴν, ν’ ἀποῤῥίψῃ τὰς συμβάσεις ταύτας, διότι, κατὰ τὴν ἰδέαν μας τοὐλάχιστον, δὲν θεωροῦμεν αὐτὰς συμφερούσας εἰς τὴν ἐπικράτειαν, θέλομεν δὲ νὰ ἔχωμεν τὴν ἐλευθερίαν τῆς ἐνεργείας εἰς τὰς νέας διαπραγματεύσεις, τὰς ὁποίας ἠρχίσαμεν μετὰ τῆς Ἰονικῆς Τραπέζης. Ἐπειδὴ δὲ πρέπει νὰ ἤμεθα εἰλικρινεῖς, πληροφορῶ τὴν Βουλὴν ὅτι δὲν προέβημεν εἰς αὐτὰς, καὶ δὲν ἠδυνάμεθα νὰ προβῶμεν καὶ προέλθωμεν εἰς ἓν ὁριστικὸν ἀποτέλεσμα, διότι ἔπρεπε καὶ πρέπει προηγουμένως νὰ λυθῇ τὸ ἐκκρεμὲς ζήτημα τῶν ὑπὸ συζήτησιν συμβάσεων. Θὰ ὑποστηρίξωμεν δὲ τὴν ἀπόῤῥιψιν αὐτῶν, διότι πρόκειται νὰ διαπραγματευθῇ ἡ κυβέρνησις ἕν νέον δάνειον ὑπὸ ἄλλους ὅρους, κατὰ τὴν πεποίθησίν μας πολὺ συμφερωτέρους διὰ τὴν ἐπικράτειαν, ὅπως διὰ τοῦ δανείου τούτου διαῤῥυθμίσωμεν κατὰ τὸ δυνατὸν τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τοῦ τόπου, καὶ ἐπέλθῃ τὸ τόσῳ ἐπιθυμητὸν ἰσοζύγιον εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ κράτους. Ἰδοὺ διατὶ χθὲς, ὅτε παρεκάλεσα τὸν κ. πρόεδρον τῆς Βουλῆς καὶ τὴν Βουλὴν αὐτὴν νὰ συγκατατεθῇ νὰ ἐγγραφῇ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει τὸ προκείμενον ζήτημα, εἶπον, ὅτι ἡ κυβέρνησις θὰ παρακαλέσῃ τὴν Βουλὴν νὰ ἀποῤῥίψῃ τὰς συμβάσεις ταύτας, διότι εἴχομεν καὶ ἔχομεν ἐναντίαν γνώμην. Πῶς δὲ εἶναι δυνατὸν, διότι ἐγείναμεν ὑπουργοὶ, νὰ μεταβάλωμεν τὴν γνώμην μας καὶ νὰ παραδεχθῶμεν ἐκείνην, τὴν ὁποίαν πέρυσιν ἐπολεμήσαμεν; Εἶναι βεβαίως ἀληθὲς, ὅτι ἡ κυβέρνησις ὡς ἠθικὸν πρόσωπον δὲν δύναται νὰ ἀνατρέψῃ τὰς πράξεις τῆς προκατόχου κυβερνήσεως, ὑπάρχουσιν ὅμως καὶ περιστάσεις ἐξαιρετικαὶ, καὶ εἰς τὰς ἐξαιρετικὰς ταύτας περιστάσεις ὑπάγεται τὸ προκείμενον ζήτημα, καθ’ ἃς ἡ διάδοχος κυβέρνησις δὲν ὀφείλει τυφλῶς νὰ ὑποστηρίζῃ τὰς πράξεις τῆς προκατόχου. Κατὰ τὴν συζήτησιν θὰ κάμω γνωστὸν εἰς τὴν Βουλὴν ὑπὸ ποίους ὅρους διαπραγματευόμεθα τὸ δάνειον, ὅπως κρίνῃ καὶ ἡ Βουλὴ ἐὰν συμφέρῃ ἢ δὲν συμφέρῃ εἰς τὴν ἐπικράτειαν ἡ συνομολόγησις τοῦ τοιούτου δανείου ὑπὸ τοιούτους ὅρους. Δὲν ἔχω δὲ δυσκολίαν νὰ παραδεχθῶ τὴν ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου διὰ τὴν αὔριον, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. πρόεδρον τῆς Βουλῆς νὰ διατάξῃ νὰ τυπωθῶσιν αἱ προτάσεις τῆς Ἰονικῆς Τραπέζης καὶ διανεμηθῶσι σήμερον τὸ ἑσπέρας, ὥστε ν’ ἀρχίσῃ ἡ συζήτησις εἰς τὴν αὐριανὴν συνεδρίασιν· διότι, ἐὰν ὑπῆρχεν ὥριμος ὁ προϋπολογισμὸς τῶν ἐξόδων πρὸς συζήτησιν, ἠθέλαμεν παρακαλέσει τὴν Βουλὴν νὰ προτάξῃ αὐτὸν, ἀλλ’ ἐπειδὴ δὲν θὰ ἔχωμεν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων, διότι ἡ ἔκθεσις δὲν ὑπεβλήθη, δυνάμεθα αὔριον νὰ προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ προκειμένου ζητήματος. Ἂν δὲ τὸ ζήτημα τοῦτο δὲν τελειώσῃ καὶ ἐν τῷ μεταξὺ ὑποβληθῇ ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐπιτροπῆς καὶ καταστῇ ὥριμος πρὸς συζήτησιν ὁ προϋπολογισμὸς, θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ διακόψῃ τὴν συζήτησιν τοῦ περὶ τῶν συμβάσεων νομοσχεδίου, ἵνα ἐπιληφθῇ τῆς τοῦ προϋπολογισμοῦ συζητήσεως.

§160Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὅσοι πέρυσι δὲν ἦσαν μέλη τῆς Βουλῆς, ὅτε συνεζητεῖτο τὸ περὶ Τραπεζῶν, ἔχουν ἀνάγκην νὰ λάβουν ὑπ’ ὄψιν τοὺς νόμους.

§161ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ διατάξω νὰ διανεμηθῶσιν.

§162ΔΡΟΣΟΣ. Ἔχετε δυσκολίαν, κ. ὑπουργὲ, νὰ μᾶς ἀναγνώσητε ἀπὸ σήμερον τὰς νέας προτάσεις τῆς Ἰονικῆς Τραπέζης;

§163ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἰδοὺ, κύριοι, αἱ νέαι προτάσεις, αἵτινες ἔδωκαν ἀφορμὴν εἰς τὴν ἔναρξιν τῶν διαπραγματεύσεων. (Τὰς ἀναγινώσκει). «Προτάσεις Ἰονίου Τραπέζης. 1. Ἡ Ἰόνιος Τράπεζα θέλει καταστῆ ἀνώνυμος Ἑλληνικὴ Τράπεζα, ἔχουσα τὴν ἕδραν αὑτῆς ἐν Ἀθήναις. Τὸ ἑταιρικὸν συμβόλαιον θέλει συνομολογηθῆ κατὰ τοὺς τύπους καὶ ὁρισμοὺς τῶν ἑλληνικῶν νόμων καὶ ἐγκριθῆ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως. Διὰ τοῦ καταστατικοῦ συμβολαίου θέλει ληφθῆ πᾶσα κατάλληλος πρόνοια, ὅπως ἡ διοίκησις τῶν συμφερόντων τῆς ἑταιρίας ἐνασκῆται ὑπὸ τῶν ἐκλεγομένων ὑπὸ τῶν μετόχων τῆς ἑταιρίας προσώπων καὶ ὑπὸ τὴν ἐξέλεγξιν αὐτῶν. 2. Ἡ Κυβέρνησις θέλει ἔχει τὸ δικαίωμα τοῦ διορίζειν παρὰ τῇ Ἰονίῳ Τραπέζῃ Βασιλικὸν ἐπίτροπον. Ὁ ἐπίτροπος οὗτος θέλει ἐνασκῆ ἐν ὀνόματι τῆς Κυβερνήσεως τὴν ἐπιτήρησιν, ἣν ἐνασκεῖ ὁ Βασιλ. ἐπίτροπος παρὰ τῇ Ἐθνικῇ Τραπέζῃ. 3. Ἡ Ἰόνιος Τράπεζα θὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα δι’ ἑνὸς τῶν ἐν ταῖς Ἰονίοις νήσοις καταστημάτων της νὰ ἐκδίδῃ τραπεζικὰ γραμμάτια πληρωτέα ἐν ὄψει εἰς τὸν κομιστὴν, ἐπὶ τοῖς ἀκολούθοις ὅροις· ά.) Τὰ τραπεζικὰ γραμμάτια τῆς Ἰονίου Τραπέζης θέλουν κυκλοφορεῖ εἰς τὰς νήσους, αἵτινες ἀπετέλουν τὸ πρώην Ἰόνιον Κράτος, καὶ θέλουν εἶναι δεκτὰ παρὰ τοῖς τελωνείοις τῶν νήσων ἐκείνων ἀντὶ χρημάτων. βʹ.) Τὸ δικαίωμα τῆς ἐκδόσεως τραπεζικῶν γραμματίων δὲν θέλει χορηγηθῆ εἰς οὐδεμίαν ἄλλην ἑταιρίαν, καθόσον ἀφορᾷ τὰς Ἰονίους νήσους, διὰ τὸ διάστημα ἐτῶν εἴκοσι πέντε, ἀρχομένων ἀπὸ τῆς ἐγκρίσεως τοῦ νέου αὐτῆς καταστατικοῦ. γʹ.) Τὰ ἐκδιδόμενα γραμμάτια δὲν δύνανται νὰ ὦσιν ἐλάσσονος ἀξίας ἕκαστον τῶν δέκα δραχμῶν. δʹ.) Ἡ ἑταιρία θὰ ᾖναι ὑποχρεωμένη νὰ ἔχῃ εἰς τὰ ταμεῖά της μεταλλικὸν ἴσον τοῦ τρίτου τῆς ἀξίας τῶν κυκλοφορούντων γραμματίων. 4. Ἡ Ἰόνιος Τράπεζα ὑποχρεοῦται, ά.) Ν’ αὐξήσῃ ἐντὸς ἑνὸς ἔτους τὸ μετοχικὸν κεφάλαιον αὑτῆς μέχρι δέκα ἑκατομμυρίων δραχμῶν, δύναται δὲ κατόπιν ν’ αὐξήσῃ αὐτό, ἐὰν θέλῃ, καὶ μέχρις 20 ἑκατομμυρίων. βʹ.) Νὰ χορηγήσῃ ἐν ταῖς Ἰονίοις νήσοις τὸ ποσὸν πέντε ἑκατομμυρίων εἰς ἐνυπόθηκα δάνεια, ἐξ ὧν τὰ μὲν 3,500,000 εἰς ἁπλᾶ ἐνυπόθηκα ἢ χρεωλυτικὰ ἐπὶ ἐτησίῳ τόκῳ 6%· τὰ δὲ 1,500,000 ἀποκλειστικῶς εἰς ἀγροτικὰ χρεωλυτικὰ ἐνυπόθηκα δάνεια ἐπὶ ἐτησίῳ τόκῳ 5%. Τὸ ποσὸν τοῦτο τῶν ἐνυποθήκων δανείων, συμπεριλαμβανομένων καὶ τῶν ἀγροτικῶν, αὐξάνει ἀναλόγως τῆς αὐξήσεως τοῦ μετοχικοῦ κεφαλαίου, ἅμα τοῦτο ὑπερβῇ τὰ 10 ἑκατομμύρια Οἱ ὀφειλέται θέλουσιν ἔχει τὸ δικαίωμα τῆς ἐξοφλήσεως τοῦ χρέους αὐτῶν διὰ χρεωλυσίου ἐπὶ εἴκοσι τρία ἔτη. Ἡ χορήγησις τοῦ ἀνωτέρου ποσοῦ θέλει γείνει ὑπὸ τῆς Τραπέζης ἐντὸς διετίας· ἀλλ’ ἡ Τράπεζα δύναται νὰ μετατρέψῃ καὶ ἐκ τῶν ὑπαρχόντων παρ’ αὑτῇ δανείων εἰς χρεωλυτικὰ δάνεια. γʹ.) Τὰ ἐνυπόθηκα δάνεια δύνανται νὰ ὦσι καὶ εἰς ἀνοικτὸν λογαριασμόν. 5. Ἡ Ἰόνιος Τράπεζα ὑποχρεοῦται ν’ ἀνοίξῃ εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν ἐν ταῖς Ἰονίοις νήσοις τοκοφόρον λογαριασμὸν μέχρι τοῦ ⅓ τοῦ κεφαλαίου αὑτῆς. Ἀπέναντι τοῦ λογαριασμοῦ τούτου ἡ Ἰόνιος Τράπεζα θέλει παραλαμβάνει εἰς τὰ ταμεῖά της ὅλας τὰς ἐν ταῖς Ἰονίοις νήσοις εἰσπράξεις τοῦ δημοσίου, αἵτινες θέλουσιν εἶσθαι πάντοτε εἰς τὴν διάθεσιν τῆς Κυβερνήσεως ὡς καὶ τὸ ἀνωτέρω ποσόν. Ὁ τοκοφόρος λογαριασμὸς θέλει ἀποφέρει τῇ μὲν Τραπέζῃ τόκον 6%, τῇ δὲ Κυβερνήσει 4% ἐπὶ παντὸς περισσεύματος. Ἡ Ἰόνιος Τράπεζα ὑποχρεοῦται εἰς τὴν τήρησιν τοῦ ἄρθρου τούτου τῶν ὑποχρεώσεών της καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τῆς διαρκείας τοῦ ἀποκλειστικοῦ προνομίου της, ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις δύναται ἑκάστοτε νὰ ἀποχωρήσῃ, ἀφοῦ ἐξοφλήσῃ τὸν τοκοφόρον λογαριασμόν. 6. Σύμβασις ἐπὶ τῶν προμνησθέντων ὅρων θέλει συνομολογηθῆ μεταξὺ τῆς Ἑλληνικῆς κυβερνήσεως καὶ ἐμοῦ, ἥτις θέλει καταστῆ ὑποχρεωτικὴ ἅμα μετὰ τὴν κύρωσιν αὐτῆς ὑπὸ τῆς Βουλῆς. Ὑποβάλλων, κύριε ὑπουργὲ, τὰς προτάσεις ταύτας ἐνώπιον ὑμῶν, παρακαλῶ ὑμᾶς ὅπως λάβητε αὐτὰς ὑπὸ ἐμβριθῆ σκέψιν καὶ μοὶ γνωστοποιήσητε τὰς ἀποφάσεις τῆς σεβαστῆς κυβερνήσεως. Διατελῶ μετὰ σεβασμοῦ εὐπειθέστατος Ὁ γενικὸς διαχειριστὴς τῆς Ἰονίου Τραπέζης.

Κ. Λ. Β. ΜΕΡΛΙΝ.»

Αὗται εἶναι αἱ προτάσεις, αἵτινες ἔδωκαν χώραν εἰς τὰς διαπραγματεύσεις. Κατὰ τὴν προκαταρκτικὴν διαπραγμάτευσιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμον μετὰ τοῦ Διευθυντοῦ κυρίου Μέρλιν, ἔκαμον ἀντιπροτάσεις εἰς τὴν Ἰόνιον Τράπεζαν, ὅπως καταστήσω αὐτὰς ἐπωφελεστέρας τόσον εἰς τὴν πρώην Ἰόνιον πολιτείαν, ὅσον καὶ διὰ τὸ δημόσιον, καὶ ὅπως παρετήρησα, ὑπῆρχεν ἡ πρόθεσις ἐκ μέρους τοῦ Διευθυντοῦ κ. Μέρλιν νὰ δεχθῇ τὰς ἀντιπροτάσεις, τὰς ὁποίας ἐκάμαμεν καὶ ἔχομεν σκοπὸν νὰ ὑποστηρίξωμεν κατὰ τὴν ὁριστικὴν διαπραγμάτευσιν τῆς συμβάσεως μετὰ τῆς Ἰονικῆς Τραπέζης.

§164ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Παρακαλῶ, τὸ ἐπίσημον αὐτὸ ἔγγραφον νὰ τυπωθῇ.

§165ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ἐπέλθῃ ἀλλοίωσις.

§166ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Θέλομεν νὰ ἠξεύρωμεν τί προσφέρουν;

§167ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἰδοὺ τὶ ἐπρότεινα προκαταρκτικῶς εἰς τὴν Ἰόνιον τράπεζαν· Πρῶτον, τὰ τραπεζικὰ γραμμάτια θὰ ᾖναι πληρωτέα ἐν ὄψει, κατὰ τὰς προτάσεις· προσθέτει ἡ κυβέρνησις «Ἐν Ἑπτανήσῳ». Δεύτερον, ἡ κυβέρνησις ἐπρότεινεν ὅτι ἡ Ἰόνιος Τράπεζα ὀφείλει νὰ συστήσῃ ὑποκαταστήματα εἰς ὅλας τὰς νήσους τῆς πρώην Ἰονίου πολιτείας, καὶ ὁ Διευθυντὴς κ. Μέρλιν δὲν ἔκαμε παρατήρησίν τινα κατὰ τῆς προτάσεώς μας ταύτης. Τρίτον· ἐπειδὴ ἡ τράπεζα προτείνει ὅτι τὰ ἐκδιδόμενα γραμμάτια δὲν δύνανται νὰ ᾖναι ἐλάσσονος ἀξίας ἕκαστον τῶν δέκα δραχμῶν, ἐπρότεινα τῷ κ. Μέρλιν ὅτι πρέπει νὰ ὁρισθῇ ἡ ἀξία τῶν γραμματίων εἰς 500, 100, 50, 25 καὶ 10 δραχμὰς, ἀλλὰ τὸ ποσὸν τῶν δέκα δραχμῶν γραμματίων δὲν θὰ ᾖναι ἀνώτερον τοῦ 1½ ἑκατομμυρίου. Τέταρτον, ἐπρότεινεν ἡ κυβέρνησις εἰς τὸν κ. Μέρλιν, ὅστις τὸ ἀπεδέχθη, ὅτι ὀφείλει ἡ Ἰόνιος Τράπεζα νὰ αὐξήσῃ ἐντὸς ἑνὸς ἔτους τὸ μετοχικὸν πραγματικὸν κεφάλαιον αὑτῆς, δηλαδὴ οὐχὶ ἁπλῶς τὸ μετοχικὸν, ἀλλὰ τὸ πραγματικὸν, εἰς 10,000,000 δραχμῶν. Πέμπτον, ἐπρότεινεν ἡ κυβέρνησις εἰς τὴν Ἰόνιον Τράπεζαν ὅτι πρέπει νὰ προσδιορισθῇ ὁ ἀνώτατος ὅρος τοῦ τόκου, μὲ τὸν ὁποῖον θὰ γίνωνται τὰ δάνεια ἐν Ἑπτανήσῳ, διότι εἰς τὰς προτάσεις προσδιορίζει μόνον τὸν τόκον τῶν 3,500,000 πρὸς 6%, καὶ πρὸς 5% διὰ τὸ 1½ ἑκατομμύριον. Ἡ κυβέρνησις ἐπρότεινε νὰ προσδιορισθῇ ὁ τόκος καὶ τῶν ἄλλων δανείων κατ’ ἀνώτερον ὅρον εἰς 8% ὅπως εἶναι καὶ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης· Ἐπρότεινε προσέτι ἡ κυβέρνησις ὅτι εἰς τὸ ποσὸν τῶν 5,000,000, τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ διατεθῶσι διὰ τοὺς ἀγρότας, δὲν θὰ συμπεριληφθῶσι τὰ παλαιὰ δάνεια, ἂν θελήσωσι νὰ τὰ ἀνανεώσωσι. Λέγουν αἱ προτάσεις, «ἡ χορήγησις τοῦ ἀνωτέρω ποσοῦ (δηλαδὴ τῶν 5,000,000) θέλει γείνει ὑπὸ τῆς Τραπέζης ἐντὸς διετίας· ἀλλ’ ἡ Τράπεζα δύναται νὰ μετατρέψῃ καὶ ἐκ τῶν ὑπαρχόντων παρ’ αὐτῇ δανείων εἰς χρεωλυτικὰ δάνεια.» Τὰ παλαιὰ λοιπὸν δάνεια, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ μετατραπῶσιν εἰς χρεωλυτικά, δὲν περιλαμβάνονται εἰς τὸ ποσὸν τῶν 5,000,000, τὰ ὁποῖα ὀφείλει ἡ Ἰόνιον Τράπεζα νὰ διαθέσῃ ὑπὲρ τῶν ἀγροτῶν ἐν Ἑπτανήσῳ ἐντὸς διετίας εἰς χρήματα τοῖς μετρητοῖς. Ἐπρότεινε προσέτι ἡ κυβέρνησις, ὅτι ἀντὶ τοῦ ὅρου τῶν προτάσεων, καθ’ ὃν «ὁ τοκοφόρος λογαριασμὸς θέλει ἀποφέρει τῇ μὲν Τραπέζῃ τόκον 6%, τῇ δὲ κυβερνήσει 4% ἐπὶ παντὸς περισσεύματος», νὰ λαμβάνῃ καὶ ἡ κυβέρνησις διὰ τὸ τυχὸν περίσσευμα τὸν αὐτὸν τόκον τῶν 6%, τὸν ὁποῖον θὰ λαμβάνῃ καὶ ἡ Τράπεζα, τὸ ὁποῖον καὶ αὐτὸ ἀπεδέχθη ὁ κ. Μέρλιν. Ἐπρότεινε προσέτι ἡ κυβέρνησις εἰς τὴν Ἰόνιον Τράπεζα, συμφώνως πρὸς τὰ ἰσχύοντα καὶ ὡς πρὸς τὴν ἐνταῦθα Ἐθνικὴν Τράπεζαν ὅτι «τὸ μεταλλικὸν ἐναποταμίευμα δὲν πρέπει νὰ ᾖναι ποτὲ ὀλιγώτερον τοῦ ἑνὸς τρίτου τοῦ εἰς ἐμφάνισιν ἀπαιτητοῦ παθητικοῦ αὑτῆς, συγκειμένου ἐκ τραπεζικῶν γραμματίων καὶ ἀνοικτοῦ λογαριασμοῦ εἰς ἄτοκον κατάθεσιν. Ἡ δὲ διαφορὰ μεταξὺ τοῦ μεταλλικοῦ καὶ τοῦ ποσοῦ τῶν εἰς κυκλοφορίαν τραπεζικῶν γραμματίων δὲν δύναται νὰ ὑπερβαίνῃ τὸ μεταλλικὸν πραγματικὸν κεφάλαιον τῆς τραπέζης καὶ τὸ ἀποθεματικόν.» Αὐταὶ εἶναι, κύριοι, αἱ λεπτομέρειαι, αἱ ὁποῖαι θέλουν ἀναπτυχθῆ κατὰ τὴν συζήτησιν, ἐὰν πράγματι συνομολογηθῇ ἡ σύμβασις αὕτη καὶ ἔλθῃ ὑπὸ συζήτησιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Λοιπὸν βλέπετε ὅτι αἱ προτάσεις αὗται αἵτινες ὑπεβλήθησαν εἰς τὴν κυβέρνησιν, δὲν θὰ μείνωσιν ὅπως ἔχουν, διότι θὰ ὑποστῶσι σπουδαίαν ἀλλοίωσιν κατὰ τὰς ὁριστικὰς διαπραγματεύσεις, ἂν γείνωσι τοιαῦται, καὶ διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ τυπωθῶσι, διότι δὲν εἶναι προτάσεις ὁριστικαί· λίαν πιθανὸν δὲ ἡ κυβέρνησις νὰ ἐπιφέρῃ καὶ ἄλλας τροποποιήσεις διὰ τὸ συμφέρον τῆς πρώην Ἰονίου πολιτείας, ἣν κυρίως ἀφορᾷ ἡ μετὰ τῆς Ἰονίου Τραπέζης σύμβασις, καὶ τοῦ Δημοσίου.

§168ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Αἱ προτάσεις τοῦ κ. Μέρλιν ἐννοῶ νὰ τυπωθῶσι.

§169ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς εἶπον, ὅτι ὑφίστανται αἱ διαπραγματεύσεις, ἢ μᾶλλον δὲν ἤρξαντο αἱ ὁριστικαὶ καὶ ἐπίσημοι διαπραγματεύσεις.

§170ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν πειράζει, νὰ τυπωθῶσιν αἱ προτάσεις αὗται.

§171ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂν ἡ Βουλὴ νομίζῃ, ὅτι πρέπει νὰ τυπωθῶσι, δὲν ἔχω κἀμμίαν ἀντίῤῥησιν.

§172ΛΟΥΝΤΖΗΣ. Τὰς τροποποιήσεις αὐτὰς, τὰς ὁποίας προτείνετε, ὁ Διευθυντὴς τὰς ἀποδέχεται;

§173ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα, τοὐλάχιστον αὐτὸ ἐννόησα, κατὰ τὰς μετὰ τοῦ κ. Μέρλεν συνδιαλέξεις μου.

§174ΠΥΛΑΡΙΝΟΣ. Δὲν πρόκειται νὰ φέρωμεν κἀμμίαν μεταβολὴν μήτε ἐπὶ τῶν προτάσεων τῆς ἑταιρίας, μήτε ἐπὶ τῶν προτάσεων τῆς Κυβερνήσεως, καθ’ ὅσον δὲν εἶναι καὶ εὔθετος ἡ εὐκαιρία· ἀλλὰ πρὸ ὀλίγου εἴπετε, κ. ὑπουργὲ, ὅτι ἔγεινεν ἀνανέωσις τῶν διαπραγματεύσεων, καὶ φαίνεται, ὅτι δὲν ἔχομεν ὁριστικὸν ἀποτέλεσμα, ὥστε ὅσοι ἦσαν διατεθειμένοι νὰ ψηφίσωσι τὰς συμβάσεις, ἐννοεῖται βεβαίως ὅτι δὲν δύνανται νὰ προβῶσιν εἰς τὴν ἀπόῤῥιψιν αὐτῶν, ἐὰν δὲν ἔχουν ὄχι μόνον διαπραγματεύσεις, ἀλλὰ τελικὸν ἀποτέλεσμα. Τοὐλάχιστον καθ’ ὅσον ἀφορᾷ ἐμὲ, βεβαίως δὲν δύναμαι νὰ δώσω ψῆφον ἐν ὅσῳ δὲν ἔχω ἓν τέλειον ἀποτέλεσμα ἐνώπιόν μας. Ἐν ἄλλαις λέξεσι νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἤθελε κάμει καλλίτερα, νὰ προχωρήσῃ εἰς τὰς διαπραγματεύσεις, νὰ φέρῃ ἓν ἀποτέλεσμα, νὰ τὸ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλήν.

§175ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπαντῶ εἰς τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν δύναται νὰ προβῇ εἰς συνομολόγησιν συμβάσεώς τινος πρὶν ἡ Βουλὴ ἀποφανθῇ ὁριστικῶς ἐπὶ τῶν συμβάσεων, τὰς ὁποίας ἡ Κυβέρνησις ὑπέβαλε πέρυσιν εἰς τὴν κύρωσιν αὐτῆς.

§176ΖΩΧΙΟΣ. Μὲ ἀφίνεις, κύριε Πρόεδρε, νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις, πρὸς παρηγορίαν τοῦ συναδέλφου μας;

§177ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε.

§178ΖΩΧΙΟΣ. Κατὰ τὸν ἔντιμον συνάδελφόν μας, τὸν προλαλήσαντα, ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ ἄλλη σύμβασις, πρέπει νὰ παραδεχθῶμεν τὴν τῆς Πιστωτικῆς Τραπέζης. Ἐὰν ὅμως ἡ σύμβασις τῆς Πιστωτικῆς Τραπέζης εἶναι κακὴ καὶ ψυχρὴ, καὶ ἐὰν δὲν ἔχωμεν ἄλλην, πρέπει νὰ τὴν δεχθῶμεν; Ἔχω μίαν κακὴν γυναῖκα· ἐὰν δὲν εὕρω ἄλλην, νὰ μὴ τὴν ἀφήσω; Ἐγὼ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ τὴν ἀφήσω, διότι εἶναι κακή! (γέλως). Ἐὰν μᾶς προτείνεται μία Τράπεζα καὶ ᾖναι κακὴ, πρέπει νὰ τὴν δεχθῶμεν; Ἡ κακὴ εἶναι ἀπαράδεκτος. Ποῖος δὲ δύναται νὰ συνάψῃ δεύτερον γάμον, ἂν δὲν διαλύσῃ τὸν πρῶτον; Πρὶν λύσωμεν τὰς χεῖρας τῆς Κυβερνήσεως, πῶς ἠμποροῦμεν νὰ προχωρήσωμεν εἰς ἄλλας διαπραγματεύσεις; Ἐγὼ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἐξοφλήσωμεν μὲ τὴν Πιστωτικὴν, ἡ ὁποία κατ’ ἐμὲ, τὸν Ἑπτανήσιον, εἶναι κακὸς δαίμων. Πρέπει δὲ νὰ παραδεχθῶμεν τὴν πρότασιν τῆς Κυβερνήσεως, ἥτις σᾶς λέγει, δεῦτε νὰ συζητήσωμεν τὰ τῆς Πιστωτικῆς καὶ ἂν μὲ ἐλευθερώσητε, προβαίνω εἰς ἄλλας συμβάσεις, ἄλλως δὲν δύναμαι νὰ προβῶ.

§179ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ὅσοι, κύριοι, ἐζήτησαν προηγουμένως νὰ μάθωσι τοὺς ὅρους, ὑπὸ τοὺς ὁποίους πρόκειται νὰ συναφθῇ σύμβασις μετὰ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Ἰονικῆς Τραπέζης, ἐμπνέονται ἀπὸ μίαν ἰδέαν, ἀπὸ μίαν ὑποψίαν μὴ τυχὸν ἀποῤῥιφθῇ ἡ σύμβασις μεταξὺ τῆς Πιστωτικῆς καὶ τῆς Κυβερνήσεως, καὶ τότε ἡ Ἰονικὴ Τράπεζα μετὰ τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἠδύνατο νὰ φθάσῃ εἰς ἓν ἀποτέλεσμα. Νομίζω, ὅτι αὐτὸς εἶναι ὁ φόβος, τὸν ὁποῖον ἐξέφρασαν...

§180ΠΥΛΑΡΙΝΟΣ. Ὄχι.

§181ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Λοιπὸν, τί θέλετε νὰ κάμητε τὴν σύγκρισιν μεταξὺ τῶν προτάσεων τῆς Πιστωτικῆς καὶ τῆς Ἰονικῆς, ὅταν δὲν ἔχετε αὐτὸν τὸν φόβον; Φρονῶ, ὅτι ὁ ἐλάχιστος δισταγμὸς δὲν πρέπει νὰ ὑπάρχῃ, ὄχι διότι πρέπει νὰ ἀποδίδωμεν καλὴν πίστιν εἰς τὰς προτάσεις τῆς Ἰονικῆς Τραπέζης, ἀλλὰ καὶ δι’ ἄλλους λόγους. Ἡ Ἰονικὴ Τράπεζα ἐζήτησε πέρυσι τὸ προνόμιον ἐν Ἑπτανήσῳ, ἀλλὰ ἡ Κυβέρνησις δὲν ἦλθεν εἰς ἓν ἀποτέλεσμα· καὶ σήμερον πάλιν ζητεῖ τὸ προνόμιον ὑπὸ ὅρους τινάς. Τὸ προνόμιον εἶναι δικαίωμα τῆς Κυβερνήσεως, ἐννοεῖται καὶ τῆς Βουλῆς· ἑπομένως ὁ ἐλάχιστος δισταγμὸς δὲν πρέπει νὰ ὑπάρχῃ διότι δὲν χωρηγοῦμεν τὸ προνόμιον, τὸ ὁποῖον ζητεῖ, παρὰ ὑπὸ ὅρους, τοὺς ὁποίους θὰ ἐγκρίνῃ συμφέροντας τόσον ἡ Βουλὴ, ὅσον καὶ ἡ Κυβέρνησις. Ὥστε ἐὰν τυχὸν ἀποῤῥίψωμεν τὰς συμβάσεις, δὲν ἔχομεν νὰ χάσωμεν τίποτε, διότι δὲν χορηγοῦμεν τὸ ἀποκλειστικὸν προνόμιον, παρὰ ὑπ’ αὐτοὺς καὶ μόνους τοὺς ὅρους.

§182ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ἐνόμισα, ὅτι ἡ κυβέρνησις πρέπει νὰ μᾶς ἀνακοινώσῃ τὰς προτάσεις, αἱ ὁποῖαι τῇ ἐγένοντο, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων ἤρξαντο νέαι διαπραγματεύσεις, εἶναι ὁ ἑξῆς. Εἶπον, ὅτι, ὅταν ἡ κυβέρνησις συμβάλλεται μετά τινος ἑταιρίας εἴτε ἡμεδαπῆς, εἴτε ἀλλοδαπῆς, δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ διαπραγματεύηται καὶ μετ’ ἄλλης ἑταιρίας περὶ τοῦ αὐτοῦ ἀντικειμένου· διότι, ἐὰν τοῦτο εἰς τοὺς ἰδιώτας ἀπαγορεύηται, εἰς τὴν κυβέρνησιν ἀπαγορεύεται κατὰ μείζονα λόγον οὐχὶ νομικῶς, ἀλλ’ ἠθικῶς. Ἀλλὰ ἐπρόσθεσα· ἀφοῦ ἡ κυβέρνησις μᾶς ἀνεκοίνωσεν ἅπαξ, ὅτι διαπραγματεύεται μετά τινος ἑταιρίας περὶ τοῦ αὐτοῦ ἀντικειμένου....

§183ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Ὄχι· προτάσεις ἔγειναν.

§184ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐπικαλοῦμαι τὴν γνώμην πάντων εἰς ἐπικουρίαν τῶν λόγων μου.—Λοιπὸν, ἀφοῦ ἀνεκοίνωσεν ὅτι ἤρξατο ἡ κυβέρνησις νὰ διαπραγματεύηται περὶ τοῦ αὐτοῦ ἀντικειμένου μετ’ ἄλλης ἑταιρίας, καὶ ἡ ἀνακοίνωσις αὕτη θέλει ἔχει βεβαίως ἐπιῤῥοὴν ἐπὶ τῆς ψήφου τῆς Βουλῆς, ἐννοεῖται, ὅτι καὶ ἡ κυβέρνησις ἔχει τὸ καθῆκον, καὶ ἡ Βουλὴ ἔχει τὸ δικαίωμα, νὰ ζητήσῃ νὰ μάθῃ τοὺς ὅρους τῆς νέας διαπραγματεύσεως· διότι ξηρὰ μόνη ἡ ἀνακοίνωσις δύναται νὰ παρασύρῃ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ἐνόμισα, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς πρέπει νὰ καταθέσῃ τὰς προτάσεις, διὰ νὰ γνωρίζῃ ἡ Βουλή. Ἐὰν ὁ κ. ὑπουργὸς δὲν ἔλεγεν, ὅτι ἤρξατο νὰ διαπραγματεύεται μετ’ ἄλλης ἑταιρίας ὑπὸ ὅρους ἐπωφελεστέρους, καὶ δὲν τὸ καθίστα γνωστὸν εἰς τὴν Βουλὴν, τότε ἐννοῶ, ὅτι αὐτὸ δὲν εἶχεν ἐπιῤῥοὴν ἐπὶ τῆς ψήφου τῆς Βουλῆς· ὅταν ὅμως λέγῃ, περὶ τοῦ αὐτοῦ πράγματος ἔχει ἀξιόλογον ἑταιρίαν, μεθ’ ἧς διαπραγματεύεται, καὶ φρονεῖ ὅτι θὰ φθάσῃ εἰς ὅρους συμφερωτέρους, εἶναι ὡσὰν νὰ σᾶς λέγῃ νὰ ἀποῤῥίψητε χάριν τοῦ δημοσίου συμφέροντος τὰς ὑπαρχούσας συμβάσεις. Ἐὰν ἡ κυβέρνησις ἔλεγε δι’ αὐτὸν τὸν λόγον νὰ τὰς ἀποῤῥίψητε, διότι περιέχουν διατάξεις ἐπιβλαβεῖς, ἐδυνάμην νὰ τὸ ἐννοήσω· ἀλλ’ ὅτι ἡ κυβέρνησις ἤρξατο νέων διαπραγματεύσεων καὶ ἐλπίζει νὰ ἐπιτύχῃ ὅρους ἐπωφελεστέρους, αὐτὸ εἶναι ὅλως διόλου ἄτοπον. Αἱ ἀνακοινώσεις τοῦ ὑπουργοῦ δὲν ἐξασκοῦν κἀμμίαν ἐπιῤῥὴν ὡς πρὸς τὸ πρῶτον, ἀλλὰ ὡς πρὸς τὸ δεύτερον πολλήν· καὶ διὰ τοῦτο πρέπει νὰ γνωρίζωμεν τοὺς ὅρους. Θαυμάζω δὲ, πῶς ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Παρνασσίδος εἶναι ἐναντίος εἰς τὴν πρότασίν μου ταύτην, διότι ἐγὼ ταῦτα εἶπον ὑπερασπιζόμενος τὰς συμβάσεις, εἰς τὰς ὁποίας ἔχει μέρος καὶ τὸ κατάστημα τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ ὁποίου ὁ βουλευτὴς Παρνασσίδος βεβαίως δὲν εἶναι ξένος. Δηλαδὴ ὑποστηρίζω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὅτι ἡ σύμβασις μεταξὺ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, τὴν ὁποίαν συνωμολόγησε τὸ κράτος, πρέπει νὰ γείνῃ δεκτὴ, ἐὰν θεωρηθῇ συμφέρουσα, ἄλλως πρέπει νὰ ἀποῤῥιφθῇ, ἐὰν δὲν θεωρηθῇ συμφέρουσα. Δὲν ἐννοῶ δὲ νὰ ἀποῤῥιφθῇ· διατί; διότι ἐν ἀγνοίᾳ τῆς Βουλῆς ὑπὸ ἀγνώστους ὅρους, ὑπὸ ἄγνωστα ὠφελήματα ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν διαπραγματεύεται μετά τινος ἑταιρίας ἄλλης περὶ τοῦ αὐτοῦ ἀντικειμένου. Θαυμάζω, λέγω, πῶς ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Παρνασσίδος εἶναι ἐναντίος, ἂν καὶ ἓν ἔγγραφον φέρει τὴν ὑπογραφήν του· ἐξ ἐναντίας, ἤλπιζον ὅτι ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Παρνασσίδος δι’ ὃν προανέφερον λόγον ἤθελε μὲ ὑποστηρίξει, διότι βλέπετε, ὅτι ἐγὼ ὑποστηρίζω τὴν καλὴν πίστιν.

§185ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Καὶ πέρυσιν εἶπον, ὅτι ὑποστηρίζω τὰς συμβάσεις· σᾶς ἐπρότεινα μάλιστα τὸν χωρισμὸν τῶν δύω συμβάσεων, καὶ ὑμεῖς ἠναντιώθητε, καὶ διὰ τοῦτο ἀπέσχον νὰ ψηφοφορήσω, διότι συνήνωσαν τὰς δύω συμβάσεις εἰς ἓν καὶ τὸ αὐτὸ νομοσχέδιον, καὶ ἠναγκαζόμην, διὰ νὰ παραδεχθῶ τὸ ἓν, νὰ παραδεχθῶ καὶ τὸ ἕτερον. Καὶ σήμερον, ἐὰν χωρισθῇ ἡ σύμβασις ἀπὸ τὸ νομοσχέδιον, τὴν ὑποστηρίζω· ἐὰν ὅμως ἔλθουν μαζῇ, δὲν τὴν ὑποστηρίζω.

§186ΖΩΧΙΟΣ. Καὶ αἱ τρεῖς κάτω.

§187ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Διότι ἔθεσεν ὅρον ὁ κ. Δηληγεώργης ἢ καὶ αἱ τρεῖς ἢ κἀμμία....

§188ΖΩΧΙΟΣ. Ἐγὼ δι’ αὐτὸ εὐλογῶ τὸ ὄνομά του.

§189ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Σήμερον τί μᾶς λέγουν; ἡ σύμβασις μεταξὺ τῆς Πιστωτικῆς καὶ τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ἐπιβλαβὴς, ἀλλὰ ἡ ἄλλη εἶναι συμφέρουσα· ἐγὼ, ὅπως ἔχει, τολμῶ νὰ ἀποκρούσω τὴν σύμβασιν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται ἡ ὑπογραφή μου· ὥστε βλέπετε, ὅτι ὁ κύριος Δεληγεώργης εἶναι εἰς ἀντίφασιν.

§190ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ηὐχόμην νὰ εὑρισκόμην εἰς ἀντίφασιν διὰ νὰ καταπραΰνω τὸν θυμὸν τοῦ κ. Κεχαγιᾶ, ἀλλὰ πιστεύω, ὅτι ἡ ἐξήγησις, τὴν ὁποίαν θὰ δώσω, ἀντὶ νὰ τὸν καταπραΰνῃ, θὰ τοῦ ἐξάψῃ τὸ αἷμα. Ἐν πρώτοις οὐδεμία συζήτησις ἐγένετο περὶ τῆς οὐσίας τῆς συμβάσεως, ὥστε νὰ εἴπω εἴτε τὴν πρώτην καλλιτέραν, εἴτε τὴν δευτέραν κακήν· συζήτησις τοιαύτη δὲν ἔγεινεν, ἀλλὰ περὶ ἄλλου ζητήματος ἐλάλησα· φαίνεται, ὅτι ὁ κ. Κεχαγιᾶς δὲν ἐπρόσεξεν. Ἐγὼ εἶπον, ὅτι ἀφοῦ ὁ κ. ὑπουργὸς ἀνεκοίνωσεν, ὅτι διαπραγματεύεται περὶ τοῦ αὐτοῦ πράγματος χωριστὰ μετ’ ἄλλης Τραπέζης, πρέπει νὰ φέρῃ καὶ τοὺς ὅρους τῆς νέας διαπραγματεύσεως, διότι ἠμπορεῖ νὰ πλανηθῶμεν, ὅτι θὰ ἀντικαταστήσωμεν τὴν παλαιὰν σύμβασιν διὰ νέας καλλιτέρας, καὶ οὕτως ἀποῤῥίψωμεν αὐτὴν, καὶ τοῦτο διότι μᾶς τὸ ἀνεκοίνωσεν ὁ ὑπουργός· καὶ θαυμάζω, διότι ὁ κ. Κεχαγιᾶς ἐπιμένει νὰ μὴ τυπωθοῦν καὶ νὰ μὴ περιέλθουν εἰς γνῶσίν μας, καὶ ἐν ἀγνοίᾳ ἡμῶν ν’ ἀποῤῥιφθῇ ἡ σύμβασις τῆς ἐθνικῆς Τραπέζης, εἰς τὴν ὁποίαν ἔχει τὴν ὑπογραφήν του. Ὅσον ἀφορᾷ τὸν χωρισμὸν τῶν τριῶν συμβάσεων, ὁ κ. Κεχαγιᾶς ἀδίκως εἶπεν ὅσα εἶπεν. Δὲν ἠμπορεῖ κἀνεὶς ἀπὸ σᾶς νὰ φαντασθῇ, ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ πραγματοποιηθῇ αὐτὸ, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Κεχαγιᾶς σήμερον. Ὅταν ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα συνῆψε τὴν τελευταίαν σύμβασιν μετὰ τῆς Κυβερνήσεως, προϋπῆρχεν ἢ δὲν προϋπῆρχεν ἄλλη μεταξὺ Κυβερνήσεως καὶ τῆς Πιστωτικῆς Τραπέζης; Ὑπῆρχεν αὕτη ἡ σύμβασις, ἥτις ἔδιδεν εἰς τὴν Πιστωτικὴν τὸ δικαίωμα νὰ ἐκδίδῃ τραπεζικὰ γραμμάτια καὶ εἰς τὴν παλαιὰν Ἑλλάδα καὶ εἰς τὴν Ἑπτάνησον; Ὅταν δὲ ἔγεινεν ἡ νέα σύμβασις μεταξὺ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης καὶ τῆς Κυβερνήσεως, αὕτη ἔγεινεν ἐν γνώσει τῆς παλαιᾶς μεταξὺ Κυβερνήσεως καὶ Πιστωτικῆς καὶ μετὰ συνεννόησιν μετ’ αὐτῆς· τὸ δὲ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἀπελάμβανεν ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα, τοῦ νὰ ἔχῃ τὸ μονοπώλιον, δὲν ἠδύνατο οὐδὲ μίαν στιγμὴν νὰ ὑπάρξῃ, ἐὰν ἡ Πιστωτικὴ δὲν ἐνέδιδεν ἢ ἡ Κυβέρνησις δὲν συνενοῦσεν. Λοιπὸν ἡ σύμβασις τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης μετὰ τῆς Κυβερνήσεως ἦτον ὑπὸ τὸν ὅρον τῆς ἐγκρίσεως τῆς δευτέρας συμβάσεως μεταξὺ Κυβερνήσεως καὶ Πιστωτικῆς Τραπέζης, δι’ ἧς συμβάσεως μετεῤῥυθμίζετο ἡ τῆς 2ας Νοεμβρίου. Ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Πιστωτικὴ εἶχον συνάψει τὴν σύμβασιν τῆς 2 Νοεμβρίου. Μετὰ τοῦτο παρενέβη ἡ Ἐθνικὴ, καὶ τότε ἐγένοντο αἱ δύω μεταγενέστεραι συμβάσεις, δι’ ὧν δὲν ἠκυρώθη ἡ τῆς 2 Νοεμβρίου, ἀλλὰ τινὲς μόνον διατάξεις αὐτῆς, καὶ τοῦτο ὑπὸ ὅρον· ὥστε αἱ τρεῖς συμβάσεις ἀπετέλουν μίαν· ἀποῤῥιφθεισῶν δὲ τῶν δύω, ἠδύνατο νὰ γείνῃ παραδεκτὴ ἡ τῆς 2 Νοεμβρίου.

§191ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ὅπως τὰς συνέταξεν ὁ κ. Δεληγεώργης, ἢ τὴν πρώτην ἔπρεπε νὰ παραδεχθῶμεν ἢ τὴν δευτέραν.

§192ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὁ κ. Κεχαγιᾶς ἐὰν εἶχε κᾀμμίαν παρατήρησιν νὰ φέρῃ κατὰ τῆς συμβάσεως τῆς 2 Νοεμβρίου, βεβαίως ἤθελε τὴν φέρει, ὅταν ἐσυζητούσαμεν τὴν μετὰ τῆς Ἐθνικῆς σύμβασιν· ἐν τούτοις τότε δὲν ὑπῆρχε κᾀμμία ἀντίῤῥησις.

§193ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Δὲν ἀντιπροσωπεύω τὴν Τράπεζαν· εἶμαι βουλευτὴς, ὅπως καὶ ἡμεῖς.

§194ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Νὰ σᾶς εἴπω, κ. Κεχαγιᾶ, ὡς πρὸς τοῦτο. Σᾶς ἀποδίδω ὅλην τὴν τιμὴν, τὴν ὁποίαν ἔχετε τὸ δικαίωμα ν’ ἀξιοῖτε παρ’ ἐμοῦ· ἀλλὰ μὴ μὲ ζητεῖτε πράγματα ὑπεράνω τῆς φύσεως. Κατὰ τοὺς νόμους τῆς φύσεως, ὁ ἄνθρωπος δὲν εἶναι ἀκέραιος δικαστὴς ὁσάκις ἐνδιαφέρεται. Ἐκ τῆς φύσεως δὲ δανεισθέντες τὴν ἀρχὴν οἱ νόμοι μας, εἶπον, ὅτι ἐξαιρεῖται ὁ δικαστὴς ὅταν ἐνδιαφέρηται. Ἐγὼ σᾶς ἀποδίδω ὅλην τὴν τιμὴν, ἧς εἶσθε ἄξιος· σᾶς λέγω ὅμως, ὅτι ὑπεράνω τῆς φύσεως δὲν δύναμαι νὰ σᾶς θέσω· ἡ τοιαύτη ἀξίωσίς σας ἤθελε σᾶς παραστήσει εἰς τὴν φαντασίαν μου ὥς τι τερατῶδες. Ἐπομένως δὲν δύναμαι νὰ παραδεχθῶ, ὅτι συζητουμένων τῶν συμφερόντων τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, σεῖς εἶσθε βουλευτὴς ἁπλοῦς τῆς Παρνασσίδος. Ἐπομένως, κύριε πρόεδρε, φρονῶ ὅτι ὁμιλῶ ὑπὲρ τοῦ συμφέροντος τοῦ δημοσίου, ἐὰν ζητῶ νὰ ὑπάρχουν ἐνώπιον ἡμῶν οἱ ὅροι τῶν διαπραγματεύσεων, τὰς ὁποίας ἡ Κυβέρνησις περὶ αὐτοῦ τοῦ πράγματος ἐπεχείρησεν. Αὔριον θὰ ἀποφασίσωμεν ἐὰν θὰ δεχθῶμεν ἢ θὰ ἀποῤῥίψωμεν τὰς συμβάσεις, καὶ εἶναι ἀδύνατον αἱ διαπραγματεύσεις αὗται νὰ μὴν ἐξασκήσουν ἐπιῤῥοὴν, ἐκτὸς ἐὰν ἐννοῇ ἡ πλειονοψηφία τῆς Βουλῆς νὰ κάμῃ ἐφέτος μίαν ἐξαίρεσιν. Τί ἔγεινε πέρυσι; δὲν ὑπῆρξε πρότασις, ἡ ὁποία ἐγένετο εἴτε εἰς τὴν ὑπόθεσιν τῶν ἐκβολάδων εἴτε εἰς τὴν ὑπόθεσιν τῶν Τραπεζῶν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία δὲν ἐτυπώθη καὶ δὲν διενεμήθη καὶ δὲν ἐγένετο ἀντικείμενον συζητήσεως· ὥστε καὶ αὐταὶ αἱ ἐπιστολαὶ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ἀπὸ τοὺς διευθύνοντας τὰς Τραπέζας ἐγένοντο γνωσταὶ εἰς τὴν Βουλὴν, διότι ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη ἐφρόνει, ὅτι πρέπει νὰ ἐξέλθῃ ἀπὸ τὴν Βουλὴν ἀπόφασις εἰλικρινὴς καὶ δικαιολογημένη ὑπὲρ τῶν συμφερόντων τοῦ τόπου.

§195ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργ. Οἰκονομικῶν). Τί ἄλλο ἐπράξαμεν σήμερον; Μολονότι πρόκειται σήμερον περὶ τοῦ ζητήματος τῆς ἀναβολῆς διὰ τὸν λόγον τὸν ὁποῖον ἐπρότεινεν ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Μεσολογγίου, τουτέστι νὰ τυπωθῶσιν αἱ πέρυσι γενόμεναι προτάσεις, προσκληθέντες εἴπομεν ποίας προτάσεις ἐλάβαμεν καὶ τὰς ἀνέγνωσα· ἀλλὰ παρατηρῶ εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι τίποτε νέον δὲν παρουσιάζεται σήμερον. Αἱ προτάσεις αὗται, αἱ ὁποῖαι ὑπεβλήθησαν πρὸ μικροῦ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἔδωκαν χώραν οὐχὶ εἰς διαπραγματεύσεις ὁριστικὰς, ἀλλ’ εἰς προκαταρκτικάς τινας συνεννοήσεις, ὑπεβλήθησαν πέρυσιν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ εἶναι ἀκριβῶς ἀπαράλλακτοι. Πρόκειται λοιπὸν κατὰ τὴν πρότασιν τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Μεσολλογγίου αὗται αἱ προτάσεις, αἱ πέρυσι τυπωθεῖσαι, νὰ τυπωθῶσι. Κᾀμμίαν δυσκολίαν δὲν ἔχομεν νὰ παραδώσωμεν εἰς τὸ προεδρεῖον τῆς Βουλῆς ὅπως τυπωθῶσι καὶ αἱ προτάσεις, τὰς ὁποίας ὑπέβαλεν εἰς ἡμᾶς ἡ Ἰονικὴ Τράπεζα.

§196ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸς ὁ κύριος, ὁ ὁποῖος ὑπέβαλεν αὐτὰς τὰς προτάσεις, εἶναι γνωστὸν ἐὰν ἐμμένῃ καὶ τώρα;

§197ΖΩΧΙΟΣ. Μὰ νὰ τὸν ὁρκίσωμεν θέλετε;

§198ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἐτελείωσε καὶ τὸ παρεμπίπτον. Θὰ τυπωθῶσιν αἱ προτάσεις αὗται αἱ προϋπάρχουσαι καὶ θὰ διανεμηθῶσιν ἐκ νέου εἰς τοὺς κυρίους βουλευτάς.

§199ΤΙΝΕΣ. Αἱ σημεριναὶ τί γίνονται;

§200ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ τυπωθοῦν καὶ αὔριον θὰ διανεμηθῶσι. Μεταβαίνομεν εἰς τὸ νομοσχέδιον περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου περὶ Ἐθνικῆς Βιβλιοθήκης· εἶναι πρώτη ἀνάγνωσις. Ἀναγινώσκεται τὸ νομοσχέδιον.

§201ΡΑΛΛΗΣ. Αὐτὸ τὸ ἀντικείμενον δὲν εἶναι νέον. Ὁ προϋπολογισμὸς περιέλαβε τὴν δαπάνην αὐτὴν ἀπὸ τὸ 1865, ἐτέθη μηνιαῖος μισθὸς 320 δρ. κατὰ μῆνα, ἀλλὰ δι’ ἔλλειψιν τῆς τροποποιήσεως τοῦ κανονισμοῦ τοῦ Πανεπιστημίου δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ τροποποιηθῇ· ἑπομένως ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως δὲν ἔκαμεν ἄλλο παρὰ νὰ κάμῃ τροπολογίαν ἀναγκαίαν διὰ τὴν δαπάνην αὐτήν. Τὸ νομοσχέδιον γίνεται δεκτὸν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν.

§202ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἕτερον νομοσχέδιον περὶ τροποποιήσεως τοῦ προσωπικοῦ τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν· εἶναι πρώτη ἀνάγνωσις. Ἀναγινώσκεται τὸ νομοσχέδιον. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§203ΠΟΛΛΟΙ. Ὂχι.

§204ΒΑΚΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ ὑποβληθὲν νομοσχέδιον δὲν βλέπω, ὅτι σκοπεῖ νὰ διαῤῥυθμίσῃ ἐπὶ τὰ κρείττω τὴν δημοσίαν ἐκπαίδευσιν· βλέπω, ὅτι πρόκειται νὰ ἱκανοποιήσῃ πρόσωπον, καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον εἶμαι ἐναντίος. Ἡ δημοσία ἐκπαίδευσις, ὅπως καὶ ἄλλοτε ἐν τῇ Βουλῇ ἐγένετο λόγος, δὲν εὑρίσκεται εἰς καλὴν κατάστασιν· ἑπομένως μία διαῤῥύθμισις τῆς ἐσωτερικῆς ὑπηρεσίας τοῦ ὑπουργείου καὶ τῆς ἐξωτερικῆς εἶναι ἀναγκαιοτάτη. Τὸ ὑπουργεῖον τῆς Ἐκπαιδεύσεως ἕως τώρα ἔχει 4 τμηματάρχας, καὶ ζητεῖται νὰ προστεθῇ καὶ πέμπτος.

§205ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Δύω ἔχει.

§206ΒΑΚΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τέσσαρας, διότι ὁ Διευθυντὴς τῶν δημοτικῶν σχολείων καὶ ὁ τμηματάρχης τοῦ ἀρχαιολογικοῦ τμήματος δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο εἰμὴ Τμηματάρχαι. Σήμερον, κ. Πρόεδρε, ἡ λειτουργία τῆς παρ’ ἡμῖν ἐκπαιδεύσεως εἶναι ἀνώμαλος, διότι δὲν ὑπάρχει ἑνότης ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ, δὲν λειτουργοῦν τὰ μέλη τῆς ἐκπαιδεύσεως ἁρμονικῶς πρὸς τὸ ὅλον, καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἐγὼ εἶμαι ἐναντίος, ἔχω μίαν πρότασιν ἐναντίαν, τὴν ὁποίαν καταθέτω καὶ παρακαλῶ νὰ τυπωθῇ.

§207Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἡ ἑνότης ἐκπροσωπεῖται διὰ τοῦ προσώπου τοῦ ὑπουργοῦ· ἀδιάφορον ἐὰν ὑπάρχουν ἄλλοι κλάδοι.

§208ΒΑΚΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀναγινώσκω τὴν πρότασιν, τῆς ὁποίας τὰ καθέκαστα θὰ ἀναπτύξω κατὰ τὴν συζήτησιν. (Ἀναγινώσκεται ἡ πρότασις).

§209ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Ἐκκλησιαστικῶν). Κύριοι βουλευταί, δὲν πρόκειται σήμερον νὰ ὑποβάλω νομοσχέδιον περὶ ῥυθμίσεως τῆς κατωτέρας, τῆς μέσης καὶ τῆς ἀνωτέρας ἐκπαιδεύσεως. Ὅταν ἦλθον εἰς τὸ ὑπουργεῖον, εἶχον καὶ ἐγὼ μίαν ἰδέαν, τὴν ὁποίαν πρὸ χρόνων ὑπέβαλα εἰς τὴν Συνέλευσιν, ὅτε συνέβη νὰ ἦμαι πληρεξούσιος. Ἀπὸ τὸ 1864 εἶχον τὴν ἰδέαν περὶ μεταῤῥυθμίσεως τοῦ κατωτέρου κλήρου καὶ τῆς κατωτέρας ἐκπαιδεύσεως· καταγίνομαι νὰ συλλέξω τὰ στοιχεῖα καὶ νὰ καταρτίσω ἓν νομοσχέδιον πλῆρες δι’ αὐτὸν τὸν σκοπόν· πιστεύω ὅτι ἐντὸς τῆς παρούσης συνόδου, ἐὰν τὸ δεχθῇ ὁ κύριος πρωθυπουργός, θὰ φέρω νομοσχέδιον περὶ τούτων. Αὐτὴ καὶ μόνη εἶναι ἡ φιλοδοξία μου, νὰ συντελέσω τῇ συναινέσει τῆς Βουλῆς εἰς τὴν τακτοποίησιν αὐτοῦ τοῦ κλάδου. Σήμερον ὅμως πρόκειται νὰ ἱκανοποιηθῇ εἷς ἀρχαῖος ὑπάλληλος, ὁ ὁποῖος πρὸ 15 ἐτῶν διατελεῖ εἰς τὸν αὐτὸν βαθμὸν, ἄνευ αὐξήσεως ἐξόδων, ὡς λέγει ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Σύρου κ. Χρηστίδης. Ὑπάρχουν εἰς τὸν ὀργανικὸν νόμον τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν 6 γραμματεῖς πρώτης τάξεως· αὐτοὶ δὲν λειτουργοῦσιν ὅλοι, λειτουργοῦσι μόνον οἱ 4. Ἐκ τούτων τὸν ἕνα μετατρέπει ὁ νόμος εἰς βʹ. τάξεως τμηματάρχην, ὅ ἐστὶ δαπάνη 900 δραχ. τὸν χρόνον, διὰ νὰ ἱκανοποιήσητε ἕνα οἰκογενειάρχην ἄνθρωπον, ὁ ὁποῖος ἐργάζεται πρὸ 15 ἐτῶν.

§210ΤΙΝΕΣ. Ποῖος εἶναι;

§211ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ ὑπάλληλος τοῦ λογιστηρίου. Λοιπὸν αὐτὸς ὁ ἄνθρωπος λέγει, διατί αὐτὴ ἡ ἀδικία καὶ ἐξαίρεσις δι’ ἐμὲ μόνον, ἐνῷ ἀπὸ τὸν καιρὸν, καθ’ ὃν ἐψηφίσθη ὁ ὀργανικὸς νόμος τοῦ ὑπουργείου μέχρι σήμερον, ἐπενταπλασιάσθη ἡ ὑπηρεσία; Διότι τότε δὲν εἴχομεν παρὰ 200 δημοτικὰ σχολεῖα καὶ σήμερον ἔχομεν 1200, δὲν εἴχομεν παρὰ 30 ἑλληνικὰ σχολεῖα καὶ σήμερον ἔχομεν 120· εἴχαμεν 5 γυμνάσια καὶ σήμερον ἔχομεν 18. Λοιπὸν νομίζω, ὅτι εἶναι ἄδικον νὰ μὴ ἱκανοποιηθῇ· ἄλλως τε εἰς τὸν προϋπολογισμὸν πρὸ 2 ἐτῶν ἐτέθη ἡ δαπάνη, εἰσήχθη δὲ ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τοῦ 1872 νόμος περὶ τοῦ ἰδίου ἀντικειμένου.

§212ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἐγένετο δεκτὸν εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν. Αὔριον θὰ ᾖναι ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τῆς ἀναπληρώσεως τῶν προέδρων τῶν ἐπαρχιακῶν συμβουλίων, ἡ συζήτησις περὶ τῶν συμβάσεων τῶν Τραπεζῶν καὶ ἡ βʹ ἀνάγνωσις τῶν ἄλλων νομοσχεδίων· λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρα 5 παρὰ 10|60.