1874.03.01

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 18

Τῆς 1 Μαρτίου 1874.

(Παρασκευή).

(Ὥρα 1 Μ. Μ.)

Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου ἐν ἀπαρτίᾳ εὑρεθείσης τῆς Βουλῆς, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§2Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριε πρόεδρε, ὡς εἶναι καταχωρημένη εἰς τὰ πρακτικὰ ἡ δήλωσις, τὴν ὁποίαν ἔκαμα χθὲς πρὸ τῆς ψηφοφορίας, δὲν φαίνεται, ὅτι ἐγὼ τὴν ἔκαμα.

§3ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ διορθωθῇ. (Διορθοῦται).

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Δηλιγιάννη, ἐπειδὴ εἰς τὰ ἐπίσημα πρακτικὰ δὲν σημειοῦνται τὰ ὀνόματα τῶν ῥητόρων, ἐτέθη μόνον ὅτι τὴν δήλωσιν ταύτην ἔκαμεν εἷς βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος.

§5Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Πολὺ καλά.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἄλλη ἀντίῤῥησις κατὰ τῶν πρακτικῶν;

§7ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται λοιπὸν τὰ πρακτικά. Ὁ κύριος πρόεδρος τοῦ ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἐζήτησε τὸν λόγον.

§9Δ. ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ (πρωθυπουργός). Κύριοι βουλευταὶ, ἡ κυβέρνησις, ἔχουσα ἀνάγκην νὰ ἐνδιατρίψῃ εἰς τὴν διοίκησιν καὶ ἰδίως ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἐθεώρησεν, ὅτι εἶναι ἀναγκαῖον νὰ ζητήσῃ ἀπὸ τὴν Βουλὴν τὴν συγκατάθεσιν, νὰ ἀναβληθῶσιν αἱ συνεδριάσεις ἐπὶ 10 ἡμέρας, ὥστε εἰς τὸ διάστημα αὐτὸ νὰ προεπεξεργασθῇ τὸ ἔργον αὐτὸ καὶ νὰ ἐργασθῶσιν καὶ αἱ ἐπιτροπαὶ ἐπὶ τῶν διαφόρων νομοσχεδίων. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ δώσῃ αὐτὸν τὸν καιρὸν, καὶ δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι λαμβάνουσα ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀνάγκην τῆς ὑπηρεσίας, θέλει παραδεχθῆ τὴν αἴτησιν αὐτήν.

§10ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§11ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἤκουσα τὸν ἀξιότιμον πρόεδρον τῆς κυβερνήσεως ζητήσαντα παρὰ τῆς Βουλῆς νὰ διακόψῃ τὰς συνεδριάσεις της ἐπὶ δέκα ἡμέρας, ὅπως δώσῃ καιρὸν εἰς τὴν κυβέρνησιν νὰ ἐνασχοληθῇ εἰς τὸν προϋπολογισμόν. Ἡμεῖς δὲν ἔχομεν κἀμμίαν ἀντίῤῥησιν· εἴμεθα πρόθυμοι νὰ δώσωμεν καιρὸν εἰς τὴν κυβέρνησιν ζητήσασαν τὴν διακοπὴν τῶν συνεδριάσεων, ὅπως ἔχῃ καιρὸν, ἵνα τακτοποιήσῃ τὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἐπιφορτισμένη. Καὶ δὲν ἤθελον λάβει τὸν λόγον, οὐδὲ ἐξ ἡμῶν ἤθελε προέλθει ἡ ἐλαχίστη ἀντίῤῥησις, ἐὰν δὲν ὑπῆρχεν ἓν συμφέρον ἀνώτερον τῆς θελήσεώς μας, τὸ ὁποῖον συμφέρον, ὑποθέτω διὰ τὸν χαρακτῆρα, τὸν ὁποῖον ἔχει, θέλει ἐκτιμηθῆ προσηκόντως καὶ ὑπ’ αὐτῶν τῶν ἀντιπάλων καὶ ὑπ’ αὐτῆς τῆς κυβερνήσεως. Εὐθὺς μετὰ τὴν ἔναρξιν τῶν συνεδριάσεων τῆς Βουλῆς κατετέθη πρότασις ἐνώπιόν της, δι’ ἧς ἐζητήθη ἡ σύστασις ἀνακριτικῆς ἐπιτροπῆς, ὅπως ἐξετάσῃ τὴν πολιτείαν καὶ τὴν διοίκησίν μας. Ἡ συζήτησις αὕτη ἐξηκολούθησεν ἐπὶ δέκα ἡμέρας καὶ οὐδὲν ἄλλο ζήτημα παρενέπεσεν ἐν τῷ μεταξὺ· διότι καὶ ἡ κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλὴ ἐθεώρησαν τὸ πρᾶγμα ἄξιον τῆς ἐνασχολήσεως καὶ τῆς ἀδιακόπου μάλιστα ἐνασχολήσεώς της. Τὴν ἑβδομάδα ταύτην παρενέπεσεν ἓν ἐπεισόδιον, ὅπως ὠνομάσθη παρὰ τῶν ἀγορευσάντων, τὸ ὁποῖον καὶ μόνον διέκοψε τὴν τακτικὴν πρόοδον τῆς συζητήσεως· ἐθεωρήθη δὲ ὡς ἓν παρεμπίπτον, καὶ πολλὰ δικαίως, ἡ δὲ ἡμερησία διάταξις οὐδόλως μετεβλήθη. Ἡ συζήτησις τοῦ πολιτικοῦ ζητήματος μένει ἐκκρεμὴς, καὶ ἤθελον, σᾶς ὁμολογῶ, ἐκπλαγῆ, ἐὰν ἡ Βουλὴ προβῇ εἰς τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον ἐπρότεινεν ὁ ἀξιότιμος πρόεδρος τῆς κυβερνήσεως, χωρὶς νὰ ἐξαντλήσῃ τὸ ὑπὸ συζήτησιν ἀντικείμενον. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι μετὰ τὴν ἐξάντλησιν τοῦ ζητήματος τούτου προθύμως ἠθέλαμεν συντελέσει καὶ ἡμεῖς εἰς τὸ μέτρον τῆς διακοπῆς, ἀλλὰ πρὸ τούτου νομίζω, ὅτι καὶ τὰ καθήκοντα καὶ τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα ἔχομεν, μᾶς ὑποχρεοῦν νὰ παρακαλέσωμεν τὴν Βουλὴν, ὅπως ἐξακολουθήσῃ τὴν συζήτησιν ταύτην, καὶ μετὰ ταῦτα ἐπέλθῃ ἡ διακοπή.

§12ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Εὐχαρίστως ἠθέλομεν δεχθῆ τὴν ἀντίῤῥησιν τοῦ ἐντίμου βουλευτοῦ ἐκ Μεσολογγίου, ἐὰν τὸ ζήτημα αὐτὸ, καθὼς ἀνεπτύχθη, δὲν ἤθελε λάβει διαστάσεις πολὺ μείζονας. Ἠξεύρετε, ὅτι ἡ Βουλὴ ἐνησχολήθη ἐπὶ δέκα ἡμέρας εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ ζητήματος, ἀλλὰ δὲν ἐξηντλήθη, καὶ εἶναι ἐγγεγραμμένοι ἀκόμη 19 ῥήτορες. Ἡ ἐξάντλησις τῆς συζητήσεως θέλει παραταθῆ ἐπὶ πολὺ, καὶ κύριος οἶδεν ἐὰν δὲν ἐγγραφῶσιν ἄλλοι 19, ὥστε ἐκεῖνο, ὅπερ ζητοῦμεν, ἀντικρούεται ἀπὸ τὴν ἐξακολούθησιν τῆς συζητήσεως. Ἐὰν λοιπὸν ἀκόμη ἐξακολουθήσωμεν αὐτὸ τὸ ἀντικείμενον, δὲν θέλομεν ἔχει καιρὸν νὰ ἐκπληρώσωμεν τὸ καθῆκόν μας. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον νομίζω, ὅτι ἡ αἴτησις τῆς κυβερνήσεως εἶναι δικαία. Τὸ δικαίωμα τῆς προτάσεως ταύτης εἶναι ἀπαράγραπτον· μετὰ ταῦτα δύναται ἡ Βουλὴ νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὴν συζήτησιν αὐτῆς τῆς προτάσεως.

§13ΜΑΥΡΟΚΟΡΔΑΤΟΣ. Ἐξετάζων τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους ἐξέθηκεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐκ Μεσολογγίου, ὁμολογῶ, ὅτι ἤθελον ἔχει ἐνδοιασμὸν ἐπὶ τῆς προτάσεως τῆς κυβερνήσεως, ἐὰν διέβλεπον ἀληθῶς ὅτι ἠθέλομεν κατ’ ἐλάχιστον ἀδικήσει τὴν θέσιν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται ὁ ἀξιότιμος κ. Δεληγεώργης· ἀλλὰ ἀπέναντι τῶν λόγων, τοὺς ὁποίους ἔφερεν ἡ κυβέρνησις, καὶ ἰδίως τῆς ἀνάγκης τῆς ταχείας ἐπιψηφίσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἐπερίμενον, ὅτι ὁ ἴδιος κ. Δεληγεώργης ἤθελε κηρυχθῆ ὑπὲρ τῆς ταχείας ἐπιψηφίσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ, διότι εἶναι ἓν ἐκ τῶν κυριωτέρων ἔργων, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ἀπασχολῶσι καὶ τὴν Βουλὴν καὶ τὴν κυβέρνησιν, καὶ ὁμολογῶ, ὅτι, οὕτως ἐξεταζομένου τοῦ ζητήματος, οἱ λόγοι, τοὺς ὁποίους ἔφερεν, εὑρίσκουσι πολλὴν διαφορὰν ἐν τῇ συνειδήσει. Ἐὰν σήμερον εἴτε ἡ κυβέρνησις, εἴτε μερίς τις ἐν τῇ Βουλῇ ἤρχετο καὶ ἔλεγε, πρόκειται νὰ ἐλαττώσωμεν τὰ δικαιώματα τῶν ἀντιπάλων ἡμῶν, πρόκειται νὰ προδικάσωμεν διὰ τῆς προτάσεως καὶ νὰ παραβλάψωμεν τὴν θέσιν εἴτε τῆς μιᾶς εἴτε τῆς ἑτέρας ἐκ τῶν μερίδων, ἤθελον καὶ ἐγὼ εἰπεῖ, ὅτι δὲν πρέπει νὰ συζητήσωμεν ἑτέραν πρότασιν, πρὶν ἢ σκεφθῶμεν καὶ ἀποφασίσωμεν ἐπὶ τῆς προταθείσης ἐπιτροπῆς, κατὰ τὸ ἄρθρον 58 τοῦ Συντάγματος. Ἀλλ’ ἐπὶ δύω ἡμέρας μᾶς ἀπησχόλησε παρεμπῖπτον ζήτημα· σήμερον ἔρχεται ἄλλο ζήτημα, καὶ αὐτὸ περίπου παρεμπῖπτον, τὸ ὁποῖον οὐδόλως προδικάζει τὴν οὐσίαν. Ὅταν ἔλθῃ τὸ ζήτημα τῆς ἀνακριτικῆς ἐπιτροπῆς, θέλω ἐκφράσει ἐλευθέρως τὴν γνώμην μου ἐπ’ αὐτοῦ, καὶ θέλει ἰδεῖ ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐκ Μεσολογγίου, ὅτι οὐδόλως ἡ θέσις του βλάπτεται ἐκ τούτου. Δὲν δύναμαι ὅμως νὰ πεισθῶ, ὅτι πρέπει σήμερον νὰ ἀποῤῥίψω τὴν γενομένην πρότασιν, μόνον χάριν ἑνὸς λόγου, ὅστις ὑπαγορεύεται ἀπὸ αἴσθημα προσωπικῆς φιλοτιμίας μόνον, χωρὶς ἄλλως νὰ εὑρίσκεται ἐντὸς τοῦ δικαίου.

§14Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Κύριε πρόεδρε, εἰς ὅλα τὰ μέρη τοῦ κόσμου οἱ λαοὶ, αἱ κυβερνήσεις, τὰ κοινοβούλια δὲν ἠρνήθησαν τὴν δικαιοσύνην, καὶ δὲν ὑπάρχει μέχρι τοῦδε παράδειγμα νὰ μένῃ ἐκκρεμὴς ἡ θέσις ὄχι μόνον κυβερνώντων, ἀλλὰ καὶ ἀτόμων. Δέκα ἡμέρας ἐντὸς τῆς Βουλῆς διασύρεται ὑπόληψις κυβερνήσεως· πάμπολλοι εὑρέθησαν καὶ ἐκ τῆς μιᾶς μερίδος καὶ ἐκ τῶν ἄλλων καὶ ἠγόρευσαν, καὶ ἀντὶ νὰ τεθῇ τέρμα εἰς τὴν συζήτησιν, ἡ κυβέρνησις ἔρχεται καὶ μᾶς λέγει, ὅτι ἐπιθυμεῖ νὰ ἐνασχοληθῇ εἰς ἄλλα ἔργα καὶ ἄλλοι ἂς μείνουν ὑπόδικοι. Δὲν ἠμπορεῖτε, κύριοι, ν’ ἀρνηθῆτε ὅ,τι σοφώτερος ἄνθρωπος εἶπε· «δικαιοσύνη ὑπάρχει, ὅταν ταχέως ἀπονέμηται.» Τί μᾶς λέγει ἡ πρότασις τῆς κυβερνήσεως; σᾶς ἐθέσαμεν ὑποδίκους ἐνώπιον τῆς ἀντιπροσωπείας τοῦ ἔθνους, μείνατε ὑπόδικοι, διὰ νὰ παρασκευάσωμεν τὰ ἔργα μας. Εἶναι ὀρθὸν τοῦτο; Τοῦτο παραδεχόμενοι, δὲν καθιεροῦτε τὴν φοβερωτέραν τυραννίαν; Θέλετε νὰ ἐξελέγξητε τὴν πολιτείαν μας καὶ τώρα ζητῆτε προθεσμίαν. Τί εἶναι ἐκεῖνο, ὅπερ σᾶς ἐμποδίζει; Ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ προϋπολογισμοῦ δὲν ἐμποδίζεται ἐκ τῆς συζητήσεως, ἡ κυβέρνησις εἶναι ἐλευθέρα καὶ δύναται νὰ ἐργασθῇ. Διατί νὰ παραδεχθῶμεν πρότασιν ἀναβολῆς καὶ νὰ μείνῃ εἰς ὑπόδικον θέσιν ἡ προκάτοχος κυβέρνησις; Λέγουν, ὅτι εἶναι ἐγγεγραμμένοι νὰ ὁμιλήσωσι 19· καὶ 39 ἂν ἐγγραφῶσιν, πρέπει νὰ τελειώσῃ τὸ ζήτημα. Διὰ τοὺς λόγους λοιπὸν τούτους, ἐὰν ἡ Βουλὴ ἐμφορῆται ἀπὸ πνεῦμα δικαιοσύνης καὶ γνωρίζῃ νὰ ἐκπληροῖ τὸ καθῆκόν της, ὀφείλει νὰ ἀποφανθῇ καὶ πείσῃ τὸν κόσμον, τὸν ἑαυτόν της καὶ τὴν κοινωνίαν ὁλόκληρον ἐὰν ᾖναι δικαία ἢ ἄδικος ἡ κατηγορία, ἥτις ῥίπτεται ἐπὶ τῆς κυβερνήσεως ἐκείνης καὶ τῆς μερίδος αὐτῆς, καὶ κατόπιν ἡ κυβέρνησις ἂς ᾖναι βεβαία, ὅτι θὰ ἔχῃ τὴν συναίνεσιν ἡμῶν νὰ διακόψῃ τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς, ὄχι μόνον ἐπὶ ἑπτὰ, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ δέκα ἑπτὰ ἡμέρας.

§15ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Οὐδόλως ἐνόησα τὸν ἐγωϊσμὸν τῶν προλαλησάντων, δηλονότι δὲν ἐννοοῦν νὰ θυσιάσουν τὴν ἀτομικότητά των ἀπέναντι τῶν συμφερόντων τῆς πατρίδος! δὲν ἐννοοῦν νὰ θυσιάσουν τὸν ἐγωϊσμόν των ἀπέναντι τῆς ἀνάγκης τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους (θόρυβος). Ὁ ἐγωϊσμός των εἶναι ἀκατάληπτος.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προσέξατε, κ. Μπούμπουλη, εἰς τὴν χρῆσιν τῶν λέξεων, διὰ νὰ μὴ δώσητε ἀφορμήν.

§17ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Τί σᾶς ζητοῦν, κ. πρόεδρε; Δικαιοσύνην; Δικαιοσύνην διὰ τὰ ἄτομα, ἀλλὰ τὴν δικαιοσύνην διὰ τὸ ἔθνος; τὴν παραιτοῦν, δὲν τὴν ἐννοοῦν! διότι ἐσυνείθισαν οὕτω πάντοτε νὰ πολιτεύωνται· αὕτη ὑπῆρξεν ἀνέκαθεν ἡ πορεία των! δὲν τοὺς ἀρέσκει κυβέρνησις ἀγαθὴ ἐρχομένη ἐνώπιον τῆς Βουλῆς νὰ ζητήσῃ ὡς ἀνάγκην τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν της. Εἶναι συνειθισμένοι νὰ ἐξαντλῶσι τὰ προνόμια τοῦ Ἡγεμόνος καὶ νὰ ζητῶσι διακοπὴν μόνον διὰ τῶν προνομίων. Τὸ κοινοβουλευτικὸν σύστημα πάντοτε τὸ ἀποτροπιάζονται· δὲν ἐννοοῦσι τὰς ἀνάγκας τοῦ τόπου (θόρυβος).

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ προσέχητε εἰς τὰς λέξεις. Ἡ λέξις, ἀποτροπιάζομαι, δὲν εἶναι κοινοβουλευτική.

§19ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δύνανται νὰ μὲ ἀποδοκιμάσουν, ἀλλὰ βεβαίως δὲν θὰ παραιτηθῶ διὰ τοῦτο! Τί σᾶς λέγουν, κ. πρόεδρε; πρέπει νὰ ἐξακολουθήσωμεν, διὰ νὰ τελειώσῃ τὸ περὶ ἐπιτροπῆς ζήτημα. Ἐὰν τὸ ζήτημα δὲν ἐλάμβανε τὰς διαστάσεις, τὰς ὁποίας ἔλαβε καὶ θὰ λάβῃ, τότε βεβαίως ἡ κυβέρνησις ἠδύνατο νὰ λάβῃ ὑπομονήν. Ἡ κυβέρνησις σᾶς εἶπε καθαρῶς, ἔχω ἀνάγκην μικρᾶς διακοπῆς διὰ νὰ σκεφθῶ ἐπὶ τῶν ἀναγκῶν τῆς πολιτείας. Βλέπετε λοιπὸν ὅτι τὰ πράγματα εἶναι κατεπείγοντα δι’ αὐτήν. Οὗτοι ὅμως ἀπεναντίας, δὲν ἐννοοῦν νὰ ἐνδώσωσιν εἰς τὸ κατεπεῖγον τῶν πραγμάτων τῆς πολιτείας, ἀλλὰ θέλουν τὴν ἀτομικήν των φιλοτιμίαν νὰ ἱκανοποιήσουν διὰ πάσης θυσίας. Ἡ Βουλὴ ὀφείλει νὰ δεχθῇ τὴν πρότασιν, ἥτις ἦλθεν ὁμαλῶς, ἀδιαφοροῦσα ἂν ἐκεῖνοι ᾖναι συνειθισμένοι εἰς τὰς ἀνωμαλίας, διότι τὰ ὁμαλῶς ἐρχόμενα ζητήματα πάντοτε οὗτοι δὲν τὰ θέλουσιν. Ἐπαναλαμβάνω λοιπὸν, κ. πρόεδρε, ὅτι ἡ Βουλὴ αἰσθανομένη ἑαυτὴν καὶ θέλουσα νὰ βαδίσῃ συνταγματικῶς καὶ οὐχὶ ὅπως θέλουν οἱ προλαλήσαντες, ὀφείλει νὰ δεχθῇ τὴν διακοπήν.

§20ΜΑΚΡΗΣ. Ἄλλη ἦτον ἡ διάθεσίς σας, ἄλλη ἡ ἐπιθυμία σας, ἄλλος ὁ πόθος σας, καὶ ἡ τόλμη σας, ὅταν ἤλθατε νὰ κατηγορήσετε τὴν παραιτηθεῖσαν κυβέρνησιν καὶ ἐπετέθητε μεθ’ ὅλης τῆς δυνάμεώς σας· ἀλλ’ ὅσον ὁ καιρὸς παρέρχεται τόσον αἰσθάνεσθε τὸν ἀδυναμίαν σας. Ἡμεῖς δὲν ζητοῦμεν ἀνακωχὴν, ζητοῦμεν νὰ ἔλθωμεν εἰς μίαν πάλην μεθ’ ὑμῶν· ἡ ἀνακωχὴ εἶναι ἐκ μέρους σας δειλία (εὖγε)· ἔρχεσθε μὲ ὅλον τὸν τόνον, μὲ ὅλην τὴν πεποίθησιν καὶ ῥίπτετε ἐνώπιον τῆς Βουλῆς μίαν κατηγορίαν, τὴν ὁποίαν αἰσθάνεσθε πλέον ἀδυναμίαν νὰ ὑποστηρίξετε. Ἐὰν ἔχετε λόγους, ἔλθετε νὰ τοὺς ἀναφέρετε· δὲν ἔχετε; παραιτηθῆτε καὶ ὁμολογήσατε τὴν ἧττάν σας.

§21ΖΩΧΙΟΣ. Κύριε πρόεδρε, τὸν λόγον.

§22Α. ΡΟΥΚΗΣ. Ὁ κ. Ζωχιὸς νὰ μὴ ἀναβῇ τὸ βῆμα, διότι ἠμπορεῖ νὰ... (θόρυβος), κ. πρόεδρε.

§23ΜΑΚΡΗΣ. Θέλετε νὰ μᾶς ἔχετε ἐκκρεμεῖς ἐνώπιον τῆς κοινῆς γνώμης, ἀλλ’ εἶσθε καὶ σεῖς εἰς μεγαλειτέραν ἐκκρεμότητα ἀπέναντι ταύτης· σεῖς φοβεῖσθε τὴν ἐκκρεμότητα, ἡμεῖς δὲν τὴν φοβούμεθα, θέλομεν τὴν συζήτησιν. Ἡ κυβέρνησις ἐξέφρασε ῥητῶς καὶ ὡρισμένως ὅτι δὲν ἐπεμβαίνει εἰς τὰς ἀκαίρους συζητήσεις τῶν διαπληκτισμῶν τῶν κομμάτων· ἑπομένως δὲν ἐμποδίζεται ἡ κυβέρνησις εἰς τὸ νὰ προχωρήσῃ εἰς τὰς ἐργασίας της, τίποτε δὲν ἐμποδίζει τὰ τμήματα νὰ προβῶσιν ἡσύχως εἰς τὰς ἐργασίας των. Δὲν ὑπολείπονται παρὰ δύω ἢ τρεῖς ἢ τέσσαρες ἡμέραι διὰ νὰ λυθῇ αὐτὸ τὸ πολύκροτον κατηγορητήριον, τὸ ὁποῖον ἐπεσείσατε ἐπὶ τῆς κεφαλῆς τῆς κυβερνήσεως ἐκείνης καὶ τῆς μερίδος αὐτῆς. Ἔχετε τὸ θάῤῥος νὰ ἐπιμείνετε, καθὼς ἔχομεν τὸ θάῤῥος νὰ ἀπολογηθῶμεν καὶ νὰ σᾶς κατηγορήσωμεν. Ἡ ἀναβολὴ, ὅπως σᾶς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Μεσολογγίου, δίδεται προθύμως παρ’ ὅλης τῆς Βουλῆς μετά τινας ἡμέρας, ἀλλὰ τώρα ἡμεῖς δὲν συγκατατιθέμεθα, καὶ ὁ λόγος εἶναι ἁπλούστατος. Δὲν συγκατατιθέμεθα διὰ νὰ μᾶς κατηγορῆτε καυχώμενοι ἐπὶ συνταγματισμῷ καὶ ἐπὶ ἐλευθέρᾳ πολιτείᾳ· σεῖς οἵτινες, ὅταν ἔρχεσθε εἰς τὰ πράγματα, βλέπετε τὴν ἀντίθετον μερίδα μὲ βλέμμα ὕποπτον καὶ θεωρεῖτε ἕκαστον μέλος αὐτῆς ὅτι εἶναι παντοτεινὸς ἀντάρτης καὶ ταραχοποιὸς, ὅταν δὲ εἶσθε ἐκτὸς τῶν πραγμάτων, ὀνειρεύεσθε τυράννους καταπιέζοντας τὰς ἐλευθερίας. Ὡμολογήσατε ὅτι κατεπιέσθητε, πρέπει νὰ τὸ ἀποδείξετε, καὶ ἡμεῖς εἴμεθα πρόθυμοι νὰ δώσωμεν λόγον. Ἀλλὰ περιεπλέχθητε σπουδαίως καὶ πρέπει νὰ ὁμολογήσετε τὴν ἧτταν σας (εὖγε ἐκ μέρους τινῶν βουλευτῶν καὶ ταραχὴ εἰς τὸ ἀκροατήριον).

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχάσατε εἰς τὸ ἀκροατήριον, διότι ἀμέσως θὰ ζητήσω τὴν ἄδειαν νὰ τὸ ἐκκενώσω.

§25ΖΩΧΙΟΣ (πρὸς τὸν στενογράφον). Ἔλα σημείωσε αὐτὸ τὸ εὖγε ἐκεῖ μέσα, διὰ νὰ μὴν χαθῇ.

§26ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Καὶ τὰ ποδοκροτήματα.

§27ΜΑΚΡΗΣ. Ἔχετε τὴν πεποίθησιν εἰς τὰς ἰδέας σας· τὸ ἔθνος δὲν χάνεται, ἂν ὀλίγας μόνον ἡμέρας, τρεῖς ἢ τέσσαρας, ἐξακολουθήσετε τὴν σπουδαίαν αὐτὴν συζήτησιν, ἥτις ἀφορᾷ παράβασιν νόμων, παράβασιν Συντάγματος, καταπιέσεις, τὰς ὁποίας ὑμεῖς ἀναγγείλατε· διότι ἄλλως δὲν εἴμεθα ἡμεῖς ἐκκρεμεῖς ἐνώπιον τῆς κοινωνίας· κατηγορούμενοι καὶ ἐκκρεμεῖς εἶσθε σεῖς οἵτινες ἡττήθητε εἰς τὴν πάλην αὐτὴν καὶ ὁμολογήσατέ το, διὰ νὰ μὴν σᾶς ἀποδώσῃ ἡ κοινωνία μομφὴν ὅτι ἀπεφύγατε τὴν πάλην (ψιθυρισμοί). Ἐγὼ δὲν ἀνέβην νὰ εἴπω ὅσα σᾶς ἀρέσουν, ἀλλὰ ὅσα δὲν σᾶς ἀρέσουν καὶ σᾶς δυσαρεστοῦν. Ἔχω λοιπὸν τὴν πεποίθησιν τὴν ἀκράδαντον ὅτι ζητεῖτε τὴν ἀναβολὴν, διὰ νὰ κρυφθῆτε ὄπισθεν ταύτης· ἡμεῖς δὲ ζητοῦμεν τὴν ἐξακολούθησιν τῆς συζητήσεως, διὰ νὰ παραστήσωμεν ὅτι ἐδιοικήσαμεν ἄριστα καὶ ὅτι δὲν σᾶς κατεπιέσαμεν οὐδόλως.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μίλησης ἔχει τὸν λόγον.

§29ΜΙΛΗΣΗΣ. Θὰ προσπαθήσω, κύριοι, νὰ φέρω τὴν ἠρεμίαν εἰς τὴν συζήτησιν καὶ νὰ τὴν περιορίσω εἰς τὴν ἐξέτασιν τῆς προτάσεως περὶ ἀναβολῆς, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ἡ κυβέρνησις. Ἐὰν ἐνόησα καλῶς τὸν λόγον, διὰ τὸν ὁποῖον πολεμεῖται ἡ τοιαύτη πρότασις, νομίζω, ὅτι οὗτος δὲν εἶναι οὔτε ἰσχυρὸς, οὔτε σπουδαῖος. Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Μεσολογγίου ὁρμᾶται ἐκ τῆς μὴ ἀληθοῦς ἰδέας, ὅτι ἐκκρεμὴς ἐνώπιον τῆς Βουλῆς εἶναι κατηγορία κατὰ τῆς προκατόχου κυβερνήσεως, καὶ ὅτι ἡ τοιαύτη κατηγορία δὲν δύναται νὰ σταματήσῃ, ἔστω καὶ ἐπὶ ὀλίγας ἡμέρας, χωρὶς νὰ παραβιασθῶσιν αἱ ἀρχαὶ τῆς δικαιοσύνης. Δὲν ἠξεύρω, πῶς ἐθεώρησάν τινες τὴν ἐπὶ 10 ἤδη ἡμέρας συζητουμένην πρότασιν τῶν κυρίων Λομβάρδου καὶ Δηλιγιάννη, ἐγὼ ὅμως ὁμολογῶ, ὅτι δὲν τὴν ἐνόησα ὡς κατηγορητήριον, ἀλλ’ ὡς ἁπλοῦν μέτρον πρὸς ἐξέτασιν τῆς πορείας καὶ τῶν πράξεων τῆς προκατόχου κυβερνήσεως. Δὲν ζητεῖ ἀπὸ τοῦδε ἡ Βουλὴ νὰ κατηγορήσῃ τὴν κυβέρνησιν ἐκείνην, χωρὶς νὰ γνωρίζῃ τὰ γεγονότα, ἐπὶ τῶν ὁποίων δύναται νὰ στηρίξῃ τὴν κατηγορίαν, ἀλλὰ ζητεῖ ἁπλῶς καὶ μόνον νὰ φωτισθῇ, νὰ ἐξετάσῃ, νὰ μάθῃ τί συνέβη κατὰ τὴν ἀπουσίαν της· θέλει τοὐτέστι νὰ ἐξασκήσῃ ἓν δικαίωμα, ὅπερ εἶναι ἀναγεγραμμένον εἰς αὐτὸ τὸ Σύνταγμα, εἰς τὸ ἄρθρον 58 αὐτοῦ. Κατόπιν ἀφοῦ τελειώσῃ ἡ ζητουμένη ἐξέτασις, ἀφοῦ βεβαιωθῶσι καὶ ἐξελεγχθῶσι τὰ γεγονότα ὑπὸ τῆς ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς, τότε ἀλλὰ μόνον τότε θέλομεν σκεφθῆ ἂν ὑπάρχῃ λόγος πρὸς κατηγορίαν ἢ ἐπιβολὴν ἄλλης τινὸς εὐθύνης. Ἰδοὺ ποία πρᾶξις εἶναι ἐκκρεμὴς ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἐνδείξεις τινές προετάθησαν καὶ παρανομίαι τινές ἀνεπτύχθησαν κατὰ τὴν μακρὰν συζήτησιν τῆς προτάσεως, ἀλλ’ αὗται πρέπει νὰ θεωρηθῶσι τὸ μὲν ὡς δικαιολογητικοὶ λόγοι τοῦ τοιούτου μέτρου, τὸ δὲ ὡς ὡρισμένα ἀντικείμενα, περὶ τὰ ὁποῖα θέλει περιστραφῆ ἡ ζητουμένη ἐξέτασις, οὐδὲν πλέον. Τούτου δοθέντος, ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ ἐξετάσῃ ὁποίαν ἀξίαν ἔχει ἡ ἐκκρεμὴς αὕτη πρότασις περὶ ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς καὶ ὁποία ἡ πρότασις περὶ ἀναβολῆς, τὴν ὁποίαν παρουσιάζει ἡ κυβέρνησις· εἶναι δὲ φανερὸν ὅτι ἡ ἀξία τῆς δευτέρας ταύτης προτάσεως εἶναι ἀσυγκρίτως μεγαλειτέρα, καὶ ὅτι ἡ Βουλὴ ὀφείλει νὰ τὴν ἀποδεχθῇ καὶ ψηφίσῃ τὴν ἀναβολήν. Βεβαίως, κύριοι, ἐὰν ἡ πολιτικὴ ἐκείνη συζήτησις ἐξηκολούθει γαληνιαία, τακτικὴ καὶ ὁμαλὴ, ἡ κυβέρνησις οὐδένα λόγον εἶχε νὰ λάβῃ μέρος εἰς αὐτὴν, εἰς μόνην δὲ τὴν Βουλὴν ἀπέκειτο νὰ σκεφθῇ περί τε τῆς ἀνάγκης τῆς συστάσεως ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς καὶ περὶ τῶν καταλλήλων προσώπων, τὰ ὁποῖα ἔμελλον νὰ τὴν συγκροτήσωσιν. Ἀλλὰ δυστυχῶς μετὰ τὸ λυπηρὸν ἐπεισόδιον, τὸ ὁποῖον ἀνεφύη ἐπὶ τῆς συζητήσεως ἐκείνης, ἡ κυβέρνησις δὲν δύναται πλέον νὰ μείνῃ ξένη, οὔτε νὰ λείπῃ ἀπὸ τὴν Βουλήν. Τὰ πάθη ἑκατέρωθεν ἐξηρεθίσθησαν, ὁ λόγος κατέστη ἄμετρος, ἀνὰ πᾶσαν δὲ στιγμὴν νέον σκανδαλῶδες ἐπεισόδιον κινδυνεύει νὰ ἀναφυῇ. Ἡ κυβέρνησις λοιπὸν ὀφείλει νὰ ᾖναι εἰς τὴν θέσιν τῆς πρὸς πρόληψιν παντὸς ἀπευκταίου. Ἐπὶ πόσον δὲ χρόνον; Κύριος εἶδε, διότι εἶναι ἐγγεγραμμένοι 19 ῥήτορες, ἴσως δὲ προτίθενται καὶ ἄλλοι νὰ λάβωσι τὸν λόγον· ὥστε ἐάν τις κρίνῃ ἐκ τῶν μέχρι τοῦδε συνεδριάσεων, εὐλόγως δύναται νὰ ὑπολογίσῃ ἐπὶ δέκα ἔτι ἡμέρας τὴν παράτασιν τῆς πολιτικῆς συζητήσεως. Ἐπὶ δέκα λοιπὸν ἡμέρας ἡ κυβέρνησις εἶναι ἠναγκασμένη νὰ δέσῃ τὰς χεῖράς της, νὰ παρίσταται καθ’ ἑκάστην ἐδῶ, ἀφίνουσα τὰ κυριώτερα, τὰ μᾶλλον κατεπείγοντα ἔργα της ἀνενέργητα, πρὸ πάντων δὲ τὸ μᾶλλον κατεπεῖγον καὶ ἀπαραίτητον, τὸν προϋπολογισμόν. Ἀνάγκην ἔχει νὰ φέρῃ ἐπ’ αὐτοῦ τὰς τροποποιήσεις, ἃς θεωρεῖ ἀναγκαίας, καὶ ἐν τούτοις καιρὸν δὲν εὑρίσκει, ἵνα φέρῃ τὰς τροποποιήσεις ταύτας, διότι ἢ ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ τῶν ἄλλων κατεπειγόντων κυβερνητικῶν ἔργων πρέπει νὰ ἐργασθῇ, ἢ ἐνταῦθα εἰς τὰς πολιτικὰς συζητήσεις τῆς Βουλῆς πρέπει νὰ παρίσταται. Οὕτω δικαιοῦται καὶ καθῆκον εἶχε νὰ ἔλθῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ νὰ εἴπῃ· «Σταματήσατε πρὸς ὥραν αὐτὴν τὴν πολιτικὴν συζήτησιν· δόσατέ μοι 10 ἡμερῶν καιρὸν ἵνα παρασκευάσω τὰ μᾶλλον κατεπείγοντα ἔργα, ἄνευ τῶν ὁποίων ἡ κυβερνητικὴ μηχανὴ δὲν δύναται νὰ προχωρήσῃ.» Ἡ πρότασις, κατ’ ἐμέ, καὶ λογικὴ εἶναι καὶ ὑπὸ πᾶσαν ἔποψιν ἀποδεκτή· λυποῦμαι δὲ ἀπὸ καρδίας, διότι μία μερὶς ἐνόμισε πρέπον ν’ ἀντιταχθῇ κατ’ αὐτῆς, χωρὶς νὰ ἐνθυμηθῇ ὅτι ἡ πάροδος δέκα ἡμερῶν κατ’ οὐδὲν θέλει παραβλάψει τὴν πορείαν τῆς Βουλῆς ἐπὶ τῆς ἐκκρεμοῦς προτάσεως, τῆς ἀφορώσης τὴν ἐξέτασιν τῆς πολιτείας καὶ τῶν πράξεων τῆς προκατόχου κυβερνήσεως, ἀλλ’ ἴσως μάλιστα συντελέσει καὶ εἰς ὀρθοτέραν τοῦ ζητήματος λύσιν. Ναί, κύριοι, κολακεύομαι νὰ ἐλπίζω ὅτι, ἐὰν ἡ ἀναβολὴ τῶν 10 ἡμερῶν γείνῃ δεκτή, καὶ ἡ κυβέρνησις θὰ λάβῃ τὸν ἀπαιτούμενον καιρὸν νὰ παρασκευάσῃ τὸν προϋπολογισμὸν καὶ ἄλλα κατεπείγοντα κυβερνητικὰ ἔργα, καὶ ἡμεῖς θὰ λάβωμεν καιρὸν νὰ πραΰνωμεν ὀλίγον τὰ πάθη, νὰ ἐξετάσωμεν τὰ πράγματα ἀπαθέστερον καὶ ἀκριβέστερον, καὶ νὰ φθάσωμεν οὕτως εἰς λογικωτέραν καὶ δικαιοτέραν ἀπόφασιν· τοῦτο θὰ ᾖναι μέγα κέρδος καὶ διὰ τὴν Βουλὴν καὶ διὰ τὸ ἔθνος. Διὰ ταῦτα ὑποστηρίζω τὴν περὶ ἀναβολῆς πρότασιν, ὑπὲρ τῆς ὁποίας καὶ θέλω ψηφίσει.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πετιμεζᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§31Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Εἶμαι σύμφωνος.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ζωχιός.

§33ΖΩΧΙΟΣ. Ἂς λαλήσῃ ὁ κ. Ἡλιόπουλος, ὅστις εἶναι ἐναντίος (θόρυβος ἀριστερόθεν). Μὴ θορυβῆσθε· ἔννοιά σας, μαζῆ σας θὰ ᾖμαι.

§34ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Θέλετε, κύριε Ζωχιὲ, νὰ ὁμιλήσετε.

§35ΖΩΧΙΟΣ. Ὄχι, ὄχι· ὁρίσατε σεῖς.

§36ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἠξεύρω, κύριοι, τὶ φρονεῖ ἡ Βουλὴ περὶ τῆς προτάσεως, τὴν ὁποίαν τὸ ὑπουργεῖον ὑπέβαλε, δὲν ἠξεύρω ἐπίσης τὶ φρονεῖ καθόσον ἀφορᾷ τὰς ἄλλας ἐργασίας της· καθόσον ὅμως ἀφορᾷ τὸ ζήτημα, ὅπερ ἀφορᾷ τὴν κατηγορίαν τὴν προσαφθεῖσαν εἰς τὴν κυβέρνησιν καθὼς καὶ τὴν κατηγορίαν, ἥτις ὑπεβλήθη παρά τινων τῆς μερίδος τῆς πεσούσης κυβερνήσεως, ὅτι ὡς πρὸς αὐτὰς δὲν εἶναι δίκαιον καὶ συμφέρον νὰ γείνῃ ἡ διακοπή. Ἤκουσα τὸν κύριον Μίλησην εἰπόντα ὅτι μὲ τὴν παρέλευσιν χρόνου θὰ κατευνασθῶσιν ἴσως τὰ πάθη· ἐγὼ ἔχω τὴν ἐναντίαν ἰδέαν, ὅτι καθὼς τὰ πράγματα σήμερον ὑπάρχουν ἀντὶ νὰ ἐπέλθῃ κατεύνασις τῶν παθῶν....

§37ΤΙΝΕΣ. Κύριε πρόεδρε, δὲν ἀκούομεν διόλου, ἂς γείνῃ ἡσυχία.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τί νὰ κάμωμεν; Ἡ μερίς, εἰς τὴν ὁποίαν ἀνήκει ὁ κ. Ἠλιόπουλος, ἀνησυχεῖ· ἀδιάκοπος περίπατος ὑπάρχει, ὁλονὲν ἀναβοκαταβαίνουν. Κύριοι, ἡσυχία, σᾶς παρακαλῶ, καθήσατε εἰς τὰς θέσεις σας, ἢ ἄλλως εἰσέλθετε εἰς τὰ δωμάτια.

§39ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἠμπορεῖ, ἐπαναλαμβάνω, ἡ διακοπὴ νὰ φέρῃ τὸ ὁποῖον ὁ κύριος Μίλησης ἀνέφερεν ἀποτέλεσμα· θέλουν τὰ πάθη ἔτι μᾶλλον αὐξηνθῆ, διότι τὸ ζήτημα ἐκεῖνο ἔφθασεν εἰς τὸ τέλος του, σχεδὸν ἐξηντλήθη, ἐνῷ ἐὰν μετὰ τὰς δέκα ἡμέρας ἔλθωμεν καὶ ἐπιληφθῶμεν πάλιν αὐτοῦ κατὰ τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, τότε μὴ ἀμφιβάλλετε, ὅτι ἡ δεκαμερία τῆς διακοπῆς δὲν θὰ χρησιμεύσῃ εἰς τίποτε ἄλλο, παρὰ εἰς τὸ νὰ δοθῇ καιρὸς εἰς ἕκαστον τῶν συμπολιτευομένων καὶ ἀντιπολιτευομένων εἰς νέας προπαρασκευὰς νέων συζητήσεων. Καὶ δὲν εἶναι μόνον αὐτὸς ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ὑποστηρίζω τὴν ἐξαίρεσιν τοῦ προκειμένου ζητήματος ἐκ τῆς ὑπουργικῆς προτάσεως· λέγω ὅτι δὲν εἶναι καὶ θεμιτὸν ἄνθρωποι ὑποβληθέντες ἤδη εἰς μίαν κατηγορίαν, περὶ τῆς ὁποίας τόσαι ἐγένοντο ἀγορεύσεις καὶ τοσοῦτον ἐμπαθεῖς ἐγένοντο ἑκατέρωθεν προσβολαὶ, νὰ μένουν ὑπὸ τὸ βάρος τῶν κατηγορουμένων· πρέπει ἡ ὑπόθεσις νὰ λάβῃ πέρας. Δὲν ἠμπορῶ ποτὲ νὰ πεισθῶ ὅτι ἡ αἰτία τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ τῶν ἄλλων νομοθετημάτων, τὰ ὁποῖα προπαρασκευάζονται, προκαλεῖ τὴν ἀναβολήν· καὶ ὁ προϋπολογισμὸς δύναται συγχρόνως νὰ ἐξετάζεται παρὰ τῆς ἁρμοδίας ἐπιτροπῆς, καὶ ἡ Βουλὴ νὰ ἐξακολουθήσῃ τὰ καθήκοντά της ὡς πρὸς τὴν κατηγορίαν κατὰ τῶν ὑπουργῶν. Ἡ Βουλὴ συνέρχεται πάντοτε τὴν 1 μ. μ. καὶ πολλάκις τὴν 1½ καὶ τὴν 2 ὥραν· ὅλη λοιπὸν ἡ ἡμέρα μένει ἐλευθέρα εἰς τοὺς ἀποτελοῦντας τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ δύνανται νὰ συνέρχωνται καὶ προτείνωσιν ὅσας νομίζουσι μεταβολὰς εἰς ὑπάρχοντα ἤδη προσχεδιασμένον προϋπολογισμὸν τοῦ πεσόντος ὑπουργείου.

§40ΤΙΝΕΣ. Δὲν πρόκειται περὶ ἐπιτροπῆς.

§41ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ ἄλλα νομοθετήματα εἶναι δευτέρου λόγου ἄξια, καὶ ἐκεῖνα πάλιν δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ κατασταθῶσιν ἀναγκαῖα ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε ἡ Βουλὴ νὰ διακόψῃ μίαν συζήτησιν, ἡ ὁποία πρέπει νὰ λάβῃ πέρας, διὰ νὰ δοθῇ ἱκανοποίησις ἢ ἡ προσήκουσα μομφή. Ἡ ἐξαίρεσις εἰς τὴν διακοπὴν πρέπει νὰ γείνῃ· τὴν δὲ συμπαραλαβὴν αὐτῆς εἰς τὴν διακοπὴν ἠδύνατο μόνον νὰ δικαιολογήσῃ λόγος τις σχετικὸς πρὸς τὴν κατηγορίαν τὴν προσαπτομένην. Καὶ εἰς τὸ δικαστήριον —ἐὰν θελήσωμεν νὰ ἐξομοιώσωμεν τὴν Βουλὴν μὲ δικαστήριον, διότι εἰς αὐτὴν τὴν περίπτωσιν ἰδίως δικαστικὰ καθήκοντα ἐκτελεῖ— πρέπει ὁ λόγος τῆς ἀναβολῆς νὰ προκύπτῃ ἐξ αὐτῆς τῆς ἰδίας ὑποθέσεως, ἐκ περιστάσεων, αἵτινες νὰ ἀναφέρωνται εἰς αὐτὴν τὴν ἰδίαν κατηγορίαν. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους νομίζω, ὅτι δικαιολογεῖται ἡ ἀπόῤῥιψις τῆς προτάσεως τοῦ ὑπουργείου ὡς πρὸς τὸ ἐν λόγῳ ζήτημα τῆς κατηγορίας. Ἐὰν θέλετε διὰ ψηφοφορίας νὰ μᾶς ἀπειλήσητε καὶ διὰ τῆς πλειονοψηφίας, τότε τὸ πρᾶγμα διαφέρει· ἡμεῖς ὅμως φρονοῦμεν ἐξ ἐναντίας, ὅτι καὶ σεῖς κατὰ συνείδησιν θὰ δώσητε ψῆφον· δὲν ἠμπορῶ ποτε νὰ παραδεχθῶ ὅτι ὁ κ. Κοντόσταυλος, ὁ κ. Δηλιγιάννης, καὶ τόσοι ἄλλοι ἀξιότιμοι ἐνταῦθα, ὅτι θὰ δώσωσι ψῆφον, λέγοντες ὅτι ἀπόλυτος διακοπὴ εἶναι δικαιολογημένη.

§42ΤΙΝΕΣ. Τί εἶναι αὐτά;

§43ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Μία κατηγορία ἐξηντλημένη νὰ ἀναβληθῇ ἐπὶ 10 ἡμέρας! καὶ ἀναβάλλεται κατὰ τὸ φαινόμενον. Ἀλλὰ τίς εἶδεν ἐὰν δὲν σκοπεῖτε ἡ ἐπάπειρον ἀναβολή της, ἢ ἐνδεχόμενον εἰς τὸν νοῦν σας νὰ ὑπάρχῃ ἄλλη τις σκέψις, σκέψις τοῦ νὰ ἐγκαταλειφθῇ ἡ κατηγορία....

§44ΤΙΝΕΣ (δεξιόθεν). Ἀδύνατον.

§45ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Λόγος ἐπιεικείας, ὅπως κατευνασθῶσι τὰ πάθη δῆθεν! ὄχι μακράν. Δὲν θέλομεν τὴν μακροθυμίαν σας· ὄχι, δὲν ζητοῦμεν ἄλλο εἰμὴ νὰ ἐξετασθῶσιν αἱ πράξεις ἑνὸς ἑκάστου. Αὐτὰ λοιπὸν, κύριοι, σᾶς λέγω· δὲν θέλομεν ἀνεχθῆ ποτε, καὶ ἂν παραδεχθῆτε τὴν δεκαήμερον ἀναβολὴν ἀπολύτως, δὲν θέλομεν παραδεχθῆ ποτε νὰ ἀναβληθῇ ἡ ὑπόθεσις, νὰ λησμονηθῇ καθὼς τόσαι ἄλλαι ἐλησμονήθησαν, διότι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι προσεβάλλοντο τὸ ἠθέλησαν.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Ζωχιός.

§47ΖΩΧΙΟΣ. Προχθὲς ἀντιπολιτευόμενος, σήμερον ὑπουργικὸς ἐναντίον τῶν χθὲς ὑπουργικῶν.

§48ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Μᾶς εἶναι ἐντελῶς ἀδιάφορον.

§49ΖΩΧΙΟΣ. Πολὺ καλά. Χθὲς ἤμην ἀντιπολιτευόμενος, σήμερον εἶμαι ὑπουργικός. Χθὲς σεῖς εἶσθε ὑπουργικοὶ, σήμερον εἶσθε ἀντιπολιτευόμενοι.

§50ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Τὸ σχέδιον δὲν τὸ ἐπήραμεν ἀπὸ κανένα.

§51ΖΩΧΙΟΣ. Πολὺ καλά. Ἐγὼ ἐξηγῶ τὴν θέσιν μου. Ἡ ἔνδοξος πόλις τοῦ Μεσολογγίου στέλλει δύω βουλευτὰς, ὁ εἷς ἦτο πρωθυπουργὸς, ὁ ἄλλος οὔ. Σήμερον ὅμως ὅπως σᾶς ἐπαρουσιάσθησαν, τὰ πράγματα ἐφάνησαν ἀντεστραμμένα, τουτέστιν ὁ καθαυτὸ πρωθυπουργὸς ἐφάνη ἤπιος, ὁ ἄλλος κἄπως ἀγριωπός· ἐγὼ δὲ ἔκαμα λάθος καὶ ἐξέλαβον τὸν δεύτερον ὡς πρωθυπουργόν (θόρυβος ἀριστερόθεν). Ἐὰν εἰς σᾶς ἔκαμεν ἄλλην ἐντύπωσιν, ἐγὼ δὲν ἠξεύρω. Ὑποθέσατε ὅμως ὅτι ἕνας ξένος, ἕνας φράγκος ἔρχεται ἐδῶ (θόρυβος)...

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε, κύριοι, σᾶς παρακαλῶ.

§53ΖΩΧΙΟΣ. Ὑποθέσατε ὅτι ἕνας φράγκος ἦτον ἐδῶ παρὼν σήμερον καὶ ἤκουε τοὺς δύω βουλευτὰς Μεσολογγίου· ὑποθέσατε προσέτι ὅτι δὲν ἐγνώριζε ποῖος ἦτον ὁ πρώην πρωθυπουργός. Τί θὰ ἐνόμιζεν, ἀκούων τὸν τόνον τῆς φωνῆς τῶν λαλησάντων; Βεβαίως θὰ ἐνόμιζεν, ὅτι ὁ δεύτερος τοῦ Μεσολογγίου βουλευτὴς ἦτον ὁ πρωθυπουργός. Ἐν γένει δὲ ἡμεῖς ἐνομίζομεν, ὅτι τὸ ὑπουργεῖον συνίστατο ἐξ ἑπτὰ, ἢ ἓξ προσώπων, σήμερον δὲ μᾶς παρουσιάζονται 86 καὶ μᾶς λέγουν, ἡμεῖς, ἡμεῖς, ἡμεῖς.

§54ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡμεῖς δυνάμεθα νὰ λέγωμεν ἡμεῖς, διότι εἴμεθα ἓν σῶμα. Σεῖς δὲν δύνασθε νὰ λέγετε ἡμεῖς, διότι ἡ χθεσινὴ καὶ σημερινὴ κατάστασις δεικνύει τὴν διαίρεσίν σας.

§55ΖΩΧΙΟΣ. Δὲν εἶμαι ἐκ τῶν 34 οὔτε σκοπὸν ἔχω νὰ γείνω τριακοστὸς πέμπτος· διὰ τοῦτο λαλῶ ἐλευθέρως. Θὰ παρακαλέσω δὲ τὸν πρώην πρωθυπουργὸν, τὸν καθαυτὸ ὅμως πύκτην, ὄχι τὸν ἄλλον, νὰ λάβῃ τὴν θέσιν τοῦ νῦν πρωθυπουργοῦ, καὶ νὰ μοῦ δώσῃ τὴν ἄδειαν νὰ τὸν ἐρωτήσω, εἶπον δὲ ὅτι θὰ συμφωνήσω μαζῆ του· τὸν ἐρωτῶ λοιπὸν, τὸ πρῶτόν του ἔργον δὲν ἦτο νὰ ἀναβάλῃ τὴν συγκάλεσιν τῆς Βουλῆς; Τὸ δεύτερον δὲν ἦτο νὰ διαλύσῃ τὴν Βουλήν; Τὸ τρίτον δὲν ἦτο νὰ διακόψῃ τὴν Βολὴν, ναὶ ἢ ὄχι;

§56ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§57ΖΩΧΙΟΣ. Ἀφ’ ἑνὸς δὲ ἔχομεν τὸν πρώην πρωθυπουργὸν, ὅστις, ὅπως ἐλάλησεν, ἐν μέρει ἔχει δίκαιον· ἡ ὑπόθεσίς του εἶναι ἐκκρεμής· δὲν πρόκειται ὅμως περὶ τῆς τιμῆς του· ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἔχομεν τὴν σημερινὴν κυβέρνησιν, ἡ ὁποία σᾶς λέγει, ἦλθον, δὲν κυβερνῶ χωρὶς ὑμῶν, δὲν σᾶς διαλύω, δὲν σᾶς διακόπτω, δὲν μεταχειρίζομαι τὴν δύναμιν, τὴν ἐμπιστοσύνην τοῦ Βασιλέως, δὲν σᾶς λέγω, πηγαίνετε νὰ ἐξομολογηθῆτε, νὰ μεταλάβητε καὶ μετὰ 40 ἡμέρας νὰ ἔλθητε. Ἐρωτῶ τὴν συνείδησιν τοῦ καθαυτὸ πρωθυπουργοῦ, καὶ ὁποιανδήποτε ψῆφον δώσῃ εἰς ἀπάντησιν τῶν λόγων μου, εἶμαι μαζῆ του. Σᾶς ἐζήτησεν ἡ παροῦσα κυβέρνησις δέκα ἡμερῶν διακοπὴν, οἱ δὲ ἐναντίοι αὐτῆς τὴν ἀρνοῦνται. Ἤτοι ἐντεῦθεν ἔχομεν τὸ συμφέρον, ὄχι βεβαίως τῶν κατηγορουμένων, διότι ἐγὼ δὲν τοὺς νομίζω τοιούτους, ἀλλ’ ἀνθρώπων, τῶν ὁποίων ἡ Βουλὴ πρόκειται νὰ ἐξετάσῃ τὰ ἔργα· ἐκεῖθεν δὲ ἔχομεν τὴν κυβέρνησιν, ἥτις ἔχει εἰς τὰς χεῖράς της καὶ τὴν δύναμιν νὰ εἴπῃ, σᾶς διαλύω, σᾶς διακόπτω. Σᾶς ἐρωτῶ λοιπὸν, κύριε Δεληγεώρη, ἔχει δίκαιον ἢ ἄδικον ἡ κυβέρνησις; Δὲν μεταχειρίζεται τὴν δύναμιν αὑτῆς, οὔτε καταχρᾶται τῆς ἐξουσίας· δὲν σᾶς λέγει καθὼς εἴπατε σεῖς, πορεύεσθε ἀπ’ ἐμοῦ οἱ κατηραμένοι, ἀλλὰ σᾶς λέγει, σᾶς παρακαλῶ, ἐὰν τὸ νομίζητε δίκαιον, δώσατέ μοι τὴν ὀλιγοήμερον αὐτὴν διακοπὴν, ἐὰν δὲ δὲν τὸ νομίζετε δίκαιον, μὴ μοῦ τὴν δώσητε. Τὸ πρᾶγμα εἶναι ἁπλοῦν καὶ σαφὲς, καὶ ἐὰν δὲν μὲ πείσητε περὶ τοῦ ἐναντίου, ἐγὼ θὰ ἐμμένω.

§58ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Πῶς θὰ σᾶς πείσωμεν; Δὲν θέλετε νὰ πεισθῆτε.

§59ΖΩΧΙΟΣ. Σᾶς λέγω καὶ σᾶς ἐξομολογοῦμαι ἓν πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον οὔτε εἰς τὸν πνευματικόν μου θὰ εἴπω· ἐντὸς τοῦ βουλευτηρίου τούτου δὲν θὰ πείσῃ ὁ εἷς τὸν ἄλλον, ποτέ· μόνον δὲ ὁ Κωνσταντῖνος Θεοδώρου θὰ λύσῃ τὸ ζήτημα (ἱλαρότης).

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Πετιμεζᾶς εἶχε τὸν λόγον, ἀλλὰ παρῃτήθη· ἄλλος τις δὲν εἶναι ἐγγεγραμένος.

§61ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετὰ, ἀρκετά.

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἑπομένως ἡ συζήτησις ἐπεραιώθη. Ἠκούσατε τὴν πρότασιν τοῦ προέδρου τοῦ ὑπουργείου. Ὁ κύριος πρόεδρος τοῦ ὑπουργείου παρακαλεῖ τὴν Βουλὴν ἐπὶ 10 ἡμέρας νὰ διακόψῃ τὰς ἐργασίας αὑτῆς, ἵνα δυνηθῇ ἡ κυβέρνησις νὰ ἀσχοληθῇ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν, καὶ ἵνα συνάμα καὶ αἱ ἐπιτροπαὶ τῆς Βουλῆς ἀσχοληθῶσι καὶ αὐταὶ εἰς τὰ οἰκεῖα ἔργα των. Κατὰ τῆς προτάσεως ταύτης ἐγένετο ἀντίῤῥησις. Ἐὰν οἱ ποιήσαντες τὰς ἀντιῤῥήσεις ἐπιμένουσι, πρέπει τὸ ζήτημα νὰ λυθῇ διὰ ψηφοφορίας.

§63ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Δὲν εἶναι ζήτημα.

§64ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὡς ἠκούσατε, κύριε πρόεδρε, δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις κατὰ τῆς ἀναβολῆς, ἀλλὰ λέγομεν ὅτι ἡ ἀναβολὴ πρέπει νὰ γείνῃ μετὰ τὸ πέρας τοῦ ἐκκρεμοῦς ζητήματος.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀλλ’ αὐτὴ εἶναι ἡ ἀντίῤῥησις· εἶναι ἐναντία πρότασις κατὰ τῆς προτάσεως τοῦ προέδρου τοῦ ὑπουργείου, ὅστις ἐπιμένει ἀπὸ σήμερον.

§66ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἑπομένως νομίζω, ὅτι ἡ ἐρώτησις θὰ ᾖναι τοιαύτη· ἐὰν ἡ ἀναβολὴ θὰ γείνῃ ἤδη ἢ μετὰ τὴν περαίωσιν τοῦ ἐκκρεμοῦς ζητήματος.

§67ΠΟΛΛΟΙ. Ὂχι, ὄχι.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ζήτημα εἶναι καθαρὸν, ἡ Βουλὴ παρακαλεῖται....

§69ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἡ ἀντίῤῥησίς μας δὲν εἶναι κατὰ τῆς ἀναβολῆς· ἀλλ’ ἐν τῷ μέσῳ ἑνὸς ἐκκρεμοῦς ζητήματος τοιούτου δὲν ἠμπορεῖ νὰ παρεμβληθῇ διακοπή. Ἑπομένως παρακαλοῦμεν νὰ ἐρωτήσητε, κύριε πρόεδρε, τὴν Βουλὴν αὐτό· ἐὰν ἡ ἀναβολὴ θὰ γείνῃ ἤδη, ἢ μετὰ τὸ πέρας τοῦ ἐκκρεμοῦς ζητήματος.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρότασις τοῦ κυρίου πρωθυπουργοῦ θὰ λύσῃ τὸ ζήτημα καθαρῶς. Ὁ κ. πρωθυπουργὸς λέγει ὅτι ἀπὸ τοῦδε πρέπει νὰ γείνῃ ἡ διακοπὴ αὕτη τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς· ὑμεῖς δὲν ἀντιτάσσεσθε κατὰ τῆς ἀναβολῆς ἐν γένει, ἀλλ’ ὑποστηρίζετε ὅτι πρέπει νὰ λάβῃ λύσιν τὸ ζήτημα περὶ τῆς πορείας τοῦ ὑπουργείου 1872, ὡς καὶ τῶν λοιπῶν, διότι συνεζητήθη καὶ πρότασις περὶ τῆς ἐξελέγξεως τῶν λοιπῶν ὑπουργείων· ὥστε παραδεχομένης τῆς προτάσεως τοῦ κ. πρωθυπουργοῦ, ἡ ἀναβολὴ ἄρχεται ἀπὸ αὔριον ἢ ἀπὸ σήμερον μᾶλλον.

§71ΠΟΛΛΟΙ. Ἀπὸ σήμερον.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν θὰ ψηφοφορηθῇ ἡ πρότασις, τὴν ὁποίαν ἠκούσατε. Ἐπιθυμεῖτε δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως;

§73ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπόν, δύω ψηφολέκται· κύριε Ῥούκη, σᾶς παρακαλῶ ὁρίστε (προσέρχονται ὡς ψηφολέκται οἱ κύριοι Προβελέγιος καὶ Περικλῆς Μαυρομιχάλης). Θὰ τεθῇ λοιπὸν εἰς ψηφοφορίαν ἡ πρότασις τοῦ προέδρου τοῦ ὑπουργείου περὶ ἑκουσίας διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς ἐπὶ δεκαήμερον. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν λέγουσι ναί, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν ὄχι.

§75ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε πρόεδρε, σᾶς παρακαλῶ....

§76ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Κύριε Ἠλιόπουλε, τὸ ἴδιον εἶναι, ἀφήσατε (θόρυβος).

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχία, κύριοι. Ἄρχεται ἡ ἀνάγνωσις τοῦ καταλόγου. Ἀλλὰ μὲ αὐτὴν τὴν ταραχὴν δὲν ἀκούεται τίποτε. Λάβετε θέσιν· οἱ ἱστάμενοι παρακαλοῦνται νὰ καθήσωσι. Τίθεται εἰς ψηφοφορίαν ἡ πρότασις τοῦ προέδρου τοῦ ὑπουργείου περὶ δεκαημέρου ἑκουσίας διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν λέγουσι ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν ὄχι. Γίνεται ψηφοφορία κατ’ ὀνομαστικὴν κλῆσιν, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον. Πρωτόκολλον ψηφοφορίας τῶν κυρίων Βουλευτῶν Ἐπὶ τοῦ ἑξῆς ζητήματος· Παραδέχεται ἡ Βουλὴ τὴν ὑποβληθεῖσαν ὑπὸ τοῦ πρωθυπουργοῦ πρότασιν περὶ δεκαημέρου ἑκουσίας ἀναβολῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, ναὶ ἢ ὄχι;

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν, κύριοι, ἐν ὅλῳ 166. — 91 ἀπεφάνθησαν ὑπὲρ τῆς παραδοχῆς τῆς προτάσεως τοῦ προέδρου τοῦ ὑπουργείου, 75 κατά· ἑπομένως ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὴν δεκαήμερον διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν αὑτῆς. Σᾶς παρακαλῶ, κύριοι, μὴ ἀναχωρῆτε, λάβετε ὑπομονὴν νὰ ἀναγνωσθοῦν τὰ πρακτικὰ τὰ σημερινά. Ἀναγγέλλω δὲ εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς Βουλῆς, κατέθεσε τὸν προϋπολογισμὸν αὑτῆς. Εἶναι τὸ πρῶτον ἔργον, τὸ ὁποῖον θὰ ἔχωμεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν μετὰ τὴν ἐπανάληψιν τῶν ἐργασιῶν.

§79ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Αὐτὸ μᾶς ἔλειπε, κύριε πρόεδρε, νὰ παρεμβληθοῦν καὶ ἄλλα ζητήματα.

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι τίποτε αὐτό.

§81ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Εἶναι πολὺ μεγάλο, ὑποθέτω.

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ εἶναι οἰκογενειακόν.

§83ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν εἶναι οἰκογενειακόν.

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ τὴν ἡμερησίαν διάταξιν δὲν ἔχω δικαίωμα νὰ τὴν μεταβάλλω ἄνευ τῆς συνεναίσεως τῆς Βουλῆς.

§85ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τὸ γνωρίζω.

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ μείνῃ λοιπὸν ὁποία εἶναι.

§87ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Εἴμεθα συμφωνότατοι.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις, εἴμεθα σύμφωνοι. Καθήσατε λοιπὸν, κύριοι, ὀλίγον νὰ ἀναγνωσθοῦν τὰ πρακτικά. Ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικὰ τῆς σημερινῆς συνεδριάσεως.

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βλέπετε ὅτι ἐσημειώθη, «ὄχι τὸ πρῶτον, ἀλλ’ ἓν τῶν πρώτων ἀντικειμένων.»

§90ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν χρειάζεται διόλου, κύριε πρόεδρε.

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ (πρὸς τοὺς γραμματεῖς). Ἀπαλείψατέ το. (Ἀπαλείφεται). Λοιπὸν κύριοι ἀπηλείφθη· ὑπάρχει ἄλλη ἀντίῤῥησις; Ἀκούσατε τὰ πρακτικά. (Ἀναγινώσκονται διωρθωμένα).

§92ΤΙΝΕΣ. Ἡ ἡμερησία διάταξις ποία εἶναι;

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μένει ὡς ἔχει ἡ ἡμερησία διάταξις. Καθήσατε, σᾶς παρακαλῶ, κύριοι, διότι γίνεται καὶ ἄλλη διόρθωσις, καθόσον ἀφαιρεῖται τὸ μέρος ἐκεῖνο καὶ τίθεται ὅπως θέλετε. Ἰδοὺ πῶς ἔγεινεν.

§94ΙΩΑΝΝΗΣ ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. (κατέχων θέσιν γραμματέως, ἀναγινώσκει). «Προσειπόντος τοῦ προέδρου, ὅτι κατετέθη ὁ προϋπολογισμὸς τῆς Βουλῆς, ὅστις θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ.»

§95ΠΟΛΛΟΙ. Πολὺ καλά.

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρα 4 παρὰ ¼ Μ. Μ.)