1873.07.21

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 73

Τῆς 21 Ἰουλίου 1873.

(Σάββατον).

(Ὥρα 8 Π. Μ.)

Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου, τῆς Βουλῆς ἐν ἀπαρτίᾳ εὑρεθείσης, ἤρξατο ἡ συνεδρίασις. — Ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικὰ τῆς προτεραίας.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις ἐπὶ τῶν πρακτικῶν;

§2ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταὶ, ἐξελέξατε μίαν ἐπιτροπὴν, διὰ νὰ παρασταθῇ εἰς τὴν ἐκλογὴν Μεσσήνης· παρακαλῶ ἡ Βουλὴ νὰ χορηγήσῃ τὴν ἐκ 1,800 δραχμῶν πίστωσιν.

§4ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§5ΜΑΚΡΗΣ. Νὰ δοθῇ καὶ ἡ ἀποζημίωσις εἰς τὸν κύριον Παγκράτην.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τώρα μετ’ ὀλίγον ὅπου θὰ ὑποβάλω τὸν ἀπολογισμὸν τῆς διαχειρίσεώς μου θὰ ἔλθῃ καὶ αὐτό. — Δεύτερον, νὰ ψηφισθῇ πίστωσις ἐξ 150 δραχμῶν διὰ τοὺς ἱερεῖς, οἱ ὁποῖοι ὥρκισαν τοὺς βουλευτὰς καὶ ὑπαλλήλους.

§7ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτον, ἡ Βουλὴ εἶχε λάβει ἀπὸ τὸ κατάστημα τοῦ Ἀνδρέου Κορομηλᾶ κατὰ τὸν Ἀπρίλιον τοῦ 1871, 150 ἀντίτυπα Συντάγματος καὶ βουλευτικῶν νόμων, καὶ 20 σώματα μᾶς ἔδωκαν ἐφέτος· ὥστε λοιπὸν ζητεῖται πίστωσις ἀπὸ τὴν Βουλὴν ἐκ δραχμῶν 172 καὶ 50% διὰ νὰ πληρωθοῦν.

§9ΛΟΓΙΩΤΑΤΙΔΗΣ. Ποῖοι τὰ ἐπῆραν;

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ δὲν γνωρίζω.

§11ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἡμεῖς ἔχομεν τυπογραφεῖον, καὶ ἐτυπώσαμεν χιλιάδες ἀπὸ αὐτά.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν γνωρίζω, κατὰ τὸν Ἀπρίλιον τοῦ 1871 ἐλήφθησαν. Παραπέμπεται λοιπὸν εἰς τὴν ἐπὶ τοῦ λογιστικοῦ ἐπιτροπήν.

§13ΣΑΡΑΒΑΣ. Αἱ ἔκτακτοι πιστώσεις πρέπει νὰ λείψουν.

§14ΘΩΜΑΣ. Νὰ πληρωθοῦν, κύριε πρόεδρε.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ δὲν τὰ ἠγόρασα.

§16ΖΑΪΜΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον περὶ ὁδοποιΐας, κύριε πρόεδρε.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ γείνῃ πρῶτον ἡ ψηφοφορία.

§18ΜΑΚΡΗΣ. Βέβαια, κύριε πρόεδρε, μίαν στιγμὴν, διότι εἰς τὸ τέλος τῆς συνεδριάσεως πλέον δὲν γίνεται.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, κύριοι· ἔχομεν εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν τὸ περὶ παραχωρήσεως εἰς τὸν δῆμον Ἑρμουπολιτῶν....

§20ΤΙΝΕΣ. Μὰ πάλιν, κύριε πρόεδρε; Ἔχομεν ἀντιῤῥήσεις.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν παρακαλῶ, πρὸς χάριν μου. Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν. Ἔχομεν εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν τὸ νομοσχέδιον περὶ χορηγίας ἀποκλειστικοῦ προνομίου εἰς τὴν ἑταιρίαν, Ἐργαστήριον χημικῶν προϊόντων τῆς Ἑλλάδος. (Ἀναγινώσκει). «Περὶ ἀποκλειστικοῦ προνομίου τῶν Ἑλληνικῶν ἐργαστηρίων χημικῶν προϊόντων. Ἄρθρον 1. Εἰς τὴν διὰ τοῦ ἀπὸ 29 Μαΐου Β. Διατάγματος ἐγκριθεῖσαν ἀνώνυμον ἑταιρίαν «Ἐργαστήριον χημικῶν προϊόντων τῆς Ἑλλάδος» πρὸς παραγωγὴν διχρωμικοῦ καλίου, παρασκευὴν χρωμίτου, θειϊκοῦ ὀξέως ἐκ θείου καὶ πυρίτου, σόδας ἐξ ἐγχωρίου θαλασσίου ἅλατος, ὑδροχλωρικοῦ ὀξέως, θειϊκοῦ νατρίου, καὶ ὅσαι ἀναφέρονται εἰς τὴν § 2 τοῦ καταστατικοῦ τῆς ἑταιρίας, χορηγεῖται ἀποκλειστικὸν προνόμιον ἐπὶ πέντε ἔτη κατὰ τοὺς ὁρισμοὺς τοῦ ἑπομένου ἄρθρου. Ἄρθρον 2. Τὸ ἀποκλειστικὸν τοῦτο προνόμιον δὲν ἐπιφέρει βλάβην εἰς τὴν ἀνώνυμον ἑταιρίαν, «τὰ Νατρουργεῖα τῆς Κερκύρας», ἐγκριθεῖσαν ἐπίσης διὰ τοῦ ἀπὸ 5 Ἰουλίου τρ. ἔτους Β. διατάγματος πρὸς παραγωγὴν τῶν ὑπὸ τοῦ τρίτου ἄρθρου τοῦ καταστατικοῦ αὐτῆς ὁριζομένων προϊόντων, καὶ εἰς τὰ λοιπὰ ἑλληνικὰ βιομηχανικὰ καθιδρύματα, ὧν ἁπάντων τὰ δικαιώματα καὶ αἱ ἐκ τοῦ σκοποῦ τῆς συστάσεως αὐτῶν ἐπιχειρήσεις κυροῦνται, καὶ διὰ τοῦ παρόντος νόμου ὡσαύτως ἐξασφαλίζονται. Ἄρθρον 3. Πᾶς νόμος ἀντιβαίνων εἰς τὸν παρόντα καταργεῖται.» Γίνεται δεκτὸν εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν κατ’ ἄρθρον καὶ ἐν συνόλῳ.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἕτερον νομοσχέδιον. (Ἀναγινώσκει). «Ἄρθρον 1. Τῶν κτημάτων τῆς ἐπιχωρίου περιουσίας τῶν δήμων Ζακύνθου τῶν ἐναπολειφθησομένων μετὰ τὴν εἰς τὸν δῆμον Ζακυνθίων παραχώρησιν ἐκείνων, ὧν ἡ πρόσοδος προώρισται διὰ τοῦ ἄρθρου 6 τοῦ ΥΙΓʹ. νόμου εἰς τὴν συντήρησιν τοῦ νοσοκομείου καὶ ὀρφανοτροφείου, ἐπιτρέπεται ἡ ἐκποίησις ἑνὸς ἢ πλειοτέρων διὰ δημοσίου πλειστηριασμοῦ κατὰ τὰ ἄρθρα 1082 καὶ ἑπόμενα τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας, ἐξαιρουμένων τῶν περὶ συγγενικοῦ συμβουλίου διατάξεων, τὸ δὲ προϊὸν τῆς ἐκποιήσεως διατεθήσεται ἀποκλειστικῶς εἰς ἀπότισιν τῶν ὀφειλῶν τῆς ἐπαρχίας, ἐπιμελείᾳ καὶ εὐθύνῃ τῆς κατὰ τὸ ἄρθρον 9 τοῦ ΥΙΓʹ. νόμου διαχειριστικῆς ἐπιτροπῆς. Τὸ τυχὸν περίσσευμα διανεμηθήσεται εἰς τοὺς δήμους κατὰ τὸ ἄρθρον 1 τοῦ εἰρημένου νόμου δι’ ἀποφάσεως τῆς αὐτῆς ἐπιτροπῆς, ἥτις ὑπόκειται εἰς ἔφεσιν ἐνώπιον τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν ἐντὸς 15 ἡμερῶν ἀπὸ τῆς εἰς ἕκαστον τῶν προέδρων τῶν δημοτικῶν συμβουλίων τῆς νήσου κοινοποιήσεως τῆς ἀποφάσεως ταύτης. Ἄρθρον 2. Πρὸς ἐκβίασιν τῆς ἀποτίσεως τῶν εἰς τὴν ἐπιχώριον περιουσίαν ὀφειλομένων ἐφαρμόζονται αἱ διατάξεις τοῦ νόμου περὶ εἰσπράξεως τῶν δημοσίων ἐσόδων.» Γίνεται δεκτὸν εἰς τρίτην συζήτησιν κατ’ ἄρθρον καὶ ἐν συνόλῳ.

§23ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἠκούσαμεν, κ. πρόεδρε, τίποτε· τί συζήτησις εἶναι αὐτή!

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταὶ, καθήσατε εἰς τὰς θέσεις σας.

§25ΖΑΪΜΗΣ. Κύριε πρόεδρε, εἶναι γελοῖον αὐτό· πρέπει νὰ καταλαμβάνωμεν.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καθήσατε, κύριοι, παρακαλῶ. Δευτέρα ἀνάγνωσις τοῦ ἑξῆς νομοσχεδίου. «Ἄρθρον μόνον. Ἐγκρίνεται καὶ ἐπικυροῦται ἡ ἀπὸ 15 Μαΐου 1872 σύμβασις περὶ παραχωρήσεως προνομίου ἀτμοπλοϊκῆς συγκοινωνίας μεταξὺ τῶν λιμένων Ἀργοστολίου καὶ Ληξουρίου, ἡ συνομολογηθεῖσα μεταξὺ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ἀφ’ ἑνὸς καὶ τοῦ Π. Μελισσινοῦ, διευθυντοῦ τῆς ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας τῆς Κεφαλληνίας ἀφ’ ἑτέρου, συγκειμένη ἐξ ἄρθρων 6, καὶ ἧς τὸ κείμενον ἕπεται.» Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§27ΤΙΝΕΣ. Ὑπάρχει.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἂς γείνουν εἰς τὴν τρίτην συζήτησιν αἱ ἀντιῤῥήσεις.

§29ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ, ΛΟΡΑΝΔΟΣ ΚΑΙ ΡΩΜΑΙΟΣ. Ἂς μείνῃ λοιπὸν, κ. πρόεδρε (θόρυβος).

§30ΠΥΛΑΡΙΝΟΣ. Ἔχω ἀντίῤῥησιν, κ. πρόεδρε.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὴν τρίτην συζήτησιν. Κύριοι βουλευταὶ, καθήσατε παρακαλῶ· ἐὰν δὲν ἔχετε διάθεσιν, νὰ διαλύσωμεν τὴν συνεδρίασιν. Ὁ κ. Παραμυθιώτης εἶναι ἐδῶ;

§32ΤΙΝΕΣ. Ὄχι.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δύω βουλευταὶ παρακαλῶ νὰ παρασταθοῦν εἰς τὰς κάλπας· (παρατίθενται ἐπὶ τοῦ βήματος δύω κάλπαι, οἱ δὲ κύριοι Μακρῆς καὶ Ῥούκης ἀναβαίνουσιν ὡς ψηφολέκται). Ἔχομεν εἰς τρίτην ψηφοφορίαν τὸ νομοσχέδιον περὶ προικίσεως τῶν θυγατέρων τοῦ ἀντιστρατήγου Μακρυγιάννη, καὶ εἰς δευτέραν ψηφοφορίαν τὸ περὶ προικίσεως τῆς θυγατρὸς τοῦ ὑποστρατήγου Μελετοπούλου. (Γίνονται συγχρόνως αἱ δύω ψηφοφορίαι μυστικῶς διὰ σφαιριδίων, κατὰ τὸν κανονισμόν). Κύριοι, ἐψηφοφόρησαν 113· διὰ ψήφων 88 κατὰ 25 παρεδέχθη εἰς τρίτην συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον περὶ παραχωρήσεως τριακοσίων στρεμμάτων εἰς προίκισιν ἑκάστης τῶν θυγατέρων τοῦ ἀποβιώσαντος ἀντιστρατήγου Ἰωάννου Μακρυγιάννη· εἰς δευτέραν δὲ συζήτησιν παρεδέχθη διὰ ψήφων 89 κατὰ 24 τὸ νομοσχέδιον περὶ παραχωρήσεως 300 στρεμμάτων εἰς τὴν θυγατέρα τοῦ ἀποβιώσαντος ὑποστρατήγου Δημητρίου Μελετοπούλου.

§34ΖΑΛΩΝΗΣ. Κύριοι βουλευταὶ, δὲν σᾶς λανθάνει βεβαίως, ὅτι εἰς πᾶσαν εὐνομουμένην πολιτείαν μέγιστον ἔλαβεν ἀείποτε μέρος ἡ ἰατρικὴ ἐπιστήμη. Καὶ πραγματικῶς ἐκτὸς τῆς συνδρομῆς, τὴν ὁποίαν δίδει ἑκάστοτε εἰς τοὺς πάσχοντας, ἔχει καὶ ἕτερον ὑψηλότερον σκοπὸν, νὰ προφυλάττῃ τὴν ὑγείαν τὴν δημοσίαν. Συνεπείᾳ τῶν ἀρχῶν τούτων νομίζω καθῆκόν μου πρὶν λήξῃ ἡ σύνοδος αὕτη νὰ ὑποβάλω δύω νομοσχέδια ἀφορῶντα τὸ μὲν πρῶτον περὶ κωλυμάτων γάμου ὑπὸ ἰατρικὴν ἔποψιν, τὸ δὲ δεύτερον περὶ ἐμβολισμοῦ. Τὰ νομοσχέδια αὐτὰ, κύριοι, εἶναι ἄξια μεγάλης μελέτης. Φρονῶ, ὅτι ἐὰν τυπωθῶσι σήμερον καὶ διανεμηθῶσιν εἰς τοὺς κυρίους βουλευτὰς, θέλουν ἔχει οὗτοι τὸν χρόνον τὸν ἀναγκαῖον ὅπως τὰ μελετήσωσι· καὶ πρὸ πάντων τὸ πρῶτον, ἐπειδὴ πρόκειται νὰ συζητηθῇ μεταξὺ ἐπιτροπῆς νομομαθῶν ὁ πολιτικὸς κώδηξ τῆς Ἑλλάδος, φρονῶ ὅτι πρέπει νὰ συζητηθῇ καὶ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ὅπως δυνηθῇ νὰ σχηματίσῃ ἕκαστος ἡμῶν καθαρὰν ἰδέαν περὶ τοῦ πράγματος, τὸ ὁποῖον, κατ’ ἐμὲ, τὸ θεωρῶ λίαν ἀναγκαῖον. Εἶναι δὲ γνωστὸν ὅτι ἡ δημόσιος ὑγεία ἐν Ἑλλάδι δὲν ἔχει καλῶς. Ἡ νομοθεσία μας πρέπει νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τοῦτο καὶ σχετικῶς μὲ τὰ ἔθιμα καὶ τὰς ἀνάγκας τοῦ τόπου νὰ λάβῃ μέτρα διὰ τῶν ὁποίων νὰ ἐξασφαλισθῇ ἡ κοινὴ ὑγεία, ἡ ὁποία, ἐπαναλαμβάνω, σήμερον εἶναι ὀλεθρία. Ἔχω λοιπὸν τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω αὐτὰ καὶ παρακαλῶ τοὺς κυρίους βουλευτὰς νὰ μελετήσωσι καὶ φέρωσιν εἰς τὴν ἐρχομένην σύνοδον τὴν ψῆφόν των.

§35ΠΟΛΛΟΙ. Πολὺ καλά.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ὑπέβαλε νομοσχέδιον περὶ ὑπαγωγῆς 4 συνταξιούχων εἰς τὰς εὐεργετικὰς διατάξεις τοῦ ἀπὸ 13 Σεπτεμβρίου 1864 ΣΤΑʹ. νόμου ἔχον οὕτω· «Ἄρθρον μόνον. Εἰς τὰς εὐεργετικὰς διατάξεις τοῦ ἀπὸ 13 Νοεμβρίου 1864 ΣΤΑʹ. νόμου περὶ συντάξεων τοῦ στρατοῦ ὑπάγονται ἀπὸ σήμερον καὶ οἱ ἑξῆς ἀξιωματικοὶ τιθέντες εἰς ἀποστρατείαν, κατὰ τὸν ἀπὸ 19 Αὐγούστου 1852 ΣΕʹ. νόμον· 1) Ἀνάργυρος Τζάννης, ἀντισυνταγματάρχης, 2) Ἀθανάσιος Πίσσας, ἀντισυνταγματάρχης, 3) Διονύσιος Ἀντίοχος, ταγματάρχης καὶ 4) Ἀντώνιος Κυριακίδης, ταγματάρχης.»

§37ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Εἶναι γνωστὸν εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι μυριάκις ἀπεφάσισεν ἡ Συνέλευσις....

§38ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ τυπωθῇ.

§39ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Εἰς τὴν ἄλλην σύνοδον, δὲν πειράζει.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σοῦτσος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ περὶ ὁδοποιΐας νομοσχεδίου.

§41ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Παρακαλῶ, κύριε πρόεδρε. Ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον ἐξ ἑνὸς ἄρθρου, ἀφορῶν παράτασιν προθεσμίας πρὸς ἐκτέλεσιν τῶν συνοικισμῶν, τοὺς ὁποίους διὰ νόμου ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία ἔχει ἐγκρίνει· (τὸ καταθέτει εἰς τὸ Προεδρεῖον).

§42ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κύριον ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ μᾶς πληροφορήσῃ ἐὰν διετάχθη ἡ ἐπανάληψις τῆς ἀκυρωθείσης βουλευτικῆς ἐκλογῆς τῆς ἐπαρχίας Μεσσήνης, καὶ κατὰ ποίαν ἡμέραν θέλει ἐνεργηθῆ αὕτη, ἐὰν ἔγεινεν ὁ προσδιορισμὸς παρὰ τῶν ἁρμοδίων ἀρχῶν.

§43ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἡ ἐπανάληψις τῆς ἐκλογῆς διετάχθη πρὸ πολλοῦ παρὰ τοῦ ὑπουργείου, ἡ δὲ νομαρχία εὑρέθη εἰς στενοχωρίαν ὡς πρὸς τὸν προσδιορισμὸν, διότι συμπίπτει κατὰ τὰ τέλη τοῦ Αὐγούστου νὰ γίνωνται αἱ ἐκλογαὶ τοῦ ἐπαρχιακοῦ συμβουλίου. Ἐπὶ τέλους χθὲς ἢ προχθὲς εἴχομεν ἓν τηλεγράφημα, διὰ τοῦ ὁποίου μᾶς ἀνήγγειλεν ὅτι προσδιωρίσθη τὴν 10 Αὐγούστου· δὲν σᾶς τὸ βεβαιῶ ἀκριβῶς, ἀλλὰ νομίζω.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Σοῦτσος ἔχει τὸν λόγον.

§45Σ. ΣΟΥΤΣΟΣ. Κύριοι βουλευταὶ, πρό τινος καιροῦ ὑπέβαλα μίαν μικρὰν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νόμου τῆς ὁδοποιΐας ὑπογεγραμμένην ἀπὸ τοὺς κυρίους................. καὶ σᾶς παρακαλῶ νὰ τὴν ἐπιψηφίσητε.

§46ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Εἰς ποῖον ἄρθρον ὑπάγεται; Ὅταν ἔλθῃ τὸ σχετικὸν ἄρθρον, τότε τὴν συζητοῦμεν.

§47Σ. ΣΟΥΤΣΟΣ. Εἰς τὴν ἀρχὴν δὲν ἔχω ἀντίῤῥησιν, διότι ἔλαβα μέρος εἰς τὴν ἐπιστημονικὴν συζήτησιν καὶ δὲν ἔχω ἀντίῤῥησιν κἀμμίαν.

§48ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὅταν ἔλθῃ τὸ ἄρθρον, τότε.

§49Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε πρόεδρε, θὰ παρακαλέσω τὸ ὑπουργεῖον νὰ μὴ ἐπιμείνῃ νὰ συζητηθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ ὁδοποιΐας, τοσούτῳ περισσότερον, διότι κατὰ τὴν κρίσιν μου ἡ ἐπίσπευσις αὕτη νὰ ἐπιψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον σήμερον, δὲν ἔχει καὶ κἀνένα σκοπὸν, διότι οἱ φόροι, οἱ ὁποῖοι θὰ χρησιμεύσωσι διὰ τὴν ὁδοποιΐαν, θὰ χρησιμεύσωσι τὸ ἑπόμενον ἔτος. Ἑπομένως νομίζω, ὅτι εἶναι καλὸν νὰ μελετηθῇ ὀλίγον περισσότερον τὸ νομοσχέδιον· διότι ἂς τὸ ὡμολογήσωμεν, καλῶς μελετημένοι δὲν εἴμεθα σήμερον νὰ ἀποφασίσωμεν. Τὸ νομοσχέδιον εἶναι σπουδαῖον, διότι ἐπιβάλλονται νέοι φόροι καὶ πρέπει ἐν συνειδήσει καὶ ἐπιγνώσει νὰ τοὺς διανείμωμεν. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν νὰ μὴ συζητηθῇ σήμερον αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον· ἂς περάσωμεν ἄλλα νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα νὰ μὴ ᾖναι τόσον σοβαρὰ, ὥστε νὰ ἀπαιτοῦν τόσην συζήτησιν καὶ μελέτην.

§50ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἠμπορεῖ ἡ Βουλὴ νὰ τὸ παραπέμψῃ εἰς τὴν ἄλλην σύνοδον, ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις δὲν ἠμπορεῖ νὰ τὸ προτείνῃ, οὔτε προτεινόμενον νὰ τὸ δεχθῇ· δὲν βλέπω νὰ προτείνουν καὶ λόγους σοβαρούς. Δὲν ἁρμόζει εἰς τὴν Βουλὴν νὰ λέγῃ ὅτι δὲν ἠδυνήθη νὰ μελετήσῃ τόσον σπουδαῖον νόμον, ὃν ἔχει πρὸ ὀφθαλμῶν της πρὸ τριῶν μηνῶν. Δεύτερον, δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ψηφισθῇ ἀπὸ τοῦδε, λέγουν, διότι οἱ φόροι θὰ ψηφισθοῦν διὰ τὸ ἑπόμενον ἔτος. Γνωρίζει ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Καλαβρύτων, ὅτι οἱ φόροι οὗτοι θὰ χρησιμεύσουν διὰ τὴν ἐκτέλεσιν· ἀλλ’ ἕως οὗ ἔλθῃ ἡ ἐκτέλεσις, πόση ἐργασία θὰ γείνῃ; Πρῶτον ἡ προπαρασκευὴ διὰ τὰς δημοπρασίας καὶ ὕστερον ἡ δημοπρασία καὶ ὕστερον ἡ ἐπιβολὴ τῶν φόρων· διότι κατὰ τὸ νομοσχέδιον δὲν θέλουν ἐπιβληθῆ εἰς τὸν λαὸν οἱ φόροι, εἰμὴ ὅταν ἐγκριθῇ ἡ δημοπρασία καὶ εὑρεθῇ ἐργολάβος, εἰς τὸν ὁποῖον νὰ κατακυρωθῇ ἡ ἐκτέλεσις τοῦ ἔργου. Τὸ ζήτημα λοιπὸν τῶν φόρων εἶναι ὅλως ἀνεξάρτητον ἀπὸ τὸ ζήτημα τῆς ψηφίσεως τοῦ προτεινομένου νόμου, καὶ ἡ ψήφισις πρέπει νὰ προηγηθῇ πολὺν καιρὸν πρὸ τῆς εἰσπράξεως τῶν φόρων. Ὥστε πρέπει νὰ ἀποφασίσωμεν περὶ τοῦ νόμου αὐτοῦ σήμερον, καὶ ἡ εἴσπραξις τοῦ φόρου θὰ γείνῃ τὸ 1874, ἐὰν εὐτυχήσωμεν νὰ εὕρωμεν ἐργολάβον ἐν τῇ δημοπρασίᾳ. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ προβῇ. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο συνετάχθη μετὰ πολλῆς ἐπιμελείας, καὶ κατόπιν ἐτέθη εἰς τὴν ἐξέτασιν 10 ἢ 12 ἐπιστημόνων, μεθ’ ὧν ἐσυνεδρίασα ἐπὶ 8 ἢ 10 συνεδριάσεις. Τώρα βεβαίως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴν ἀπαντήσῃ δυσκολίας καὶ ἀντιῤῥήσεις ἐν τῇ Βουλῇ, καὶ διότι ἅπτεται τόσων συμφερόντων, τὰ ὁποῖα εἶναι τοπικὰ καὶ δὲν ἠμποροῦν νὰ ἐπιβληθοῦν εὐκόλως εἰς γενικοὺς κανόνας. Ὁ κύριος Μίλησης ποτὲ δὲν ἠμπορεῖ νὰ πεισθῇ, ὅτι νὰ νομοσχέδιον εἶναι καλὸν, διότι ἐθνικὴ ὁδοποιΐα, ὡς φρονεῖ, δὲν θὰ περάσῃ ἀπὸ τὴν ἐπαρχίαν του, καὶ ἔχει πολὺ δίκαιον νὰ σκέπτεται οὕτω· ἀλλ’ ἐὰν ᾖναι ἀληθὲς, εἶναι καὶ ἀθεράπευτον κατὰ τὴν ἰδέαν μου. Ἐὰν δὲ ὁ κ. Μίλησης προτείνῃ θεραπείαν τινὰ, δὲν ἔχομεν καμμίαν δυσκολίαν καὶ ὀφείλομεν νὰ τὴν παραδεχθῶμεν· τῷ παρατηρῶ μάλιστα ἀπὸ τοῦδε, ὅτι μόνον αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον θὰ θεραπεύσῃ τὴν ἀδυναμίαν, ἐξ ἧς πάσχει ἡ ἐπαρχία του, ἄλλο δὲν εἶναι δυνατόν. Ὁρίστε μόλοντοῦτο συζητήσατε καὶ θὰ ἴδωμεν.

§51Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὅτι χρειάζονται προπαρασκευαστικαὶ ἐργασίαι προτήτερα, αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ προηγηθοῦν καὶ ἔπειτα νὰ συναχθοῦν οἱ φόροι κατὰ τὸ ἐπιὸν ἔτος. Μάλιστα, κατὰ τοῦτο εἶμαι σύμφωνος. Ἀλλὰ σήμερον τί θὰ κάμωμεν; Θὰ εἴπωμεν ὅτι πρέπει νὰ δοθοῦν καὶ ἐγὼ εἶπα ὅτι πρέπει νὰ μελετηθῇ τὸ ζήτημα, ἐὰν πρέπει νὰ ἐπιβάλλωμεν νέους φόρους, πόσοι θὰ ᾖναι καὶ πῶς θὰ τοὺς ἐπιβάλλωμεν Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος· ὅτι θὰ γείνουν προκαταρκτικὰ ἔργα τὸ καταλαμβάνω, ἀλλὰ διὰ τοῦ νομοσχεδίου δὲν προτείνεται τοῦτο ὅτι πρέπει νὰ προηγηθοῦν ἔργα, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἐπιβληθοῦν φόροι. Αὐτὸς ἦτον ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον προτείνομεν τὴν ἀναβολήν.

§52Α. ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν δύναμαι, κύριοι, νὰ συμφωνήσω παντάπασι μὲ τὸν ἀξιότιμον βουλευτὴν Καλαβρύτων ὡς πρὸς τὴν πρότασιν περὶ ἀναβολῆς τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου περὶ ὁδοποιΐας· αἱ ὑπάρχουσαι ἀνάγκαι εἶναι γνωσταὶ καὶ πρὸ καιροῦ φωνάζομεν ὅτι περὶ τούτου πρέπει νὰ μεριμνᾷ πᾶσα Κυβέρνησις Ἑλληνικὴ, διότι εἶναι ἡ μεγαλειτέρα δικαιοσύνη πρὸς τὸν λαὸν τοῦτον. Τῶν εὐεργετημάτων τῶν σιδηροδρόμων πολλὰ ὀλίγαι ἐπαρχίαι καὶ πρωτεύουσαι θέλουν μετάσχει· τῶν εὐεργετημάτων ὅμως τοῦ νομοσχεδίου τούτου τῆς ὁδοποιΐας καλῶς συγκεκροτημένου θέλει μετάσχει ὅλος ὁ τόπος, ὅστις στερεῖται πάσης ζωῆς, καὶ οὐδέποτε θὰ βελτιωθῇ ἡ τύχη τῶν ἐπαρχιῶν αὐτῶν, ἐὰν δὲν συνδεθοῦν μὲ τὰ μεγάλα κέντρα τῶν νομῶν, ὅπερ εἶναι ἀδύνατον νὰ γείνῃ διὰ τῶν σιδηροδρόμων. Τοσαῦτα περὶ τούτου, ὀλίγα δὲ ἔχω πρὸς τὸν κ. Σωτηρόπουλον. Ὁ κύριος Σωτηρόπουλος χθὲς ἐξέφρασέ τινας δισταγμοὺς καὶ τινας ἀτελείας τοῦ προτεινομένου νομοσχεδίου, τὰς ὁποίας δι’ ὀλίγων θέλω προσπαθήσῃ νὰ ἀνασκευάσω. Ἐπίσης ἀπορῶ σήμερον πῶς ὁ κ. βουλευτὴς Καλαβρύτων, προέτεινε τὴν ἀναβολὴν ἔργου, ἐκ τοῦ ὁποίου τὰ Καλάβρυτα ἔχουσι νὰ ὠφεληθῶσι τὰ μέγιστα· ἐξηγοῦμαι. Τὰ Καλάβρυτα βεβαίως πολλὰ ὀλίγον θέλουσιν ὠφεληθῇ ἐκ τῶν σιδηροδρόμων, διότι ἡ θέσις τοῦ τόπου, τὸ δύσβατον, τὸ ὀρεινὸν, καὶ τὰ λοιπὰ, τὸ ἐκτεταμένον, ὅλα αὐτὰ συντρέχουν εἰς τὸ νὰ μὴν ἐλπίζουν μεγάλην βελτίωσιν ἔκ τινος σιδηροδρόμου, ὁ ὁποῖος θὰ διέλθῃ εἰς μεγάλην ἀπόστασιν μακρὰν τῶν Καλαβρύτων· ἑπομένως εἶναι καὶ ὁ μόνος τόπος, ὅστις στερεῖται μέχρι σήμερον τῶν μέσων τῆς συγκοινωνίας, ἐνῷ τὰ μέρη τὰ ὀρεινὰ, τὰ παράλια κάπως ἤρχισαν νὰ μετέχουν τῶν εὐεργετημάτων. Ὁ κύριος Σωτηρόπουλος εἶπε χθὲς ὅ,τι ἐπανέλαβεν ὁ κ. Πετιμεζᾶς σήμερον, ὅτι προτείνονται νέοι φόροι. Κύριοι, φόρους πληρόνομεν δι’ ἄλλα πολλὰ ἀντικείμενα πολιτελείας καὶ ὄχι πρώτης ἀνάγκης ὅπως εἶναι ἡ ὁδοποιΐα, φόρους ἀδικαιολογήτους, εἶναι ἄδικον καὶ ἄτοπον νὰ ἐπιβάλλωμεν εἰς τὸν λαὸν, καὶ ἐὰν μικρόν τι ἐκ τῶν φόρων αὐτῶν συντελῇ εἰς τὸν σκοπὸν, διὰ τὸν ὁποῖον θέλει δίδει ἀντάλλαγμα εἰς τὴν κοινωνίαν κοινωνικῆς ὠφελείας μέγα... θόρυβος)· πρὸς δὲ τούτοις δὲν βλέπω πολλοὺς νέους φόρους, οἱ ὁποῖοι προτείνονται, διότι ἐὰν τὸ κεφάλαιον τῆς ὁδοποιΐας θέλῃ ἐξαντληθῇ καὶ χρησιμεύσει διὰ τὰς δαπάνας τοῦ ὅλου, τὸ ὅλον κεφάλαιον τῆς ὁδοποιΐας θέλει χρησιμεύσι διὰ τὰς ἀνάγκας τῆς ὁδοποιΐας ὅλου τοῦ Κράτους· δεύτερον, ἐπὶ τῶν λοιπῶν φόρων, ἐπὶ τῶν ὁποίων ὁ λαὸς πληρόνει ἓν ποσοστὸν τὸ ὁποῖον προσδιορίζεται διὰ τὸ ἀντικείμενον τοῦτο τοῦ ὁποίου ἔχει μεγάλην ἀνάγκην ὁ τόπος, ἐλέχθησαν ἄλλα πολλὰ, ἐλέχθη ὅτι πρέπει νὰ τεθῇ καὶ αὐτὴ ἡ διάταξις καὶ ἐκείνη, εἶναι τὸ ἴδιον ὡς νὰ τὸ ἀναβάλωμεν εἰς ἀπροσδιόριστον χρόνον· ἐλέχθη ὅτι πρέπει νὰ ἀνατεθῇ εἰς τοὺς δημάρχους· εἶναι τὸ ἴδιον ὡς νὰ μὴν γείνῃ τίποτε, διότι οἱ δήμαρχοι εἶναι ἡ λύμη τοῦ Κράτους, αὐτοὶ λυμαίνονται τοὺς φόρους τοῦ Κράτους καὶ διὰ τοῦτο αἱ ἐπαρχίαι εὑρίσκονται ἀκόμη εἰς τὴν κατάστασιν, εἰς τὴν ὁποίαν ἡ Τουρκία τοὺς ἄφησε. Πρὸς τούτοις σᾶς εἶπον ὅτι οἱ φόροι τῶν ἐπαρχιῶν εἶναι ἄδικον νὰ ἐξοδεύωνται διὰ τὰς ἐπαρχίας ἐκείνας αἱ ὁποῖαι δὲν ἔχουν χρήματα. Τοῦτο εἶναι ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἅπτεται καθ’ ὅλου τῆς ἰσονομίας τῶν φόρων, ζήτημα κοινὸν, καὶ ἰδοὺ πῶς· οἱ φόροι, οἱ ὁποῖοι εἰσπράττονται κατὰ τὸν προϋπολογισμὸν ἀπὸ τὰς ἐπαρχίας τοῦ Κράτους, εἰσπράττονται ἐν ἰσονομίᾳ. Μήπως ὅλαι αἱ ἐπαρχίαι πληρόνουν τοὺς τοὺς αὐτοὺς φόρους; ὄχι βέβαια· ὑπάρχουν ἐπαρχίαι, αἱ ὁποῖαι πληρόνουν πολὺ ὀλίγον καὶ ὑπάρχουν ἐπαρχίαι, αἱ ὁποῖαι πληρόνουν πάρα πολύ. Τί γίνονται τὰ ἔξοδα, τὰ ὁποῖα ἐξοδεύονται κατ’ ἄνισον λόγον εἰς τὰς ἐπαρχίας; ἐξοδεύονται βέβαια διὰ τὰς ἐπαρχίας ὅλου τοῦ Κράτους· δὲν εἴπομεν ὅτι ἐπειδὴ μία ἐπαρχία πληρόνει μεγάλους καὶ ἄλλη μικροὺς φόρους, διὰ τοῦτο ἕκαστος τόπος ἐπαρκεῖται εἰς ἑαυτὸν, ἑκάστη ἐπαρχία ἐπαρκεῖται εἰς ἑαυτήν. Ἐγὼ τὸ θέλω, ἡ ἐπαρχία εἰς τὴν ὁποίαν ἀνήκω ἐπαρκεῖ εἰς ἑαυτήν· ἀλλὰ τότε τὸ Κράτος χωρίζεται εἰς τόσα ἄλλα Κράτη, κάμνωμεν τότε Κράτος ἐν Κράτει. Λοιπὸν τὰ εἰσοδήματα εἰσέρχονται ἐν γένει εἰς τὸ ταμεῖον τοῦ Κράτους καὶ χρησιμεύουν διὰ τὸ ὅλον Κράτος· αὐτὸ γίνεται καὶ σήμερον, διότι ἐὰν παρατηρήσετε πολλὰς ἐπαρχίας τῆς Ἑλλάδος, αἱ ὁποῖαι ἔχουν ἀνάγκην δρόμων καὶ πρὸ πάντων τὰ Καλάβρυτα καὶ ἴσως καὶ ἡ ἐπαρχία τοῦ κυρίου Σωτηροπούλου, ἐὰν θελήσητε νὰ κάμητε δρόμους μὲ μόνον τὰ εἰσοδήματα μιᾶς ἑκάστης ἐξ αὐτῶν τῶν ἐπαρχιῶν, περιμείνατε διὰ πάντα. Λοιπὸν ἡμεῖς συγκατατιθέμεθα ὥστε αἱ ἐπαρχίαι αἱ ἰδικαί μας, αἱ ὁποῖαι ἔχουν κεφάλαια πολλὰ νὰ χρησιμεύουν διὰ τὴν ὁδοποιΐαν ὅλου τοῦ Κράτους, διότι ἐὰν γείνουν οἱ δρόμοι τῶν Καλαβρύτων μὲ τὰ χρήματα τῆς ἐπαρχίας τῆς ἰδικῆς μου δὲν θέλει ὠφεληθῇ μόνον ἡ Τριφυλία ἢ τὰ Καλάβρυτα ἢ τὰ μέρη ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα φαίνεται ὅτι ἀπολαμβάνουν ἀμέσως τὸ εὐεργέτημα τοῦτο τῆς συγκοινωνίας, ἀλλὰ θέλομεν ὠφεληθῆ καὶ ἡμεῖς πολὺ περισσότερον, διότι θὰ ὠφελήσῃ καὶ ἡμᾶς ἡ συλλογὴ τῶν προϊόντων ἐκείνων. Δὲν νομίζω, ὅτι τὸ ζήτημα ἐπιδέχεται κᾀμμίαν ἀναβολήν· ἂς συζητηθῇ κατ’ ἔκτασιν, τὰ ἄλλα ἀντικείμενα ἂς μένουν παρέχει, δὲν κατεπείγει κἀνὲν ἀντικείμενον τόσον ὅσον τοῦτο, ἡμεῖς διὰ τοῦτο καθήμεθα ἐδῶ. Λοιπὸν ἂς συζητήσωμεν κατ’ ἔκτασιν καὶ εὐρέως διὰ νὰ ἴδωμεν ἐν ἀδελφικῇ ἐξετάσει καὶ συζητήσει πῶς εἶναι δυνατὸν καλλίτερον νὰ καταρτισθῇ τὸ ἔργον. Ὁ λαὸς δὲν παραπονεῖται δι’ αὐτὸν τὸν φόρον, ὑπάρχουν ἄλλα τὰ ὁποῖα τὸν ἐπλήγωσαν καὶ τὸν πληγώνουν καὶ τὸν παρὰ πληγώνουν· δὲν ὑπῆρξε ἕνας ὑπουργὸς, ὁ ὁποῖος νὰ εὕρῃ ἓν φορολογικὸν σύστημα καλλίτερον ἀπ’ αὐτὸ τὸ ὁποῖον κατέστησε τὴν Ἑλλάδα φθισικήν· μὲ ἓν φορολογικὸν σύστημα καλλίτερον θὰ εἴχομεν διπλάσια ὑπερδιπλάσια εἰσοδήματα.

§53ΜΙΛΗΣΗΣ. Δὲν θὰ εἰσέλθω εἰς τὸν οὐσιαστικὸν ἔλεγχον τῶν θεωριῶν, τὰς ὁποίας ἀνέπτυξεν ὁ προαγορεύσας, διότι αὗται ἀναφέρονται εἰς τὴν οὐσίαν τοῦ ζητήματος. Ἂν τὸ Σῶμα ἀποφασίσῃ νὰ προβῇ εἰς τὴν οὐσίαν, ὁ θέλων δύναται τότε νὰ ἐπιφέρῃ ἐπ’ αὐτῶν κρίσιν· ἐγὼ θὰ περιορισθῶ μόνον εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἀναβολῆς. Τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον εἶναι τοσούτῳ μᾶλλον δυσχερὲς καὶ δυσεπίλυτον, καθόσον, ὡς ὡμολόγησε καὶ ὁ κύριος πρωθυπουργὸς, ἅπτεται ἰδιαιτέρων συμφερόντων, τὰ ὁποῖα δὲν δύνανται νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς γενικόν τινα κανόνα ῥυθμίσεως καὶ ἱκανοποιήσεως (διακοπαί). Μήπως δὲν ἠκούσατε; Ἐπαναλαμβάνω. Τὰ πράγματα, λέγω, κύριε πρόεδρε, ἀποδεικνύουν πόσον δυσχερὴς εἶναι ἡ λύσις τοιούτου ζητήματος, συνδεομένου μὲ συμφέροντα ἀνόμοια, τὰ ὁποῖα εἶναι ὅλα ἐπίσης σεβαστὰ καὶ διὰ τὴν Κυβέρνησιν καὶ διὰ τὴν νοθετικὴν ἐξουσίαν. Κατὰ τὰ 1867 ἐπῆλθε διὰ τοῦ νόμου τῆς ὁδοποιΐας λύσις τις τοῦ ζητήματο, τούτου, καὶ ὅμως παρατηρεῖτε ὅτι ὀλίγα ἔτη μετὰ ταῦτα ἐκ νέου ὑποβάλλεται τὸ ζήτημα εἰς τὴν κρίσιν τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας. Αὐτὸ καὶ μόνον ἀρκεῖ νὰ ἀποδείξῃ ὅτι δὲν πρέπει προχείρως, ἄνευ ἐμβρυθοῦς ἐξετάσεως καὶ μελέτης, νὰ προβῶμεν εἰς τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος. Ὁ κύριος πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀντέταξε τὴν ἀξιοπρέπειαν τοῦ Σώματος. Δὲν ἁρμόζει, εἶπεν, εἰς τὴν ἀξιοπρέπειαν τῆς Βουλῆς νὰ λέγῃ ὅτι δὲν ἐμελέτησε καλῶς τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον πρὸ 2 μηνῶν εἶναι ὑποβεβλημένον εἰς αὐτήν. Ἂν ὁ κ. Δεληγεώργης ἐνθυμεῖτο, ὅτι χθὲς ὁ ἴδιος δὲν ἦτον εἰς κατάστασιν νὰ δώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν ἀκριβῆ ἀπάντησιν εἰς μίαν ἐρώτησιν τὴν ὁποίαν τῷ ἀπευθύναμεν, ὅτι περιεπλέχθη εἰς λογαριασμοὺς, ἀπὸ τοὺς ὁποίους μόλις ἠμπόρεσε νὰ ἐξέλθῃ δὲν ἠξεύρω διὰ τίνος ὑπεκφυγῆς καὶ διὰ τίνος ὑποβολέως, ἤθελεν ἀναγνωρίσει ὅτι δὲν προσβάλλεται ἡ ἀξιοπρέπεια τοῦ Σώματος, ὅταν τινὲς βουλευταὶ ὁμολογοῦσιν ὅτι δὲν ἔλαβον καιρὸν νὰ μελετήσωσι ζήτημα, τὸ ὁποῖον παρουσιάζει τόσας δυσκολίας. Τοσούτῳ δὲ μᾶλλον εὑρισκόμεθα εἰς τὴν ἀμηχανίαν ταύτην, καθόσον δὲν συνοδεύεται τοὐλάχιστον τὸ νομοσχέδιον ὑπὸ μιᾶς αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως, εἰς τὴν ὁποίαν νὰ ἐκτίθενται οἱ λόγοι οἱ ὑπαγορεύοντες τὰς προτεινομένας τροποποιήσεις εἰς τὸν ὑπάρχοντα νόμον. Ἀλλ’ ἔχω καὶ ἄλλην ἀπόδειξιν οὐσιαπτικωτέραν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐμελέτησε προσηκόντως τὸ νομοσχέδιον, καὶ ὅτι αὐτὴ μᾶλλον ἔχει ἀνάγκην τῆς ἀναβολῆς....

§54ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Μὴ τὸ λέγετε αὐτό.

§55ΜΙΛΗΣΗΣ. Μὴ ταράττεσθε, κύριε ὑπουργὲ, διερμηνεύω τὴν ἐδικήν μου γνώμην, ὄχι τὴν ἰδικήν σας. Σεῖς φρονεῖτε, ὅτι δὲν ἀφήκατε τίποτε ἀτελὲς, ἀλλ’ ἐγὼ ἔχω ἐναντίαν γνώμην, καὶ ἰδοὺ σᾶς φέρω ἀμέσως τὴν ἀπόδειξιν. Ἐλησμονήσατε τὴν ἰδικήν μου ἐπαρχίαν καὶ τόσας ἄλλας, αἱ ὁποῖαι εὑρίσκονται εἰς τὴν αὐτὴν θέσιν. Ὑποθέτω, ὅτι καὶ ἡ ἰδική μου ἐπαρχία ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἀπαιτήσῃ παρ’ ὑμῶν ἴσην μέριμναν περὶ τῶν συμφερόντων της, ἀφοῦ δὲν ἐξαιρεῖται ἀπὸ τὰς ὑποχρεώσεις, εἰς τὰς ὁποίας ὑποβάλλονται καὶ αἱ λοιπαὶ ἐπαρχίαι, περὶ τῶν ὁποίων προνοεῖτε. Ἀλλὰ σεῖς τὴν ἐλησμονήσατε, σεῖς τὴν ἀδικεῖτε. Ὅταν δὲ, κύριε ὑπουργὲ, ἀδικεῖτε τὴν ἐπαρχίαν μου καὶ τὰς ἄλλας, αἱ ὁποῖαι εὑρίσκονται εἰς τὴν αὐτὴν θέσιν μὲ αὐτὴν, πρέπει νὰ παραδεχθῆτε ὅτι δὲν ἐμελετήσατε καλῶς τὸ ζήτημα· διότι ἂν εἴπητε ὅτι τὸ ἐμελετήσατε καλῶς, τότε θὰ ἀναγκασθῆτε νὰ παραδεχθῆτε ὅτι ἐν γνώσει ἐπράξατε τὴν ἀδικίαν. Ποία δὲ εἶναι ἡ ἀδικία, κύριοι; Ἀκούσατε. Κατὰ τὸν ὑπάρχοντα νόμον......

§56ΤΙΝΕΣ. Αὐτὰ εἶναι τῆς οὐσίας.

§57ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἡ οὐσία συνδέεται μὲ τὸ ζήτημα τῆς ἀναβολῆς. Κατὰ τὸν ὑπάρχοντα νόμον, ἡμεῖς ἔχομεν ἤδη συναγμένα χρήματα, ἅτινα θὰ χρησιμεύσωσιν εἰς κατασκευὴν ἐπαρχιακῆς ὁδοῦ, ἥτις μάλιστα εἶναι ἤδη ἀποφασισμένη καὶ κεχαραγμένη. Τί δὲ πράττει ἡ Κυβέρνησις διὰ τοῦ νέου νόμου, τὸν ὁποῖον παριστάνει ὡς ἐντελέστατα μεμελετημένον; ἐπιβάλλει εἰς ἡμᾶς τὴν ὑποχρέωσιν νὰ πληρώσωμεν διπλασίους φόρους διὰ τὴν ὁδοποιΐαν, καὶ θὰ τοὺς πληρώσωμεν. Ἀλλ’ εἰς ἀντάλλαγμα τί θὰ λάβωμεν; Θὰ μᾶς ἀφαιρέσουν τὰ χρήματα τῆς ἐπαρχιακῆς ὁδοποιΐας, καὶ αὐτὰ ἀκόμη, τὰ ὁποῖα ἔχομεν ἕτοιμα, καὶ θὰ τὰ διαθέσουν εἰς κατασκευὴν ἐθνικῶν ὁδῶν, ἐκ τῶν ὁποίων οὐδεμία θὰ διέλθῃ διὰ τῆς Ἑρμιονίδος· ὥστε ἡμεῖς, καίτοι ὑποχρεούμενοι νὰ διπλασιάσωμεν τοὺς φόρους τῆς ὁδοποιΐας, θὰ χάσωμεν ὅ,τι ἔχομεν, καὶ θὰ περιμείνωμεν δύω, τρία ἔτη, διὰ νὰ κατασκευάσωμεν ἀναλόγως χιλιόμετρά τινα ἐπαρχιακῆς ὁδοῦ, καὶ ἄλλα τρία ἔτη διὰ νὰ κατασκευάσωμεν ἓν ἢ δύω χιλιόμετρα δημοτικῶν ὁδῶν. Εἶναι αὐτὴ δικαιοσύνη; Δὲν θέλετε νὰ πράξητε τίποτε καὶ ὑπὲρ ἡμῶν, τοὐλάχιστον μὴ λαμβάνετε τὰ χρήματα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἰδικά μας· μὴ μᾶς ὑποχρεώνετε νὰ πληρόνωμεν φόρους καὶ αἰωνίους φόρους, διὰ νὰ κατασκευάσητε σιδηρόδρομον διερχόμενον διὰ Μεσολογγίου καὶ καταλήγοντα εἰς Βόνιτσαν. Κύριε πρόεδρε, πληρόνομεν φόρους διὰ νὰ προσεγγίζουν τὰ ἀτμόπλοια τῆς Ἑλλ. Ἑταιρίας πανταχοῦ τοῦ Κράτους, καὶ δὲν εὑρέθη μία Κυβέρνησις νὰ μεριμνήσῃ ὅπως προσεγγίζωσι καὶ εἰς τὴν ἐπαρχίαν Ἑρμιονίδος. Πληρόνωμεν φόρους, καὶ προθύμως τοὺς πληρόνωμεν, ἀλλὰ τί ἐξ αὐτῶν ἀπολαμβάνωμεν; Καὶ αὐτὰ τὰ χρήματα, τὰ ὁποῖα ἔχομεν, τὰ λαμβάνουν, διὰ νὰ θεραπεύσωσιν ἄλλας ἀνάγκας. Καὶ πῶς; ἡ ἐπαρχία μας λοιπὸν εἶναι καταδεδικασμένη νὰ μὴ μεταλαμβάνῃ παντελῶς τῶν ἀγαθῶν τῆς διοικήσεως; Οὐδεὶς τῶν ὑπουργῶν ὀφείλει νὰ λαμβάνῃ πρόνοιαν καὶ περὶ αὐτῆς; Μᾶς λέγουν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πεισθῇ ὁ κ. Μίλησης νὰ φέρῃ ὑπὲρ ψῆφον, διότι δὲν θὰ διέλθουν οἱ δρόμοι διὰ τῆς ἐπαρχίας του. Βεβαιότατα. Ἕκαστος φροντίζει ἐδῶ ἰδίως διὰ τὴν ἐπαρχίαν του. Καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔχει νομοσχέδιον περὶ κατασκευῆς πακτωτηρίου ἐν Σύρῳ, τοῦ ὁποίου σπεύδει τὴν ἐπιψήφισιν. Μήπως δὲν εἶναι διὰ τοῦτο ἐπαινετός; Τί παρεκάλεσα τὸν κ. πρωθυπουργὸν πρὶν ἀρχίσῃ ἡ συζήτησις; Τῷ εἶπον, «κύριε πρόεδρε, ὁ χαρακτὴρ τῶν νόμων ὁ κύριος, ὁ οὐσιώδης, δέον νὰ ᾖναι ἡ δικαιοσύνη· ἀλλ’ ὁ νόμος σας δὲν εἶναι δίκαιος διὰ τὴν ἐπαρχίαν Ἑρμιονίδος, καθὼς δι’ ἄλλας τινάς· ἐπιτρέψατε λοιπὸν κατ’ ἐξαίρεσιν ἐντὸς τῶν πρώτων δύω ἐτῶν τὰ χρήματα τοῦ ταμείου τῆς ἐπαρχιακῆς ὁδοποιΐας τά τε ὑπάρχοντα καὶ τὰ συλλεχθησόμενα νὰ διατεθῶσιν ἐν αὐτῇ εἰς κατασκευὴν ἐπαρχιακῶν ὁδῶν, ἀφοῦ δὲν θὰ διέλθῃ δι’ αὐτῆς ἐθνική τις ὁδός.» Ὁ κ. πρωθυπουργὸς μοὶ ἀπήντησεν, ὅτι χαλᾷ ἡ οἰκονομία τοῦ νομοσχεδίου! Πρέπει λοιπὸν νὰ σιωπήσωμεν, νὰ ὑποστῶμεν ἀγογγύστως τοιαύτην ἀδικίαν, διὰ νὰ μὴ χαλάσωμεν τὴν οἰκονομίαν τοῦ νομοσχεδίου! Ταῦτα πάντα ἐθεώρησα καθῆκόν μου νὰ παραστήσω εἰς τὴν Βουλὴν, διὰ νὰ ἀποδείξω ὅτι ἀνάγκη νὰ μελετηθῇ ὡριμώτερον τὸ νομοσχέδιον. Οὔτε βλέπω ποία ζημία θὰ προέλθῃ, ἂν ἀναβάλωμεν τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου. Αἱ προπαρασκευαί, τὰς ὁποίας ἀντέταξεν ὁ κ. πρωθυπουργὸς, ἠμποροῦν πολὺ καλὰ νὰ γείνουν, διότι οὐδεὶς φαντάζεται νὰ ᾖναι ἐναντίος τῆς ἀρχῆς. Ἡ Βουλὴ θὰ δεχθῇ τὸ νομοσχέδιον, ἀλλ’ ἀφοῦ ἐπέλθουν αἱ τροποποιήσεις, τὰς ὁποίας ὑπαγορεύει ἡ δικαιοσύνη.

§58ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχει ἀπόφασις τῆς Βουλῆς πρὸ ἑνὸς μηνὸς τῇ προτάσει τοῦ βουλευτοῦ Ἄργους, νομίζω μάλιστα ὅτι διὰ ψηφοφορίας ἔγεινε, νὰ ἔλθῃ αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον μετὰ τὸν προϋπολογισμόν, καὶ μάλιστα ἡ πλευρὰ αὕτη (δικνύει τὴν δεξιάν) ἀντέστη νὰ προταχθῇ τοῦ προϋπολογισμοῦ, καὶ σήμερον λέγουν ὅτι δὲν τὸ ἐμελέτησαν!

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν ἂν παραδέχεται τὴν ἀναβολήν. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν περὶ ἀναβολῆς παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἀπεῤῥίφθη. «Ἄρθρον 1· (τὸ ἀναγινώσκει). Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§60ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 2· (τὸ ἀναγινώσκει).

§62ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἀντὶ νομοὺς νὰ τεθῇ νήσους.

§63ΖΩΧΙΟΣ. Ἐν τοῖς νήσοις τῆς Ἑπτανήσου, κατὰ νήσους δηλαδὴ νὰ ᾖναι καὶ ὄχι κατὰ νομούς.

§64ΒΑΣΙΛΑΚΗΣ. Εἶναι ἓν σύμπλεγμα, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ κάθε νῆσον.

§65ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἔπειτα κάθε νῆσος καὶ ἡ πλέον μικρὰ ἀποτελεῖ ἐπαρχίαν.

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐν ταῖς νήσοις τῆς Ἑπτανήσου λοιπόν;

§67ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§68Ν. ΣΟΥΤΣΟΣ. Γνωρίζετε ὅτι ὑπάρχουν νῆσοι, αἱ ὁποῖαι ἔχουν μίαν πόλιν ἢ κωμόπολιν κειμένην εἰς τὴν παραλίαν· ἐκεῖ δὲν δύνανται νὰ γείνουν οὔτε ἐπαρχιακαὶ οὔτε δημοτικαὶ ὁδοί, καὶ ἐντούτοις πληρόνουν διὰ τὴν κατασκευὴν τοιούτων ὁδῶν· λοιπὸν δὲν ζητοῦνται οὔτε χρήματα οὔτε τίποτε, ἀλλὰ αὐτὰ τὰ χρήματα, τὰ ὁποῖα εἰσπράττουν, νὰ χρησιμεύουν διὰ τὴν βελτίωσιν τῆς πόλεώς των καὶ τῆς παραλίας των. Ποτὲ δὲν θὰ κάμουν δρόμον, διότι ὁ νόμος δὲν τοὺς ἐπιτρέπει. Ἀκούσατε τὴν τροπολογίαν (τὴν ἀναγινώσκει).

§69ΤΙΝΕΣ. Πόσοι εἶναι αἱ νῆσοι;

§70ΣΟΥΤΣΟΣ. Εἶναι μικραὶ αἱ νῆσοι 5 ἢ 6. Ὁ κύριος πρωθυπουργὸς εἶχε παραδεχθῆ τὴν πρότασιν ταύτην, ὅταν τὴν ὑπέβαλον εἰς ἄλλην συνεδρίασιν, πιστεύω ὅτι δὲν ἔχει καὶ τώρα ἀντίῤῥησιν.

§71ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Διαταράττετε τὰς βάσεις τοῦ νομοσχεδίου ἐκ βάθρων. Ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν σας νὰ μὲ εἰπῆτε, οἱ κάτοικοι τῆς ἐπαρχίας μου ἢ τῆς Γορτυνίας τί ἔχουν νὰ ὠφεληθοῦν ἀπὸ τὰ ἀτμόπλοια, ἀπὸ τὰ ὁποῖα ὠφελοῦνται αἱ ἐπαρχίαι Σας; (θόρυβος) Ὅταν ἀρχίσωμεν αὐτὰς τὰς ἐξαιρέσεις, τότε θὰ εἰπῇ ὁ δῆμος Ἐλέας τῆς ἐπαρχίας Ἄργους, πρέπει νὰ ᾖμαι ἐλεύθερος ἀπὸ αὐτοὺς τοὺς φόρους, καὶ μόνον ὅταν ὁ δρόμος διέλθῃ ἀπ’ ἐδῶ νὰ πληρόνω φόρους· διὰ τὰς νήσους πληρόνωμεν φόρον εἰς τὴν ἀτμοπλοϊκὴν ἑταιρίαν. Ἅμα δεχθῇ ἡ Βουλὴ τὴν ἐλαχίστην ἐξαίρεσιν ἀπὸ τὰς διατάξεις ὅπου ἔχει ὁ νόμος αὐτός, τότε ἐπιφυλαττόμεθα νὰ ζητήσωμεν νὰ ἐξαιρεθοῦν τοῦ φόρου ὅλα ἐκεῖνα τὰ μέρη, διὰ τῶν ὁποίων δὲν θὰ διέλθουν οἱ ὁδοί.

§72ΒΑΛΕΤΤΑΣ. Κύριοι βουλευταί, δὲν πρόκειται ποσῶς περὶ ἐξαιρέσεως, πρόκειται μόνον πῶς νὰ κατασκευάσωμεν τὸν νόμον ἴσον πρὸς ἅπαντας· ἡ ἰσότης δὲ τότε μόνον εἶναι ἀληθής, ὅταν αἱ ὠφέλειαι ᾖναι ἴσαι πρὸς ἅπαντας. Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Ἄργους προέβη εἰς τοσοῦτον ὥστε νὰ εἴπῃ ὅτι ὠφελοῦνται οἱ νῆσοι, διότι προσεγγίζουν εἰς πολλὰς νήσους ἀτμόπλοια· ἀλλὰ, κύριε Δανόπουλε, δὲν ὠφελεῖσθε σεῖς ἀπὸ τὰς προσεγγίσεις τῶν ἀτμοπλοίων εἰς Ναύπλιον; Δὲν ὠφελεῖσθε ἀπὸ τοὺς σιδηροδρόμους, διὰ τοὺς ὁποίους θὰ πληρώσωμεν καὶ ἡμεῖς; ὠφελοῦνται αἱ ἐπαρχίαι τῆς Στερεᾶς ἀπὸ ἐθνικὰς, ἀπὸ ἐπαρχιακὰς, ἀπὸ δημοτικὰς ὁδοὺς, ἀπὸ τὴν ἀκτοπλοΐαν, ἀπὸ τοὺς σιδηροδρόμους, ἡμεῖς δὲν ὠφελούμεθα οὔτε ἀπὸ ἐθνικὰς, οὔτε ἀπὸ ἐπαρχιακὰς, οὔτε ἀπὸ δημοτικὰς ὁδοὺς, οὔτε ἀπὸ τὰ ἀτμόπλοια. Ἐννοεῖτε λοιπὸν τὴν ἰσότητα αὐτὴν, νὰ πληρόνωμεν χωρὶς νὰ ὠφελούμεθα; Ἡ συγκοινωνία δι’ αὐτὰ τὰ μέρη μας εἶναι νὰ κατορθώσωμεν νὰ ἔχωμεν ὁδοὺς ἀπὸ τῆς πόλεως εἰς τὴν παραλίαν. Ἅμα λοιπὸν δὲν ἠμποροῦμεν νὰ κατασκευάσωμεν τοιαύτας ὁδοὺς, νὰ διορθώσωμεν τὴν παραλίαν αὐτὴν, τί συγκοινωνίαν θὰ ἔχωμεν; Ἀκούσατε καλὰ τὴν τροπολογίαν διὰ νὰ ἰδῆτε ὅτι δὲν καθιεροῦται κἀμμία ἐξαίρεσις (τὴν ἀναγινώσκει).

§73ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Σᾶς ἐρωτῶ, αἱ ὁδοὶ, αἱ ὁποῖαι ἑνόνουν τὴν πρωτεύουσαν τοῦ δήμου μὲ τὰ διάφορα χωρία τοῦ δήμου τούτου, πῶς ὀνομάζονται;

§74ΒΑΛΕΤΤΑΣ. Μὰ πρόκειται περὶ νήσων, αἱ ὁποῖαι ἔχουν ἓν χωρίον μόνον (διάλλογοι).

§75ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Κατ’ οὐσίαν παρατηρῶ, ὅτι ὑπάρχει κἄποιον δίκαιον· ὑπάρχουν περιστάσεις, αἱ ὁποῖαι δὲν παρουσιάζονται εἰς τὰς ἄλλας ἐπαρχίας τοῦ Κράτους. Ἀλλ’ αὐτὰς τὰς ὁδοὺς δυνάμεθα νὰ τὰς ὑπαγάγωμεν εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν δημοτικῶν ὁδῶν.

§76ΒΑΛΕΤΤΑΣ. Τότε εἴμεθα σύμφωνοι (διάλογοι θορυβώδεις).

§77ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἂς γείνῃ οὕτω πως, κύριε πρόεδρε· αἱ εἰς τὰς τοιαύτας νήσους ἀνήκουσαι ὁδοὶ ὑπάγονται εἰς τὰς δημοτικάς.

§78ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου ἔχω παρατήρησιν. Κατὰ τὴν ἰδέαν μου, κύριε πρόεδρε, ἡ εἰδικὴ διάταξις περὶ τῶν ὁδῶν τῆς Ἑπτανήσου ἀντίκειται εἰς τὴν βάσιν τοῦ νομοσχεδίου. Ἡ βάσις τοῦ νομοσχεδίου εἶναι ὅτι οἱ ὅλοι πολῖται Ἕλληνες, ἀναλόγως τῶν φόρων, τοὺς ὁποίους πληρόνουν, θέλουν ὑποστῆ μίαν φορολογίαν διὰ νὰ κατασκευάσουν πρῶτον ἐθνικὰς ὁδοὺς, κατόπιν ἐπαρχιακὰς καὶ ἀκολούθως δημοτικάς. Καὶ οἱ κάτοικοι τῆς Ἑπτανήσου εἶναι πολῖται Ἕλληνες καὶ πρέπει νὰ πληρόνουν, ἀναλόγως τῶν φόρων των, τὴν ἀναλογίαν των εἰς τὸ γενικὸν ταμεῖον. Ἠμπορεῖ τις νὰ εἴπῃ ὅτι δὲν δύνανται νὰ μεθέξουν τῆς κατασκευῆς τῶν ἐθνικῶν ὁδῶν, διότι δὲν ἔχουν τοιαύτας ὅλαι αἱ νῆσοι, ἀλλ’ ἔχουν αἱ νῆσοι Κερκύρας, Κεφαλληνίας καὶ Ζακύνθου. Εἰς τὴν κατηγορίαν αὐτὴν ὑπάγεται καὶ ὁ νομὸς τῶν Κυκλάδων, καὶ ὅμως διὰ τὸν νομὸν τοῦτον δὲν γίνεται ἐξαίρεσις· ἐνῷ καὶ εἰς αὐτὸν δὲν θέλουν κατασκευασθῆ ἐθνικαὶ ὁδοὶ, καὶ ὅμως οἱ κάτοικοι τοῦ νομοῦ τῶν Κυκλάδων θὰ ἐξακολουθοῦν νὰ πληρόνουν καὶ τοὺς προσθέτους φόρους τὰ δύω πρῶτα ἔτη· διατί λοιπὸν ἐγένετο ἐξαίρεσις διὰ τὴν Ἑπτάνησον; Ἄλλως τε, κύριε πρόεδρε, παραδεχόμενοι τοιαύτην διάταξιν διὰ τὴν Ἑπτάνησον, καταστρέφομεν τὴν βάσιν τοῦ νομοσχεδίου καὶ ὑποστηρίζομεν τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ἐπρότεινα καὶ τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις ἐπολέμησε.

§79ΛΟΥΝΤΖΗΣ. Ἡ ἐπεξήγησις, ἡ ὁποία ἐζητήθη μεταξὺ τῶν νήσων καὶ τῶν νομῶν ἐγένετο χάριν τῶν Κυθήρων. Ὡς γνωστὸν, τὰ Κύθηρα δὲν ὑπάγονται εἰς οὐδένα τῶν νομῶν τῆς Ἑπτανήσου, ἀλλ’ εἰς τὸν τῆς Λακωνίας· παραδέχθημεν δὲ ἐν ἀρχῇ τὸν χωρισμὸν τῆς Ἑπτανήσου· ὡς πρὸς τὰ τῆς ὁδοποιΐας, δὲν εἶναι πρέπον νὰ θεωρηθῶσι τὰ Κύθηρα ἀπόκληρα, ἀλλὰ δίκαιον νὰ συμμετάσχωσι καὶ αὐτὰ τῶν αὐτῶν πλεονεκτημάτων ὡς αἱ λοιπαὶ νῆσοι. Χάριν, κύριοι, τῆς ὁδοποιΐας ἐν Ἑπτανήσῳ ἐδαπανήθησαν ποσὰ οὐχὶ εὐκαταφρόνητα, αἱ ὁδοὶ δὲ τῆς Ἑπτανήσου εἶναι τὸ καύχημα τῆς ἀγγλικῆς προστασίας· ὁσάκις οἱ Ἄγγλοι ἐπεσκέπτοντο τὴν Ἑλλάδα, δὲν ἔλλειπον νὰ παραβάλλωσι τὴν ὑλικὴν κατάστασιν τοῦ τότε Βασιλείου πρὸς τὴν Ἑπτάνησον, ἐγκαυχόμενοι δὲ ἔφερον ἀείποτε ὡς παράδειγμα τῆς βελτιώσεως ἡμῶν αὐτὰς τὰς ὁδοὺς τῆς Ἑπτανήσου, καὶ ὅμως αἱ ὁδοὶ αὐταὶ κατεσκευάσθησαν οὐχὶ δι’ ἀγγλικῶν χρημάτων, ὡς ἐπίσης καὶ τὸ πλεῖστον μέρος τῶν ἑπτανησιακῶν φρουρίων, ἀλλὰ διὰ χρημάτων ἑπτανησιακῶν. Σήμερον ὅμως τὸ λέγω μετὰ λύπης μου, ἡ κατάστασις τῶν ὁδῶν τῆς Ἑπτανήσου εἶναι ἐλεεινή.

§80ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΣ. Ἀξιοθρήνητος.

§81ΛΟΥΝΤΖΗΣ. Ὑπάρχουσιν ὁδοί, αἱ ὁποῖαι ἐκόστισαν χιλιάδες λιρῶν στερλινῶν· ἐπ’ αὐτῶν δὲ τῶν ὁδῶν ἀπὸ τῆς στιγμῆς τῆς ἑνώσεως μέχρι σήμερον οὐδὲ ἓν χαλίκι ἔπεσεν. Αὐτὴ δὲ ἡ κατάστασις οὐ μόνον παραβλάπτει τὴν εὐημερείαν τῶν νήσων ὡς παρεμποδίζουσα τὰ μέσα τῆς συγκοινωνίας, ἀλλὰ καὶ προσβάλλει καὶ αὐτὴν τὴν ἐθνικὴν ἡμῶν φιλοτιμίαν· διότι εἶναι αἶσχος νὰ εὑρίσκωνται αἱ ἐπαρχίαι τῶν νήσων εἰς αὐτὴν τὴν κατάστασιν, αὐτὴ δὲ νὰ ἀποδίδεται ὑπὸ τῶν ξένων εἰς τὴν προσάρτησιν τῆς Ἑπτανήσου μετὰ τῆς Ἑλλάδος. Ἡ διάκρισις, ἣν κάμνει τὸ νομοσχέδιον, εἶναι ὀρθὴ καὶ δικαία. Ἀφίνων, κύριοι, τὰς λοιπὰς νήσους, περιορίζομαι εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου καὶ λαμβάνω ὡς παράδειγμα τὴν Ζάκυνθον. Αὐτὴ συνεισφέρει εἰς τὸ ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας ἀπὸ 50–70 χιλιάδες δραχμὰς κατ’ ἔτος· ἂν λάβετε ὅμως ὑπ’ ὄψιν σας τὸν κατ’ ἔτος δημοσιευόμενον ἀπολογισμὸν τοῦ ταμείου τῆς ὁδοποιΐας, θὰ ἰδῆτε εἰς ἓν ἔτος ὅτι δὲν ἐδαπανήθησαν διὰ τὴν Ζάκυνθον οὔτε 100 δραχμαί.

§82ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ εἰς τὴν Τριφυλίαν ἐπίσης.

§83ΛΟΥΝΤΖΗΣ. Ἐγώ, κ. Σωτηρόπουλε, ὡς βουλευτὴς καὶ ἀντιπροσωπεύων ὅλον τὸ Κράτος καὶ οὐχὶ μόνον τὴν ἐπαρχίαν μου, οὐδεμίαν ἔχω νὰ κάμω ἀντίῤῥησιν, ὁσάκις θὰ πρόκηται καὶ περὶ τῶν ὁδῶν τῆς Τριφυλίας· ἐκ τῆς παρατηρήσεως δὲ τοῦ ἀξιοτίμου φίλου μου κ. Σωτηροπούλου, λαμβάνω ἀφορμὴν νὰ εἴπω, ὅτι ὁσάκις οἱ Ἑπτανήσιοι, καὶ συγχωρήσατέ με διὰ τὴν διάκρισιν, διότι πρόκειται μόνον περὶ τῆς ἐν τῷ νομοσχεδίῳ διακρίσεως, ὁσάκις, λέγω, οἱ Ἑπτανήσιοι παραπονούμεθα περὶ τῆς ἀθλίας καταστάσεως τῶν ὁδῶν μας, στερεωτύπως οἱ πάντες μᾶς ἀπαντῶσι, καὶ ἔχετε παράπονα διὰ τὰς ὁδούς σας; καὶ δὲν βλέπετε εἰς ποίαν κατάστασιν εὑρίσκεται ἡ λοιπὴ Ἑλλάς; δὲν βλέπετε, ὅτι διὰ νὰ μεταβῇ τις ἀπὸ ἓν χωρίον εἰς ἄλλο κινδυνεύει νὰ πνιγῇ; Ἀλλὰ τίς μεταξὺ ἡμῶν ὁ στέργων τοιαύτην κατάστασιν. Ὅταν ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Εὐρυτανίας, ὁμιλῶν περὶ τῆς ἐπαρχίας του ἐν ἄλλῃ συνεδριάσει, τόσον εὐγλώττως περιέγραψε τὴν μετάβασίν του ἐπί τινος ποταμοῦ, εἶπον ἀπὸ τῆς θέσεώς μου ὅτι εἶναι αἶσχος εἰς τὴν Ἑλλάδα νὰ ὑπάρχῃ ἐν 19ῳ αἰῶνι ἐν τῷ μέσῳ τῆς πεπολιτισμένης Εὐρώπης Κράτος, εἰς τὸ ὁποῖον διὰ νὰ διέλθῃ τις ἕνα ποταμόν, ἀναγκάζεται νὰ ἐξομολογηθῇ καὶ νὰ μεταλάβῃ. Ἂς προτείνῃ ἡ Κυβέρνησις οἱαδήποτε μέτρα θέλει πρὸς βελτίωσιν τῆς καταστάσεως αὐτῆς· ἐγὼ δὲ ὡς βουλευτὴς οὐδεμίαν ἔχω ἀντιλογίαν. Ἡ παντελὴς ὅμως ἔλλειψις ὁδῶν ἐν τῷ λοιπῷ Βασιλείῳ ἢ ἡ κακὴ αὐτῶν κατάστασις δὲν εἶναι, νομίζω, ἀποχρῶσα δικαιολόγησις, ὅτι πρέπει καὶ αἱ ὁδοὶ τῆς Ἑπτανήσου νὰ μένουν εἰς τὴν αὐτὴν ἐλεεινὴν κατάστασιν ὅπως καθ’ ὅλα ἀφομοιωθῶσιν. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι θὰ ἱκανοποιήσετε τὰ δικαιότατα παράπονα τῶν Ἑπτανησίων, παραδεχόμενοι τὴν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἀρχὴν τοῦ χωρισμοῦ. Ὁδηγούμενοι ἐκ τῆς πείρας, λάβετε ὡς βάσιν θεσμόν, ὁ ὁποῖος τὰ βέλτιστα παρήγαγεν ἀποτελέσματα, ἐννοῶ τὸ ἐκ τῶν λιμενικῶν εἰσπράξεων ἀποτελούμενον λιμενικὸν ταμεῖον· ὁ θεσμὸς οὗτος ἔφερε λαμπρὰ ἀποτελέσματα χάρις εἰς τὸν χωρισμὸν τῶν λιμενικῶν ταμείων. Σήμερον εἰς τὴν Ἑπτάνησον καὶ μάλιστα εἰς τὰς ἐπαρχίας Κέρκυραν, Κεφαλληνίαν καὶ Ζάκυνθον κατεσκευάσθησαν καὶ ὁλονὲν κατασκευάζονται λιμενικὰ ἔργα, μεγίστην περιποιοῦντα τιμὴν εἰς τοὺς μηχανικούς μας, τὰ ὁποῖα δικαίως φέρονται εἰς ἀντίῤῥησιν τῶν ὅσων ἡ προστασία ἐκαυχήθη, διότι τὰ ἔργα ταῦτα καί τοι πρωτίστης ἀνάγκης, οὐχ ἧττον δὲν ἐγένοντο ἐπὶ προστασίας· μικρὸν δὲ ἔτι καὶ ἡ ὑλικὴ τῆς Ἑπτανήσου κατάστασις θὰ εὑρίσκεται εἰς κρείττωνα θέσιν ἢ ἐπὶ προστασίας. Ἐὰν λοιπὸν παραδεχθῶμεν νὰ ληφθῇ ὡς βάσις ὡς πρὸς τὰ τῆς ὁδοποιΐας ὁ θεσμὸς τῶν λιμενικῶν ταμείων τὰ δὲ εἰσοδήματα ἑκάστης νήσου νὰ μένωσιν εἰς τὰς ἀνάγκας αὐτῆς, καὶ αἱ ὁδοὶ ἑκάστης νήσου θέλουν βελτιωθῇ καὶ αἱ κατὰ καιροὺς Κυβερνήσεις θέλουν ἀπαλλαχθῆ αὐτῶν τῶν αἰωνίων μεμψιμοιριῶν τῶν βουλευτῶν τῆς Ἑπτανήσου διὰ τὴν κατάστασιν τῶν ὁδῶν. Ἐπαναλέγω δὲ ὅτι καὶ αὐτὴ ἡ ἐθνικὴ φιλοτιμία μας ἀπαιτεῖ νὰ τεθῶσιν αἱ ὁδοὶ εἰς καλὴν κατάστασιν ὅπως παύσωσι τὰ δίκαια ἡμῶν παράπονα. Ἐνθυμοῦμαι μετὰ λύπης μου, ὅτι ἐπὶ τῆς ἐπαναστάσεως τῆς Κρήτης εἰς τὸν τότε ἐν Πετρουπόλει πρέσβυν τῆς Ἑλλάδος μακαρίτην Μεταξᾶν, συνηγοροῦντα ὑπὲρ τῆς ἀτυχοῦς ἐκείνης νήσου, ἐῤῥέθη ὅτι οὐδὲν εἴχομεν δικαίωμα νὰ ζητῶμεν τὴν προσάρτησιν τῆς Κρήτης, διότι ἰδοὺ, προσέθετεν, ἐλάβατε τὴν Ἑπτάνησον καὶ ἰδοὺ εἰς ὁποίαν κατάστασιν ἐφέρατε αὐτήν. Ὅταν δὲ ταῦτα πρὸς τὸν πρέσβυν μας ἔλεγον, βεβαίως θὰ ἠννόουν τὴν ὑλικὴν τῆς Ἑπτανήσου κατάστασιν, διότι εἶμαι ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι μετὰ πεποιθήσεως φρονοῦν, ὅτι ἀνεξαρτήτως τῆς ἐθνικῆς ἰδέας ὑπὸ ἠθικὴν ἔποψιν ἡ Ἑπτάνησος ἐκ τῆς ἑνώσεως τὰ μέγιστα ὠφελήθη. Αὐτὴν λοιπὸν τὴν ὑλικὴν κατάστασιν, ἥτις δὲν καταδεικνύεται εἰμὴ διὰ τῆς καταστάσεως τῶν ὁδῶν, καὶ εἶναι ὁρατὴ εἰς τὸν ἐπισκεπτόμενον ξένον, ὀφείλομεν, κύριοι, κατὰ καθῆκον νὰ βελτιώσωμεν ὅπως τοὺς κατηγόρους ἡμῶν φιμώσωμεν. Ἡμεῖς, κύριοι, προνόμια δὲν ζητοῦμεν, ἀλλὰ μόνον ἀπόδοσιν δικαιοσύνης, καὶ ταύτην οὐχὶ χάριν ἡμῶν καὶ μόνον, ἀλλὰ χάριν τοῦ ἔθνους ὅλου.

§84ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν νομίζω, ὅτι ἡ παρατήρησις τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ εἶναι ὀρθή· ἀλλὰ πρὸ τούτου ὀφείλω νὰ κάμω μίαν παρατήρησιν πρὸς τὸν κ. Λούντζην, ὡς καὶ εἰς τοὺς λοιποὺς συναδέλφους, οἱ ὁποῖοι φρονοῦν ὅτι δὲν ἔγεινε τίποτε διὰ τὴν ὁδοποιΐαν ἐν Ἑπτανήσῳ. Καὶ ὅτι μὲν ἡ ὁδοποιΐα ἐν Ἑπτανήσῳ δὲν εἶναι εἰς καλὴν κατάστασιν, αὐτὸ εἶναι βέβαιον· ἀλλὰ δὲν εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ὅταν ἐγένετο ἡ ἕνωσις ἡ ὁδοποιΐα τῆς Ἑπτανήσου ἦτον εἰς καλὴν κατάστασιν. Ἐγένοντο ἄπειροι δαπάναι ἐκ τῶν ἱδρώτων τοῦ Ἑπτανησιακοῦ λαοῦ, καὶ ἐγένοντο ἄριστοι ὁδοί· ἀλλὰ κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη εἶχον παραμεληθῆ· ἡ δὲ κατάστασις τῶν ὁδῶν τῆς Ἑπτανήσου ἦτον ἐλεεινή. Θὰ σᾶς εἴπω τὰς δαπάνας, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο εἰς ὅλον τὸ Κράτος, πρῶτον πρὸς συντήρησιν τῶν ἐθνικῶν ὁδῶν καὶ δεύτερον τῶν ἐπαρχιακῶν, καὶ ἐκεῖ θὰ ἰδῆτε τὴν σύγκρισιν μεταξὺ Ἑπτανήσου καὶ λοιποῦ Βασιλείου. Ἀπὸ τῆς 1 Ἰουλίου 1867, ὁπότε ἤρχισεν ἐφαρμοζόμενος ὁ νόμος, μέχρι τέλους 10βρίου 1871, ἐκ τοῦ ταμείου τῆς ὁδοποιΐας πρὸς συντήρησιν ἐθνικῶν ὁδῶν ἐδαπανήθησαν τὰ ἑξῆς· διὰ μὲν τὰς ὁδοὺς τῆς πρώην Ἑλλάδος δραχμαὶ 855,253, διὰ δὲ τὴν συντήρησιν τῶν ὁδῶν τῆς Ἑπτανήσου 142,210. Δεύτερον· ἔξοδα γενόμενα πρὸς συντήρησιν ἐπαρχιακῶν ὁδῶν διὰ μὲν τὰς ὁδοὺς τῆς πρώην Ἑλλάδος 98,551, εἰς δὲ τὴν Ἑπτάνησον 232,772. Πόσαι κατεσκευάσθησαν ἐθνικαί ὁδοί; (ὁ πίναξ δὲν εἶναι ἀκόμη πλήρης)· ἐδαπανήθησαν, ἀπὸ τῆς 1 Ἰουλίου 1867 μέχρι τέλους 10βρίου 1871, 1,138,672. Εἰς τὴν Ἑπτάνησον δὲν ἐδαπανήθη τίποτε. Ἀπὸ τοῦ 1869– 1871 ἐδαπανήθησαν διὰ μὲν τὰς ἐπαρχιακὰς ὁδοὺς 207,861, διὰ δημοτικὰς 38,756, καὶ ἐνταῦθα ἡ Ἑπτάνησος δὲν συμπεριλαμβάνεται. Αὐτὸς εἶναι ὁ συγκριτικὸς ὅρος ἐπὶ τῆς ὁδοποιΐας δι’ ὅλας τὰς κατασκευασθείσας ἐθνικὰς, ἐπαρχιακὰς καὶ δημοτικὰς ὁδούς· καθὼς καὶ διὰ τὴν συντήρησιν τῶν αὐτῶν. Τώρα θέλω συζητήσει τὴν πρότασιν τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Τριφυλλίας, ἣν ἀπ’ ἀρχῆς κατέκρινα· διότι νομίζω, ὅτι δὲν δύναται νὰ ἐξομοιωθῇ ἡ Ἑπτάνησος μὲ τὰς νήσους τοῦ Αἰγαίου, διότι αἱ νῆσοι τοῦ Αἰγαίου θέλουν ὠφελεθῆ ἐξ ὅλης τῆς ἐπαρχιακῆς καὶ δημοτικῆς ὁδοποιΐας, ἡ δὲ Ἑπτάνησος, ὡς ἔχουσα ἐπαρχιακὰς καὶ δημοτικὰς ὁδούς, δὲν θέλει ὠφελεθῆ. Αὐτὴ εἶναι ἡ μεγάλη διαφορὰ, ἡ ὁποία ὑπάρχει μεταξὺ νήσων καὶ νήσων. Εἰς τὸν νομὸν τῶν Κυκλάδων θὰ γείνουν ὅλαι αἱ δαπάναι ὅσαι εἴς τε τὴν Στερεὰν καὶ Πελοπόννησον διὰ τὴν κατασκευὴν ἐπαρχιακῶν καὶ δημοτικῶν ὁδῶν· νομίζω δὲ ὅτι θὰ ὑπάρξουν καὶ ἐθνικαὶ ὁδοὶ εἰς τὰς νήσους, διότι ἡ ὁδὸς ἡ ἑνόνουσα τὴν πρωτεύουσαν τῆς ἐπαρχίας μὲ λιμένα εἶναι ἐθνική· ἀλλὰ τὸ εἶδος τοῦτο τῶν ὁδῶν εἶναι περιωρισμένον εἰς τὰς νήσους. Εἰς τὴν Ἑπτάνησον, ὅπου ὑπάρχουν ἐπαρχιακαὶ καὶ δημοτικαὶ ὁδοὶ, ἐκεῖ θὰ δαπανηθῶσι κατ’ ἐξαίρεσιν τὰ ἔσοδα πρὸς συντήρησιν τῶν ὁδῶν. Νομίζω ὅμως, ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ συνεισφέρῃ ἡ Ἑπτάνησος τόσον σπουδαῖα ποσὰ κατά τε τὸν παλαιὸν καὶ τὸν νέον νόμον, μόνον καὶ μόνον ὅπως συντηρῶνται αἱ ὁδοὶ αὐτῆς· διὰ τοῦτο ἐξετείναμεν τὸν προορισμὸν τῆς εἰσφορᾶς πρὸς κατασκευὴν καὶ ἄλλων ἔργων κοινῆς ὠφελείας ἀνάλογον πρὸς τὸ περίσσευμα τῆς εἰσφορᾶς μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῶν δαπανωμένων πρὸς συντήρησιν τῶν ὁδῶν. Ὥστε νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐπιμένῃ ὁ κύριος Σωτηρόπουλος εἰς τὴν παρατήρησίν του καὶ ὅτι πρέπει νὰ γείνῃ δεκτὸν ὡς ἔχει τὸ ἄρθρον δεύτερον.

§85ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶμαι ἐναντίος· τὸ εἶπον μόνον ἵνα ἀποδείξω, ὅτι ἔχετε ἄδικον ὅλοι σεῖς, οἱ ὁποῖοι δὲν δέχεσθε τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ἔφερον, τοῦ νὰ κρατήσῃ ἑκάστη ἐπαρχία τοὺς πόρους της, ἵνα θεραπεύσῃ κατὰ πρῶτον λόγον τὰς ἰδίας αὑτῆς ἀνάγκας. Ἔπειτα σεῖς ἐφέρατε ἕνα μόνον λόγον, ὅτι ἕκαστος Ἕλλην πολίτης πρέπει νὰ συνεισφέρῃ ἀναλόγως τῆς περιουσίας του καὶ ἐξίσου.

§86ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἵνα ἐννοήσῃ ὁ κύριος Σωτηρόπουλος, ὅτι μόνον ἀφῃρημένως καὶ θεωρητικῶς δύναται νὰ ἔχῃ ὁ λόγος του ὑπόστασιν, ἀλλ’ ὅτι ἀπὸ τὰ πράγματα δὲν ὑποστηρίζεται, θὰ τοῦ παραθέσω τοὺς ἀριθμούς. Τί σήμερον λαμβάνομεν ἐκ τῆς Ἑπτανήσου διὰ τὴν ὁδοποιΐαν; 760,613 ἀπὸ ἀ. Ἰουλίου 1867–1871. Τὰ ἔξοδα δὲ ἦταν 368,184, ὥστε βλέπετε, ὅτι εἰσήγαγον 392,418 εἰς τὸ ταμεῖον. Ἂν ἐφαρμόσωμεν τὸν προκείμενον νόμον εἰς τὴν Ἑπτάνησον, θὰ ὑπάρχῃ αὐτὴ ἡ ὑπέρβασις. Ἡ Ἑπτάνησος δὲ δὲν ἔχει ἀνάγκην δημοτικῶν καὶ ἐπαρχιακῶν ὁδῶν (θόρυβος).

§87ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶπεν ὁ κύριος πρωθυπουργὸς πόσα εἰσεπράχθησαν εἰς τὴν Ἑπτάνησον καὶ πόσα ἐξοδεύονται καὶ ἔφθασεν εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι ἐπειδὴ θὰ εἰσπραχθοῦν πολλὰ δὲν εἶναι δίκαιον νὰ εἰσαχθῶσιν εἰς τὸ γενικὸν ταμεῖον. Ἔπρεπεν ὅμως νὰ εἴπῃ καὶ πόσα εἰσεπράχθησαν ἀπὸ τὴν Τριφυλλίαν καὶ πόσα ἐδαπανήθησαν, καὶ ἐπειδὴ τὸ παρέλειψε τὸ λέγω ἐγώ· Πρέπει, κύριοι, νὰ εἰσεπράχθησαν περισσότερα τῶν 100,000 καὶ δὲν ἐδαπανήθη τίποτε, ὥστε τὸ ποσὸν μένει ἀκέραιον, μὲ τοὺς νέους δὲ νόμους θὰ εἰσπραχθῶσι περισσότερα· ὥστε ἡ παρατήρησις, τὴν ὁποίαν ἔκαμε, δὲν ἐξασθενεῖ τὸ κῦρος τῶν λόγων μου.

§88ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἂν δὲν ἐδαπανήθη τίποτε μέχρι τοῦδε διὰ τὴν ἐπαρχίαν σας, θὰ δαπανηθῇ τώρα, διότι θὰ γείνουν εἰς τὸν νομὸν σας 300 χιλιόμετρα ὁδῶν, ἤτοι 100 δημοτικῶν, 100 ἐπαρχιακῶν καὶ 100 ἐθνικῶν. Εἰς τὴν ἐπαρχίαν δὲ θὰ γείνουν ἀνάλογα.

§89ΚΑΤΣΙΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κύριος πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀνέφερεν ἑκατομμύρια ὡς δαπανηθέντα εἰς κατασκευὴν ὁδῶν ἐπαρχιακῶν, καὶ ὅμως ὑπάρχουν μερικαὶ ἐπαρχίαι τοῦ Κράτους, εἰς τὰς ὁποίας δὲν ἐδαπανήθη οὐδὲ ὀβολός. Καὶ κατὰ τὸν νέον νόμον, ὅταν ἔλθῃ ἡ σειρὰ τῶν ἐπαρχιῶν, θὰ γείνουν ἀνάλογα ἔργα· πόσα θὰ γείνουν εἰς τὴν ἐπαρχίαν τῆς Κυνουρίας; Νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐξακολουθῇ αὐτὴ ἡ ἐξαίρεσις, ἀλλὰ πρέπει νὰ προτιμηθῶσιν αἱ ἐπαρχίαι ἐκεῖναι, εἰς τὰς ὁποίας δὲν ἔγειναν μέχρι τοῦδε ἔργα ὁδοποιΐας. Ὑπάρχουν, κύριοι, ἐπαρχίαι, εἰς τὰς ὁποίας οὔτε ἀτμόπλοιον προσεγγίζει, οὔτε σιδηρόδρομος θὰ διέλθῃ. Διὰ τοῦτο λέγω, ὅτι, ὅταν ἔλθῃ ἡ σειρὰ νὰ γείνουν ἐπαρχιακὰ ἔργα, πρέπει νὰ προτιμηθῶσιν αἱ ἐπαρχίαι ἐκεῖναι, εἰς τὰς ὁποίας οὐδὲν ἐγένετο μέχρι τοῦδε. Ἡ ἐπαρχία Κυνουρίας, κύριοι, ἔχει τὰ αὐτὰ δικαιώματα, καὶ ὅταν ἐγένετο λόγος περὶ τῶν πρωτοδικείων δὲν ὕψωσε φωνὴν, ἐνῷ διαιρεῖται ἤδη εἰς δύω, καὶ τὸ μὲν ἓν μέρος δικαστικῶς ὑπάγεται εἰς τὴν Ἀρκαδίαν, τὸ δὲ ἕτερον εἰς τὴν Λακωνίαν.

§90ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Αὐτὰ εἶναι ἔργα τῆς ἐκτελέσεως.

§91ΚΑΤΣΙΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔργα τῆς ἐκτελέσεως ἦσαν καὶ τὰ μέχρι σήμερον γενόμενα καὶ ὅμως ἡ ἐκτέλεσις ὑπῆρξεν ἄδικος.

§92ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐπειδὴ αὐτὸ εἶναι ζήτημα, τὸ ὁποῖον φυσικῷ τῷ λόγῳ ἐπασχολεῖ τὸν νοῦν ὅλων, διὰ τοῦτο ἂς μοὶ συγχωρηθῇ νὰ παρατηρήσω, ὅτι τῳόντι κατὰ τὸ παρελθὸν ἐγένοντο ἀδικίαι, καὶ εἷς τῶν σκοπῶν, ὃν ἔχει τὸ νομοθέτημα τοῦτο, εἶναι νὰ θεραπεύσῃ τὰς ἀδικίας αὐτάς. Τοῦτο τὸ πρόβλημα ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν μας, ἐσκέφθημεν τίς εἶναι ὁ καταλληλότερος τρόπος τῆς θεραπείας, καὶ τὴν θεραπείαν ἣν ἐνομίσαμεν καταλληλότερον νὰ ἐπιφέρωμεν διαγράφει τὸ ἄρθρον 3. Μέχρι τοῦδε ἴσχυεν ὁ κανὼν ὅτι τὰς ἐθνικὰς ὁδοὺς ἐχαρακτήριζεν ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία· καὶ μ’ ὅλον τοῦτο ἀπηυθύνοντο παράπονα, ὅτι ἡ ἐθνικὴ ὁδοποιΐα δὲν ἐγίνετο μὲ δικαιοσύνην καὶ ἰσότητα. Ἐπειδὴ δὲ δὲν εἶναι φύσεως νομοθετικῆς τὸ ἔργον τοῦ χαρακτηρισμοῦ τῶν ὁδῶν, ἀφοῦ πρόκειται νὰ χαραχθῇ ἐν διαστήματι 3 ἢ 4 μηνῶν τὸ σύμπλεγμα τῶν ἐθνικῶν ὁδῶν, ἵνα ἐκτεθῇ εἰς τὴν δημοπρασίαν καὶ γνωρίζῃ αὐτὸ ὁ ἐργολάβος, ὁ ὁποῖος θὰ ἔλθῃ νὰ πλειοδοτήσῃ, διὰ τοῦτο ἐν ἄρθρῳ 3 εἴπομεν· «Αἱ κατασκευαστέαι ὁδοὶ θέλουσιν ὁρισθῆ διὰ Β. Διατάγματος κατὰ γνωμοδότησιν τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου, αἱ δὲ ἐπαρχιακαὶ καὶ δημοτικαὶ κατ’ ἀπόφασιν συμβουλίου προεδρευομένου ὑπὸ τοῦ οἰκείου νομάρχου καὶ συγκροτουμένου ἐκ δύω μελῶν ἐξ ἑκάστου τῆς νομαρχιακῆς περιφερείας ἐπαρχιακοῦ συμβουλίου, ἐκλεγομένων παρ’ αὐτοῦ καὶ προσλαμβανομένου τοῦ διευθυντοῦ τοῦ μηχανικοῦ ἑκάστου νομοῦ. Τὸ συμβούλιον τοῦτο ἀποφασίζει περὶ τῶν κατὰ προτίμησιν κατασκευαστέων ἐπαρχιακῶν καὶ δημοτικῶν ὁδῶν καὶ ὁρίζει τὰ κύρια σημεῖα τῆς διαβάσεως ἑκάστης αὐτῶν, δὲν θέλει δὲ ἀπομακρύνεσθαι κατὰ τοὺς προσδιορισμοὺς τούτους, ἄνευ δικαιολογημένης ἀνάγκης, τῆς ἀναλογίας τῶν ὑπαρχόντων σήμερον τῆς ὁδοποιΐας κεφαλαίων ἑκάστης ἐπαρχίας καὶ ἑκάστου δήμου, οὐδὲ ὑπερβαίνει τὰς ὁριζομένας κατὰ τὰ προηγούμενα ἄρθρα ἐκτάσεις τῶν κατασκευαστέων ὁδῶν. Ἕκαστον δὲ μέλος αὐτοῦ δύναται νὰ ἐκκαλέσῃ διὰ τοὺς λόγους τούτους τὴν τοῦ συμβουλίου ἀπόφασιν πρὸς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπερ ἀποφασίζει ἀνεκκλήτως.» Βλέπετε λοιπὸν ὅτι ἐν τῷ ἄρθρῳ τούτῳ ῥητῶς διαγράφεται ὁ τρόπος τῆς ἐκτελέσεως, ὅπως μὴ προέλθωσι παράπονα καὶ ἀδικίαι. Ἐνταῦθα μόνον θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ προστεθῇ ὅτι αἱ ἐπαρχιακαὶ καὶ αἱ δημοτικαὶ ὁδοὶ, δι’ ὧν δὲν διέρχεται σιδηρόδρομος, θέλουν προτιμᾶσθαι τῶν ἐπαρχιακῶν καὶ δημοτικῶν, δι’ ὧν διέρχεται. Περιπλέον ἐδώκαμεν τὸ δικαίωμα εἰς ἕκαστον τῶν συμβουλίων τούτων, νὰ ἐκκαλῇ τὴν ἀπόφασιν. Νομίζω, ὅτι δι’ αὐτῶν τῶν μέτρων δύναται νὰ προληφθῇ ἡ ἀδικία, ἡ ὁποία ἐν τούτοις κατὰ τὸ παρελθὸν ὑπῆρξε, καὶ ἑπομένως τὰ παράπονα τοῦ κ. Κατσικοπούλου ἠδύναντο ν’ ἀπευθύνωνται εἰς τὸ παρελθὸν, οὐχὶ δὲ κατὰ τοῦ νομοσχεδίου, ὅπερ θέλει κανονίσει τὸ μέλλον.

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει μία τροπολογία τῶν κκ. Μίληση καὶ Ζέρβα. (Ἀναγινώσκει).

§94ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Παρακαλῶ, κ. πρόεδρε· τί ἐννοεῖ ὁ κ. Μίλησης; «αἱ ἐπαρχίαι, διὰ τῶν ὁποίων δὲν διέρχεται ἐθνικὴ ὁδός...» δὲν διέρχεται σήμερον, ἢ δὲν θὰ διέλθῃ; δὲν ἐννοῶ διατί κάμει τοῦτο διὰ τὴν ἐπαρχίαν του ὁ ἀξιότιμος βουλευτής. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἡ συγκοινωνία τῆς Ἑρμιονίδος εἶναι δύσκολος, ἀλλὰ τὸ μόνον σύστημα, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ προσπορήσῃ αὐτὸ τὸ ἀγαθὸν, εἶναι τὸ τοῦ νομοσχεδίου· διότι ὁ ἐργολάβος ὀφείλει νὰ κατασκευάσῃ τὰς ὁδοὺς, τὰς ὁποίας ἡ Κυβέρνησις θὰ ὑποδείξῃ εἰς αὐτὸν, καὶ ἂν ὡς ἐκ τούτου ἀναγκασθῇ νὰ ἐξοδεύσῃ 20 καὶ 25 χιλιάδας δραχμῶν τὸ χιλιόμετρον, διότι τοῦτο θὰ συμβῇ τῳόντι εἴς τινα μέρη, ἤτοι τὰ δύσκολα πρὸς ὁδοποιΐαν ὡς εἶναι ἡ Ἑρμιονίς.

§95ΜΙΛΗΣΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος κ. πρωθυπουργὸς ἔχει δίκαιον, διότι δὲν γνωρίζει τὴν ἐπαρχίαν μου. Ἐγὼ βεβαίως θὰ τὸν εὐχαριστήσω πάρα πολὺ, ἐὰν κατορθώσῃ νὰ διέλθῃ ἐθνικὴ ὁδὸς διὰ τῆς Ἑρμιονίδος, ἀλλὰ δὲν εἶναι πολὺ εὔκολον τοῦτο. Ἐπομένως ἡ διάταξις αὕτη θὰ ἀργῇ δι’ ἡμᾶς. Τί τὸν βλάπτει νὰ τεθῇ ὅρος· «ἐὰν δὲν διέλθῃ κτλ.»

§96ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Πῶς θὰ γείνῃ ἡ ἐκτέλεσις; Ὑποθέσατε ὅτι δὲν θὰ διέλθῃ.

§97ΜΙΛΗΣΗΣ. Τότε ἐφαρμόζεται ἡ τροπολογία, ὅτι τὰ χρήματα θὰ χρησιμεύσωσι δι’ ἐπαρχιακὰς ὁδούς. Δὲν βλέπω τοὐτέστι τὸν λόγον, διὰ τὸν ὁποῖον ἀποκρούεται ἡ τροπολογία.

§98ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Διότι ὡς πρὸς τὴν ἐθνικὴν ὁδοποιΐαν τὸ νομοσχέδιον δὲν φέρει τροπολογίαν εἰς τὸ ὑπάρχον σύστημα. Αἱ ἐθνικαὶ ὁδοὶ εἶναι ἐκ τῶν ζητημάτων, τὰ ὁποῖα ἀποφασίζονται ἀπὸ τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν· ἡ Βουλὴ δύναται νὰ ἀποφασίσῃ νὰ γείνῃ καὶ δευτέρα ἐθνικὴ ὁδὸς μεταξὺ ἄλλων ἐπαρχιῶν, καὶ ἐν τούτοις πολλαὶ ἄλλαι ἐπαρχίαι νὰ μὴ ἔχουν ἐθνικὴν ὁδόν. Οὕτω καὶ τὸ ὑπάρχον σύστημα, μόνον τὰς ἐπαρχιακὰς ὁδοὺς καὶ τὰς δημοτικὰς ὑπήγαγεν εἰς τὸ σύστημα τοῦ τοπισμοῦ, ἀλλὰ τὴν ἐθνικὴν ὁδοποιΐαν ἐξῄρεσεν· εἰς αὐτὴν συνεισφέρουν πᾶσαι αἱ ἐπαρχίαι χωρὶς νὰ ἔχουν πᾶσαι ἀνάλογον ἄμεσον κέρδος, αὐτὸ τὸ σύστημα ἀκολουθοῦν καὶ ὅλα τὰ ἄλλα ἔθνη· ἀλλὰ κατὰ τὸ σύστημα τοῦ νομοσχεδίου, ἐλύθη τὸ ζήτημα τῆς ταχείας κατασκευῆς, διότι εἰς διάστημα δύω ἐτῶν θὰ γείνουν ἑπτακόσια χιλιόμετρα ὁδῶν. Ἀλλὰ βλέπετε ὅτι ὑπάρχει μία ἀρχὴ γενικὴ, τὴν ὁποίαν ἀπαντᾶται εἰς ὅλα τὰ ἔθνη, καὶ οὐδαμοῦ θέλετε ἀπαντήσει εἰς οὐδὲν ἔθνος, νὰ ὑπόκηται ἡ ἐθνικὴ ὁδοποιΐα εἰς τὸν στενὸν αὐτὸν περιορισμόν.

§99ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἐγὼ δὲν κατέκρινα τὸ νομοσχέδιον ὡς εἰσάγον καινοτομίαν, παρέστησα ἁπλῶς τὴν ἐπαρχίαν Ἑρμιονίδος ἀδικουμένην. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι αἱ ἐπαρχίαι ὀφείλουν νὰ συνεισφέρουν εἰς κατασκευὴν τῶν ἐθνικῶν ὁδῶν, καὶ θεραπείαν τῶν γενικῶν τοῦ Κράτους ἀναγκῶν, ἀλλ’ εἶναι ἐπίσης ἀληθὲς, καὶ τοῦτο συνήθως λησμονοῦσιν, ὅτι καὶ τὸ ἔθνος δὲν πρέπει νὰ παρορᾷ τὰς ἀνάγκας τῶν ἐπαρχιῶν, αἵτινες συνεισφέρουσιν εἰς τὸ κοινὸν ταμεῖον· ὅταν δὲ μία ἐπαρχία ὡς ἡ Ἑρμιονὶς, ὡς ἐκ τῆς φυσικῆς της θέσεως δὲν μεταλαμβάνῃ οὐδενὸς ἐκ τῶν κοινῶν ἀγαθῶν, τὰ ὁποῖα ἄλλαι ἐπαρχίαι ἀπολαμβάνουσι, μοὶ φαίνεται, ὅτι ἡ θέσις της εἶναι ἐξαιρετικὴ, καὶ ὡς ἐκ τούτου δικαιοῦται καὶ εἰς ἐξαιρετικὰς διατάξεις, αἵτινες νὰ συντελῶσιν εἰς τὴν θεραπείαν τῶν ἀναγκῶν αὐτῆς. Δὲν ἐννοῶ τὸν λόγον, διὰ τὸν ὁποῖον ἐπιμένει ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς, εἰς τὸ νὰ μὴ θέλῃ νὰ θεραπεύσῃ καὶ τὰς ἐξαιρετικὰς ταύτας ἀνάγκας. Διὰ τῶν νομοθετουμένων ἔργων τὸ Κράτος ὅλον θὰ ἀπολαύσῃ τόσα ὠφελήματα· διατί ἡ Ἑρμιονὶς νὰ μένῃ ἀμέτοχος τῶν τοιούτων ὠφελημάτων; Ἀφοῦ ἡ τροπολογία, τὴν ὁποίαν ὑποστηρίζομεν, δὲν πρόκειται οὔτε τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου νὰ καταστρέψῃ, οὔτε βάρος εἰς τὴν Ἐπικράτειαν νὰ ἐπιβάλῃ ἐπαχθὲς ἢ ἄδικον, δὲν βλέπω, κ. πρόεδρε, τὸν λόγον διατί τὴν πολεμεῖτε. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ δεχθῇ τὴν τροπολογίαν ταύτην· ἄλλως, θὰ εὑρεθῶμεν εἰς τὴν λυπηρὰν ἀνάγκην, ἀδικούμενοι, νὰ ὀχυρωθῶμεν ὄπισθεν τοῦ τύπου, ἀποχωροῦντες καὶ προτείνοντες τὴν μὴ ἀπαρτίαν τοῦ Σώματος.

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προσέξατε, κύριοι· οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροποποίησιν, τὴν ὁποίαν εἰσήγαγον οἱ βουλευταὶ Μίλησης καὶ Ζέρβας, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἀπεῤῥίφθη. βʹ). (Ἀναγινώσκεται).

§101ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Παρακαλῶ, κύριε πρόεδρε· τὴν τροπολογίαν αὐτὴν, περὶ τῆς ὁποίας σᾶς εἶπον, νὰ τὴν θέσητε πρὸ τοῦ β.

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. γʹ). (Ἀναγινώσκεται). δʹ). (Ἀναγινώσκεται). εʹ). (Ἀναγινώσκεται). ϛʹ). (Ἀναγινώσκεται).

§103ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, ὅτι θὰ φέρῃ δυσκολίαν τὸ τοιοῦτον, διότι διὰ τὰς ἐθνικὰς ὁδοὺς προσδιορίζεται ἐλάχιστος ὅρος 15,000 δραχ. κατὰ χιλιόμετρον, καὶ διὰ τὰς δημοτικὰς, 7,000 δραχμῶν· ἡ διαφορὰ βλέπετε ὅτι εἶναι μεγάλη.

§104ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Αὐτὴ εἶναι ὅλη ἡ οἰκονομία τοῦ νομοσχεδίου, ἐπὶ τῆς ὁποίας στηρίζεται, καὶ διὰ τοῦτο δίδομεν μίαν προκαταβολὴν 2 ἑκατομμυρίων δραχμῶν, ὥστε ὁ ἐργολάβος πρέπει νὰ ὑποστηρίζηται ὑπὸ Τραπεζῶν, καὶ ὅστις εὕρει εὐθηνότερα τὰ χρήματα αὐτὸς θὰ προσέλθῃ.

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ζʹ. (Ἀναγινώσκεται). ηʹ). (Ἀναγινώσκεται). θʹ). (Ἀναγινώσκεται). ιʹ). (Ἀναγινώσκεται). Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις εἰς τὸ ἄρθρ. 2, κύριοι; Ἄρθρ. 3. (Ἀναγινώσκεται).

§106ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Παρακαλῶ, κύριε πρόεδρε· ἐκεῖ ὅπου λέγει «τῶν ὑπαρχόντων σήμερον τῆς ὁδοποιΐας κεφαλαίων» ἡ λέξις κεφαλαίων νὰ γείνῃ πόρων.

§107ΚΑΤΣΙΚΟΠΟΥΛΟΣ. «Οὐδὲ ὑπερβαίνει τὰς ὁριζομένας κατὰ τὰ προηγούμενα ἄρθρα ἐκτάσεις τῶν κατασκευαστέων ὁδῶν·» μία ἐπαρχία δὲν ἔχει......

§108ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἰδοὺ τί ἐννοεῖ, δὲν ἠμπορεῖτε εἰς ἕνα νομὸν νὰ κάμητε ὁδοὺς περισσοτέρας τῆς ἀναλογίας αὐτῆς.

§109ΚΑΤΣΙΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς μίαν ἐπαρχίαν ἔχετε κάμει καὶ εἰς ἄλλην δὲν ἔχετε.

§110ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐὰν μία ἐπαρχία εἰς ἕνα νομὸν ἔχῃ πλεονεκτήματα, οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν θὰ ζητήσουν νὰ μὴ ἀδικηθοῦν.

§111ΚΑΤΣΙΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν συμβῇ εἰς τὰς τρεῖς ἐπαρχίας, νὰ γείνουν ἔργα καὶ εἰς τὴν μίαν νὰ μὴ γείνῃ........;

§112ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Εἶναι καὶ ὁ Νομάρχης παρών.

§113ΚΑΤΣΙΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἑκατομμύρια εἶναι ἐξωδευμένα· διατί νὰ μὴ σημειωθῇ εἰς τὸν νόμον μία λέξις;

§114ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. «Αἱ ἐπαρχίαι καὶ οἱ δῆμοι, δι’ ὧν δὲν διέρχεται σιδηρόδρομος, θέλουσι προτιμηθῇ τῶν ἐπαρχιῶν καὶ δήμων, δι’ ὧν διέρχεται.»

§115ΑΝΔΡΙΤΣΟΥ. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κύριος Κατσικόπουλος νὰ γείνῃ, διότι ἀδικούμεθα.

§116ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Προχωρήσατε, κύριε πρόεδρε, καὶ ἐγὼ τὸ συντάττω.

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει μία τροπολογία. «Πᾶσα ἄλλη διαφορὰ μεταξὺ τοῦ ἐργολάβου καὶ τοῦ δημοσίου ἢ τῶν ἰδιωτῶν, ἐκ τῆς ἐργολαβίας ἀμέσως ἢ ἐμμέσως προερχομένη καὶ εἰς οἱονδήποτε τίτλον στηριζομένη, ὑπάγεται εἰς τὴν ἀποκλειστικὴν ἁρμοδιότητα τῶν δικαστηρίων καὶ τῶν νόμων τοῦ Βασιλείου καὶ δικάζεται ὡς κατεπείγουσα. Ἐὰν ὁ ἐργολάβος ἢ οἱ συνεταῖροι ᾖναι ἀλλοδαποὶ, παραιτοῦνται παντὸς δικαιώματος προσφυγῆς εἰς ξένην προστασίαν, παρέμβασιν καὶ μεσολάβησιν, ὡς ὑπὸ τὸν ὅρον τοῦτον γενομένης τῆς τῆς ἐργολαβίας παραχωρήσεως.»

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§119ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἠμποροῦμεν νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὸ ἄρθρον 4. «Ἄρθρ. 4. Εἰς τοὺς ὑπάρχοντας ἤδη πόρους τῆς ὁδοποιΐας προστίθενται οἱ ἑξῆς 7 μορφούμενοι διὰ τῆς γενικῆς εἰσφορᾶς, κανονιζομένης ἐπὶ τῇ βάσει τῆς φορολογίας, ἤτοι 1% ἐπὶ τῆς παραγωγῆς τῶν δημητριακῶν καρπῶν·» ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§121ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἓν πέμπτον ἐπὶ τοῦ φόρου τῶν κατὰ στρέμμα φορολογουμένων κτημάτων·» ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§123ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§124ΠΡΟΕΔΡΟΣ. 1% ἐπὶ τοῦ φόρου τοῦ ἐλαίου.»

§125ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Εἶναι λάθος· ἓν δέκατον.

§126ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἓν δέκατον ἐπὶ τοῦ φόρου τοῦ ἐλαίου· ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§127ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§128ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἓν δέκατον ἐπὶ τοῦ ἐγγείου φόρου καὶ τοῦ δικαιώματος τῆς ἐπικαρπίας τῶν εἰσπραττομένων ἐν τοῖς τελωνείοις·» ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§129ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἓν ἕκτον ἐπὶ τοῦ φόρου τῶν ζώων·» ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§131ΑΝΔΡΙΤΣΟΥ. (Ἀναγινώσκει τὴν τροπολογίαν). «Νὰ ἀπαλειφθῇ ἀπὸ τὸ ἄρθρον 4 τὸ ἓν ἕκτον ἐπὶ τοῦ φόρου τῶν ζώων καὶ νὰ προστεθῇ ἐπὶ τῶν μικρῶν ζώων λεπτὰ τρία, ἐπὶ δὲ τῶν χοίρων καὶ μεγάλων ζώων λεπτὰ δώδεκα.» Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ὅλοι ἐπιθυμοῦμεν τὸν νόμον περὶ ὁδοποιΐας καὶ γνωρίζομεν τὰ καλὰ, τὰ ὁποῖα θὰ προέλθουν ἐξ αὐτοῦ, ἑπομένως ὀφείλομεν νὰ χορηγήσωμεν καὶ τὰ μέσα· ἀλλὰ εἰς τὰ μέσα αὐτὰ πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἰσότης. Εἰς τὸ ἄρθρον 4 ἡ ἰσότης δὲν ὑπάρχει, διότι, ὡς παρατηρεῖτε, βάσις εἶναι τὸ ἓν δέκατον, εἰς δὲ τὸν φόρον τῶν ζώων τίθεται ποσὸν μεγαλείτερον ἤτοι ⅙ καὶ τοῦτο εἶναι προσθήκη, διότι δὲν εἶναι μόνον ὁ φόρος αὐτὸς, ἀλλὰ προστίθεται αὐτὸς ὁ φόρος εἰς τοὺς ὑπάρχοντας. Λοιπὸν δὲν εἶναι ἄδικον, ἐνῷ εἰς ὅλους τοὺς ἄλλους φόρους εἶναι ἓν δέκατον, ἐδῶ νὰ ᾖναι ἓν ἕκτον, ἐνῷ ὁ φόρος εἶναι ἐπαχθέστερος;

§132ΤΙΝΕΣ. Δὲν εἶναι ἐπαχθής.

§133ΑΝΔΡΙΤΣΟΥ. Ἠξεύρω ὅτι εἰς ἄλλας ἐπαρχίας ὑπάρχουν λειβάδεια ἐλεύθερα, ἀλλὰ ἡμεῖς πληρόνομεν 4 δραχμὰς λειβαδιάτικα κατὰ κεφαλήν. Καὶ ἡμεῖς τὰ ἀγοράζομεν πολλάκις· σᾶς παρακαλῶ, δὲν εἶναι ἀρχή. Ὑπάρχει αὐτὴ ἡ διαφορὰ καὶ εἶναι μεγάλη· ἐὰν ἐπρόκειτο σήμερον νὰ κανονίσωμεν τὴν φορολογίαν, βεβαίως καὶ διὰ τὴν μέχρι τοῦδε ὑπάρχουσαν φορολογίαν τῶν ζώων ἤθελον ἐπικαλεσθῆ τὴν πρόνοιαν τῆς Βουλῆς. Ἀλλ’ ὡς εἶπεν ὁ κ. πρόεδρος ὀρθῶς καὶ ὁ κ. Σωτηρόπουλος παρετήρησε, δὲν πρόκειται περὶ τούτου, ἀλλὰ νὰ ἐπιβάλωμεν μίαν εἰσφορὰν ἐπὶ τῆς φορολογίας, καὶ πρέπει νὰ τὴν ἐπιβάλωμεν κατ’ ἰσότητα. Τουλάχιστον ἂν δὲν γείνῃ μία ἀπάλειψις, ἡ ἰσότης ἀπαιτεῖ νὰ ᾖναι τὸ ἥμισυ· εἶναι ⅙; νὰ γείνῃ τοὐλάχιστον 1/12· τότε ἔρχεται ἡ ἰσότης μὲ τοὺς ἄλλους φόρους· τουτέστι προστίθενται 3 λεπτὰ κατὰ κεφαλὴν.

§134ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Κύριε πρόεδρε, ἂς τεθῇ «ἐπὶ τῶν μικρῶν ζώων λεπτὰ τρία, ἐπὶ τῶν μεγάλων λεπτὰ 12.»

§135ΠΟΛΛΟΙ. Πολὺ καλά.

§136ΓΕΡΟΘΑΝΑΣΗΣ. Τί ἐννοεῖτε μικρά;

§137ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὅπως ὁ νόμος τὸ λέγει.

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «⅕ ἐπὶ τοῦ φόρου τῶν ἐπιτηδευμάτων.» Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§139ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι (θόρυβος).

§140ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄλλος τὸ ¼, ἄλλος τὸ ⅕· δὲν γίνεται συζήτησις οὕτω· καθήσετε σᾶς παρακαλῶ.

§141ΥΠΟΥΡΓ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Ἐπὶ τῶν χοίρων δηλ.

§142ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. «Ἐπὶ τῶν μικρῶν ζώων λεπτὰ τρία, ἐπὶ δὲ τῶν χοίρων καὶ μεγάλων ζώων λεπτὰ 12·» οὕτω; νὰ γείνῃ, κ. πρόεδρε.

§143ΠΟΛΛΟΙ. Πολὺ καλά.

§144ΓΕΡΟΘΑΝΑΣΗΣ. Εἶναι πολύ· βάλετε 6 λεπτὰ τοὐλάχιστον (θόρυβος).

§145ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καθήσατε, κύριοι, εἰς τὰς θέσεις σας· δὲν εἶναι συζήτησις αὐτή. «⅒ ἐπὶ τοῦ φόρου τῶν οἰκοδομῶν.» Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§146ΠΟΛΛΟΙ. Ὂχι, ὄχι (θόρυβος).

§147ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «⅒ ἐπὶ τῶν τελωνιακῶν τελῶν καὶ δικαιωμάτων.» Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§148ΕΠΙΦΑΝΙΟΥ. Τί ἔγειναν τὰ ἄλλα;

§149ΠΟΛΛΟΙ. Ἐπέρασαν (θόρυβος).

§150ΛΟΥΝΤΖΗΣ. Ἠξεύρετε, κύριοι, πόσον ἀναλογεῖ αὐτό; 19½% εἶναι· ἂν προσθέσωμεν καὶ ἄλλο ἥμισυ, γίνεται 20%.

§151ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διὰ τὸ σιτάρι σας καὶ τὸ κρασί σας δὲν πληρόνετε (θόρυβος).

§152ΛΟΥΝΤΖΗΣ. Κύριε πρωθυπουργὲ, σᾶς παρακαλῶ. Τὸ ⅒ ἐπὶ τῶν τελωνιακῶν τελῶν καὶ δικαιωμάτων εἶναι ὁ φόρος, ὁ ὁποῖος ἐπιβαρύνει κατ’ ἐξοχὴν τὴν Ἑπτάνησον. Τώρα παραδέχομαι ὅτι, ὅπως ἔχει σήμερον ἡ φορολογία ἐν Ἑπτανήσῳ, δὲν δύναται παρὰ νὰ φορολογῆται ἡ ἐξαγωγή, ἅπαξ ἔχουν τὴν ἔμμεσον φορολογίαν. Ἀλλ’ οὐχ ἧττον τὸ ⅒ αὐτὸ εἶναι 2%. Πληρόνομεν σήμερον 19,5% καὶ ½% ὡς δημοτικὸν φόρον, γίνεται 20· προσθέσατε καὶ 2 ἀκόμη, γίνεται 22% (θόρυβος). Νὰ ἐξετάσωμεν λοιπὸν πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ οἰκονομηθῇ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα καὶ νὰ φορολογηθοῦν ἄλλα εἴδη.

§153ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ. Ἂς γείνῃ ὁ νόμος καὶ τὸ ἐξετάζομεν.

§154ΠΕΤΑΛΑΣ. Καὶ εἶναι καὶ ἡ σταφὶς καὶ τὸ ἔλαιον.

§155ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις ἐπὶ τοῦ 4 ἄρθρου;

§156ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§157ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη. Φέρετε τὴν τροπολογίαν σας, κ. πρωθυπουργὲ, ἐπὶ τοῦ τρίτου ἄρθρου.

§158ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Προχωρεῖτε, καὶ ἀμέσως.

§159ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἄρθρον 5. (Ἀναγινώσκει). Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§160ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§161ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη. «Ἄρθρον 6. (Ἀναγινώσκει). Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§162ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§163ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη. «Ἄρθρον 7. (Ἀναγινώσκει). Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§164ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§165ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη. «Ἄρθρον 8. (Ἀναγινώσκει). Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§166ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§167ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη.

§168ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἰδοὺ ἡ τροπολογία ἐπὶ τοῦ τρίτου ἄρθρου· «Αἱ ἐπαρχίαι καὶ οἱ δῆμοι, δι’ ὧν δὲν διέρχεται σιδηρόδρομος, θέλουσι προτιμηθῆ τῶν ἐπαρχιῶν καὶ δήμων, δι’ ὧν διέρχεται. Ὡσαύτως ὑπ’ ὄψιν θέλει ἔχει τὸ συμβούλιον τὸ πλέον ἢ ἔλαττον τῶν ἔν τινι ἐπαρχίᾳ κατασκευασμένων ἐθνικῶν ἢ ἐπαρχιακῶν ὁδῶν, κατὰ τὴν ἐξέτασιν τοῦ δικαιώματος τῆς προτιμήσεως.»

§169ΜΙΛΗΣΗΣ. Τί θὰ εἰπῇ «θέλει ἔχει ὑπ’ ὄψιν»;

§170ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ γείνῃ ἐπιτακτικώτερον. Τοῦ συμβουλίου προσδιορίζονται τινὲς κανόνες διὰ τὴν ἐνέργειαν τοῦ καθήκοντός του, καὶ ἕνεκα τοῦ παραπόνου συγχωρεῖται ἔφεσις. Λοιπὸν μεταξὺ τῶν κανόνων εἶναι τὸ αʹ). Αἱ ἐπαρχίαι καὶ οἱ δῆμοι, δι’ ὧν δὲν διέρχεται σιδηρόδρομος, θέλουσι προτιμηθῆ τῶν ἐπαρχιῶν καὶ δήμων, δι’ ὧν διέρχεται.» Κατόπιν ἔρχεται τὸ δεύτερον.

§171ΜΙΛΗΣΗΣ. Τὸ δεύτερον δὲν εἶναι ἐπιτακτικόν.

§172ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Παρακαλῶ. Τὸ δεύτερον λοιπὸν νὰ γείνῃ οὕτω. «Ὡσαύτως ὀφείλει τὸ συμβούλιον νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν τὸ πλέον ἢ ἔλαττον τῶν ἔν τινι ἐπαρχίᾳ κατασκευασμένων ἐθνικῶν ἢ ἐπαρχιακῶν ὁδῶν, κατὰ τὴν ἐξάσκησιν τοῦ δικαιώματος τῆς προτιμήσεως.»

§173ΜΙΛΗΣΗΣ. Πολὺ καλά. Αὐτὸ ναί, τὸ δεχόμεθα.

§174ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει λοιπὸν ἀντίῤῥησις;

§175ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§176ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. «Ἄρθρον 9. Πᾶσα διάταξις προγενεστέρων νόμων, ἀντιβαινόντων εἰς τὸν παρόντα, καταργεῖται, ἐφ’ ὅσον χρόνον διαρκεῖ ἡ τοῦ παρόντος νόμου ἰσχύς.» Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§177ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§178ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον....

§179ΤΙΝΕΣ. Εἶναι ὑποτροπολογίαι, κ. πρόεδρε.

§180ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει τροποποίησις ἀπὸ τοὺς κυρίους Παραμυθιώτην, Δοράνδον, Ῥωμαῖον, Ζωχιὸν, Παγκράτην. κτλ.

§181ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Αὐτὴ ἀφορᾷ τὴν διαχείρισιν καὶ ἡ διαχείρισις δὲν ἐπείγει διόλου.

§182ΚΩΣΤΑΝΤΑΣ ΚΑΙ ΠΑΓΚΡΑΤΗΣ. Ἡμεῖς ἐκεῖ ἔχομεν ἔργα· ἡ νῆσός μας ἔχει ἔργα, τὰ ὁποῖα θὰ καταστραφοῦν, ἂν δὲν κανονίσωμεν τὴν διαχείρισιν.

§183ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐκεῖ εἰσάγεται τροπολογία περὶ τοῦ πῶς νὰ διαχειρίζωνται τὰ ἐκ τῆς ὁδοποιΐας κεφάλαια. Αὐτὸ δὲν εἶναι τοῦ παρόντος.

§184ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΣ. Ὑπάρχει ἀνάγκη ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ νόμου τούτου νὰ κανονισθοῦν τὰ τῆς διαχειρίσεως, διὰ νὰ ἐξωραΐσωμεν τὴν ὁδοποιΐαν.

§185ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἡ συντήρησις τῶν ὁδῶν ἐξακολουθεῖ καὶ ὑπάρχοντος τοῦ νόμου. Ἀλλοίμονον ἂν ὁ νόμος ἔλεγεν ὅτι, μέχρις οὗ πραγματοποιηθῇ καὶ εὑρεθῇ ὁ ἐργολάβος καὶ ἀρχίσῃ ἡ ἐπιχείρησις, νὰ καταστραφῇ ἡ ὑπάρχουσα ὁδοποιΐα.

§186ΠΑΡΑΜΥΘΙΩΤΗΣ. Παρακαλῶ, κύριε πρόεδρε, δύω λέξεις. Οἱ βουλευταὶ τῆς νήσου Κερκύρας ἐδράξαμεν τὴν εὐκαιρίαν τῆς ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως προτάσεως τοῦ νόμου περὶ ὁδοποιΐας, ὅστις δὲν ἀφορᾷ μόνον τὴν κατασκευὴν ἀλλά καὶ τὴν ἐπισκευὴν καὶ συντήρησιν τῶν ὁδῶν, πρὸς εἰσαγωγὴν διατάξεών τινων αἵτινες ἀφορῶσιν εἰς τὴν διατήρησιν τῶν ὁδῶν τῆς νήσου Κερκύρας. Καθὼς ἠξεύρετε, κύριοι, ἐν τῇ νήσῳ Κερκύρας καὶ τῇ λοιπῇ Ἑπτανήσῳ ὑπάρχουσι καὶ αἱ δημόσιαι καὶ ἐπαρχιακαὶ καὶ αἱ δημοτικαὶ ὁδοί, αἱ ὁποῖαι κατεσκευάσθησαν, ὡς σᾶς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Ζακύνθου κ. Λούτζης, οὐχὶ διὰ τῶν ξένων κεφαλαίων ἀλλ’ ἐκ τῶν ἱδρώτων τοῦ Ἰονίου λαοῦ. Αὗται αἱ ὁδοὶ οὐχὶ ἐξ ἀμελείας τῶν ἀρχῶν, αἵτινες ἐδιοίκησαν τὸν τόπον μετὰ τὴν ἕνωσιν, ἀλλ’ ἐκ τοῦ συστήματος, τὸ ὁποῖον διέπει τὰ τῆς ὁδοποιΐας μετὰ τὴν ἕνωσιν καθὼς καὶ ὀλίγον πρὸ αὐτῆς, ὁπότε ὅλα τὰ πράγματα ἦσαν εἰς παραλυσίαν ἐν Ἑπτανήσῳ, παρημελήθησαν καὶ εὑρίσκονται σήμερον ὅλαι αἱ ὁδοὶ εἰς ἀθλίαν κατάστασιν· ἐὰν δὲ δὲν λάβωμεν πρόνοιαν ὅπως αὗται αἱ ὁδοὶ ῥιζηδὸν ἐπισκευασθῶσιν, ὅλαι θὰ καταστραφῶσιν. Ἕνεκα τῶν λόγων τούτων εἰσηγάγομεν τὰς ἐπιπροσθέτους εἰδικὰς αὐτὰς διατάξεις εἰς τὸ νομοσχέδιον τῆς Κυβερνήσεως, αἱ ὁποῖαι κατὰ τὴν γνώμην τὴν ἰδικήν μας πρόκειται νὰ ἐφαρμοσθῶσιν εὐθὺς μετὰ τὴν δημοσίευσιν τοῦ νόμου τούτου, καὶ οὐχὶ μετὰ δύω ἢ τρία ἔτη, ὁπότε τὸ νομοσχέδιον θὰ ἐφαρμοσθῇ. Κατὰ τὰς διατάξεις αὐτάς, παραδεχόμεθα σύστημα, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀπόῤῥοια μελέτης, καὶ ἄνευ τοῦ ὁποίου θὰ καταστραφῶσιν αἱ ὡραῖαι ὁδοὶ τῆς Κερκύρας καὶ τῶν ἄλλων νήσων. Διὰ τοῦ προτεινομένου συστήματός μας οὐδὲν ἄλλο ἐπράξαμεν ἢ νὰ διατηρήσωμεν τὸ σύστημα, ὅπερ καὶ ἡ Κυβέρνησις παρεδέχθη ὡς βάσιν τοῦ νομοσχεδίου της. Ἐνομίσαμεν κατάλληλον, ὅτι ἔπρεπε νὰ ὁρισθῇ εἰδικὴ ἐπιτροπή, ἥτις ἐν τῷ τόπῳ νὰ φροντίσῃ περὶ τῆς ὁδοποιΐας καὶ αὕτη ὁρίζεται καὶ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν κατασκευήν, ἐθεωρήσαμεν κατάλληλον νὰ δώσωμεν εἰς τὴν εἰδικὴν ταύτην ἐπιτροπὴν τὸ δικαίωμα καὶ τὸ καθῆκον τῆς διαχειρίσεως τῶν χρημάτων τοῦ εἰδικοῦ ταμείου τῆς ὁδοποιΐας, τὸ ὁποῖον συνεστήσαμεν, καὶ τὸ ὁποῖον εἶναι χωριστόν, καθὼς χωριστὸν τὸ παραδέχεται καὶ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἡ Κυβέρνησις. Εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ταύτην ἐπιβάλλομεν τὸ καθῆκον νὰ δανεισθῇ ἐπὶ τοῦ ἐτησίου εἰσοδήματος κεφάλαιον δυνάμενον νὰ ἐπαρκέσῃ πρὸς κατασκευὴν ὅλων τῶν ὁδῶν τῆς νήσου Κερκύρας καὶ τῶν καταστραφεισῶν γεφυρῶν, ἀκολούθως νὰ διορίσῃ ὁδοτηρητάς, καὶ τοιουτοτρόπως ἐντὸς μικροῦ χρονικοῦ διαστήματος θὰ ἔχωμεν ὅλας τὰς ὁδοὺς εἰς ἀρίστην κατάστασιν καὶ διὰ τῶν ὁδοτηρητῶν θὰ ἤμεθα βέβαιοι ὅτι εἰς τοιαύτην κατάστασιν θὰ διατηρηθῶσι καὶ ἐν τῷ μέλλοντι. Πιστεύω δὲ ὅτι τὸ προτεινόμενον σύστημά μας πρέπει νὰ γείνῃ δεκτὸν ὑπὸ τῆς Βουλῆς καὶ διὰ γενικόν τινα λόγον, διὰ νὰ μὴ μᾶς λέγωσιν οἱ ξένοι ὅτι καὶ αὐτὰς τὰς ὁδούς, τὰς ὁποίας σᾶς ἐκατασκευάσαμεν, τὰς κατεστρέψατε μετὰ τὴν ἕνωσιν.

§187ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι λίαν δικαιολογημένη ἡ μέριμνα, τὴν ὁποίαν λαμβάνουν οἱ κύριοι διὰ τὰς ὁδοὺς Κερκύρας, ἀλλὰ δὲν πρόκειται νῦν περὶ τῆς διαχειρίσεως τῶν κεφαλαίων· εἰς τὴν ἐρχομένην σύνοδον ἠμπορεῖ νὰ γείνῃ τοῦτο· ἡ δὲ συντήρησις τῶν ὁδῶν ἀπὸ τοῦδε θέλει ἐξακολουθεῖ.

§188ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΣ. Θέλομεν νὰ τροποποιήσωμεν τὸν τρόπον τῆς συντηρήσεως τῶν ὁδῶν, διότι οἱ ὑπάρχοντες τρόποι δὲν ἐπαρκοῦν.

§189ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι λοιπὸν τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου.....

§190ΡΩΜΑΙΟΣ. Κύριε πρόεδρε, θέσατε εἰς ψηφοφορίαν τὴν τροπολογίαν μας καὶ ἡ Βουλὴ ἂς τὴν ἀποῤῥίψῃ.

§191ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν πρόκειται νὰ ἀποῤῥιφθῇ τίποτε.

§192ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀλλὰ δὲν πρέπει ἀπὸ τοῦδε νὰ τεθῇ εἰς τὸν νόμον.

§193ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΣ. Ἄς τὴν ἀποῤῥίψῃ ἡ Βουλή.

§194ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἴσα ἴσα δὲν θέλομεν νὰ τὴν ἀποῤῥίψῃ ἡ Βουλή.

§195ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΣ. Εἶναι δικαίωμά μας νὰ ψηφοφορηθῇ; Ἡ Βουλὴ ἂς κάμῃ ὅ,τι θέλει.

§196ΡΩΜΑΙΟΣ. Καὶ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως μάλιστα, κύριε πρόεδρε.

§197ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΣ. Δὲν εἴμεθα 15....

§198ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Σᾶς παρακαλῶ τί λέγετε; Εἰπέτε μου διὰ τὴν Κέρκυραν δὲν ἐφέρατε αὐτὸν τὸν νόμον;

§199ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΣ. Ὅσοι νόμοι γίνονται ἐδῶ περὶ ὁδοποιίας ἐπιφέρουν τὴν καταστροφὴν τῶν Ἰονικῶν ὁδῶν.

§200ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἔχετε μέγα ἄδικον· διότι βλέπετε ὅτι σᾶς διετηρήσαμεν, κατ’ ἐξαίρεσιν, ἀναλογίαν οὕτω μεταξὺ τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων σας, ὥστε οὔτε ἓν λεπτὸν κατὰ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ, τὸ ὁποῖον γίνεται νόμος τοῦ Κράτος, τὸ ὑπόλοιπον Κράτος δὲν θέλει ὠφεληθῆ ἐκ τῆς εἰσφορᾶς τῆς Ἑπτανήσου, καὶ ἐν τῷ μέλλοντι ὡς καὶ μέχρι τοῦδε· λοιπὸν δὲν ἔχετε δίκαιον νὰ τὸ λέγετε αὐτό. Τώρα θέλετε νὰ εἴπετε, ὅτι θέλετε νὰ γείνῃ καλλιτέρα διαχείρησις περὶ τὴν συντήρησιν τῶν ὁδῶν· αὐτὸ εἶναι ζήτημα διοικητικὸν, διότι καὶ νόμους καὶ κεφάλαια ἔχομεν περὶ τῶν ὁδῶν. Ἀλλὰ θέλετε νὰ νομοθετηθοῦν· φέρετε τὸ νομοσχέδιόν σας κατόπιν, διότι εἶναι ζήτημα ὅλως ἀνεξάρτητον τοῦ νομοσχεδίου. Λοιπὸν ἡ Βουλὴ ναὶ δὲν πρόκειται νὰ σᾶς ἀποῤῥίψῃ τίποτε.

§201ΠΑΓΚΡΑΤΗΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Ἂς μείνῃ λοιπὸν ἐκκρεμές· πολὺ καλά.

§202ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι λοιπὸν τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται σχεδὸν ὅλοι). Παρεδέχθη ἡ Βουλὴ τὸν νόμον περὶ ὁδοποιΐας εἰς γʹ. ἀνάγνωσιν, ἔχοντα ὡς ἑξῆς· «Ἄρθρ. 1. Πρὸς χρησιμοποίησιν τῶν ὑπαρχόντων τῆς ὁδοποιΐας πόρων καὶ ταχυτέραν κατασκευὴν τῶν ὁδῶν τοῦ Κράτους, ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐκθέσῃ εἰς μειοδοτικὴν δημοπρασίαν τὴν κατασκευὴν ἐντὸς δεκαετίας τρισχιλίων χιλιομέτρων ὁδῶν ἐθνικῶν, ἐπαρχιακῶν καὶ δημοτικῶν, ἀνὰ χιλίων ἐξ ἑκάστης κατηγορίας. Ἡ γνωστοποίησις τῆς δημοπρασίας ταύτης θέλει γείνει ἔν τε τῇ ἡμεδαπῇ καὶ τῇ ἀλλοδαπῇ ἐντὸς μηνὸς ἀπὸ τῆς κυρώσεως τοῦ παρόντος νόμου· ὁ δὲ συναγωνισμὸς οὐχὶ πρὸ τῆς παρελεύσεως πέντε μηνῶν ἀπὸ τῆς γνωστοποιήσεως. Ἄρθρ. 2. Διὰ Β. Διατάγματος θέλουσι κανονισθῆ οἱ ὅροι τῆς μειοδοσίας ἐπὶ τῶν ἀκολούθων βάσεων. ά.) Κατὰ τὰ πρῶτα δύω ἔτη τῆς ἐργολαβίας θέλουσι κατασκευασθῆ ἑπτακόσια χιλιόμετρα ἐθνικῶν ὁδῶν. Κατὰ δὲ τὰ ἑπόμενα τρία ἔτη χίλια χιλιόμετρα ἐπαρχιακῶν, ἀνὰ ἑκατὸν εἰς ἕκαστον τῶν νομῶν τῆς Πελοποννήσου, τῆς Στερεᾶς, τῆς Εὐβοίας καὶ τῶν Κυκλάδων. Κατὰ δὲ τὰ τρία παρεπόμενα ἔτη χίλια χιλιόμετρα δημοτικῶν ὁδῶν εἰς τοὺς αὐτοὺς νομούς. Ἐν ταῖς νήσοις τῆς Ἑπτανήσου θέλουσι κατασκευασθῆ ἔργα ὁδοποιΐας ἢ ἄλλα κοινῆς αὐτῶν ὠφελείας, ἀνάλογα πρὸς τὸ περίσσευμα τῆς εἰσφορᾶς αὐτῶν, μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῶν δαπανωμένων πρὸς συντήρησιν τῶν ἐν αὐταῖς ὁδῶν. Αἱ νῆσοι αὗται, κατὰ τὸ διάστημα τῆς ἐργολαβίας, ἀπαλλάσσονται πάσης καταβολῆς διοδίων. Κατὰ τὰ δύω τελευταῖα ἔτη θέλει περαιωθῆ ἡ ἐναπομείνασα ὁδοποιΐα μέχρι συμπληρώσεως τῶν τρισχιλίων χιλιομέτρων, ἢ καὶ πλέον ἢ ἔλαττον, ἀναλόγως τῶν διαθεσίμων κεφαλαίων μετὰ τὴν ἐντελῆ ἐξόφλησιν τῆς ἀξίας τῶν ἐξ ἑκάστης κατηγορίας κατασκευασθέντων. Εἰς τὰς νήσους, τὰς ἐξ ἑνὸς μόνου δήμου ἀποτελουμένας, αἱ ἀναγκαῖαι ὁδοὶ πρὸς συγκοινωνίαν ἐσωτερικὴν ὑπάγονται εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν δημοτικῶν ὁδῶν· βʹ.) Αἱ προσφοραὶ τῆς μειοδοσίας θέλουσι γείνει εἰδικῶς δι’ ἑκάστην κατηγορίαν ὁδῶν ἐθνικῶν, ἐπαρχιακῶν καὶ δημοτικῶν· ὡς ἀνώτερος δὲ ὅρος προσφορᾶς κατὰ χιλιόμετρον δι’ ἑκάστην κατηγορίαν ὁρίζεται· Ἐπὶ τῶν ἐθνικῶν ὁδῶν δραχμαὶ 15 χιλιάδες. Ἐπὶ τῶν ἐπαρχιακῶν ὁδῶν δραχμαὶ 11 χιλιάδες. Ἐπὶ τῶν δημοτικῶν ὁδῶν δραχμαὶ 7 χιλιάδες. γʹ.) Τὸ πλάτος τῶν ὁδῶν ἄνευ τῶν τάφρων ὁρίζεται· Ἐπὶ τῶν ἐθνικῶν Β. πήχεις 8 Ἐπὶ τῶν ἐπαρχιακῶν πήχεις 7 Ἐπὶ τῶν δημοτικῶν πήχεις 6 Εἰς δὲ τὰ ὀρεινὰ μέρη, Β. πήχεις 7 διὰ τὴν ά. κατηγορίαν. Β. πήχεις 6 διὰ τὴν βʹ. κατηγορίαν. Β. πήχεις 5 διὰ τὴν γʹ. κατηγορίαν. Πρὸ τῶν πόλεων αἱ ἐθνικαὶ καὶ ἐπαρχιακαὶ ὁδοὶ ἔσονται κατὰ δύω μέτρα εὐρύτεραι ἐπὶ ἓν στάδιον μήκους. δʹ.) Εἰς τὴν ὁδοποιΐαν περιλαμβάνονται καὶ αἱ γεφυρώσεις ἀνοίγματος μέχρι 15 Β. πήχεων, ὁσάκις ἡ γεφύρωσις δὲν εἶναι ἀναπόφευκτον νὰ γείνῃ δι’ ἑνὸς μόνου τόξου, ὅτε ἡ ὑποχρέωσις αὕτη τοῦ ἐργολάβου ἐπὶ τῶν γεφυρώσεων περιορίζεται μόνον ἐπὶ 10 Β. πήχεων, ὑποχρεοῦται ὅμως οὗτος νὰ κατασκευάζῃ ἰδίοις ἀναλώμασιν ὅλας τὰς γεφύρας, λαμβάνων τὸ ὑπερβάλλον τῆς δαπάνης ποσὸν, κατὰ μέτρον μήκους ὑπολογιζόμενον ἐπὶ τῇ βάσει προϋπολογισμοῦ συντασσομένου ὑπὸ τοῦ ἐργολάβου καὶ ἐγκρινομένου ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως. Ἐν περιπτώσει δὲ διαφωνίας, τὸ ἔργον ἐκτελεῖ ἡ Κυβέρνησις, καταλογίζουσα εἰς βάρος τοῦ ἐργολάβου τὸ ἐπιβαρύνον αὐτὸ ποσὸν, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν προϋπολογισθεισῶν παρ’ αὐτοῦ τιμῶν. έ.) Αἱ ὁδοὶ καὶ αἱ γέφυραι θέλουσι κατασκευασθῆ μεθ’ ὅλης τῆς ἀναγκαίας τελειότητος, κατὰ τοὺς κανόνας τῆς τέχνης. Τὸ ἔγγραφον τῶν ὑποχρεώσεων τοῦ ἐργολάβου (cahier des charges) θέλει συνταχθῆ πρὸ τῆς γνωστοποιήσεως τῆς δημοπρασίας καὶ δημοσιευθῆ συγχρόνως μετ’ αὐτῆς· τὸ ἔγγραφον τοῦτο μένει ἀμετάβλητον μετὰ τὴν κατακύρωσιν. Ὁ δὲ προσδιορισμὸς τῶν κυριωτέρων σημείων τῆς τῶν ὁδῶν διευθύνσεως θέλει εἶσθαι ἀποπερατωμένος τρεῖς τοὐλάχιστον μῆνας πρὸ τοῦ συναγωνισμοῦ. ϛʹ. Ἡ πρὸς τὸν ἐργολάβον πληρωμὴ θέλει γίνεται κατὰ χιλιόμετρον ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ μέσου ὅρου τῶν τιμῶν, εἰς ἃς ἤθελε παραχωρηθῆ ἡ ἐργολαβία, χωρὶς νὰ λαμβάνηται ὑπ’ ὄψιν ἡ κατηγορία, εἰς ἣν ἑκάστη κατασκευασθεῖσα ὁδὸς ὑπάγεται. Ἐντὸς τῆς ά. τριμηνίας τοῦ πρώτου ἔτους καὶ μετὰ τὴν πρώτου τοῦ ἐργολάβου ἐγκατάστασιν, ἣν θέλει ὁρίσει ἀκριβέστερον τὸ ἔγγραφον τῶν ὑποχρεώσεων (cahier des charges), θέλουσι προκαταβληθῆ παρὰ τοῦ δημοσίου ἐκ τῶν κεφαλαίων ὁδοποιΐας πρὸς τὸν ἐργολάβον δύω ἑκατομμύρια δραχμῶν ἀτόκως καὶ ἐπὶ ἐγγυήσει τινὸς τῶν ἐν Ἑλλάδι Τραπεζῶν, ὅτι ἡ προκαταβολὴ αὕτη θέλει ἐπιστραφῆ ἐν περιπτώσει διαῤῥήξεως τοῦ τῆς ἐργολαβίας συμβολαίου καὶ καθόσον δὲν ἤθελεν εἶσθαι συμψηφισμένη πρὸς τὰ τετελεσμένα ἔργα. Ἐκ τῆς προκαταβολῆς ταύτης θέλει συμψηφίζεσθαι εἰς τὸ τέλος ἑκάστου ἔτους πρὸς τὰς ὀφειλομένας διὰ τὴν τετελεσμένην ἐργασίαν πληρωμὰς τὸ δεκατημόριον, ἤτοι ἀνὰ 200 χιλιάδας δραχμὰς, μέχρις ἐντελοῦς ἐξοφλήσεως αὐτῆς. ζʹ.) Ὡς πρὸς τὸν τρόπον καὶ τὸν χρόνον τῆς παραδόσεως τῶν ἐκτελουμένων ἔργων, ἔτι δὲ ὡς πρὸς τὰς ὑποχρεώσεις τοῦ ἐργολάβου πρὸς συντήρησιν πάντων τῶν ἔργων τῆς ὁδοποιΐας ἀπὸ τῆς προσωρινῆς μέχρι τῆς ὁριστικῆς παραλαβῆς αὐτῶν, καὶ τέλος ἐπὶ διαλύσεως τῶν κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων ἐγειρομένων διενέξεων, θέλουσιν ἰσχύει αἱ διατάξεις τοῦ ἀπὸ 11 Σεπτεμβρίου 1850 περὶ δημοσίων ἔργων Β. Διατάγματος. Πᾶσα ἄλλη διαφορὰ μεταξὺ τοῦ ἐργολάβου καὶ τοῦ δημοσίου ἢ τῶν ἰδιωτῶν, ἐκ τῆς ἐργολαβίας ἀμέσως ἢ ἐμμέσως προερχομένη καὶ εἰς οἱονδήποτε τίτλον στηριζομένη, ὑπάγεται εἰς τὴν ἀποκλειστικὴν ἁρμοδιότητα τῶν δικαστηρίων καὶ τῶν νόμων τοῦ βασιλείου καὶ δικάζεται ὡς κατεπείγουσα. Ἐὰν ὁ ἐργολάβος ἢ οἱ συνεταῖροι ᾖναι ἀλλοδαποί, παραιτοῦνται παντὸς δικαιώματος προσφυγῆς εἰς τὴν ξένην προστασίαν, παρέμβασιν καὶ μεσολάβησιν ὡς ὑπὸ τὸν ὅρον τοῦτον γενομένης τῆς τῆς ἐργολαβίας παραχωρήσεως. ἡ. Ἕκαστος μειοδότης ὀφείλει συγχρόνως μετὰ τῆς προσφορᾶς αὐτοῦ νὰ παρουσιάσῃ ἀπόδειξιν βεβαιοῦσαν τὴν εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον κατάθεσιν φράγκων 200.000, εἴτε εἰς μετρητὰ ἐπὶ τόκῳ 6%, εἴτε εἰς δημόσια χρεώγραφα, μεταγενέστερα τοῦ 1862, λόγῳ ἐγγυήσεως, ἥτις καταπίπτει αὐτοδικαίως πρὸς ὄφελος τοῦ ταμείου τῆς ὁδοποιΐας, ἐν περιπτώσει παραβάσεως τῶν ὅρων τῆς ἐργολαβίας, οὓς τὸ περὶ ἐκτελέσεως Βασιλ. Διάταγμα θέλει ὁρίσει, διαλυομένου συγχρόνως καὶ τοῦ τῆς ἐργολαβίας συμβολαίου, δι’ ἀποφάσεως τοῦ ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Ἐν τῷ αὐτῷ Διατάγματι θέλει ὁρισθῆ ὁ τρόπος τῆς διεξαγωγῆς τῆς δημοπρασίας, οἱ ὅροι αὐτῆς καὶ αἱ συνέπειαι τῆς διαλύσεως τοῦ συμβολαίου τῆς ἐργολαβίας. θʹ. Τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων θέλει ἐπιτηρεῖ ἡ Κυβέρνησις διὰ τοῦ Σώματος τοῦ μηχανικοῦ. Τῇ ἀδείᾳ τῆς Κυβερνήσεως, δύνανται οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ μηχανικοῦ νὰ συμπράττωσιν εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων, διατηροῦντες πάντα τὰ ἐν τῷ στρατῷ δικαιώματα αὐτῶν ὡς εἰς εἰδικὴν ὑπηρεσίαν ἐργαζόμενοι. Ἀλλ’ ἐν ὅσῳ ἡ ὑπηρεσία των αὕτη διαρκῇ, δὲν θέλουσιν ἀπολαμβάνει μισθὸν ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου. ί. Ὁ ἐργολάβος δύναται νὰ λαμβάνῃ ἄνευ ἀποζημιώσεως τοὺς ἀναγκαίους εἰς τὴν ὁδοποιΐαν λίθους ἐκ τῆς ἐπιφανείας τῶν πέριξ δημοσίων ἢ ἰδιωτικῶν ἀγρῶν ἢ καὶ νὰ κόπτῃ λίθους, ἔνθα δὲν ὑπάρχει ἰδιόκτητον λατομεῖον. Κατὰ πᾶσαν ἄλλην περίστασιν ὀφείλεται παρ’ αὐτοῦ ἀποζημίωσις διὰ τὸ λαμβανόμενον ὑλικόν, κανονιζομένη διοικητικῶς, καθ’ ὃν τρόπον θέλει ὁρίσει τὸ τῆς ἐκτελέσεως Β. Διάταγμα. Ἄρθρ. 3. Αἱ κατασκευαστέαι ἐθνικαὶ ὁδοὶ θέλουσιν ὁρισθῆ διὰ Β. Διατάγματος κατὰ γνωμοδότησιν τοῦ ὑπουργικοῦ Συμβουλίου· αἱ δὲ ἐπαρχιακαὶ καὶ δημοτικαὶ κατ’ ἀπόφασιν συμβουλίου προεδρευομένου ὑπὸ τοῦ οἰκείου νομάρχου καὶ συγκροτουμένου ἐκ δύω μελῶν ἐξ ἑκάστου τῆς νομαρχιακῆς περιφερείας ἐπαρχιακοῦ συμβουλίου, ἐκλεγομένων παρ’ αὐτοῦ καὶ προσλαμβανομένου τοῦ διευθυντοῦ τοῦ μηχανικοῦ ἑκάστου νομοῦ. Τὸ συμβούλιον τοῦτο ἀποφασίζει περὶ τῶν κατὰ προτίμησιν κατασκευαστέων ἐπαρχιακῶν καὶ δημοτικῶν ὁδῶν καὶ ὁρίζει τὰ κύρια σημεῖα τῆς διαβάσεως ἑκάστης αὐτῶν· δὲν θέλει δὲ ἀπομακρύνεσθαι κατὰ τοὺς προσδιορισμοὺς τούτους ἄνευ δικαιολογημένης ἀνάγκης τῆς ἀναλογίας τῶν ὑπαρχόντων σήμερον τῆς ὁδοποιΐας πόρων ἑκάστης ἐπαρχίας καὶ ἑκάστου δήμου, οὐδὲ ὑπερβαίνει τὰς ὁριζομένας κατὰ τὰ προηγούμενα ἄρθρα ἐκτάσεις τῶν κατασκευαστέων ὁδῶν. Αἱ ἐπαρχίαι καὶ οἱ δῆμοι, δι’ ὧν δὲν διέρχεται σιδηρόδρομος, θέλουσι προτιμηθῆ τῶν ἐπαρχιῶν καὶ δήμων, δι’ ὧν διέρχεται. Ὡσαύτως ὑπ’ ὄψιν θέλει ἔχει τὸ συμβούλιον τό πλέον ἢ ἔλαττον τῶν ἔν τινι ἐπαρχίᾳ κατεσκευασμένων ἐθνικῶν ἢ ἐπαρχιακῶν ὁδῶν, κατὰ τὴν ἐξάσκησιν τοῦ δικαιώματος τῆς προτιμήσεως. Ἕκαστον δὲ μέλος αὐτοῦ δύναται νὰ ἐκκαλέσῃ διὰ τοὺς λόγους τούτους τὴν τοῦ συμβουλίου ἀπόφασιν πρὸς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπερ ἀποφασίζει ἀνεκκλήτως. Ἄρθρ. 4. Εἰς τοὺς ὑπάρχοντας ἤδη πόρους τῆς ὁδοποιΐας προστίθενται οἱ ἑξῆς, μορφούμενοι διὰ γενικῆς εἰσφορᾶς, κανονιζομένης ὡς ἀκολούθως, ἐπὶ τῇ βάσει φορολογίας, ἤτοι· 1% ἐπὶ τῆς παραγωγῆς τῶν δημητριακῶν καρπῶν. ⅕ ἐπὶ τοῦ φόρου τῶν κατὰ στρέμμα φορολογουμένων κτημάτων. ⅒ ἐπὶ τοῦ φόρου τοῦ ἐλαίου. ⅒ ἐπὶ τοῦ ἐγγείου φόρου καὶ τοῦ δικαιώματος τῆς ἐπικαρπίας τῶν εἰσπραττομένων ἐν τοῖς τελωνείοις. Ἐπὶ τῶν μικρῶν ζώων λεπτὰ 3, ἐπὶ δὲ τῶν χοίρων καὶ μεγάλων λεπτὰ 12. ⅕ ἐπὶ τοῦ φόρου τῶν ἐπιτηδευμάτων. ⅒ ἐπὶ τοῦ φόρου τῶν οἰκοδομῶν. ⅒ ἐπὶ τῶν τελωνιακῶν τελῶν καὶ δικαιωμάτων. Ἡ βεβαίωσις καὶ εἴσπραξις τῆς εἰσφορᾶς ταύτης θέλει διαρκέσει ἐπὶ δεκαετίαν, ἀρχομένη ἀπὸ τοῦ ἐπιόντος ἔτους 1874. Ἐὰν δὲ ἐντὸς αὐτοῦ δὲν κατακυρωθῇ ἡ ὑπὸ τοῦ παρόντος νόμου προβλεπομένη ἐργολαβία, παύει κατὰ τὸ ἑπόμενον ἔτος πᾶσα εἰσφορὰ, τὰ δὲ εἰσπραχθησόμενα τῆς χρήσεως τοῦ 1874 μένουσι πρὸς ὄφελος τοῦ ταμείου τῆς ὁδοποιΐας. Ἄρθρ. 5. Ἕνεκα τῆς εἰς τὰ ἔσοδα τοῦ Κράτους προσθήκης τῆς κατὰ τὸ προηγούμενον ἄρθρον εἰσφορᾶς θέλουν εἰσάγεσθαι ἀπὸ τοῦ ἐπιόντος ἔτους 1874 ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου εἰς τὸ τῆς ὁδοποιΐας τὰ ἑξῆς ποσοστὰ, ἀντὶ τῶν νῦν εἰσαγομένων κατὰ τὸν ὑπὸ στοιχ. ΣΚϚʹ. νόμον τῆς 20 Ἀπριλίου 1867, ἤτοι· 10% ἐπὶ τῶν εἰσπραττομένων ἐγγείων φόρων καὶ δικαιωμάτων ἐπικαρπίας. 20% ἐπὶ τοῦ ἐγγείου φόρου σταφίδος. 15% ἐπὶ τοῦ φόρου τῶν ζώων. 10% ἐπὶ τοῦ φόρου ἐπιτηδευμάτων καὶ οἰκοδομῶν. 15% ἐπὶ τῶν τελωνιακῶν τελῶν καὶ δικαιωμάτων. Ὁλόκληρον τὸ ἔσοδον τῶν διοδίων ἐξ ἐθνικῶν καὶ ἐπαρχιακῶν ὁδῶν. Ἄρθρ. 6. Πρὸς ἀσφάλειαν τῆς τακτικῆς πληρωμῆς τοῦ ἐργολάβου οἱ ἐπαρχιακοὶ ταμίαι καὶ τί τελωνιακοὶ ὑπάλληλοι ὑποχρεοῦνται νὰ καταθέτωσιν ἐν ἀρχῇ ἑκάστου μηνὸς εἰς τὰ ἐν ταῖς ἕδραις αὑτῶν ἢ τὰ παρακείμενα τραπεζικὰ καταστήματα τὰ ὑπὲρ τῆς ὁδοποιΐας, κατὰ τὸ προηγούμενον ἄρθρον, ἀνήκοντα ποσοστά. Οἱ διαχειριζόμενοι τὰ ταμεῖα καὶ τελωνεῖα ὑπάλληλοι εἰσὶ προσωπικῶς ὑπόλογοι διὰ πᾶσαν ἀναβολὴν τῆς παραδόσεως τῶν εἰς τὴν ὁδοποιΐαν ἀνηκόντων ποσοστῶν· ἀποβάλλονται δὲ συνάμα τῆς ὑπηρεσίας καὶ καταδιώκονται ποινικῶς ἐπὶ ἀπιστίᾳ. Αἱ Τράπεζαι, παρ’ αἷς ὑπάρχουσι κατατεθειμένα κεφάλαια τῆς ὁδοποιΐας, πληρόνουσι τὸν ἐργολάβον ἐπὶ τῇ βάσει ἐντολῆς τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπουργοῦ. Ἄρθρ. 7. Ἡ Κυβέρνησις ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐναλλάσσῃ ἐν ἀνάγκῃ τὰς διὰ τοῦ παρόντος νόμου ὁριζομένας ἐκτάσεις τῶν τριῶν κατηγοριῶν πρὸς ἀλλήλας, ἀλλ’ οὐχὶ πλέον τῆς ἀναλογίας τῶν 10%, καὶ πάντοτε φυλαττομένου, συμφώνως πρὸς τὴν κατακύρωσιν, τοῦ μέσου ὅρου τῆς τῶν τριῶν κατηγοριῶν ἀξίας τῶν κατασκευαστέων κατὰ τὴν δεκαετίαν ὁδῶν. Ἔχει ὡσαύτως ἡ Κυβέρνησις τὸ δικαίωμα ν’ ἀπαιτήσῃ τὴν ἐπέκτασιν τοῦ μήκους τῶν ὁδῶν ἑκάστης κατηγορίας, ἀλλ’ οὐχὶ πλέον τῶν 10 τοῖς ἑκατόν. Ἄρθρ. 8. Ὡς πρὸς τὴν ὀφειλομένην ἀποζημίωσιν διὰ τὰς ὑπὸ τῶν ὁδῶν καταλαμβανομένας γαίας, ἐφαρμόζονται αἱ διατάξεις τοῦ ἄρθρου 24 τοῦ περὶ ὁδοποιΐας νόμου τῆς 2 Σεπτεμβρ. 1852. Ἄρθρ. 9. Πᾶσα διάταξις προγενεστέρων νόμων, ἀντιβαινόντων εἰς τὸν παρόντα, καταργεῖται ἐφ’ ὅσον χρόνον διαρκεῖ ἡ τοῦ παρόντος νόμου ἰσχύς.» Πρὶν προχωρήσωμεν εἰς ἄλλας ἐργασίας πρῶτον, κύριοι, παρακαλῶ νὰ μοὶ ἐπιτρέψετε νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν τὸν ἀπολογισμὸν τῆς διαχειρίσεως...

§203ΤΙΝΕΣ. Τὸν περὶ φυτειῶν νόμον πρῶτον, κύριε πρόεδρε.

§204ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ.

§205ΡΩΜΑΙΟΣ. Καὶ τὰ πρακτικὰ μαζῆ μὲ τὸν ἀπολογισμὸν, κ. πρόεδρε, διότι θὰ φύγωμεν.

§206ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἔχει κἀνεὶς νὰ φύγῃ. Ἡ Βουλὴ ἐδῶ θὰ καθήσῃ· ἐπληρώθησαν εἰς τοὺς κυρίους βουλευτὰς 356,000 ἐκ τοῦ κεφαλαίου...

§207ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐτυπώθη αὐτό;

§208ΤΙΝΕΣ. Τώρα τὸ ὑποβάλλει.

§209ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ ὑποβάλλω τὸν ἀπολογισμὸν καὶ εἶναι ἰδική σας δουλειὰ νὰ τυπωθῇ ἢ ὄχι. Εἶναι μαζῆ καὶ ὁ ἀπολογισμὸς τοῦ προσωρινοῦ προέδρου.

§210ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ τυπωθῇ.

§211ΑΝΔΡΙΤΣΟΥ. Τὸν νόμον, κύριε πρόεδρε, περὶ ἀπογραφῆς τῶν ἀῤῥένων.

§212ΤΙΝΕΣ. Ἕνα ἕνα.

§213ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχομεν τὸ ἄρθρον 4 τοῦ περὶ χαρτοσήμου νόμου ὡς ἐτροποποιήθη καὶ κατηρτίσθη ὡς ἑξῆς. «Ἄρθρον 4. Ἡ § 8 τοῦ ἄρθρου 28 τοῦ ἀπὸ 14/26 Αὐγούστου 1836 νόμου περὶ χαρτοσήμου τροποποιεῖται ὡς ἑξῆς· «Αἱ ἀποδείξεις συμμετοχῆς ἤτοι οἱ μετοχικοὶ τίτλοι οἱουδήποτε εἴδους ἀνωνύμων ἑταιριῶν, μὴ ἐξαιρουμένων καὶ αὐτῶν τῶν διὰ προνομίων Τραπεζῶν, καὶ αἱ παντὸς εἴδους τοκοφόροι ὁμολογίαι αὐτῶν ὡς καὶ αἱ ἀποδείξεις, δι’ ὧν πληρόνονται πρὸς τοὺς μετόχους τὰ κέρδη ἢ τόκοι καὶ πᾶσα ἄλλη ἐξ αὐτῆς ὠφέλεια.» Τὸ τέλος τῶν ἐγγράφων τούτων ἐπιβάλλεται κατὰ μετοχὴν ἢ ὁμολογίαν ἐπὶ τῆς ὀνομαστικῆς ἀξίας ἑκάστης αὐτῶν, κατὰ τὰς βάσεις τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ ἀπὸ 31 Ὀκτωβρίου 1869 νόμου ὑπὸ στοιχ. ΤΛΖʹ. Ἂν ἡ διάρκεια τῆς ἑταιρίας ὁρίζεται ἀνωτέρω τῶν 10 ἐτῶν, τὸ τέλος τοῦτο διπλασιάζεται. Εἰς τὴν ἐπιβολὴν τοῦ τέλους τοῦ χαρτοσήμου λαμβάνεται ὡς βάσις τὸ ὅλον τῆς μετοχῆς, ἀδιαφόρως ἂν κατεβλήθη ἢ ὄχι εἰς τὸ ταμεῖον τῆς ἑταιρίας ἢ εἶναι πληρωτέα ὁλόκληρος ἢ τμηματικῶς. Τὸ τέλος ἐπιβάλλεται ἐπὶ τῶν ὁριστικῶν μετοχικῶν τίτλων, οὓς ἑκάστη ἑταιρία ὑποχρεοῦται νὰ ἔχῃ ἐκδεδομένους ἐντὸς ἓξ μηνῶν ἀπὸ τῆς συστάσεώς της. Ἐὰν οἱ μετοχικοὶ τίτλοι δὲν ἐκφράζουσιν ἀξίαν εἰς χρήματα, τὸ τέλος τοῦ χαρτοσήμου ἐπιβάλλεται δι’ ἐκτιμήσεως, κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 30 τοῦ ἀπὸ 14/26 Αὐγούστου 1836 νόμου. Τὸ τέλος τοῦ χαρτοσήμου ἐπὶ τῶν ἀνωτέρω ἐγγράφων προκαταβάλλεται ὑπὸ τῆς ἑταιρίας. Οἱ μετοχικοὶ τίτλοι καὶ αἱ ὁμολογίαι πρὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ παρόντος νόμου ἐκδοθέντες ὑπόκεινται εἰς τὰ διατάξεις τοῦ παρόντος ἄρθρου. Τάσσεται δὲ προθεσμία πέντε μηνῶν, ὅπως αἱ ἑταιρίαι ὑποβάλωσι τοὺς τίτλους καὶ τὰς ὁμολογίας αὐτῶν πρὸς ἐπισφράγισιν. Οἱ ἐπαρχιακοὶ ταμίαι ἔχουσι τὸ δικαίωμα νὰ ἐξελέγχωσι τὰς ἑταιρίας καὶ ἐν τοῖς γραφείοις αὐτῶν πρὸς βεβαίωσιν τῶν ἐνδεχομένων παραβάσεων τῶν νόμων περὶ χαρτοσήμου.» Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§214ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀντὶ τοῦ «ὁ ἐπαρχιακὸς ταμίας» νὰ γείνῃ «ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἢ τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον ἔχουσι τὸ δικαίωμα νὰ ἐξελέγξωσι κλπ.»

§215ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὄχι τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον, ἀλλὰ τὸ ὑπουργεῖον.

§216ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Πολὺ καλὰ, νὰ γείνῃ λοιπόν· «ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐξελέγχῃ κτλ.

§217ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ τῆς ὀνομαστικῆς ἀξίας· «τὸ τέλος τῶν ἐγγράφων τούτων ἐπιβάλλεται ἐπὶ τῆς ὀνομαστικῆς ἀξίας αὐτῶν.»

§218ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ λείψῃ τὸ «τῶν μετοχῶν ἢ ὁμολογιῶν.»

§219ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ νὰ διπλασιάζεται τὸ τέλος, αὐτὸ ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ κἄποιαν βάσιν, ὅταν πρόκειται διὰ τὰς μετοχὰς (θόρυβος).

§220ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ κέρδη μιᾶς ἑταιρίας, τῆς ὁποίας ἡ διάρκεια εἶναι δεκαετὴς, δὲν θὰ ᾖναι τὰ αὐτὰ μὲ ἐκείνης τῆς ὁποίας ἡ διάρκεια εἶναι 90 ἔτη.

§221ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Ἂς ἀπαλειφθῇ.

§222ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι ἐν ἀπαρτίᾳ.

§223ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κύριοι βουλευταὶ εἶναι ἐντὸς τῶν δωματίων (θόρυβος). Ὑπάρχει ἄλλη ἀντίῤῥησις ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 4, κύριοι;

§224ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ἤθελον ὁμιλήσει ἐν ἐκτάσει, ἀλλ’ ἐπειδὴ συμβαίνει νὰ ἦμαι διευθυντὴς δύω ἑταιριῶν δὲν θέλω νὰ παρεξηγηθοῦν οἱ λόγοι μου.

§225ΜΑΚΡΗΣ. Κύριε πρόεδρε, νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικὰ, ὅτι, προκειμένου ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικὰ καὶ ἐπικυρωθῶσι τὸ νομοσχέδιον περὶ ὁδοποιΐας καὶ τόσα ἄλλα σπουδαῖα, ὁ κ. Χρηστόπουλος κάμνει ἔνστασιν περὶ μὴ ἀπαρτίας (θόρυβος).

§226ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θέλουν ν’ ἀφήσουν ἀφορολογήτους τὰς μετοχὰς, μὲ τὰς ὁποίας μᾶς ἅρπαξαν χθὲς τὸ Λαύριον!

§227ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἑτέρα ἀντίῤῥησις ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 4;

§228ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§229ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐδῶ λέγουν «τὸ τέλος ἐπιβάλλεται.... ... ἀπὸ τῆς συστάσεώς της» παρακαλῶ νὰ τὸ διασαφήσωσι.

§230ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἠξεύρετε ὅτι αἱ ἑταιρίαι ἐκδίδουν προσωρινοὺς τίτλους· διὰ αὐτοὺς δὲν ἐπιβάλλεται, ἀλλ’ εἶναι ὑποχρεωμέναι νὰ ἐκδώσουν ὁριστικοὺς, καὶ εἰς αὐτοὺς ἐπιβάλλεται.

§231ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Πολὺ καλά.

§232ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ ἄρθρον 4 ὡς ἐτροποποιήθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον μετὰ τῶν τροποποιήσεων παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται σχεδὸν ὅλοι). Παρεδέχθη.

§233ΠΟΛΛΟΙ. Τὰ περὶ φυτειῶν καὶ διανομῆς τῆς ἐθνικῆς γῆς, κύριε πρόεδρε.

§234ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη ἀνάγνωσις τοῦ νομοσχεδίου ἐπὶ τοῦ νόμου περὶ διανομῆς τῆς ἐθνικῆς γῆς. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις κατὰ τῆς ἀρχῆς;

§235ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§236ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἄρθρον 1. Ἡ διὰ τοῦ ἄρθρου 10 τοῦ ΥΛΑʹ. νόμου περὶ διανομῆς καὶ διαθέσεως τῶν ἐθνικῶν, τῶν ἐπισκοπικῶν καὶ τῶν εἰς τὰς διαλελυμένας μονὰς ἀνηκουσῶν γαιῶν προθεσμία παρατείνεται μέχρι τέλους Δεκεμβρίου ε. ε. ἀπὸ δὲ τῆς ἐκθέσεως τοῦ βιβλίου τῶν δηλώσεων κατὰ τὰς διατάξεις τῶν ἄρθρων 12 καὶ 24 τοῦ ἀνωτέρω νόμου, ἄρχονται αἱ ἄλλαι προθεσμίαι, περὶ ὧν διαλαμβάνουσι τὰ ἄρθρα 20 καὶ 26 τοῦ νόμου τούτου. Αἱ δοθεῖσαι δηλώσεις τῶν κατόχων μετὰ τὴν ἔκπνευσιν τῆς ἑξαμήνου προθεσμίας κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 10 τοῦ μνησθέντος νόμου εἰσὶν ἔγκυροι.» Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§237ΕΠΙΦΑΝΙΟΥ. Εἰς τὴν ἐπαρχίαν τὴν ἐδικήν μας συνέβη ἓν ἐξαιρετικὸν, τὸ ὁποῖον δὲν συνέβη εἰς καμμίαν ἄλλην. Αὐτὸ τὸ περιστατικὸν τὸ ἐξήγησα εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν, καὶ τοῦ εἶπα ὅτι ἀφοῦ παρῆλθεν ἡ ἑξάμηνος προθεσμία, καθ’ ἣν ἐκαλοῦντο οἱ κάτοχοι γαιῶν νὰ κάμουν τὰς ἀναγκαίας δηλώσεις, αἱ ἀρχαὶ ἔκλεισαν τὸ πρωτόκολλον καὶ ἀνενέωσαν τὴν προθεσμίαν μετὰ τρεῖς μῆνας, ὅπου ἔρχονται οἱ νέοι κάτοχοι γαιῶν. Ἡμεῖς δὲν ἔχομεν μὴ κατεχομένας γαίας· λοιπὸν παρουσιάσθησαν καὶ ἔκαμαν δηλώσεις ὅλοι οἱ πολῖται, καὶ ἐσκεπάσθησαν ὅλαι αἱ γαῖαι. Συνέπεσε νὰ κάμουν ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ κτήματος πολλὰς δηλώσεις· ἔγεινεν ἡ κλήρωσις καὶ εὐνοήθη ὁ μὲν, ὁ ἄλλος ἀπεκλείσθη· μετὰ τὴν κλήρωσιν ἐννοοῦν τὰς γαίας ἀνηκούσας εἰς τὸν ἑαυτόν των. Ὁ νόμος δὲν κάμνει κἀνένα λόγον. Ἐγὼ ὁ ὁποῖος ἔχω αὐτὴν τὴν ἰδιοκτησίαν ἐννοῶ τὸν ἑαυτόν μου ἐντὸς τοῦ νόμου, ὁ ἄλλος ἔχει τὴν δήλωσιν· δὲν θὰ γεννηθῇ μία διένεξις; Νὰ γείνῃ μία διασάφησις ὅτι αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι ἔκαμαν σύμφωνα μὲ τὸν νόμον δήλωσιν.... (διάλογοι θορυβώδεις). Δὲν ἔφθασεν ἐγκαίρως ἡ διαταγὴ τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἡ ταχυδρομικὴ συγκοινωνία εἶναι ὀπίσω εἰς ἐκεῖνα τὰ μέρη, καὶ δυνάμει τοῦ νόμου προέβησαν εἰς τὴν ἐνέργειαν τῶν διατάξεων αὐτοῦ. Εἰς τὴν ἔκθεσιν τοῦ βιβλίου τῶν δηλώσεων ἔκαμαν τὸ πρωτόκολλον (θόρυβος). Αἱ γενόμεναι δηλώσεις εἶναι ἐπὶ μὴ κατεχομένων γαιῶν ὑπὸ μὴ κατόχων.

§238ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὰ εἶναι ἐκτὸς τοῦ νόμου, ἑπομένως αὐτοὶ ἐδήλωσαν ἐναντίον ἄλλου ὅστις ἔχει δικαίωμα· τί ἀνακατευόμεθα ἡμεῖς; Ὅταν ἐδήλωσε μὴ κατεχομένας γαίας, εἶναι ἐντὸς τοῦ νόμου.

§239ΕΠΙΦΑΝΙΟΥ. Ἐπὶ μὴ κατεχομένων γαιῶν λέγω καὶ ἐγώ. Νὰ γείνῃ διασάφησις διὰ νὰ μὴ γείνῃ κἀμμία περιπλοκή.

§240ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὶν τὰς δηλώσουν, δὲν τὰς ἔλαβον εἰς τὴν κατοχήν;

§241ΕΠΙΦΑΝΙΟΥ. Ὄχι, ἐπὶ μὴ κατεχομένων γαιῶν.

§242ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν τὸ ἠξεύρομεν ἂν ᾖναι μὴ κατεχόμεναι.

§243ΕΠΙΦΑΝΙΟΥ. Μὰ ἂν ᾖναι μὴ κατεχόμεναι· ἄλλως, δὲν θὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ διασάφησις, τὴν ὁποίαν ζητῶ (διάλογοι θορυβώδεις).

§244ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ πρῶτον ἄρθρον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι.

§245ΜΑΚΡΗΣ. Ὑπάρχει μία τροπολογία. Τὸ ἄρθρον 17 τοῦ νόμου λέγει (τὸ ἀναγινώσκει). Ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου αὐτοῦ εἰς πολλὰς ἐπαρχίας ἐδήλωσαν, διότι ὁ οἰκονομικὸς ἔφορος καὶ ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ καὶ εἷς τῶν πολιτῶν ἐξῆλθον καὶ ἔκαμαν τὴν ἐκτίμησιν, κατ’ αὐτῆς δὲν ἔκαμαν ἔνστασιν. Ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔλαβε τὴν εὐκαιρίαν νὰ δώσῃ τὰ παραχωρητήρια καὶ ἐκτελέσῃ ὅσα ὁ νόμος κελεύει. Ἑπομένως οἱ πολῖται κατέθεσαν ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἐκτιμήσεως αὐτῆς, ἐδήλωσαν καὶ ἔδωκαν π. χ. 20, 30 δραχμὰς τὸ στρέμμα. Ἡ Κυβέρνησις ἔκτοτε δὲν ἔλαβε τὴν εὐκαιρίαν νὰ δώσῃ τὰ παραχωρητήρια, νὰ ἐγκρίνῃ τὸ πρωτόκολλον αὐτό, ἂν καὶ οἱ πολῖται δὲν ἠγέρθησαν κατὰ τῆς ἐκτιμήσεως, δὲν ἔκαμαν παράπονον. Ἔρχεται τὸ ἑπόμενον ἔτος, καὶ ἐγὼ προτείνω εἰς τὴν Βουλὴν νὰ παραδεχθῇ τὸ ἑξῆς· ὅπου ἔγεινεν ἐκτίμησις καὶ οἱ πολῖται ἐδήλωσαν καὶ ἐπλήρωσαν τὰς δόσεις, ἐδικαιοῦντο κατὰ τὸν νόμον νὰ πληρώσουν τὸ τίμημα τῆς δόσεως τὸ δεύτερον ἔτος ἐπὶ τῇ βάσει τῆς γενομένης ἐκτιμήσεως....

§246ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Ὁ νόμος ἀπαιτεῖ ὄχι μόνον νὰ.... γενῇ ἔνστασις ἐκ μέρους τῶν πολιτῶν, ἀλλ’ ἐκ μέρους τῶν ἀρχῶν πρέπει νὰ κηρυχθῇ ὁριστικὴ ἡ ἐκτίμησις, διότι ἡ Κυβέρνησις ἔχει δικαίωμα νὰ διορίσῃ τὰς δύω ἐπιτροπὰς διὰ νὰ ἀποφασίσουν. Λοιπὸν δὲν δυνάμεθα νὰ θεωρήσωμεν ὁριστικὴν κἀμμίαν δήλωσιν, ἂν δὲν ἔγεινε πρᾶξις ἀποδεικνύουσα....

§247ΜΑΚΡΗΣ. Δὲν εἶναι ἔτσι· αὐτὸ εἶναι ταμιευτικὸν πνεῦμα (θόρυβος). Εἶναι οὐσιωδέστατον, πρόκειται περὶ ἑκατομμυρίων. Λοιπὸν ἀφήσατε νὰ ἐνοήσητε.

§248ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, σᾶς παρακαλῶ. Νομίζω πῶς δὲν εἶναι σωστὸν νὰ ἐπιμείνετε. Νὰ προκαταβάλουν ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἐκτιμήσεως καὶ ἂς κάμῃ τὸ ὑπουργεῖον ἀναθεώρησιν.

§249ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Ἔγεινεν ἐκτίμησις 10 δραχμῶν, καὶ ὁ ἔφορος εἶναι ἐναντίος.

§250Δ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἡ ἐκτίμησις ἔγεινε ψεύτικη (θόρυβος).

§251ΜΑΚΡΗΣ. Ἐδῶ πρόκειται περὶ οὐσιωδεστάτου νόμου, πρόκειται περὶ ἑκατομμυρίων, ἅτινα κατέβαλον αἱ ἐπαρχίαι. Ἐνῷ λοιπὸν τὸ δημόσιον ἔστειλε τοὺς ὑπαλλήλους του καὶ ἐξετίμησαν, ἐνῷ οἱ πολῖται ἐπλήρωσαν καὶ ἐνῷ ἡ ἔλλειψις ἀνήκει εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἔρχεται τώρα ὁ κ. ὑπουργὸς καὶ λέγει τὸ ἑξῆς· ναὶ ἔχει κάμει ὁριστικὴν τὴν ἐκτίμησιν, ἔπρεπε νὰ προσέξητε νὰ τὴν κάμητε ἐγκαίρως· ἀλλὰ δὲν εἶχον εὐκαιρίαν. Διὰ τοῦτο ὁ νόμος δὲν ἠθέλησε ν’ ἀφήσῃ ἐκκρεμῆ τὰ δικαιώματα τοῦ πολίτου ἐπ’ ἄπειρον, προσδιώρισε δύω ἔτη μόνον. Λοιπὸν εἶναι δίκαιον ἀφοῦ ἐπλήρωσαν ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἐκτιμήσεως νὰ δώσουν εἰς τὸ δημόσιον, καὶ τὸ δημόσιον ν’ ἀρχίσῃ νὰ εἰσπράττῃ. Τὸ δημόσιον ὀφείλει ν’ ἀπαλλαχθῇ τῶν γαιῶν αὐτῶν καὶ ὑπὸ ἠθικὴν καὶ ὑπὸ ὑλικὴν ἔποψιν. Τὸ δημόσιον δὲν πρέπει νὰ ᾖναι ἰδιοκτήτης. Λοιπὸν ἐπιμένομεν εἰς τοῦτο καὶ παρακαλῶ νὰ τὸ παραδεχθῆτε.

§252ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐγὼ δὲν νομίζω πῶς πρέπει νὰ γείνῃ καμμία καινοτομία. Καὶ κατὰ τὸ ἓν σύστημα καὶ κατὰ τὸ ἄλλο ἰδοὺ τί θὰ γείνῃ. Ἂν παραδεχθῶμεν ὅτι ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἐκτιμήσεως θέλουν καταβάλλει, τότε θέλει ἀρχίσει τὸ δημόσιον ἔρευναν ἂν ἔχῃ καλῶς ἢ κακῶς ἡ ἐκτίμησις. Ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν δεχθῶμεν τὸ 30 δραχμὰς τῆς τροπολογίας, πάλιν αὐτοὶ θέλουν ζητήσει τὴν μείωσιν τοῦ προσδιωρισμένου καὶ τοιουτοτρόπως θέλομεν ἔχει ἔριδας ἐπὶ ἑνὸς ἑκάστου κτήματος, καὶ ἐπὶ μιᾶς ἑκάστης παραχωρήσεως· ἂν δὲν ἔγεινεν οὔτε τὸ ἓν οὔτε τὸ ἄλλο, παρετάθη ὁ χρόνος καθ’ ὃν θὰ γείνῃ ἡ καταβολὴ τοῦ δικαιώματος τοῦ δημοσίου, παρετάθη διότι δὲν ἐπρόλαβεν ἡ Κυβέρνησις ἕνεκα λόγων γνωστῶν. Ὁ νόμος ὑπέθεσεν ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ γείνῃ αὐτό, ἀλλὰ νὰ καλυφθοῦν ὅλαι αἱ γαῖαι καὶ γείνουν ὅλαι αἱ προπαρασκευαστικαὶ ἐργασίαι δὲν ἦτο δυνατόν, καὶ δὲν ἀδικῶ κἀμμίαν Κυβέρνησιν. Ποία δὲ εἶναι ἡ ζημία, κ. πρόεδρε; Ἕκαστος κατέβαλε 1½ δραχμὴν διὰ ξηρικὰς καὶ 3 διὰ ποτιστικάς, ἡ ζημία εἶναι 1½ λεπτὸν διὰ τὴν πρώτην περίπτωσιν καὶ 3 διὰ τὴν δευτέραν. Νομίζετε πῶς εἶναι ἄξιον καινοτομίας αὐτὸ τὸ φαινόμενον;

§253ΜΑΚΡΗΣ. Ἡμεῖς νομίζομεν, ὅτι δικαιούμεθα διὰ τοῦ νόμου (θόρυβος)...

§254ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τὸ φυσικὸν εἶναι τοῦτο, ὅταν σᾶς δοθῇ τὸ παραχωρητήριον, τότε θὰ μεταβληθῇ ὁ τρόπος τῆς φορολογίας σας· μέχρι τῆς ἐκδόσεως τοῦ παραχωρητηρίου, πρέπει νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ πρώτη φορολογία (διάλογοι). Ἀφήσατε, κ. Μακρῆ, εἶναι μέγας κίνδυνος εἰς τὸ συμφέρον τοῦ δημοσίου (διάλογοι).

§255ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Γνωρίζω ἀπὸ τὴν ἐπαρχίαν τῆς Ἠλείας, ὁ οἰκονομικὸς ἔφορος μετὰ τοῦ ἐπάρχου 10 ἡμέρας ἔκαμαν εἰς τὸν δῆμον τῶν Μυρτουντίων, εἰς τὸν δῆμον τῆς Ἤλιδος. Ἂν ἀποφασίσωσι νὰ ἐργασθῶσι μαζῆ, δὲν θὰ παρέλθῃ πολὺς χρόνος.

§256ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Μοὶ κακοφαίνεται ὅτι εἶσαι εἷς ἐκ τῶν κατοίκων τῶν πρωτευουσῶν τῶν ἐπαρχιῶν καὶ δὲν ὁμολογεῖς τὰς δυσκολίας τῶν ἀρχῶν εἰς τὰς ἐπαρχίας. Ἐπιθυμῶ ἡ Βουλὴ νὰ στείλῃ μίαν ἐπιτροπὴν νὰ ἐξετάσῃ τὰ ἀρχεῖα τοῦ ὑπουργείου, τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τῶν Οἰκονομικῶν διὰ νὰ ἰδῆτε πόσαι ἐπιπλήξεις, πόσα πρόστιμα ἐπῆλθον. Δὲν δύναται ὁ ἔπαρχος νὰ φύγῃ, ὅταν δύναται νὰ εὕγῃ ὁ ἔφορος, διότι ἡ ὑπηρεσία ἀπαιτεῖ νὰ μείνῃ ἐκεῖ ὁ ἔφορος διὰ τὰς δημοπρασίας κλπ. ὁ ἔπαρχος διὰ τὴν στρατολογίαν κτλ. Τί νὰ γείνῃ; Νομίζετε λοιπὸν πῶς εἶναι εὔκολα αὐτὰ τὰ πράγματα; (διάλογοι θορυβώδεις).

§257ΜΑΚΡΗΣ. Αὐτὸ παρατηρῶ ἐγὼ ὅτι δικαιούμεθα νὰ ἐνάγωμεν τὸ δημόσιον εἰς τὰ δικαστήρια· διότι ὁ νόμος αὐτὸς εἶναι ῥητὸς καὶ αὐτὸς ὁ νόμος νὰ μὴ ἔχῃ ὀπισθοδρομικὴν δύναμιν.

§258ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. ..... (θόρυβος).

§259ΜΑΚΡΗΣ. Ἐνῷ ἔστειλες τὰς ἀρχὰς καὶ ἐξετίμησαν, δὲν παραδέχεσαι αὐτὴν τὴν ἐκτίμησιν, τὴν ὁποίαν αἱ ἀρχαί σου ἔκαμαν;

§260ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Κακῶς τὴν ἔκαμαν.

§261ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ ληφθῇ μέτρον προσωρινὸν νὰ πληρώσωμεν ὅλοι ἕως οὗ καθαρισθοῦν αὐτὰ τὰ πράγματα (διάλογοι).

§262ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καθήσατε, κύριοι, νὰ ψηφοφορήσητε. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ πρῶτον ἄρθρον ὡς ἔχει ἐν τῷ νομοσχεδίῳ παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθοῦν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Παρεδέχθη.

§263ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Εἶναι μερικαὶ τροπολογίαι, αἱ ὁποῖαι ἔγειναν ἀπὸ διαφόρους ἐπιτροπάς. Ἐγὼ συνέλεξα ἐδῶ τὰς κυριωτέρας Μετὰ τὸ πρῶτον ἄρθρον ἐπιθυμῶ νὰ προστεθῇ αὐτὸ δεύτερον, ὅπερ λέγει ὡς ἑξῆς· «Ἄρθρον 2. Ἡ παραχώρησις τῶν μὴ κατεχομένων ἐν Πελοποννήσῳ ἐθνικῶν καὶ τῶν εἰς τὰς διαλελυμένας μονὰς καὶ ἐπισκοπὰς ἀνηκουσῶν γαιῶν, ὡς καὶ τῶν κατεχομένων, αἵτινες δὲν ἤθελον δηλωθῆ μέχρι τέλους Δεκεμβρίου ε. ε. ἀναβάλλεται μέχρις οὗ λάβει ἡ ἑταιρία τῶν σιδηροδρόμων τῆς Πελοποννήσου τὰς γαίας, ὅσας ἡ εἰσαχθεῖσα εἰς τὴν Βουλὴν σύμβασις παραχωρεῖ εἰς αὐτήν, ἐὰν ἡ σύμβασις κατασταθῇ νόμος τοῦ Κράτους. Ἡ προθεσμία πρὸς ἔναρξιν τῆς δηλώσεως τῶν γαιῶν, ὅσαι ἤθελον μείνει μετὰ τὴν παραχώρησιν πρὸς τὴν ἑταιρίαν τοῦ σιδηροδρόμου, κατὰ τὸ ἄρθρον 20 τοῦ νόμου περὶ διανομῆς τῆς ἐθνικῆς γῆς, θέλει προσδιορισθῆ διὰ Β. Διατάγματος.»

§264ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις κατὰ τοῦ ἄρθρου τούτου;

§265ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§266ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη.

§267ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Τώρα τὸ ἄρθρον 2, κύριε πρόεδρε, γίνεται 3.

§268ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Τὸ ἄρθρον 2 λοιπὸν ἤδη θὰ γείνῃ τρίτον.

§269ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἄρθρον 3. Εἰς τοὺς δηλώσαντας ἐθνικάς, ἐκκλησιαστικὰς ἢ ἐπισκοπικὰς γαίας, διὰ τὰς ὁποίας ὑπάρχουν ἐκκρεμεῖς ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων δίκαι, ἐὰν τὸ δημόσιον ἡττηθῇ καὶ αἱ γαῖαι περιέλθωσιν ὁριστικῶς εἰς τρίτους, ἐπιστρέφεται ἀτόκως ἡ προκαταβολὴ καὶ αἱ ἐτήσιαι δόσεις, ὅσας ἐπλήρωσαν εἰς τὸ δημόσιον, καὶ ἀκυροῦνται αἱ χρεωστικαὶ ὁμολογίαι τῶν ὑπολειπομένων δόσεων.»

§270ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§271ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἄρθρον 4. Ἐὰν κατὰ τὸ ἄρθρον 17 τοῦ ΥΛΑʹ. νόμου περὶ διανομῆς τῆς ἐθνικῆς γῆς ἡ ἐκτίμησις δὲν κατασταθῇ ὁριστικὴ διὰ τοὺς δηλώσαντας πρὸ διετίας, δύνανται οἱ μὴ προτιμῶντες νὰ πληρώσωσιν ἐπικαρπίαν νὰ καταβάλωσι τὴν ἐτησίαν δόσιν ἐπὶ τῇ βάσει δραχμῶν τριάκοντα δι’ ἕκαστον στρέμμα. Αἱ ὡς ἀνωτέρω δόσεις θέλουσι συμψηφισθῆ πρὸς τὰς ἐτησίας δόσεις τοῦ τιμήματος, ὅταν ἡ ἐκτίμησις κατασταθῇ ὁριστικὴ καὶ συνταχθῶσι τὰ ὁριστικὰ ὁμόλογα.»

§272ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§273ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἄρθρον 5. Τὰ ὑπὸ τῶν ἄρθρων 14, 21 καὶ 24 τοῦ νόμου περὶ διανομῆς τῆς ἐθνικῆς γῆς ἀνατεθειμένα εἰς τὸν ἔπαρχον καθήκοντα, ὅπου τοιοῦτος δὲν ὑπάρχει, ἢ ὅταν κωλύηται αὐτός τε καὶ ὁ γραμματεὺς αὐτοῦ, ἐκπληροῖ ὁ εἰρηνοδίκης τοῦ τόπου, ἔνθα ἑδρεύει ἡ Ἐφορία, ὁ δὲ δήμαρχος τοῦ αὐτοῦ δήμου ἀναπληροῖ τὸν εἰρηνοδίκην εἰς τὴν περίπτωσιν τοῦ ἄρθρου 22, ὅταν ὁ εἰρηνοδίκης ἐκπληροῖ τὰ καθήκοντα τοῦ ἐπάρχου.»

§274ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§275ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἄρθρον 6. Τὰ ἀνακαλυφθησόμενα ἀρχαῖα ἐντὸς τῶν παραχωρουμένων ἐθνικῶν γαιῶν ἀνήκουσιν εἰς τὸ δημόσιον ἄνευ ἀποζημιώσεως τοῦ ἰδιοκτήτου τῆς γῆς. Ἐὰν δὲ πρόκειται περὶ ἀρχαιοτήτων μὴ μετακινουμένων ἢ ὧν ἡ μετακίνησις ἤθελεν ἀποβῆ ἐπιβλαβὴς καὶ πολυδάπανος, διαλύεται τὸ τῆς παραχωρήσεως συνάλλαγμα, καὶ ἐπιστρέφεται τῷ δηλώσαντι ὑπὸ τοὺς ὅρους τοῦ ἄρθρου 2 τὸ καταβληθὲν τίμημα.»

§276ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§277ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἄρθρον 7. Αἱ ἐντὸς τῶν ἐθνικῶν ἢ ἐκκλησιαστικῶν λειβαδίων ὡς καὶ αἱ πέριξ αὐτῶν γαῖαι, ὅσαι ἀνέκαθεν χρησιμεύουσι διὰ ποιμνιοστάσια καὶ διὰ καλύβας τῶν ποιμένων, δὲν παραχωροῦνται.»

§278ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὴν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§279ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἄρθρον 8. Αἱ διατάξεις τοῦ ἄρθρου 27 τοῦ ἀπὸ 26 Μαΐου 1835 Νόμου περὶ προικοδοτήσεως τῶν Ἑλληνικῶν οἰκογενειῶν καὶ αἱ διατάξεις τοῦ ἀπὸ 12 8βρίου 1860 ΤΠΣΤʹ. νόμου περὶ παραχωρήσεως ἐθνικῶν οἰκοπέδων καὶ γηπέδων εἰς τοὺς δήμους ἰσχύουσι.»

§280ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§281ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἄρθρον 9. Χορηγεῖται ἔκτακτος πίστωσις δραχμῶν τεσσαράκοντα χιλιάδων καταλογισθησομένη εἰς ἴδιον κεφάλαιον τοῦ ἐφετεινοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν διὰ μισθὸν καὶ λοιπὰ ἔξοδα τῶν ἀναγκαιούντων ὑπαλλήλων καὶ γεωμετρῶν πρὸς ἐκτέλεσιν τῶν νόμων περὶ διανομῆς τῆς ἐθνικῆς γῆς καὶ ἐθνικοϊδιοκτήτων φυτειῶν. Πᾶσα προλαβοῦσα διάταξις ἀντικειμένη εἰς τὸν παρόντα νόμον καταργεῖται.»

§282ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§283ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παραδέχθη. Ἔχομεν ἤδη τὸ νομοσχέδιον περὶ τροποποιήσεως τοῦ περὶ ἐμφυτεύσεως ἐπὶ ἐθνικῶν, ἐπισκοπικῶν ἢ μοναστηριακῶν γαιῶν νόμου. Τὸ ἄρθρον πρῶτον εἶναι πρόσθετον· ἔχει ὡς ἑξῆς· «Ἄρθρον 1. Ἀπολαύουσι τῶν εὐεργετημάτων τοῦ ΤΠΣʹ. νόμου καὶ οἱ ἐμφυτεύσαντες μέχρι τέλους Δβρίου 1872 ἐπὶ ἐθνικῶν, ἐπισκοπικῶν καὶ εἰς διαλελυμένας μονὰς ἀνηκουσῶν γαιῶν.»

§284ΛΕΩΠΟΥΛΟΣ. Ἐνταῦθα νομίζω, ὅτι ἔπρεπε νὰ συμπεριληφθῶσι καί τινες ἀγροὶ, περιέχοντες παλαιὰ δένδρα, τὰ ὁποῖα ὡς ἐκ τῆς φυτείας ἔλαβον πολλαπλασίαν ἀξίαν.

§285ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂν ᾖναι περιβόλια, θὰ ἐκτιμηθοῦν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν φθαρτῶν κτημάτων.

§286ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν γίνεται δεκτόν.

§287ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κυρίου Λεωπούλου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι)· Ἡ Βουλὴ ἀπέῤῥιψε τὴν πρότασιν. —«Ἄρθρον 2. Ἡ ἐν τῷ ἄρθρῳ 7 τοῦ εἰρημένου νόμου ὁριζομένη τρίμηνος προθεσμία περὶ δηλώσεως τῶν φυτειῶν παρατείνεται μέχρι τέλους Δεκεμβρίου ε. ε. αἱ δὲ δοθεῖσαι δηλώσεις μετὰ τὴν ἔκπνευσιν τῆς τριμήνου προθεσμίας εἰσὶν ἔγκυροι. Ἡ δίμηνος προθεσμία πρὸς δήλωσιν τῶν ἐνυποθήκων δανειστῶν κατὰ τὸ ἄρθρον 10 τοῦ ἀνωτέρω νόμου λογίζεται μέχρι τέλους Φεβρουαρίου 1874 ἔτους.»

§288ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§289ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἄρθρον 3. Τὰ μέχρι τοῦδε χρησιμεύοντα διὰ τὰς σταφιδαμπέλους ἁλώνια δηλοῦνται καὶ παραχωροῦνται ὡς σταφιδάμπελοι μετὰ τῶν ἐν αὐτοῖς οἰκοδομῶν.

§290ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§291ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 4. Εἰς τοὺς δηλώσαντας ἐθνικὰς ἢ ἐκκλησιαστικὰς ἢ ἐπισκοπικὰς φυτείας, διὰ τὰς ὁποίας ὑπάρχουσιν ἐκρεμεῖς δίκαι ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων, ἐὰν τὸ Δημόσιον ἡττηθῇ καὶ αἱ γαῖαι περιέλθωσιν ὁριστικῶς εἰς τρίτους, ἐπιστρέφεται ἀτόκως ἡ προκαταβολὴ καὶ αἱ ἐτήσιαι δόσεις, ὅσας ἐκπλήρωσαν εἰς τὸ δημόσιον, καὶ ἀκυροῦνται αἱ χρεωστικαὶ ὁμολογίαι τῶν ὑπολειπομένων δόσεων.»

§292ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§293ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἄρθρον 5. Τὰ ἀνακαλυφθησόμενα ἀρχαῖα ἐντὸς τῶν παραχωρουμένων φυτειῶν ἀνήκουσιν εἰς τὸ δημόσιον ἄνευ ἀποζημιώσεως τοῦ ἰδιοκτήτου τῆς φυτείας· ἐὰν δὲ πρόκειται περὶ ἀρχαιοτήτων μὴ μετακινουμένων ἢ ὧν ἡ μετακίνησις ἤθελεν ἀποβῆ ἐπιβλαβὴς ἢ πολυδάπανος, διαλύεται τὸ τῆς παραχωρήσεως συνάλλαγμα καὶ ἐπιστρέφεται τῷ δηλώσαντι ὑπὸ τοὺς ὅρους τοῦ ἄρθρου 3 τὸ καταβληθὲν τίμημα.»

§294ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§295ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἄρθρον 6. Οἱ δηλώσαντες φυτείας, διὰ τὰς ὁποίας δὲν ἐπληρόνετο μέχρι τοῦδε φόρος ἐπικαρπίας, ἀπαλλάσσονται τῆς πληρωμῆς τοῦ δικαιώματος τούτου διὰ τὰ παρελθόντα ἔτη, καθόσον τοῦτο ἀνήκει εἰς τὸ δημόσιον καὶ οὐχὶ εἰς ἐνοικιαστάς.»

§296ΖΑΪΜΗΣ. Οἱ ἐνοικιασταὶ εἰς πολλὰς εὐκαιρίας ἐκίνησαν ἀγωγὰς κατὰ τῶν δηλωσάντων φυτείας καὶ ζητοῦσι τὸν φόρον τῆς ἐπικαρπίας διὰ παρελθόντα ἔτη· εἶναι λοιπὸν ἀναγκαιότατον τὸ ἄρθρον τοῦτο νὰ τροπολογηθῇ. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἐκλείψῃ ἡ φράσις «καθόσον τοῦτο ἀνήκει εἰς τὸ δημόσιον καὶ οὐχὶ εἰς ἐνοικιαστάς.»

§297ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχουν κτήματα φυτειῶν, ἐμφυτευθέντα εἰς ἐθνικὰς γαίας, ἀλλ’ οἱ κάτοχοι δὲν ἐπλήροναν κἀνὲν δικαίωμα οὔτε εἰς τὸ δημόσιον, οὔτε εἰς τοὺς ἐνοικιαστὰς, διότι τὰ ἀντεποιοῦντο ὡς ἰδιόκτητα. Ἀφοῦ ὅμως ἐξεδόθη ὁ νόμος, φοβούμενοι μήπως ἀπολέσωσι καθ’ ὁλοκληρίαν τὰς φυτείας ἐν περιπτώσει ἐκνικήσεως, τὰς ἐπώλησαν· ἅμα ὅμως ἔκαμαν τὴν δήλωσιν, ὅτι αἱ γαῖαι εἶναι ἐθνικαὶ, οἱ ἐνοικιασταὶ τῶν παρελθόντων ἐτῶν ἐκίνησαν κατ’ αὐτῶν ἀγωγὰς καὶ ζητοῦσι δικαίωμα τῆς ἐπικαρπίας, ἐνῷ πρότερον οὔτε εἶχον κατὰ νοῦν νὰ λάβωσι τοιοῦτον, διότι δὲν εἶχον ἀποδείξεις. Ὁ σκοπὸς λοιπὸν τοῦ ἄρθρου εἶναι νὰ διευκολύνῃ τὴν δήλωσιν, ὥστε τὸ δημόσιον νὰ μὴ χάσῃ τὴν ἀξίαν· ἀλλ’ ἀφ’ ἑτέρου νὰ μὴν ἀνοίξῃ ἀτελευτήτους δίκας μεταξὺ τῶν ἐνοικιαστῶν καὶ τῶν κατόχων τῶν κτημάτων διὰ φόρους τῶν παρελθόντων ἐτῶν, διότι ἂν ἀφήσωμεν τὴν θύραν ταύτην ἀνοικτὴν, θὰ τοὺς ἀναγκάσωμεν νὰ μὴ δηλώσουν.

§298ΚΑΡΑΒΑΣ. Πῶς δύνασθε ν’ ἀποκλείσετε τοὺς ἐνοικιαστάς· αὐτοὶ ἔχουσι δικαίωμα κεκτημένον.

§299ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Πῶς ἀπέκτησαν δικαίωμα ἐπὶ πράγματος, τὸ ὁποῖον αὐτοὶ δὲν ἐγνώριζαν.

§300ΖΑΪΜΗΣ. Νὰ τεθῇ εἰς τὰ πρακτικὰ ὅτι τὸ «δηλώσαντες» ἐννοεῖ καὶ τοὺς δηλώσοντας κατὰ τὸ μέλλον.

§301ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον μὲ τὴν ἀφαίρεσιν τῶν λέξεων ἀπὸ τὸ «καθόσον τοῦτο» καὶ μὲ τὴν προσθήκην. «Χωρὶς νὰ ἔχωσιν οἱ ἐνοικιασταὶ δικαίωμα ἀναγωγῆς ἢ ἀπαιτήσεως κατὰ τοῦ δημοσίου.»

§302ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§303ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἄρθρον 7. Ἐὰν κατὰ τὸ ἄρθρον 14 τοῦ ΤΠϚʹ νόμου ἡ ἐκτίμησις δὲν κατασταθῇ ὁριστικὴ διὰ τοὺς δηλώσαντας πρὸ διετίας, δύνανται οἱ μὴ προτιμῶντες νὰ πληρόνωσιν ἐπικαρπίαν νὰ καταβάλωσι τὴν ἐτησίαν δόσιν ἐπὶ τῇ βάσει δραχμῶν πεντήκοντα δι’ ἕκαστον στρέμμα. Αἱ ἀνωτέρω δόσεις θέλουσι συμψηφισθῆ πρὸς τὰς ἐτησίας δόσεις τοῦ τιμήματος, ὅταν ἡ ἐκτίμησις κατασταθῇ ὁριστικὴ καὶ συνταχθῶσι τὰ χρεωστικὰ ὁμόλογα. Πᾶσα προλαβοῦσα διάταξις ἀντικειμένη εἰς τὸν παρόντα νόμον καταργεῖται.»

§304ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§305ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ὑπάρχει ἤδη τροπολογία. «Αἱ φυτεῖαι αἱ γενόμεναι ἐπὶ ἀγρῶν χέρσων...... (θόρυβος).

§306ΠΟΛΛΟΙ. Ἀπεῤῥίφθη.

§307ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πῶς ἀπεῤῥίφθη; Κύριοι, πρόκειται περὶ κτημάτων τοῦ δημοσίου, τὰ ὁποῖα κατέστρεψεν ἡ νόσος τῶν ἀμπέλων καὶ ἐγένοντο ἀγροί· σήμερον δὲν εἶναι φυτεία.

§308ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ. Αὐτὰ περιλαμβάνονται εἰς τὸ ἄρθρον πρῶτον (θόρυβος).

§309ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι) ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§310ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τὰ πρακτικὰ, κύριε πρόεδρε, νὰ ἐπικυρωθῶσι.

§311ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὴν Δευτέραν (θόρυβος).

§312ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν εἶναι δυνατὸν, δὲν θὰ ὑπάρχῃ Βουλή.

§313ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὴν Δευτέραν θὰ ἔχωμεν συνεδρίασιν.

§314ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Θὰ φύγωμεν, δὲν θὰ ἔχετε Βουλήν.

§315ΜΙΛΗΣΗΣ. Ὅ,τι ἐγένετο ἕως τώρα, θὰ ᾖναι μάταιον, ἐὰν δὲν ἐπικυρωθῶσι τὰ πρακτικά. Ἔπειτα, κύριε πρόεδρε, ἀφοῦ σᾶς γίνεται τοιαύτη αἴτησις, διὰ τί ἐπιμένετε καὶ δὲν ἐρωτᾶτε τὸ Σῶμα;

§316ΖΩΧΙΟΣ. Νὰ ψηφίσωμεν καὶ τὸν ἀπολογισμὸν τοῦ προέδρου.—(Θόρυβος). Καταλαμβάνει τὴν ἕδραν τοῦ προέδρου ὁ ἀντιπρόεδρος Παραμυθιώτης.

§317ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μία περίληψις τῶν τριῶν νομοσχεδίων θὰ γείνῃ.

§318ΜΙΛΗΣΗΣ. Γνωρίζετε, κύριοι, ὅτι, ἐὰν τὰ πρακτικὰ τῆς Βουλῆς δὲν κυρωθοῦν, δὲν θεωρεῖται ἐπίσημος ἡ ἐπιψήφησις τῶν σημερινῶν ἔργων της. Κατὰ πᾶσαν δὲ πιθανότητα, καὶ μᾶλλον βεβαίως, τὴν Δευτέραν δὲν θὰ ᾖναι ἐν ἀπαρτίᾳ ἡ Βουλὴ, διὰ νὰ κυρωθοῦν τὰ σημερινὰ πρακτικά.

§319ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ εἰσαγάγωμεν, κύριοι, καὶ τὸν ἀπολογισμὸν.

§320ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα.

§321ΒΑΚΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ Βουλὴ θέλει νὰ ἐπικυρώσῃ τὰ πρακτικά.

§322ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἂς ὑποβληθῇ καὶ ὁ ἀπολογισμός. Καταλαμβάνει τὴν ἕδραν τοῦ προέδρου ὁ κύριος Παραμυθιώτης.

§323ΠΡΟΕΔΡΟΣ. (Ἀναγινώσκει τὸν ἀπολογισμόν).

§324Χ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ συζητηθῇ ὁ ἀπολογισμὸς, δὲν ὑπεβλήθη εἰς τὴν λογιστικὴν ἐπιτροπήν.

§325ΛΑΠΑΣ. Ὑπεβλήθη (θόρυβος).

§326Χ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἠμποροῦμεν νὰ τὸ δεχθῶμεν, ὑπάρχουν χιλιάδες δραχμῶν ὑπέρβασις (θόρυβος).

§327ΤΙΝΕΣ. Ἂν ἔχῃς ἀντίῤῥησιν, λάβε τὸν λόγον (θόρυβος).

§328ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν ἠμποροῦμεν νὰ παραβιάσωμεν τὸν κανονισμόν.

§329ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, δὲν πρόκειται νὰ παραβιασθῇ ὁ κανονισμὸς, ἀλλ’ ἐπειδὴ τὴν Δευτέραν κατὰ πᾶσαν ποιθανότητα δὲν θὰ γείνῃ ἀπαρτία, τὸ Προεδρεῖον ἐνόμησεν ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ παύσῃ ἡ Βουλὴ τὰς ἐργασίας της, χωρὶς νὰ ἠξεύρῃ τὸν ἀπολογισμόν.

§330Χ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Χωρὶς νὰ ἠξεύρωμεν δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ἀποφασίσωμεν.

§331ΛΑΠΑΣ. Πῶς δὲν ἠξεύρομεν· ἐγὼ εἶμαι πρόεδρος καὶ ἠξεύρω (θόρυβος).

§332ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ λογιστικοῦ εἶναι ὑπογεγραμμένη.

§333ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει δίκαιον ὁ κ. Χρηστόπουλος, διότι νομίζει, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἔκθεσις· ἀλλ’ ἔκθεσις ὑπάρχει.

§334Χ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ περάσῃ (θόρυβος).

§335ΚΑΤΣΙΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ πρόεδρος τῆς ἐπιτροπῆς λέγει, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ συνῆλθεν· ὑπάρχει λοιπὸν ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς, ὥστε αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγει ὁ κ. Χρηστόπουλος δὲν εἶναι ἀκριβῆ.

§336ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἀναγνώσατε, κύριε πρόεδε.

§337ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἴσα, ἴσα, ἐπειδὴ ἐγένοντο αἱ παρατηρήσεις αὗται, θέλω νὰ ἀναγνώσω τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία εἶναι αὕτη· (ἀναγινώσκει).

§338ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τοῦ τακτικοῦ προεδρείου ὑπάρχει ἀπολογισμός;

§339ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι.

§340ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν μᾶς ὑπέβαλον.

§341ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνω, κύριε βουλευτὰ, ὅτι ἐπειδὴ ἴσα ἴσα δὲν ἔχομεν σκοπὸν νὰ παραβῶμεν τὸν κανονισμὸν, δὲν ἐπιμένομεν νὰ ἀποφασίσῃ ἐπ’ αὐτοῦ ἡ Βουλὴ· ἐφέραμεν δὲ ἴσα ἴσα τὸν ἀπολογισμὸν, διότι ἐκ τῆς συζητήσεως, ἥτις ἔγεινε, καὶ τῆς ἐπιμονῆς τοῦ νὰ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικὰ, προκύπτει, ὅτι τὴν Δευτέραν ἠμπορεῖ νὰ μὴ ὑπάρχῃ συνεδρίασις (θόρυβος).

§342ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τὸ μέτρον αὐτὸ εἶναι ἄριστον, καὶ ἂν δὲν ἀποφασισθῇ τώρα ἀπὸ τὴν Βουλήν.... ἡ λογοδοσία ὅμως πρέπει νὰ δοθῇ, καὶ βλέπετε ὅτι εἶναι πρόθυμον τὸ Προεδρεῖον νὰ δώσῃ τὸν ἀπολογισμόν.

§343ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸς εἶναι ἀπολογισμός... (ἀναγινώσκει). Τώρα δὲ ὑπάρχει καὶ ἀπολογισμὸς τοῦ προσωρινοῦ προέδρου. (Ἀναγινώσκει). Ἐννοεῖται νὰ τυπωθοῦν καὶ νὰ διανεμηθοῦν.

§344ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα.—Τὰ πρακτικὰ, κύριε πρόεδρε, νὰ ἀναγνωσθῶσι.

§345ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναγινώσκονται, κύριοι, τὰ πρακτικὰ τῆς σημερινῆς συνεδριάσεως.—Πρὸ τούτου θὰ ἀναγνωσθῇ μία ἔκθεσις τῆς ἐπὶ τοῦ λογιστικοῦ ἐπιτροπῆς τῆς Βουλῆς. (Ἀναγινώσκει).

§346ΒΑΛΕΤΤΑΣ. (Γραμματεὺς, ἀναγινώσκει τὰ πρακτικὰ τῆς συνεδριάσεως).

§347ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, ὅτι διερμηνεύω τὰ αἰσθήματα τῆς Βουλῆς....

§348ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὲ προλάβετε....

§349ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ἐκφράσω ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς τὴν εὐχαρίστησιν πρὸς τὸν κύριον πρόεδρον, διὰ τὴν ἀμεροληψίαν, μὲ τὴν ὁποίαν διεξήγαγε τὰς συζητήσεις, καὶ τοὺς ἀντιπροέδρους, οἵτινες συχνότατα ἀντικατέστησαν τὸν κ. πρόεδρον.

§350ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα, μάλιστα.

§351ΤΙΝΕΣ. Ὅλον τὸ προεδρεῖον.

§352ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὄχι.

§353ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ῥάλλης ἔχει τὸν λόγον. Ἐγὼ ἀπέδειξα, ὅτι μὲ πρόλαβεν ὁ κ. Χατζόπουλος.

§354Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε πρόεδρε, δὲν πρόκειται περὶ τῶν ἀντιπροέδρων, ἀλλὰ περὶ τῶν γραμματέων, καὶ εἰς αὐτοὺς τινὲς δὲν ἐπεθύμουν νὰ ἐκφρασθῇ ἡ εὐαρέσκεια τῆς Βουλῆς· ἀλλ’ ἐλησμόνησαν, ὅτι ἐγὼ δὲν εἶμαι γραμματεὺς πρὸ πολλοῦ. Ἐζήτησα ὅμως τὸν λόγον, ὅπως ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν μίαν εὐχὴν ἐκ μέρους τῶν συμπολιτῶν μου κτηματιῶν καὶ καταθέσω μίαν αἴτησιν αὐτῶν. Πρόκειται περὶ τῆς φυλακῆς τῶν κτημάτων ἡμῶν, περὶ ἧς τοσάκις ἐλάλησα. Σήμερον λήγει ἡ σύνοδος· ὁ κ. πρωθυπουργὸς, εἴτε οὕτως, εἴτε ἄλλως, κατόρθωσε νὰ ματαιώσῃ τὸ ἔργον αὐτό.

§355ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἐκήρυξεν ὁ κύριος πρωθυπουργὸς τὴν λῆξιν.

§356ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἔληξε πράγματι ἡ σύνοδος.

§357ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Μὴ τὸν ἐμποδίζετε.

§358ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἔληξε πραγματικῶς.

§359ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἐματαίωσε τὰς συνεδριάσεις, διότι ἐγὼ θὰ συγκαλέσω τὴν Δευτέραν τὴν Βουλὴν.

§360ΡΑΛΛΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε· ἓν νομοθέτημα, διὰ νὰ ψηφισθῇ ἀπὸ τὴν Βουλὴν, ἔχει ἀνάγκην τριῶν ἀναγνώσεων· ἑπομένως καὶ ἂν τὴν Δευτέραν γείνῃ συνεδρίασις, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ ψηφίσωμεν εἰς τρεῖς ἀναγνώσεις· ἐματαιώθη ἑπομένως πραγματικῶς ἡ συζήτησις αὐτοῦ. Ἐπειδὴ δὲ τοὺς κυρίους ὑπουργοὺς δὲν θὰ τοὺς ἴδω, εἰμὴ ὅταν ἔλθωμεν πάλιν εἰς τὴν ἄλλην σύνοδον, ἐὰν ἔχωμεν ζωὴν, θὰ τοὺς παρακαλέσω, νὰ μεριμνήσωσιν ὥστε ὁ ἀγροτικὸς ὑπαστυνόμος καὶ οἱ ἀγροφύλακες νὰ φροντίσωσι νὰ ἐλαττώσωσι τὸν ἀριθμὸν τῶν ὑπ’ αὐτῶν διατηρουμένων ποιμνίων πρὸς τὸ συμφέρον τῶν κτημάτων. Καταθέτω τὴν αἴτησιν εἰς τὸ προεδρεῖον· (τὴν καταθέτει).

§361ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὴν Δευτέραν, κύριοι, ἔχομεν συνεδρίασιν.— Διαλύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρᾳ 2 παρὰ 25|60).