1874.03.19

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 24

Τῆς 19 Μαρτίου 1874.

(Τρίτη).

(Ὥρα 3½ μ. μ.)

Ἀναγνωσθέντος τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου καὶ τῆς Βουλῆς ἐν ἀπαρτίᾳ εὑρεθείσης, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως καὶ ἐπεκυρώθησαν.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μεταβαίνομεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§2ΧΑΛΙΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε πρόεδρε, παρακαλῶ, νὰ μοῦ δώσητε τὸν λόγον, διὰ νὰ ζητήσω μίαν πληροφορίαν ἀπὸ τὸν κύριον ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα.

§4ΧΑΛΙΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Μετ’ ὀλίγας ἡμέρας, κύριοι, λήγει ἡ ἐξουσία τῶν ὑπαρχουσῶν δημοτικῶν ἀρχῶν, καὶ εἰς διαφόρους ἐπαρχίας τοῦ κράτους θὰ εὑρεθῶμεν εἰς θέσιν, ὥστε αἱ διάδοχοι δημοτικαὶ ἀρχαὶ νὰ μὴ ἠμπορέσουν νὰ ἀναλάβωσι τὰ ἑαυτῶν καθήκοντα ἐγκαίρως· τοῦτο δὲ προῆλθε, διότι πολλοὶ τῶν προέδρων τῶν ἐπαρχιακῶν συμβουλίων δὲν προσῆλθον, διὰ νὰ ἀπαρτισθῇ τὸ κατὰ νόμον δικαστήριον, τὸ ὁποῖον δικάζει τὰς ἐκλογάς. Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ μᾶς πληροφορήσῃ τίνος ἕνεκεν δὲν ἐκδικάζονται αἱ ἐκλογαὶ αὗται καὶ διὰ ποίων μέσων δυνάμεθα νὰ φθάσωμεν εἰς ἓν ἀποτέλεσμα, ὅπως προληφθῇ αὐτὸ τὸ μέγα ἄτοπον τοῦ νὰ εὑρεθῶσι πολλαὶ ἐπαρχίαι τοῦ κράτους ἄνευ τῶν νέων δημοτικῶν ἀρχῶν, ἀφοῦ λήγει ἐντὸς ὀλίγου ἡ περίοδος τῶν ἤδη ὑπαρχουσῶν.

§5Δ. ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ (πρωθυπουργὸς καὶ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Κύριοι βουλευταί, μετὰ τὴν ἤδη λαβοῦσαν χώραν παραίτησιν τοῦ ὑπουργείου, ὁ ἀποπειραθεὶς σχηματισμὸς ἑτέρου ὑπουργείου δὲν ἐπραγματοποιήθη· ἑπομένως μετὰ τὴν ἐκφρασθεῖσαν θέλησιν τοῦ Βασιλέως ἐπαναλαμβάνομεν τὴν διοίκησιν τοῦ κράτους. Τοῦτο ἀνακοινοῦντες εἰς τὴν Βουλὴν, νομίζομεν ἀναγκαῖον, καὶ παρακαλοῦμεν αὐτὴν, ὥστε νὰ ἀσχοληθῇ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν, ἵνα λάβῃ ὅσον ἔνεστι ταχύτερον πέρας τὸ ἔργον τοῦτο, τὸ τόσον ἀναγκαῖον διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ κράτους. Ἐλπίζω ὅτι θέλει ἡ Βουλὴ ἐνδώσει εἰς τὴν παράκλησιν ταύτην τοῦ ὑπουργείου καὶ κάμει ὅ,τι εἶναι δυνατὸν, ὥστε νὰ ἀποπερατωθῇ ὁ προϋπολογισμὸς, καθόσον καὶ αἱ ἑορταὶ προσεγγίζουν καὶ πολλοὶ βουλευταὶ πιθανὸν νὰ μεταβῶσιν εἰς τὰς ἐπαρχίας των, καὶ ἡ ἐπάνοδος εἶναι ἄγνωστον ἂν μετὰ δέκα ἢ δεκαπέντε ἡμέρας θὰ γείνῃ. Ἐπομένως ἐπαναλαμβάνων τοῦτο, ἐλπίζω ὅτι θέλει ἡ Βουλὴ ἐνασχοληθῆ ὅσον εἶναι δυνατὸν τὸ ταχύτερον νὰ λάβωμεν τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐγκρίσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἀπαντῶ ἤδη εἰς τὴν ἐρώτησιν τοῦ ἐντίμου βουλευτοῦ Πατρῶν. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον λέγει, εἶναι ἀληθές· πράγματι αὐταὶ αἱ ἐκλογαὶ μένουν ἐκκρεμεῖς διὰ τὴν ἄρνησιν τῶν προέδρων τῶν ἐπαρχιακῶν συμβουλίων, οἱ ὁποῖοι ἕως τώρα δὲν ἠξεύρω διὰ ποῖον λόγον δὲν ἔχουν ἐμφανισθῆ. Τὸ ὑπουργεῖον δὲν δύναται ἄλλως νὰ πράξῃ, διότι ὁ νόμος ἀφίνει ἓν κενόν· δὲν ὁρίζει τὶ πρέπει νὰ γίνεται ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει. Λοιπὸν πολλοὶ ἐνόμισαν, ὅτι ἴσως ἐλλείποντος τοῦ προέδρου, πρέπει νὰ τὸν ἀναπληρώσῃ ὁ ἀντιπρόεδρος· ἀλλὰ πάλιν εἰς πολλὰ μέρη οὐδὲ οἱ ἀντιπρόεδροι δὲν ἐνεφανίσθησαν, καὶ μάλιστα τὸ ὑπουργεῖον ἐνόμισε, καὶ πρὸ ἐμοῦ τὸ προκάτοχον, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, νὰ ἐπιτρέψῃ, ὥστε καὶ ὁ μετὰ τὸν ἀντιπρόεδρον ἐπαρχιακὸς σύμβουλος, ὅστις ἔχει πλείονας ψήφους, νὰ ἔλθῃ μετ’ αὐτόν. Ἀλλ’ οὐδεμία διόρθωσις δύναται νὰ ἐπέλθῃ. Ὁ νόμος ἔχει κενόν· δὲν ἔχει εἰδικὴν διάταξιν, δὲν ὁρίζει τὶ μέτρον νὰ λάβωμεν. Ἐπομένως δὲν εἶναι ἄλλο, παρὰ νὰ φέρωμεν εἰς τὴν Βουλὴν ἓν ἄρθρον, τὸ ὁποῖον νὰ διευκολύνῃ τὴν ὑπόθεσιν· διότι ἄλλως αὐταὶ αἱ ἐκλογαὶ εἶναι πιθανὸν ποτὲ νὰ μὴ ἐκδικασθῶσι.

§6ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ὁ κ. πρόεδρος τῆς κυβερνήσεως μᾶς ἀνήγγειλεν, ὅτι δὲν ἐπραγματοποιήθη ἡ παραίτησις τοῦ ὑπουργείου.

§7ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ (πρωθυπουργός). Εἶπον, ὅτι ἡ λαβοῦσα χώραν παραίτησις ἔφερε τὴν ἀπόπειραν τοῦ σχηματισμοῦ νέου ὑπουργείου, ὅστις δὲν ἐπραγματοποιήθη.

§8ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Διορθόνω τὴν ἔκφρασιν κατὰ τὴν ἐπιθυμίαν τοῦ κ. πρωθυπουργοῦ, ὅτι ἡ λαβοῦσα χώραν παραίτησις. Ἔλαβε χώραν λοιπὸν παραίτησις· ἔσφαλα εἰπὼν ἡ πραγματοποιηθεῖσα, ἀλλ’ ἐννοῶ ὅτι ἓν ὑπουργεῖον, ὅταν παρῃτήθη, ἐπραγματοποίησε παραίτησιν, ἀνήγγειλε λοιπὸν εἰς τὴν Βουλὴν ὁ κ. πρωθυπουργὸς, ὅτι ἔλαβε χώραν παραίτησις τοῦ ὑπουργείου. Καὶ πρὶν ἢ ἀναβῇ ὁ κ. πρόεδρος τῆς κυβερνήσεως εἰς τὸ βῆμα, ἐσυλλογιζόμην ὅτι αὐτὰ, τὰ ὁποῖα ἔτρεξαν κατὰ τὰς ἡμέρας ταύτας, παρόντος τοῦ Κοινοβουλίου καὶ συνεδριάζοντος τοῦ Κοινοβουλίου, δὲν ἔπρεπε νὰ παρέλθωσιν ἐν σιγῇ εἰς τὸ Κοινοβούλιον. Εὐγνωμονῶ τὸν ἀξιότιμον κύριον πρόεδρον τῆς κυβερνήσεως, διότι ἀνήγγειλε τὸ τοιοῦτον εἰς τὴν Βουλήν. «Ἡ λαβοῦσα χώραν παραίτησις τοῦ ὑπουργείου.» Διὰ ποῖα αἴτια παρῃτήθη; Δὲν ὑποκινῶ ἐπερώτησιν, μακρὰν ἀπὸ τὸν νοῦν μου εἶναι νὰ ὑποκινήσω πολιτικὸν ζήτημα, ἀλλὰ μόνον νομίζω, ὅτι ἔχω καθῆκον νὰ διευκρινίσω τὴν θέσιν μου κἀγὼ ὡς μέλος τοῦ Κοινοβουλίου. Ἔλαβε χώραν παραίτησις τοῦ ὑπουργείου, ἐπαναλέγω, διὰ ποῖα αἴτια; τὸ ἀγνοῶ· ὑποθέτω, ὅτι τοῦτο τὸ ἀγνοοῦν καὶ τὰ ἄλλα ἔντιμα μέλη τοῦ Κοινοβουλίου. Μετὰ τὴν λαβοῦσαν χώραν παραίτησιν τοῦ ὑπουργείου ἠκούσθη ὅτι προσεκλήθη διὰ νὰ σχηματίσῃ ὑπουργεῖον ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Μεσολογγίου κ. Δεληγιώργης. Εἶναι ἀληθὲς τὸ τοιοῦτον; Δὲν κάμνω ἐπερώτησιν, δὲν προκαλῶ ἀπάντησιν· διηγοῦμαι μόνον ἓν γεγονὸς, τὸ ὁποῖον ἐκοινοποιήθη εἰς τὸ κοινὸν τῆς πρωτευούσης. Προσεκλήθη νὰ σχηματίσῃ ὑπουργεῖον ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Μεσολογγίου κ. Δεληγιώργης; ἀπέτυχεν, ἠκούσαμεν, καὶ κατέθεσε τὴν ἐντολήν· διατί; τὸ ἀγνοοῦμεν. Προσεκλήθη ἐκ νέου καὶ ἐπανέλαβε τὴν διεύθυνσιν τῶν δημοσίων τὸ ὑπὸ τὴν προεδρείαν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Βούλγαρη ὑπουργεῖον, τὸ πρὸ ὀλίγου παραιτηθὲν καὶ τὸ ὁποῖον ἤδη εὐτυχῶς παρίσταται ἐνώπιόν μας διευθῦνον τὸ κράτος. Ἐῤῥέθησαν τὰ αἴτια, διὰ τὰ ὁποῖα τὸ ὑπουργεῖον τοῦ ἀξιοτίμου κ. Βούλγαρη ἔδωκε τὴν παραίτησίν του; τὸ ἀγνοῶ καὶ τοῦτο. Δὲν ὑποκινῶ, ἐπαναλέγω, μακρὰν ἀπὸ τὸν νοῦν μου νὰ ὑποκινήσω πολιτικὸν ζήτημα. Δὲν ἔκαμα, δὲν κάμνω ἐπερώτησιν διὰ νὰ προκαλέσω ἀπάντησιν· δὲν στέκει εἰς τὴν ἐξουσίαν μου νὰ ἐμποδίσω ἂν θέλῃ τις ν’ ἀπαντήσῃ. Ἐγὼ ὅμως δὲν ἔχω πρόθεσιν νὰ προκαλέσω ἀπάντησιν· λέγω μόνον ὅτι, ἀφοῦ τὸ ὑπουργεῖον τοῦ κ. Βούλγαρη παρῃτήθη, παρῃτήθη βεβαίως δι’ αἴτια, δι’ ἐμπόδια, τὰ ὁποῖα τὸ παρεμπόδιζον νὰ προχωρήσῃ, εἴτε ἕνεκα διαφωνίας μετὰ τοῦ Στέμματος, εἴτε ἕνεκα ἐμποδίων ἐντὸς τῆς Βουλῆς· τὰ ἀγνοῶ. Παρῃτήθη ἡ κυβέρνησις ἐκείνη, ἥτις ἐξῆλθεν ἀπὸ τὴν πρῴην ἀντιπολίτευσιν, καὶ ἀπὸ τὴν ὁποίαν πρῴην ἀντιπολίτευσιν ὑπεστηρίζετο. Ἐπανῆλθεν ἡ κυβέρνησις αὕτη, καὶ δὲν γνωρίζω ἂν τὰ αἴτια, τὰ ὁποῖα τὴν ἐβίασαν νὰ καταθέσῃ τὴν παραίτησίν της, ἤρθησαν καὶ κατὰ πόσον ἤρθησαν καὶ πῶς ἤρθησαν. Ἐν τῇ θέσει ταύτῃ τῶν πραγμάτων νομίζω καθῆκόν μου νὰ ἐπιφυλάξω κἀγὼ τὴν θέσιν μου. Δὲν ὑποκινῶ, ἐπαναλέγω, πολιτικὸν ζήτημα· διαβεβαιῶ μόνον τὸ γεγονὸς, ὅτι αἱ προηγούμεναι σχέσεις δὲν ὑπάρχουν, οἷαι ὑπῆρχον πρὸ τῆς παραιτήσεως τοῦ κ. Βούλγαρη. Τοὐλάχιστον δὲν ὑπάρχουν βεβαιωμέναι δι’ ἐμέ· ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρχουν, ἀλλ’ ἐγὼ τὸ ἀγνοῶ· ἂν ὑπάρχουν, ἡ θέσις μου ἐξακολουθεῖ νὰ ᾖναι ὁποία ἦν πρὸ τῆς παραιτήσεως τοῦ κ. Βούλγαρη, ἂν τοὐναντίον, ἡ θέσις μου δὲν εἶναι ὁποία καὶ πρίν. Τοῦτο μόνον ἔκρινα καθῆκόν μου νὰ διακοινώσω ἀπὸ τοῦ βήματος. Ἀπόκειται εἰς ὁποῖον μὲ ἤκουσε νὰ προβῇ περαιτέρω, ἂν θελήσῃ.

§9ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ (πρωθυπουργός). Ὀφείλω, κύριοι, ν’ ἀπαντήσω εἰς τὴν ἐπερώτησιν τοῦ ἐντίμου βουλευτοῦ Ζακύνθου.

§10ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Δὲν ἔκαμα ἐπερώτησιν.

§11ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ. Θὰ τὸ εἴπω, ἂν καὶ δὲν ἐπιμένῃ νὰ λάβῃ ἀπάντησιν. Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω τὴν ἀλήθειαν ἐν τῇ Βουλῇ, διότι εἶναι καθῆκον ἑκάστου νὰ μὴ κρύπτῃ τίποτε. Ἐπειδὴ ἐζητήθησαν τὰ αἴτια, τὸ ἓν ἢ τὸ ἄλλο, πρέπει νὰ κάμω τὴν ἀπάντησιν, διὰ νὰ μὴ μένῃ κᾀμμία ἀμφιβολία. Οὐδεμία ἄλλη αἰτία παρεκίνησε τὸ ὑπουργεῖον νὰ καταφύγῃ εἰς τὴν παραίτησιν ἐκτὸς ἀμφιβολιῶν τινων, τὰς ὁποίας τὸ ὑπουργεῖον ἐν τῇ ἐκτιμήσει του ἠθέλησε νὰ θεωρήσῃ ὅτι ἠδύναντο νὰ προκαλέσουν μίαν παραίτησιν. Εὐτυχῶς τὸ ὑπουργεῖον διεβεβαιώθη ἁρμοδίως οὕτως, ὥστε ἠδύνατο τὰς ἀμφιβολίας αὐτὰς νὰ μὴν τὰς θεωρήσῃ ὡς ὁριστικῶς βασίμους, καὶ διὰ τοῦτο ἐνόμισεν, ὅτι θὰ ἐκπληρώσῃ τὸ καθῆκόν του, ἐὰν μετὰ τὴν μὴ πραγματοποίησιν ἄλλου ὑπουργείου ἐπανέλθῃ πάλιν εἰς τὰ πράγματα.

§12ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Κύριοι, ὑπάρχει τῷ ὄντι, ὡς γνωρίζετε, ἔθιμον νὰ ἐπερωτᾶται περὶ τῶν λόγων διὰ τοὺς ὁποίους παρητήθη ἓν ὑπουργεῖον, ὁσάκις ἐπέλθῃ ὑπουργικὴ μεταβολὴ καὶ διαδοχή. Δὲν ἠξεύρω ἂν εἰς ἄλλας περιστάσεις ἐξεφράσθη ἡ ἐπιθυμία τῆς ἐπερωτήσεως, καὶ ὅταν τὸ ὑπουργεῖον παραιτηθὲν διητηρήθη πάλιν εἰς τὴν ἐξουσίαν καὶ ἔμεινεν· ἀλλὰ δὲν νομίζω, ὅτι καὶ ἡ τοιαύτη ἐπιθυμία ἀντιβαίνει εἰς τὰ κοινοβουλευτικὰ ἤθη ἢ καὶ εἰς κανὲν συμφέρον τῆς πολιτείας ἢ τῆς Βουλῆς. Διὰ τοῦτο δὲν ἔχω κᾀμμίαν παρατήρησιν νὰ κάμω ἐπὶ τῆς ὁμιλίας καὶ τῆς ἐμμέσου προκλήσεως τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Ζακύνθου. Τῷ ὄντι τὴν παρελθοῦσαν Κυριακὴν ἐκλήθην παρὰ τοῦ βασιλέως καὶ ἔμαθον ὅτι τὸ ὑπουργεῖον ἔδωκε τὴν παραίτησίν του, καὶ ὅτι ἐπεφορτιζόμην νὰ σχηματίσω ὑπουργεῖον. Εἰς τὸν βασιλέα εἶπον, ὅτι ἡ ἀντιπολίτευσις δὲν ἔθεσε κᾀνὲν ζήτημα ἐμπιστοσύνης, δὲν ἐπεδίωξε τοῦ ὑπουργείου τὴν πτῶσιν, καὶ κατὰ συνέπειαν δὲν ἔχει καὶ τὴν ὑποχρέωσιν τρόπον τινὰ ἐξάπαντος νὰ ἔλθῃ εἰς τὰ πράγματα. Καὶ τῷ ὄντι, ὡς ἐνθυμεῖσθε, κύριοι, κατὰ τὴν τελευταίαν ψηφοφορίαν, ἥτις ἐγένετο δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ἡ ἀντιπολίτευσις ἐδήλωσεν, ὅτι δὲν ἐννοεῖ νὰ θέσῃ ζήτημα ὑπουργικόν. Ἡ ψηφοφορία ἐκείνη προεκλήθη ἀπὸ μίαν αἴτησιν τοῦ ὑπουργείου· ἡμεῖς ἀπηντήσαμεν, ὅτι ἡ αἴτησις τοῦ ὑπουργείου μᾶς βλάπτει καὶ ἑπομένως τὴν ἀποκρούομεν, χωρὶς νὰ θέσωμεν ζήτημα κἀνέν· εὑρισκόμεθα εἰς τὴν θέσιν τῆς ἀμύνης. Ὅτε δὲ εἷς τῶν κομματαρχῶν τῆς συμπολιτεύσεως ἐνόμισεν, ὅτι ἡ συζήτησις ἐκείνη ἐκ μέρους μας ἔδωκεν εἰς τὸ ζήτημα χροιὰν ὑπουργικὴν, ἐπανέλαβον ῥητῶς πλέον καὶ ὡρισμένως, ὅτι ἡ ἀντιπολίτευσις δὲν ἐννοεῖ ὅτι πρόκειται περὶ ὑπουργικοῦ ζητήματος. Διεβεβαίωσα μάλιστα τὴν Βουλὴν, ὅτι ἡ αἴτησις τοῦ ὑπουργείου τοῦ νὰ προηγηθῇ ὁ προϋπολογισμὸς καὶ ὁ φορολογικὸς νόμος δὲν ἀντέβαινε παντάπασιν εἰς τὰς ἀρχὰς τῆς ἀντιπολιτεύσεως· διότι αὕτη φρονεῖ, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς καὶ ὁ φορολογικὸς νόμος, ὅπως δὲν τίθεται εἰς τὰ ἄλλα ἔθνη, οὕτω καὶ εἰς τὸ ἡμέτερον κοινοβούλιον δὲν πρέπει νὰ τίθεται ζήτημα ὑπουργικόν· παρετήρησα προσέτι, ὅτι τοῦτο δὲν συνέβη ποτὲ παρ’ ἡμῖν καὶ κᾀμμία Βουλὴ δὲν ἠρνήθη ποτὲ εἰς τὴν κυβέρνησιν τὸν προϋπολογισμὸν καὶ τὸν φορολογικὸν νόμον. Καὶ εἰς ἄλλην προγενεστέραν συνεδρίασιν ἐδόθη ἀφορμὴ τὴν αὐτὴν ἐξήγησιν ἡ ἀντιπολίτευσις νὰ δώσῃ· ἐπρόκειτο περὶ τοῦ ζητήματος τῆς ἀναβολῆς καὶ ἡ ἀντιπολίτευσις εἶπεν, ὅτι τὴν ψῆφόν της προθύμως θέλει τὴν δώσει εἰς τὸ ὑπουργεῖον ὑπὲρ μιᾶς ἀναβολῆς· νομίζει ὅμως, ὅτι γίνεται τις ἀδικία, ζητουμένης τῆς ἀναβολῆς πρὸ τῆς ἐξαντλήσεως τοῦ πολιτικοῦ ζητήματος, καὶ ὅτι ἡ ἀντιπολίτευσις ἦτο πρόθυμος νὰ συντρέξῃ τὴν κυβέρνησιν εἰς πᾶν ὅ,τι ἤθελε θεωρηθῆ ἀναγκαῖον, ὅπως αὕτη ἀπροσκόπτως ἐκτελέσῃ τὴν ἀνατεθειμένην εἰς αὐτὴν ἐντολήν. Οὕτως ἡ ἀντιπολίτευσις ἠρνήθη ἀπ’ ἀρχῆς νὰ δεχθῇ τὴν ἐντολὴν πρὸς σχηματισμὸν ὑπουργείου. Ἐπειδὴ ὅμως ἡ παραίτησις ὑπῆρχε, καὶ τοῦτο ἐνέβαλε μίαν δυσκολίαν εἰς τὴν συνταγματικὴν μηχανὴν, δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, αἰτήσαντος τοῦ Βασιλέως, ἐδέχθην νὰ σκεφθῶ καὶ ἀπαντήσω. Καὶ ἀπήντησα πολλὰ πρωΐ τὴν ἐπιοῦσαν ὅτι, εἰ καὶ ἐσκέφθην ἐκ νέου, δὲν εὗρον λόγον νὰ μεταβάλω τὴν ἀρχικήν μου γνώμην καὶ νὰ δεχθῶ νὰ σχηματίσω ὑπουργεῖον. Τὰ περαιτέρω δὲν τὰ γνωρίζω· ὁ κ. ὅμως πρωθυπουργὸς σᾶς τὰ εἶπε.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μεταβαίνομεν ἤδη, κύριοι, εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Δύω νομοσχέδια ἔχομεν· ὑπελείφθησαν τὰ ἄρθρα 10 καὶ 18 τοῦ νομοσχεδίου περὶ φορολογίας ἐπὶ τῶν προϊόντων τῆς γῆς καὶ τὸ νομοσχέδιον περὶ συστάσεως ταμείου τῶν ἀποστράτων ἀξιωματικῶν τοῦ Β. ναυτικοῦ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν θέλει μετ’ ὀλίγον καταβῆ εἰς Πειραιᾶ, καὶ διὰ τοῦτο παρακαλεῖ νὰ προταχθῇ ἡ τρίτη ἀνάγνωσις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συστάσεως ταμείου τῶν ἀποστράτων ἀξιωματικῶν τοῦ Β. Ναυτικοῦ.»

§14ΖΩΧΙΟΣ. Νομίζω, κ. πρόεδρε, ὅτι τὸ φορολογικὸν νομοσχέδιον εἶναι πολὺ σπουδαιότερον.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἔλθωμεν ἀμέσως εἰς αὐτὸ, διότι τὸ περὶ συστάσεως ταμείου δὲν ἔχει μεγάλην συζήτησιν. Συζητεῖται ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου· ἔχει τις τὸν λόγον;

§16ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Μεταβαίνομεν εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον ἀνάγνωσιν. Ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ δι’ ἀναστάσεως ἄνευ ἀντιῤῥήσεως διὰ τρίτην φορὰν τὰ ἑξῆς ἄρθρα· «Ἄρθρον 1. Συσταίνεται ταμεῖον τῶν ἀποστράτων ἀξιωματικῶν τοῦ Βασιλικοῦ Ναυτικοῦ. Ἄρθρον 2. Πόροι τοῦ ταμείου ὁρίζονται οἱ ἑξῆς· α) Συνεισφορὰ σταθερὰ καὶ διηνεκὴς πάντων τῶν ἐνεργῶν, διαθεσίμων καὶ ἀργῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Β. Ναυτικοῦ· β) Ἡ ὑπὲρ τοῦ δημοσίου ταμείου κράτησις τῶν ἀποδοχῶν τῶν ἐν κανονικῇ ἀδείᾳ ἀξιωματικῶν· γ) Δωρήματα. Ἄρθρον 3. Ἡ συνεισφορὰ ὁρίζεται εἰς δραχμὰς πέντε κατ’ ἄτομον καὶ κατὰ μῆνα. Κρατεῖται δ’ ἐκ τῆς τακτικῆς μισθοδοσίας τῶν ἀξιωματικῶν. Ἄρθρον 4. Τὰ κεφάλαια τοῦ ταμείου τῶν ἀποστράτων ἀξιωματικῶν τοῦ Β. Ναυτικοῦ διατίθενται παραγωγικῶς, εἴτε τοκιζόμενα ἔν τινι Τραπέζῃ ἀσφαλῶς, εἴτε διὰ καταλλήλου ἀγορᾶς ὁμολογιῶν τῶν ἐθνικῶν δανείων, εἴτε διὰ προσκτήσεως οἰκοδομημάτων προσοδοφόρων, ἐντὸς τῆς πρωτευούσης κειμένων. Ἄρθρον 5. Οἱ τῶν κεφαλαίων ἐν γένει τόκοι, ἢ τῶν ἀκινήτων καθαρὰ πρόσοδος καὶ τὰ ἐκ τῶν συνεισφορῶν συναγόμενα χρήματα ὁρίζονται ἀποκλειστικῶς εἰς περίθαλψιν ἰσόβιον κατ’ ἴσα ἐτήσια μερίσματα πάντων τῶν μετὰ τὴν δημοσίευσιν τοῦ παρόντος νόμου ἀποστρατευομένων ἀξιωματικῶν τοῦ Β. Ναυτικοῦ ἄνευ διακρίσεως βαθμοῦ ἢ κλάδου. Ἄρθρον 6. Τὸ κατ’ ἔτος μεριζόμενον ποσὸν συνίσταται ἐκ τῶν ἐννέα δεκατημορίων τῆς ὅλης προσόδου τοῦ λήξαντος ἔτους τῆς προερχομένης· α) Ἐκ τοῦ ἐτησίου τόκου τῶν κεφαλαίων ἐν γένει· β) ἐκ τῆς ἐτησίας καθαρᾶς προσόδου τῶν ἀκινήτων κτημάτων· γ) ἐκ τοῦ ποσοῦ τῆς ἐτησίας συνεισφορᾶς τοῦ δημοσίου καὶ τῶν ἀξιωματικῶν. Ἄρθρον 7. Τὰ κατ’ ἔτος ἐκ τοῦ ταμείου τῶν ἀποστράτων χορηγούμενα μερίσματα ὑπολογίζονται μὲν ἀναλόγως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν κατὰ τὴν 31 Δεκεμβρίου τρέχοντος ἔτους ὑπαρχόντων ἀποστράτων ἀξιωματικῶν μεριδιούχων, ἀποτίονται δ’ αὐτοῖς εἰς τέσσαρας ἴσας δόσεις κατὰ τὸ τέλος ἑκάστης τριμηνίας. Ἄρθρον 8. Αἱ ὑπὲρ τοῦ ταμείου τῶν ἀποστράτων συνεισφοραὶ καὶ εἰσπράξεις ἄρχονται ἀπὸ τοῦ ἀμέσως ἑπομένου μηνὸς ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ παρόντος νόμου, τὰ δὲ μερίσματα λογίζονται ἀπὸ 1 Ἰανουαρίου 1874.»

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§19ΤΙΝΕΣ. Ὑπάρχει.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δρόσος προτείνει τὸ «1874» νὰ γείνῃ «1875».

§21ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Εἰς τὸ νομοσχέδιον ἦτο «1873»· τώρα εἶναι «1874»· θὰ γείνῃ βέβαια διὰ τὸ 1875.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἀντίῤῥησις δὲν ὑπάρχει νὰ γείνῃ «1875».

§23ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι. Ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου δι’ ἀναστάσεως ἄνευ ἀντιῤῥήσεως διὰ τρίτην φορὰν ὡς ἑξῆς· «Ἄρθρον 9. Οἱ ἐντὸς τοῦ ἔτους τιθέμενοι εἰς ἀποστρατείαν ἀξιωματικοὶ λαμβάνουσι τὸ ἀναλογοῦν τοῦ κανονισθέντος ἐπὶ τὸ ἔτος ἐκεῖνο μερίσματος, ὑπολογιζόμενον ἀφ’ ἧς ἡμέρας ἐτέθησαν εἰς ἀποστρατείαν. Ἄρθρον 10. Τὸ μέρισμα δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ὑπερβῇ κατὰ τὰ πρῶτα πέντε ἔτη τὰς δραχμὰς ἑξήκοντα κατὰ μῆνα, οὔτε τὰς ἑκατὸν εἴκοσι κατὰ τὰ ἑπόμενα, χρημάτων ὑπαρχόντων. Ἄρθρον 11. Τὸ ὀφειλόμενον μέρισμα τῶν ἀποβιούντων ἀποστράτων δίδεται, ὡς ὁρίζουσι τὰ ἐδάφια 1, 2, 3, καὶ 4 τοῦ ἑπομένου ἄρθρου 12. Ἄρθρον 12. Τὰ καταβληθέντα ποσὰ τῶν συνεισφορῶν ἐπιστρέφονται ἄνευ τόκου· ά. Ἐν περιπτώσει ἀποβιώσεως τοῦ ἐνεργοῦ, διαθεσίμου ἢ ἀργοῦ ἀξιωματικοῦ, 1) εἰς τοὺς ἐκ διαθήκης κληρονόμους του, 2) εἰς τὰ τέκνα καὶ τὴν χήραν αὐτοῦ, ἐὰν ἀδιάθετος ἀπέθανε, 3) μὴ ὑπαρχόντων δὲ τοιούτων, εἰς τοὺς νομίμους κληρονόμους του, 4) οὐδενὸς δὲ ὑπάρχοντος ἐκ τῶν ἀναφερομένων ἐν τοῖς ἐδαφίοις 1, 2 καὶ 3, μένουσιν εἰς ὄφελος τοῦ ταμείου. β). Εἰς τοὺς παραιτουμένους ἐκ τοῦ βαθμοῦ των ἢ ἀποτασσομένους ἄνευ ἰσοβίου συντάξεως. γ)· Εἰς τοὺς διὰ δικαστικῆς ἀποφάσεως στερουμένους τοῦ βαθμοῦ ἢ τῆς συντάξεώς των. Ἄρθρον 13. Τὸ ἀποθεματικὸν κεφάλαιον τοῦ ταμείου τῶν ἀποστράτων σχηματίζεται· α). Ἐπὶ τοῦ ἑνὸς δεκατημορίου τῶν ἐτησίων ἐσόδων, ὡς ὁρίζονται ταῦτα ἐν τῷ ἄρθρῳ 6. β). Ἐξ ἐνδεχομένων περισσευμάτων τοῦ κατὰ τὸ ἄρθρον 10 διανεμητέου ποσοῦ. γ). Ἐκ τῶν ὠφελημάτων, τὰ ὁποῖα προβλέπουσι τὸ ἐδάφιον γʹ. τοῦ ἄρθρου 2 καὶ τὸ ἐδάφιον 4. § ά. τοῦ ἄρθρου 12. δ). Ἐκ τῆς καταβολῆς τῶν κατὰ πρῶτον βαθμολογουμένων ἀξιωματικῶν, ὡς ὁρίζει τὸ κατωτέρω ἄρθρον 24. Ἄρθρον 14. Ἐκ τοῦ ἀποθεματικοῦ ἀποτίονται τὰ μερίσματα, περὶ ὧν προβλέπει τὸ ἄρθρον 9, καθὼς καὶ αἱ κατὰ τὸ ἄρθρον 12 ἐπιστρεφόμεναι συνεισφοραί. Ἄρθρον 15. Τὸ ταμεῖον τῶν ἀποστράτων ἀξιωματικῶν τοῦ Β. Ναυτικοῦ διοικεῖται ὑπὸ τριμελοῦς ἐπιτροπῆς ἀξιωματικῶν, φερόντων τοὐλάχιστον βαθμὸν ὑποπλοιάρχου ἢ ἰσοβάθμου, πάντων δὲ ἐκ τῶν ἐν Ἀθήναις καὶ ἐν Πειραιεῖ ἐνεργῶν, διαθεσίμων, ἀργῶν ἢ ἐν ἀποστρατείᾳ μεριδιούχων. Ἄρθρον 16. Ὁ ἀνώτερος τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς διορίζεται ἐπὶ ἓν ἔτος πρόεδρος διὰ Βασ. Διατάγματος· οἱ δὲ ἄλλοι δύω καλοῦνται εἰς τὴν διοίκησιν τοῦ ταμείου δι’ ὑπουργικῆς διαταγῆς ἐπὶ ἓν ἔτος ἐπίσης. Ἄρθρον 17. Ἡ ἐπιτροπὴ ἔχει γραμματέα ἕνα τῶν κατωτέρω ἀξιωματικῶν ἐκ τῶν ἐν Ἀθήναις ἐνεργῶν, διοριζόμενον διὰ Β. Διατάγματος. Ἄρθρον 18. Ἡ ἐπιτήρησις τῶν πράξεων τῆς διοικητικῆς ἐπιτροπῆς τοῦ ταμείου τῶν ἀποστράτων ἀνατίθεται εἰς τὸν ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν ὑπουργὸν, ἐξασκεῖται δὲ ὑπὸ βασιλικοῦ ἐπιτρόπου ἀνωτέρου ἀξιωματεκοῦ, διοριζομένου διὰ Β. Διατάγματος καὶ ἔχοντος γνώμην συμβουλευτικήν. Ἄρθρον 19. Ἡ ὑπηρεσία τοῦ προέδρου, τῶν μελῶν καὶ τοῦ γραμματέως τῆς ἐπιτροπῆς, ὡς καὶ ἡ τοῦ Βασ. ἐπιτρόπου εἶναι ἄμισθος. Ἄρθρον 20. Οἱ συγκροτοῦντες τὴν ἐπιτροπὴν ἀξιωματικοὶ εἶναι προσωπικῶς καὶ ἀλληλεγγύως ὑπεύθυνοι διὰ πᾶσαν εἰς τὰ συμφέροντα τοῦ ταμείου ἐκ δόλου ἢ ὀλιγωρίας προξενηθεῖσαν ζημίαν. Ὁ δὲ Βασ. ἐπίτροπος καθίσταται συνυπεύθυνος, ἐὰν δὲν ἔλαβε τὰ πρὸς περιστολὴν τῆς τοιαύτης ζημίας ἀναγκαῖα μέτρα. Οὐδεμία τῆς ἐπιτροπῆς πρᾶξις ἔχει κῦρος ἄνευ τῆς ὑπογραφῆς τοῦ Βασ. ἐπιτρόπου. Ἄρθρον 21. Κατὰ τὴν λῆξιν ἑκάστου ἔτους, ἐξαιρουμένου τοῦ πρώτου ἔτους τῆς συστάσεως, ἡ διοικοῦσα τὸ ταμεῖον τῶν ἀποστράτων ἐπιτροπὴ παραδίδει τακτικῶς αὐτὸ εἰς τὴν διοριζομένην νέαν ἐπιτροπὴν τοῦ ἐπιόντος ἔτους. Δημοσιεύονται δὲ τότε ἐν τῇ ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως, ἐπιμελείᾳ τοῦ ὑπουργοῦ, ἡ ἀπογραφὴ τοῦ ταμείου, ἰσοζύγιον τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων καὶ ὀνομαστικὸς κατάλογος τῶν ἀποστράτων ἀξιωματικῶν, ὅσοι ἔλαβον μερίσματα, καθὼς καὶ πίναξ τῶν ἐπιστραφεισῶν συνεισφορῶν. Ἄρθρον 22. Ἡ περιουσία τοῦ ταμείου τῶν ἀποστράτων ἀξιωματικῶν τοῦ Β. ναυτικοῦ καθὼς καὶ τὰ ἐξ αὐτοῦ μερίσματα δὲν ὑπόκεινται εἰς κατάσχεσιν. Ἄρθρον 23. Οἱ ὁρισμοὶ τοῦ παρόντος νόμου ἐφαρμόζονται καὶ εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ λογιστικοῦ, τοῦ ἰατρικοῦ καὶ τοῦ ναυπηγικοῦ κλάδου, καθὼς καὶ εἰς τοὺς δοκίμους ά. τάξεως. Ἄρθρον 24. Οἱ μετὰ τὴν ἔκδοσιν τοῦ παρόντος νόμου βαθμολογούμενοι ἀξιωματικοὶ τοῦ Β. Ναυτικοῦ, παρεκτὸς τῆς τακτικῆς συνεισφορᾶς ἐκ δραχμῶν πέντε κατὰ μῆνα, θέλουν καταβάλλει εἰς τὸ ταμεῖον τῶν ἀποστράτων, εἴτε διὰ μιᾶς, ἂν εὐκολύνωνται, εἴτε διὰ κρατήσεως προσκαίρου ἐκ τῆς μισθοδοσίας αὑτῶν τὸ ἀναλογοῦν τῆς συνεισφορᾶς δι’ ὅλον τὸν ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως αὐτῆς χρόνον, ἀλλ’ οὐδέποτε ἡ κατάθεσις αὕτη δύναται νὰ ὑπερβῇ τὴν πενταετῆ συνεισφοράν. Ἄρθρον 25. Διὰ Β. Διατάγματος θέλει κανονισθῆ ὁ τρόπος τῆς εἰσπράξεως τῶν ἐσόδων τοῦ ταμείου καὶ τῆς διαθέσεως τῶν κεφαλαίων αὐτῶν καθὼς καὶ πάντα τὰ ἀφορῶντα ἐν γένει τὴν διαχείρισιν τοῦ ταμείου, τὴν ἀπότισιν τῶν μερισμάτων καὶ τὴν ἐπιστροφὴν τῶν συνεισφορῶν. Ἄρθρον 26. Εἰς τὰ περὶ λογιστικοῦ καὶ διαχειρίσεως τοῦ ταμείου τηροῦνται ἀκριβῶς αἱ περὶ δημοσίου λογιστικοῦ διατάξεις καὶ οἱ περὶ διαχειρίσεως τῶν δημοσίων χρημάτων ὁρισμοί. Ἄρθρον 27. Οὐδεμία συγχωρεῖται χρῆσις τῶν κεφαλαίων τῶν πόρων καὶ τῶν τόκων τοῦ ταμείου τῶν ἀποστράτων ἄλλη τῆς ὁριζομένης ὑπὸ τοῦ παρόντος νόμου.»

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ψηφοφορεῖται τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου· οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§25ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Πρὶν προβῶμεν εἰς τὸ φορολογικὸν νομοσχέδιον, παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ δεχθῇ νὰ σημειωθῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τὸ νομοσχέδιον περὶ κυρώσεως τῶν μετὰ τῆς Πιστωτικῆς καὶ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης συνομολογηθεισῶν ὑπὸ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως συμβάσεων, τὸ ὁποῖον ἐσυζητήθη δὶς καὶ ὑπολείπεται ἡ τρίτη συζήτησις. Ἐννοεῖτε ὅτι ἡμεῖς καὶ ὡς Κυβέρνησις εἴμεθα κατὰ τῆς κυρώσεως τῶν συμβάσεων, διότι καὶ πέρυσιν ὡς ἀντιπολίτευσις τὰς ἐπολεμήσαμεν ὡς ἀσυμφόρους καὶ ἐπιβλαβεῖς διὰ τὴν ἐπικράτειαν· ἀλλ’ ἐπειδὴ δὲν δυνάμεθα πρὶν ἢ ἀποφανθῇ ἡ Βουλὴ περὶ τῶν συμβάσεων τούτων, νὰ προβῶμεν εἰς ἄλλην τινὰ διαπραγμάτευσιν περὶ συνομολογήσεως δανείου, διὰ τοῦ ὁποίου πρόκειται νὰ θεραπεύσωμεν τὰς ἀνάγκας τῆς Ἐπικρατείας καὶ διαριθμήσωμεν τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν, παρακαλοῦμεν τὴν Βουλὴν νὰ ἐπιληφθῇ καὶ τῆς τρίτης συζητήσεως τῶν συμβάσεων, τὰς ὁποίας ἐπιθυμοῦμεν νὰ ἀποῤῥίψῃ, δι’ οὓς λόγους καὶ κατὰ τὸ παρελθὸν ἀνεπτύξαμεν, ἵνα μείνῃ ἐλευθέρα ἡ Κυβέρνησις εἰς τὰς διαπραγματεύσεις, τὰς ὁποίας πρόκειται νὰ κάμῃ, ὡς προεῖπον.

§26ΛΟΥΝΤΖΗΣ. Δύνασθε νὰ μᾶς πληροφορήσετε ἂν ἡ Ἰόνιος Τράπεζα ἔκαμεν ἄλλας προτάσεις;

§27ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ Ἰονικὴ Τράπεζα ἐπανέλαβε τὰς προτάσεις, τὰς ὁποίας καὶ ἄλλοτε εἶχε κάμει εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ προέβημεν εἰς προκαταρκτικὰς διαπραγματεύσεις μετ’ αὐτῆς· ἀλλὰ πρὶν ἢ ἀποφανθῇ ἡ Βουλὴ ἐπὶ τῶν ἐκκρεμῶν συμβάσεων, ἡ Κυβέρνησις δὲν δύναται νὰ φθάσῃ εἰς ὁριστικὸν ἀποτέλεσμα, οὔτε μετὰ τῆς Ἰονικῆς, οὔτε μετ’ ἄλλης τινὸς Τραπέζης.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν ἐὰν θέλῃ νὰ τεθῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν δι’ αὔριον τὸ νομοσχέδιον περὶ κυρώσεως τῶν συμβάσεων, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο πέρυσι μεταξὺ τοῦ δημοσίου καὶ τῶν Τραπεζῶν, Πιστωτικῆς καὶ Ἐθνικῆς, εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν.

§29ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ὑπάχει ἀντίῤῥησις.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μεταβαίνομεν εἰς τὴν συζήτησιν τῶν ὑπολοίπων ἄρθρων τοῦ φορολογικοῦ νομοσχεδίου. Γινώσκετε τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Ζωχιοῦ, Ῥωμαίου, Παγκράτη καὶ Τρύφωνος· ἔχει ὡς ἑξῆς· «Τροπολογία τοῦ 10 ἄρθρου τοῦ περὶ φορολογίας τῶν προϊόντων τῆς γῆς ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου. Τὸ ἐξαγωγικὸν ὅμως τέλος τοῦ κερκυραϊκοῦ ἐλαίου, ἀπὸ τῆς ἐκδόσεως τοῦ παρόντος νόμου, ἐλαττοῦται καὶ περιορίζεται ἀπὸ 18 τοῖς ἑκατὸν εἰς 16 τοῖς ἑκατόν. Πρὸς ἐξίσωσιν δὲ τῆς ἐκ τῆς ἐλαττώσεως ταύτης προερχομένης ζημίας τοῦ δημοσίου ἐπιβάλλεται ἐν Κερκύρᾳ, ἐπὶ μὲν τῶν ἐνοικιαζομένων οἰκιῶν ὁ φόρος τῶν οἰκοδομῶν, ἐπὶ δὲ τῶν ἐπιτηδευμάτων τοῦ τραπεζίτου, τοῦ ἐμπόρου, τοῦ ἰατροῦ, τοῦ δικηγόρου, ὁ φόρος τοῦ ἀντιστοιχοῦντος αὐτοῖς ἐπιτηδεύματος. Γ. Ζωχιός, Σ. Θ. Ζερβός, Θ. Ῥωμαῖος, Ν. Σ. Παγκράτης, Π. Β. Κωσταντᾶς, Α. Τρύφωνας.»

§31ΖΩΧΙΟΣ. Θὰ σᾶς φανῇ παράδοξον, ὅτι ἐν ᾧ πρόκειται περὶ τοῦ φορολογικοῦ νόμου, ἐγὼ θὰ σᾶς ὁμιλήσω περὶ Κίνας. Ἔλαβον δὲ εἰς τοῦτο ἀφορμὴν ἀπὸ ἄνδρα πολὺ καὶ σοφώτερον καὶ πολυπειρότερον ἐμοῦ, ἤτοι ἀπὸ τὸν κύριον Σωτηρόπουλον, τὸν ὁποῖον ἀπέστειλε τὸ ἔθνος εἰς τὴν δυτικὴν Εὐρώπην, διὰ νὰ σπουδάσῃ ἐπιτοπίως τὰ φορολογικὰ τῶν ἐθνῶν συστήματα. Κατὰ τὸν κύριον Σωτηρόπουλον λοιπὸν, ἡ Ἑπτάνησος ὡς πρὸς τὸ φορολογικὸν σύστημα ὁμοιάζει τὴν Κίναν, διότι εἰς τὴν Κίναν τίποτε δὲν μεταβάλλεται, ἀλλ’ ὅ,τι ἀνακαλυφθῇ μένει στάσιμον μέχρι τῆς συντελείας τῶν αἰώνων. Πρόκειται δὲ σήμερον νὰ ἐξετάσωμεν καὶ νὰ βασανίσωμεν τὸ ἐν Ἑπτανήσῳ ἐπικρατοῦν φορολογικὸν σύστημα, τὸ ὁποῖον, ὡς ἤδη εἶπον, εἶναι σύστημα τῆς Κίνας. Ἰδίως δὲ περιορίζομαι εἰς τὴν Κέρκυραν, διότι εἶμαι μὲν Ἑπτανήσιος, ἀλλ’ ἀπὸ τῆς ἡμέρας, καθ’ ἣν ἡ Ἑπτάνησος προσετέθη εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἡ ἑπτανησιακὴ ἑνότης διελύθη, ἑκάστη δὲ τῶν ἑπτὰ νήσων οὐδὲν ἄλλο εἶναι, εἰμὴ νῆσος ἑλληνικὴ, καὶ τίποτε πλέον. Περιορίζομαι μάλιστα εἰς τὸ μέρος τῆς Κερκύρας, τὸ κατοικούμενον ὑπὸ τῶν πτωχῶν, ὑπὸ τῶν ἐλεεινῶν, ὑπὸ τῶν δούλων, τοὺς ὁποίους οἱ κάτοικοι τῆς πόλεως, πρὸς καταφρόνησιν, ὀνομάζουν Κόθρους, ὅ ἐστὶ Κορινθίους.

§32ΠΑΡΑΜΥΘΙΩΤΗΣ. Δὲν εἶναι αὐτὸ ἀληθές.

§33ΖΩΧΙΟΣ. Εἶναι ἀληθέστατον. Καὶ ἐγὼ Κόθρος εἶμαι. Ἐὰν δὲ ἐπιμένῃς ἀρνούμενος, ὅτι οὕτω μᾶς ὀνομάζετε, οἱ λίθοι κεκράξονται.

§34ΠΑΡΑΜΥΘΙΩΤΗΣ. Νὰ γραφῇ εἰς τὰ πρακτικὰ ὅτι τὸ ἀρνοῦμαι.

§35ΖΩΧΙΟΣ. Μάλιστα νὰ γραφῇ, διότι θὰ γελάσουν οἱ Κερκυραῖοι, ὅσοι μάθουν ὅτι τὸ ἀρνεῖσαι. Μᾶς δίδουν μάλιστα καὶ ἄλλο ἐπώνυμον, ἴσως δὲ ὁ κύριος Παραμυθιώτης μᾶς δίδει τὸ δεύτερον. Μᾶς ὀνομάζουν καὶ Βιλάνους.

§36ΠΑΡΑΜΥΘΙΩΤΗΣ. Οὔτε τὸ ἓν, οὔτε τὸ ἄλλο.

§37ΖΩΧΙΟΣ. Τόσον εἶναι βέβαιον, ὥστε ἓξ Κόθροι, ἓξ Βιλάνοι εἴμεθα ἐντὸς τοῦ βουλευτηρίου τούτου.

§38ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Εἶναι περιττὰ αὐτά.

§39ΖΩΧΙΟΣ. Δὲν εἶναι περιττὰ, διότι τυραννούμεθα τετρακόσια, πεντακόσια χρόνια. Καταλαμβάνετε ῥωμαίϊκα; Πρὸς βεβαίωσιν τῆς ἀθλίας μας καταστάσεως σᾶς φέρω μάρτυρας· ἐν πρώτοις δὲ ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν ἑνὸς Ἄγγλου ἁρμοστοῦ, ὅστις ἠθέλησε νὰ διορθώσῃ τὸ κακὸν, ἀλλὰ δὲν τὸ κατώρθωσεν. Ἰδοὺ δὲ τί ὁ ἁρμοστὴς αὐτὸς πρὸς τὴν Ἰόνιον Βουλὴν ἔγραψε κατὰ τὸ 1852. «Πιστεύω ὅτι τὸ φορολογικὸν σύστημα δὲν εἶναι ἀμερόληπτον, καὶ ἑπομένως εἶναι ἄδικον, ἐπιβαρῦνον μὲ ἄνισον τρόπον τὴν ἐξοχὴν καὶ τὰς πόλεις, διότι ὄχι μόνον αἱ οἰκίαι εἶναι ἀφορολόγητοι, ἀλλὰ πᾶν ὅ,τι δύναται ν’ αὐξήσῃ τὴν τιμήν των ἀπαλλάττεται ἀπὸ τὴν γενικὴν φορολογίαν.» Προβαίνων δ’ ὁ ἁρμοστὴς, λέγει πρὸς τὴν Ἰόνιον Βουλὴν, πρὸς τοῖς ἄλλοις, καὶ τὰ ἑξῆς· «Εἰς τὴν Ἀγγλίαν πᾶν ὅ,τι χρειάζεται εἰς τὰς πόλεις πληρόνεται ἀπὸ τὰς πόλεις.» Εἰς τὴν Κέρκυραν ὅμως, πᾶν ὅ,τι χρειάζεται εἰς τὴν πόλιν πληρόνεται ἀπὸ τοὺς Κόθρους. Μετὰ τὸν μάρτυρα δὲ τὸν πρῶτον, φέρω μάρτυρα ἄλλον πολὺ τοῦ πρώτου ἐπισημότερον, Ἄγγλον καὶ αὐτὸν, τὸν μέχρις ἐσχάτων πρωθυπουργὸν τῆς Ἀγγλίας, ἔκτακτον δὲ τότε εἰς τὴν Ἑπτάνησον ἀπεσταλμένον, τὸν περιώνυμον Γλάδστωνα. Ὁ ἐπίσημος αὐτὸς Ἄγγλος ἔγραψεν εἰς τὴν Ἰόνιον Βουλὴν καὶ πολλὰ ἄλλα, καὶ τὰ ἑξῆς· «Ἡ μεταῤῥύθμισις τῶν φόρων ἀπαιτεῖται κατεπειγόντως.»

§40ΛΟΡΑΝΔΟΣ. Δι’ ὅλην τὴν Ἑπτάνησον.

§41ΖΩΧΙΟΣ. Ταῦτα τοῦ Γλάδστωνος τὰ λόγια ἀναφέρονται εἰς μόνην τὴν Κέρκυραν, διότι αὕτη εἶναι εἰς τὴν χειροτέραν κατάστασιν. «Ἡ ἐξοχή σας, ἐξακολουθεῖ ὁ Γλάδστων λέγων, «ἡ ἐξοχή σας, ἐκτεθειμένη ἐνίοτε εἰς τὴν ἔνδειαν, δὲν πληρόνει τὸν ἄρτον κατὰ τὴν φυσικὴν αὐτοῦ τιμήν.» Καὶ τῷ ὄντι, τὰ χωριὰ καὶ σήμερον πληρόνουν φόρον εἰς τὴν πόλιν διὰ τὸ ψωμί των. «Τὰ κύρια προϊόντα τῶν νήσων σας, λέγει ὁ Γλάδστων, ἐπιβαρύνονται ὑπὸ βαρέων τελῶν κατὰ τὴν ἐξαγωγήν. Τὰ βάρη δὲν διανέμονται ἐξ ἴσου μεταξὺ πόλεως καὶ ἐξοχῆς, μεταξὺ παραγωγῶν καὶ ἀναλωτῶν.»

§42ΒΑΣΙΛΑΚΗΣ. Καὶ τί ἔκαμεν ἡ Ἰόνιος Βουλή;

§43ΖΩΧΙΟΣ. Ὡς προοίμιον τῆς πρὸς τὸν κ. Βασιλάκην ἀποκρίσεώς μου, μεταχειρίζομαι τὰ ἀκόλουθα τοῦ Γλάδστωνος λόγια· «Αἱ μεγαλείτεραι νῆσοι πρέπει νὰ διαιρεθῶσιν εἰς δύω ἢ τρία διαμερίσματα ἑκάστη, διὰ νὰ ἀντιπροσωπεύωνται διακεκριμένως τὰ διάφορα τοπικὰ συμφέροντα.» Ταύτην δὲ τοῦ Γλάδστωνος τὴν πρότασιν ἐπραγματοποίησε κατόπιν ὁ κ. Κουμουνδοῦρος πρὸς ὄφελος τῆς πόλεως, ἀλλ’ οἱ ὠφεληθέντες ἐφάνησαν ἀχάριστοι πρὸς αὐτόν.

§44ΛΟΡΑΝΔΟΣ. Εἶμαι ἀντιπρόσωπος τῆς πόλεως καὶ δὲν τὰ δέχομαι αὐτὰ, ὀφείλω δὲ νὰ διαμαρτυρηθῶ.

§45ΡΩΜΑΙΟΣ. Ἀφ’ οὗ σᾶς ἐχώρισεν, ἤλθατε καὶ τὸν ἐῤῥίψατε.

§46ΛΟΡΑΝΔΟΣ. Ὁ Πολυλᾶς δὲν τὸν ἔῤῥιψε.

§47ΖΩΧΙΟΣ. Πρέπει, λέγει ὁ Γλάδστων, πρέπει νὰ ἀντιπροσωπεύωνται διακεκριμένως τὰ διάφορα τοπικὰ συμφέροντα, ἤτοι πρέπει νὰ ἔρχωνται εἰς τὸ βουλευτήριον οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν χωρικῶν, οἱ χωριάται. Ἀλλ’ ἂς δώσω τὴν πρέπουσαν εἰς τὸν κ. Βασιλάκην ἀπόκρισιν, ὅστις ἠρώτησε τί ἔκαμεν ἡ Ἰόνιος Βουλή. Ἠξεύρετε ὅτι, τελουμένου τοῦ μυστηρίου τοῦ γάμου, ἀναγινώσκεται καὶ ὁ λεγόμενος Ἀπόστολος. Κατὰ τὸν Ἀπόστολον αὐτὸν, ἡ γυνὴ πρέπει νὰ φοβῆται τὸν ἄνδρα. Ταῦτα ὅμως τὰ λόγια ἀκούουσα ἀρχοντοποῦλά τις νυμφευομένη, ἠρώτησε τὸν ἱερέα, τὸν εὐλογοῦντα τὸν γάμον, ποίου γένους ἦσαν τοῦ Σωτῆρος οἱ ἀπόστολοι, ἀρσενικοὶ, ἢ θηλυκοί. Ὁ δὲ ἱερεὺς ἀπεκρίθη· «Ὄχι δὰ, οἱ ἀπόστολοι δὲν ἦσαν θηλυκοὶ, ἀλλ’ ἀρσενικοί.» Ἡ δὲ νύμφη ἀνταπεκρίθη, «διὰ τοῦτο ἔγραψαν ὅπως ἔγραψαν.» (Γέλως). Τουτέστι, καὶ ἡ Ἰόνιος Βουλὴ οὐδὲν ὑπὲρ τῶν χωρικῶν ἔπραξε, διότι οἱ βουλευταὶ δὲν ἦσαν χωρικοί. Ἀλλ’ ἂς ἐξετάσωμεν τὸ πρᾶγμα ἄλλως. Ὅλοι ἐγκωμιάζομεν, ὅλοι ἐπαινοῦμεν τὸν παρόντα αἰῶνα, τὸν δέκατον ἔννατον. Δὲν πιστεύω νὰ ὑπάρχῃ τις μεταξὺ ἡμῶν πρεσβύτερος τῆς ἀρχῆς τοῦ παρόντος αἰῶνος.

§48ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὁ κ. Χρηστίδης. (Γέλως).

§49ΖΩΧΙΟΣ. Σᾶς ἐξαιρῶ, κύριε Χρηστίδη. Καυχώμεθα λοιπὸν, ὅτι ἐγεννήθημεν εἰς τὸν παρόντα αἰῶνα, τὸν αἰῶνα τῶν φώτων, τὸν αἰῶνα τῆς ἐλευθερίας....

§50ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Καὶ τῶν σιδηροδρόμων. (Γέλως).

§51ΖΩΧΙΟΣ. Ἆ, ναὶ, καὶ τῶν σιδηροδρόμων. Κατὰ τὸν δέκατον ἔννατον λοιπὸν αἰῶνα, ὁ αὐτοκράτωρ τῶν Ῥώσσων ἀπελευθέρωσε τοὺς Μουζίκους, ὁ δὲ Κούζας, ὁ πρώην ἡγεμὼν τῆς Βλαχίας, τοὺς Τσαράνους.

§52ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Διὰ τοῦτο καὶ ἐπέτυχε.

§53ΖΩΧΙΟΣ. Εἰς τὴν Ἀμερικὴν ἠγέρθη μέγας ἐμφύλιος πόλεμος πρὸς ἀπελευθέρωσιν τῶν Μαύρων δούλων. Οἱ δὲ κακόμοιροι Κερκυραῖοι, οἱ Κόθροι; Ὅπως πρὸ αἰώνων ἦσαν, εἰς τὴν αὐτὴν καὶ σήμερον εὑρίσκονται δουλικὴν κατάστασιν· τοσοῦτον δὲ ἐπεβάρυνεν αὐτοὺς ἡ δουλεία, ἡ καταδυναστεία, ὥστε ἀπέβαλον οἱ δυστυχεῖς τὴν ἠθικὴν τοῦ ἀνθρώπου δύναμιν, τὸ ἠθικὸν θάῤῥος. Ἐπὶ μακροὺς αἰῶνας ἐπιέσθησαν, πιέζονται, ὅλος δὲ ὁ κόσμος ἠλευθερώθη, ἠλευθερώθησαν οἱ Μουζῖκοι, οἱ Τσαράνοι, οἱ ἐξ Αἰθιόπων ἐν Ἀμερικῇ δοῦλοι· εἰς ἡμᾶς δὲ τοὺς ἐξ Ἑλλήνων Κόθρους δὲν θὰ δοθῇ τι; Ἰδοὺ καταφεύγομεν πρὸς σᾶς, διότι ἢ ὁ Θεὸς ἢ ὁ διάβολος ἐγένετο τῆς ἑνώσεώς μας ὁ αἴτιος. Πραστατεύσατέ μας λοιπὸν, προστατεύσατε τὰς ἑπτὰ νήσους· ἆ, ἔκαμα λάθος, προστατεύσατε τὴν νῆσόν μου, τὴν πατρίδα μου. Σᾶς ἔφερα δύω μάρτυρας ξένους, δύω Ἄγγλους, σᾶς φέρω ἤδη καὶ ἕνα Ἕλληνα, τὸν κ. Σωτηρόπουλον. Κατὰ τὸν κ. Σωτηρόπουλον, τὸ ἐν Ἑπτανήσῳ ἰσχύον φορολογικὸν σύστημα οὔτε εἰς τὸ δημόσιον συμφέρει, οὔτε εἰς τὸν τόπον, οὔτε δίκαιον εἶναι. Εἰς τὴν Μεσσήνην, κ. Κουμουνδοῦρε, τὴν πατρίδα σου, τὸ ἔλαιον ἐξάγεται εὐθηνόν, διότι δὲν πληρόνει τόσον τέλος, ὅσον τὸ Κερκυραϊκόν. Ἀπ’ ἐναντίας, τὸ ἔλαιον τῆς πατρίδος μου πληρόνει εἰς τὸ δημόσιον 18 τοῖς ἑκατὸν, διὰ τοὺς διδασκάλους 1½, διὰ τοὺς δρόμους 2.

§54ΡΩΜΑΙΟΣ. Καὶ φόρον δημοτικόν.

§55ΖΩΧΙΟΣ. Ἀλλ’ ἂς ἀφήσωμεν καὶ τὸν κ. Σωτηρόπουλον, καὶ ἂς ἐρωτήσωμεν ἄλλον, τοῦ κ. Σωτηροπούλου σοφώτερον. Ἐντὸς τῆς κεφαλῆς παντὸς ἀνθρώπου ἐρχομένου εἰς τὸν κόσμον ὁ Θεὸς ἐμβάλλει ἕνα Γλάδστωνα, ἤτοι τὸ φῶς τὸ φωτίζον πάντα ἄνθρωπον ἐνσαρκούμενον. Σᾶς ἐρωτῶ λοιπὸν, τί λέγει ὁ Γλάδστων τῆς κεφαλῆς σας; Κατὰ τὸ 3 τοῦ Συντάγματος ἄρθρον, ὅλοι οἱ Ἕλληνες εἶναι ἴσοι ἐνώπιον τῶν νόμων, ἕκαστος δὲ ἀδιακρίτως συνεισφέρει εἰς τὰ δημόσια βάρη ποσὸν ἀνάλογον πρὸς τὴν περιουσίαν του. Σᾶς ἐρωτῶ δὲ πάλιν, ὅλοι οἱ Κερκυραῖοι ἀποφέρουσι τοὺς φόρους ἀναλόγως τῆς περιουσίας των; Ὅλον τὸ βάρος τῶν φόρων πίπτει ἐπὶ τοῦ λαοῦ, ἐπὶ τοῦ ἐλαίου δηλαδὴ, τὰ δὲ λοιπὰ εἴδη μένουσιν ἀφορολόγητα. Ἡμεῖς δὲ δὲν σᾶς ζητοῦμεν μεγάλα πράγματα, δὲν ζητοῦμεν κράτος, δύναμιν, ὑπεροχὴν, ζητοῦμεν δὲ μόνον νὰ μᾶς καταστήσητε τὸ πολὺ ἴσους πρὸς τοὺς Ἑβραίους. Ἠξεύρετε δὲ ὅτι ὁ Θεὸς, κατὰ τὴν Γραφὴν, εἶπε πρὸς τοὺς Ἑβραίους· «Ἔθνος σκληροτράχηλον, ἐπικατάρατον ἔθνος, θὰ σὲ σκορπίσω εἰς τὰς τέσσαρας γωνίας τῆς γῆς, θὰ σὲ ὑποτάξω ὑπὸ τὸ κράτος τῶν ἄλλων ἐθνῶν, θὰ σὲ καταστήσω τὸ ἐλεεινότατον ἔθνος τοῦ κόσμου.» Ἐν τούτοις ἐν Κερκύρᾳ οἱ μὲν Ἑβραῖοι εἶναι ἀφορολόγητοι, οἱ Κόθροι φορολογοῦνται ἀπανθρώπως. Ἐὰν δὲ σεῖς δὲν ἐλαφρώσετε τὴν φορολογίαν των, θὰ ἀποδείξετε καὶ τὸν Θεὸν ψεύστην, διότι ἐν Κερκύρᾳ οἱ μὲν Ἑβραῖοι εἶναι πρῶτοι, οἱ δὲ ἐξ Ἑλλήνων Κερκυραῖοι ἔσχατοι, τελευταῖοι. Οἱ ἐναντίοι μας ὅμως θὰ σᾶς ὑποδείξωσιν ἐνστάσεις· θὰ σᾶς εἴπωσιν, ὅτι τὰ λόγιά μας εἶναι τὸ Εὐαγγέλιον, ἀλλά. Γνωρίζετε δὲ, ὅτι ἡ λέξις ἀλλὰ ἀνατρέπει ὅλα, ὅσα τις ὑπεστήριξεν, ὅσα εἶπε. Πρὶν δὲ σᾶς ἐξηγήσω καὶ τὴν περὶ τοῦ ἀλλὰ ἰδέαν μου, παρακαλῶ τὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὑπουργὸν νὰ μοῦ δανείσῃ τὸ αὐτί του τὸ ἓν, νὰ δώσῃ δηλαδὴ προσοχὴν εἰς τοὺς λόγους μου. Ἓν δὲ μόνον ὠτίον αἰτοῦμεν καὶ παρὰ τοῦ Θεοῦ, λέγοντες· «Κλῖνον πρός με τὸ οὖς σου.» Τὸ δὲ ἄλλο ὠτίον του ἂς τὸ φυλάξῃ ὁ ὑπουργὸς διὰ τοὺς ἐναντίους μας. Ἴσως λοιπὸν σᾶς εἴπῃ ὁ ὑπουργὸς, ὅτι ἐπὶ τοῦ προκειμένου ὅλα καλὰ καὶ ἅγια, ἀλλ’ ἀπαιτεῖται μελέτη, ἀλλ’ ἀπαιτεῖται νόμος, διότι τοιαῦται μεταβολαὶ δὲν γίνονται ἐκ τοῦ προχείρου. Κατ’ ἐμὲ ὅμως οἱ ἀναλαμβάνοντες τὴν κυβέρνησιν τῶν κοινῶν, οἱ ὑπουργοὶ, πρέπει νὰ ᾖναι ἕτοιμοι νὰ λύωσι πᾶν ζήτημα, ἄλλως ἂς μὴ γίνωνται ὑπουργοί. Ἂς ὑποθέσωμεν, λόγου χάριν, ὅτι ἀσθενής τις ἐρωτᾷ τὸν ἐξ ἐπαγγέλματος ἰατρὸν τί νὰ κάμῃ διὰ νὰ σωθῇ, διὰ θεραπευθῇ. Ἂς ὑποθέσωμεν προσέτι, ὅτι ὁ ἰατρὸς, ἀντὶ νὰ συμβουλεύσῃ τὸν πάσχοντα περὶ τοῦ πρακτέου, ἀποκρίνεται πρὸς αὐτὸν, λέγων, «Ἄφες με νὰ μελετήσω.» Ποία πρέπει εἰς τὸν τοιοῦτον ἰατρὸν ἀπόκρισις; Ἂς μή μου εἴπῃ λοιπὸν καὶ ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι δὲν ἐμελέτησε, διότι οἱ τέλειοι ὑπουργοὶ δὲν ἔχουν ἀνάγκην προμελέτης ἐπὶ πραγμάτων κατεπειγόντων, προφανῶν, καιρίων. Ἀλλὰ τί λέγω; Ἡ Κυβέρνησις, καθ’ ἃ προχθὲς μᾶς εἶπεν ὁ ἔντιμος πρόεδρός μας, δὲν ἐπαρουσιάσθη εἰς τὸ βουλευτήριον, διότι ἐμελέτα τὰ Κερκυραϊκά. (Γέλως). Προχθὲς δὲ συνομιλῶν μὲ ἕνα συμπολίτην μου περὶ τῆς ὑπὸ συζήτησιν προτάσεως, μοῦ εἶπεν· ἂν πραγματοποιηθῇ τὸ αἴτημά σου, εἰς τὴν Κέρκυραν θὰ ἐκραγῇ ἐπανάστασις.

§56ΠΑΡΑΜΥΘΙΩΤΗΣ. Δὲν σᾶς τὸ εἶπον ἐγώ.

§57ΖΩΧΙΟΣ. Δὲν εἶσθε μόνος σεῖς συμπολίτης μου. Ἐγὼ δὲ παρακαλῶ τὸν ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν ν’ ἀνακαλέσῃ ἐκ Κερκύρας τὸν στρατὸν, τοὺς χωροφύλακας, πάντα δημόσιον ὁπλίτην, καὶ νὰ ἀφήσῃ τὴν Κέρκυραν πάντῃ ἀπροστάτευτον· ἂς ᾖναι δὲ βέβαιος, ὅτι τρίχα ἀνθρώπου ἀπὸ τῆς κεφαλῆς αὐτοῦ δὲν θὰ πέσῃ. Ἐπανάστασις εἰς τὴν Κέρκυραν εἶναι πρᾶγμα ἀδύνατον. Λέγουσι προσέτι οἱ ἐναντίοι μας, ὅτι ἐπρότεινα φόρους διὰ μόνον τὸ ἀρχοντολόγι, ἐπρότεινα δηλαδὴ νὰ πληρώσῃ ὁ τραπεζίτης, ὁ ἔμπορος, ὁ δικηγόρος, ὁ ἰατρὸς, ἀφῆκα δὲ τοὺς τεχνίτας, τὸν πτωχὸν λαόν. Ἀλλ’ ἐὰν ἡ ἐξαίρεσις τῶν πτωχῶν τεχνιτῶν, τοῦ λαοῦ τοῦ πτωχοῦ, ᾖναι ἁμάρτημα, ἂς ὑποβάλωσιν οἱ ἐναντίοι μας καὶ περὶ αὐτῶν πρότασιν. Ὁ Θεὸς ἠδύνατο νὰ δημιουργήσῃ ἐν ἡμέρᾳ μιᾷ τὸν κόσμον, εἰργάσθη ὅμως δημιουργῶν ἐπὶ ἡμέρας ἕξ. Διατί; Διότι τὰ βαθμηδὸν συντελούμενα ἔργα εἶναι τελειότερα. Κατὰ δόγμα δὲ τοῦ ποιητοῦ Πινδάρου, καὶ τὰς πληγὰς τοῦ σώματος, καὶ τὰς πληγὰς τῶν πολιτειῶν πρέπει νὰ θεραπεύῃ τις, ψαύων αὐτὰς μὲ χεῖρα μαλακήν. Λέγουσι πρὸς τοῖς ἄλλοις οἱ ἐναντίοι μας· «Διατί δὲν προτείνετε νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ τῶν οἰκοδομῶν καὶ ὁ τῶν ἐπιτηδευμάτων φόρος εἰς ὅλην τὴν Ἑπτάνησον;» Ἀλλὰ τί ἀναμιγνύουσι τὴν Ἑπτάνησον; Ἡ Ἑπτάνησος, ἡ Ἰόνιος πολιτεία, διεσχίσθη, καθὼς διεσχίσθη καὶ ἡ σημαία της. Διὰ τὴν κακὴν δὲ τῶν Κερκυραίων μοῖραν, ἀνεκαλύφθησαν εἰς τὴν Ἀμερικὴν χείμαῤῥοι πετρελαίου, εἰς ὅλα δὲ τὰ λοιπὰ τῆς ταλαιπώρου ἐκείνης νήσου βάσανα, προσετέθη ἐπὶ τέλους καὶ τὸ πετρέλαιον. Πρόκειται δὲ ἤδη νὰ δικάσητε ἀνὰ μέσον ἡμῶν καὶ τῶν ἐναντίων μας· καὶ ἂν μὲν ἐπρόκειτο νὰ δικάσετε μὲ τὴν κεφαλήν σας, ἢ μὲ τὴν καρδίαν σας, δυνατὸν ἦτο νὰ ὑποπέσετε εἰς λάθη. Ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ προκειμένου τὸ ζήτημα εἶναι ψηλαφητὸν, διότι πρόκειται περὶ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ τρίτου ἄρθρου τοῦ Συντάγματος, καθ’ ὃ ὅλοι οἱ Ἕλληνες εἶναι ἴσοι ἐνώπιον τῶν νόμων, συνεισφέρουσι δὲ ἀδιακρίτως εἰς τὰ δημόσια βάρη ἀναλόγως τῆς περιουσίας των. Ὁ κ. Βασιλάκης, ὁ συνάδελφός μας, εἶναι εἷς ἐκ τῶν πλουσιωτέρων κατοίκων τῆς Ἑπτανήσου, ἔχει δὲ κτήματα εἰς τὴν ἐξοχὴν, καὶ λέγει ὅτι πληρόνει, πολεμεῖ δὲ τὴν πρότασίν μας, διϊσχυριζόμενος ὅτι δὲν πρέπει νὰ πληρώσῃ ἄλλα. Ἀλλ’ ὁ Καντώνης, ὁ Καντώνης ὁ πλουσιώτατος τῆς Ἑπτανήσου, ὁ πρὸ μικροῦ ἀποθανὼν, πόσας οἰκίας εἶχεν εἰς τὴν Κέρκυραν, κύριε Βαλαωρίτη; Ἀποκρίθητι.

§58ΒΑΛΑΩΡΙΤΗΣ. Εἶχεν οἰκίας πολλὰς, πολλάς.

§59ΖΩΧΙΟΣ. Τί δὲ εἰς τὰ δημόσια βάρη συνεισέφερεν; Οὐδὲ ὀβολόν. Εἰς τὴν Ἀγγλίαν ὅμως οἱ λόρδοι, οἱ γαιοκτήμονες δηλαδὴ, ἄλλως δὲν εἶναι λόρδοι,...

§60ΒΑΛΑΩΡΙΤΗΣ. Ἔχουν λίραις.

§61ΖΩΧΙΟΣ. Οἱ λόρδοι πληρόνουν διὰ τὰ κτήματά των. Ἀλλὰ θέλουν νὰ ἔχουν ἅμαξαν ἰδιόκτητον μὲ δύω τροχούς; Θὰ πληρώσουν. Ἀλλὰ θέλουν νὰ ἔχουν ἅμαξαν ἰδιόκτητον μὲ τέσσαρας τροχούς; Θὰ πληρώσουν ἔτι περισσότερον. Ἀλλὰ θέλουν οἱ ὑπηρέται των νὰ φοροῦν φενάκην, περοῦκαν; Θὰ πληρώσουν. Ἀπαραλλάκτως λοιπὸν καὶ ὁ κ. Βασιλάκης. Ἔχει κτήματα εἰς τὴν ἐξοχήν; Νὰ πληρώσῃ. Ἔχει οἰκίας εἰς τὴν πόλιν; Νὰ πληρώσῃ. Εἶναι τραπεζίτης; Νὰ πληρώσῃ. Ἐὰν δὲ ὅλαι αὐταὶ αἱ πληρωμαὶ τὸν σκανδαλίζουν, ἂς ἀλλάξωμεν θέσιν, καὶ ἐγὼ μὲν προθύμως λαμβάνω τὴν θέσιν του, αὐτὸς δὲ ἂς λάβῃ τὴν ἰδικήν μου (γέλωτες).

§62ΒΑΣΙΛΑΚΗΣ. Δὲν ἐτρελάθην εἰσέτι, κύριε Ζωχιέ.

§63ΖΩΧΙΟΣ. Λοιπὸν πλήρονε.

§64ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ὅτι, κύριοι, πρέπει νὰ ἀφομοιωθῇ ἡ Ἑπτάνησος καὶ ὡς πρὸς τὴν φορολογίαν μὲ τὴν λοιπὴν Ἑλλάδα εἶναι ἀναντίῤῥητον καὶ ἐκτὸς πάσης ἀμφιβολίας· ὅτι ἐπίσης εἶναι ἀναγκαῖον, εἶναι ἐπιθυμητὸν, νὰ μεταβληθῇ τὸ ὑπάρχον φορολογικὸν σύστημα, τὸ ὁποῖον ἀληθῶς εἶναι ἡ μάστιξ τῆς κοινωνίας, καὶ αὐτὸ εἶναι ἀναντίῤῥητον καὶ ἀναμφισβήτητον· (δὲν λέγω τὸ ἀλλὰ, τὸ ὁποῖον φοβεῖται ὁ κ. Ζωχιὸς (ἱλαρότης), τὸ ἀλλὰ τὸ ἀποφεύγω)· δὲν εἶναι ὅμως δυνατὸν τοιαῦτα σπουδαῖα ζητήματα νὰ λύωνται ἐξ ἀπήνης...

§65ΖΩΧΙΟΣ. Τὸ εἶπον προηγουμένως, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἦσθε μελετημένος.

§66ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. — Καὶ ἄνευ μιᾶς ἐργασίας σπουδαίας, ἥτις πρέπει νὰ στηριχθῇ εἰς διαφόρους πληροφορίας, τῶν ὁποίων ἔχει ἀνάγκην βεβαίως καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλὴ, διὰ νὰ προβῇ εἰς μίαν τοιαύτην μεταῤῥύθμισιν. Σήμερον συζητοῦμεν τὸ φορολογικὸν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον κατ’ ἔτος συζητεῖται καὶ ψηφίζεται, ὅπως πρὸ πολλῶν ἐτῶν συνετάχθη· ἑπομένως οὔτε εἰς τὸν νοῦν τοῦ ὑπουργοῦ, οὔτε εἰς τὸν νοῦν τῆς Βουλῆς ὑπῆρχεν ἡ ἰδέα νὰ μεταβάλῃ τὸ φορολογικὸν σύστημα τῆς Ἑπτανήσου, ἢ νὰ μεταβάλῃ τὸ φορολογικὸν σύστημα τῆς παλαιᾶς Ἑλλάδος· διότι ἂν ἐπρόκειτο περὶ τοιούτου ἔργου ἔπρεπε νὰ ὑποβληθῇ τοῦτο τελειότερον καὶ πληρέστερον εἰς τὴν ἐξέτασιν καὶ ἐπιψήφισιν τῆς Βουλῆς. Ἡ ἀφομοίωσις τῆς φορολογίας ἐν Ἑπτανήσῳ δὲν δύναται νὰ γείνῃ τροποποιουμένου ἑνὸς καὶ μόνου ἄρθρου τοῦ ἐπετείου φορολογικοῦ νόμου, τοῦ ὑπὸ συζήτησιν δηλονότι δεκάτου ἄρθρου, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἀποτελεσθῇ πλήρης καὶ ἰδιαίτερος νόμος μὲ πολλὰς διατάξεις, αἵτινες νὰ συμβιβάζωσι τὰς ἀπαιτήσεις τοῦ τόπου μὲ τὰ συμφέροντα τῆς ἐπικρατείας· ἀλλὰ τοιοῦτον νομοσχέδιον δὲν ὑπεβλήθη εἰς τὴν ἐξέτασιν καὶ ἐπιψήφισιν τῆς Βουλῆς, οὔτε ἦτο δυνατὸν ἡ Κυβέρνησις, πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἐλθοῦσα εἰς τὰ πράγματα, νὰ παρασκευάσῃ. Ἑπομένως ἡ ἀπαίτησις τοῦ ἐντίμου συναδέλφου μας εἶναι οὐ μόνον ὑπερβολικὴ, ἀλλὰ καὶ ἄδικος. Ἀλλ’ ἐὰν ἦτο τοὐλάχιστον δυνατὸν νὰ μεταβάλῃ ὁ κ. Ζωχιὸς τὴν Ἑπτάνησον ἀπὸ Κίναν, ὡς ἐχαρακτήρισεν αὐτὴν, εἰς Ἑπτάνησον διὰ τῆς προτεινομένης τροπολογίας, εὐχαρίστως ἤθελον ἀποδεχθῆ αὐτήν· ἀλλὰ καὶ παραδεχομένης τῆς τροπολογίας του, ὁ κ. Ζωχιὸς ἀφίνει πάλιν τὴν Ἑπτάνησον, Κίναν, ὅπως παρέστησεν αὐτὴν, δανειζόμενος τὸν χαρακτηρισμὸν τοῦτον ἀπὸ φυλλάδιόν τι τοῦ κ. Σωτηροπούλου. Τί λέγει ὁ κ. Ζωχιὸς διὰ τῆς τροπολογίας του; Νὰ ἐλαττωθῇ ὁ φόρος τοῦ ἐλαίου μόνον τῆς νήσου Κερκύρας ἀπὸ 18 εἰς 16 τοῖς ἑκατὸν, ὥστε εἰς μίαν μόνην περίπτωσιν καὶ μίαν μόνην νῆσον τὴν μεταβάλλει ἀπὸ Κίναν εἰς Ἑπτάνησον, καθ’ ὅλας δὲ τὰς ἄλλας περιπτώσεις τὴν ἀφίνει Κίναν πάντοτε. Τί δὲ προτείνει πρὸς ἀναπλήρωσιν τῆς ἐλαττώσεως ταύτης; Νὰ ἐπιβληθῇ φόρος εἰς τέσσαρα μόνον ἐπιτηδεύματα, εἰς τοὺς τραπεζίτας, εἰς τοὺς ἰατροὺς, εἰς τοὺς ἐμπόρους καὶ εἰς τοὺς δικηγόρους, ἐνῷ ὡς γνωρίζετε ὁ νόμος περὶ ἐπιτηδευμάτων περιλαμβάνει ἓν τιμολόγιον μακρότατον περιέχον πλεῖστα ὅσα ἐπιτηδεύματα φορολογούμενα. Πρῶτον, ἡ μεταβολὴ, ἣν ἐπιδιώκει ὁ κ. Ζωχιὸς τῆς πρώην Ἰονίου πολιτείας ἀπὸ Κίναν εἰς Ἑπτάνησον, δὲν πραγματοποιεῖται διὰ τῆς προτεινομένης τροπολογίας· δεύτερον, ἡ ἰσότης τῆς φορολογίας, τὴν ὁποίαν ἐπίσης ἐπιδιώκει ὁ κ. Ζωχιὸς λίαν ἀξιεπαίνως, στηριζόμενος εἰς τὴν ῥήτραν τοῦ Συντάγματος, πάλιν δὲν ἐπιτυγχάνεται, διότι περιορίζει τὴν τροπολογίαν του μόνον εἰς μίαν νῆσον καὶ τὴν περιορίζει εἰς τὴν ἐλάττωσιν 2% ἐπὶ τοῦ φόρου τοῦ ἐλαίου καὶ εἰς τὴν ἐπιβολὴν φόρου ἐπὶ τεσσάρων ἐπιτηδευμάτων, καὶ εἰς τὴν ἐπιβολὴν φόρου ἐπὶ τῶν οἰκοδομῶν, τῶν ἐνοικιαζομένων οἰκοδομῶν, ἐνῷ ἐνταῦθα ἰσχύει ἄλλος νόμος, διότι ὑποβάλλονται εἰς φόρον καὶ ὅσαι οἰκοδομαὶ δὲν ἐνοικιάζονται, ἀλλ’ ἔχουσι πρόσοδον ἀνωτέραν τῶν 240 δραχμῶν κατ’ ἔτος. Λοιπὸν βλέπετε, ὅτι ἡ πρότασις τοῦ κ. Ζωχιοῦ δὲν ἐπιφέρει τὴν ἰσότητα τῆς φορολογίας, τὴν ὁποίαν ἐπιδιώκει· δὲν μεταβάλλει δὲ καὶ τοῦ τόπου ἐκείνου τὴν κατάστασιν, ἂν ᾖναι ἀληθῶς τοιαύτη, οἵαν τὴν ἐχαρακτήρισε. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι καιρὸς νὰ ἐνασχοληθῇ ἡ Βουλὴ εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο, καὶ παρακαλῶ αὐτὴν νὰ ἐπιψηφίσῃ τὸ ἄρθρον 10 τοῦ φορολογικοῦ νομοσχεδίου ὅπως ἔχει. Εἰς αὐτὸ δὲ παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον νὰ προσθέσῃ ὡς δευτέραν παράγραφον καὶ τὸ 19 ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου ἀπαλειφόμενον, τουτέστι νὰ ἀποτελέσῃ δευτέραν παράγραφον τοῦ ἄρθρου 10, διότι εἶναι σχετικά. Παρακαλῶ δὲ τὸν κ. Ζωχιὸν καὶ τοὺς ἄλλους ἀξιοτίμους συναδέλφους μας βουλευτὰς Ἑπτανησίους, νὰ μοὶ κάμουν τὴν τιμὴν νὰ συζητήσουν μετ’ ἐμοῦ τὸ ζήτημα αὐτὸ τῆς φορολογίας τῆς Ἑπτανήσου.

§67ΖΩΧΙΟΣ. Θὰ ἦσθε ὑπουργός;

§68ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ἦμαι ἐγὼ, κ. Ζωχιέ. Συζητουμένου τοῦ φορολογικοῦ νομοσχεδίου, ὅταν ἐπρόκειτο περὶ θεομηνίας, εἶπον ὅτι καὶ ἂν ἡ Βουλὴ ἤθελεν ἀπαλείψει τὴν διάταξιν ἐκείνην, ἐγὼ, ἂν ἦμαι ὑπουργὸς, τὸν ὅρον τοῦτον θὰ τὸν προσθέσω εἰς τὴν διακήρυξιν, καὶ αὐτὸ τὸ ἂν τὸ εἶπον ἐνῷ μετὰ τρεῖς ἡμέρας ἐπρόκειτο νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος αὐτός. Λοιπὸν παρακαλῶ τοὺς κυρίους συναδέλφους Ἑπτανησίους νὰ ἐργασθῶσι μετ’ ἐμοῦ διὰ νὰ παρασκευάσωμεν ἓν νομοσχέδιον τέλειον καὶ πλῆρες περὶ τῆς φορολογικῆς ἀφομοιώσεως τῆς Ἑπτανήσου, διότι εἰς ἐμὲ, πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἀναλαβόντα τὴν διεύθυνσιν τοῦ ὑπουργείου, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιφέρω μίαν τόσον σπουδαίαν μεταβολὴν εἰς τὸ ἐν ἰσχύϊ φορολογικὸν σύστημα τῆς Ἑπτανήσου.

§69ΤΡΥΦΩΝΑΣ. Κύριοι βουλευταὶ, δὲν εἶμαι ἐξ ἐκείνων τῶν ἐπιθυμούντων τὸν χωρισμὸν πόλεως καὶ ἐξοχῆς, ἀλλ’ εἶμαι ἐξ ἐκείνων τῶν ἀποδεχομένων ὅτι ἡ ἐξοχὴ εἶναι ἀδικουμένη, οἱ δὲ ἀδικοῦντες κατὰ τῶν συμφερόντων των πρὸς τὴν ἐξοχὴν φέρονται. Τὴν ἀλήθειαν ταύτην ἀνεγνώρισε καὶ ὁ ἀείμνηστος πρῶτος ἐν Κερκύρᾳ Νομάρχης Δημήτριος Μαυροκορδάτος, ἀθάνατον παρ’ ἡμῖν ἀφήσας τὴν μνήμην. Ἐὰν δὲ αἱ κατὰ καιρὸν Κυβερνήσεις ἀπὸ τῆς ἑνώσεως ἤθελον κλίνει τὸ οὖς αὑτῶν εἰς τὰς παραστάσεις τοῦ τιμίου καὶ ἀληθοῦς ἐκείνου Ἕλληνος, τοῦ ποδηγετηθέντος ἀείποτε ὑπὸ τῆς ἠθικῆς, καὶ τῆς θρησκείας, ἄνευ τῶν ὁποίων πολιτικὸς δὲν δύναται νὰ διέπῃ ἐντίμως τὰ δημόσια, ἐὰν, ἐπαναλαμβάνω, αἱ Κυβερνήσεις ἐκεῖναι ἤθελον ἀκούσει τὰς παρατηρήσεις ἐκείνου, δὲν ἠθέλομεν φθάσει σήμερον εἰς τὸ σημεῖον νὰ ἀκούωμεν πολλοὺς τῶν ἐκεῖ ὑποτονθορίζοντας μεταμέλειαν διὰ τὴν ἐθνικὴν ἀποκατάστασιν, ἣν δικαίως ἠγάπησαν οὐδενὸς συμφέροντος φεισθέντες.

§70ΠΑΡΑΜΥΘΙΩΤΗΣ. Δὲν εἶναι ποσῶς ἀληθές, κύριε συνάδελφε.

§71ΤΡΥΦΩΝΑΣ. Ἐγώ, κ. Παραμυθιώτη, λέγω, ὅ,τι δυστυχῶς λέγεται ἐκεῖ.

§72ΠΑΡΑΜΥΘΙΩΤΗΣ. Λέγετε ἓν γεγονὸς, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι πατάπασιν ἀληθές.

§73ΤΡΥΦΩΝΑΣ. Μὴ διακόπτετε, κ. Παραμυθιώτη. Ἐὰν τὸ ὑπουργεῖον τοῦ 1865 ἐλάμβανεν ὑπὸ σύντονον καὶ ἀμερόληπτον ἔποψιν τοὺς Ἰονίους νόμους, δὲν ἤθελεν ἀποτελεσθῆ ὡς ἐξ ἐφόδου ἡ ἀφομοίωσις ἡ δικαστικὴ, δὲν ἤθελε κυβερνηθῆ ὁ τόπος διὰ Β. Διαταγμάτων κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, δὲν ἤθελον παραλυθῆ τὰ ἀγαθοεργὰ τῆς Κερκύρας καταστήματα, διαμείναντα ἄνευ μέσων συντηρήσεως, ὡς διὰ Β. Διατάγματος τοῦ 1865 καταργηθέντος τοῦ 10 Νόμου τοῦ ὀγδόου Κοινοβουλίου, παρέχοντος τὸ ἕβδομον τῶν τελωνειακῶν εἰσπράξεων εἰς τὴν ἐγχώριον διαχείρισιν, συντηροῦσαν καὶ τὰ ἀγαθοεργὰ ἐκεῖνα καταστήματα· ὑμεῖς δὲ, κύριε Κουμουδοῦρε, τὸν Νόμον τοῦτον κατεστρέψατε, συγκαταστραφέντων οὕτω καὶ τῶν ἀγαθοεργῶν καταστημάτων. Ἀλλὰ δὲν ἀποδίδω ὑμῖν δολιότητα σκοποῦ, ἴσως ἡ ἄγνοια περὶ τῶν ἐν Κερκύρᾳ τότε πραγμάτων παρέσυρεν ὑμᾶς εἰς τὸ διάβημα ἐκεῖνο. Ἀλλὰ καιρὸς, κύριοι, ἐγκαταλείποντες τὰς ἀμοιβαίας ἀντεγκλήσεις, νὰ εἰσέλθωμεν εἰς στάδιον δικαιοσύνης, δικαιοῦντες κατὰ τὸ ἐνὸν καὶ τὴν ἀγαθὴν Κέρκυραν. Οἱ κτηματίαι εἰσφέρουσιν ἀποκλειστικῶς ὅλα τὰ βάρη εἰς τὸ δημόσιον, τὸν φόρον τοῦ ἐλαίου 18%, τὸ 1½ ἐπὶ τοῦ ἰδίου ἐλαίου ἐπικουρικῶς ἐπιβαλομένου διὰ τὰ δημοτικὰ σχολεῖα, τὰ ὁποῖα κακῶς διάκεινται, κακῶς ἐποπτεύονται, καὶ περὶ τῶν ὁποίων ἐν δέοντι θέλομεν ἀποδείξει ὅτι εὑρίσκονται εἰς χείρονα κατάστασιν τῆς πρὸ τῆς ἀφομοιώσεως.

§74ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ὄχι.

§75ΤΡΥΦΩΝΑΣ. Εἰς τὴν Κέρκυραν, κύριε, οὕτω δυστυχῶς εὑρίσκονται τὰ δημοτικὰ σχολεῖα, ἄνευ δημοτικῶν καταστημάτων, ἄνευ γραφικῆς ὕλης, τῶν δήμων ἀδυνατούντων νὰ παρέξωσι χρηματικήν τινα ὑπὲρ τῶν σχολείων τούτων βοήθειαν· καὶ διατί; διότι ἐπιβληθείσης εἰς τοὺς γεωργοὺς καὶ τῆς ἀμέσου φορολογίας ἐπὶ τοῦ ½%, οἱ δῆμοι στεροῦνται τῶν πρὸς ὕπαρξιν μέσων. Ὁ κ. Ζωχιὸς παρέλειψε νὰ εἴπῃ, ὅτι εἰς τὴν ἐξοχὴν, ἢ ὀρθώτερον εἰς τοὺς κτηματίας, ἐπεβλήθη καὶ ἡ ἄμεσος φορολογία, διότι ἐγὼ οὐδεμίαν διάκρισιν ποιῶ μεταξὺ πόλεως καὶ ἐξοχῆς· λέγων δὲ πόλιν, ἐννοῶ τὸ Ἑλληνικὸν Ὀρθόδοξον στοιχεῖον, τοὺς δὲ φορολογουμένους καλοκτηματίας. Πρὸς παῦσιν τῶν προσγινομένων εἰς τοὺς κτηματίας ζημιῶν εἰσηγάγομεν πέρυσι νομοσχέδιον περὶ καταργήσεως τῆς ἀμέσου ταύτης δημοτικῆς φορολογίας, ὅπως ἐπιτύχωμεν καὶ ἡμεῖς τὰ νομοθετηθέντα διὰ Ζάκυνθον, Κεφαλληνίαν καὶ Λευκάδα, καὶ οὕτω καταργηθῇ ἡ μάστιξ αὕτη, ἣν ἐπεθύμουν νὰ ἴδω ἐκλείπουσαν καὶ εἰς τὰς λοιπὰς τῆς Ἑλλάδος ἐπαρχίας. Ἀλλὰ εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου οἱ τῆς πόλεως βουλευταὶ παρενέβαλον δυσκολίας καὶ περιμένομεν δικαιοσύνην, ἀπαιτοῦντες τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο νὰ γείνῃ δεκτὸν εἰς τὴν παροῦσαν σύνοδον, ἐξεταζόμενον ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς δικαιοσύνης... Ἔρχομαι ἤδη εἰς τὸ ζήτημα, ὅπερ νομίζω, πρέπει νὰ λυθῇ συμβιβαστικῶς, ἀφ’ οὗ τὸ ὑπουργεῖον προτείνει τὴν ἀναβολὴν, ἣν παραδέχομαι καὶ ἐγὼ ὑπὸ τὸν ἑξῆς ὅρον· νὰ γείνῃ ἡ ἐλάττωσις τῶν 2% ἐκ τῶν 18%, τὸ δὲ 2% νὰ προσδιορισθῇ ἐπικουρικῶς, ὡς καὶ πρότερον, καὶ νὰ διανέμηται εἰς τοὺς δήμους τῆς ἐξοχῆς, ὅπως λάβωσι τὰ τῆς ὑπάρξεως αὑτῶν μέσα, καὶ ἡ δημοτικὴ ἐκπαίδευσις προαχθῇ. Ἐὰν λοιπὸν τὸ ὑπουργεῖον τὴν τροποποίησιν ταύτην παραδέχεται, ἀποδέχομαι καὶ ἐγὼ τὴν τῆς ἀναβολῆς πρότασιν· ἄλλως, ὑποστηρίζω τὴν ὑποβληθεῖσαν καὶ συζητουμένην ὡς ὑπαγορευθεῖσαν ὑπὸ τῆς ἰσότητος, τῆς δικαιοσύνης καὶ τῆς τιμιότητος.

§76ΠΥΛΑΡΙΝΟΣ. Λυποῦμαι πολὺ, διότι δὲν δύναμαι ὁλοσχερῶς νὰ συμφωνήσω μετὰ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου μου βουλευτοῦ Μέσσης. Καθ’ ὅσον ἀφορᾶ τὴν ἀρχὴν τῆς εἰσαγομένης τροποποιήσεως, νομίζω ὅτι εἴμεθα σύμφωνοι πάντες· κατὰ τὴν φορολογίαν δὲν πρέπει νὰ ὑπάρχωσι προνομιοῦχοι τάξεις, καθὼς ὁ κ. Ζωχιὸς πολὺ ὀρθῶς παρετήρησε. Τὸ ὀρθότερον φορολογικὸν σύστημα εἶναι τὸ εἰσάγον πολλοὺς φόρους, ἀλλὰ καὶ ὅσον ἔνεστιν ἐλαφρούς· τοῦτο εἶναι ἡ πρωτίστη ἀρετὴ παντὸς φορολογικοῦ συστήματος. Ἐν Ἀγγλίᾳ προήγαγον τὴν ἀρχὴν ταύτην μέχρι τοῦ ἀτόπου τοῦ νὰ ἐπιβάλωσι φόρον ὡς καὶ εἰς αὐτοὺς τοὺς κυνηγετικοὺς κύνας. Ἐντεῦθεν εὐκταῖον ὅσον τὸ δυνατὸν φόροι περισσότεροι, ἀλλ’ ἐλαφροὶ, καὶ τοῦτο χωρεῖ, ὅταν ἐπεκτείνηται ἡ φορολογία, ἐπεκτεινομένης ταύτης εἰς ὅλας τὰς τάξεις. Καὶ ἄλλοτε, κύριοι, ἐνησχολήθην εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ ἤδη ἐνασχολοῦμαι· ἀκολουθῶ κἀγὼ τὴν ἀρχὴν, ὅτι πρέπει νὰ γείνῃ ἡ ἀφομοίωσις καὶ εἰς τὰ ἄλλα εἴδη τῆς νομοθεσίας καὶ οὕτω νὰ προχωρήσωμεν· καθ’ ὅσον ὅμως ἀφορᾷ τὸ φορολογικὸν σύστημα, πρὶν προβῶμεν εἰς τὴν ἀφομοίωσιν, δέον προηγουμένως νὰ διορθώσωμεν τὰ κακῶς ἔχοντα ἐν τῷ Βασιλείῳ, διότι βεβαίως πολὺ λυπηρὸν ἤθελεν εἶσθαι νὰ ὑποβάλωμεν τὴν Ἑπτάνησον εἰς μίαν μεταβολὴν καὶ κατόπιν μετὰ ἓν ἔτος εἴτε μετὰ δύω, ὅταν εὔθετος ἡ εὐκαιρία παρουσιασθῇ, νὰ ἐνασχοληθῇ ἡ κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλὴ νὰ φέρῃ μεταῤῥύθμισιν εἰς τὸ σύστημα τὸ ὑπάρχον, ἅμα δὲ καὶ εἰς τὴν μέθοδον τῶν εἰσπράξεων θέλομεν νὰ ὑποβάλωμεν τὴν Ἑπτάνησον εἰς δευτέραν καινοτομίαν, εἰς δευτέραν μεταβολὴν, ὅπερ εἶναι λυπηρὸν καὶ ἄτοπον. Ὅταν ἐπέλθουν αἱ γενικαὶ τροποποιήσεις, τότε εἶναι δίκαιον καὶ λογικὸν νὰ ἐφαρμοσθῶσι καὶ ἐν Ἑπτανήσῳ. Οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν ἀρνεῖται ὅτι ἐπείγει ἡ διόρθωσις τῶν κακῶς κειμένων· ἐξ ἐναντίας, πιστεύομεν πάντες, ὅτι ἐπίκειται τοιαύτη τις γενικὴ φορολογικὴ μεταῤῥύθμισις. Ὅθεν ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἤθελεν εἶσθαι ἄτοπον καὶ λυπηρὸν νὰ ὑποβάλωμεν τὴν Ἑπτάνησον εἰς πολλὰς δοκιμασίας· ἰδίως δὲ καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν Κέρκυραν, καθότι εἶπεν ὁ ἐκ Μέσης βουλευτὴς, ὅτι πρόκειται περὶ Κερκύρας μόνον, ἔχομεν ἐπίσης τὸ καθῆκον νὰ φέρωμεν γνώμην ἐπὶ παντὸς νομοθετήματος εἴτε γενικοῦ εἴτε εἰδικοῦ, ἡ Κέρκυρα δὲν εὑρίσκεται ἐκτὸς τοῦ κράτους οὗ τινος ἐσμὲν οἱ φρουροί. Τὴν ἀντικατάστασιν τοῦ ἐπὶ τοῦ ἐλαίου τέλους, ὅπερ οἱ κκ. βουλευταὶ ἐλαττοῦσιν, ἐννοοῦμεν βεβαίως ἐπ’ ὠφελείᾳ τοῦ δημοσίου καὶ ὄχι, ὅπως εἶπεν ὁ προαγορεύσας, ἐπ’ ὠφελείᾳ τῶν δήμων, διότι τότε ἠθέλαμεν παραγνωρίσει τὰ συμφέροντα τοῦ κράτους. Ἀξιοπαρατήρητον εἶναι ἄλλως τε, ὅτι οἱ εἰσαγόμενοι ἐν Ἑπτανήσῳ νέοι φόροι οὐ μόνον ἀτόπως, ἀλλὰ καὶ ἀτελῶς εἰσάγονται· εἰσάγουσι δηλονότι τὸν φόρον τῶν ἐπιτηδευμάτων, ἀλλ’ ὄχι τελείως, οὐχὶ ὡς ἔχει ἐν τῷ Βασιλείῳ, ἀλλὰ εἰς βάρος μόνον τεσσάρων ἐπιτηδευμάτων. Ἐνῷ πρόκειται περὶ ἰσότητος καὶ δικαιοσύνης, οὕτως εἰσάγεται ἡ ἀδικία καὶ ἡ ἀνισότης· διότι, ἂν ὁ φόρος οὗτος δὲν καθολικευθῇ, θὰ ᾖναι ἄδικος εἰς τάξεις τινὰς, διότι θὰ ἀποκαταστήσῃ τάξεις προνομιούχους ἐπιτηδευματιῶν μὴ φορολογουμένων. Ἐνῷ λοιπὸν θορυβοῦμεν περὶ δικαιοσύνης καὶ ἰσότητος, ἡ ὑπὸ συζήτησιν πρότασις ἀντιβαίνει εἰς τὴν δικαιοσύνην καὶ εἰς τὴν ἰσότητα καὶ οὕτω δὲ καταστρέφεται ἡ νομοθεσία ὁλόκληρος. Τὸ αὐτὸ λέγω καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸν φόρον, τὸν ὁποῖον θέλουσι νὰ ἐπιβάλωσιν ἐπὶ τῶν οἰκιῶν· ὁ φόρος ἐπὶ τῶν οἰκοδομῶν, ὅπως κάλλιον ἐμοῦ γνωρίζετε, εἶναι φόρος ἐγκτητικός· ἐντεῦθεν ἤθελεν εἶσθαι μέγας ἐπιστημονικὸς σολοικισμὸς νὰ εἰσαγάγωμεν τὸν φόρον τῶν οἰκοδομῶν μόνον διὰ τὰς οἰκίας τὰς ἐνοικιαζομένας καὶ οὐχὶ τὰς οἰκίας, ἐντὸς τῶν ὁποίων κατοικοῦσιν οἱ ἰδιοκτῆται· ὄντος ἐγκτητικοῦ τοῦ φόρου, δὲν δύναται νὰ γείνῃ διάκρισις μεταξὺ οἰκοδομῶν ἐνοικιαζομένων καὶ μή. Φορολογοῦνται αἱ οἰκίαι, διότι παράγουν πρόσοδον· ὁ φόρος ἐπιβάλλεται ἐπὶ τῆς προσόδου, τὴν ὁποίαν παράγει ἡ οἰκία εἴτε ἐνοικιάζεται εἴτε κατοικεῖται παρὰ τοῦ κυρίου· εἰς ἑκατέρας τὰς περιπτώσεις ἡ πρόσοδος ὑφίσταται, καὶ παρακολουθεῖ αὐτὴν ὁ φόρος. Λοιπὸν ἔχομεν καὶ αὐτὸ τὸ παράδοξον, ὅτι εἰσάγοντες αὐτὸν τὸν φόρον θέλομεν νὰ εἰσαγάγωμεν νόμον ἀτελῆ καὶ ἐπιστημονικῶς ἄτοπον. Λοιπὸν ἀντὶ νὰ εἰσαγάγωμεν αὐτὴν τὴν ἀτελῆ νομοθεσίαν σήμερον, μὴ συμβιβαζομένην οὔτε μὲ τὰ ἐν Ἑπτανήσῳ ἰσχύοντα, οὔτε μὲ τὰ ἐν τῷ Βασιλείῳ, καὶ νὰ φέρωμεν ῥῆγμα εἰς τὴν πρὸ χρόνων ἰσχύουσαν φορολογίαν τῆς Ἑπτανήσου ἵνα ὑποβάλωμεν προσεχῶς τὸν τόπον καὶ εἰς νέαν πάλιν μεταβολὴν, βεβαίως ἡ πρότασις τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν εἶναι λογικωτάτη. Πρέπει νὰ ἐνασχοληθῶμεν καὶ ἡμεῖς οἱ ἀντιπρόσωποι καὶ ἡ Κυβέρνησις νὰ φέρωμεν ἓν σύνολον νομοθεσίας ἀφομοιωτικῆς πλῆρες καὶ προοδευτικόν. Ἀλλὰ καὶ μετὰ τοῦτο βεβαίως δὲν δύναται νὰ γείνῃ ἀποδεκτὴ πᾶσα μεταῤῥύθμισις ἀβασανίστως· δυνατὸν καὶ ἐν Ἑπτανήσῳ νὰ ὑπάρχωσι νομοθετήματα χρῄζοντα μελέτης ἢ δυνάμενα νὰ ὠφελήσωσι τὸν νομοθέτην. Βέβαιον εἶναι καὶ πάντες τὸ πιστεύομεν, ὅτι πρέπει νὰ ἐπέλθῃ ἐπειγόντως ἡ μεταῤῥύθμισις τῶν φορολογικῶν ἡμῶν νόμων καὶ ὅτι δὲν πρέπει νῦν νὰ μεταβάλωμεν οὐδένα ἐκ τῶν ἐν Ἑπτανήσῳ κρατούντων φορολογικῶν νόμων, διότι ἄλλως κατόπιν θέλομεν ὑποβάλει τὴν Ἑπτάνησον καὶ εἰς δευτέραν μεταῤῥύθμισιν καὶ εἰς δευτέραν δοκιμασίαν, ὅπερ ἄτοπον καὶ πικρόν.

§77ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Ζωχιὸς ἀγορεύων, εἶπεν, ὅτι εἰς τὸ φυλλάδιον τὸ ὁποῖον ἔγραψα πρὸ πολλῶν ἐτῶν, εἶπον, ὅτι ἡ Ἑπτάνησος ὁμοιάζει μὲ τὴν Κίναν. Ἐπειδὴ τοῦτο οὕτως ἀπολύτως λεγόμενον, δύναται νὰ ἀφήσῃ ὑπόνοιαν εἰς τὸ πνεῦμά τινος, ὅτι ἐγὼ ἠθέλησα νὰ ἐξομοιώσω τὴν Ἑπτάνησον μὲ τὴν Κίναν, Ἀσιατικὴν ἐπικράτειαν, θεωρῶ ἀναγκαῖον νὰ ἀναγνώσω ὁλόκληρον τὴν περικοπὴν τοῦ φυλλαδίου μου, εἰς τὸ ὁποῖον γίνεται λόγος περὶ αὐτοῦ. (Ἀναγινώσκει). «Εἰς τὰς Ἰονίους μάλιστα νήσους διατηρεῖται εἰσέτι τὸ πρὸ τῆς ἑνώσεως ὑπάρχον σύστημα, καθ’ ὃ, ἀντὶ παντὸς ἀμέσου φόρου, ἐπιβάλλονται μόνον ἐξαγωγικοὶ δασμοὶ 18% ἐπὶ τοῦ ἐλαίου καὶ τῆς σταφίδος, ὥστε δύναταί τις νὰ εἴπῃ, ὅτι κατὰ τοῦτο ἡ Ἑπτάνησος ὁμοιάζει τὴν Κίναν, διότι κατὰ τὸν κ. Félix Cohen (étude des impots), αὕτη εἶναι ἡ μόνη ἐπικράτεια, εἰς ἣν οὐδεὶς ἄλλος ἄμεσος φόρος παρὰ τὸν ἔγγειον φόρον ἐπιβάλλεται.»

§78ΖΩΧΙΟΣ. Ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν μὲ εἶχε καταλυπήσει, ἀλλ’ ὁ πρὸ ὀλίγου ἀπὸ τοῦ βήματος καταβὰς μὲ παρηγόρησεν. Ἡσυχάσατε, εἶπε, μὴ σπεύδετε Ἑπτανήσιοι, ἀφήσατε νὰ βάλω εἰς τάξιν τὸ Ἑλληνικὸν Βασίλειον, καὶ μετὰ ταῦτα λαμβάνομεν πρόνοιαν διὰ σᾶς. Νομίζω ὅμως, ὅτι οὐδεὶς τῶν συμπολιτευομένων ἢ τῶν ἀντιπολιτευομένων πιστεύει, ὅτι τόσον γρήγορα θὰ ἔμβῃ εἰς τάξιν τὸ Βασίλειον τὸ Ἑλληνικόν. Ἐπὶ Νέρωνος κατάδικός τις, ἀπαγόμενος εἰς θάνατον, ἐκραύγαζε· μωρός τις συνωμότης—ἐπρόκειτο δὲ τὴν ἀκόλουθον ἡμέραν νὰ δολοφονήσουν τὸν Νέρωνα—τοῦ λέγει εἰς τὸ ὠτίον, μὴ φωνάζεις, αὔριον θὰ γείνῃ ἐπανάστασις καὶ τὸν Νέρωνα τὸν ξεμπερδεύομεν. Ὁ κατάδικος ὅμως τὸν ἐπρόδωκεν εὐθὺς, διότι ἤθελε νὰ σωθῇ εὐθὺς, διότι τὴν ἀκόλουθον ἦτο χαμένος. Οὕτω καὶ ἐπὶ τοῦ προκειμένου, τοὐτέστιν ἀπαιτοῦνται αἰῶνες διὰ νὰ ἔμβῃ εἰς τάξιν ἡ Ἑλληνικὴ πολιτεία. Μέχρι δὲ τῆς ἐλεύσεως αὐτῆς τῆς μακαρίας ἐποχῆς, αὐτοῦ τοῦ χρυσοῦ αἰῶνος, τί ποιητέον;

§79ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ὑπομονή.

§80ΖΩΧΙΟΣ. Ὅλοι ὑπομένουν, ἐκτὸς τῆς κοιλίας. Τὰ 999 χιλιοστὰ τῶν ἐπαναστάσεων εἶναι ἐπαναστάσεις τῆς κοιλίας. Ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, μᾶς εἶπεν ὅτι οὐ συντέταγμαι, δὲν ἐμελέτησα. Τί ἔκαμνες λοιπὸν, κύριε ὑπουργὲ, ὅταν ἤσουν ἐκτὸς τῶν πραγμάτων; Αὐτὰ τὰ πράγματα ἔπρεπε νὰ τὰ ἔχῃς ὑπ’ ὄψιν, ἔπρεπε νὰ τὰ γνωρίζῃς. Ἀλλ’ ὅταν εἴμεθα ἐκτὸς τῶν πραγμάτων, ἕνα μόνον σκοπὸν ἔχομεν, πῶς νὰ πηδήσωμεν ἐντός. Ὤφειλες, κύριε ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ περιέλθῃς πρῶτον τὸ Κράτος, τὸ ὁποῖον ἀνεδέχεσο νὰ διοικήσῃς. Σὺ ὅμως δὲν τὸ ἐξέτασες, δὲν τὸ περιῆλθες, δὲν ἠξεύρω ἐὰν γεωγραφικῶς τὸ γνωρίζῃς, ἀλλὰ βεβαίως ἐπιτοπίως δὲν τὸ γνωρίζεις. Ἐὰν ἔβλεπες τὸν τόπον, τὴν Κέρκυραν δηλαδὴ, θὰ ἐλάμβανες ἄλλα μέτρα. Θὰ διορίσω, λέγει, ἐπιτροπὴν ἐξ Ἑπτανησίων, διὰ νὰ μελετήσῃ τὸ πρᾶγμα. Ὁ Θουκυδίδης ὅμως, διὰ νὰ περιγράψῃ τὸν τύπον τῆς ἐμφυλίου διχονοίας ἔλαβε τὴν Κέρκυραν ὡς παράδειγμα. Ἀπὸ τοῦ Πελοποννησιακοῦ λοιπὸν πολέμου μέχρι σήμερον, μέχρι συντελείας τῶν αἰώνων, ὑπῆρχε καὶ θὰ ὑπάρχῃ ἔχθρα μεταξὺ ἡμῶν καὶ τῶν κατοίκων τῆς πόλεως. Καὶ τότε μὲν ὑπῆρχεν ἔχθρα μεταξὺ Ἑλλήνων καὶ Ἑλλήνων, τώρα ὅμως ὑπάρχει ἔχθρα μεταξὺ Ἑλλήνων καὶ ἀλλοφύλων, μεταξὺ αὐτοχθόνων καὶ ξένων. Κερκυραῖοί τινες βουλευταὶ εἶναι ὑπουργικοὶ, ὑπεστήριξαν δὲ κατ’ αὐτὰς τὸ ὑπουργεῖον καὶ τὸ ἔσωσαν. Δὲν τὸ παρακαλοῦν λοιπὸν νὰ ἐλαττώσῃ τοὺς φόρους; Ἐπειδὴ δὲ δὲν θέλουν νὰ προστεθῇ ὁ φόρος τῶν οἰκοδομῶν, διότι τὸν ἐκλογέα τί τὸν κάμνεις; ἐπειδὴ δὲν θέλουν νὰ προστεθῇ φόρος εἰς τὰ ἐπιτηδεύματα, διότι τὸν ἐκλογέα τί τὸν κάμνεις; ἂς παρακαλέσουν τὸ ὑπουργεῖον ἀντὶ ἄλλου ῥουσφετίου διὰ τὴν ἐλάττωσιν τοῦ φόρου τοῦ ἐλαίου. Ἂν δὲ τὸ ὑπουργεῖον δὲν τὸν ἐλαττώσῃ, ἂς εἴπωσι πρὸς αὐτό· ἰδοὺ σὲ μετακινῶ. (Γέλως). Ἢ οὕτως ἢ ἄλλως θὰ ἐπιφέρετε ἤδη μίαν ψῆφον, δηλαδὴ ἢ θὰ μᾶς σώσετε ἢ θὰ μᾶς καταδικάσετε. Ἂς ὑποθέσωμεν ὅτι θὰ μᾶς καταδικάσετε, ἀλλ’ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἀφήσατέ μας τοὐλάχιστον νὰ κρεμασθῶμεν εἰς ὅποιον δένδρον θέλομεν. Νὰ μᾶς κάμετε λοιπὸν τὴν χάριν ν’ ἀποφανθῆτε δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως. Τοὐλάχιστον ἂς ἔχωμεν αὐτὴν τὴν παρηγορίαν ὅτι καθεὶς λέγων ναὶ ἢ ὄχι, ἐρωτᾷ τὴν καρδίαν του, τὴν θερμὴν ἢ ψυχράν. Σᾶς ἐνθυμίζω ἐν τούτοις ὅτι τὸ 3 ἄρθρον τοῦ Συντάγματος εἶναι ὑπὸ κρίσιν. Σᾶς λέγω δὲ καὶ τοῦτο, ὅτι ἔσβυσα ἤδη δύω ἄρθρα τοῦ Συντάγματος ἀπὸ τῆς ἐλεύσεως τοῦ παρόντος ὑπουργείου, ἐλπίζω δὲ νὰ μὴ σβύσω καὶ τὸ τρίτον.

§81ΤΙΝΕΣ. Ποῖα ἔσβυσες;

§82ΖΩΧΙΟΣ. Τὸ 58 καὶ τὸ 62.

§83ΤΙΝΕΣ. Τὰ ἔσβυσες;

§84ΖΩΧΙΟΣ. Τὰ ἔσβυσα, διότι τὰ ἐσβύσατε. Λοιπὸν καταβαίνων τὸ βῆμα, σᾶς παρακαλῶ νὰ μᾶς κάμητε τὴν χάριν ν’ ἀποφανθῆτε δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως· εἴμεθα ἓξ Κερκυραῖοι χωρικοὶ, ἐλπίζω δὲ νὰ εὑρεθῶσι καὶ ἐννέα ἄλλοι μὴ Κερκυραῖοι, ὥστε νὰ γείνουν 15 νὰ ζητήσουν τὴν ὀνομαστικὴν ψηφοφορίαν.

§85Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Διὰ νὰ ἐξηγήσω τὴν ψῆφον, τὴν ὁποίαν θὰ δώσω, σᾶς λέγω ὅτι ψηφίζω τὴν πρότασιν αὐτὴν, διότι ἀπὸ τοῦ 1865 ἐπείσθην καὶ ἐξακολουθῶ νὰ ᾖμαι πεπεισμένος, ὅτι οἱ κάτοικοι τῆς ἐξοχῆς ἐκείνης ἠδικήθησαν καὶ ἀδικοῦνται. Αὐτοὶ εἶναι οἱ λόγοι, διὰ τοὺς ὁποίους θὰ ψηφίσω ὑπὲρ τῆς προτάσεως.

§86ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Κύριοι, δὲν εἶχον σκοπὸν βεβαίως νὰ λάβω τὸν λόγον· ἡ τελευταία ὅμως πρότασις τοῦ ἐντίμου βουλευτοῦ Μέσσης, τοῦ νὰ γείνῃ ψηφοφορία ὀνομαστικὴ, μὲ ἀναγκάζει νὰ δικαιολογήσω τὴν ψῆφόν μου ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Κύριοι βουλευταί, ἐὰν ᾖναι ἀληθές, ὅτι ἡ Κέρκυρα δὲν ἀντιπροσωπεύει τὴν Ἑπτάνησον, οὔτε τινὲς Κερκυραῖοι τὴν Κέρκυραν, ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ ν’ ἀντιταχθῶ κατὰ τῆς μεταβολῆς τοῦ φορολογικοῦ συστήματος ἐν Κερκύρᾳ, οὐχὶ διότι εἶμαι ἐναντίος κατ’ ἀρχήν, οὐχὶ διότι δὲν εἶμαι θιασώτης τῆς κατὰ πάντα ἀφομοιώσεως τῆς Ἑπτανήσου μετὰ τῆς λοιπῆς Ἑλλάδος, οὐχὶ διότι δὲν ἐπεθύμουν καὶ δὲν ἐπιθυμῶ, ἵνα τὸ Κράτος τῶν νόμων τοῦ Βασιλείου φθάνῃ καὶ μέχρι Κερκύρας, ἀλλὰ διότι φρονῶ, ὅτι πρότασις τοιαύτη ἔπρεπε νὰ ᾖναι γενικὴ, ἀφοῦ ὑπάρχῃ θεμελιώδης νόμος, ὡς ὁρίζει τὸ Σύνταγμα, κατὰ τὸν ὁποῖον οἱ φορολογικοὶ νόμοι εἶναι γενικοί. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, κύριοι, πρότασις τοιαύτη, πρότασις περὶ μεταβολῆς φορολογικοῦ συστήματος, ἀπ’ αἰώνων ἰσχύσαντος ἐν τόπῳ τινὶ, δὲν γίνεται δι’ ἁπλουστάτης τροπολογίας, ἀλλ’ ἐπέρχεται κατόπιν μελέτης ἐμβριθοῦς, καὶ ἀφοῦ παρασκευασθῶσι τὰ πνεύματα διὰ τῶν ὀργάνων τῆς δημοσιογραφίας, καὶ ἀφοῦ πεισθῶσιν ἅπαντες ἐν τῷ τόπῳ ἐκείνῳ, ὅτι ὑφίσταται ἡ κοινωνικὴ ἀνάγκη τῆς τοιαύτης μεταβολῆς. Ἄνευ τῆς τοιαύτης προετοιμασίας, κύριοι, ἐξεγείρονται τὰ πνεύματα· καὶ γνωρίζομεν ἐκ τῆς ἱστορίας ἅπαντες, ὅτι αἱ σπουδαιότεραι ἀφορμαὶ τῆς ἐξεγέρσεως τῶν λαῶν ὑπῆρξαν πάντοτε αἱ ἐξ ἐφόδου, οὕτως εἰπεῖν, εἰσαγόμεναι μεταβολαὶ τοῦ φορολογικοῦ συστήματος. Τὸ τοιοῦτον γινώσκων καὶ ὁ ἔντιμος ἀντιπρόσωπος τῶν χωρικῶν Μέσης, δὲν ἐγενίκευσε τὴν πρότασίν του, διότι ἐγνώριζεν ὁποία κατακραυγὴ ἤθελεν ἐγερθῆ οὐ μόνον ἐν Ἑπτανήσῳ, ἀλλὰ καὶ ἐντὸς τοῦ περιβόλου τούτου.

§87ΖΩΧΙΟΣ. Ἐγὼ τὴν ὑπογράφω· τώρα νὰ ἰδῶμεν τὶ θὰ γείνῃ.

§88ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Καὶ δὲν εἶναι ἐνδεχόμενον, κύριοι, νὰ συνταραχθοῦν πλειότερον τὰ πνεύματα ἐν Κερκύρᾳ ἕνεκα τῆς προτεινομένης τροπολογίας, ὅταν μάθωσιν οἱ φορολογούμενοι τῆς νήσου ἐκείνης, ὅτι αὐτοὶ καὶ μόνοι πρόκειται νὰ φορολογηθῶσιν, οἱ δὲ κάτοικοι τῆς λοιπῆς Ἑπτανήσου νὰ μένωσιν ἀνενόχλητοι; Δὲν εἶναι, κύριοι, ἀκριβὴς ἡ αἰτιολογία τῆς προτάσεως ταύτης, δὲν εἶναι ἀκριβὲς, ὅτι φορολογοῦνται μόνον οἱ χωρικοὶ τῆς νήσου ἐκείνης. Ταῦτα λέγονται καὶ δύνανται νὰ λέγωνται πρὸς ἀπόκτησιν τίτλων παρὰ τοῖς χωρικοῖς.

§89ΖΩΧΙΟΣ. Λάθος ἔχετε.

§90ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Ὁμιλῶ, κύριε βουλευτὰ, κατὰ πεποίθησιν· καὶ μὴ διακόπτετε, σεβασθῆτε τὸν λαλοῦντα. Ὁ βουλόμενος νὰ ἀντικρούσῃ, ἐντεῦθεν ἐλθέτω. Ἰδοὺ ἡ ἀλήθεια, κύριοι, τῆς ὑποθέσεως· τὸν φόρον τοῦ ἐλαίου πληρώνουσιν οἱ ἔχοντες ἐλαιοστάσια, καὶ τοιαῦτα ἔχουν οὐ μόνον οἱ χωρικοί, ἀλλὰ καὶ οἱ κάτοικοι τῆς πόλεως. Εἶναι ἄδικος, λέγουν, ὁ νόμος ἐν Κερκύρᾳ· ἀλλὰ καὶ πόσοι νόμοι δὲν εἶναι ἄδικοι; Μήπως, φερ’ εἰπεῖν, ὁ νόμος περὶ ἀντικαταστάσεως ἐν τῷ στρατῷ δὲν εἶναι ἄδικος; Ἀλλὰ οἱ ἄδικοι νόμοι δὲν μεταβάλλονται ἄνευ μελέτης καὶ μελέτης σπουδαίας. Δύω φορολογικὰ συστήματα, ὡς γνωρίζετε, ἵστανται ὄρθια τὸ ἓν ἀπέναντι τοῦ ἄλλου, καὶ πειρῶνται ἀμοιβαίως πῶς τὸ ἓν νὰ καταστρέψῃ τὸ ἕτερον, τὸ σύστημα τῆς ἀμέσου φορολογίας καὶ τὸ σύστημα τῆς ἐμμέσου φορολογίας. Ἡ ἄμεσος φορολογία εἶναι ἄγνωστος ἐν Ἑπτανήσῳ· ὁ φόρος τῆς δεκάτης δὲν ὑπάρχει, οὔτε ὁ φόρος τῶν ἐπιτηδευμάτων, οὔτε ὁ φόρος τῶν οἰκοδομῶν, οὔτε ὁ ποιμνιακὸς, καὶ ἐν γένει οὐδεὶς ἄμεσος φόρος δὲν ὑπάρχει ἐν Ἑπτανήσῳ· καὶ δύναταί τις ἐνταῦθα νὰ εἴπῃ ὅ,τι εἶπεν ἄλλοτε ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὁ τότε ἔντιμος βουλευτὴς Πάλλης κύριος Ἰακωβᾶτος, ὅτι ὡς πρὸς τὸ μέρος τοῦτο ὁ τόπος ἐκεῖνος εἶναι τόπος ἐπαγγελίας.

§91ΖΩΧΙΟΣ. Ἆ, μπράβο! δὲν πηγαίνεις νὰ καθήσῃς ἐκεῖ;

§92ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Αὐτὸ φρονῶ, κύριέ μου. Ἀφοῦ λοιπὸν τοιαύτην ἰδέαν ἔχομεν περὶ Ἑπτανήσου, καὶ λέγω ἔχομεν, διότι ἐγὼ τὴν ἔχω, ὅτι ὁ τόπος ἐκεῖνος εἶναι τόπος ἐπαγγελίας, εἶναι δυνατὸν νὰ σπεύσωμεν εἰς μεταβολὴν συστήματος φορολογικοῦ πρὸ τόσων ἐτῶν ἐκεῖ ἰσχύοντος; Καὶ εἰς ἄλλα κράτη, ὡς γινώσκετε, ὑπῆρξαν καὶ ὑπάρχουν ἐπαρχίαι πρὸ ἐτῶν ἑνωθεῖσαι. Ῥίψατε, κύριοι, τὰ βλέμματά σας ἐν Ἀγγλίᾳ, ἐν Πρωσσίᾳ καὶ ἐν αὐτῇ τῇ Ἰταλίᾳ καὶ θέλετε ἰδεῖ, ὅτι εἰς μὲν τὴν Ἀγγλίαν τρεῖς ὑπάρχουν νομοθεσίαι, μία διὰ τὴν Ἀγγλίαν, ἑτέρα διὰ τὴν Σκωτίαν, καὶ τρίτη διὰ τὴν Ἰρλανδίαν. Ἐν Πρωσσίᾳ δύω νομοθεσίαι ὑπάρχουν, μία διὰ τὴν δεξιὰν καὶ ἑτέρα διὰ τὴν ἀριστερὰν ὄχθην τοῦ Ῥήνου· καὶ ἐν Ἰταλίᾳ, ἑνωθείσῃ μετὰ τῶν ἰταλικῶν πόλεων μόλις πρὸ ὀλίγων ἐτῶν, μόλις εἰς τὰ 1867, ἐπῆλθε τελεία ἀφομοίωσις. Ἡ προτεινομένη λοιπὸν, κύριοι, τροπολογία μοὶ φαίνεται ἄδικος, κακῶς διατετυπωμένη καὶ προώρως εἰσαγομένη, διὰ τοὺς ἑξῆς λόγους· 1) διότι εἰσάγεται ἄνευ προπαρασκευῆς τινος καὶ πρὶν ἢ τὰ πνεύματα καὶ ὁ τόπος ἐκεῖνος ἐξοικειωθῶσι πρὸς τὴν ἰδέαν τῶν ἀμέσων φόρων, οἱ ὁποῖοι ἕνεκα τούτου δὲν εἰσήχθησαν, ἐνῷ ἀπὸ τοῦ 1865 ἡ λοιπὴ νομοθεσία τῆς Ἑλλάδος ἐπεξετάθη καὶ εἰς τὴν Ἑπτάνησον· 2) διότι ἡ τροπολογία αὕτη, ἂν καὶ φαίνεται ἐμπνεομένη ἀπὸ τὴν ἀρχὴν τῆς ἰσότητος, δὲν ἐφαρμόζει ὅμως τὸν φόρον τῶν οἰκοδομῶν ἢ εἴς τινας μόνον οἰκίας, δὲν ἐφαρμόζει τὸν φόρον τῶν ἐπιτηδευμάτων ἢ εἴς τινα μόνον ἐπιτηδεύματα· 3) διότι ἡ τροπολογία προνοεῖ περὶ Κερκύρας μόνον, ἐνῷ τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ καταργήσῃ, εἶναι ἐν ἰσχύϊ καὶ εἰς τὴν λοιπὴν Ἑπτάνησον· 4) διότι περιορίζει μόνον τὸν φόρον τοῦ ἐλαίου, ἐνῷ δὲν περιορίζει καὶ τὸν φόρον τῆς σταφίδος, τὸν ὁποῖον ἐπίσης ἀπεχθαίνεται ὁ λαὸς τῆς Ἑπτανήσου καὶ βαρέως φέρουν διὰ τοῦτο ἰδίως οἱ κάτοικοι χωρικοὶ τῆς Ζακύνθου καὶ Κεφαλληνίας· 5) διότι πολλάκις ἠκούσαμεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἀπὸ ἔξοχα μέλη τοῦ Κοινοβουλίου παράπονα κατὰ τοῦ ἰσχύοντος ἐν Ἑλλάδι φορολογικοῦ συστήματος, καὶ ὅτι σκέψις γίνεται περὶ μεταβολῆς· ὅτε λοιπὸν ὅσον τάχιον θέλομεν δυνηθῆ νὰ σκεφθῶμεν περὶ γενικῆς μεταβολῆς τοῦ φορολογικοῦ συστήματος ἐν Ἑλλάδι, τότε θέλει εἶσθαι ἡ ἁρμοδία στιγμή, ἵνα σκεφθῶμεν περὶ εἰσαγωγῆς νέου φορολογικοῦ συστήματος καὶ ἐν Ἑπτανήσῳ. Ἀλλὰ, κύριοι, διὰ νὰ φανῇ δικαία ἡ τροπολογία, διότι ὡς εἰσάγεται, εἶναι ἀδύνατον νὰ πιστεύσω ὅτι εἶναι δικαία, διὰ νὰ φανῇ, λέγω, δικαία καὶ ἵνα στηρίζεται εἰς τὸν νόμον τῆς ἰσότητος καὶ τῆς δικαιοσύνης, οὕτω πως, κατ’ ἐμὴν ἰδέαν, ἔπρεπε νὰ ᾖναι διατετυπωμένη, «τὸ ἐξαγωγικὸν ὅμως τέλος τῶν προϊόντων τῶν Ἰονίων Νήσων ἀπὸ τῆς ἐκδόσεως τοῦ παρόντος νόμου περιορίζεται διὰ μὲν τὸ ἔλαιον εἰς δραχμὰς 16 ἀντὶ 18 τοῖς ἑκατὸν, διὰ δὲ τὴν Κορινθιακὴν σταφίδα εἰς δραχμὰς 11· πρὸς ἐξίσωσιν δὲ τῆς ἐκ τῆς ἐλαττώσεως ταύτης προερχομένης ζημίας τοῦ δημοσίου εἰσάγεται εἰς τὰς Ἰονίους Νήσους ἀπὸ τῆς ἐκδόσεως τοῦ παρόντος νόμου ὁ φόρος ὁ ἐπὶ τῶν οἰκοδομῶν, ὁ τῶν ἐπιτηδευμάτων καὶ ὁ τελωνειακός.» Ἀλλὰ καὶ οὕτω διατετυπωμένη δὲν εἶναι τῆς παρούσης ὥρας. Ἐπεθύμουν, εἶπον, καὶ ἐπιθυμῶ τὴν τελείαν ἀφομοίωσιν τῆς Ἑπτανήσου, διότι τοῦτο συμφωνεῖ μὲ τὰς εὐχὰς τοῦ ἰονίου λαοῦ, καὶ διότι οἱ ἀντιπρόσωποι αὐτοῦ πάντοτε εἰς τὰ κοινοβούλια τῆς Ἑλλάδος ἐξέφρασαν τὴν ἰδέαν αὐτήν. Ἀλλὰ δεῖται, κύριοι, σπουδῆς, δεῖται προσοχῆς καὶ μελέτης τὸ τοιοῦτον ἀντικείμενον. Τὰ πάντα τὴν σήμερον διατελοῦσιν ἐν ἀβεβαιότητι· ἡ κυβέρνησις ὀρθῶς ποιοῦσα, κύριοι, παρεκάλεσεν ὑμᾶς, ἵνα σπεύσητε εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τῶν φορολογικῶν νόμων καὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἵνα ἡ Βουλὴ ἐπιληφθῇ τὸ ταχύτερον ἀντικειμένου σπουδαίου, ἀντικειμένου, τὸ ὁποῖον δύναταί τις νὰ εἴπῃ, κατὰ πρώτην φορὰν ἐτέθη ὑπ’ ὄψιν τοῦ ἑλληνικοῦ κοινοβουλίου, τοῦ ἀντικειμένου περὶ ἐξελέγξεως καὶ διαχειρίσεως τῶν ὑπουργείων. Καὶ θέλετε ἐν τῷ μέσῳ αὐτοῦ τοῦ θορύβου, ἐν τῷ μέσῳ αὐτῆς τῆς ταχύτητος, αὐτῆς τῆς ἀβεβαιότητος, νὰ σπεύδωμεν καὶ νὰ συζητῶμεν ἐπὶ ἀντικειμένων ἀφορώντων εἰς τὴν εὐδαιμονίαν ἢ τὴν κακοδαιμονίαν τοῦ λαοῦ ἐκείνου; Σπεῦδε βραδέως, εἶπεν ὁ ἀρχαῖος· ἂς σπεύσωμεν καὶ ἡμεῖς λοιπόν, ἀλλ’ ἂς σπεύσωμε βραδέως. Τούτου ἕνεκα προτείνω ν’ ἀποῤῥιφθῇ ἡ πρότασις αὕτη, ὡς κακῶς διατετυπωμένη καὶ ὡς προώρως εἰσαγομένη.

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν νὰ προβῶμεν εἰς ψηφοφορίαν ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ κ. Ζωχιοῦ, ὁ ὁποῖος ἐπρότεινε νὰ γείνῃ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἐγερθῶσι 15. (Ἐγείρονται περισσότεροι τῶν 15).

§94ΠΑΡΑΜΥΘΙΩΤΗΣ. Νομίζω, ὅτι προηγεῖται ἡ πρότασις τοῦ κ. ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ἡ ὁποία εἶναι πρότασις ἀναβολῆς τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Ζωχιοῦ μέχρις οὗ γείνῃ μία ἐπιτροπή, ἡ ὁποία νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ἀμφότερα τὰ συστήματα.

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐπολέμησε τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ζωχιοῦ, ἐπιμένει δὲ εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου ὡς ἔχει διὰ τὸ παρὸν ἔτος. Ἡ πρότασις δὲ τῆς ἀναβολῆς ἀποβλέπει τὸν σχηματισμὸν ἐπιτροπῆς, ἥτις θέλει ἐνασχοληθῆ διὰ τὸ μέλλον· ὥστε ἡ πρότασις τοῦ κ. ὑπουργοῦ δὲν ἔχει οὐδεμίαν σχέσιν μὲ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον καὶ τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Ζωχιοῦ.

§96ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε πρόεδρε, ἐὰν ὁ κ. Κοντογούρης δὲν διετύπωσε τὴν πρότασίν του, ἐγὼ τὴν υἱοθετῶ.

§97ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Τότε ζητῶ τὸν λόγον.

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔκλεισεν ἡ συζήτησις. Ὁ κ. Κοντογούρης τὴν ἐπαρουσίασεν ἀκαδημαϊκῶς, χωρὶς νὰ τὴν ὑποστηρίξῃ. Ἐὰν θέλητε, νὰ τεθῇ καὶ αὐτὴ εἰς ψηφοφορίαν...

§99ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Αὐτὴ ἡ πρότασις εἶναι ὅλως διόλου νέα· λοιπὸν νὰ τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ.

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἠμποροῦμεν νὰ σταματήσωμεν. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ῥάλλην νὰ τὴν ἀποσύρῃ, διότι δὲν συνεζητήθη, οὔτε κατετέθη· ὁ κ. Κοντογούρης ἀκαδημαϊκῶς ἔῤῥιψε τὴν πρότασιν.

§101ΡΑΛΛΗΣ. Ἐξ ἐναντίας, εἶπεν ὅτι προτείνει τροπολογίαν.

§102ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Ἐγὼ δὲν ὑπέβαλον πρότασιν, ἀλλ’ ἀντετάχθην κατὰ τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Ζωχιοῦ.

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βεβαίως.

§104ΛΟΥΝΤΖΗΣ. Τὴν ἀποσύρει ὁ κ. Ῥάλλης.

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ψηφοφορεῖται ἡ τροπολογία τοῦ κ. Ζωχιοῦ, τὴν ὁποίαν ἀναγινώσκω. «Τὸ ἐξαγωγικὸν ὅμως τέλος τοῦ Κερκυραϊκοῦ ἐλαίου ἀπὸ τῆς ἐκδόσεως τοῦ παρόντος νόμου ἐλαττοῦται καὶ περιορίζεται ἀπὸ 18 τοῖς ἑκατὸν εἰς 16 τοῖς ἑκατόν. Πρὸς ἐξίσωσιν δὲ τῆς ἐκ τῆς ἐλαττώσεως ταύτης προερχομένης ζημίας τοῦ δημοσίου, ἐπιβάλλεται ἐν Κερκύρᾳ ἐπὶ μὲν τῶν ἐνοικιαζομένων οἰκιῶν ὁ φόρος τῶν οἰκοδομῶν, ἐπὶ δὲ τῶν ἐπιτηδευμάτων τοῦ τραπεζίτου, τοῦ ἐμπόρου, τοῦ ἰατροῦ, τοῦ δικηγόρου, ὁ φόρος τοῦ ἀντιστοιχοῦντος αὐτοῖς ἐπιτηδεύματος.» Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν λέγουσι ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν ὄχι.

§106ΡΑΛΛΗΣ. Ἐπὶ τῆς ψηφοφορίας θὰ κάμω τὴν ἑξῆς δήλωσιν· ὅτι ἐπειδὴ ἡ πρότασις αὕτη φέρεται ἐδῶ ὡς ῥουσφέτι, διὰ τοῦτο θὰ τὴν καταψηφίσω. Δὲν ἐννοῶ καὶ οἱ φόροι ἀκόμη, οἱ ὁποῖοι πληρώνονται ὑπὸ τοῦ λαοῦ, νὰ δίδωνται ὡς ῥουσφέτι.

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι λέγουσι ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν ὄχι. (Γίνεται ἡ ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον). Πρωτόκολλον ψηφοφορίας τῶν κυρίων Βουλευτῶν Ἐπὶ τοῦ ἑξῆς ζητήματος· Παραδέχεται ἡ Βουλὴ τὴν ἐπὶ τοῦ 10 ἄρθρου τοῦ νομοσχεδίου περὶ φορολογίας τῶν προϊόντων τῆς γῆς διὰ τὸ 1874 τροπολογίαν τῶν βουλευτῶν Ζωχιοῦ, Ζερβοῦ κλπ., ναὶ ἢ ὄχι;

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν 128. 81 ἐψηφοφόρησαν κατὰ τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Ζωχιοῦ, 44 ὑπὲρ καὶ 3 ἠρνήθησαν ψῆφον. Ἑπομένως ἡ τροπολογία τοῦ κ. Ζωχιοῦ ἀπεῤῥίφθη· μένει δὲ τὸ νομοσχέδιον ὡς ἔχει μὲ τὴν τροπολογίαν τὴν γενομένην ὑπὸ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ ἄρθρον 19 συγχωνεύεται εἰς τὸ ἄρθρον 10, τὸ ὁποῖον ἑπομένως ἔχει οὕτως. «Ἄρθρον 10. Ἡ φορολογία ἐν Ἑπτανήσῳ διατηρεῖται οἵα κατὰ τὸ 1866· ἐπιβάλλεται δὲ δασμὸς εἰσπραττόμενος εἰς τὰ τελωνεῖα κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν καὶ τὴν διὰ θαλάσσης μεταφοράν, α) ἐπὶ τοῦ σάπωνος πρὸς λ. 6 κατ’ ὀκὰν, καὶ β) ἐπὶ τῆς ἐλαιώδους ὕλης, ἥτις παράγεται δι’ ἀτμομηχανῶν ἀπὸ ἀχρήστους ἐλαιοπυρῆνας, πρὸς λεπ. 2 κατ’ ὀκάν. «Ὁ νόμος περὶ φόρου ἐπιτηδευμάτων καὶ οἰκοδομῶν δὲν ἐφαρμόζεται ἐν ταῖς Ἰονίοις νήσοις καὶ κατὰ τὸ 1874.» Λοιπὸν, οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι.) Παρεδέχθη. Θὰ ψηφοφορηθῇ ἤδη τὸ σύνολον. Κύριε Ῥάλλη, κάμετέ μοι τὴν χάριν, παρακαλῶ, νὰ ἀναγνώσητε τὸ σύνολον.

§109ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔκαμα μίαν πρότασιν περὶ παραγραφῆς· τί ἔγεινε;

§110ΜΠΟΥΤΟΣ. Ἀνεβλήθη.

§111ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Μετὰ τὴν ὁμιλίαν τοῦ κ. Βαλέττα, ἀνεβλήθη.

§112ΡΑΛΛΗΣ. Προτείνουν ἑξάμηνον παραγραφὴν ὡς πρὸς ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ὁ ἐνοικιαστὴς ἔχει νὰ ζητήσῃ ἀπὸ τοὺς φορολογουμένους ἄνευ διπλοτύπων· ποῖα δὲ εἶναι ἐκεῖνα; ὅσα λαθραίως συγκομίζει ὁ φορολογούμενος.

§113ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Εἴμεθα κατὰ τῆς τροπολογίας.

§114ΡΑΛΛΗΣ. Ἡ τροπολογία εἶναι ἡ ἑξῆς...

§115ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τί ἀπεφάσισεν ἡ Βουλὴ, κ. πρόεδρε, περὶ αὐτῆς;

§116ΤΙΝΕΣ. Ἀνέβαλεν.

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἀνέβαλε τὴν ἐπ’ αὐτῆς συζήτησιν· καθήσατε νὰ τὴν ἀκούσητε· (ἀναγινώσκεται ἡ τροπολογία τοῦ κ. Δανοπούλου).

§118ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Ὁ προτεινόμενος νόμος, κ. πρόεδρε, ἰσχύει μόνον διὰ τὸ 1874· ἑπομένως διάταξις οὐσιαστικὴ, κανονίζουσα παραγραφὴν δικαιωμάτων, δὲν ἠμπορεῖ νὰ τεθῇ εἰς νόμον ἐνιαύσιον, ἀλλὰ πρέπει νὰ νομοθετηθῇ δι’ εἰδικοῦ νόμου, καί τότε ἴσως οὐδὲ ἐγὼ θὰ ἔχω ἀντίῤῥησιν. Ἡ θέσις μιᾶς τοιαύτης διατάξεως δὲν εἶναι ἐν τῷ ἐπετείῳ φορολογικῷ νόμῳ.

§119ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Ἐκτὸς τούτου, ὀρθοτάτη εἶναι καὶ ἡ παρατήρησις τοῦ κ. Βαλέττα... (θόρυβος) ἀλλὰ πρὸ πάντων στηριζόμεθα, ζητοῦντες τὴν ἀπόῤῥιψιν τῆς τροπολογίας, ὡς εἶπεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, εἰς τὸν λόγον ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἔρχωνται ταχέως τροπολογίαι, ἄρδην ἀνατρέπουσαι τὴν νομοθεσίαν. Ἡ τροπολογία αὕτη ἴσως ἦτο δυνατὸν νὰ τεθῇ εἰς τὸν πάγιον νόμον περὶ βεβαιώσεως τῶν φόρων, ἀλλ’ ὁ νόμος ὁ παρὼν εἶναι μόνον διὰ τὸ τρέχον ἔτος, ἄρα μόνον διὰ τὸ τρέχον ἔτος θὰ εἰσάξητε αὐτὴν τὴν παραγραφὴν τὴν διετῆ, καὶ διὰ τὰς ἀπαιτήσεις τῶν προγενεστέρων ἐτῶν δὲν θὰ ἔχητε παραγραφὴν, (θόρυβος). Μοὶ γίνεται ἡ ἀντίῤῥησις, ὅτι ἐτήσιος φορολογικὸς νόμος ψηφίζεται· ἐρωτῶ τὸν κ. Δανόπουλον, εἶναι βέβαιος, ὅτι τὸ ἐρχόμενον ἔτος θὰ ἐπιψηφισθῇ καὶ ἡ πρότασις αὕτη; Εἰσάγονται παραγραφαὶ εἰς νόμους παγίους, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν ἀνάγκην νὰ ψηφίζωνται κατ’ ἔτος· ἀλλὰ νὰ εἰσάγωνται εἰς νόμους κατ’ ἔτος ψηφιζομένους εἶναί τι ἀνακόλουθον καὶ καταστρέφει ὅλην τὴν οἰκονομίαν τῆς νομοθεσίας.

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν, κύριοι, οἱ προτείναντες τὴν τροπολογίαν, πιστεύω νὰ μὴ ἐπιμείνωσι μετὰ τὰς δοθείσας ἐξηγήσεις.

§121ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Τὸ ἀπαράδεκτον τῆς τροπολογίας προτείνομεν, κύριε πρόεδρε· ἠμπορεῖ νὰ ἐπαχθῇ δι’ ἑνὸς εἰδικοῦ νομοσχεδίου, ἐὰν ἐπιμένουν οἱ ὑποβαλόντες τὴν τροπολογίαν ταύτην.

§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν προταθεῖσαν τροπολογίαν νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι τινές). Ἀπεῤῥίφθη. — Ἕως ὅτου καταρτισθῇ τὸ σύνολον μὲ τὰς διαφόρους τροπολογίας, νὰ ἀποφασίσωμεν περὶ τῆς ἡμερησίας διατάξεως τῆς αὔριον, διότι ὁ πρόεδρος δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ καταρτίσῃ μόνος τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§123ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Νομίζω, κ. πρόεδρε, ὅτι ἡ πρότασις, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον ἐν ἀρχῇ τῆς σημερινῆς συνεδριάσεως περὶ ἐγγραφῆς τοῦ περὶ ἐπικυρώσεως τῶν συμβάσεων νομοσχεδίου ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, ἐγένετο δεκτή.

§124ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα.

§125ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Ἐπίσης παρακαλῶ, κ. πρόεδρε, νὰ τεθῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν ὁ προϋπολογισμὸς τῶν ἐσόδων καὶ τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον, διότι ὑπεβλήθη ἤδη ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς, ἥτις ἐτυπώθη καὶ διενεμήθη εἰς τοὺς κ. βουλευτάς, καὶ εἶναι ὥριμος πρὸς συζήτησιν.

§126ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ. Ἔχω δύω νομοσχέδια, κ. πρόεδρε, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ τεθοῦν ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει.

§127ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἰδοὺ ποία εἶναι ἡ ἡμερησία διάταξις· ά.) τὸ νομοσχέδιον περὶ κυρώσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων τοῦ κράτους, βʹ.) αἱ συμβάσεις, περὶ τῶν ὁποίων ἐν ἀρχῇ τῆς συνεδριάσεως ἐγένετο λόγος, γʹ.) δύω νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ἐπαρουσίασεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Παιδείας καὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, καὶ ἐπὶ τῶν ὁποίων εἶναι ἀδύνατον νὰ πείσωμεν τὴν ἐπιτροπὴν νὰ συνέλθῃ διὰ τὸν λόγον, τὸν ὁποῖον προχθὲς μετὰ λύπης σᾶς εἶπον, ὅτι δὲν θέλει νὰ ἐργασθῇ. Λοιπὸν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις ἐπὶ τούτων;

§128ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὴν κατάρτισιν τῆς ἡμερησίας διατάξεως, τὴν ὁποίαν ἀπήγγειλα.

§130ΒΑΛΕΤΤΑΣ. Κύριε πρόεδρε, παρακαλῶ. Ὡς πρὸς τὴν εἰσαγωγὴν, κύριοι, μόνον τοῦ μέρους τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ἀφορῶντος τὰ ἔσοδα, θὰ κάμω μίαν παρατήρησιν· τὴν παρατήρησιν δὲ ταύτην τὴν κάμνω καὶ ἐξ ἐμαυτοῦ καὶ ἐκ μέρους τῆς μειοψηφίας τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἧς ἀποτελῶ μέρος. Δὲν ἐννοῶ ὅμως διὰ ταύτης, ὅτι θέλω νὰ συζητηθῇ καὶ ψηφισθῇ ἡ πρότασίς μου αὕτη, διότι καὶ ἐγὼ καὶ ἡ μειοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς δὲν σκοποῦμεν νὰ παρεμβάλωμεν δυσκολίαν τινὰ εἰς τὴν πρόοδον τῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ. Μόνον τὸ λέγω, ὅπως μὴ καθιερωθῇ ἓν προηγούμενον, ἀντίθετον πρὸς τὰ μέχρι τοῦδε γενόμενα, καὶ ὅλως ἀντίθετον πρὸς τὰς βάσεις τῆς συζητήσεως τῶν τοιούτων ζητημάτων καὶ ἰδίως τοῦ προϋπολογισμοῦ, τὸ νὰ χωρίζηται δηλ. εἰς δύω ὁ προϋπολογισμὸς, καὶ ἕκαστον μέρος αὐτοῦ χωριστὰ νὰ συζητῆται. Ὡς γινώσκετε κάλλιον ἐμοῦ, εἰς οὐδὲν μέρος τοῦ κόσμου, καὶ εἰς οὐδὲν κοινοβούλιον ἐχωρίσθη ποτὲ ἡ συζήτησις τοῦ προϋπολογισμοῦ· ὄχι δὲ μόνον τοῦτο, ἀλλ’ οὐδὲ ἐπιτρέπεται κἂν νὰ συζητῆται μετὰ ταῦτα τὸ τυχὸν ἐκ τῆς συγκρίσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ περὶ τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων μέλλον νὰ προκύψῃ ἔλλειμα· οἱ δὲ σπουδαιότεροι οἰκονομολόγοι ἀπαιτοῦσιν, ὥστε καὶ οἱ περὶ τοῦ ἐλλείματος τούτου συζήτησις καὶ τὰ μέσα τῆς θεραπείας προταθῶσιν ἐν αὐτῇ τῇ συζητήσει τοῦ προϋπολογισμοῦ. Μὴ θέλουσα λοιπὸν ἡ μειονοψηφία τῆς ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐπιτροπῆς, ὅπως ἐν ἡσυχίᾳ ἀφήσει νὰ καθιερωθῇ ἓν προηγούμενον, μὴ θέλουσα συγχρόνως καὶ νὰ παρεμβάλῃ δυσκολίαν τινὰ εἰς τὴν ταχεῖαν πρόοδον τῆς συζητήσεως ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἁπλῶς μόνον παρατηρεῖ ὅτι τοῦτο εἶναι ἄτοπον καὶ ἀφίνει εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ἀποφασίσῃ.

§131Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε πρόεδρε, τὸν λόγον.

§132ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μίαν παρατήρησιν ἔκαμε μόνον περὶ τῆς ἐπιστήμης.

§133Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Καὶ ἐγὼ περὶ τῆς ἐπιστήμης θὰ ὁμιλήσω. Εἶμαι σύμφωνος μὲ τὸν προλαλήσαντα πληρέστατα, ὅτι δὲν πρέπει νὰ συζητηθῇ ὁ προϋπολογισμὸς τμηματικῶς· ἀλλὰ πρέπει νὰ ἐνθυμηθῶμεν, κ. πρόεδρε, ὅτι ἀπό τινων χρόνων δὲν συζητοῦμεν προϋπολογισμόν. Προϋπολογισμὸς εἰς τὰ συνταγματικὰ κράτη δὲν λέγεται ὁ συζητούμενος οὔτε κατὰ τὸν Ἀπρίλιον, οὔτε κατὰ τὸν Ἰούνιον, Ἰούλιον. Αὐτὸ λοιπὸν τὸ ἄτοπον εἶναι ἄτοπον, τὸ ὁποῖον ἔχει ἀλλαχοῦ τὴν πηγήν του· δὲν ἐννοῶ καὶ ἐγὼ μὲ τὴν συζήτησιν καὶ μὲ τὴν παραδοχὴν τῆς ἡμερησίας διατάξεως, ὅπως τὴν ἀπηγγείλατε, κ. πρόεδρε. Δὲν ἐννοῶ ποσῶς, ὅτι πρέπει νὰ παραδεχθῶμεν ὡς προηγούμενον ὅ,τι γίνεται σήμερον. Εἶναι ἓν ἀποτέλεσμα τῆς ἀνάγκης, καὶ ὁ προϋπολογισμὸς ἐφέτος συζητεῖται, ὡς πάντοτε, μᾶλλον εἰπεῖν ὡς ἀπολογισμὸς, οὐχὶ ὡς προϋπολογισμός.

§134ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις κατὰ τῆς ἡμερησίας διατάξεως, καὶ κατ’ αὐτὴν θὰ προβῶμεν εἰς τὰ ἔργα μας. Παρακαλεῖται ὅμως ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ νὰ ἐργάζηται.

§135ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Καὶ ὅλαι αἱ ἐπιτροπαί· (ἐγείρονταί τινες ἵνα ἀναχωρήσωσι).

§136ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Περιμείνατε, κύριοι, σᾶς παρακαλῶ· ἔχομεν τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου τοῦ φορολογικοῦ· περίεργον πρᾶγμα! τί εἶναι αὐτό! Κύριοι, τὸ νομοσχέδιον ἐτροποποιήθη· ἂν θέλετε νὰ τὸ ἀκούσητε, κάμετε ἡσυχίαν· δὲν εἶναι, ὅπως τ’ ἄλλα τὰ ὁποῖα εἶναι τυπωμένα· ἔγειναν τροπολογίαι· πρέπει νὰ τὰς ἀκούσητε, διότι πιθανὸν ὁ συντάκτης τῶν πρακτικῶν νὰ ἔκαμε καὶ λάθος. Ἀναγινώσκεται λοιπὸν, κύριοι, τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου.

§137ΡΑΛΛΗΣ (γραμματεύων). Ἐδῶ εἶναι ἀμφιβολία, κύριε ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν. Ποῖα δικαστήρια ἐννοοῦμεν; Ὅλα, ἢ τὰ εἰρηνοδικεῖα; διότι εἰς τὸ προηγούμενον ἐδάφιον, λέγομεν πότε δικαστήρια καὶ πότε εἰρηνοδικεῖα.

§138ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Βεβαίως ἐννοοῦνται ὅλα τὰ δικαστήρια καὶ ὁ Ἄρειος Πάγος.

§139ΡΑΛΛΗΣ. Λοιπὸν εἰς τὸ προηγούμενον ἐδάφιον, ὅπου ἀναφέρεται δικαστήριον, ἐννοεῖται τὸ εἰρηνοδικεῖον.

§140ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Βέβαια.

§141ΡΑΛΛΗΣ. Ἐδῶ δὲ εἰς τὸ ἐδάφιον... ἐννοοῦνται ὅλα τὰ δικαστήρια, Ἐφετεῖον καὶ Ἄρειος Πάγος.

§142ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Μάλιστα.

§143ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν προστίθεται τὸ «ὅλων τῶν βαθμῶν», καὶ γίνεται «ἡ ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων ὅλων τῶν βαθμῶν διαδικασία.»

§144ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Πολὺ καλά. Καὶ μετὰ τὸ τέλος τοῦ ἐδαφίου τούτου νὰ προστεθῇ τὸ «ὡς πρὸς τὴν ἰδιότητα τοῦ κτήματος», δηλαδὴ «δὲν ἀποτελεῖ δεδικασμένον, οὔτε ὑπὲρ, οὔτε κατὰ τοῦ δημοσίου, ὡς πρὸς τὴν ἰδιότητα τοῦ κτήματος.»

§145ΡΑΛΛΗΣ. Δηλαδὴ ἐὰν ᾖναι ἰδιόκτητον ἢ δημόσιον.

§146ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Βέβαια.

§147ΡΑΛΛΗΣ. Λοιπὸν ἐπαναλαμβάνω τὸ ἐδάφιον τοῦτο διωρθωμένον· «ἡ ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων ὅλων τῶν βαθμῶν διαδικασία μεταξὺ τῶν ἐνοικιαστῶν καὶ τῶν φορολογουμένων γίνεται ἐφ’ ἁπλοῦ χάρτου, ἡ δὲ ἐκδοθησομένη ἀπόφασις δὲν ἀποτελεῖ δεδικασμένον οὔτε ὑπὲρ, οὔτε κατὰ τοῦ δημοσίου ὡς πρὸς τὴν ἰδιότητα τοῦ κτήματος.»

§148ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Πολὺ καλά.

§149ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Εἰς τὰ δικαστήρια ὅλων τῶν βαθμῶν συμπεριλαμβάνεται καὶ ὁ Ἄρειος Πάγος;

§150ΡΑΛΛΗΣ. Μάλιστα.

§151ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Βέβαια.

§152ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Τὸ εἴπομεν, καὶ ἐσημειώθη εἰς τὰ πρακτικά, κ. Ζέγγελη. (Ἀναγινώσκεται τὸ νομοσχέδιον ὁλόκληρον, ἔχον ὡς ἕπεται). «Ἄρθρον 1. Διὰ τὸ ἔτος 1874 ὅ,τε ἔγγειος φόρος καὶ τὸ δικαίωμα τῆς ἐπικαρπίας ὁρίζεται ὡς ἀκολούθως· Περὶ τῶν δι’ ἐνοικιάσεως διατιθεμένων. Ἄρθρον 2. Οἱ δι’ ἐνοικιάσεως διατιθέμενοι ὅ,τε ἔγγειος φόρος καὶ τὸ δικαίωμα τῆς ἐπικαρπίας προσδιορίζονται· α) Ἐπὶ τῶν δημητριακῶν καρπῶν ἔγγειος φόρος 8%, δικαίωμα ἐπικαρπίας 15%. β) Ἐπὶ τοῦ ἐλαίου καὶ τῶν ἐλαιῶν ἔγγειος φόρος, ἐπὶ μὲν τοῦ ἐλαίου 10%, ἐπὶ δὲ τῶν ἐλαιῶν, ὅσαι χρησιμεύουσιν εἰς βρῶσιν ἢ παράγονται εἰς δήμους, ἔνθα δὲν ὑπάρχουσιν ἐλαιοτριβεῖα, λεπτὰ 3 τὴν ὀκᾶν. Δικαίωμα ἐπικαρπίας 10% εἰς ἔλαιον καὶ λεπτὰ 3 τὴν ὀκᾶν ἐπὶ τῶν ἐλαιῶν, ὅσαι χρησιμεύουσιν εἰς βρῶσιν ἢ παράγονται εἰς δήμους, ἔνθα δὲν ὑπάρχουσιν ἐλαιοτριβεῖα. Ὅταν ὁ ἐπὶ τοῦ ἐλαίου ἔγγειος φόρος εἰσπράττηται διὰ λογαριασμὸν τοῦ δημοσίου, ὁρίζεται οὗτος εἰς λεπτὰ 12 τὴν ὀκᾶν. γ) Δικαίωμα ἐπικαρπίας ἐπὶ τοῦ προϊόντος τῶν ἐθνικοϊδιοκτήτων σταφιδαμπέλων 10%. δ) Τὸ ἀπὸ σταφιδαμπέλων γλεῦκος (μοῦστος) φορολογεῖται τὸ μὲν ἐξ ἰδιοκτήτων πρὸς λεπτὰ 30, τὸ δὲ ἐξ ἐθνικοϊδιοκτήτων πρὸς λεπτὰ 60 ἀνὰ πᾶσαν βαρέλαν ἐξ ὀκάδων 48 συγκειμένην. Καὶ ἡ μὲν Διάθεσις τῆς προτόδου ταύτης γίνεται δι’ ἐνοικιάσεως, ἡ δὲ βεβαίωσις τοῦ ποσοῦ γίνεται ἐν τοῖς οἰνοδοχείοις διὰ καταμετρήσεως αὐτῶν. ε) Ἐπὶ τῆς ῥητίνης, κατράμης, ἀσβέστου καὶ λοιπῶν δασικῶν προϊόντων, πλὴν τοῦ πρινοκοκκίου ἔγγειος φόρος 10%. Δικαίωμα ἐπικαρπίας ἐπὶ τῆς ἐξ ἐθνικῶν δασῶν παραγομένης ῥητίνης 15%. Ὁ κατὰ τὸ ἄρθρον 33 τοῦ ΣΟΖʹ. νόμου προσδιορισμὸς τῆς τιμῆς τῆς ῥητίνης γίνεται κατὰ μῆνα, τὸ δὲ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν δύναται ἐξ ἐπαγγέλματος ἢ κατ’ αἴτησιν τῶν ἐχόντων συμφέρον νὰ μεταῤῥυθμίσῃ τὴν τιμὴν ταύτην. Ἄρθρον 3. Δὲν ὑποβάλλονται εἰς δικαίωμα ἐπικαρπίας· α) αἱ μὴ πεφυτευμέναι ἐθνικαὶ καὶ ἐκκλησιαστικαὶ γαῖαι, δι’ ἃς τὸ παραχωρητήριον παρεδόθη τοῖς δικαιούχοις πρὸ τῆς ά. Ἀπριλίου 1874· β) αἱ πρὸ διετίας δηλωθεῖσαι κατὰ τὸν νόμον περὶ διανομῆς τῆς ἐθνικῆς γῆς ἐθνικαὶ καὶ ἐκκλησιαστικαὶ γαῖαι, δι’ ἃς ἐπληρώθη ἡ ά. δόσις τοῦ τιμήματος πρὸ τῆς ά. Ἀπριλίου 1874, καὶ γ) αἱ πρὸ διετίας δηλωθεῖσαι ἐθνικοϊδιόκτητοι φυτεῖαι, δι’ ἃς ἐπληρώθη ἡ ά. δόσις ἢ παρεδόθη τὸ παραχωρητήριον πρὸ τῆς 15 Ἰουνίου 1874. Ἄρθρον 4. Ὁ φόρος ἐπὶ τῶν οἰκοδομῶν προσδιορίζεται εἰς 5%. Ὁ φόρος ἐπὶ τῶν μεταλλείων 5%, ἐπὶ δὲ τῶν ὀρυχείων καὶ λατομείων 10%, κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ΧϞ νόμου τῆς 22 Αὐγούστου 1861 καὶ τοῦ ἀπὸ 15 8βρίου 1863 Θεσπίσματος. Ὁ στρεμματικὸς φόρος τῶν λεπτῶν τριῶν πληρόνεται τὴν 31 Δεκεμβρίου ἑκάστου ἔτους· ὁ φόρος δὲ διὰ τὸ πρῶτον ἔτος τῆς παραχωρήσεως ὑπολογίζεται καὶ πληρόνεται ἀναλόγως τοῦ χρονικοῦ διαστήματος. Περὶ τῶν κατὰ στρέμμα καὶ κατὰ δένδρον φορολογουμένων κτημάτων. Ἄρθρον 5. Ὁ ἔγγειος φόρος καὶ τὸ δικαίωμα τῆς ἐπικαρπίας ἐπὶ τῶν κατὰ στρέμμα καὶ κατὰ δένδρον φορολογουμένων κτημάτων κανονίζεται ἀναλόγως τῆς κατὰ μέσον ὅρον ἐτησίας προσόδου ὡς ἑξῆς·

Ἄρθρον 6. Ἐὰν ἀποδειχθῇ διὰ πιστοποιητικοῦ τοῦ ἁρμοδίου δημάρχου ὅτι ἄμπελοι ἢ περιβόλια ἐσημειώθησαν ἐπ’ ὀνόματι ἄλλου ἢ τὸν πραγματικὸν ἰδιοκτήτην ἢ κάτοχον, τὰ πρωτόκολλα τῆς καταμετρήσεως καὶ τῆς κατατάξεως αὐτῶν θεωροῦνται ἰσχυρὰ καὶ ὑποχρεωτικὰ διὰ τὸν τελευταῖον τοῦτον. Ἄρθρον 7. Αἱ περὶ δηλώσεως διατάξεις τοῦ ΣΟΖʹ. παγίου νόμου ἐφαρμόζονται καὶ διὰ τὰ ἐξ ἐθνικῶν καὶ ἐκκλησιαστικῶν γαιῶν παραγόμενα βαμβάκια καὶ καπνὰ, ὡς καὶ ἐπὶ τῶν ἀμπέλων ὁμοίας ἰδιότητος τῶν νήσων Θήρας, Θηρασίας, Αἰγίνης, Κέας, Κύθνου, Μυκόνου, Σερίφου, Πάρου, Ἀντιπάρου καὶ Σκοπέλου ὡς πρὸς τὸ δικαίωμα τῆς ἐπικαρπίας. Περὶ τῶν εἰς τὰ τελωνεῖα εἰσπραττομένων φόρων. Ἄρθρον 8. Ὁ ἐπὶ τῶν κατωτέρω προϊόντων ἔγγειος φόρος καὶ τὸ δικαίωμα τῆς ἐπικαρπίας κανονίζονται κατὰ τοὺς ἑπομένους πίνακας· ά.) Προϊόντα φορολογούμενα κατὰ τὴν ἐξαγωγήν.

καὶ βʹ.) προϊόντα φορολογούμενα κατά τε τὴν ἐξαγωγὴν καὶ τὴν διὰ θαλάσσης μεταφοράν.

Τὰ μέχρι τέλους τοῦ παρελθόντος ἔτους 1873 ἰσχύοντα πρωτόκολλα ἐκτιμήσεως τῶν παραχθέντων ἀπὸ ἰδιόκτητα συκόδενδρα σύκων ἐν ταῖς ἐπαρχίαις Καλαμῶν καὶ Μεσσήνης, Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς καὶ Πυλίας εἰσὶν ἔγκυρα καὶ ὁριστικὰ καὶ διὰ τὴν φορολογίαν τρ. ε. 1874· ἐπιτρέπεται μ’ ὅλον τοῦτο τοῖς ἰδιοκτήταις νὰ ζητήσωσι νέαν ἐκτίμησιν ἀναφερόμενοι ἐνώπιον τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς ἀπὸ τῆς ά Μαΐου μέχρι τῆς 30 Ἰουλίου. Ἐντὸς τῆς αὐτῆς προθεσμίας ὑποχρεοῦνται καὶ οἱ νέοι ἰδιοκτῆται νὰ ζητήσωσι τὴν ἐκτίμησιν τῶν ἰδιοκτήτων συκοδένδρων των. Γενικὴν ἢ καὶ σποραδικὴν ἐκτίμησιν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐνεργήσῃ καὶ τὸ δημόσιον, κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρ. 1 τοῦ ΡΜΑʹ νόμου τοῦ 1866 καὶ ἐντὸς τῆς ὁριζομένης ὑπ’ αὐτοῦ προθεσμίας, ἥτις ἐν ἀνάγκῃ, τῇ προτάσει τοῦ ἐφόρου, δύναται νὰ παραταθῇ δι’ ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν. Τὰ καπνὰ καὶ τὰ σαρώματα φορολογοῦνται καὶ κατὰ τὴν διὰ ξηρᾶς ἀπὸ τοῦ τόπου τῆς παραγωγῆς εἰς ἑτέραν ἐπαρχίαν μεταφοράν των, ἥτις ἐπιτρέπεται μόνον τῇ ἐγγράφῳ ἀδείᾳ τοῦ ἁρμοδίου Οἰκονομικοῦ ἐφόρου, ἐκδιδομένῃ μετὰ προηγουμένην πληρωμὴν τοῦ ἐγγείου φόρου εἰς τὸ ἁρμόδιον ταμεῖον καὶ ὁριζούσῃ τὸν χρόνον τῆς ἰσχύος αὐτῆς ἀναλόγως τῆς ἀποστάσεως τοῦ τόπου τῆς μεταφορᾶς. Ὁσάκις δὲ τὰ προϊόντα ταῦτα, πληρώσαντα ἤδη τὸν ἔγγειον φόρον, πρόκειται ν’ ἀποταμιευθῶσιν εἰς ἕτερον τῆς παραγωγῆς των τόπον πρὸς βραδυτέραν ἐκεῖθεν ἐξαγωγὴν ἢ μεταφοράν, ἐφαρμόζονται ἀναλόγως αἱ διατάξεις τοῦ ἄρθρου 66 τοῦ τελωνειακοῦ νόμου. Ἄρθρον 9. Διὰ τ’ ἀποδίδοντα τὸν ἔγγειον φόρον εἰς τὰ τελωνεῖα κατὰ τὴν ἐκτὸς τοῦ Κράτους ἐξαγωγὴν προϊόντα γῆς ἢ μεταλλείων δίδεται ὑπὸ τοῦ φορτωτοῦ ἐγγύησις ἀξιόχρεως, κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ τελων. νόμου, ἐπὶ χαρτοσήμου τάξεως δραχμῆς, ὁσάκις μεταφέρωνται ταῦτα ἀφ’ ἑνὸς εἰς ἄλλον λιμένα τοῦ Βασιλείου· διὰ τὰ δασικὰ δὲ προϊόντα παραδίδεται εἰς τὴν τελων. ἀρχὴν καὶ ἡ περὶ ὑλοτομίας τούτων δασονομικὴ ἄδεια. Τὰ προϊόντα ταῦτα ὡς καὶ τ’ ἀποδίδοντα τὸν ἔγγειον φόρον κατὰ τὴν μεταφορὰν λαθραίως ἐξαγόμενα εἴτε μεταφερόμενα ἢ καὶ μὲ ἄδειαν ἐκπρόθεσμον, ὑπόκεινται εἰς πληρωμὴν ὀκταπλοῦ ἐγγείου φόρου ἐπιβαλλομένου κατὰ τὰς σχετικὰς διατάξεις τοῦ τελωνιακοῦ νόμου ὑπὸ τοῦ πλησιεστέρου οἰκον. ἐφόρου ἢ τελων. ἀρχῆς. Ἐὰν δὲ κατὰ τὴν μεταφορὰν τῶν ἀνωτέρω προϊόντων παρουσιασθῇ διαφορὰ ἐπὶ πλέον ἢ ἐπὶ ἔλαττον εἴτε κατὰ τὴν φόρτωσιν εἴτε κατὰ τὴν ἀποβίβασιν, ἐφαρμόζονται αἱ διατάξεις τοῦ ἄρθρ. 1 τοῦ ἀπὸ 7 Αὐγούστου 1861 ΧΞΘ νόμου. Τὸ τρίτον τῆς ποινῆς ἀποδίδεται εἰς τὸν ἀνακαλυπτὴν τοῦ λαθρεμπορίου καὶ πάσης ἄλλης παραβάσεως. Ἄρθρον 10. Ἡ φορολογία ἐν Ἑπτανήσῳ διατηρεῖται οἵα κατὰ τὸ 1866· ἐπιβάλλεται δὲ δασμὸς εἰσπραττόμενος εἰς τὰ τελωνεῖα κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν καὶ τὴν διὰ θαλάσσης μεταφοράν, α) ἐπὶ τοῦ σάπωνος πρὸς λεπ. 6 κατ’ ὀκᾶν καὶ β) ἐπὶ τῆς ἐλαιώδους ὕλης, ἥτις παράγεται δι’ ἀτμομηχανῶν ἀπὸ ἀχρήστους ἐλαιοπυρῆνας, πρὸς λεπ. 2 κατ’ ὀκᾶν. Ὁ νόμος περὶ φόρου ἐπιτηδευμάτων καὶ οἰκοδομῶν δὲν ἐφαρμόζεται ἐν ταῖς Ἰονίοις νήσοις καὶ κατὰ τὸ 1874. Περὶ τῶν Λακωνικῶν προϊόντων. Ἄρθρον 11. Ὁ ἔγγειος φόρος ἐπὶ τῶν προϊόντων τῶν δύω ἐπαρχιῶν Οἰτύλου καὶ Γυθείου, προσδιορίζεται ὡς ἑξῆς· 1) Ἐπὶ τοῦ ἐλαίου λεπτὰ 12 τὴν ὀκᾶν καὶ 2) ἐπὶ τῶν λοιπῶν προϊόντων, συμπεριλαμβανομένου καὶ τοῦ γλεύκους (μούστου) ἢ οἴνου 10% εἰς χρήματα κατὰ τὴν ἀγοραίαν τιμήν. Ἐπὶ τῶν δημητριακῶν καρπῶν ὡσαύτως κατὰ τὴν ἀγοραίαν τιμὴν εἰς χρήματα 8%. Τὰ ἐκ τῶν λιμένων τῶν ἐπαρχιῶν Οἰτύλου καὶ Γυθείου ἐξαγόμενα ἢ μεταφερόμενα δέρματα ἀποδίδουσι τὸν φόρον ἄνευ διακρίσεως ἡλικίας τῶν ζώων, κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 15 τοῦ ΥΜʹ. νόμου περὶ βεβαιώσεως καὶ εἰσπράξεως τῶν ἐπὶ τῶν ζώων καὶ μελισσίων φόρων. Γενικαὶ διατάξεις. Ἄρθρον 12. Τοὺς ἀγραμμάτους φορολογουμένους δι’ ὅλας τὰς ἐν τῷ ἄρθρῳ 10 τοῦ ΣΟΖʹ. νόμου περιπτώσεις, ὡς καὶ τοὺς ἀρνουμένους νὰ ὑπογράψωσι τὰ στελέχη τῶν διπλοτύπων τῆς φορολογίας τῶν προϊόντων ἐν γένει ὑπογράφουσι δύω μάρτυρες, ἐξ ὧν ὁ εἷς πρέπει νὰ ᾖναι ὁ ἱερεὺς τοῦ οἰκείου χωρίου ἢ, ἐν ἐλλείψει ἢ ἀπουσίᾳ τούτου, τοῦ πλησιεστέρου χωρίου, ἢ δημοτ. σύμβουλος ἢ δημαρχικὸς ἢ εἰδικὸς ἢ εἰρηνοδικειακὸς πάρεδρος. Οἱ ἐνοικιασταὶ ἀποστέλλοντες τὰ στελέχη τῶν διπλοτύπων εἰς τὸν οἰκονομικὸν ἔφορον, κατὰ τὸ ἄρθρον 13 τοῦ ΣΟΖ. παγίου νόμου, ὑποχρεοῦνται νὰ συνοδεύωσι ταῦτα μὲ καταλόγους εἰς διπλοῦν, ἐξ ὧν τὸν ἕνα ὁ οἰκονομικὸς ἔφορος ὀφείλει νὰ παραπέμψῃ ἐπὶ ἀποδείξει εἰς τὸν ἁρμόδιον δήμαρχον, ἵνα δημοσιεύηται ἀμέσως εἰς τὸ οἰκεῖον τμῆμα ἢ χωρίον πρὸς γνῶσιν τῶν φορολογουμένων. Ἄρθρον 13. Αἱ κατὰ τῆς διοικητικῆς ἐκτελέσεως τῶν φορολογικῶν διπλοτύπων ἐν γένει, ὡς καὶ τῶν περιεχόντων ἀντιῤῥήσεις, εἴτε ὡς πρὸς τὸ εἶδος τοῦ καρποῦ, εἴτε ὡς πρὸς τὴν ἰδιότητα τοῦ κτήματος, ἀνακοπαὶ ἀπευθύνονται κατὰ τῶν ἐνοικιαστῶν· ἁρμόδια νὰ δικάσωσι τὰς ἀνακοπὰς ταύτας εἰσὶ τὰ εἰρηνοδικεῖα τῆς περιφερείας ἔνθα κεῖνται οἱ ἀγροὶ, οἱ δὲ ἐνοικιασταὶ ὀφείλουσιν ἐν τῷ τόπῳ τῶν δικαστηρίων τούτων νὰ διορίσωσιν ἀντίκλητόν των, γνωστοποιοῦντες τοῦτον εἰς τὸν γραμματέα τοῦ ἁρμοδίου εἰρηνοδικείου· ἄλλως θεωρεῖται τοιοῦτος ὁ γραμματεὺς τοῦ ἰδίου δικαστηρίου, πρὸς ὃν γίνονται αἱ κοινοποιήσεις. Ἡ ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων ὅλων τῶν βαθμῶν διαδικασία μεταξὺ τῶν ἐνοικιαστῶν καὶ τῶν φορολογουμένων γίνεται ἐφ’ ἁπλοῦ χάρτου, ἡ δ’ ἐκδοθησομένη ἀπόφασις δὲν ἀποτελεῖ δεδικασμένον οὔτε ὑπὲρ, οὔτε κατὰ τοῦ δημοσίου, ὡς πρὸς τὴν ἰδιότητα τοῦ κτήματος. Ἄρθρον 14. Οἱ ταμίαι, οἰκονομ. ἔφοροι καὶ εἰσπράκτορες ὀφείλουσι λογοδοσίαν πρὸς τοὺς ἐνοικιαστάς· οἱ ἐνοικιασταὶ θεωροῦνται ὑπεύθυνοι καὶ καταδιώκονται οὐ μόνον διὰ τὰ καθαρὰ ἐλλείμματά των, ἀλλὰ καὶ δι’ ὅσους φόρους δὲν πληρώσωσι μέχρι τοῦ πέρατος τῆς συγκομιδῆς οἱ φορολογούμενοι. Ἐν τούτοις πᾶς ἐνοικιαστὴς δημητριακῶν καρπῶν ἔχει τὸ δικαίωμα ἐντὸς δέκα πέντε ἡμερῶν ἀπὸ τοῦ πέρατος τῆς συγκομιδῆς νὰ παρουσιάσῃ εἰς τὸν οἰκονομικὸν ἔφορον ὀνομαστικὸν κατάλογον τῶν τοιούτων καθυστερημάτων καὶ νὰ ζητήσῃ ν’ ἀνατεθῇ ἡ εἴσπραξις εἰς αὐτὸν ἢ εἰς ἄλλο ἐγγράμματον πρόσωπον τῆς ἐκλογῆς του ὑπ’ εὐθύνην του. Ὁ κατάλογος ἐξελεγχθεὶς παρὰ τοῦ ἐφόρου, κηρύσσεται ἐκτελεστὸς καὶ διευθύνεται πρὸς τὸν ταμίαν, ὅστις ὀφείλει νὰ διορίσῃ εἰσπράκτορα τὸν ἐνοικιαστὴν ἢ τὸν παρ’ αὐτοῦ προταθέντα. Ὁ εἰσπράκτωρ οὗτος οὔτε μισθὸν λαμβάνει, οὔτε ποσοστά· θεωρεῖται δὲ ὡς δημόσιος ὑπόλογος καὶ ὀφείλει νὰ ἐμβάζῃ τακτικῶς τὰ εἰσπραττόμενα χρήματα εἰς τὸ ταμεῖον, ὑποκείμενος διὰ πᾶσαν κατακράτησιν χρημάτων ἢ ἄλλην παράβασιν εἰς τὰς διατάξεις τοῦ περὶ δημοσίου λογιστικοῦ νόμου. Διὰ τὰ τοιαῦτα καθυστερήματα χρεοῦνται οἱ φορολογούμενοι ὡς καὶ οἱ ἐνοικιασταὶ διὰ τὰ καθαρὰ ἐλλείμματα ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἰσχύοντος μετὰ τὴν λῆξιν τοῦ πέρατος τῆς συγκομιδῆς πρωτοκόλλου τῆς τιμῆς τῶν σιτηρῶν καὶ ὑπόκεινται ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ταύτης εἰς τὸν τῆς ὑπερημερίας τόκον. Διὰ τὰ καθυστερήματα τῶν φορολογουμένων, διὰ τὰ ὁποῖα ἀπεστάλη ὀνομαστικὸς κατάλογος εἰς τὸν ταμίαν, ἀναστέλλεται ἡ καταδίωξις κατὰ τοῦ ἐνοικιαστοῦ ἐπὶ 5 μῆνας, λογιζομένους ἀπὸ τοῦ πέρατος τῆς συγκομιδῆς. Ἐὰν δὲ οὗτος ἢ ὁ παρ’ αὐτοῦ προταθεὶς δὲν κατορθώσῃ εἰς τὸ διάστημα τοῦτο νὰ τὰ εἰσπράξῃ καὶ παραδώσῃ ὁλοσχερῶς εἰς τὸ ταμεῖον, καταδιώκεται διὰ τὸ ὑπόλοιπον. Ἄρθρον 15. Τοὺς κατὰ παράβασιν τοῦ ἄρθρου 23 τοῦ ΣΟΖʹ. νόμου εἰσπραχθέντας ὑπὸ τῶν ἐνοικιαστῶν ἀπ’ εὐθείας φόρους κατάσχει καὶ ἐκποιεῖ τὸ δημόσιον διοικητικῶς διὰ μονοημέρου δημοπρασίας διὰ λογαριασμὸν τοῦ ἐνοικιαστοῦ, ὑποχρέου εἰς τὴν πληρωμὴν τῶν σχετικῶν ἐξόδων· τὸ ἀποτέλεσμα τῆς δημοπρασίας ταύτης ἐγκρίνεται ὑπὸ τῆς ἐπιτοπίου διοικητικῆς ἀρχῆς, τοῦ ἐφόρου καὶ τοῦ ταμία. Ἡ δημοπρασία ἐνεργεῖται δεκαπέντε ἡμέρας μετὰ τὴν περὶ αὐτῆς διακήρυξιν τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς. Ἄρθρον 16. Αἱ ἐπὶ τοῦ ἀπὸ 7 Ἀπριλίου 1855 ΣΟΖʹ. νόμου ἐπελθοῦσαι τροποποιήσεις διὰ τοῦ ἀπὸ 24 Μαΐου 1863 ψηφίσματος τῆς Ἐθνικῆς Συνελεύσεως, καὶ τοῦ ἀπὸ 8 Ἰανουαρίου 1866 νόμου διατηροῦνται ἐν ἰσχύϊ, καθόσον δὲν ἀντιβαίνουσιν εἰς τὸν παρόντα νόμον. Ἄρθρον 17. Οἱ ἐνοικιασταὶ τιμωροῦνται μὲ πρόστιμον δραχ. 50–200, ἐπιβαλλόμενον ὑπὸ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ἐὰν δὲν ἀποστείλωσιν εἰς τὸν οἰκονομ. ἔφορον τὰ στελέχη τῶν διπλοτύπων βιβλίων ἐμπροθέσμως, κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 13 τοῦ ΣΟΖʹ. νόμου· ἀλλ’ ἐὰν ἐντὸς τριῶν ἡμερῶν ἀπὸ τῆς κοινοποιήσεως τῆς πειθαρχικῆς ἀποφάσεως δὲν παραδώσωσι τὰ ἀνωτέρω στελέχη, τιμωροῦνται μὲ χρηματικὴν ποινὴν δραχ. 100–500, ἐπιβαλλομένην ὑπὸ τοῦ ἁρμοδίου ποινικοῦ δικαστηρίου. Ἄρθρον 18. Ἐξαιροῦνται τοῦ ἐγγείου φόρου καὶ τοῦ δικαιώματος τῆς ἐπικαρπίας· 1) Αἱ ἄμπελοι μέχρι 5 ἐτῶν, συμπεπληρωμένων. 2) Αἱ μονοετῶς ἐνοικιαζόμεναι ἐθνικαὶ καὶ αἱ τῶν διαλελυμένων μοναστηρίων καὶ ἐπισκοπῶν περιελθοῦσαι εἰς τὸ δημόσιον ἄμπελοι. Ἄρθρον 19. Ἀπαλλάσσονται παντὸς δημοσίου φόρου· 1) Τὰ ἐξαγόμενα τοῦ Κράτους κίτρα συσκευασμένα δι’ ἅλμης ἢ σακχάρεως. 2) Αἱ βρώσιμοι ἐλαῖαι, ὅταν αὗται δὲν μεταφέρωνται διὰ ξηρᾶς ἢ διὰ θαλάσσης, κατὰ τὸ ΛΔʹ. ψήφισμα τῆς Βʹ. ἐν Ἀθήναις Ἐθν. Συνελεύσεως. 3) Τὰ ἄχυρα. 4) Οἱ λαχανόκηποι τῶν γεωργῶν μέχρις ἑνὸς στρέμματος, ὅπου καὶ ἂν κῇνται, ἐκλογῇ τοῦ γεωργοῦ. Τὰ περιβόλια δὲν ὑπάγονται εἰς τὴν ἐξαίρεσιν ταύτην. 5) Τὰ σποράδην ὀπωροφόρα δένδρα τὰ ἐντὸς τοῦ ἀνωτέρω στρέμματος εἰς τὰς αὐλὰς, τοὺς ἰδιοκτήτους ἀγροὺς καὶ τὰς ἰδιοκτήτους ἢ ἐθνικοϊδιοκτήτους ἀμπέλους ἢ σταφιδαμπέλους εὑρισκόμενα. 6) Τὰ ἀσταχολόγια ἀνὰ δύω μόνον κοιλὰ δι’ ἕκαστον ἀσταχολόγον. 7) Οἱ σπόροι τοῦ λιναρίου, καναβίου, ῥιζαρίου, τριφυλλίου, κρομμύου καὶ σαρωμάτων. 8) Τὰ φύλλα τῶν ἰδιοκτήτων συκαμινομωρεῶν, καὶ 9) Ἡ ῥόβη, ὁ βίκος καὶ τ’ ἀγριολάθουρα, ὅταν δὲν ἁλωνίζονται.

§153ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι λοιπὸν, κύριοι, τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Παρεδέχθη. Αὔριον λοιπὸν, κύριοι, εἰς τὴν 1. ὥραν μ. μ. ἔχομεν συνεδρίασιν.

§154ΤΙΝΕΣ. Εἰς τὰς δύω.

§155ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι· εἰς τὴν μίαν. Λύεται ἡ συνεδρίασις (ὥρᾳ 4 καὶ ½ μ. μ.).